Виетнам

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mk">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедија</sitename>
    <dbname>mkwiki</dbname>
    <base>https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиум</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Специјална</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Разговор</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Корисник</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Разговор со корисник</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедија</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Разговор за Википедија</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Податотека</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Разговор за податотека</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">МедијаВики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Разговор за МедијаВики</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Предлошка</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Разговор за предлошка</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Помош</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Разговор за помош</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категорија</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Разговор за категорија</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Разговор за Портал</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модул</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Разговор за модул</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Виетнам</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5354</id>
    <revision>
      <id>5651681</id>
      <parentid>5649695</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T19:32:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Историја */</comment>
      <origin>5651681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28572" sha1="nxmrybvafqjrvzf604zy3tg323piroi" xml:space="preserve">{{Infobox country
|native_name = ''Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam''
|conventional_long_name = Социјалистичка Република Виетнам
|common_name = Виетнам
|image_flag = Flag of Vietnam.svg
|image_coat = Emblem of Vietnam.svg
|symbol_type = Амблем
|other_symbol_type = File:Communist Party of Vietnam flag.svg
|image_map = Location Vietnam ASEAN.svg
|map_caption = Местоположба на Виетнам.
|national_motto = {{јаз|vi|''Độc lập – Tự do – Hạnh phúc''}}&lt;small&gt;&lt;br /&gt;„Независност-слобода-среќа“&lt;/small&gt;
|national_anthem = ''[[Tiến Quân Ca]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;&quot;Армиски марш&quot;&lt;/small&gt;
|official_languages = [[виетнамски јазик|виетнамски]]
|languages_type = Официјално писмо
|languages = [[виетнамска азбука]]
|demonym = Виетнамец
|capital = [[Ханој]]
|legislature = [[Национално собрание на Виетнам]]
|latd=21 |latm=2 |latNS=N |longd=105 |longm=51 |longEW=E
|largest_city = [[Хо Ши Мин (град)|Хо Ши Мин]]
|government_type = [[унитарна држава|Унитарна]] [[Комунизам|социјалистичка]],&lt;br /&gt;еднопартиска република
|leader_title1 = [[Претседател на Виетнам|Претседател]]
|leader_name1 = [[Труонг Тан Санг]]
|leader_title2 = [[Премиер на Виетнам|Премиер]]
|leader_name2 =  [[Нгујен Тан Дунг]]
|sovereignty_type = Основање
|sovereignty_note =
|established_event1 = [[Даи Виет]]
|established_date1 = 1054
|established_event2 = Француска колонизација
|established_date2 = 1853 до 1883
|established_event3 = Независност
|established_date3 = 2 септември 1945
|established_event4 = [[Виетнамска војна|Обединување]]
|established_date4 = 2 јули 1976&lt;ref name=&quot;Robbers 1021&quot;&gt;{{Наведена книга|last=Robbers|first=Gerhard|title=Encyclopedia of world constitutions|url=http://books.google.com/books?id=M3A-xgf1yM4C&amp;pg=PA1021|accessdate=1 July 2011|date=2007-01-30|publisher=[[Infobase Publishing]]|isbn=9780816060788|page=1021}}&lt;/ref&gt;
|established_event5 = [[Устав на Виетнам|Сегашен устав]]
|established_date5 = 15 април 1992
|area_rank = 65th
|area_km2 = 331.698
|area_sq_mi = 128,565
|percent_water = 1.3
|population_census = 90,549,390 ([[List of countries by population|13th]])&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html |title=CIA – The World Factbook&lt;!-- Bot generated title --&gt; |accessdate=2011-07-27 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211129/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|population_estimate_rank = 13-та
|population_census_year = 2011
|population_density_km2 = 259
|population_density_sq_mi = 668
|population_density_rank = 46-та
|GDP_PPP_year = 2010
|GDP_PPP = $273.967 милијарди&lt;ref name=imf2&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&amp;ey=2010&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=582&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr.x=71&amp;pr.y=7 |title=Vietnam|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2010-04-21}}&lt;/ref&gt;
|GDP_PPP_rank =
|GDP_PPP_per_capita = $3,104.179&lt;ref name=imf2/&gt;
|GDP_PPP_per_capita_rank =
|GDP_nominal = $104.600 милијарди&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://vnexpress.net/GL/Kinh-doanh/2010/12/3BA24D1C/ |title=GDP năm 2010 của Việt Nam vượt 100 tỷ USD – VnExpress&lt;!-- Bot generated title --&gt; |accessdate=2011-07-27 |archive-date=2011-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110803143627/http://vnexpress.net/gl/kinh%2Ddoanh/2010/12/3ba24d1c/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|GDP_nominal_rank =
|GDP_nominal_year = 2010
|GDP_nominal_per_capita = $1,168&lt;ref name=imf2/&gt;
|GDP_nominal_per_capita_rank =
|HDI_year = 2013 &lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
|HDI_change = steady&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
|HDI = 0.638 &lt;!--number only--&gt;
|HDI_ref = &lt;ref name=&quot;HDI&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-summary-en.pdf |title=2014 Human Development Report Summary |date=2014 |accessdate=27 јули 2014 |publisher=United Nations Development Programme | pages=21–25}}&lt;/ref&gt;
|HDI_rank = 121ва
|Gini = 37
|Gini_year = 2002
|Gini_rank = 59-та
|Gini_category = &lt;span style=&quot;color:#fc0;&quot;&gt;среден&lt;/span&gt;
|currency = [[Виетнамски донг|донг]] (₫)&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://www.travelsradiate.com/asia/socialist-republic-of-vietnam.html |title=Local Currency |accessdate=2011-07-27 |archive-date=2011-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510042753/http://www.travelsradiate.com/asia/socialist-republic-of-vietnam.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|currency_code = VND
|time_zone = ICT (Индокинеско време) [[UTC+7]]
|utc_offset = +7
|time_zone_DST = 
|utc_offset_DST = +7
|drives_on = десно
|cctld = [[.vn]]
|calling_code = 84
|footnote1 = Според официјалното име од уставот од 1992.
}}

'''Социјалистичка Република Виетнам''' ([[виетнамски јазик|виетнамски]]: ''Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam''), или скратено '''Виетнам''' е земја во [[југоисточна Азија]]. Се протега на [[полуостров]]от [[Индокина]], и граничи на север со [[Кина]], на запад со  [[Лаос]], на југозапад со [[Камбоџа]], како и со [[Јужнокинеско Море|Јужнокинеското Море]] на исток. Таа е најнаселена земја на копното на Југоисточна Азија.

== Потекло на поимот ==
Гиа-Лонг, виетнамски владетел, на своето крунисување во 1802 година, посакал неговото кралство да се вика Нам Виет и испратил гласник за да добие согласност од Пекинг. Но, Синот на Небото Манчу ([[кинескиот цар]]) настојувал името да биде Виет Нам. Причината за оваа инверзија е следново: Виет Нам (на кинески Јуех-нан) значи, приближно, јужно од Виет (Јуе), подрачје кое било освоено од кинеската династија Хан седумнаесет векови порано и за кое се смета дека ги опваќало и денешните кинески провинции Квантунг и Квангси, како и долинината на Црвената Река. ''Нам Виет'' за Гиа-лонг значело Јужен Виет (Јуех), односно претензија врз старото царство. Според Александар Вудсајд: тешко дека виетнамските владетели од пред еден век го почитувале името Виетнам како целина еманирано од Пекинг, онака како што се почитува во овој век (20 век б.н). Како вештачки службен назив, не го употребувале многу ни Кинезите ни Виетнамците. Кинезите се залепиле за навредливиот Т‘ анг збор ''Анам''... Виетнамскиот двор, од друга страна, на своја рака измислила ново име за своето кралство во 1838-39 и не чувствувал потреба да го информира кинескиот двор за тоа. Новото име ''Даи Нам'', ''Големиот Југ'' или ''Империјалниот Југ'', редовно се појавувало во дворските документи и службените историски компилации. Но, не опстанало до денес.&lt;ref&gt;Бенедикт Андерсон, Замислени заедници, размислувања за потеклото и ширењето на национализмот, ревидирано издание, Скопје, Култура, 1998&lt;/ref&gt;

== Историја ==
# Историја на Виетнам

**Историјата на Виетнам** опфаќа повеќе од две илјади години политички, културен и општествен развој, обележани со долготрајна кинеска власт, создавање независни династии, територијално проширување кон југ, француска колонизација и војните за независност и обединување во XX век. Најраните виетнамски државни образувања се појавиле во долината на Црвената Река, во северниот дел на денешната земја, додека централните и јужните области историски биле населени со различни народи, меѓу кои Чамите и Кмерите. По стекнувањето независност од Кина во X век, виетнамската држава постепено се проширила кон југ, а нејзините граници до XIX век во голема мера се доближиле до денешните. Во 1880-тите години Виетнам потпаднал под француска колонијална власт, која завршила во средината на XX век. По повеќедецениски вооружени судири, земјата била обединета во 1976 година како Социјалистичка Република Виетнам.

## Рана и средновековна историја

Најраните познати цивилизации на територијата на Виетнам се развиле во долината на Црвената Река, каде што земјоделските заедници постепено усовршиле производство на ориз и обработка на метали. Особено значајна била културата Донг Сон, позната по изработката на украсени бронзени тапани. Според виетнамската традиција, првата држава била Ван Ланг, поврзана со легендарните кралеви Хунг, додека во III век пр. н. е. се појавила државата Ау Лак. Во 111 година пр. н. е. северните виетнамски области биле освоени од кинеската династија Хан, со што започнал долг период на кинеска власт. Во текот на следните векови се прошириле конфуцијанството, даоизмот, будизмот и кинескиот административен систем, но локалното население зачувало бројни културни и јазични особености. Кинеската власт била повремено оспорувана со востанија, меѓу кои особено познато било востанието на сестрите Чинг во 40 година. Пресвртница претставувала победата на Нго Куен над силите на Јужен Хан во битката на реката Бак Данг во 938 година, по која била воспоставена трајна виетнамска независност.

Во следните векови Виетнам се развил во централизирана монархија под повеќе владетелски династии. Во 968 година Дин Бо Лин ја обединил земјата, а во 1010 година, за време на династијата Ли, престолнината била преместена во Тханг Лонг, денешен Ханој. Под династијата Чан (1225–1400), Виетнам успешно се спротивставил на трите монголско-јуански походи во XIII век. По краткотрајното обновување на кинеската власт во почетокот на XV век, востанието предводено од Ле Лој довело до ослободување на земјата и основање на Подоцнежната династија Ле во 1428 година. Во овој период продолжило територијалното проширување кон југ, особено на сметка на Чампа, чиј главен политички центар Виџаја бил освоен во 1471 година. Во следните векови виетнамското населување и политичкото влијание се прошириле и во делтата на Меконг, која претходно била поврзана со кмерските држави.

## Династијата Нгуен и француската колонијална власт

Во XVI и XVII век виетнамската држава била ослабена од внатрешни судири и поделба на власта меѓу влијателните семејства Чин на север и Нгуен на југ. Во 1771 година започнало востанието Тај Сон, кое довело до соборување на постојните владејачки структури. По повеќедецениски борби, Нгуен Ан ја обединил земјата во 1802 година, ја основал династијата Нгуен и го зел владетелското име За Лонг. Новата династија, со престолнина во Хуе, настојувала да воспостави силна централна власт и конфуцијански административен поредок. Меѓутоа, во текот на XIX век земјата се соочувала со внатрешни бунтови, стопански тешкотии и сè поголем притисок од европските колонијални сили.

Француското освојување започнало во 1858 година, кога француските и шпанските сили извршиле воена интервенција во Да Нанг. Во следните децении Франција постепено воспоставила контрола врз јужните, централните и северните области на земјата. Во 1887 година виетнамските територии биле вклучени во Француска Индокина, заедно со Камбоџа, а подоцна и Лаос. Француската администрација изградила железници, патишта и пристаништа и поттикнала развој на извозно ориентирано земјоделство, особено производство на ориз и каучук. Истовремено, колонијалниот систем бил обележан со економско искористување, високи даноци и политички ограничувања. Отпорот против француската власт постепено прераснал во организирано националноослободително движење, во кое во првите децении на XX век сè поголема улога добиле националистичките и комунистичките организации.

## Борба за независност и Виетнамска војна

За време на Втората светска војна, во 1940 година, Јапонија воспоставила воено присуство во Француска Индокина. Во 1941 година, под водство на Хо Ши Мин, било создадено националноослободителното движење Виет Мин, кое организирало отпор против јапонската и француската власт. По капитулацијата на Јапонија, во август 1945 година избувнала Августовската револуција, а на 2 септември истата година Хо Ши Мин ја прогласил независноста на Демократска Република Виетнам. Франција се обидела да ја обнови колонијалната власт, што довело до Првата индокинеска војна (1946–1954). Војната завршила со француски пораз во битката кај Диен Биен Фу во мај 1954 година. Според Женевските договори, Виетнам бил привремено поделен на две воени зони, приближно долж 17. паралела, со предвидени општи избори за обединување кои никогаш не биле одржани.

Во северниот дел на земјата се зацврстила Демократска Република Виетнам, под комунистичко раководство, додека на југ во 1955 година била прогласена Република Виетнам, поддржувана од Соединетите Американски Држави. Политичките спротивставувања постепено прераснале во Виетнамската војна, во која Северен Виетнам и комунистичките сили во јужниот дел се бореле против владата во Сајгон и нејзините сојузници. Од 1965 година САД непосредно учествувале во војната со големи копнени и воздушни сили. Судирот предизвикал огромни човечки загуби, разурнувања и масовно раселување на населението. По потпишувањето на Париските мировни договори во 1973 година, американските сили биле повлечени, но борбите продолжиле. На 30 април 1975 година северновиетнамската армија го зазела Сајгон, со што војната завршила со победа на Северен Виетнам.

## Обединување и современ развој

На 2 јули 1976 година била прогласена Социјалистичка Република Виетнам, со престолнина во Ханој. Новата влада започнала со обединување на политичкиот и економскиот систем и воведување централно планирана економија. Меѓутоа, обновата на земјата била отежната од последиците на војната, економските тешкотии и меѓународната изолација. Во декември 1978 година виетнамските сили навлегле во Камбоџа и го собориле режимот на Црвените Кмери, што дополнително ги влошило регионалните односи. Во 1979 година избувнала краткотрајна војна со Кина, додека виетнамското воено присуство во Камбоџа продолжило до 1989 година.

Во 1986 година Комунистичката партија ги започнала реформите познати како *Дои Мои*, со кои постепено биле воведени пазарни механизми, приватно претприемаштво и поголема отвореност кон странските инвестиции. Реформите придонеле за забрзан економски раст, индустријализација и зголемување на животниот стандард. Во 1995 година Виетнам воспоставил дипломатски односи со САД и станал членка на АСЕАН, а во 2007 година пристапил кон Светската трговска организација. Во XXI век земјата се развила во значајна индустриска и извозно ориентирана економија во Југоисточна Азија. И покрај економската либерализација, Виетнам останал еднопартиска социјалистичка држава, во која Комунистичката партија ја задржала водечката политичка улога.

== Географска положба и клима ==

== Политички систем ==

== Административна поделба ==
[[Податотека:Vietnam, administrative divisions - mk - monochrome.svg|мини|лево|Карта на покраините во Виетнам]]
{{Главна|Административна поделба на Виетнам}}

Виетнам се дели на 58 [[покраини во Виетнам|покраини]] ({{langx|vi|tỉnh}}) и 5 општини од ист степен како покраините (''thành phố trực thuộc trung ương''). Владата ги групира покраините во 8 региони, но истите се користат нередовно и класификацијата не е строга и постојат други алтернативни групирања.

Покраините се делат на [[округ|окрузи]] (''huyện''), покраински градови (''thành phố trực thuộc tỉnh'') и околиски градови (''thị xã''), кои пак се поделени на општински градови (''thị trấn'') или општини (''xã'').

Општините се поделени на рурални окрузи (''huyện'') и урбани окрузи (''quận''), поделени на реони (''phường'').

Со покраините раководи „народен совет“ кој го избираат жителите. Советот назначува „народен комитет“, кој претставува извршен огранок на покраинската управа. Ваквата поставеност е упростена варијанта на државната управа на земјата. Покраинските управи се потчинети на централната влада.

== Стопанство ==

== Демографија ==

{{Најголеми градови во Виетнам}}

===Религија===
{{bar box
|float=right
|title=Верници во Виетнам
|barwidth=200px
|bars=
{{Столбен постоток|Виетнамска народна религија|red|73.2}}
{{Столбен постоток|Будисти|gray|12.2}}
{{Столбен постоток|Католичка црква|yellow|6.8}}
{{Столбен постоток|Каодисти|green|4.8}}
{{Столбен постоток|Протестанти|blue|1.5}}
{{Столбен постоток|Таоисти|pink|1.4}}
{{Столбен постоток|Други|orange|0.4}}
}}

== Култура ==

==Виетнам како тема во уметноста и во популарната култура==
* „Виетнам“ - песна на полската поетеса [[Вислава Шимборска]].&lt;ref&gt;Vislava Šimborska, ''Izabrane pesme''. Beograd: Treći trg, 2014, стр. 112.&lt;/ref&gt;
* „Виетнам“ ([[англиски]]: ''Viet Nam'') - песна на американската [[Рок-музика|рок]]-група „[[Минитмен (рок-група)|Минитмен]]“ (''Minutemen'') од 1984 година.&lt;ref&gt;[https://www.discogs.com/Minutemen-Double-Nickels-On-The-Dime/release/421057 Discogs, Minutemen ‎– Double Nickels On The Dime (пристапено на 22.1.2021)]&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{reflist}}

== Поврзано ==
* [[Ханој]]
* [[Виетнамци]]
* [[Виетнамски јазик]]
* [[Виетнамска војна]]

== Надворешни врски ==
{{рв|Vietnam}}
;Општо
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1243338.stm Профил на Виетнам на BBC] 
* {{CIA World Factbook link|vm|Виетнам}}
* [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/afghanistan.htm Виетнам на UCB] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120111081617/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/afghanistan.htm |date=2012-01-11 }} 
* {{dmoz|Regional/Asia/Vietnam}}

; Влада
* [http://www.vietnam.gov.vn/en/ Portal of the Влада на Виетнам] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306193423/http://www.vietnam.gov.vn/en/ |date=2016-03-06 }}
* [http://www.cpv.org.vn/cpv/ Комунистичка партија на Виетнам] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101115125835/http://www.cpv.org.vn/cpv/ |date=2010-11-15 }}
* [http://www.na.gov.vn/htx/English/C1330/ Националното собрание] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081102220756/http://www.na.gov.vn/htx/English/C1330/ |date=2008-11-02 }}
* [http://www.gso.gov.vn/default_en.aspx?tabid=491 Статистичко биро]
* [http://www.mofa.gov.vn/en/ Министерство за надворешни работу] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091020032719/http://www.mofa.gov.vn/en/ |date=2009-10-20 }}
* [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-v/vietnam.html Шеф на држава и кабинет] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081210074101/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-v/vietnam.html |date=2008-12-10 }}
* [http://www.vietnamtourism.com/ Официјално туристичко биро] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181127235741/http://www.vietnamtourism.com/ |date=2018-11-27 }}

{{Виетнам-никулец}}

{{Азија}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Виетнам|*]]
[[Категорија:Држави во Азија]]
[[Категорија:Републики]]
[[Категорија:Комунистички држави]]
[[Категорија:Еднопартиски држави]]
[[Категорија:Држави и територии настанати во 1976 година]]</text>
      <sha1>nxmrybvafqjrvzf604zy3tg323piroi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651682</id>
      <parentid>5651681</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T19:33:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Историја */</comment>
      <origin>5651682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28544" sha1="pfkz0e54jfn9dkcf4xte5kgisna0kfn" xml:space="preserve">{{Infobox country
|native_name = ''Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam''
|conventional_long_name = Социјалистичка Република Виетнам
|common_name = Виетнам
|image_flag = Flag of Vietnam.svg
|image_coat = Emblem of Vietnam.svg
|symbol_type = Амблем
|other_symbol_type = File:Communist Party of Vietnam flag.svg
|image_map = Location Vietnam ASEAN.svg
|map_caption = Местоположба на Виетнам.
|national_motto = {{јаз|vi|''Độc lập – Tự do – Hạnh phúc''}}&lt;small&gt;&lt;br /&gt;„Независност-слобода-среќа“&lt;/small&gt;
|national_anthem = ''[[Tiến Quân Ca]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;&quot;Армиски марш&quot;&lt;/small&gt;
|official_languages = [[виетнамски јазик|виетнамски]]
|languages_type = Официјално писмо
|languages = [[виетнамска азбука]]
|demonym = Виетнамец
|capital = [[Ханој]]
|legislature = [[Национално собрание на Виетнам]]
|latd=21 |latm=2 |latNS=N |longd=105 |longm=51 |longEW=E
|largest_city = [[Хо Ши Мин (град)|Хо Ши Мин]]
|government_type = [[унитарна држава|Унитарна]] [[Комунизам|социјалистичка]],&lt;br /&gt;еднопартиска република
|leader_title1 = [[Претседател на Виетнам|Претседател]]
|leader_name1 = [[Труонг Тан Санг]]
|leader_title2 = [[Премиер на Виетнам|Премиер]]
|leader_name2 =  [[Нгујен Тан Дунг]]
|sovereignty_type = Основање
|sovereignty_note =
|established_event1 = [[Даи Виет]]
|established_date1 = 1054
|established_event2 = Француска колонизација
|established_date2 = 1853 до 1883
|established_event3 = Независност
|established_date3 = 2 септември 1945
|established_event4 = [[Виетнамска војна|Обединување]]
|established_date4 = 2 јули 1976&lt;ref name=&quot;Robbers 1021&quot;&gt;{{Наведена книга|last=Robbers|first=Gerhard|title=Encyclopedia of world constitutions|url=http://books.google.com/books?id=M3A-xgf1yM4C&amp;pg=PA1021|accessdate=1 July 2011|date=2007-01-30|publisher=[[Infobase Publishing]]|isbn=9780816060788|page=1021}}&lt;/ref&gt;
|established_event5 = [[Устав на Виетнам|Сегашен устав]]
|established_date5 = 15 април 1992
|area_rank = 65th
|area_km2 = 331.698
|area_sq_mi = 128,565
|percent_water = 1.3
|population_census = 90,549,390 ([[List of countries by population|13th]])&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html |title=CIA – The World Factbook&lt;!-- Bot generated title --&gt; |accessdate=2011-07-27 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211129/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|population_estimate_rank = 13-та
|population_census_year = 2011
|population_density_km2 = 259
|population_density_sq_mi = 668
|population_density_rank = 46-та
|GDP_PPP_year = 2010
|GDP_PPP = $273.967 милијарди&lt;ref name=imf2&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&amp;ey=2010&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=582&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr.x=71&amp;pr.y=7 |title=Vietnam|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2010-04-21}}&lt;/ref&gt;
|GDP_PPP_rank =
|GDP_PPP_per_capita = $3,104.179&lt;ref name=imf2/&gt;
|GDP_PPP_per_capita_rank =
|GDP_nominal = $104.600 милијарди&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://vnexpress.net/GL/Kinh-doanh/2010/12/3BA24D1C/ |title=GDP năm 2010 của Việt Nam vượt 100 tỷ USD – VnExpress&lt;!-- Bot generated title --&gt; |accessdate=2011-07-27 |archive-date=2011-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110803143627/http://vnexpress.net/gl/kinh%2Ddoanh/2010/12/3ba24d1c/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|GDP_nominal_rank =
|GDP_nominal_year = 2010
|GDP_nominal_per_capita = $1,168&lt;ref name=imf2/&gt;
|GDP_nominal_per_capita_rank =
|HDI_year = 2013 &lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
|HDI_change = steady&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
|HDI = 0.638 &lt;!--number only--&gt;
|HDI_ref = &lt;ref name=&quot;HDI&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-summary-en.pdf |title=2014 Human Development Report Summary |date=2014 |accessdate=27 јули 2014 |publisher=United Nations Development Programme | pages=21–25}}&lt;/ref&gt;
|HDI_rank = 121ва
|Gini = 37
|Gini_year = 2002
|Gini_rank = 59-та
|Gini_category = &lt;span style=&quot;color:#fc0;&quot;&gt;среден&lt;/span&gt;
|currency = [[Виетнамски донг|донг]] (₫)&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://www.travelsradiate.com/asia/socialist-republic-of-vietnam.html |title=Local Currency |accessdate=2011-07-27 |archive-date=2011-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510042753/http://www.travelsradiate.com/asia/socialist-republic-of-vietnam.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|currency_code = VND
|time_zone = ICT (Индокинеско време) [[UTC+7]]
|utc_offset = +7
|time_zone_DST = 
|utc_offset_DST = +7
|drives_on = десно
|cctld = [[.vn]]
|calling_code = 84
|footnote1 = Според официјалното име од уставот од 1992.
}}

'''Социјалистичка Република Виетнам''' ([[виетнамски јазик|виетнамски]]: ''Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam''), или скратено '''Виетнам''' е земја во [[југоисточна Азија]]. Се протега на [[полуостров]]от [[Индокина]], и граничи на север со [[Кина]], на запад со  [[Лаос]], на југозапад со [[Камбоџа]], како и со [[Јужнокинеско Море|Јужнокинеското Море]] на исток. Таа е најнаселена земја на копното на Југоисточна Азија.

== Потекло на поимот ==
Гиа-Лонг, виетнамски владетел, на своето крунисување во 1802 година, посакал неговото кралство да се вика Нам Виет и испратил гласник за да добие согласност од Пекинг. Но, Синот на Небото Манчу ([[кинескиот цар]]) настојувал името да биде Виет Нам. Причината за оваа инверзија е следново: Виет Нам (на кинески Јуех-нан) значи, приближно, јужно од Виет (Јуе), подрачје кое било освоено од кинеската династија Хан седумнаесет векови порано и за кое се смета дека ги опваќало и денешните кинески провинции Квантунг и Квангси, како и долинината на Црвената Река. ''Нам Виет'' за Гиа-лонг значело Јужен Виет (Јуех), односно претензија врз старото царство. Според Александар Вудсајд: тешко дека виетнамските владетели од пред еден век го почитувале името Виетнам како целина еманирано од Пекинг, онака како што се почитува во овој век (20 век б.н). Како вештачки службен назив, не го употребувале многу ни Кинезите ни Виетнамците. Кинезите се залепиле за навредливиот Т‘ анг збор ''Анам''... Виетнамскиот двор, од друга страна, на своја рака измислила ново име за своето кралство во 1838-39 и не чувствувал потреба да го информира кинескиот двор за тоа. Новото име ''Даи Нам'', ''Големиот Југ'' или ''Империјалниот Југ'', редовно се појавувало во дворските документи и службените историски компилации. Но, не опстанало до денес.&lt;ref&gt;Бенедикт Андерсон, Замислени заедници, размислувања за потеклото и ширењето на национализмот, ревидирано издание, Скопје, Култура, 1998&lt;/ref&gt;

== Историја ==
Историјата на Виетнам опфаќа повеќе од две илјади години политички, културен и општествен развој, обележани со долготрајна кинеска власт, создавање независни династии, територијално проширување кон југ, француска колонизација и војните за независност и обединување во XX век. Најраните виетнамски државни образувања се појавиле во долината на Црвената Река, во северниот дел на денешната земја, додека централните и јужните области историски биле населени со различни народи, меѓу кои Чамите и Кмерите. По стекнувањето независност од Кина во X век, виетнамската држава постепено се проширила кон југ, а нејзините граници до XIX век во голема мера се доближиле до денешните. Во 1880-тите години Виетнам потпаднал под француска колонијална власт, која завршила во средината на XX век. По повеќедецениски вооружени судири, земјата била обединета во 1976 година како Социјалистичка Република Виетнам.

=== Рана и средновековна историја ===
Најраните познати цивилизации на територијата на Виетнам се развиле во долината на Црвената Река, каде што земјоделските заедници постепено усовршиле производство на ориз и обработка на метали. Особено значајна била културата Донг Сон, позната по изработката на украсени бронзени тапани. Според виетнамската традиција, првата држава била Ван Ланг, поврзана со легендарните кралеви Хунг, додека во III век пр. н. е. се појавила државата Ау Лак. Во 111 година пр. н. е. северните виетнамски области биле освоени од кинеската династија Хан, со што започнал долг период на кинеска власт. Во текот на следните векови се прошириле конфуцијанството, даоизмот, будизмот и кинескиот административен систем, но локалното население зачувало бројни културни и јазични особености. Кинеската власт била повремено оспорувана со востанија, меѓу кои особено познато било востанието на сестрите Чинг во 40 година. Пресвртница претставувала победата на Нго Куен над силите на Јужен Хан во битката на реката Бак Данг во 938 година, по која била воспоставена трајна виетнамска независност.

Во следните векови Виетнам се развил во централизирана монархија под повеќе владетелски династии. Во 968 година Дин Бо Лин ја обединил земјата, а во 1010 година, за време на династијата Ли, престолнината била преместена во Тханг Лонг, денешен Ханој. Под династијата Чан (1225–1400), Виетнам успешно се спротивставил на трите монголско-јуански походи во XIII век. По краткотрајното обновување на кинеската власт во почетокот на XV век, востанието предводено од Ле Лој довело до ослободување на земјата и основање на Подоцнежната династија Ле во 1428 година. Во овој период продолжило територијалното проширување кон југ, особено на сметка на Чампа, чиј главен политички центар Виџаја бил освоен во 1471 година. Во следните векови виетнамското населување и политичкото влијание се прошириле и во делтата на Меконг, која претходно била поврзана со кмерските држави.

=== Династијата Нгуен и француската колонијална власт ===
Во XVI и XVII век виетнамската држава била ослабена од внатрешни судири и поделба на власта меѓу влијателните семејства Чин на север и Нгуен на југ. Во 1771 година започнало востанието Тај Сон, кое довело до соборување на постојните владејачки структури. По повеќедецениски борби, Нгуен Ан ја обединил земјата во 1802 година, ја основал династијата Нгуен и го зел владетелското име За Лонг. Новата династија, со престолнина во Хуе, настојувала да воспостави силна централна власт и конфуцијански административен поредок. Меѓутоа, во текот на XIX век земјата се соочувала со внатрешни бунтови, стопански тешкотии и сè поголем притисок од европските колонијални сили.

Француското освојување започнало во 1858 година, кога француските и шпанските сили извршиле воена интервенција во Да Нанг. Во следните децении Франција постепено воспоставила контрола врз јужните, централните и северните области на земјата. Во 1887 година виетнамските територии биле вклучени во Француска Индокина, заедно со Камбоџа, а подоцна и Лаос. Француската администрација изградила железници, патишта и пристаништа и поттикнала развој на извозно ориентирано земјоделство, особено производство на ориз и каучук. Истовремено, колонијалниот систем бил обележан со економско искористување, високи даноци и политички ограничувања. Отпорот против француската власт постепено прераснал во организирано националноослободително движење, во кое во првите децении на XX век сè поголема улога добиле националистичките и комунистичките организации.

=== Борба за независност и Виетнамска војна ===
За време на Втората светска војна, во 1940 година, Јапонија воспоставила воено присуство во Француска Индокина. Во 1941 година, под водство на Хо Ши Мин, било создадено националноослободителното движење Виет Мин, кое организирало отпор против јапонската и француската власт. По капитулацијата на Јапонија, во август 1945 година избувнала Августовската револуција, а на 2 септември истата година Хо Ши Мин ја прогласил независноста на Демократска Република Виетнам. Франција се обидела да ја обнови колонијалната власт, што довело до Првата индокинеска војна (1946–1954). Војната завршила со француски пораз во битката кај Диен Биен Фу во мај 1954 година. Според Женевските договори, Виетнам бил привремено поделен на две воени зони, приближно долж 17. паралела, со предвидени општи избори за обединување кои никогаш не биле одржани.

Во северниот дел на земјата се зацврстила Демократска Република Виетнам, под комунистичко раководство, додека на југ во 1955 година била прогласена Република Виетнам, поддржувана од Соединетите Американски Држави. Политичките спротивставувања постепено прераснале во Виетнамската војна, во која Северен Виетнам и комунистичките сили во јужниот дел се бореле против владата во Сајгон и нејзините сојузници. Од 1965 година САД непосредно учествувале во војната со големи копнени и воздушни сили. Судирот предизвикал огромни човечки загуби, разурнувања и масовно раселување на населението. По потпишувањето на Париските мировни договори во 1973 година, американските сили биле повлечени, но борбите продолжиле. На 30 април 1975 година северновиетнамската армија го зазела Сајгон, со што војната завршила со победа на Северен Виетнам.

=== Обединување и современ развој ===
На 2 јули 1976 година била прогласена Социјалистичка Република Виетнам, со престолнина во Ханој. Новата влада започнала со обединување на политичкиот и економскиот систем и воведување централно планирана економија. Меѓутоа, обновата на земјата била отежната од последиците на војната, економските тешкотии и меѓународната изолација. Во декември 1978 година виетнамските сили навлегле во Камбоџа и го собориле режимот на Црвените Кмери, што дополнително ги влошило регионалните односи. Во 1979 година избувнала краткотрајна војна со Кина, додека виетнамското воено присуство во Камбоџа продолжило до 1989 година.

Во 1986 година Комунистичката партија ги започнала реформите познати како *Дои Мои*, со кои постепено биле воведени пазарни механизми, приватно претприемаштво и поголема отвореност кон странските инвестиции. Реформите придонеле за забрзан економски раст, индустријализација и зголемување на животниот стандард. Во 1995 година Виетнам воспоставил дипломатски односи со САД и станал членка на АСЕАН, а во 2007 година пристапил кон Светската трговска организација. Во XXI век земјата се развила во значајна индустриска и извозно ориентирана економија во Југоисточна Азија. И покрај економската либерализација, Виетнам останал еднопартиска социјалистичка држава, во која Комунистичката партија ја задржала водечката политичка улога.

== Географска положба и клима ==

== Политички систем ==

== Административна поделба ==
[[Податотека:Vietnam, administrative divisions - mk - monochrome.svg|мини|лево|Карта на покраините во Виетнам]]
{{Главна|Административна поделба на Виетнам}}

Виетнам се дели на 58 [[покраини во Виетнам|покраини]] ({{langx|vi|tỉnh}}) и 5 општини од ист степен како покраините (''thành phố trực thuộc trung ương''). Владата ги групира покраините во 8 региони, но истите се користат нередовно и класификацијата не е строга и постојат други алтернативни групирања.

Покраините се делат на [[округ|окрузи]] (''huyện''), покраински градови (''thành phố trực thuộc tỉnh'') и околиски градови (''thị xã''), кои пак се поделени на општински градови (''thị trấn'') или општини (''xã'').

Општините се поделени на рурални окрузи (''huyện'') и урбани окрузи (''quận''), поделени на реони (''phường'').

Со покраините раководи „народен совет“ кој го избираат жителите. Советот назначува „народен комитет“, кој претставува извршен огранок на покраинската управа. Ваквата поставеност е упростена варијанта на државната управа на земјата. Покраинските управи се потчинети на централната влада.

== Стопанство ==

== Демографија ==

{{Најголеми градови во Виетнам}}

===Религија===
{{bar box
|float=right
|title=Верници во Виетнам
|barwidth=200px
|bars=
{{Столбен постоток|Виетнамска народна религија|red|73.2}}
{{Столбен постоток|Будисти|gray|12.2}}
{{Столбен постоток|Католичка црква|yellow|6.8}}
{{Столбен постоток|Каодисти|green|4.8}}
{{Столбен постоток|Протестанти|blue|1.5}}
{{Столбен постоток|Таоисти|pink|1.4}}
{{Столбен постоток|Други|orange|0.4}}
}}

== Култура ==

==Виетнам како тема во уметноста и во популарната култура==
* „Виетнам“ - песна на полската поетеса [[Вислава Шимборска]].&lt;ref&gt;Vislava Šimborska, ''Izabrane pesme''. Beograd: Treći trg, 2014, стр. 112.&lt;/ref&gt;
* „Виетнам“ ([[англиски]]: ''Viet Nam'') - песна на американската [[Рок-музика|рок]]-група „[[Минитмен (рок-група)|Минитмен]]“ (''Minutemen'') од 1984 година.&lt;ref&gt;[https://www.discogs.com/Minutemen-Double-Nickels-On-The-Dime/release/421057 Discogs, Minutemen ‎– Double Nickels On The Dime (пристапено на 22.1.2021)]&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{reflist}}

== Поврзано ==
* [[Ханој]]
* [[Виетнамци]]
* [[Виетнамски јазик]]
* [[Виетнамска војна]]

== Надворешни врски ==
{{рв|Vietnam}}
;Општо
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1243338.stm Профил на Виетнам на BBC] 
* {{CIA World Factbook link|vm|Виетнам}}
* [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/afghanistan.htm Виетнам на UCB] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120111081617/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/afghanistan.htm |date=2012-01-11 }} 
* {{dmoz|Regional/Asia/Vietnam}}

; Влада
* [http://www.vietnam.gov.vn/en/ Portal of the Влада на Виетнам] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306193423/http://www.vietnam.gov.vn/en/ |date=2016-03-06 }}
* [http://www.cpv.org.vn/cpv/ Комунистичка партија на Виетнам] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101115125835/http://www.cpv.org.vn/cpv/ |date=2010-11-15 }}
* [http://www.na.gov.vn/htx/English/C1330/ Националното собрание] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081102220756/http://www.na.gov.vn/htx/English/C1330/ |date=2008-11-02 }}
* [http://www.gso.gov.vn/default_en.aspx?tabid=491 Статистичко биро]
* [http://www.mofa.gov.vn/en/ Министерство за надворешни работу] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091020032719/http://www.mofa.gov.vn/en/ |date=2009-10-20 }}
* [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-v/vietnam.html Шеф на држава и кабинет] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081210074101/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-v/vietnam.html |date=2008-12-10 }}
* [http://www.vietnamtourism.com/ Официјално туристичко биро] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181127235741/http://www.vietnamtourism.com/ |date=2018-11-27 }}

{{Виетнам-никулец}}

{{Азија}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Виетнам|*]]
[[Категорија:Држави во Азија]]
[[Категорија:Републики]]
[[Категорија:Комунистички држави]]
[[Категорија:Еднопартиски држави]]
[[Категорија:Држави и територии настанати во 1976 година]]</text>
      <sha1>pfkz0e54jfn9dkcf4xte5kgisna0kfn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651683</id>
      <parentid>5651682</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T19:36:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Борба за независност и Виетнамска војна */</comment>
      <origin>5651683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28562" sha1="kjby424yez234nzcxnd2hl8aw8ttua3" xml:space="preserve">{{Infobox country
|native_name = ''Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam''
|conventional_long_name = Социјалистичка Република Виетнам
|common_name = Виетнам
|image_flag = Flag of Vietnam.svg
|image_coat = Emblem of Vietnam.svg
|symbol_type = Амблем
|other_symbol_type = File:Communist Party of Vietnam flag.svg
|image_map = Location Vietnam ASEAN.svg
|map_caption = Местоположба на Виетнам.
|national_motto = {{јаз|vi|''Độc lập – Tự do – Hạnh phúc''}}&lt;small&gt;&lt;br /&gt;„Независност-слобода-среќа“&lt;/small&gt;
|national_anthem = ''[[Tiến Quân Ca]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;&quot;Армиски марш&quot;&lt;/small&gt;
|official_languages = [[виетнамски јазик|виетнамски]]
|languages_type = Официјално писмо
|languages = [[виетнамска азбука]]
|demonym = Виетнамец
|capital = [[Ханој]]
|legislature = [[Национално собрание на Виетнам]]
|latd=21 |latm=2 |latNS=N |longd=105 |longm=51 |longEW=E
|largest_city = [[Хо Ши Мин (град)|Хо Ши Мин]]
|government_type = [[унитарна држава|Унитарна]] [[Комунизам|социјалистичка]],&lt;br /&gt;еднопартиска република
|leader_title1 = [[Претседател на Виетнам|Претседател]]
|leader_name1 = [[Труонг Тан Санг]]
|leader_title2 = [[Премиер на Виетнам|Премиер]]
|leader_name2 =  [[Нгујен Тан Дунг]]
|sovereignty_type = Основање
|sovereignty_note =
|established_event1 = [[Даи Виет]]
|established_date1 = 1054
|established_event2 = Француска колонизација
|established_date2 = 1853 до 1883
|established_event3 = Независност
|established_date3 = 2 септември 1945
|established_event4 = [[Виетнамска војна|Обединување]]
|established_date4 = 2 јули 1976&lt;ref name=&quot;Robbers 1021&quot;&gt;{{Наведена книга|last=Robbers|first=Gerhard|title=Encyclopedia of world constitutions|url=http://books.google.com/books?id=M3A-xgf1yM4C&amp;pg=PA1021|accessdate=1 July 2011|date=2007-01-30|publisher=[[Infobase Publishing]]|isbn=9780816060788|page=1021}}&lt;/ref&gt;
|established_event5 = [[Устав на Виетнам|Сегашен устав]]
|established_date5 = 15 април 1992
|area_rank = 65th
|area_km2 = 331.698
|area_sq_mi = 128,565
|percent_water = 1.3
|population_census = 90,549,390 ([[List of countries by population|13th]])&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html |title=CIA – The World Factbook&lt;!-- Bot generated title --&gt; |accessdate=2011-07-27 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211129/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|population_estimate_rank = 13-та
|population_census_year = 2011
|population_density_km2 = 259
|population_density_sq_mi = 668
|population_density_rank = 46-та
|GDP_PPP_year = 2010
|GDP_PPP = $273.967 милијарди&lt;ref name=imf2&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&amp;ey=2010&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=582&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr.x=71&amp;pr.y=7 |title=Vietnam|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2010-04-21}}&lt;/ref&gt;
|GDP_PPP_rank =
|GDP_PPP_per_capita = $3,104.179&lt;ref name=imf2/&gt;
|GDP_PPP_per_capita_rank =
|GDP_nominal = $104.600 милијарди&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://vnexpress.net/GL/Kinh-doanh/2010/12/3BA24D1C/ |title=GDP năm 2010 của Việt Nam vượt 100 tỷ USD – VnExpress&lt;!-- Bot generated title --&gt; |accessdate=2011-07-27 |archive-date=2011-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110803143627/http://vnexpress.net/gl/kinh%2Ddoanh/2010/12/3ba24d1c/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|GDP_nominal_rank =
|GDP_nominal_year = 2010
|GDP_nominal_per_capita = $1,168&lt;ref name=imf2/&gt;
|GDP_nominal_per_capita_rank =
|HDI_year = 2013 &lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
|HDI_change = steady&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
|HDI = 0.638 &lt;!--number only--&gt;
|HDI_ref = &lt;ref name=&quot;HDI&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-summary-en.pdf |title=2014 Human Development Report Summary |date=2014 |accessdate=27 јули 2014 |publisher=United Nations Development Programme | pages=21–25}}&lt;/ref&gt;
|HDI_rank = 121ва
|Gini = 37
|Gini_year = 2002
|Gini_rank = 59-та
|Gini_category = &lt;span style=&quot;color:#fc0;&quot;&gt;среден&lt;/span&gt;
|currency = [[Виетнамски донг|донг]] (₫)&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://www.travelsradiate.com/asia/socialist-republic-of-vietnam.html |title=Local Currency |accessdate=2011-07-27 |archive-date=2011-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510042753/http://www.travelsradiate.com/asia/socialist-republic-of-vietnam.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|currency_code = VND
|time_zone = ICT (Индокинеско време) [[UTC+7]]
|utc_offset = +7
|time_zone_DST = 
|utc_offset_DST = +7
|drives_on = десно
|cctld = [[.vn]]
|calling_code = 84
|footnote1 = Според официјалното име од уставот од 1992.
}}

'''Социјалистичка Република Виетнам''' ([[виетнамски јазик|виетнамски]]: ''Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam''), или скратено '''Виетнам''' е земја во [[југоисточна Азија]]. Се протега на [[полуостров]]от [[Индокина]], и граничи на север со [[Кина]], на запад со  [[Лаос]], на југозапад со [[Камбоџа]], како и со [[Јужнокинеско Море|Јужнокинеското Море]] на исток. Таа е најнаселена земја на копното на Југоисточна Азија.

== Потекло на поимот ==
Гиа-Лонг, виетнамски владетел, на своето крунисување во 1802 година, посакал неговото кралство да се вика Нам Виет и испратил гласник за да добие согласност од Пекинг. Но, Синот на Небото Манчу ([[кинескиот цар]]) настојувал името да биде Виет Нам. Причината за оваа инверзија е следново: Виет Нам (на кинески Јуех-нан) значи, приближно, јужно од Виет (Јуе), подрачје кое било освоено од кинеската династија Хан седумнаесет векови порано и за кое се смета дека ги опваќало и денешните кинески провинции Квантунг и Квангси, како и долинината на Црвената Река. ''Нам Виет'' за Гиа-лонг значело Јужен Виет (Јуех), односно претензија врз старото царство. Според Александар Вудсајд: тешко дека виетнамските владетели од пред еден век го почитувале името Виетнам како целина еманирано од Пекинг, онака како што се почитува во овој век (20 век б.н). Како вештачки службен назив, не го употребувале многу ни Кинезите ни Виетнамците. Кинезите се залепиле за навредливиот Т‘ анг збор ''Анам''... Виетнамскиот двор, од друга страна, на своја рака измислила ново име за своето кралство во 1838-39 и не чувствувал потреба да го информира кинескиот двор за тоа. Новото име ''Даи Нам'', ''Големиот Југ'' или ''Империјалниот Југ'', редовно се појавувало во дворските документи и службените историски компилации. Но, не опстанало до денес.&lt;ref&gt;Бенедикт Андерсон, Замислени заедници, размислувања за потеклото и ширењето на национализмот, ревидирано издание, Скопје, Култура, 1998&lt;/ref&gt;

== Историја ==
Историјата на Виетнам опфаќа повеќе од две илјади години политички, културен и општествен развој, обележани со долготрајна кинеска власт, создавање независни династии, територијално проширување кон југ, француска колонизација и војните за независност и обединување во XX век. Најраните виетнамски државни образувања се појавиле во долината на Црвената Река, во северниот дел на денешната земја, додека централните и јужните области историски биле населени со различни народи, меѓу кои Чамите и Кмерите. По стекнувањето независност од Кина во X век, виетнамската држава постепено се проширила кон југ, а нејзините граници до XIX век во голема мера се доближиле до денешните. Во 1880-тите години Виетнам потпаднал под француска колонијална власт, која завршила во средината на XX век. По повеќедецениски вооружени судири, земјата била обединета во 1976 година како Социјалистичка Република Виетнам.

=== Рана и средновековна историја ===
Најраните познати цивилизации на територијата на Виетнам се развиле во долината на Црвената Река, каде што земјоделските заедници постепено усовршиле производство на ориз и обработка на метали. Особено значајна била културата Донг Сон, позната по изработката на украсени бронзени тапани. Според виетнамската традиција, првата држава била Ван Ланг, поврзана со легендарните кралеви Хунг, додека во III век пр. н. е. се појавила државата Ау Лак. Во 111 година пр. н. е. северните виетнамски области биле освоени од кинеската династија Хан, со што започнал долг период на кинеска власт. Во текот на следните векови се прошириле конфуцијанството, даоизмот, будизмот и кинескиот административен систем, но локалното население зачувало бројни културни и јазични особености. Кинеската власт била повремено оспорувана со востанија, меѓу кои особено познато било востанието на сестрите Чинг во 40 година. Пресвртница претставувала победата на Нго Куен над силите на Јужен Хан во битката на реката Бак Данг во 938 година, по која била воспоставена трајна виетнамска независност.

Во следните векови Виетнам се развил во централизирана монархија под повеќе владетелски династии. Во 968 година Дин Бо Лин ја обединил земјата, а во 1010 година, за време на династијата Ли, престолнината била преместена во Тханг Лонг, денешен Ханој. Под династијата Чан (1225–1400), Виетнам успешно се спротивставил на трите монголско-јуански походи во XIII век. По краткотрајното обновување на кинеската власт во почетокот на XV век, востанието предводено од Ле Лој довело до ослободување на земјата и основање на Подоцнежната династија Ле во 1428 година. Во овој период продолжило територијалното проширување кон југ, особено на сметка на Чампа, чиј главен политички центар Виџаја бил освоен во 1471 година. Во следните векови виетнамското населување и политичкото влијание се прошириле и во делтата на Меконг, која претходно била поврзана со кмерските држави.

=== Династијата Нгуен и француската колонијална власт ===
Во XVI и XVII век виетнамската држава била ослабена од внатрешни судири и поделба на власта меѓу влијателните семејства Чин на север и Нгуен на југ. Во 1771 година започнало востанието Тај Сон, кое довело до соборување на постојните владејачки структури. По повеќедецениски борби, Нгуен Ан ја обединил земјата во 1802 година, ја основал династијата Нгуен и го зел владетелското име За Лонг. Новата династија, со престолнина во Хуе, настојувала да воспостави силна централна власт и конфуцијански административен поредок. Меѓутоа, во текот на XIX век земјата се соочувала со внатрешни бунтови, стопански тешкотии и сè поголем притисок од европските колонијални сили.

Француското освојување започнало во 1858 година, кога француските и шпанските сили извршиле воена интервенција во Да Нанг. Во следните децении Франција постепено воспоставила контрола врз јужните, централните и северните области на земјата. Во 1887 година виетнамските територии биле вклучени во Француска Индокина, заедно со Камбоџа, а подоцна и Лаос. Француската администрација изградила железници, патишта и пристаништа и поттикнала развој на извозно ориентирано земјоделство, особено производство на ориз и каучук. Истовремено, колонијалниот систем бил обележан со економско искористување, високи даноци и политички ограничувања. Отпорот против француската власт постепено прераснал во организирано националноослободително движење, во кое во првите децении на XX век сè поголема улога добиле националистичките и комунистичките организации.

=== Борба за независност и Виетнамска војна ===
За време на Втората светска војна, во 1940 година, Јапонија воспоставила воено присуство во Француска Индокина. Во 1941 година, под водство на Хо Ши Мин, било создадено националноослободителното движење Виет Мин, кое организирало отпор против јапонската и француската власт. По капитулацијата на Јапонија, во август 1945 година избувнала Августовската револуција, а на 2 септември истата година [[Хо Ши Мин]] ја прогласил независноста на Демократска Република Виетнам. Франција се обидела да ја обнови колонијалната власт, што довело до Првата индокинеска војна (1946–1954). Војната завршила со француски пораз во битката кај Диен Биен Фу во мај 1954 година. Според Женевските договори, Виетнам бил привремено поделен на две воени зони, приближно долж 17. паралела, со предвидени општи избори за обединување кои никогаш не биле одржани.

Во северниот дел на земјата се зацврстила [[Демократска Република Виетнам]], под комунистичко раководство, додека на југ во 1955 година била прогласена [[Република Виетнам]], поддржувана од Соединетите Американски Држави. Политичките спротивставувања постепено прераснале во Виетнамската војна, во која Северен Виетнам и комунистичките сили во јужниот дел се бореле против владата во Сајгон и нејзините сојузници. Од 1965 година САД непосредно учествувале во војната со големи копнени и воздушни сили. Судирот предизвикал огромни човечки загуби, разурнувања и масовно раселување на населението. По потпишувањето на Париските мировни договори во 1973 година, американските сили биле повлечени, но борбите продолжиле. На 30 април 1975 година северновиетнамската армија го зазела Сајгон, со што војната завршила со победа на Северен Виетнам.

=== Обединување и современ развој ===
На 2 јули 1976 година била прогласена Социјалистичка Република Виетнам, со престолнина во Ханој. Новата влада започнала со обединување на политичкиот и економскиот систем и воведување централно планирана економија. Меѓутоа, обновата на земјата била отежната од последиците на војната, економските тешкотии и меѓународната изолација. Во декември 1978 година виетнамските сили навлегле во Камбоџа и го собориле режимот на Црвените Кмери, што дополнително ги влошило регионалните односи. Во 1979 година избувнала краткотрајна војна со Кина, додека виетнамското воено присуство во Камбоџа продолжило до 1989 година.

Во 1986 година Комунистичката партија ги започнала реформите познати како ''Дои Мои'', со кои постепено биле воведени пазарни механизми, приватно претприемаштво и поголема отвореност кон странските инвестиции. Реформите придонеле за забрзан економски раст, индустријализација и зголемување на животниот стандард. Во 1995 година Виетнам воспоставил дипломатски односи со САД и станал членка на [[АСЕАН]], а во 2007 година пристапил кон Светската трговска организација. Во XXI век земјата се развила во значајна индустриска и извозно ориентирана економија во Југоисточна Азија. И покрај економската либерализација, Виетнам останал еднопартиска социјалистичка држава, во која Комунистичката партија ја задржала водечката политичка улога.

== Географска положба и клима ==

== Политички систем ==

== Административна поделба ==
[[Податотека:Vietnam, administrative divisions - mk - monochrome.svg|мини|лево|Карта на покраините во Виетнам]]
{{Главна|Административна поделба на Виетнам}}

Виетнам се дели на 58 [[покраини во Виетнам|покраини]] ({{langx|vi|tỉnh}}) и 5 општини од ист степен како покраините (''thành phố trực thuộc trung ương''). Владата ги групира покраините во 8 региони, но истите се користат нередовно и класификацијата не е строга и постојат други алтернативни групирања.

Покраините се делат на [[округ|окрузи]] (''huyện''), покраински градови (''thành phố trực thuộc tỉnh'') и околиски градови (''thị xã''), кои пак се поделени на општински градови (''thị trấn'') или општини (''xã'').

Општините се поделени на рурални окрузи (''huyện'') и урбани окрузи (''quận''), поделени на реони (''phường'').

Со покраините раководи „народен совет“ кој го избираат жителите. Советот назначува „народен комитет“, кој претставува извршен огранок на покраинската управа. Ваквата поставеност е упростена варијанта на државната управа на земјата. Покраинските управи се потчинети на централната влада.

== Стопанство ==

== Демографија ==

{{Најголеми градови во Виетнам}}

===Религија===
{{bar box
|float=right
|title=Верници во Виетнам
|barwidth=200px
|bars=
{{Столбен постоток|Виетнамска народна религија|red|73.2}}
{{Столбен постоток|Будисти|gray|12.2}}
{{Столбен постоток|Католичка црква|yellow|6.8}}
{{Столбен постоток|Каодисти|green|4.8}}
{{Столбен постоток|Протестанти|blue|1.5}}
{{Столбен постоток|Таоисти|pink|1.4}}
{{Столбен постоток|Други|orange|0.4}}
}}

== Култура ==

==Виетнам како тема во уметноста и во популарната култура==
* „Виетнам“ - песна на полската поетеса [[Вислава Шимборска]].&lt;ref&gt;Vislava Šimborska, ''Izabrane pesme''. Beograd: Treći trg, 2014, стр. 112.&lt;/ref&gt;
* „Виетнам“ ([[англиски]]: ''Viet Nam'') - песна на американската [[Рок-музика|рок]]-група „[[Минитмен (рок-група)|Минитмен]]“ (''Minutemen'') од 1984 година.&lt;ref&gt;[https://www.discogs.com/Minutemen-Double-Nickels-On-The-Dime/release/421057 Discogs, Minutemen ‎– Double Nickels On The Dime (пристапено на 22.1.2021)]&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{reflist}}

== Поврзано ==
* [[Ханој]]
* [[Виетнамци]]
* [[Виетнамски јазик]]
* [[Виетнамска војна]]

== Надворешни врски ==
{{рв|Vietnam}}
;Општо
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1243338.stm Профил на Виетнам на BBC] 
* {{CIA World Factbook link|vm|Виетнам}}
* [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/afghanistan.htm Виетнам на UCB] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120111081617/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/afghanistan.htm |date=2012-01-11 }} 
* {{dmoz|Regional/Asia/Vietnam}}

; Влада
* [http://www.vietnam.gov.vn/en/ Portal of the Влада на Виетнам] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306193423/http://www.vietnam.gov.vn/en/ |date=2016-03-06 }}
* [http://www.cpv.org.vn/cpv/ Комунистичка партија на Виетнам] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101115125835/http://www.cpv.org.vn/cpv/ |date=2010-11-15 }}
* [http://www.na.gov.vn/htx/English/C1330/ Националното собрание] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081102220756/http://www.na.gov.vn/htx/English/C1330/ |date=2008-11-02 }}
* [http://www.gso.gov.vn/default_en.aspx?tabid=491 Статистичко биро]
* [http://www.mofa.gov.vn/en/ Министерство за надворешни работу] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091020032719/http://www.mofa.gov.vn/en/ |date=2009-10-20 }}
* [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-v/vietnam.html Шеф на држава и кабинет] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081210074101/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-v/vietnam.html |date=2008-12-10 }}
* [http://www.vietnamtourism.com/ Официјално туристичко биро] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181127235741/http://www.vietnamtourism.com/ |date=2018-11-27 }}

{{Виетнам-никулец}}

{{Азија}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Виетнам|*]]
[[Категорија:Држави во Азија]]
[[Категорија:Републики]]
[[Категорија:Комунистички држави]]
[[Категорија:Еднопартиски држави]]
[[Категорија:Држави и територии настанати во 1976 година]]</text>
      <sha1>kjby424yez234nzcxnd2hl8aw8ttua3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651684</id>
      <parentid>5651683</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T19:40:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Борба за независност и Виетнамска војна */</comment>
      <origin>5651684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28908" sha1="3mkhnx5bm90g3h1ftwdxhe23ris6uri" xml:space="preserve">{{Infobox country
|native_name = ''Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam''
|conventional_long_name = Социјалистичка Република Виетнам
|common_name = Виетнам
|image_flag = Flag of Vietnam.svg
|image_coat = Emblem of Vietnam.svg
|symbol_type = Амблем
|other_symbol_type = File:Communist Party of Vietnam flag.svg
|image_map = Location Vietnam ASEAN.svg
|map_caption = Местоположба на Виетнам.
|national_motto = {{јаз|vi|''Độc lập – Tự do – Hạnh phúc''}}&lt;small&gt;&lt;br /&gt;„Независност-слобода-среќа“&lt;/small&gt;
|national_anthem = ''[[Tiến Quân Ca]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;&quot;Армиски марш&quot;&lt;/small&gt;
|official_languages = [[виетнамски јазик|виетнамски]]
|languages_type = Официјално писмо
|languages = [[виетнамска азбука]]
|demonym = Виетнамец
|capital = [[Ханој]]
|legislature = [[Национално собрание на Виетнам]]
|latd=21 |latm=2 |latNS=N |longd=105 |longm=51 |longEW=E
|largest_city = [[Хо Ши Мин (град)|Хо Ши Мин]]
|government_type = [[унитарна држава|Унитарна]] [[Комунизам|социјалистичка]],&lt;br /&gt;еднопартиска република
|leader_title1 = [[Претседател на Виетнам|Претседател]]
|leader_name1 = [[Труонг Тан Санг]]
|leader_title2 = [[Премиер на Виетнам|Премиер]]
|leader_name2 =  [[Нгујен Тан Дунг]]
|sovereignty_type = Основање
|sovereignty_note =
|established_event1 = [[Даи Виет]]
|established_date1 = 1054
|established_event2 = Француска колонизација
|established_date2 = 1853 до 1883
|established_event3 = Независност
|established_date3 = 2 септември 1945
|established_event4 = [[Виетнамска војна|Обединување]]
|established_date4 = 2 јули 1976&lt;ref name=&quot;Robbers 1021&quot;&gt;{{Наведена книга|last=Robbers|first=Gerhard|title=Encyclopedia of world constitutions|url=http://books.google.com/books?id=M3A-xgf1yM4C&amp;pg=PA1021|accessdate=1 July 2011|date=2007-01-30|publisher=[[Infobase Publishing]]|isbn=9780816060788|page=1021}}&lt;/ref&gt;
|established_event5 = [[Устав на Виетнам|Сегашен устав]]
|established_date5 = 15 април 1992
|area_rank = 65th
|area_km2 = 331.698
|area_sq_mi = 128,565
|percent_water = 1.3
|population_census = 90,549,390 ([[List of countries by population|13th]])&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html |title=CIA – The World Factbook&lt;!-- Bot generated title --&gt; |accessdate=2011-07-27 |archive-date=2018-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211129/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vm.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|population_estimate_rank = 13-та
|population_census_year = 2011
|population_density_km2 = 259
|population_density_sq_mi = 668
|population_density_rank = 46-та
|GDP_PPP_year = 2010
|GDP_PPP = $273.967 милијарди&lt;ref name=imf2&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&amp;ey=2010&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=582&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr.x=71&amp;pr.y=7 |title=Vietnam|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2010-04-21}}&lt;/ref&gt;
|GDP_PPP_rank =
|GDP_PPP_per_capita = $3,104.179&lt;ref name=imf2/&gt;
|GDP_PPP_per_capita_rank =
|GDP_nominal = $104.600 милијарди&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://vnexpress.net/GL/Kinh-doanh/2010/12/3BA24D1C/ |title=GDP năm 2010 của Việt Nam vượt 100 tỷ USD – VnExpress&lt;!-- Bot generated title --&gt; |accessdate=2011-07-27 |archive-date=2011-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110803143627/http://vnexpress.net/gl/kinh%2Ddoanh/2010/12/3ba24d1c/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|GDP_nominal_rank =
|GDP_nominal_year = 2010
|GDP_nominal_per_capita = $1,168&lt;ref name=imf2/&gt;
|GDP_nominal_per_capita_rank =
|HDI_year = 2013 &lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
|HDI_change = steady&lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
|HDI = 0.638 &lt;!--number only--&gt;
|HDI_ref = &lt;ref name=&quot;HDI&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-summary-en.pdf |title=2014 Human Development Report Summary |date=2014 |accessdate=27 јули 2014 |publisher=United Nations Development Programme | pages=21–25}}&lt;/ref&gt;
|HDI_rank = 121ва
|Gini = 37
|Gini_year = 2002
|Gini_rank = 59-та
|Gini_category = &lt;span style=&quot;color:#fc0;&quot;&gt;среден&lt;/span&gt;
|currency = [[Виетнамски донг|донг]] (₫)&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://www.travelsradiate.com/asia/socialist-republic-of-vietnam.html |title=Local Currency |accessdate=2011-07-27 |archive-date=2011-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510042753/http://www.travelsradiate.com/asia/socialist-republic-of-vietnam.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|currency_code = VND
|time_zone = ICT (Индокинеско време) [[UTC+7]]
|utc_offset = +7
|time_zone_DST = 
|utc_offset_DST = +7
|drives_on = десно
|cctld = [[.vn]]
|calling_code = 84
|footnote1 = Според официјалното име од уставот од 1992.
}}

'''Социјалистичка Република Виетнам''' ([[виетнамски јазик|виетнамски]]: ''Cộng Hoà Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam''), или скратено '''Виетнам''' е земја во [[југоисточна Азија]]. Се протега на [[полуостров]]от [[Индокина]], и граничи на север со [[Кина]], на запад со  [[Лаос]], на југозапад со [[Камбоџа]], како и со [[Јужнокинеско Море|Јужнокинеското Море]] на исток. Таа е најнаселена земја на копното на Југоисточна Азија.

== Потекло на поимот ==
Гиа-Лонг, виетнамски владетел, на своето крунисување во 1802 година, посакал неговото кралство да се вика Нам Виет и испратил гласник за да добие согласност од Пекинг. Но, Синот на Небото Манчу ([[кинескиот цар]]) настојувал името да биде Виет Нам. Причината за оваа инверзија е следново: Виет Нам (на кинески Јуех-нан) значи, приближно, јужно од Виет (Јуе), подрачје кое било освоено од кинеската династија Хан седумнаесет векови порано и за кое се смета дека ги опваќало и денешните кинески провинции Квантунг и Квангси, како и долинината на Црвената Река. ''Нам Виет'' за Гиа-лонг значело Јужен Виет (Јуех), односно претензија врз старото царство. Според Александар Вудсајд: тешко дека виетнамските владетели од пред еден век го почитувале името Виетнам како целина еманирано од Пекинг, онака како што се почитува во овој век (20 век б.н). Како вештачки службен назив, не го употребувале многу ни Кинезите ни Виетнамците. Кинезите се залепиле за навредливиот Т‘ анг збор ''Анам''... Виетнамскиот двор, од друга страна, на своја рака измислила ново име за своето кралство во 1838-39 и не чувствувал потреба да го информира кинескиот двор за тоа. Новото име ''Даи Нам'', ''Големиот Југ'' или ''Империјалниот Југ'', редовно се појавувало во дворските документи и службените историски компилации. Но, не опстанало до денес.&lt;ref&gt;Бенедикт Андерсон, Замислени заедници, размислувања за потеклото и ширењето на национализмот, ревидирано издание, Скопје, Култура, 1998&lt;/ref&gt;

== Историја ==
Историјата на Виетнам опфаќа повеќе од две илјади години политички, културен и општествен развој, обележани со долготрајна кинеска власт, создавање независни династии, територијално проширување кон југ, француска колонизација и војните за независност и обединување во XX век. Најраните виетнамски државни образувања се појавиле во долината на Црвената Река, во северниот дел на денешната земја, додека централните и јужните области историски биле населени со различни народи, меѓу кои Чамите и Кмерите. По стекнувањето независност од Кина во X век, виетнамската држава постепено се проширила кон југ, а нејзините граници до XIX век во голема мера се доближиле до денешните. Во 1880-тите години Виетнам потпаднал под француска колонијална власт, која завршила во средината на XX век. По повеќедецениски вооружени судири, земјата била обединета во 1976 година како Социјалистичка Република Виетнам.

=== Рана и средновековна историја ===
Најраните познати цивилизации на територијата на Виетнам се развиле во долината на Црвената Река, каде што земјоделските заедници постепено усовршиле производство на ориз и обработка на метали. Особено значајна била културата Донг Сон, позната по изработката на украсени бронзени тапани. Според виетнамската традиција, првата држава била Ван Ланг, поврзана со легендарните кралеви Хунг, додека во III век пр. н. е. се појавила државата Ау Лак. Во 111 година пр. н. е. северните виетнамски области биле освоени од кинеската династија Хан, со што започнал долг период на кинеска власт. Во текот на следните векови се прошириле конфуцијанството, даоизмот, будизмот и кинескиот административен систем, но локалното население зачувало бројни културни и јазични особености. Кинеската власт била повремено оспорувана со востанија, меѓу кои особено познато било востанието на сестрите Чинг во 40 година. Пресвртница претставувала победата на Нго Куен над силите на Јужен Хан во битката на реката Бак Данг во 938 година, по која била воспоставена трајна виетнамска независност.

Во следните векови Виетнам се развил во централизирана монархија под повеќе владетелски династии. Во 968 година Дин Бо Лин ја обединил земјата, а во 1010 година, за време на династијата Ли, престолнината била преместена во Тханг Лонг, денешен Ханој. Под династијата Чан (1225–1400), Виетнам успешно се спротивставил на трите монголско-јуански походи во XIII век. По краткотрајното обновување на кинеската власт во почетокот на XV век, востанието предводено од Ле Лој довело до ослободување на земјата и основање на Подоцнежната династија Ле во 1428 година. Во овој период продолжило територијалното проширување кон југ, особено на сметка на Чампа, чиј главен политички центар Виџаја бил освоен во 1471 година. Во следните векови виетнамското населување и политичкото влијание се прошириле и во делтата на Меконг, која претходно била поврзана со кмерските држави.

=== Династијата Нгуен и француската колонијална власт ===
Во XVI и XVII век виетнамската држава била ослабена од внатрешни судири и поделба на власта меѓу влијателните семејства Чин на север и Нгуен на југ. Во 1771 година започнало востанието Тај Сон, кое довело до соборување на постојните владејачки структури. По повеќедецениски борби, Нгуен Ан ја обединил земјата во 1802 година, ја основал династијата Нгуен и го зел владетелското име За Лонг. Новата династија, со престолнина во Хуе, настојувала да воспостави силна централна власт и конфуцијански административен поредок. Меѓутоа, во текот на XIX век земјата се соочувала со внатрешни бунтови, стопански тешкотии и сè поголем притисок од европските колонијални сили.

Француското освојување започнало во 1858 година, кога француските и шпанските сили извршиле воена интервенција во Да Нанг. Во следните децении Франција постепено воспоставила контрола врз јужните, централните и северните области на земјата. Во 1887 година виетнамските територии биле вклучени во Француска Индокина, заедно со Камбоџа, а подоцна и Лаос. Француската администрација изградила железници, патишта и пристаништа и поттикнала развој на извозно ориентирано земјоделство, особено производство на ориз и каучук. Истовремено, колонијалниот систем бил обележан со економско искористување, високи даноци и политички ограничувања. Отпорот против француската власт постепено прераснал во организирано националноослободително движење, во кое во првите децении на XX век сè поголема улога добиле националистичките и комунистичките организации.

=== Борба за независност и Виетнамска војна ===
За време на Втората светска војна, во 1940 година, Јапонија воспоставила воено присуство во Француска Индокина. Во 1941 година, под водство на Хо Ши Мин, било создадено националноослободителното движење Виет Мин, кое организирало отпор против јапонската и француската власт. По капитулацијата на Јапонија, во август 1945 година избувнала Августовската револуција, а на 2 септември истата година [[Хо Ши Мин]] ја прогласил независноста на Демократска Република Виетнам. Франција се обидела да ја обнови колонијалната власт, што довело до Првата индокинеска војна (1946–1954). Војната завршила со француски пораз во битката кај Диен Биен Фу во мај 1954 година. Според Женевските договори, Виетнам бил привремено поделен на две воени зони, приближно долж 17. паралела, со предвидени општи избори за обединување кои никогаш не биле одржани.
[[Податотека:Agent Orange Cropdusting.jpg|мини|Американски авиони распрскуваат дефолијанти над Виетнам (1962–1971) со цел уништување на шумската вегетација и посевите што ги користеле противничките сили.]]
Во северниот дел на земјата се зацврстила [[Демократска Република Виетнам]], под комунистичко раководство, додека на југ во 1955 година била прогласена [[Република Виетнам]], поддржувана од Соединетите Американски Држави. Политичките спротивставувања постепено прераснале во Виетнамската војна, во која Северен Виетнам и комунистичките сили во јужниот дел се бореле против владата во Сајгон и нејзините сојузници. Од 1965 година САД непосредно учествувале во војната со големи копнени и воздушни сили. Судирот предизвикал огромни човечки загуби, разурнувања и масовно раселување на населението. По потпишувањето на Париските мировни договори во 1973 година, американските сили биле повлечени, но борбите продолжиле. На 30 април 1975 година северновиетнамската армија го зазела Сајгон, со што војната завршила со победа на Северен Виетнам.

=== Обединување и современ развој ===
На 2 јули 1976 година била прогласена Социјалистичка Република Виетнам, со престолнина во Ханој. Новата влада започнала со обединување на политичкиот и економскиот систем и воведување централно планирана економија. Меѓутоа, обновата на земјата била отежната од последиците на војната, економските тешкотии и меѓународната изолација. Во декември 1978 година виетнамските сили навлегле во Камбоџа и го собориле режимот на Црвените Кмери, што дополнително ги влошило регионалните односи. Во 1979 година избувнала краткотрајна војна со Кина, додека виетнамското воено присуство во Камбоџа продолжило до 1989 година.

Во 1986 година Комунистичката партија ги започнала реформите познати како ''Дои Мои'', со кои постепено биле воведени пазарни механизми, приватно претприемаштво и поголема отвореност кон странските инвестиции. Реформите придонеле за забрзан економски раст, индустријализација и зголемување на животниот стандард. Во 1995 година Виетнам воспоставил дипломатски односи со САД и станал членка на [[АСЕАН]], а во 2007 година пристапил кон Светската трговска организација. Во XXI век земјата се развила во значајна индустриска и извозно ориентирана економија во Југоисточна Азија. И покрај економската либерализација, Виетнам останал еднопартиска социјалистичка држава, во која Комунистичката партија ја задржала водечката политичка улога.

== Географска положба и клима ==

== Политички систем ==

== Административна поделба ==
[[Податотека:Vietnam, administrative divisions - mk - monochrome.svg|мини|лево|Карта на покраините во Виетнам]]
{{Главна|Административна поделба на Виетнам}}

Виетнам се дели на 58 [[покраини во Виетнам|покраини]] ({{langx|vi|tỉnh}}) и 5 општини од ист степен како покраините (''thành phố trực thuộc trung ương''). Владата ги групира покраините во 8 региони, но истите се користат нередовно и класификацијата не е строга и постојат други алтернативни групирања.

Покраините се делат на [[округ|окрузи]] (''huyện''), покраински градови (''thành phố trực thuộc tỉnh'') и околиски градови (''thị xã''), кои пак се поделени на општински градови (''thị trấn'') или општини (''xã'').

Општините се поделени на рурални окрузи (''huyện'') и урбани окрузи (''quận''), поделени на реони (''phường'').

Со покраините раководи „народен совет“ кој го избираат жителите. Советот назначува „народен комитет“, кој претставува извршен огранок на покраинската управа. Ваквата поставеност е упростена варијанта на државната управа на земјата. Покраинските управи се потчинети на централната влада.

== Стопанство ==

== Демографија ==

{{Најголеми градови во Виетнам}}

===Религија===
{{bar box
|float=right
|title=Верници во Виетнам
|barwidth=200px
|bars=
{{Столбен постоток|Виетнамска народна религија|red|73.2}}
{{Столбен постоток|Будисти|gray|12.2}}
{{Столбен постоток|Католичка црква|yellow|6.8}}
{{Столбен постоток|Каодисти|green|4.8}}
{{Столбен постоток|Протестанти|blue|1.5}}
{{Столбен постоток|Таоисти|pink|1.4}}
{{Столбен постоток|Други|orange|0.4}}
}}

== Култура ==

==Виетнам како тема во уметноста и во популарната култура==
* „Виетнам“ - песна на полската поетеса [[Вислава Шимборска]].&lt;ref&gt;Vislava Šimborska, ''Izabrane pesme''. Beograd: Treći trg, 2014, стр. 112.&lt;/ref&gt;
* „Виетнам“ ([[англиски]]: ''Viet Nam'') - песна на американската [[Рок-музика|рок]]-група „[[Минитмен (рок-група)|Минитмен]]“ (''Minutemen'') од 1984 година.&lt;ref&gt;[https://www.discogs.com/Minutemen-Double-Nickels-On-The-Dime/release/421057 Discogs, Minutemen ‎– Double Nickels On The Dime (пристапено на 22.1.2021)]&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{reflist}}

== Поврзано ==
* [[Ханој]]
* [[Виетнамци]]
* [[Виетнамски јазик]]
* [[Виетнамска војна]]

== Надворешни врски ==
{{рв|Vietnam}}
;Општо
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1243338.stm Профил на Виетнам на BBC] 
* {{CIA World Factbook link|vm|Виетнам}}
* [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/afghanistan.htm Виетнам на UCB] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120111081617/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/afghanistan.htm |date=2012-01-11 }} 
* {{dmoz|Regional/Asia/Vietnam}}

; Влада
* [http://www.vietnam.gov.vn/en/ Portal of the Влада на Виетнам] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160306193423/http://www.vietnam.gov.vn/en/ |date=2016-03-06 }}
* [http://www.cpv.org.vn/cpv/ Комунистичка партија на Виетнам] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101115125835/http://www.cpv.org.vn/cpv/ |date=2010-11-15 }}
* [http://www.na.gov.vn/htx/English/C1330/ Националното собрание] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081102220756/http://www.na.gov.vn/htx/English/C1330/ |date=2008-11-02 }}
* [http://www.gso.gov.vn/default_en.aspx?tabid=491 Статистичко биро]
* [http://www.mofa.gov.vn/en/ Министерство за надворешни работу] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091020032719/http://www.mofa.gov.vn/en/ |date=2009-10-20 }}
* [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-v/vietnam.html Шеф на држава и кабинет] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081210074101/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-v/vietnam.html |date=2008-12-10 }}
* [http://www.vietnamtourism.com/ Официјално туристичко биро] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181127235741/http://www.vietnamtourism.com/ |date=2018-11-27 }}

{{Виетнам-никулец}}

{{Азија}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Виетнам|*]]
[[Категорија:Држави во Азија]]
[[Категорија:Републики]]
[[Категорија:Комунистички држави]]
[[Категорија:Еднопартиски држави]]
[[Категорија:Држави и територии настанати во 1976 година]]</text>
      <sha1>3mkhnx5bm90g3h1ftwdxhe23ris6uri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Единаковци</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7325</id>
    <revision>
      <id>5651685</id>
      <parentid>5620018</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T20:05:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <origin>5651685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19666" sha1="a7ci0vrffgokytqlufb2ip9l983bcgt" xml:space="preserve">{{Инфокутија за село во Република Македонија
|   име                = Единаковци
|   слика              = Воздушен поглед на Единаковци.jpg
|   големина на слика  = 300п
|   опис               = Воздушен поглед на селото Единаковци
|   општина            = {{општинскигрб|Општина Демир Хисар}}
|   регион             = {{грб|Пелагониски Регион}}
|   област             = [[Железник]]
|   население          = 228
|   година             = 2021
|   поштенски број     = 7240
|   повикувачки број   = 047
|   надморска височина = 670
|   lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=15 | lat_sec=41
|   lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=14 | lon_sec=48
|   слава              = [[Свети Никола Мириклиски|Св. Никола Мириклиски]]
|   мрежно место       = 
|   карта              = Единаково во Општина Демир Хисар.svg
}}

'''Единаковци''' (се сретнува и како '''Единаково''') — село во [[Општина Демир Хисар]], во областа [[Железник]], во околината на градот [[Демир Хисар]].

== Потекло и значење на името ==

[[Податотека:Тутун во Единаковци.jpg|мини|300п|лево|Низи тутун во селото]]

Името на селото првпат е забележано во турски документи од {{римски|15}} век (1468 г.). Низ годините се споменува под слични варијанти. Доаѓа од личното име Единак (или презиме Единаков) што има значење на единец (син) или осаменик. Може да доаѓа и од прекарот Единаците со значење на единак („кој живее сам“).&lt;ref name=&quot;Речник-Иванова&quot;&gt;{{Речник-Иванова|91}}&lt;/ref&gt;

Според друго објаснување, името го добило според исчезнатото лично име Едро од [[Старословенски јазик|старословенската]] придавка едр со значење брз, цврст, подвижен, јадар, крупен.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;&gt;{{ГеоНасДХ|страница=34-35}}&lt;/ref&gt;

Според некои тврдења, зборот „единак“ може да означува и чешел за [[Обичен лен|лен]].

== Географија и местоположба ==

Селото се наоѓа во источниот дел на подрачјето на [[Општина Демир Хисар]], на потегот на излезниот дел на [[Црна Река]] во [[Пелагонија]].&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot;&gt;{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=30 октомври 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=120}}&lt;/ref&gt; Селото е рамничарско, сместено на надморска височина од 670 метри, а од градот [[Демир Хисар]] е оддалечено 7 километри.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

До селото води локален асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2339|регионалниот пат 2339]].

Единаковци е рамничарско село со претежно нови куќи. Низ атарот на селото тече [[Црна Река]].&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Атарот на селото се граничи, на север со [[Журче]], на исток со [[Света]], на југ со [[Вардино]] и на запад со [[Граиште]].&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

== Историја ==

Селото првпат се споменува во опширниот пописен дефтер од 1468 година, под ојконимот Единаковци како село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]], со вкупно 40 семејства, 2 неженети и 1 вдовица, или вкупно околу 206 жители. Селото се споменува и во дефтерот од 1568 година, со 125 жители.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Единаковци е споменато и во Слепченскиот кодик од {{римски|16}} век.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Вкупно 4 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-11|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Во селото постои споменик на [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]].&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200п&quot;&gt;
Податотека:Споменик на НОБ во Единаковци.jpg|Споменикот на НОБ во селото
Податотека:Споменик на НОБ во Единаковци 2.jpg|Спомен-плочата за паднатите борци од селото
&lt;/gallery&gt;

== Стопанство ==
Селото има поледелско-сточарски карактер&lt;ref name=&quot;Димитров&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Географија на населби - Општина Демир Хисар|last=Димитров, В.|first=Никола|publisher=|year=2017|isbn=978-608-65616-4-2|location=Битола|pages=34-35}}&lt;/ref&gt;. Во Единаковци има и млин за мелење пченично брашно „Жито Брест“ со 15 вработени лица&lt;ref name=&quot;Димитров&quot; /&gt;. Во селото има две колонијални продавници. Населението се занимава со одгледување на [[тутун]], [[градинарство]] ([[пипер]]), одгледување на овци (200) и крави (100), живина и сл&lt;ref name=&quot;Димитров&quot; /&gt;. Секоја куќа има [[трактор]], значи над 100 трактори, 1 [[комбајн]], неколку камиони, а има и [[Косилка|косачки]], [[Балирка|балерачи]] и др&lt;ref name=&quot;Димитров&quot; /&gt;.

== Население ==

{{Население низ историјата
| cols = 2
| graph-pos = bottom
|1948|580
|1953|639
|1961|588
|1971|596
|1981|552
|1991|475
|1994|384
|2002|338
|2021|228
}}

Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Единаковци живееле 300 жители, сите [[Македонци]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Кѫнчовъ, Василъ. Македония. Етнография и статистика. София, Българското книжовно дружество, 1900. ISBN 954430424X. с. 239.&lt;/ref&gt; Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Единаковци имало 448 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;D.M.Brancoff. &quot;La Macédoine et sa Population Chrétienne&quot;. Paris, 1905, р.172-173.&lt;/ref&gt;

На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. Единаковци се води како чисто македонско село во Битолската Каза на Битолскиот Санџак со 66 куќи.&lt;ref&gt;{{Битолски Вилает|16}}&lt;/ref&gt;

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 400 [[Македонци]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}&lt;/ref&gt;

Според пописот од 2002 година, во Единаковци живеат 338 жители, сите се [[Македонци]].&lt;ref name=&quot;попис&quot;&gt;{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=28 јули 2016}}&lt;/ref&gt;

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 228 жители, од кои 223 [[Македонци]], 1 [[Македонски Албанци|Албанец]] и 4 лица без податоци.&lt;ref&gt;{{Попис2021белешка}}&lt;/ref&gt;

{{Пописи|300|320|580|639|588|596|552|475|384|338|228}}
=== Родови ===

Единаковци е македонско село.

Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] во 1952 година родови во селото:&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Наведена книга|publisher=Архивски фонд на МАНУ, к-5, АЕ 97|title= Фондот „Бранислав Русиќ“|last=Русиќ|first=Бранислав}}&lt;/ref&gt;

* '''Доселеници:''' ''Котевци и Лутовци (15 к.)'' доселени се од раселеното село [[Љутоица]] кое постоело кај селото [[Вардино]]. Го знаат следното родословие: Блаже (жив на 100&amp;nbsp;г. во 1952 година) Никола-Коте-Вељан, кој се доселил; ''Главевци (30 к.)'' се делат на ''Мирчевци, Цветановци, Милошовци и Трпчевци''. доселени се од некое место во [[Премет (округ)|Прмет]] во [[Албанија]]. Го знаат следното родословие: Спиро (жив на 80 год, во 1952 година) Ристе-Лозан-Кочо, предокот кој се доселил''; Барбовци или Стојановци (1 к.)'' стари деленици од ''Главевци''; ''Божиновци и Јанковци (5 к.)'' доселени се од [[Шумадија]] во [[Србија]]; ''Ортаковци или Сиљановци (5 к.)'' доселени се од селото [[Вардино]]; ''Темелковци со Нешковци (8 к.)'' доселени се од селото [[Бирино]]; ''Јанкуловци или Анчевци (4 к.)'' доселени се од некое место кај  [[Пелистер]] ([[Баба (планина)|Баба]]), [[Битолско]]; ''Паспаловци (1 к.), Радевци (1 к.), Шеклевци (1 к.), Домазетовци (1 к.) и Алексовци (2 к.)'' доселени се однекаде.

== Општествени установи ==

* Основно училиште „Гоце Делчев“ до V одделение&lt;ref name=&quot;основно&quot;&gt;{{наведена мрежна страница|url=http://www.demirhisar.gov.mk/obrazovanie/osnovno-obrazovanie.html|title=Основно образование|publisher=[[Општина Демир Хисар]]|accessdate=26 јули 2016|location=македонски|archive-date=2016-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160828073714/http://www.demirhisar.gov.mk/obrazovanie/osnovno-obrazovanie.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, подрачно училиште на [[ОУ „Гоце Делчев“ - Демир Хисар]]

== Самоуправа и политика ==

Селото влегува во рамките на проширената [[Општина Демир Хисар]], на која ѝ била додадена поранешната [[Општина Сопотница]] по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото припаѓало на некогашната Општина Демир Хисар.

Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Демир Хисар.

Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Демир Хисар, во која покрај селото Единаковци, се наоѓале и селата Бараково, Вардино, Белче, Граиште, Журче, Кутретино, Мургашево, Ново Село, Лесково, Прибилци, Ракитница, Растојца, Сладуево, Слепче, Стругово и Суви Дол. Во периодот 1950-1952, селото се наоѓало во некогашната Општина Граиште, во која влегувале селата Бараково, Вардино, Граиште, Единаковци и Света.

=== Избирачко место ===

Во селото постои избирачкото место бр. 625 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 240 гласачи.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;!--== Културни и природни знаменитости ==
== Редовни настани ==
== Личности ==--&gt;
== Културни и природни знаменитости ==
;Цркви
* [[Црква „Св. Никола“ - Единаковци|Црква „Св. Никола“]] од 1884 г.

;Археолошки наоѓалишта&lt;ref name=&quot;АрхеоКарта&quot;&gt;{{АрхеоКарта|137}}&lt;/ref&gt;{{котва|Археолошки наоѓалишта}}
* [[Во Селото (Единаковци)|Во Селото]] — населба од доцната антика
* [[Стевано Лозје]] — некропола од доцната антика
* [[Црквиште (Единаковци)|Црквиште]] — црква и некропола од старохристијанско време
&lt;!--== Иселеништво ==--&gt;

== Личности ==
* [[Коте Мицев Котевски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва том II, дел II.|author=Јасмина Дамјановска|author2=Ленина Жила|publisher=Државен архив на Република Македонија|author3=Филип Петровски|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=}}&lt;/ref&gt;
* [[Ѓоре Кочовски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* [[Цветан Николов Мирчевски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва том III, дел I.|author=Јасмина Дамјановска|author2=Ленина Жила|publisher=Државен архив на Република Македонија|author3=Филип Петровски|year=2017|isbn=|location= Скопје|pages=}}&lt;/ref&gt;
* [[Павле Колев Ортаковски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва том III, дел II.|author=Јасмина Дамјановска|author2=Ленина Жила|publisher=Државен архив на Република Македонија|author3=Филип Петровски|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}&lt;/ref&gt; 
*[[Атанас Анчевски]] — македонски партизан

== Иселеништво ==
Постари иселеници од селото до 1952 година имало во [[Битола]] (2 семејства), [[Скопје]] (1 семејство), [[Романија]] (1 семејство) и во [[Србија]] (1 семејство),&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|Edinakovci}}

{{Општина Демир Хисар}}

[[Категорија:Единаковци| ]]
[[Категорија:Села во Македонија]]
[[Категорија:Демирхисарски села]]
[[Категорија:Села во Општина Демир Хисар]]</text>
      <sha1>a7ci0vrffgokytqlufb2ip9l983bcgt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651686</id>
      <parentid>5651685</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T20:24:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <origin>5651686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22716" sha1="3oincvgo9kjxj2wt9zf6kzd9xbaolqn" xml:space="preserve">{{Инфокутија за село во Република Македонија
|   име                = Единаковци
|   слика              = Воздушен поглед на Единаковци.jpg
|   големина на слика  = 300п
|   опис               = Воздушен поглед на селото Единаковци
|   општина            = {{општинскигрб|Општина Демир Хисар}}
|   регион             = {{грб|Пелагониски Регион}}
|   област             = [[Железник]]
|   население          = 228
|   година             = 2021
|   поштенски број     = 7240
|   повикувачки број   = 047
|   надморска височина = 670
|   lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=15 | lat_sec=41
|   lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=14 | lon_sec=48
|   слава              = [[Свети Никола Мириклиски|Св. Никола Мириклиски]]
|   мрежно место       = 
|   карта              = Единаково во Општина Демир Хисар.svg
}}

'''Единаковци''' (се сретнува и како '''Единаково''') — село во [[Општина Демир Хисар]], во областа [[Железник]], во околината на градот [[Демир Хисар]].

== Потекло и значење на името ==

[[Податотека:Тутун во Единаковци.jpg|мини|300п|лево|Низи тутун во селото]]

Името на селото првпат е забележано во турски документи од {{римски|15}} век (1468 г.). Низ годините се споменува под слични варијанти. Доаѓа од личното име Единак (или презиме Единаков) што има значење на единец (син) или осаменик. Може да доаѓа и од прекарот Единаците со значење на единак („кој живее сам“).&lt;ref name=&quot;Речник-Иванова&quot;&gt;{{Речник-Иванова|91}}&lt;/ref&gt;

Според друго објаснување, името го добило според исчезнатото лично име Едро од [[Старословенски јазик|старословенската]] придавка едр со значење брз, цврст, подвижен, јадар, крупен.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;&gt;{{ГеоНасДХ|страница=34-35}}&lt;/ref&gt;

Според некои тврдења, зборот „единак“ може да означува и чешел за [[Обичен лен|лен]].

== Географија и местоположба ==

Селото се наоѓа во источниот дел на подрачјето на [[Општина Демир Хисар]], на потегот на излезниот дел на [[Црна Река]] во [[Пелагонија]].&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot;&gt;{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=30 октомври 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=120}}&lt;/ref&gt; Селото е рамничарско, сместено на надморска височина од 670 метри, а од градот [[Демир Хисар]] е оддалечено 7 километри.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

До селото води локален асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2339|регионалниот пат 2339]].

Единаковци е рамничарско село со претежно нови куќи. Низ атарот на селото тече [[Црна Река]].&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Атарот на селото се граничи, на север со [[Журче]], на исток со [[Света]], на југ со [[Вардино]] и на запад со [[Граиште]].&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Од 1961 година има електрична енергија, од 1984 година водовод, а од 1987 година и асфалтиран пат.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

== Историја ==

Селото првпат се споменува во опширниот пописен дефтер од 1468 година, под ојконимот Единаковци како село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]], со вкупно 40 семејства, 2 неженети и 1 вдовица, или вкупно околу 206 жители. Селото се споменува и во дефтерот од 1568 година, со 125 жители.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Единаковци е споменато и во Слепченскиот кодик од {{римски|16}} век.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Селската [[Црква „Св. Никола“ - Единаковци|црква „Св. Никола“]] била подигната во 1884 година.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Првото училиште било отворено во 1920-тите години, додека веднаш по [[Втора светска војна|Втората светска војна]], училиштето започнало да работи на [[македонски јазик]].&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Вкупно 4 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-11|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Во селото постои споменик на [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]].&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200п&quot;&gt;
Податотека:Споменик на НОБ во Единаковци.jpg|Споменикот на НОБ во селото
Податотека:Споменик на НОБ во Единаковци 2.jpg|Спомен-плочата за паднатите борци од селото
&lt;/gallery&gt;

== Стопанство ==

[[Податотека:Објект на Жито Брест кај Единаковци.jpg|мини|300п|десно|Млинот „Жито Брест“ во селото]]

Атарот зафаќа простор од 8,7&amp;nbsp;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 345,3 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 306,1 хектар, а на шумите 178,8 хектари.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција. Во селото работи продавница.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Во Единаковци има и млин за мелење пченично брашно „Жито Брест“ со 15 вработени лица.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Населението се занимава со одгледување на [[тутун]], [[градинарство]] ([[пипер]]), како и одгледување на овци, крави, живина и слично.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

== Население ==

{{Население низ историјата
| cols = 2
| graph-pos = bottom
|1948|580
|1953|639
|1961|588
|1971|596
|1981|552
|1991|475
|1994|384
|2002|338
|2021|228
}}

Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Единаковци живееле 300 жители, сите [[Македонци]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Кѫнчовъ, Василъ. Македония. Етнография и статистика. София, Българското книжовно дружество, 1900. ISBN 954430424X. с. 239.&lt;/ref&gt;

На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Единаковци се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 66 куќи.&lt;ref&gt;{{Битолски Вилает|16}}&lt;/ref&gt;

Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Единаковци имало 448 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;D.M.Brancoff. &quot;La Macédoine et sa Population Chrétienne&quot;. Paris, 1905, р.172-173.&lt;/ref&gt;

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 400 [[Македонци]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}&lt;/ref&gt;

Селото е средно по големина, но со намалување на бројот на населението. Така, во 1961 година селото броело 588 жители, а во 1994 година 384 жители, македонско население.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Според пописот од 2002 година, во Единаковци живеат 338 жители, сите се [[Македонци]].&lt;ref name=&quot;попис&quot;&gt;{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=28 јули 2016}}&lt;/ref&gt;

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 228 жители, од кои 223 [[Македонци]], 1 [[Македонски Албанци|Албанец]] и 4 лица без податоци.&lt;ref&gt;{{Попис2021белешка}}&lt;/ref&gt;

{{Пописи|300|320|580|639|588|596|552|475|384|338|228}}
=== Родови ===

Единаковци е македонско село.

Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] во 1952 година родови во селото:&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Наведена книга|publisher=Архивски фонд на МАНУ, к-5, АЕ 97|title= Фондот „Бранислав Русиќ“|last=Русиќ|first=Бранислав}}&lt;/ref&gt;

* '''Доселеници:''' ''Котевци'' и ''Лутовци'' (15 к.), доселени се од раселеното село [[Љутоица]] кое постоело кај селото [[Вардино]]. Го знаат следното родословие: Блаже (жив, 100 години во 1952 г.)-Никола-Коте-Вељан, кој се доселил; ''Главевци'' (30 к.), се делат на ''Мирчевци'', ''Цветановци'', ''Милошовци'' и ''Трпчевци'', доселени се од некое место во [[Премет (округ)|Премет]] во [[Албанија]]. Го знаат следното родословие: Спиро (жив, 80 години во 1952 г.)-Ристе-Лозан-Кочо, предокот кој се доселил; ''Барбовци'' или ''Стојановци'' (1 к.), стари деленици од ''Главевци''; ''Божиновци'' и ''Јанковци'' (5 к.), доселени се од [[Шумадија]] во [[Србија]]; ''Ортаковци'' или ''Сиљановци'' (5 к.), доселени се од селото [[Вардино]]; ''Темелковци'' со ''Нешковци'' (8 к.), доселени се од селото [[Бирино]]; ''Јанкуловци'' или ''Анчевци'' (4 к.), доселени се од некое место кај [[Пелистер]] ([[Баба (планина)|Баба]]), [[Битолско]]; ''Паспаловци'' (1 к.), ''Радевци'' (1 к.), ''Шеклевци'' (1 к.), ''Домазетовци'' (1 к.) и ''Алексовци'' (2 к.), доселени се однекаде.

=== Иселеништво ===

Постари иселеници од селото до 1952 година имало во [[Битола]] (2 семејства), [[Скопје]] (1 семејство), [[Романија]] (1 семејство) и во [[Србија]] (1 семејство).&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Од Единаковци се имаат иселено над 120 домаќинства и тоа најмногу во градовите [[Демир Хисар]], [[Битола]] и [[Скопје]], но и во други градови низ Македонија, како и во [[САД]], [[Австралија]], [[Германија]] и други држави.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

== Општествени установи ==

* [[ПУ „Гоце Делчев“ - Единаковци|Основно училиште „Гоце Делчев“]] — подрачно основно училиште до V одделение во состав на [[ОУ „Гоце Делчев“ - Демир Хисар]]&lt;ref name=&quot;основно&quot;&gt;{{наведена мрежна страница|url=http://www.demirhisar.gov.mk/obrazovanie/osnovno-obrazovanie.html|title=Основно образование|publisher=[[Општина Демир Хисар]]|accessdate=26 јули 2016|location=македонски|archive-date=2016-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160828073714/http://www.demirhisar.gov.mk/obrazovanie/osnovno-obrazovanie.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* Дом на културата

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200п&quot;&gt;
Податотека:ОУ „Гоце Делчев“ - Единаковци.jpg|Основното училиште
Податотека:Дом на културата во Единаковци.jpg|Поглед на домот на културата
&lt;/gallery&gt;

== Самоуправа и политика ==

На крајот од XIX век, Единаковци било село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]], нахија Демир Хисар, на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]].

Селото влегува во рамките на проширената [[Општина Демир Хисар]], на која ѝ била додадена поранешната [[Општина Сопотница]] по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото припаѓало на некогашната Општина Демир Хисар.

Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Демир Хисар.

Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Демир Хисар, во која покрај селото Единаковци, се наоѓале и селата Бараково, Вардино, Белче, Граиште, Журче, Кутретино, Мургашево, Ново Село, Лесково, Прибилци, Ракитница, Растојца, Сладуево, Слепче, Стругово и Суви Дол. Во периодот 1950-1952, селото се наоѓало во некогашната Општина Граиште, во која влегувале селата Бараково, Вардино, Граиште, Единаковци и Света.

=== Избирачко место ===

Во селото постои избирачкото место бр. 625 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 240 гласачи.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Културни и природни знаменитости ==

[[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Единаковци.jpg|мини|300п|десно|Главната селска црква „Св. Никола“]]

;Археолошки наоѓалишта&lt;ref name=&quot;АрхеоКарта&quot;&gt;{{АрхеоКарта|136}}&lt;/ref&gt;
* [[Во Селото (Единаковци)|Во Селото]] — населба од доцната антика;
* [[Стевано Лозје]] — некропола од доцната антика; и
* [[Црквиште (Единаковци)|Црквиште]] — црква и некропола од старохристијанско време.

;Цркви&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}&lt;/ref&gt;
* [[Црква „Св. Никола“ - Единаковци|Црква „Св. Никола“]] — главна селска црква, изградена во 1884 година.

== Редовни настани ==

;Слави&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;
* [[Свети Никола Мириклиски|Св. Никола Мириклиски]] (2 јуни) — главна селска слава.

== Личности ==

;Родени во или по потекло од Единаковци
* [[Коте Мицев Котевски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]];&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва том II, дел II.|author=Јасмина Дамјановска|author2=Ленина Жила|publisher=Државен архив на Република Македонија|author3=Филип Петровски|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=}}&lt;/ref&gt;
* [[Ѓоре Кочовски]] — македонски револуционер од ВМОРО;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* [[Цветан Николов Мирчевски]] — македонски револуционер од ВМОРО;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва том III, дел I.|author=Јасмина Дамјановска|author2=Ленина Жила|publisher=Државен архив на Република Македонија|author3=Филип Петровски|year=2017|isbn=|location= Скопје|pages=}}&lt;/ref&gt;
* [[Павле Колев Ортаковски]] — македонски револуционер од ВМОРО;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва том III, дел II.|author=Јасмина Дамјановска|author2=Ленина Жила|publisher=Државен архив на Република Македонија|author3=Филип Петровски|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}&lt;/ref&gt; и
* [[Атанас Анчевски]] — македонски партизан.
&lt;!--== Култура и спорт ==--&gt;
== Поврзано ==
* [[Општина Демир Хисар]]
* [[Железник]]

== Наводи ==
{{наводи|2}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|Edinakovci}}

{{Општина Демир Хисар}}

[[Категорија:Единаковци| ]]
[[Категорија:Села во Македонија]]
[[Категорија:Демирхисарски села]]
[[Категорија:Села во Општина Демир Хисар]]</text>
      <sha1>3oincvgo9kjxj2wt9zf6kzd9xbaolqn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651687</id>
      <parentid>5651686</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T20:26:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <comment>/* Стопанство */</comment>
      <origin>5651687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22946" sha1="ixozp7sk5xhm777y45btthvmkwtfkos" xml:space="preserve">{{Инфокутија за село во Република Македонија
|   име                = Единаковци
|   слика              = Воздушен поглед на Единаковци.jpg
|   големина на слика  = 300п
|   опис               = Воздушен поглед на селото Единаковци
|   општина            = {{општинскигрб|Општина Демир Хисар}}
|   регион             = {{грб|Пелагониски Регион}}
|   област             = [[Железник]]
|   население          = 228
|   година             = 2021
|   поштенски број     = 7240
|   повикувачки број   = 047
|   надморска височина = 670
|   lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=15 | lat_sec=41
|   lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=14 | lon_sec=48
|   слава              = [[Свети Никола Мириклиски|Св. Никола Мириклиски]]
|   мрежно место       = 
|   карта              = Единаково во Општина Демир Хисар.svg
}}

'''Единаковци''' (се сретнува и како '''Единаково''') — село во [[Општина Демир Хисар]], во областа [[Железник]], во околината на градот [[Демир Хисар]].

== Потекло и значење на името ==

[[Податотека:Тутун во Единаковци.jpg|мини|300п|лево|Низи тутун во селото]]

Името на селото првпат е забележано во турски документи од {{римски|15}} век (1468 г.). Низ годините се споменува под слични варијанти. Доаѓа од личното име Единак (или презиме Единаков) што има значење на единец (син) или осаменик. Може да доаѓа и од прекарот Единаците со значење на единак („кој живее сам“).&lt;ref name=&quot;Речник-Иванова&quot;&gt;{{Речник-Иванова|91}}&lt;/ref&gt;

Според друго објаснување, името го добило според исчезнатото лично име Едро од [[Старословенски јазик|старословенската]] придавка едр со значење брз, цврст, подвижен, јадар, крупен.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;&gt;{{ГеоНасДХ|страница=34-35}}&lt;/ref&gt;

Според некои тврдења, зборот „единак“ може да означува и чешел за [[Обичен лен|лен]].

== Географија и местоположба ==

Селото се наоѓа во источниот дел на подрачјето на [[Општина Демир Хисар]], на потегот на излезниот дел на [[Црна Река]] во [[Пелагонија]].&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot;&gt;{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=30 октомври 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=120}}&lt;/ref&gt; Селото е рамничарско, сместено на надморска височина од 670 метри, а од градот [[Демир Хисар]] е оддалечено 7 километри.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

До селото води локален асфалтен пат, кој се двои од [[Регионален пат 2339|регионалниот пат 2339]].

Единаковци е рамничарско село со претежно нови куќи. Низ атарот на селото тече [[Црна Река]].&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Атарот на селото се граничи, на север со [[Журче]], на исток со [[Света]], на југ со [[Вардино]] и на запад со [[Граиште]].&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Од 1961 година има електрична енергија, од 1984 година водовод, а од 1987 година и асфалтиран пат.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

== Историја ==

Селото првпат се споменува во опширниот пописен дефтер од 1468 година, под ојконимот Единаковци како село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]], со вкупно 40 семејства, 2 неженети и 1 вдовица, или вкупно околу 206 жители. Селото се споменува и во дефтерот од 1568 година, со 125 жители.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Единаковци е споменато и во Слепченскиот кодик од {{римски|16}} век.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Селската [[Црква „Св. Никола“ - Единаковци|црква „Св. Никола“]] била подигната во 1884 година.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Првото училиште било отворено во 1920-тите години, додека веднаш по [[Втора светска војна|Втората светска војна]], училиштето започнало да работи на [[македонски јазик]].&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Вкупно 4 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-11|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Во селото постои споменик на [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]].&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200п&quot;&gt;
Податотека:Споменик на НОБ во Единаковци.jpg|Споменикот на НОБ во селото
Податотека:Споменик на НОБ во Единаковци 2.jpg|Спомен-плочата за паднатите борци од селото
&lt;/gallery&gt;

== Стопанство ==

[[Податотека:Објект на Жито Брест кај Единаковци.jpg|мини|300п|десно|Млинот „Жито Брест“ во селото]]

Атарот зафаќа простор од 8,7&amp;nbsp;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 345,3 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 306,1 хектар, а на шумите 178,8 хектари.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција. Во селото работи продавница.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Во Единаковци има и млин за мелење пченично брашно „Жито Брест“ со 15 вработени лица.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Населението се занимава со одгледување на [[тутун]], [[градинарство]] ([[пипер]]), како и одгледување на овци, крави, живина и слично.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Во минатото, во селото постоела [[ЖС „Единаковци“|железничката станица „Единаковци“]] на линијата Бакарно Гумно-Сопотница.

== Население ==

{{Население низ историјата
| cols = 2
| graph-pos = bottom
|1948|580
|1953|639
|1961|588
|1971|596
|1981|552
|1991|475
|1994|384
|2002|338
|2021|228
}}

Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Единаковци живееле 300 жители, сите [[Македонци]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Кѫнчовъ, Василъ. Македония. Етнография и статистика. София, Българското книжовно дружество, 1900. ISBN 954430424X. с. 239.&lt;/ref&gt;

На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Единаковци се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 66 куќи.&lt;ref&gt;{{Битолски Вилает|16}}&lt;/ref&gt;

Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Единаковци имало 448 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;D.M.Brancoff. &quot;La Macédoine et sa Population Chrétienne&quot;. Paris, 1905, р.172-173.&lt;/ref&gt;

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 400 [[Македонци]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}&lt;/ref&gt;

Селото е средно по големина, но со намалување на бројот на населението. Така, во 1961 година селото броело 588 жители, а во 1994 година 384 жители, македонско население.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Според пописот од 2002 година, во Единаковци живеат 338 жители, сите се [[Македонци]].&lt;ref name=&quot;попис&quot;&gt;{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=28 јули 2016}}&lt;/ref&gt;

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 228 жители, од кои 223 [[Македонци]], 1 [[Македонски Албанци|Албанец]] и 4 лица без податоци.&lt;ref&gt;{{Попис2021белешка}}&lt;/ref&gt;

{{Пописи|300|320|580|639|588|596|552|475|384|338|228}}
=== Родови ===

Единаковци е македонско село.

Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] во 1952 година родови во селото:&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Наведена книга|publisher=Архивски фонд на МАНУ, к-5, АЕ 97|title= Фондот „Бранислав Русиќ“|last=Русиќ|first=Бранислав}}&lt;/ref&gt;

* '''Доселеници:''' ''Котевци'' и ''Лутовци'' (15 к.), доселени се од раселеното село [[Љутоица]] кое постоело кај селото [[Вардино]]. Го знаат следното родословие: Блаже (жив, 100 години во 1952 г.)-Никола-Коте-Вељан, кој се доселил; ''Главевци'' (30 к.), се делат на ''Мирчевци'', ''Цветановци'', ''Милошовци'' и ''Трпчевци'', доселени се од некое место во [[Премет (округ)|Премет]] во [[Албанија]]. Го знаат следното родословие: Спиро (жив, 80 години во 1952 г.)-Ристе-Лозан-Кочо, предокот кој се доселил; ''Барбовци'' или ''Стојановци'' (1 к.), стари деленици од ''Главевци''; ''Божиновци'' и ''Јанковци'' (5 к.), доселени се од [[Шумадија]] во [[Србија]]; ''Ортаковци'' или ''Сиљановци'' (5 к.), доселени се од селото [[Вардино]]; ''Темелковци'' со ''Нешковци'' (8 к.), доселени се од селото [[Бирино]]; ''Јанкуловци'' или ''Анчевци'' (4 к.), доселени се од некое место кај [[Пелистер]] ([[Баба (планина)|Баба]]), [[Битолско]]; ''Паспаловци'' (1 к.), ''Радевци'' (1 к.), ''Шеклевци'' (1 к.), ''Домазетовци'' (1 к.) и ''Алексовци'' (2 к.), доселени се однекаде.

=== Иселеништво ===

Постари иселеници од селото до 1952 година имало во [[Битола]] (2 семејства), [[Скопје]] (1 семејство), [[Романија]] (1 семејство) и во [[Србија]] (1 семејство).&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Од Единаковци се имаат иселено над 120 домаќинства и тоа најмногу во градовите [[Демир Хисар]], [[Битола]] и [[Скопје]], но и во други градови низ Македонија, како и во [[САД]], [[Австралија]], [[Германија]] и други држави.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

== Општествени установи ==

* [[ПУ „Гоце Делчев“ - Единаковци|Основно училиште „Гоце Делчев“]] — подрачно основно училиште до V одделение во состав на [[ОУ „Гоце Делчев“ - Демир Хисар]]&lt;ref name=&quot;основно&quot;&gt;{{наведена мрежна страница|url=http://www.demirhisar.gov.mk/obrazovanie/osnovno-obrazovanie.html|title=Основно образование|publisher=[[Општина Демир Хисар]]|accessdate=26 јули 2016|location=македонски|archive-date=2016-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160828073714/http://www.demirhisar.gov.mk/obrazovanie/osnovno-obrazovanie.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* Дом на културата

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200п&quot;&gt;
Податотека:ОУ „Гоце Делчев“ - Единаковци.jpg|Основното училиште
Податотека:Дом на културата во Единаковци.jpg|Поглед на домот на културата
&lt;/gallery&gt;

== Самоуправа и политика ==

На крајот од XIX век, Единаковци било село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]], нахија Демир Хисар, на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]].

Селото влегува во рамките на проширената [[Општина Демир Хисар]], на која ѝ била додадена поранешната [[Општина Сопотница]] по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото припаѓало на некогашната Општина Демир Хисар.

Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Демир Хисар.

Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Демир Хисар, во која покрај селото Единаковци, се наоѓале и селата Бараково, Вардино, Белче, Граиште, Журче, Кутретино, Мургашево, Ново Село, Лесково, Прибилци, Ракитница, Растојца, Сладуево, Слепче, Стругово и Суви Дол. Во периодот 1950-1952, селото се наоѓало во некогашната Општина Граиште, во која влегувале селата Бараково, Вардино, Граиште, Единаковци и Света.

=== Избирачко место ===

Во селото постои избирачкото место бр. 625 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 240 гласачи.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Културни и природни знаменитости ==

[[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Единаковци.jpg|мини|300п|десно|Главната селска црква „Св. Никола“]]

;Археолошки наоѓалишта&lt;ref name=&quot;АрхеоКарта&quot;&gt;{{АрхеоКарта|136}}&lt;/ref&gt;
* [[Во Селото (Единаковци)|Во Селото]] — населба од доцната антика;
* [[Стевано Лозје]] — некропола од доцната антика; и
* [[Црквиште (Единаковци)|Црквиште]] — црква и некропола од старохристијанско време.

;Цркви&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}&lt;/ref&gt;
* [[Црква „Св. Никола“ - Единаковци|Црква „Св. Никола“]] — главна селска црква, изградена во 1884 година.

== Редовни настани ==

;Слави&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;
* [[Свети Никола Мириклиски|Св. Никола Мириклиски]] (2 јуни) — главна селска слава.

== Личности ==

;Родени во или по потекло од Единаковци
* [[Коте Мицев Котевски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]];&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва том II, дел II.|author=Јасмина Дамјановска|author2=Ленина Жила|publisher=Државен архив на Република Македонија|author3=Филип Петровски|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=}}&lt;/ref&gt;
* [[Ѓоре Кочовски]] — македонски револуционер од ВМОРО;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* [[Цветан Николов Мирчевски]] — македонски револуционер од ВМОРО;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва том III, дел I.|author=Јасмина Дамјановска|author2=Ленина Жила|publisher=Државен архив на Република Македонија|author3=Филип Петровски|year=2017|isbn=|location= Скопје|pages=}}&lt;/ref&gt;
* [[Павле Колев Ортаковски]] — македонски револуционер од ВМОРО;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва том III, дел II.|author=Јасмина Дамјановска|author2=Ленина Жила|publisher=Државен архив на Република Македонија|author3=Филип Петровски|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}&lt;/ref&gt; и
* [[Атанас Анчевски]] — македонски партизан.
&lt;!--== Култура и спорт ==--&gt;
== Поврзано ==
* [[Општина Демир Хисар]]
* [[Железник]]

== Наводи ==
{{наводи|2}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|Edinakovci}}

{{Општина Демир Хисар}}

[[Категорија:Единаковци| ]]
[[Категорија:Села во Македонија]]
[[Категорија:Демирхисарски села]]
[[Категорија:Села во Општина Демир Хисар]]</text>
      <sha1>ixozp7sk5xhm777y45btthvmkwtfkos</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Крсте Чачански</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7670</id>
    <revision>
      <id>5651648</id>
      <parentid>5650679</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:48:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <origin>5651648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6596" sha1="bhd7fhj2mhk319axsppwrqrbj7uja2e" xml:space="preserve">
'''Крсте Чачански''' ([[25 септември]] [[1949]] – [[13 јуни]] [[2003]]) — македонски поет, раскажувач, романописец и драмски автор. Роден е во селото [[Драслајца]], [[Струшко]]. Завршил Филолошки факултет во Скопје, на групата за македонски јазик и литература. Работел како директор на Домот на културата „Браќа Миладиновци“ во [[Струга]]. Од 1980 година бил член на [[Друштво на писателите на Македонија|Друштвото на писателите на Македонија]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Македонски писатели, Друштво на писатели на Македонија, Скопје, 2004, стр. 282.&lt;/ref&gt;

Чачански ја започнал својата книжевна дејност како поет, но најголема афирмација стекнал со расказите и романите. Неговата проза се одликува со преплетување на реалистичното и фантастичното, како и со употреба на постмодернистички раскажувачки постапки, меѓу кои расказ во расказ, нелинеарно раскажување, интертекстуалност и вклучување на авторот како книжевен лик. Значајно место во неговите раскази зазема полуимагинарното село Драскин, чие име упатува на родната Драслајца. Во неговото творештво се застапени теми како печалбарството, егзилот, историските премрежиња и судбините на луѓето од струшкото поднебје.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;

Неговата прва збирка раскази „Писма“ (1982) содржи елементи на фантастика и постмодернистичка проза. Во расказите се преплетуваат локалната традиција и книжевните постапки блиски до творештвото на [[Хорхе Луис Борхес]]. Раскажувачкото творештво на Чачански се поврзува и со традицијата на [[Живко Чинго]]. Книжевната критичарка [[Катица Ќулавкова]] го определува како „еден од најкомплексните македонски новелисти“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Delo/19 |title=Писма |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;

Во негова чест од 2011 до 2019 година Културниот центар „Бран“ од Струга и ревијата за книжевност „Бранувања“ ја доделувале [[Крсте Чачански (награда)|наградата „Крсте Чачански“]] за проза.

== Книжевно творештво ==

* ''Бреговина'' (поезија, 1972)
* ''Писма'' (раскази, 1982)
* ''Бермудски триаголник'' (раскази, 1992)
* ''Лавиринт'' (поезија, 1992)
* ''Божјиот сон'' (роман, 1994)
* ''Азбукар'' (поезија за деца, 1995)
* ''Сенката на лилјакот'' (роман, 1997)
* ''Чутуранга'' (избор раскази, 1998)
* ''Индиго и Квазар'' (раскази, 1999)
* ''Книга на небото'' (роман, 2000)

Во 2024 година издавачката куќа „Арс Ламина“ го објавила новото издание на романот „Книга на небото“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.slobodenpecat.mk/ars-lamina-go-reobjavi-romanot-kniga-na-neboto-od-krste-chachanski/ |title=„Арс ламина“ го реобјави романот „Книга на небото“ од Крсте Чачански |work=Слободен печат |date=2024}}&lt;/ref&gt;

== Награди ==

Добитник е на наградите „Мисла“, „Рациново признание“, „Стале Попов“, „Гоцева повелба“ и „Живко Чинго“. „Рациновото признание“ го добил во 1997 година за романот „Сенката на лилјакот“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.slobodenpecat.mk/ars-lamina-go-reobjavi-romanot-kniga-na-neboto-od-krste-chachanski/ |title=„Арс ламина“ го реобјави романот „Книга на небото“ од Крсте Чачански |work=Слободен печат |date=2024}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 Крсте Чачански – Енциклопедија на македонската книжевност]

{{DEFAULTSORT:Чачански Крсте}}
[[Категорија:Драслајца]]
[[Категорија:Македонски писатели]]
[[Категорија:Луѓе од Струга]]</text>
      <sha1>bhd7fhj2mhk319axsppwrqrbj7uja2e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651649</id>
      <parentid>5651648</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:48:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <origin>5651649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6619" sha1="m0t37rfgowrxqpqv1xa8tp532j7qxb5" xml:space="preserve">
'''Крсте Чачански''' ([[25 септември]] [[1949]] – [[13 јуни]] [[2003]]) — [[Македонец|македонски]] поет, раскажувач, романописец и драмски автор. Роден е во селото [[Драслајца]], [[Струшко]]. Завршил Филолошки факултет во Скопје, на групата за македонски јазик и литература. Работел како директор на Домот на културата „Браќа Миладиновци“ во [[Струга]]. Од 1980 година бил член на [[Друштво на писателите на Македонија|Друштвото на писателите на Македонија]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Македонски писатели, Друштво на писатели на Македонија, Скопје, 2004, стр. 282.&lt;/ref&gt;

Чачански ја започнал својата книжевна дејност како поет, но најголема афирмација стекнал со расказите и романите. Неговата проза се одликува со преплетување на реалистичното и фантастичното, како и со употреба на постмодернистички раскажувачки постапки, меѓу кои расказ во расказ, нелинеарно раскажување, интертекстуалност и вклучување на авторот како книжевен лик. Значајно место во неговите раскази зазема полуимагинарното село Драскин, чие име упатува на родната Драслајца. Во неговото творештво се застапени теми како печалбарството, егзилот, историските премрежиња и судбините на луѓето од струшкото поднебје.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;

Неговата прва збирка раскази „Писма“ (1982) содржи елементи на фантастика и постмодернистичка проза. Во расказите се преплетуваат локалната традиција и книжевните постапки блиски до творештвото на [[Хорхе Луис Борхес]]. Раскажувачкото творештво на Чачански се поврзува и со традицијата на [[Живко Чинго]]. Книжевната критичарка [[Катица Ќулавкова]] го определува како „еден од најкомплексните македонски новелисти“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Delo/19 |title=Писма |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;

Во негова чест од 2011 до 2019 година Културниот центар „Бран“ од Струга и ревијата за книжевност „Бранувања“ ја доделувале [[Крсте Чачански (награда)|наградата „Крсте Чачански“]] за проза.

== Книжевно творештво ==

* ''Бреговина'' (поезија, 1972)
* ''Писма'' (раскази, 1982)
* ''Бермудски триаголник'' (раскази, 1992)
* ''Лавиринт'' (поезија, 1992)
* ''Божјиот сон'' (роман, 1994)
* ''Азбукар'' (поезија за деца, 1995)
* ''Сенката на лилјакот'' (роман, 1997)
* ''Чутуранга'' (избор раскази, 1998)
* ''Индиго и Квазар'' (раскази, 1999)
* ''Книга на небото'' (роман, 2000)

Во 2024 година издавачката куќа „Арс Ламина“ го објавила новото издание на романот „Книга на небото“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.slobodenpecat.mk/ars-lamina-go-reobjavi-romanot-kniga-na-neboto-od-krste-chachanski/ |title=„Арс ламина“ го реобјави романот „Книга на небото“ од Крсте Чачански |work=Слободен печат |date=2024}}&lt;/ref&gt;

== Награди ==

Добитник е на наградите „Мисла“, „Рациново признание“, „Стале Попов“, „Гоцева повелба“ и „Живко Чинго“. „Рациновото признание“ го добил во 1997 година за романот „Сенката на лилјакот“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.slobodenpecat.mk/ars-lamina-go-reobjavi-romanot-kniga-na-neboto-od-krste-chachanski/ |title=„Арс ламина“ го реобјави романот „Книга на небото“ од Крсте Чачански |work=Слободен печат |date=2024}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 Крсте Чачански – Енциклопедија на македонската книжевност]

{{DEFAULTSORT:Чачански Крсте}}
[[Категорија:Драслајца]]
[[Категорија:Македонски писатели]]
[[Категорија:Луѓе од Струга]]</text>
      <sha1>m0t37rfgowrxqpqv1xa8tp532j7qxb5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651650</id>
      <parentid>5651649</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:48:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <origin>5651650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6644" sha1="2kege8d3z8fqd2aj2a2i508sf850iy1" xml:space="preserve">
'''Крсте Чачански''' ([[25 септември]] [[1949]] – [[13 јуни]] [[2003]]) — [[Македонец|македонски]] поет, раскажувач, романописец и драмски автор. Роден е во селото [[Драслајца]], [[Струшко]]. Завршил Филолошки факултет во Скопје, на групата за македонски јазик и литература. Работел како директор на Домот на културата „Браќа Миладиновци“ во [[Струга]]. Од 1980 година бил член на [[Друштво на писателите на Македонија|Друштвото на писателите на Македонија]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Македонски писатели, Друштво на писатели на Македонија, Скопје, 2004, стр. 282.&lt;/ref&gt;

== Животопис ==
Чачански ја започнал својата книжевна дејност како поет, но најголема афирмација стекнал со расказите и романите. Неговата проза се одликува со преплетување на реалистичното и фантастичното, како и со употреба на постмодернистички раскажувачки постапки, меѓу кои расказ во расказ, нелинеарно раскажување, интертекстуалност и вклучување на авторот како книжевен лик. Значајно место во неговите раскази зазема полуимагинарното село Драскин, чие име упатува на родната Драслајца. Во неговото творештво се застапени теми како печалбарството, егзилот, историските премрежиња и судбините на луѓето од струшкото поднебје.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;

Неговата прва збирка раскази „Писма“ (1982) содржи елементи на фантастика и постмодернистичка проза. Во расказите се преплетуваат локалната традиција и книжевните постапки блиски до творештвото на [[Хорхе Луис Борхес]]. Раскажувачкото творештво на Чачански се поврзува и со традицијата на [[Живко Чинго]]. Книжевната критичарка [[Катица Ќулавкова]] го определува како „еден од најкомплексните македонски новелисти“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Delo/19 |title=Писма |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;

Во негова чест од 2011 до 2019 година Културниот центар „Бран“ од Струга и ревијата за книжевност „Бранувања“ ја доделувале [[Крсте Чачански (награда)|наградата „Крсте Чачански“]] за проза.

== Книжевно творештво ==

* ''Бреговина'' (поезија, 1972)
* ''Писма'' (раскази, 1982)
* ''Бермудски триаголник'' (раскази, 1992)
* ''Лавиринт'' (поезија, 1992)
* ''Божјиот сон'' (роман, 1994)
* ''Азбукар'' (поезија за деца, 1995)
* ''Сенката на лилјакот'' (роман, 1997)
* ''Чутуранга'' (избор раскази, 1998)
* ''Индиго и Квазар'' (раскази, 1999)
* ''Книга на небото'' (роман, 2000)

Во 2024 година издавачката куќа „Арс Ламина“ го објавила новото издание на романот „Книга на небото“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.slobodenpecat.mk/ars-lamina-go-reobjavi-romanot-kniga-na-neboto-od-krste-chachanski/ |title=„Арс ламина“ го реобјави романот „Книга на небото“ од Крсте Чачански |work=Слободен печат |date=2024}}&lt;/ref&gt;

== Награди ==

Добитник е на наградите „Мисла“, „Рациново признание“, „Стале Попов“, „Гоцева повелба“ и „Живко Чинго“. „Рациновото признание“ го добил во 1997 година за романот „Сенката на лилјакот“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.slobodenpecat.mk/ars-lamina-go-reobjavi-romanot-kniga-na-neboto-od-krste-chachanski/ |title=„Арс ламина“ го реобјави романот „Книга на небото“ од Крсте Чачански |work=Слободен печат |date=2024}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 Крсте Чачански – Енциклопедија на македонската книжевност]

{{DEFAULTSORT:Чачански Крсте}}
[[Категорија:Драслајца]]
[[Категорија:Македонски писатели]]
[[Категорија:Луѓе од Струга]]</text>
      <sha1>2kege8d3z8fqd2aj2a2i508sf850iy1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651651</id>
      <parentid>5651650</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:49:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>отстранета [[Категорија:Луѓе од Струга]]; додадена [[Категорија:Луѓе од Струшко]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5651651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6646" sha1="swmpnp3wia4b8mgkkcngznb1tjes637" xml:space="preserve">
'''Крсте Чачански''' ([[25 септември]] [[1949]] – [[13 јуни]] [[2003]]) — [[Македонец|македонски]] поет, раскажувач, романописец и драмски автор. Роден е во селото [[Драслајца]], [[Струшко]]. Завршил Филолошки факултет во Скопје, на групата за македонски јазик и литература. Работел како директор на Домот на културата „Браќа Миладиновци“ во [[Струга]]. Од 1980 година бил член на [[Друштво на писателите на Македонија|Друштвото на писателите на Македонија]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Македонски писатели, Друштво на писатели на Македонија, Скопје, 2004, стр. 282.&lt;/ref&gt;

== Животопис ==
Чачански ја започнал својата книжевна дејност како поет, но најголема афирмација стекнал со расказите и романите. Неговата проза се одликува со преплетување на реалистичното и фантастичното, како и со употреба на постмодернистички раскажувачки постапки, меѓу кои расказ во расказ, нелинеарно раскажување, интертекстуалност и вклучување на авторот како книжевен лик. Значајно место во неговите раскази зазема полуимагинарното село Драскин, чие име упатува на родната Драслајца. Во неговото творештво се застапени теми како печалбарството, егзилот, историските премрежиња и судбините на луѓето од струшкото поднебје.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;

Неговата прва збирка раскази „Писма“ (1982) содржи елементи на фантастика и постмодернистичка проза. Во расказите се преплетуваат локалната традиција и книжевните постапки блиски до творештвото на [[Хорхе Луис Борхес]]. Раскажувачкото творештво на Чачански се поврзува и со традицијата на [[Живко Чинго]]. Книжевната критичарка [[Катица Ќулавкова]] го определува како „еден од најкомплексните македонски новелисти“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Delo/19 |title=Писма |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;

Во негова чест од 2011 до 2019 година Културниот центар „Бран“ од Струга и ревијата за книжевност „Бранувања“ ја доделувале [[Крсте Чачански (награда)|наградата „Крсте Чачански“]] за проза.

== Книжевно творештво ==

* ''Бреговина'' (поезија, 1972)
* ''Писма'' (раскази, 1982)
* ''Бермудски триаголник'' (раскази, 1992)
* ''Лавиринт'' (поезија, 1992)
* ''Божјиот сон'' (роман, 1994)
* ''Азбукар'' (поезија за деца, 1995)
* ''Сенката на лилјакот'' (роман, 1997)
* ''Чутуранга'' (избор раскази, 1998)
* ''Индиго и Квазар'' (раскази, 1999)
* ''Книга на небото'' (роман, 2000)

Во 2024 година издавачката куќа „Арс Ламина“ го објавила новото издание на романот „Книга на небото“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.slobodenpecat.mk/ars-lamina-go-reobjavi-romanot-kniga-na-neboto-od-krste-chachanski/ |title=„Арс ламина“ го реобјави романот „Книга на небото“ од Крсте Чачански |work=Слободен печат |date=2024}}&lt;/ref&gt;

== Награди ==

Добитник е на наградите „Мисла“, „Рациново признание“, „Стале Попов“, „Гоцева повелба“ и „Живко Чинго“. „Рациновото признание“ го добил во 1997 година за романот „Сенката на лилјакот“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.slobodenpecat.mk/ars-lamina-go-reobjavi-romanot-kniga-na-neboto-od-krste-chachanski/ |title=„Арс ламина“ го реобјави романот „Книга на небото“ од Крсте Чачански |work=Слободен печат |date=2024}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 Крсте Чачански – Енциклопедија на македонската книжевност]

{{DEFAULTSORT:Чачански Крсте}}
[[Категорија:Драслајца]]
[[Категорија:Македонски писатели]]
[[Категорија:Луѓе од Струшко]]</text>
      <sha1>swmpnp3wia4b8mgkkcngznb1tjes637</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651653</id>
      <parentid>5651651</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:51:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>додадена [[Категорија:Родени во 1943 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5651653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6707" sha1="og0fu2t3ommlo6t5q1p18g8b27zmipn" xml:space="preserve">
'''Крсте Чачански''' ([[25 септември]] [[1949]] – [[13 јуни]] [[2003]]) — [[Македонец|македонски]] поет, раскажувач, романописец и драмски автор. Роден е во селото [[Драслајца]], [[Струшко]]. Завршил Филолошки факултет во Скопје, на групата за македонски јазик и литература. Работел како директор на Домот на културата „Браќа Миладиновци“ во [[Струга]]. Од 1980 година бил член на [[Друштво на писателите на Македонија|Друштвото на писателите на Македонија]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Македонски писатели, Друштво на писатели на Македонија, Скопје, 2004, стр. 282.&lt;/ref&gt;

== Животопис ==
Чачански ја започнал својата книжевна дејност како поет, но најголема афирмација стекнал со расказите и романите. Неговата проза се одликува со преплетување на реалистичното и фантастичното, како и со употреба на постмодернистички раскажувачки постапки, меѓу кои расказ во расказ, нелинеарно раскажување, интертекстуалност и вклучување на авторот како книжевен лик. Значајно место во неговите раскази зазема полуимагинарното село Драскин, чие име упатува на родната Драслајца. Во неговото творештво се застапени теми како печалбарството, егзилот, историските премрежиња и судбините на луѓето од струшкото поднебје.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;

Неговата прва збирка раскази „Писма“ (1982) содржи елементи на фантастика и постмодернистичка проза. Во расказите се преплетуваат локалната традиција и книжевните постапки блиски до творештвото на [[Хорхе Луис Борхес]]. Раскажувачкото творештво на Чачански се поврзува и со традицијата на [[Живко Чинго]]. Книжевната критичарка [[Катица Ќулавкова]] го определува како „еден од најкомплексните македонски новелисти“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Delo/19 |title=Писма |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;

Во негова чест од 2011 до 2019 година Културниот центар „Бран“ од Струга и ревијата за книжевност „Бранувања“ ја доделувале [[Крсте Чачански (награда)|наградата „Крсте Чачански“]] за проза.

== Книжевно творештво ==

* ''Бреговина'' (поезија, 1972)
* ''Писма'' (раскази, 1982)
* ''Бермудски триаголник'' (раскази, 1992)
* ''Лавиринт'' (поезија, 1992)
* ''Божјиот сон'' (роман, 1994)
* ''Азбукар'' (поезија за деца, 1995)
* ''Сенката на лилјакот'' (роман, 1997)
* ''Чутуранга'' (избор раскази, 1998)
* ''Индиго и Квазар'' (раскази, 1999)
* ''Книга на небото'' (роман, 2000)

Во 2024 година издавачката куќа „Арс Ламина“ го објавила новото издание на романот „Книга на небото“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.slobodenpecat.mk/ars-lamina-go-reobjavi-romanot-kniga-na-neboto-od-krste-chachanski/ |title=„Арс ламина“ го реобјави романот „Книга на небото“ од Крсте Чачански |work=Слободен печат |date=2024}}&lt;/ref&gt;

== Награди ==

Добитник е на наградите „Мисла“, „Рациново признание“, „Стале Попов“, „Гоцева повелба“ и „Живко Чинго“. „Рациновото признание“ го добил во 1997 година за романот „Сенката на лилјакот“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.slobodenpecat.mk/ars-lamina-go-reobjavi-romanot-kniga-na-neboto-od-krste-chachanski/ |title=„Арс ламина“ го реобјави романот „Книга на небото“ од Крсте Чачански |work=Слободен печат |date=2024}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 Крсте Чачански – Енциклопедија на македонската книжевност]

{{DEFAULTSORT:Чачански Крсте}}
[[Категорија:Драслајца]]
[[Категорија:Македонски писатели]]
[[Категорија:Луѓе од Струшко]]
[[Категорија:Родени во 1943 година]]</text>
      <sha1>og0fu2t3ommlo6t5q1p18g8b27zmipn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651660</id>
      <parentid>5651653</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:56:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>додадена [[Категорија:Починати во 2003 година]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5651660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6772" sha1="dy8zu3rzm7e63oo3k6jcbattcntwics" xml:space="preserve">
'''Крсте Чачански''' ([[25 септември]] [[1949]] – [[13 јуни]] [[2003]]) — [[Македонец|македонски]] поет, раскажувач, романописец и драмски автор. Роден е во селото [[Драслајца]], [[Струшко]]. Завршил Филолошки факултет во Скопје, на групата за македонски јазик и литература. Работел како директор на Домот на културата „Браќа Миладиновци“ во [[Струга]]. Од 1980 година бил член на [[Друштво на писателите на Македонија|Друштвото на писателите на Македонија]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Македонски писатели, Друштво на писатели на Македонија, Скопје, 2004, стр. 282.&lt;/ref&gt;

== Животопис ==
Чачански ја започнал својата книжевна дејност како поет, но најголема афирмација стекнал со расказите и романите. Неговата проза се одликува со преплетување на реалистичното и фантастичното, како и со употреба на постмодернистички раскажувачки постапки, меѓу кои расказ во расказ, нелинеарно раскажување, интертекстуалност и вклучување на авторот како книжевен лик. Значајно место во неговите раскази зазема полуимагинарното село Драскин, чие име упатува на родната Драслајца. Во неговото творештво се застапени теми како печалбарството, егзилот, историските премрежиња и судбините на луѓето од струшкото поднебје.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;

Неговата прва збирка раскази „Писма“ (1982) содржи елементи на фантастика и постмодернистичка проза. Во расказите се преплетуваат локалната традиција и книжевните постапки блиски до творештвото на [[Хорхе Луис Борхес]]. Раскажувачкото творештво на Чачански се поврзува и со традицијата на [[Живко Чинго]]. Книжевната критичарка [[Катица Ќулавкова]] го определува како „еден од најкомплексните македонски новелисти“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Delo/19 |title=Писма |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;

Во негова чест од 2011 до 2019 година Културниот центар „Бран“ од Струга и ревијата за книжевност „Бранувања“ ја доделувале [[Крсте Чачански (награда)|наградата „Крсте Чачански“]] за проза.

== Книжевно творештво ==

* ''Бреговина'' (поезија, 1972)
* ''Писма'' (раскази, 1982)
* ''Бермудски триаголник'' (раскази, 1992)
* ''Лавиринт'' (поезија, 1992)
* ''Божјиот сон'' (роман, 1994)
* ''Азбукар'' (поезија за деца, 1995)
* ''Сенката на лилјакот'' (роман, 1997)
* ''Чутуранга'' (избор раскази, 1998)
* ''Индиго и Квазар'' (раскази, 1999)
* ''Книга на небото'' (роман, 2000)

Во 2024 година издавачката куќа „Арс Ламина“ го објавила новото издание на романот „Книга на небото“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.slobodenpecat.mk/ars-lamina-go-reobjavi-romanot-kniga-na-neboto-od-krste-chachanski/ |title=„Арс ламина“ го реобјави романот „Книга на небото“ од Крсте Чачански |work=Слободен печат |date=2024}}&lt;/ref&gt;

== Награди ==

Добитник е на наградите „Мисла“, „Рациново признание“, „Стале Попов“, „Гоцева повелба“ и „Живко Чинго“. „Рациновото признание“ го добил во 1997 година за романот „Сенката на лилјакот“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.slobodenpecat.mk/ars-lamina-go-reobjavi-romanot-kniga-na-neboto-od-krste-chachanski/ |title=„Арс ламина“ го реобјави романот „Книга на небото“ од Крсте Чачански |work=Слободен печат |date=2024}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 Крсте Чачански – Енциклопедија на македонската книжевност]

{{DEFAULTSORT:Чачански Крсте}}
[[Категорија:Драслајца]]
[[Категорија:Македонски писатели]]
[[Категорија:Луѓе од Струшко]]
[[Категорија:Родени во 1943 година]]
[[Категорија:Починати во 2003 година]]</text>
      <sha1>dy8zu3rzm7e63oo3k6jcbattcntwics</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651661</id>
      <parentid>5651660</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:56:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>додадена [[Категорија:Починати во Скопје]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5651661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6832" sha1="hn5tmnp4572a31mcqyk3cfwipxo555a" xml:space="preserve">
'''Крсте Чачански''' ([[25 септември]] [[1949]] – [[13 јуни]] [[2003]]) — [[Македонец|македонски]] поет, раскажувач, романописец и драмски автор. Роден е во селото [[Драслајца]], [[Струшко]]. Завршил Филолошки факултет во Скопје, на групата за македонски јазик и литература. Работел како директор на Домот на културата „Браќа Миладиновци“ во [[Струга]]. Од 1980 година бил член на [[Друштво на писателите на Македонија|Друштвото на писателите на Македонија]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Македонски писатели, Друштво на писатели на Македонија, Скопје, 2004, стр. 282.&lt;/ref&gt;

== Животопис ==
Чачански ја започнал својата книжевна дејност како поет, но најголема афирмација стекнал со расказите и романите. Неговата проза се одликува со преплетување на реалистичното и фантастичното, како и со употреба на постмодернистички раскажувачки постапки, меѓу кои расказ во расказ, нелинеарно раскажување, интертекстуалност и вклучување на авторот како книжевен лик. Значајно место во неговите раскази зазема полуимагинарното село Драскин, чие име упатува на родната Драслајца. Во неговото творештво се застапени теми како печалбарството, егзилот, историските премрежиња и судбините на луѓето од струшкото поднебје.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;

Неговата прва збирка раскази „Писма“ (1982) содржи елементи на фантастика и постмодернистичка проза. Во расказите се преплетуваат локалната традиција и книжевните постапки блиски до творештвото на [[Хорхе Луис Борхес]]. Раскажувачкото творештво на Чачански се поврзува и со традицијата на [[Живко Чинго]]. Книжевната критичарка [[Катица Ќулавкова]] го определува како „еден од најкомплексните македонски новелисти“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Delo/19 |title=Писма |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;

Во негова чест од 2011 до 2019 година Културниот центар „Бран“ од Струга и ревијата за книжевност „Бранувања“ ја доделувале [[Крсте Чачански (награда)|наградата „Крсте Чачански“]] за проза.

== Книжевно творештво ==

* ''Бреговина'' (поезија, 1972)
* ''Писма'' (раскази, 1982)
* ''Бермудски триаголник'' (раскази, 1992)
* ''Лавиринт'' (поезија, 1992)
* ''Божјиот сон'' (роман, 1994)
* ''Азбукар'' (поезија за деца, 1995)
* ''Сенката на лилјакот'' (роман, 1997)
* ''Чутуранга'' (избор раскази, 1998)
* ''Индиго и Квазар'' (раскази, 1999)
* ''Книга на небото'' (роман, 2000)

Во 2024 година издавачката куќа „Арс Ламина“ го објавила новото издание на романот „Книга на небото“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.slobodenpecat.mk/ars-lamina-go-reobjavi-romanot-kniga-na-neboto-od-krste-chachanski/ |title=„Арс ламина“ го реобјави романот „Книга на небото“ од Крсте Чачански |work=Слободен печат |date=2024}}&lt;/ref&gt;

== Награди ==

Добитник е на наградите „Мисла“, „Рациново признание“, „Стале Попов“, „Гоцева повелба“ и „Живко Чинго“. „Рациновото признание“ го добил во 1997 година за романот „Сенката на лилјакот“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.slobodenpecat.mk/ars-lamina-go-reobjavi-romanot-kniga-na-neboto-od-krste-chachanski/ |title=„Арс ламина“ го реобјави романот „Книга на небото“ од Крсте Чачански |work=Слободен печат |date=2024}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 Крсте Чачански – Енциклопедија на македонската книжевност]

{{DEFAULTSORT:Чачански Крсте}}
[[Категорија:Драслајца]]
[[Категорија:Македонски писатели]]
[[Категорија:Луѓе од Струшко]]
[[Категорија:Родени во 1943 година]]
[[Категорија:Починати во 2003 година]]
[[Категорија:Починати во Скопје]]</text>
      <sha1>hn5tmnp4572a31mcqyk3cfwipxo555a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651663</id>
      <parentid>5651661</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T18:06:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>додадена [[Категорија:Македонски автори]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5651663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6891" sha1="pjirqdodfpeshnfirk9owsht5oo03wb" xml:space="preserve">
'''Крсте Чачански''' ([[25 септември]] [[1949]] – [[13 јуни]] [[2003]]) — [[Македонец|македонски]] поет, раскажувач, романописец и драмски автор. Роден е во селото [[Драслајца]], [[Струшко]]. Завршил Филолошки факултет во Скопје, на групата за македонски јазик и литература. Работел како директор на Домот на културата „Браќа Миладиновци“ во [[Струга]]. Од 1980 година бил член на [[Друштво на писателите на Македонија|Друштвото на писателите на Македонија]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Македонски писатели, Друштво на писатели на Македонија, Скопје, 2004, стр. 282.&lt;/ref&gt;

== Животопис ==
Чачански ја започнал својата книжевна дејност како поет, но најголема афирмација стекнал со расказите и романите. Неговата проза се одликува со преплетување на реалистичното и фантастичното, како и со употреба на постмодернистички раскажувачки постапки, меѓу кои расказ во расказ, нелинеарно раскажување, интертекстуалност и вклучување на авторот како книжевен лик. Значајно место во неговите раскази зазема полуимагинарното село Драскин, чие име упатува на родната Драслајца. Во неговото творештво се застапени теми како печалбарството, егзилот, историските премрежиња и судбините на луѓето од струшкото поднебје.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;

Неговата прва збирка раскази „Писма“ (1982) содржи елементи на фантастика и постмодернистичка проза. Во расказите се преплетуваат локалната традиција и книжевните постапки блиски до творештвото на [[Хорхе Луис Борхес]]. Раскажувачкото творештво на Чачански се поврзува и со традицијата на [[Живко Чинго]]. Книжевната критичарка [[Катица Ќулавкова]] го определува како „еден од најкомплексните македонски новелисти“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Delo/19 |title=Писма |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;

Во негова чест од 2011 до 2019 година Културниот центар „Бран“ од Струга и ревијата за книжевност „Бранувања“ ја доделувале [[Крсте Чачански (награда)|наградата „Крсте Чачански“]] за проза.

== Книжевно творештво ==

* ''Бреговина'' (поезија, 1972)
* ''Писма'' (раскази, 1982)
* ''Бермудски триаголник'' (раскази, 1992)
* ''Лавиринт'' (поезија, 1992)
* ''Божјиот сон'' (роман, 1994)
* ''Азбукар'' (поезија за деца, 1995)
* ''Сенката на лилјакот'' (роман, 1997)
* ''Чутуранга'' (избор раскази, 1998)
* ''Индиго и Квазар'' (раскази, 1999)
* ''Книга на небото'' (роман, 2000)

Во 2024 година издавачката куќа „Арс Ламина“ го објавила новото издание на романот „Книга на небото“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.slobodenpecat.mk/ars-lamina-go-reobjavi-romanot-kniga-na-neboto-od-krste-chachanski/ |title=„Арс ламина“ го реобјави романот „Книга на небото“ од Крсте Чачански |work=Слободен печат |date=2024}}&lt;/ref&gt;

== Награди ==

Добитник е на наградите „Мисла“, „Рациново признание“, „Стале Попов“, „Гоцева повелба“ и „Живко Чинго“. „Рациновото признание“ го добил во 1997 година за романот „Сенката на лилјакот“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.slobodenpecat.mk/ars-lamina-go-reobjavi-romanot-kniga-na-neboto-od-krste-chachanski/ |title=„Арс ламина“ го реобјави романот „Книга на небото“ од Крсте Чачански |work=Слободен печат |date=2024}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 Крсте Чачански – Енциклопедија на македонската книжевност]

{{DEFAULTSORT:Чачански Крсте}}
[[Категорија:Драслајца]]
[[Категорија:Македонски писатели]]
[[Категорија:Луѓе од Струшко]]
[[Категорија:Родени во 1943 година]]
[[Категорија:Починати во 2003 година]]
[[Категорија:Починати во Скопје]]
[[Категорија:Македонски автори]]</text>
      <sha1>pjirqdodfpeshnfirk9owsht5oo03wb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651664</id>
      <parentid>5651663</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T18:06:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>додадена [[Категорија:Македонски поети]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5651664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6948" sha1="64o03t844w8f0cwyrcwsl22pilov6dk" xml:space="preserve">
'''Крсте Чачански''' ([[25 септември]] [[1949]] – [[13 јуни]] [[2003]]) — [[Македонец|македонски]] поет, раскажувач, романописец и драмски автор. Роден е во селото [[Драслајца]], [[Струшко]]. Завршил Филолошки факултет во Скопје, на групата за македонски јазик и литература. Работел како директор на Домот на културата „Браќа Миладиновци“ во [[Струга]]. Од 1980 година бил член на [[Друштво на писателите на Македонија|Друштвото на писателите на Македонија]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Македонски писатели, Друштво на писатели на Македонија, Скопје, 2004, стр. 282.&lt;/ref&gt;

== Животопис ==
Чачански ја започнал својата книжевна дејност како поет, но најголема афирмација стекнал со расказите и романите. Неговата проза се одликува со преплетување на реалистичното и фантастичното, како и со употреба на постмодернистички раскажувачки постапки, меѓу кои расказ во расказ, нелинеарно раскажување, интертекстуалност и вклучување на авторот како книжевен лик. Значајно место во неговите раскази зазема полуимагинарното село Драскин, чие име упатува на родната Драслајца. Во неговото творештво се застапени теми како печалбарството, егзилот, историските премрежиња и судбините на луѓето од струшкото поднебје.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;

Неговата прва збирка раскази „Писма“ (1982) содржи елементи на фантастика и постмодернистичка проза. Во расказите се преплетуваат локалната традиција и книжевните постапки блиски до творештвото на [[Хорхе Луис Борхес]]. Раскажувачкото творештво на Чачански се поврзува и со традицијата на [[Живко Чинго]]. Книжевната критичарка [[Катица Ќулавкова]] го определува како „еден од најкомплексните македонски новелисти“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Delo/19 |title=Писма |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 |title=Крсте Чачански |work=Енциклопедија на македонската книжевност |publisher=Институт за македонска литература}}&lt;/ref&gt;

Во негова чест од 2011 до 2019 година Културниот центар „Бран“ од Струга и ревијата за книжевност „Бранувања“ ја доделувале [[Крсте Чачански (награда)|наградата „Крсте Чачански“]] за проза.

== Книжевно творештво ==

* ''Бреговина'' (поезија, 1972)
* ''Писма'' (раскази, 1982)
* ''Бермудски триаголник'' (раскази, 1992)
* ''Лавиринт'' (поезија, 1992)
* ''Божјиот сон'' (роман, 1994)
* ''Азбукар'' (поезија за деца, 1995)
* ''Сенката на лилјакот'' (роман, 1997)
* ''Чутуранга'' (избор раскази, 1998)
* ''Индиго и Квазар'' (раскази, 1999)
* ''Книга на небото'' (роман, 2000)

Во 2024 година издавачката куќа „Арс Ламина“ го објавила новото издание на романот „Книга на небото“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.slobodenpecat.mk/ars-lamina-go-reobjavi-romanot-kniga-na-neboto-od-krste-chachanski/ |title=„Арс ламина“ го реобјави романот „Книга на небото“ од Крсте Чачански |work=Слободен печат |date=2024}}&lt;/ref&gt;

== Награди ==

Добитник е на наградите „Мисла“, „Рациново признание“, „Стале Попов“, „Гоцева повелба“ и „Живко Чинго“. „Рациновото признание“ го добил во 1997 година за романот „Сенката на лилјакот“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.slobodenpecat.mk/ars-lamina-go-reobjavi-romanot-kniga-na-neboto-od-krste-chachanski/ |title=„Арс ламина“ го реобјави романот „Книга на небото“ од Крсте Чачански |work=Слободен печат |date=2024}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [https://mke.iml.edu.mk/Home/Avtor/90 Крсте Чачански – Енциклопедија на македонската книжевност]

{{DEFAULTSORT:Чачански Крсте}}
[[Категорија:Драслајца]]
[[Категорија:Македонски писатели]]
[[Категорија:Луѓе од Струшко]]
[[Категорија:Родени во 1943 година]]
[[Категорија:Починати во 2003 година]]
[[Категорија:Починати во Скопје]]
[[Категорија:Македонски автори]]
[[Категорија:Македонски поети]]</text>
      <sha1>64o03t844w8f0cwyrcwsl22pilov6dk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Орман (Скопско)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10289</id>
    <revision>
      <id>5651709</id>
      <parentid>5635155</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T21:50:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Raso mk</username>
        <id>2540</id>
      </contributor>
      <comment>/* Културни и природни знаменитости */</comment>
      <origin>5651709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23367" sha1="f00xkm0jq5dpidmcu4iatyriqyp5oi7" xml:space="preserve">{{другиместа3|Орман}}
{{Инфокутија за село во Република Македонија
|   име                = Орман
|   слика              = Поглед на Орман.jpg
|   големина на слика  = 300п
|   опис               = Поглед на селото Орман
|   општина            = {{општинскигрб|Општина Ѓорче Петров}}
|   регион             = {{грб|Скопски Регион}}
|   област             = [[Скопска Котлина|Скопско Поле]]
|   население          = 546
|   година             = 2002
|   поштенски број     = 1060
|   повикувачки број   = 02
|   надморска височина = 350
|   lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=4 | lat_sec=0 
|   lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=21 | lon_sec=21 
|   слава              = 
|   мрежно место       = 
|   карта              = Орман во Општина Ѓорче Петров.svg
}}

'''Орман''' — село во [[Општина Ѓорче Петров]], во областа [[Скопска Котлина|Скопско Поле]], во околината на градот [[Скопје]].

== Географија и местоположба ==

Селото се наоѓа во северозападниот дел на [[Скопска Котлина|Скопската Котлина]], на територијата на [[Општина Ѓорче Петров]]. Орман се наоѓа недалеку од регионалниот пат [[Скопје]]-[[Качаник]] и е сместено на десниот брег на реката [[Лепенец]].&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot;&gt;{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=22 јануари 2019|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=223}}&lt;/ref&gt; Селото е рамничарско, на надморска височина од 350 метри. Од градот [[Скопје]], селото е оддалечено 11 километри.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Селото се наоѓа непосредно на десниот брег на реката [[Лепенец]] при неговиот излез од [[Качаничка Клисура|Качаничката Клисура]]. Покрај селото поминува железничката линија [[Скопје]]-[[Урошевац]]. Мештаните со вода за пиење се снабдувале од бунари во селото, но и од изворот Брес во атарот на селото.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/title/seoska-naselja-skopskog-polja-antropogeografska-ispitivanja/oclc/54211593|title=Seoska naselja Skopskog Polja : antropogeografska ispitivanja|first=Јован Ф.|last=Трифуноски|date=1955|publisher=Српска академија наука и уметности|location=Београд|oclc=54211593}}&lt;/ref&gt;

Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Змијарник, Трлиште, Црвеница, Брес, Ливадиште, Пржини Ниви, Воденичиште, Средорек, Преку Јаруга, Метлиште, Лески, Коњушница, Желкарник, Стара Крушка, Чатал и Ограѓе.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Селото е мало и не е поделено на маала. Сите куќи се наоѓаат на исто место.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во непосредна близина на селото во 2012 година започнала изградба на затворен комплекс за домување наречен „Верина“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mkd.mk/72415/makedonija/liksuzna-naselba-vo-skopskoto-selo-orman|title=Луксузна населба во скопското село Орман|work=МКД.мк|language=mk|accessdate=2020-01-22|archive-date=2020-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200814124121/https://www.mkd.mk/72415/makedonija/liksuzna-naselba-vo-skopskoto-selo-orman|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Историја ==

Во античко време, во близина на денешното село поминувал античкиот [[Вардарски пат]], забележан во [[Појтингерова карта|Појтингеровата карта]].&lt;ref&gt;{{МакЕнц|243|Вардарски|I}}&lt;/ref&gt;

На денешната местоположба на селото се верува дека се наоѓал манастирот „Св. Благовештение“. На манастирот припаѓало големото село Орман, сместено 300 метри јужно од манастирот, во месноста Брес, каде се наоѓаат остатоци од куќи.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Се верува дека во манастирот живееле калуѓери, но турската власт на денот на манастирската слава наредила да се сруши и да се убијат калуѓерите. Од масакрот се спасил само еден калуѓер, кој заминал за [[Скопска Црна Гора]], каде во близина на селото [[Бањане]] подигнал нов истоимен манастир. Остатоците од стариот манастир може да се видат и денес во селото,&lt;ref&gt;Во книгата е наведено дека се наоѓаат во дворот на куќата на семејството Петковски.&lt;/ref&gt; каде има и стари гробови.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во {{Римски|19}} век, селото е дел од нахијата ''Кара Даг'' во [[Скопска Каза|Скопската Каза]] во [[Отоманското Царство]].

По рушењето на манастирот, селото го добила некоја „Циганка“&lt;ref&gt;Термин користен во самата книга.&lt;/ref&gt; со својот син, која претходно помагала во манастирот. Од нив потекнувале и подоцнежните сопственици на селото. Чифчискиот начин на живот траел до 1925 година.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

За околината на селото Орман, [[Јордан Хаџи Константинов-Џинот]] го забележал преданието за борбата меѓу [[Крали Марко]] и [[Муса Кесеџија]], кои се договориле да се борат, при што, ако Муса биде убиен, Марко да му насади смокви, а ако Марко биде убиен, Муса да му насади [[Лозарство|лоза]]. Бидејќи победил Крали Марко, тој насадил [[Смоква|смокви]] како спомен на борбата. Според Џинот, гробот на Муса Кесеџија се наоѓал до реката [[Лепенец]] и дека „в това село има до 1.000 дрва [[Орев|ораси]], една чудесна и морална хубавина има.“&lt;ref&gt;„Војната донесе пруга, а железничарите населба“, ''Публика - неделен политички прилог'', број 300, сабота, 24 септември 2016, стр. 2-3.&lt;/ref&gt;

== Стопанство ==

Селото има мал атар, кој зафаќа простор од 3,6&amp;nbsp;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 206 [[хектар]]и.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Селото, во основа, има полјоделска функција.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

== Население ==

{{Население низ историјата
| cols = 2
| graph-pos = bottom
|1948|210
|1953|215
|1961|205
|1971|229
|1981|297
|1991|236
|1994|227
|2002|461
|2021|546
}}

Според опширните [[Османлиско Царство|османлиски]] [[дефтер]]и за населението на [[Скопска Каза|Скопската Каза]] од 1832/33 година, селото било забележано со името ''Орман Едхем Бег'' и било со [[Христијанство|христијанско]] население. Имало 14 [[Христијанство|христијански]] домаќинства. На овој попис биле забележани 43 мажи христијани, со 3 новороденчиња. Се проценува дека селото во тој период имало 92 жители.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Османлиски документи за историјата на Македонија - пописи од XIX век на христијанското население - Скопски Санџак, каза Скопје.|publisher=д-р Емил Крстески|year=2021|location=Скопје}}&lt;/ref&gt;

[[Стефан Верковиќ]] го забележува со 71 жител.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи|last=Верковиќ|first=Стефан|year=1889|location=Санкт Петербург}}&lt;/ref&gt;

Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во Орман живееле 45 жители [[Македонци|македонски]] христијани.&lt;ref&gt;[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 207]&lt;/ref&gt; Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“), во 1905 година во Орман имало 32 жители, сите [[Македонци]] кој биле под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].&lt;ref&gt;D.M.Brancoff. &quot;La Macédoine et sa Population Chrétienne&quot;. Paris, 1905, рр. 162-163.&lt;/ref&gt;

Во 1913 година, во селото биле евидентирани 76 жители. Било дел од Општина [[Бардовци]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Речник на местата во ослободената област Стара Србија по службени податоци.|publisher=Мил. Ант. Вујиќ|year=1914|location=Белград}}&lt;/ref&gt;

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 150 [[Македонци]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien|accessdate=2024-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604213909/http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|archive-date=2022-06-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Селото е мало, но без некои значајни промени во бројот на населението. Така, во 1961 година броело 265 жители, од кои 184 биле [[Македонци]], 16 [[Македонски Срби|Срби]] и 3 [[Македонски Албанци|Албанци]]. Во 1994 година, селото броело 227 жители, од кои 216 биле Македонци и 8 жители Срби.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Според пописот од 2002 година, во селото Орман живееле 461 жител, од кои 418 [[Македонци]], 28 [[Македонски Срби|Срби]], 2 [[Македонски Роми|Роми]] и 13 останати.&lt;ref name=&quot;попис&quot;&gt;{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=22 јануари 2020}}&lt;/ref&gt;

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 546 жители, од кои 481 [[Македонци|Македонец]], 3 [[Македонски Албанци|Албанци]], 22 [[Македонски Срби|Срби]], 5 останати и 35 лица без податоци.&lt;ref&gt;{{Попис2021белешка}}&lt;/ref&gt;

{{Пописи|45|32|210|215|205|229|297|236|227|461|546}}
=== Родови ===

Орман е македонско село. Според истражувањата од 1950-тите на минатиот век, родови во селото се:&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

* Староседелци: ''Здравковци'' (4 к.), порано живееле на местото викано Брест, а старото презиме им е Гошевци;
* Доселеници: ''Николовци'' (5 к.), доселени се од некое село во областа [[Порече]]; ''Димовци'' (2 к.), доселени се во 1908 година од македонското село [[Сарај (село)|Сарај]], каде што претежно живеат Македонци со албанско потекло, пред тоа живееле во селата [[Горно Свиларе]] и [[Кучково]]; ''Кузмановци'' или ''Избеговци'' (3 к.), доселени се во 1910 година од селото [[Визбегово]]; ''Петковци'' (4 к.), доселени се во 1910 година од селото [[Волково]], а таму биле доселени од [[Радишани]]; ''Китановци'' (1 к.), доселени се во 1909 година од соседното село [[Кучково]], каде имале истоимени роднини; ''Мрчковци'' (1 к.), доселени се од селото [[Горњане]], таму имаат истоимени роднини; ''Кајовци'' (2 к.), доселени се во 1922 година од селото [[Бањане]], таму имаат истоимени роднини; ''Василевци'' (1 к.), доселени се од селото [[Мирковци]], а таму од околината на [[Витина]], [[Косово и Метохија|Косово]]; ''Ристевци'' (1 к.), доселени се од околината на [[Пеќ]], [[Косово и Метохија|Косово]]. Најпрво во Скопје, потоа во селово и ''Маринковци'' (1 к.), доселени се во 1928 година од селото [[Горњане]], таму имале истоимени роднини.

== Општествени установи ==

[[Податотека:Месна заедница во Орман.jpg|мини|300п|десно|Месна заедница во селото]]

* Месна заедница

== Самоуправа и политика ==

Селото влегува во рамките на [[Општина Ѓорче Петров]], која е една од десетте општини на [[Град Скопје]] и која не била променета при новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.

Во периодот од 1996 до 2004 година, селото било дел од тогашната Општина Ѓорче Петров.

Во периодот од 1965 до 1996 година, селото било сместено во големата општина Идадија.

Во периодот од 1955 до 1965 година, селото било дел од тогашната општина Ѓорче Петров.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Вучидол (Волчи Дол), во која покрај селото Орман, се наоѓале и селата Вучидол, Грачани, Кучково и Никиштани. Во периодот 1950-1952, селото исто така било дел од некогашната општина Волчи Дол.

=== Избирачко место ===

Во селото постои избирачкото место бр. 2585 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на месната заедница во Орман.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=22 јануари 2020|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 246 гласачи.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1565|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200713142606/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1565|archive-date=2020-07-13|dead-url=|accessdate=22 јануари 2020|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Културни и природни знаменитости ==

[[Податотека:Црква „Св. Спас“ - Орман 2.jpg|мини|300п|десно|Поглед на главната селска црква „Вознесение Христово“]]

;Археолошки наоѓалишта
* [[Ограѓе (Орман)|Ограѓе]] — населба од неолитското време;
* [[Барица (Орман)|Барица]] — населба од неолитското време;&lt;ref name=&quot;Коцо&quot;&gt;[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069&lt;/ref&gt;
* [[Коњушница (Орман)|Коњушница]] — населба од железно и раноаноантичко време, некропола со мавзолеј од доцноантичко време и старохристијанска базилика;&lt;ref name=&quot;Коцо&quot; /&gt;
* [[Св. 40 Маченици (Орман)|Св. 40 Маченици]] — некропола од доцноантичко време;&lt;ref name=&quot;Коцо&quot; /&gt;
* [[Брес (Орман)|Брес]] — населба од средниот век;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; и
* [[Манастириште (Орман)|Манастириште]] — црква од средниот век.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

;Цркви
* [[Црква „Вознесение Христово“ - Орман|Црква „Вознесение Христово“]] — главна селска црква; и
* [[Црква „Св. 40 маченици“ - Орман|Црква „Св. 40 маченици“]] — манастирска црква.

;Манастири
* [[Ормански манастир]] — мал манастир во близина на селото

== Редовни настани ==

* [[Денот на змиите]] — годишен пагански ритуал;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mn.mk/kultura/3809-Obicai-na-denot-na-zmiite-vo-selo-Orman-Skopsko |title=''Обичаи на денот на змиите во село Орман, Скопско'' |accessdate=2014-03-24 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305022007/http://www.mn.mk/kultura/3809-Obicai-na-denot-na-zmiite-vo-selo-Orman-Skopsko |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; и
* Мото-крос трки на [[Орман (патека)|патеката Орман]].&lt;ref&gt;[http://motori.com.mk/motosport/domasni-nastani/5028-najava-motokros-trka-na-orman-06-10 ''Најава: Мото крос трки'']{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;!--== Личности ==
== Култура и спорт ==--&gt;
== Иселеништво ==

Изумрел родот ''Цветановци'', биле доселени од селото [[Бардовци]]. ''Ормановци'' (9 к.) и ''Златановци'' (4 к.) се иселиле во селото [[Бардовци]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Галерија ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
Податотека:Пруга во Орман 2.jpg|Пругата кон [[Република Косово|Косово]] минува покрај селото
Податотека:Мотоциклистички дом „Орман“.jpg|Мотоциклистички дом „Орман“
Податотека:Игралиште во Орман.jpg|Игралиште во селото
Податотека:Пруга во Орман.jpg|Железнички објект во селото
Податотека:Река Лепенец кај Орман.jpg|Реката [[Лепенец]] во близина на селото
&lt;/gallery&gt;

== Наводи ==
{{наводи|2}}

== Поврзано ==
* [[Општина Ѓорче Петров]]
* [[Скопје]]

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|Orman, Skopje|Орман}}

{{Општина Ѓорче Петров}}
{{Скопски села}}

[[Категорија:Орман (Скопско)| ]]</text>
      <sha1>f00xkm0jq5dpidmcu4iatyriqyp5oi7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Граиште</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10842</id>
    <revision>
      <id>5651673</id>
      <parentid>5619994</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T18:55:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <origin>5651673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21287" sha1="qp0bi5b23c3xf6r8a9qp4uvxathslun" xml:space="preserve">{{Инфокутија за село во Република Македонија
|   име                = Граиште
|   слика              = Воздушен поглед на Граиште.jpg
|   големина на слика  = 300п
|   опис               = Воздушен поглед на селото Граиште
|   општина            = {{општинскигрб|Општина Демир Хисар}}
|   регион             = {{грб|Пелагониски Регион}}
|   област             = [[Железник]]
|   население          = 72
|   година             = 2021
|   поштенски број     = 7240
|   повикувачки број   = 047
|   надморска височина = 610
|   lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=14 | lat_sec=14
|   lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=13 | lon_sec=07
|   слава              = [[Свети Леонтиј|Св. Леонтиј]]
|   мрежно место       = 
|   карта              = Граиште во Општина Демир Хисар.svg
}}

'''Граиште''' — село во [[Општина Демир Хисар]], во областа [[Железник]], во околината на градот [[Демир Хисар]].

== Потекло на името ==

[[Податотека:Викиекспедиција Железник 278.jpg|300п|лево|мини|Поглед на селото]]

Во народот постои верување дека името на селото потекнува од неговата местоположба, поради близината на тумбето [[Градиште (Граиште)|Градиште]] на кое некогаш постоел утврден град.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;&gt;{{ГеоНасДХ|страница=25-26}}&lt;/ref&gt;

== Географија и местоположба ==

Ова село се наоѓа во областа [[Железник]], во средишниот дел на територијата на [[Општина Демир Хисар]], недалеку од самиот град [[Демир Хисар]], на оддалеченост од околу 3,5 километри, поради што припаѓа на неговата рурбална зона.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot;&gt;{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=1 април 2020|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|page=86}}&lt;/ref&gt; Селото е рамничарско, на надморска височина од 610 метри.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt; Од најблискиот поголем град, Битола, е оддалечено 32 километри.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Низ самото село поминува [[Регионален пат 2339|регионалниот пат 2339]].

Граиште е рамничарско село со околу дваесетина куќи, градени во поново време. Меѓу нив и стари руинирани градби. Се граничи со селата [[Сладуево]], [[Журче]] и [[Бараково]] на север, со селото [[Вардино]] на исток, со градот [[Демир Хисар]] на југ и со селата [[Белче]] и [[Слепче (Демирхисарско)|Слепче]] на запад.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Се наоѓа во долината на [[Црна Река]], а во самиот атар на селото се влева реката [[Обедничица]] во Црна Река. Крај селото се наоѓа [[Граиштански манастир|Граиштанскиот манастир]].

== Историја ==

[[Податотека:Воздушен поглед на Чукар.jpg|мини|300п|десно|Возвишението Чукар каде се наоѓа наоѓалиштето [[Градиште (Граиште)|Градиште]]]]

Граиште се смета за стара населба, која е спомената во 1468 година во пописниот турски дефтер. Во селото имало 22 христијански семејства, 1 неженет и 3 вдовиди со вкупно 123 жители. Според пописот од 1568 година селото се намалило на 38 жители.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Само 1 жител на оваа населба е заведен како жртва во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-11|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Градиште ===
{{главна|Градиште (Граиште)}}

Градиште бил град-артерија во југозападниот дел на [[античка Македонија]]. Бил сместен на ридот над водите на [[Црна Река]], крај денешното село. Видливо и денес се оцртуваат повеќе тераси - нивоа во облик на концентрични кругови. Тие биле ѕидини, односно одбранбени прстени. Обликот на тврдината е прилагоден на конфигурацијата на теренот. Тврдината има правец североисток-југозапад, во должина од 250 метри и северозапад-југоисток во ширина од 70 метри.

Во североисточната половина се наоѓа плато ([[акропол]]), со трапезеста неправилна форма. Пронајдени се монети со ликовите на [[Филип II Македонски|Филип&amp;nbsp;II]], [[Александар Македонски]] и други македонски кралеви. Оваа тврдина имала важна улога и во текот на римското, византиското и самуиловото владеење, како и во времето на средновековните владетели [[Добромир Хрс]] и  Добромир Стрез. Во изворите покрај името Градиште фигурираат и имињата Браунион, Трипола и Добрун.&lt;ref&gt;Демир Хисар и Демирхисарскo низ вековите и денес - Ванѓелко Лозаноски, Битола 2005&lt;/ref&gt;

== Стопанство ==

[[Податотека:Викиекспедиција Железник 283.jpg|мини|300п|десно|Полето околу селото]]

Атарот на селото е мошне мал и зафаќа простор од {{км2|3,6}}, при што преовладува обработливото земјиште со 218,1 [[хектар]], на пасиштата отпаѓаат 70,4 хектари, а на шумите 49,9 хектари.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Селото, во основа, има полјоделска функција. Во него работи продавница.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Населението се занимава со земјоделство, одгледува градинарски култури, пченка и секако тутун.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Население ==

{{Население низ историјата
| cols = 2
| graph-pos = bottom
|1948|141
|1953|312
|1961|311
|1971|275
|1981|260
|1991|206
|1994|164
|2002|145
|2021|72
}}

Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во селото Граиште имало 180 жители, сите [[Македонци]] [[христијани]].&lt;ref&gt;[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 239.]&lt;/ref&gt;

На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, ''Градиште'' се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 34 куќи.&lt;ref&gt;{{Битолски Вилает|14}}&lt;/ref&gt;

По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Граиште имало 200 жители.&lt;ref&gt;D.M.Brancoff. &quot;La Macédoine et sa Population Chrétienne&quot;. Paris, 1905, р.172-173.&lt;/ref&gt;

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 250 [[Македонци]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}&lt;/ref&gt;

Во 1961 година селото било средно по големина и броело 311 жители, додека во 1994 година бројот се намалил на 164 жители, македонско население.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Според пописот од 2002 година, во селото живееле 145 жители, сите [[Македонци]].&lt;ref name=&quot;попис&quot;&gt;{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=28 јули 2016}}&lt;/ref&gt;

Според неофицијални податоци, во 2015 година селото броело над 90 жители.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 72 жители, од кои 71 [[Македонци|Македонец]] и 1 лице без податоци.&lt;ref&gt;{{Попис2021белешка}}&lt;/ref&gt;

{{Пописи|180|200|141|312|311|275|260|206|164|145|72}}
=== Родови ===

Граиште е македонско село.

Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] во 1952 година родови во селото:&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведена книга|title=фондот „Бранислав Русиќ“|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ, к-5, АЕ 97|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}&lt;/ref&gt;

* '''Доселеници:''' ''Радевци'' (13 к.), доселени се од селото [[Стругово]]; ''Кордановци'' (8 к.), доселени се од некое село во [[Кичевско]]; ''Дели-Цветковци'' (5 к.), доселени се од раселеното село [[Крагуево]]; ''Ѓаковци'' (3 к.), доселени се од селото [[Сладуево]]; ''Јолевци'' (4 к.), доселени се од селото [[Бараково]]; ''Врцковци'' (3 к.) и ''Шоклевци'' (7 к.), доселени се од селото [[Утово]]; ''Распашновци'' (2 к.), доселени се од селото [[Сливово]], [[Дебрца]]. Го знаат следното родословие: Никола (жив, 65 години во 1952 г.)-Коте-Ристе, кој се доселил и ''Цветановци'' (5 к.) и ''Топузовци'' (1 к.), доселени однекаде.

=== Иселеништво ===

Постари иселеници до 1952 година имало во [[Србија]] (1 семејство), [[Битола]] (1 семејство) и во [[Гостивар]] (1 семејство).&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Потоа продолжило иселеништвото и од Граиште има иселеници во градовите [[Битола]], [[Демир Хисар]] и [[Скопје]], но има иселено и во европските и во прекуокеанските земји.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

== Општествени установи ==

* [[ПУ „Гоце Делчев“ - Граиште|Основно училиште „Гоце Делчев“]] — поранешно основно училиште до V одделение&lt;ref name=&quot;основно&quot;&gt;{{наведена мрежна страница|url=http://www.demirhisar.gov.mk/obrazovanie/osnovno-obrazovanie.html|title=Основно образование|publisher=[[Општина Демир Хисар]]|accessdate=26 јули 2016|location=македонски|archive-date=2016-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160828073714/http://www.demirhisar.gov.mk/obrazovanie/osnovno-obrazovanie.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, кое било подрачно училиште на [[ОУ „Гоце Делчев“ - Демир Хисар]]. Училиштето е затворено во март 2009 година.
* Дом на културата
* Месна заедница

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200п&quot;&gt;
Податотека:Општествен објект во Граиште.jpg|Општествен објект во селото
Податотека:ОУ „Гоце Делчев“ - Граиште.jpg|Некогашното основно училиште
&lt;/gallery&gt;

== Самоуправа и политика ==

Во {{римски|19}} век, Граиште било село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]], нахија Демир Хисар, во [[Отоманското Царство]].

Селото влегува во рамките на проширената [[Општина Демир Хисар]], на која ѝ била додадена поранешната [[Општина Сопотница]] по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото припаѓало на некогашната Општина Демир Хисар.

Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Демир Хисар.

Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Демир Хисар, во која покрај селото Граиште, се наоѓале и селата Бараково, Вардино, Белче, Единаковци, Журче, Кутретино, Мургашево, Ново Село, Лесково, Прибилци, Ракитница, Растојца, Сладуево, Слепче, Стругово и Суви Дол. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната Општина Граиште, во која влегувале селата Бараково, Вардино, Граиште, Единаковци и Света.

=== Избирачко место ===

Во селото постои избирачкото место бр. 0622 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на месната заедница.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=1 април 2020|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 87 гласачи.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/27/796|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107054641/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/27/796|archive-date=2021-01-07|dead-url=|accessdate=1 април 2020|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Културни и природни знаменитости ==

;Археолошки наоѓалишта&lt;ref name=&quot;АрхеоКарта&quot;&gt;{{АрхеоКарта|135-136}}&lt;/ref&gt;
* [[Градиште (Граиште)|Градиште]] — градиште од раноантичко и доцноантичко време;
* [[Превалец (Граиште)|Превалец]] — некропола од доцноантичко време;
* [[Св. Петка (Граиште)|Св. Петка]] — црква од средниот век; и
* [[Црквиште (Граиште)|Црквиште]] — црква од старохристијанско време.

;Цркви&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}&lt;/ref&gt;
* [[Црква „Св. Леонтиј“ - Граиште|Црква „Св. Леонтиј“]] — главна селска црква;
* [[Црква „Св. Тома“ - Граиште|Црква „Св. Тома“]] — главна манастирска црква; и
* [[Црква „Св. Петка“ - Граиште|Црква „Св. Петка“]] — помала црква.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

;Манастири
* [[Граиштански манастир]] — возобновен манастир спроти селото.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200п&quot;&gt;
Податотека:Црква „Св. Леонтиј“ - Граиште.jpg|Главната селска црква „Св. Леонтиј“
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште.jpg|Манастирската црква „Св. Тома“
&lt;/gallery&gt;

== Редовни настани ==

;Слави&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;
* [[Свети Леонтиј|Св. Леонтиј]] (1 јули) — селска слава.
&lt;!--== Личности ==
;Родени во или по потекло од Граиште
== Култура и спорт ==--&gt;
== Галерија ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150п&quot;&gt;
Податотека:Тутун во Граиште.jpg|Тутун во селото
Податотека:Автобуска постојка во Граиште.jpg|Автобуска постојка во селото
Податотека:Викиекспедиција Железник 277.jpg|Поглед на селото
Податотека:Сретсело на Граиште.jpg|Сретселото
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Општина Демир Хисар]]
* [[Железник]]

== Наводи ==
{{наводи|2}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|Graište}}

{{Општина Демир Хисар}}

[[Категорија:Граиште| ]]
[[Категорија:Села во Македонија]]
[[Категорија:Демирхисарски села]]
[[Категорија:Села во Општина Демир Хисар]]</text>
      <sha1>qp0bi5b23c3xf6r8a9qp4uvxathslun</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651674</id>
      <parentid>5651673</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T18:56:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <origin>5651674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21326" sha1="6udepl0m6jgfm9x2vnawlec9u0305qa" xml:space="preserve">{{Инфокутија за село во Република Македонија
|   име                = Граиште
|   слика              = Воздушен поглед на Граиште.jpg
|   големина на слика  = 300п
|   опис               = Воздушен поглед на селото Граиште
|   општина            = {{општинскигрб|Општина Демир Хисар}}
|   регион             = {{грб|Пелагониски Регион}}
|   област             = [[Железник]]
|   население          = 72
|   година             = 2021
|   поштенски број     = 7240
|   повикувачки број   = 047
|   надморска височина = 610
|   lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=14 | lat_sec=14
|   lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=13 | lon_sec=07
|   слава              = [[Свети Леонтиј|Св. Леонтиј]]
|   мрежно место       = 
|   карта              = Граиште во Општина Демир Хисар.svg
}}

'''Граиште''' — село во [[Општина Демир Хисар]], во областа [[Железник]], во околината на градот [[Демир Хисар]].

== Потекло на името ==

[[Податотека:Викиекспедиција Железник 278.jpg|300п|лево|мини|Поглед на селото]]

Во народот постои верување дека името на селото потекнува од неговата местоположба, поради близината на тумбето [[Градиште (Граиште)|Градиште]] на кое некогаш постоел утврден град.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;&gt;{{ГеоНасДХ|страница=25-26}}&lt;/ref&gt;

== Географија и местоположба ==

Ова село се наоѓа во областа [[Железник]], во средишниот дел на територијата на [[Општина Демир Хисар]], недалеку од самиот град [[Демир Хисар]], на оддалеченост од околу 3,5 километри, поради што припаѓа на неговата рурбална зона.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot;&gt;{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=1 април 2020|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|page=86}}&lt;/ref&gt; Селото е рамничарско, на надморска височина од 610 метри.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt; Од најблискиот поголем град, Битола, е оддалечено 32 километри.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Низ самото село поминува [[Регионален пат 2339|регионалниот пат 2339]].

Граиште е рамничарско село со околу дваесетина куќи, градени во поново време. Меѓу нив и стари руинирани градби. Се граничи со селата [[Сладуево]], [[Журче]] и [[Бараково]] на север, со селото [[Вардино]] на исток, со градот [[Демир Хисар]] на југ и со селата [[Белче]] и [[Слепче (Демирхисарско)|Слепче]] на запад.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Се наоѓа во долината на [[Црна Река]], а во самиот атар на селото се влева реката [[Обедничица]] во Црна Река. Крај селото се наоѓа [[Граиштански манастир|Граиштанскиот манастир]].

== Историја ==

[[Податотека:Воздушен поглед на Чукар.jpg|мини|300п|десно|Возвишението Чукар каде се наоѓа наоѓалиштето [[Градиште (Граиште)|Градиште]]]]

Граиште се смета за стара населба, која е спомената во 1468 година во пописниот турски дефтер. Во селото имало 22 христијански семејства, 1 неженет и 3 вдовиди со вкупно 123 жители. Според пописот од 1568 година селото се намалило на 38 жители.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Само 1 жител на оваа населба е заведен како жртва во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-11|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Градиште ===
{{главна|Градиште (Граиште)}}

Градиште бил град-артерија во југозападниот дел на [[античка Македонија]]. Бил сместен на ридот над водите на [[Црна Река]], крај денешното село. Видливо и денес се оцртуваат повеќе тераси - нивоа во облик на концентрични кругови. Тие биле ѕидини, односно одбранбени прстени. Обликот на тврдината е прилагоден на конфигурацијата на теренот. Тврдината има правец североисток-југозапад, во должина од 250 метри и северозапад-југоисток во ширина од 70 метри.

Во североисточната половина се наоѓа плато ([[акропол]]), со трапезеста неправилна форма. Пронајдени се монети со ликовите на [[Филип II Македонски|Филип&amp;nbsp;II]], [[Александар Македонски]] и други македонски кралеви. Оваа тврдина имала важна улога и во текот на римското, византиското и самуиловото владеење, како и во времето на средновековните владетели [[Добромир Хрс]] и  Добромир Стрез. Во изворите покрај името Градиште фигурираат и имињата Браунион, Трипола и Добрун.&lt;ref&gt;Демир Хисар и Демирхисарскo низ вековите и денес - Ванѓелко Лозаноски, Битола 2005&lt;/ref&gt;

== Стопанство ==

[[Податотека:Викиекспедиција Железник 283.jpg|мини|300п|десно|Полето околу селото]]

Атарот на селото е мошне мал и зафаќа простор од {{км2|3,6}}, при што преовладува обработливото земјиште со 218,1 [[хектар]], на пасиштата отпаѓаат 70,4 хектари, а на шумите 49,9 хектари.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Селото, во основа, има полјоделска функција. Во него работи продавница.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Населението се занимава со земјоделство, одгледува градинарски култури, пченка и секако тутун.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

== Население ==

{{Население низ историјата
| cols = 2
| graph-pos = bottom
|1948|141
|1953|312
|1961|311
|1971|275
|1981|260
|1991|206
|1994|164
|2002|145
|2021|72
}}

Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во селото Граиште имало 180 жители, сите [[Македонци]] [[христијани]].&lt;ref&gt;[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 239.]&lt;/ref&gt;

На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, ''Градиште'' се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 34 куќи.&lt;ref&gt;{{Битолски Вилает|14}}&lt;/ref&gt;

По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Граиште имало 200 жители.&lt;ref&gt;D.M.Brancoff. &quot;La Macédoine et sa Population Chrétienne&quot;. Paris, 1905, р.172-173.&lt;/ref&gt;

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 250 [[Македонци]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}&lt;/ref&gt;

Во 1961 година селото било средно по големина и броело 311 жители, додека во 1994 година бројот се намалил на 164 жители, македонско население.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Според пописот од 2002 година, во селото живееле 145 жители, сите [[Македонци]].&lt;ref name=&quot;попис&quot;&gt;{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=28 јули 2016}}&lt;/ref&gt;

Според неофицијални податоци, во 2015 година селото броело над 90 жители.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 72 жители, од кои 71 [[Македонци|Македонец]] и 1 лице без податоци.&lt;ref&gt;{{Попис2021белешка}}&lt;/ref&gt;

{{Пописи|180|200|141|312|311|275|260|206|164|145|72}}
=== Родови ===

Граиште е македонско село.

Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] во 1952 година родови во селото:&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведена книга|title=фондот „Бранислав Русиќ“|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ, к-5, АЕ 97|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}&lt;/ref&gt;

* '''Доселеници:''' ''Радевци'' (13 к.), доселени се од селото [[Стругово]]; ''Кордановци'' (8 к.), доселени се од некое село во [[Кичевско]]; ''Дели-Цветковци'' (5 к.), доселени се од раселеното село [[Крагуево]]; ''Ѓаковци'' (3 к.), доселени се од селото [[Сладуево]]; ''Јолевци'' (4 к.), доселени се од селото [[Бараково]]; ''Врцковци'' (3 к.) и ''Шоклевци'' (7 к.), доселени се од селото [[Утово]]; ''Распашновци'' (2 к.), доселени се од селото [[Сливово]], [[Дебрца]]. Го знаат следното родословие: Никола (жив, 65 години во 1952 г.)-Коте-Ристе, кој се доселил и ''Цветановци'' (5 к.) и ''Топузовци'' (1 к.), доселени однекаде.

=== Иселеништво ===

Постари иселеници до 1952 година имало во [[Србија]] (1 семејство), [[Битола]] (1 семејство) и во [[Гостивар]] (1 семејство).&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Потоа продолжило иселеништвото и од Граиште има иселеници во градовите [[Битола]], [[Демир Хисар]] и [[Скопје]], но има иселено и во европските и во прекуокеанските земји.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

== Општествени установи ==

* [[ПУ „Гоце Делчев“ - Граиште|Основно училиште „Гоце Делчев“]] — поранешно основно училиште до V одделение&lt;ref name=&quot;основно&quot;&gt;{{наведена мрежна страница|url=http://www.demirhisar.gov.mk/obrazovanie/osnovno-obrazovanie.html|title=Основно образование|publisher=[[Општина Демир Хисар]]|accessdate=26 јули 2016|location=македонски|archive-date=2016-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160828073714/http://www.demirhisar.gov.mk/obrazovanie/osnovno-obrazovanie.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, кое било подрачно училиште на [[ОУ „Гоце Делчев“ - Демир Хисар]]. Училиштето е затворено во март 2009 година.
* Дом на културата
* Месна заедница

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200п&quot;&gt;
Податотека:Општествен објект во Граиште.jpg|Општествен објект во селото
Податотека:ОУ „Гоце Делчев“ - Граиште.jpg|Некогашното основно училиште
&lt;/gallery&gt;

== Самоуправа и политика ==

Во {{римски|19}} век, Граиште било село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]], нахија Демир Хисар, во [[Отоманското Царство]].

Селото влегува во рамките на проширената [[Општина Демир Хисар]], на која ѝ била додадена поранешната [[Општина Сопотница]] по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото припаѓало на некогашната Општина Демир Хисар.

Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Демир Хисар.

Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Демир Хисар, во која покрај селото Граиште, се наоѓале и селата Бараково, Вардино, Белче, Единаковци, Журче, Кутретино, Мургашево, Ново Село, Лесково, Прибилци, Ракитница, Растојца, Сладуево, Слепче, Стругово и Суви Дол. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната Општина Граиште, во која влегувале селата Бараково, Вардино, Граиште, Единаковци и Света.

=== Избирачко место ===

Во селото постои избирачкото место бр. 0622 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на месната заедница.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=1 април 2020|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 87 гласачи.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/27/796|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210107054641/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/27/796|archive-date=2021-01-07|dead-url=|accessdate=1 април 2020|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Културни и природни знаменитости ==

;Археолошки наоѓалишта&lt;ref name=&quot;АрхеоКарта&quot;&gt;{{АрхеоКарта|135-136}}&lt;/ref&gt;
* [[Градиште (Граиште)|Градиште]] — градиште од раноантичко и доцноантичко време;
* [[Превалец (Граиште)|Превалец]] — некропола од доцноантичко време;
* [[Св. Петка (Граиште)|Св. Петка]] — црква од средниот век; и
* [[Црквиште (Граиште)|Црквиште]] — црква од старохристијанско време.

;Цркви&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}&lt;/ref&gt;
* [[Црква „Св. Леонтиј“ - Граиште|Црква „Св. Леонтиј“]] — главна селска црква;
* [[Црква „Св. Тома“ - Граиште|Црква „Св. Тома“]] — главна манастирска црква; и
* [[Црква „Св. Петка“ - Граиште|Црква „Св. Петка“]] — помала црква.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

;Манастири
* [[Граиштански манастир]] — возобновен манастир спроти селото.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200п&quot;&gt;
Податотека:Црква „Св. Леонтиј“ - Граиште.jpg|Главната селска црква „Св. Леонтиј“
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште.jpg|Манастирската црква „Св. Тома“
&lt;/gallery&gt;

== Редовни настани ==

;Слави&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;
* [[Свети Леонтиј|Св. Леонтиј]] (1 јули) — селска слава.
&lt;!--== Личности ==
;Родени во или по потекло од Граиште
== Култура и спорт ==--&gt;
== Галерија ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150п&quot;&gt;
Податотека:Тутун во Граиште.jpg|Тутун во селото
Податотека:Автобуска постојка во Граиште.jpg|Автобуска постојка во селото
Податотека:Викиекспедиција Железник 277.jpg|Поглед на селото
Податотека:Сретсело на Граиште.jpg|Сретселото
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Општина Демир Хисар]]
* [[Железник]]

== Наводи ==
{{наводи|2}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|Graište}}

{{Општина Демир Хисар}}

[[Категорија:Граиште| ]]
[[Категорија:Села во Македонија]]
[[Категорија:Демирхисарски села]]
[[Категорија:Села во Општина Демир Хисар]]</text>
      <sha1>6udepl0m6jgfm9x2vnawlec9u0305qa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Оморани</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11819</id>
    <revision>
      <id>5651645</id>
      <parentid>5637224</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:45:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57773-11</username>
        <id>138224</id>
      </contributor>
      <comment>по вистинско</comment>
      <origin>5651645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31324" sha1="9iioc7x6nozq2duli4gq2u8lpjc9alh" xml:space="preserve">{{Инфокутија за село во Република Македонија
|   име                = Оморани
|   слика              = Поглед на Оморани 2.jpg
|   големина на слика  = 300п
|   опис               = Воздушен поглед на селото
|   општина            = {{општинскигрб|Општина Чашка}}
|   регион             = {{грб|Вардарски Регион}}
|   област             = [[Азот (област)|Азот]]
|   население          = 172
|   година             = 2021
|   поштенски број     = 1414
|   повикувачки број   = 043
|   надморска височина = 400
|   lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=32 | lat_sec=03
|   lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=36 | lon_sec=32 
|   слава              = 
|   мрежно место       = 
|   карта              = Оморани во Општина Чашка.svg
}}

'''Оморани''' — село во [[Општина Чашка]], во областа [[Азот (област)|Азот]], во околината на градот [[Велес]].

== Географија и местоположба ==

[[Податотека:Поглед во Оморани.jpg|мини|300п|лево|Поглед во селото]]

Селото се наоѓа во областа [[Азот (област)|Азот]], во јужниот дел на територијата на [[Општина Чашка]], во средното сливно подрачје на реката [[Бабуна (река)|Бабуна]].&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot;&gt;{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=22 август 2018|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|page=219}}&lt;/ref&gt; Селото е рамничарско. Од градот [[Велес]], селото е оддалечено 30 километри.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt; Од општинското средиште [[Чашка]] е оддалечено 21 километар.

До селото води локален асфалтен пат, кој се исклучува од [[Регионален пат 2336|регионалниот пат 2336]].

Оморани се наоѓа во југоисточниот дел на областа Азот. Се наоѓа на планинска тераса висока околу 400 метри. Северно од селото е отсекот на споменатата тераса, а под него е алувијалната рамнина на реката [[Бабуна (река)|Бабуна]] со висина од околу 220 метри надморска височина. Од јужната страна на Оморани се издигнува пространа планинска падина која достигнува височина од 1.142 метри со врвот Корнорог. Околни села се [[Мартолци]], [[Теово]] и [[Ораов Дол]]. Жителите на селото се служат со вода од две чешми наречени Горна и Долна. На планинската падина избиваат изворите: Србиновец, Манастир, Белутка, Црнушка и други.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://www.scribd.com/document/518386200/65-%D0%9E%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82-%D0%91%D0%B0%D0%B1%D1%83%D0%BD%D0%B5-%D0%B8-%D0%A2%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BA%D0%B5-%D0%88-%D0%A2%D1%80%D0%B8%D1%84%D1%83%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8|title=Област Бабуне и Тополке|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=219-222|date=1977|publisher=[[Хрватска академија на науките и уметностите]]|isbn=|location=[[Загреб]]|oclc=}}&lt;/ref&gt;

На атарот северно од селото се потезите: Долно Поле, Старо Село, Лениште, Бари, Горни Лаг, Ливади, Присој, Сушица, Грамади и Горно Трло. На планинската падина јужно од селото краевите на атарот ги носат следите називи: Сурда, Волчо Долче, Корнорог, Глог, Котева Круша и Остреж (795 м.).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Селото Оморани има изразито збиен тип. Се разликуваат маала кои носат имиња според родовите кои живеат во нив, како што се: Атанасовско, Трпевско, Убав-Димовско и Алексовско.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во поново време, покрај старите куќи во селото Оморани, се има создадено посебна населба околу [[ЖС „Васил Антевски - Дрен“|железничката станица „Васил Антевски-Дрен“]] долж течението на реката [[Бабуна (река)|Бабуна]].

== Историја ==

Оморани спаѓа во редот на старите села во Азот и долината на Бабуна, што јасно се гледа од пишаните историски извори. Во една Душанова хрисовула најпрвин се наведува пустото селиште ''Хоморани''. Потоа во друга негова хрисовула се вели: село во Бабуна, Хоморани и заселки. Тогаш во селото постоела и црква „Свети Атанасиј“ приложена на манастирот [[Трескавец]] кај [[Прилеп]]. Следното споменување на Оморани во пишаните извори е од {{римски|15}} век, кога селото најпрвин имало 13, а потоа 29 македонски христијански куќи.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Според народното предание селото најпрвин се наоѓало на потегот Старо Село, кој се наоѓа на околу 700 метри северно од денешното село на допирот помеѓу алувијалната рамнина на Бабуна и отсекот на терасата. Подоцна жителите на Старо Село се преселиле повисоко на денешната положба каде што го основале денешното истоимено село. На старото село сега се наоѓа и [[Црква „Света Петка“ - Оморани|црквата „Света Петка“]],&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; а со изградбата на железничката пруга и станицата „[[ЖС „Васил Антевски - Дрен“|Васил Антевски - Дрен]]“ таму се преселени и повеќето куќи. Селските гробишта се крај коритото на Бабуна од нејзината десна страна. Таму се погребувани и жителите чии куќи биле на потегот Старо Село.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

До средината на {{римски|19}} век, ова село според населението било чисто македонско и христијанско. Меѓутоа во тоа време се населиле и муслимански [[Албанци]]. Како мешано македонско-албанско село, Оморани останало до 1912 година кога Македонците имале околу 40 куќи, а Албанците 25 куќи. Дотогаш селото се делело на два краја: западен „турски“ и источен „каурски“.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Албанците во Оморани се доселиле и намножиле од селото [[Црнилиште]] во околината на Прилеп, од каде што првиот Албанец доселен во селото имал жена христијанка, родум од селото [[Богомила]]. Подоцна од Црнилиште дошол и некој Зубер за кого се вели: „откако дојде тој, од тогаш станаа сите Турци лоши во Оморани“. До крајот на турското владеење оморанските Албанци станале поседници на најплодните ниви во атарот. Македонците имале послабородни ниви на повисокото земјиште.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во 1912 година, Албанците биле иселени од Оморани и најголемиот дел од нив преминале во соседното село [[Согле]]. Истата година е срушена и селската џамија која се наоѓала на местото каде што е куќата на Јордан Минов. Албанските гробишта се наоѓале на месноста Тумбаре, недалеку од Старо Село.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

За Оморани во својата книга „[[Материјали по изучувањето на Македонија]]“ од 1896 година, пишувал и македонскиот револуционер [[Ѓорче Петров]]. Тој запишал дека ''Оморани е'' на ¼ час од реката и на 1 час од Теово со 80 македонски куќи и 30 арнаутски. Некогаш селото било [[чифлиг]] на блискиот [[Оморански манастир|оморански манастир „Свети Никола“]]. Арнаутите се доселени во него пред 60 години.

Во Оморани има голема црква посветена на [[Црква „Св. Константин и Елена“ - Оморани|светите цар Константин и царица Елена]]. Најпрвин била изградена во 1871 година, после што ја запалиле мештаните Албанци, а во 1913 била обновена. Палењето на црквата се случило заради тоа што Албанците ја грабнале македонската девојка Венка, која потоа селаните Македонци со употреба на сила ја ослободиле и ја омажиле во селото [[Смиловци]], поради што во знак на одмазда Албанците ја запалиле оморанската црква. Јужно од Оморани на планинската падина Корнорог се наоѓа манастирот „Свети Никола“. Таму во шумовитиот предел се манастирот и околу него се конаците за посетителите. Манастирот е оддалечен околу еден час одење пешки. За манастирот се грижел еден калуѓер кој во 1966 година бил уапсен, после што манастирот бил доста запуштен, посебно конаците.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Жителите на Оморани манастирот го посетуваат на [[Ѓурѓовден]], на „летен“ Свети Никола и [[Крстовден]]. Тогаш се манастирските собири („панаѓури“) кога доаѓат и жители на други села. Манастирот имал доста стока и по „неколку момоци“.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Стопанство ==

[[Податотека:Железничка станица Васил Антевски-Дрен.jpg|мини|300п|десно|[[ЖС „Васил Антевски - Дрен“|Железничката станица „Васил Антевски-Дрен“]] се наоѓа во близина на Оморани]]

Атарот е мошне голем и зафаќа простор од 55,1&amp;nbsp;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. На него преовладуваат шумите на површина од 2.580 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 2.125 хектари, а на обработливото земјиште отпаѓаат 496 хектари.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Селото, во основа, има мешовита функција.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Од 2014 година во селото активно работи рибникот „Оморани“, сместен на реката Бабуна. Ресторанот е со капацитет од 200 седишта во летниот период и 100 седишта во зимскиот период. Ресторан на рибникот е посетен од домашни посетители, но многу често во убавината уживаат и странските посетители. Особено е зголемена посетеноста на ресторанот за време на викенд и за празник.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://ribnikrestoranomorani.mk/about/|title=За нас|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190203180255/http://ribnikrestoranomorani.mk/about/|archive-date=2019-02-03|dead-url=|accessdate=23 август 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Население ==

{{Население низ историјата
| cols = 2
| graph-pos = bottom
|1948|528
|1953|541
|1961|495
|1971|383
|1981|279
|1991|222
|1994|173
|2002|143
|2021|172
}}

Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Оморани имало 900 жители, од кои 780 [[Македонци]] и 120 [[Турци]].&lt;ref&gt;[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 158.]&lt;/ref&gt;

По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Оморани имало 768 [[Македонци]] патријаршисти, 136 [[Македонци]] под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и 6 [[Роми]].&lt;ref&gt;D.M.Brancoff. &quot;La Macédoine et sa Population Chrétienne&quot;. Paris, 1905, р. 120-121.&lt;/ref&gt;

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 400 [[Македонци]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien|accessdate=2024-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604213909/http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|archive-date=2022-06-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Во 1961 година селото броело 495 жители, од кои 484 биле [[Македонци]], 8 [[Црногорци]], 2 [[Срби]] и 1 [[Турци|Турчин]]. Во 1994 година бројот се намалил на 173 жители, од кои 170 се [[Македонци]].&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Според пописот од 2002 година, во селото Оморани живееле 143 жители, од кои 141 [[Македонци|Македонец]] и 2 останати.&lt;ref name=&quot;попис&quot;&gt;{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=22 август 2018}}&lt;/ref&gt;

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 172 жители, од кои 167 [[Македонци]], 2 останати и 3 лица без податоци.&lt;ref&gt;{{Попис2021белешка}}&lt;/ref&gt;

{{Пописи|900|910|528|541|495|383|279|222|173|143|172}}
=== Родови ===

Оморани е македонско православно село. Според потеклото денешното македонско население претставува мешавина од староседелци (10 к.), потоа стари (42 к.) и понови (22 к.) доселеници. Во текот на зедничкиот живот сите тие се изедначиле по начинот на живот, обичаите, одликите и сфаќањата.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] во 1965 година, родови во селото се:
* '''Старински македонски родови уште од турско време се:''' ''Јовевци'' (4 к.), ''Ничовци'' (2 к.), ''Говедаровци'' (2 к.) и ''Алексовци'' (2 к.), слават Свети Никола, а нивните предци живееле на Старо Село.
* '''Постари доселенички македонски родови се:''' ''Атанаскови'' (7 к.), чиј основач на родот се доселил како домазет од некое место во [[Србија]] пред околу 210 години. Се знае следното родословие: Стефан (жив, 70 години во 1966)–Јован-Андон-Коста-Атанаско, основач на родот кој се доселил; ''Подолешовци'' (7 к.), ''Костевци'' (5 к.), ''Убав-Димовци'' (3 к.), ''Славевци'' (2 к.) и ''Стајковци'' (2 к.), сите се доселени од [[Плевење (село)|Плевење]]; ''Трпевци'' (3 к.) и ''Љамевци'' (1 к.), се доселени од [[Поменово]] од неговото Горно Маало или Старо Поменово; ''Бакалови'' (4 к.) и ''Ќосевци'' (2 к.), се доселени од [[Ново Село (Велешко)|Ново Село]]; ''Бричковци'' (2 к.), чиј основач на родот дошол како домазет од некое село во областа [[Малешевска Котлина|Малешево]] во изворишниот дел на [[Брегалница]] во Беровско; ''Мокренци'' (2 к.), се доселени од [[Мокрени]] и ''Карпузовци'' (1 к.) и ''Ромбевци'' (1 к.), за кои не се знае од каде се доселени.
* '''Родови доселени после [[Прва светска војна|Првата светска војна]] се:''' ''Богомилци'' (7 к.), дошле во 1919 година од [[Богомила]]; ''Нешковци'' (1 к.), потекнуваат од домазет доселен од некаде; ''Џаверовци'' (1 к.), се доселени од [[Бистрица (Велешко)|Бистрица]]; ''Јован Орешанец'' (1 к.), дошол од село [[Ореше]] и ''Пазвановци'' (1 к.), ''Цецаровци'' (1 к.) и ''Поповци'' (1 к.), чиј основач на родот бил попот Зафир.
* '''Македонски родови доселени после [[Втора светска војна|Втората светска војна]] се:''' ''Деловци'' (3 к.), ''Коруновци'' (2 к.) и ''Далјевци'' (1 к.), дошле во 1950 година од планинското село Ореше; ''Жеглевци'' (1 к.), дошле во исто време со претходните родови од [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]] и ''Грбевци'' (1 к.) и ''Јовановски'' (1 к.), дошле од соседното село [[Теово]].

=== Иселеништво ===

Оморани дало и значаен број на иселеници. Потполно се иселиле овие родови: ''Антевци'' од кои потекнувал познатиот македонски народен херој и борец во НОБ ([[Васил Антевски - Дрен|Васил Антевски-Дрен]]) и родот ''Плевењци''. Од првиот род сега некои членови живеат во [[Прилеп]] и [[Скопје]]. Од родот ''Подолешовци'' има иселеници во [[Велес]]. После Втората светска војна од Оморани се иселиле 15 домаќинства во: Скопје (10), Велес, Прилеп и селото [[Извор (Велешко)|Извор]] (''Оморанци'', 3 к.).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Општествени установи ==

* Поранешно основно училиште
* Продавницата во населбата
* [[ЖС „Васил Антевски - Дрен“|Железничка станица]] — железничка станица на линијата Скопје-Битола, на која редовно сообраќаат возови

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
Податотека:Автобуска постојка во Оморани.jpg|Автобуска постојка
Податотека:Игралиште во Оморани.jpg|Игралиште во дворот на некогашното училиште
Податотека:Општествен објект во Оморани.jpg|Поранешната продавница во селото
Податотека:Поранешно училиште во Оморани 2.jpg|Поранешниот Дом
Податотека:Поранешно училиште во Оморани.jpg|Поранешниот Дом
Податотека:Оператор на летало во Оморани.jpg|многу јако дете 
&lt;/gallery&gt;

== Самоуправа и политика ==

Во {{римски|19}} век, селото било дел од [[Велешка Каза|Велешката Каза]] од [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]].

Селото влегува во рамките на [[Општина Чашка]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото се наоѓало во некогашната [[Општина Извор]].

Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Титов Велес. Селото припаѓало на некогашната општина Чашка во периодот од 1957 до 1965 година, додека во периодот 1955-1957, селото било во рамките на тогашната општина Извор.

Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Теово, во која покрај селото Оморани, се наоѓале и селата Габровник, Мокрени, Ораов Дол, Плевење, Согле и Теово. Општината Теово постоела и во периодот 1950-1952 година.

=== Избирачко место ===

Во селото постои избирачко место бр. 2241 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], кое е сместено во селски објект.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=23 август 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

На [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 119 гласачи.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&amp;r=r&amp;rd=r1&amp;eu=All&amp;m=78&amp;ps=2642|title=Локални избори 2017|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506185539/https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&amp;r=r&amp;rd=r1&amp;eu=All&amp;m=78&amp;ps=2642|archive-date=2021-05-06|dead-url=|accessdate=23 август 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; На [[Локални избори во Македонија (2021)|локалните избори во 2021 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 118 гласачи.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url= https://ep.sec.mk/election/results/electionType/local/electionYear/2021/electionRound/21/municipality/589/pollingStation/23482|title=Резултати|work=[[Државна изборна комисија]]|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=21 септември 2025}}&lt;/ref&gt;

== Културни и природни знаменитости ==

;Археолошки наоѓалишта&lt;ref&gt;[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069&lt;/ref&gt;
* [[Лениште (Оморани)|Лениште]] — населба од римско време

;Цркви&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}&lt;/ref&gt;
* [[Црква „Св. Константин и Елена“ - Оморани|Црква „Св. Константин и Елена“]] — главната селска црква;
* [[Црква „Св. Никола“ - Оморани (манастирска)|Црква „Св. Никола“]] — манастирска црква;
* [[Црква „Св. Петка“ - Оморани|Црква „Св. Петка“]] — понова црква подигната на местото на старото село; и
* [[Црква „Св. Никола“ - Оморани (селска)|Црква „Св. Никола“]] — стара селска црква во полето покрај Бабуна, неодамна обновена.

;Манастири
* [[Оморански манастир]] — манастир над селото

;Реки&lt;ref name=&quot;РекиМак&quot;&gt;{{РекиМак|страница=78}}&lt;/ref&gt;
* [[Бабуна (река)|Бабуна]] — голема река под селото; и
* [[Црнушка Река]] — река низ селото, притока на Бабуна.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120px&quot;&gt;
Податотека:Црнушка низ Оморани.jpg|Црнушка Река низ селото
Податотека:Црква „Св. Константин и Елена“ - Оморани 2.jpg|Главната селска црква „Св. Константин и Елена“
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Оморани 10.jpg|Манастирската црква „Св. Никола“
Податотека:Црква „Св. Петка“ - Оморани 3.jpg|Малата селска црква „Св. Петка“
Податотека:Оморански манастир.jpg|Влезот во Оморански манастир
&lt;/gallery&gt;
&lt;!--== Редовни настани ==--&gt;

== Личности ==

;Родени во или по потекло од Оморани
* [[Коце Оморанчето]] — велешки војвода
* [[Никола Оморански]] — србомански војвода
* [[Васил Антевски - Дрен]] (1904 - 1942) — учесник во [[НОВ]]
&lt;!--== Култура и спорт ==--&gt;
== Галерија ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
Податотека:Поглед во Оморани 2.jpg|Поглед во селото
Податотека:Поглед на Оморани.jpg|Воздушен поглед на селото
Податотека:Стара куќа во селото Оморани.jpg|Стара куќа во селото
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Општина Чашка]]
* [[Азот (област)|Азот]]

== Наводи ==
{{наводи|2}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|Omorani}}

{{Општина Чашка}}
{{Азот}}

[[Категорија:Оморани| ]]
[[Категорија:Села во Македонија]]
[[Категорија:Велешки села]]
[[Категорија:Села во Општина Чашка]]</text>
      <sha1>9iioc7x6nozq2duli4gq2u8lpjc9alh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651646</id>
      <parentid>5651645</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:47:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57773-11</username>
        <id>138224</id>
      </contributor>
      <comment>по точно</comment>
      <origin>5651646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31232" sha1="ppzd6m515fcabsauk1kq091npcy7xo0" xml:space="preserve">{{Инфокутија за село во Република Македонија
|   име                = Оморани
|   слика              = Поглед на Оморани 2.jpg
|   големина на слика  = 300п
|   опис               = Воздушен поглед на селото
|   општина            = {{општинскигрб|Општина Чашка}}
|   регион             = {{грб|Вардарски Регион}}
|   област             = [[Азот (област)|Азот]]
|   население          = 172
|   година             = 2021
|   поштенски број     = 1414
|   повикувачки број   = 043
|   надморска височина = 400
|   lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=32 | lat_sec=03
|   lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=36 | lon_sec=32 
|   слава              = 
|   мрежно место       = 
|   карта              = Оморани во Општина Чашка.svg
}}

'''Оморани''' — село во [[Општина Чашка]], во областа [[Азот (област)|Азот]], во околината на градот [[Велес]].

== Географија и местоположба ==

[[Податотека:Поглед во Оморани.jpg|мини|300п|лево|Поглед во селото]]

Селото се наоѓа во областа [[Азот (област)|Азот]], во јужниот дел на територијата на [[Општина Чашка]], во средното сливно подрачје на реката [[Бабуна (река)|Бабуна]].&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot;&gt;{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=22 август 2018|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|page=219}}&lt;/ref&gt; Селото е рамничарско. Од градот [[Велес]], селото е оддалечено 30 километри.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt; Од општинското средиште [[Чашка]] е оддалечено 21 километар.

До селото води локален асфалтен пат, кој се исклучува од [[Регионален пат 2336|регионалниот пат 2336]].

Оморани се наоѓа во југоисточниот дел на областа Азот. Се наоѓа на планинска тераса висока околу 400 метри. Северно од селото е отсекот на споменатата тераса, а под него е алувијалната рамнина на реката [[Бабуна (река)|Бабуна]] со висина од околу 220 метри надморска височина. Од јужната страна на Оморани се издигнува пространа планинска падина која достигнува височина од 1.142 метри со врвот Корнорог. Околни села се [[Мартолци]], [[Теово]] и [[Ораов Дол]]. Жителите на селото се служат со вода од две чешми наречени Горна и Долна. На планинската падина избиваат изворите: Србиновец, Манастир, Белутка, Црнушка и други.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://www.scribd.com/document/518386200/65-%D0%9E%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82-%D0%91%D0%B0%D0%B1%D1%83%D0%BD%D0%B5-%D0%B8-%D0%A2%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%BA%D0%B5-%D0%88-%D0%A2%D1%80%D0%B8%D1%84%D1%83%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8|title=Област Бабуне и Тополке|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=219-222|date=1977|publisher=[[Хрватска академија на науките и уметностите]]|isbn=|location=[[Загреб]]|oclc=}}&lt;/ref&gt;

На атарот северно од селото се потезите: Долно Поле, Старо Село, Лениште, Бари, Горни Лаг, Ливади, Присој, Сушица, Грамади и Горно Трло. На планинската падина јужно од селото краевите на атарот ги носат следите називи: Сурда, Волчо Долче, Корнорог, Глог, Котева Круша и Остреж (795 м.).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Селото Оморани има изразито збиен тип. Се разликуваат маала кои носат имиња според родовите кои живеат во нив, како што се: Атанасовско, Трпевско, Убав-Димовско и Алексовско.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во поново време, покрај старите куќи во селото Оморани, се има создадено посебна населба околу [[ЖС „Васил Антевски - Дрен“|железничката станица „Васил Антевски-Дрен“]] долж течението на реката [[Бабуна (река)|Бабуна]].

== Историја ==

Оморани спаѓа во редот на старите села во Азот и долината на Бабуна, што јасно се гледа од пишаните историски извори. Во една Душанова хрисовула најпрвин се наведува пустото селиште ''Хоморани''. Потоа во друга негова хрисовула се вели: село во Бабуна, Хоморани и заселки. Тогаш во селото постоела и црква „Свети Атанасиј“ приложена на манастирот [[Трескавец]] кај [[Прилеп]]. Следното споменување на Оморани во пишаните извори е од {{римски|15}} век, кога селото најпрвин имало 13, а потоа 29 македонски христијански куќи.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Според народното предание селото најпрвин се наоѓало на потегот Старо Село, кој се наоѓа на околу 700 метри северно од денешното село на допирот помеѓу алувијалната рамнина на Бабуна и отсекот на терасата. Подоцна жителите на Старо Село се преселиле повисоко на денешната положба каде што го основале денешното истоимено село. На старото село сега се наоѓа и [[Црква „Света Петка“ - Оморани|црквата „Света Петка“]],&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; а со изградбата на железничката пруга и станицата „[[ЖС „Васил Антевски - Дрен“|Васил Антевски - Дрен]]“ таму се преселени и повеќето куќи. Селските гробишта се крај коритото на Бабуна од нејзината десна страна. Таму се погребувани и жителите чии куќи биле на потегот Старо Село.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

До средината на {{римски|19}} век, ова село според населението било чисто македонско и христијанско. Меѓутоа во тоа време се населиле и муслимански [[Албанци]]. Како мешано македонско-албанско село, Оморани останало до 1912 година кога Македонците имале околу 40 куќи, а Албанците 25 куќи. Дотогаш селото се делело на два краја: западен „турски“ и источен „каурски“.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Албанците во Оморани се доселиле и намножиле од селото [[Црнилиште]] во околината на Прилеп, од каде што првиот Албанец доселен во селото имал жена христијанка, родум од селото [[Богомила]]. Подоцна од Црнилиште дошол и некој Зубер за кого се вели: „откако дојде тој, од тогаш станаа сите Турци лоши во Оморани“. До крајот на турското владеење оморанските Албанци станале поседници на најплодните ниви во атарот. Македонците имале послабородни ниви на повисокото земјиште.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во 1912 година, Албанците биле иселени од Оморани и најголемиот дел од нив преминале во соседното село [[Согле]]. Истата година е срушена и селската џамија која се наоѓала на местото каде што е куќата на Јордан Минов. Албанските гробишта се наоѓале на месноста Тумбаре, недалеку од Старо Село.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

За Оморани во својата книга „[[Материјали по изучувањето на Македонија]]“ од 1896 година, пишувал и македонскиот револуционер [[Ѓорче Петров]]. Тој запишал дека ''Оморани е'' на ¼ час од реката и на 1 час од Теово со 80 македонски куќи и 30 арнаутски. Некогаш селото било [[чифлиг]] на блискиот [[Оморански манастир|оморански манастир „Свети Никола“]]. Арнаутите се доселени во него пред 60 години.

Во Оморани има голема црква посветена на [[Црква „Св. Константин и Елена“ - Оморани|светите цар Константин и царица Елена]]. Најпрвин била изградена во 1871 година, после што ја запалиле мештаните Албанци, а во 1913 била обновена. Палењето на црквата се случило заради тоа што Албанците ја грабнале македонската девојка Венка, која потоа селаните Македонци со употреба на сила ја ослободиле и ја омажиле во селото [[Смиловци]], поради што во знак на одмазда Албанците ја запалиле оморанската црква. Јужно од Оморани на планинската падина Корнорог се наоѓа манастирот „Свети Никола“. Таму во шумовитиот предел се манастирот и околу него се конаците за посетителите. Манастирот е оддалечен околу еден час одење пешки. За манастирот се грижел еден калуѓер кој во 1966 година бил уапсен, после што манастирот бил доста запуштен, посебно конаците.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Жителите на Оморани манастирот го посетуваат на [[Ѓурѓовден]], на „летен“ Свети Никола и [[Крстовден]]. Тогаш се манастирските собири („панаѓури“) кога доаѓат и жители на други села. Манастирот имал доста стока и по „неколку момоци“.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Стопанство ==

[[Податотека:Железничка станица Васил Антевски-Дрен.jpg|мини|300п|десно|[[ЖС „Васил Антевски - Дрен“|Железничката станица „Васил Антевски-Дрен“]] се наоѓа во близина на Оморани]]

Атарот е мошне голем и зафаќа простор од 55,1&amp;nbsp;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. На него преовладуваат шумите на површина од 2.580 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 2.125 хектари, а на обработливото земјиште отпаѓаат 496 хектари.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Селото, во основа, има мешовита функција.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Од 2014 година во селото активно работи рибникот „Оморани“, сместен на реката Бабуна. Ресторанот е со капацитет од 200 седишта во летниот период и 100 седишта во зимскиот период. Ресторан на рибникот е посетен од домашни посетители, но многу често во убавината уживаат и странските посетители. Особено е зголемена посетеноста на ресторанот за време на викенд и за празник.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://ribnikrestoranomorani.mk/about/|title=За нас|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190203180255/http://ribnikrestoranomorani.mk/about/|archive-date=2019-02-03|dead-url=|accessdate=23 август 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Население ==

{{Население низ историјата
| cols = 2
| graph-pos = bottom
|1948|528
|1953|541
|1961|495
|1971|383
|1981|279
|1991|222
|1994|173
|2002|143
|2021|172
}}

Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Оморани имало 900 жители, од кои 780 [[Македонци]] и 120 [[Турци]].&lt;ref&gt;[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 158.]&lt;/ref&gt;

По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Оморани имало 768 [[Македонци]] патријаршисти, 136 [[Македонци]] под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] и 6 [[Роми]].&lt;ref&gt;D.M.Brancoff. &quot;La Macédoine et sa Population Chrétienne&quot;. Paris, 1905, р. 120-121.&lt;/ref&gt;

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 400 [[Македонци]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien|accessdate=2024-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604213909/http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|archive-date=2022-06-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Во 1961 година селото броело 495 жители, од кои 484 биле [[Македонци]], 8 [[Црногорци]], 2 [[Срби]] и 1 [[Турци|Турчин]]. Во 1994 година бројот се намалил на 173 жители, од кои 170 се [[Македонци]].&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Според пописот од 2002 година, во селото Оморани живееле 143 жители, од кои 141 [[Македонци|Македонец]] и 2 останати.&lt;ref name=&quot;попис&quot;&gt;{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=22 август 2018}}&lt;/ref&gt;

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 172 жители, од кои 167 [[Македонци]], 2 останати и 3 лица без податоци.&lt;ref&gt;{{Попис2021белешка}}&lt;/ref&gt;

{{Пописи|900|910|528|541|495|383|279|222|173|143|172}}
=== Родови ===

Оморани е македонско православно село. Според потеклото денешното македонско население претставува мешавина од староседелци (10 к.), потоа стари (42 к.) и понови (22 к.) доселеници. Во текот на зедничкиот живот сите тие се изедначиле по начинот на живот, обичаите, одликите и сфаќањата.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] во 1965 година, родови во селото се:
* '''Старински македонски родови уште од турско време се:''' ''Јовевци'' (4 к.), ''Ничовци'' (2 к.), ''Говедаровци'' (2 к.) и ''Алексовци'' (2 к.), слават Свети Никола, а нивните предци живееле на Старо Село.
* '''Постари доселенички македонски родови се:''' ''Атанаскови'' (7 к.), чиј основач на родот се доселил како домазет од некое место во [[Србија]] пред околу 210 години. Се знае следното родословие: Стефан (жив, 70 години во 1966)–Јован-Андон-Коста-Атанаско, основач на родот кој се доселил; ''Подолешовци'' (7 к.), ''Костевци'' (5 к.), ''Убав-Димовци'' (3 к.), ''Славевци'' (2 к.) и ''Стајковци'' (2 к.), сите се доселени од [[Плевење (село)|Плевење]]; ''Трпевци'' (3 к.) и ''Љамевци'' (1 к.), се доселени од [[Поменово]] од неговото Горно Маало или Старо Поменово; ''Бакалови'' (4 к.) и ''Ќосевци'' (2 к.), се доселени од [[Ново Село (Велешко)|Ново Село]]; ''Бричковци'' (2 к.), чиј основач на родот дошол како домазет од некое село во областа [[Малешевска Котлина|Малешево]] во изворишниот дел на [[Брегалница]] во Беровско; ''Мокренци'' (2 к.), се доселени од [[Мокрени]] и ''Карпузовци'' (1 к.) и ''Ромбевци'' (1 к.), за кои не се знае од каде се доселени.
* '''Родови доселени после [[Прва светска војна|Првата светска војна]] се:''' ''Богомилци'' (7 к.), дошле во 1919 година од [[Богомила]]; ''Нешковци'' (1 к.), потекнуваат од домазет доселен од некаде; ''Џаверовци'' (1 к.), се доселени од [[Бистрица (Велешко)|Бистрица]]; ''Јован Орешанец'' (1 к.), дошол од село [[Ореше]] и ''Пазвановци'' (1 к.), ''Цецаровци'' (1 к.) и ''Поповци'' (1 к.), чиј основач на родот бил попот Зафир.
* '''Македонски родови доселени после [[Втора светска војна|Втората светска војна]] се:''' ''Деловци'' (3 к.), ''Коруновци'' (2 к.) и ''Далјевци'' (1 к.), дошле во 1950 година од планинското село Ореше; ''Жеглевци'' (1 к.), дошле во исто време со претходните родови од [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]] и ''Грбевци'' (1 к.) и ''Јовановски'' (1 к.), дошле од соседното село [[Теово]].

=== Иселеништво ===

Оморани дало и значаен број на иселеници. Потполно се иселиле овие родови: ''Антевци'' од кои потекнувал познатиот македонски народен херој и борец во НОБ ([[Васил Антевски - Дрен|Васил Антевски-Дрен]]) и родот ''Плевењци''. Од првиот род сега некои членови живеат во [[Прилеп]] и [[Скопје]]. Од родот ''Подолешовци'' има иселеници во [[Велес]]. После Втората светска војна од Оморани се иселиле 15 домаќинства во: Скопје (10), Велес, Прилеп и селото [[Извор (Велешко)|Извор]] (''Оморанци'', 3 к.).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Општествени установи ==

* Поранешно основно училиште
* Продавницата на станица
* [[ЖС „Васил Антевски - Дрен“|Железничка станица]] — железничка станица на линијата Скопје-Битола, на која редовно сообраќаат возови

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120px&quot;&gt;
Податотека:Автобуска постојка во Оморани.jpg|Автобуска постојка
Податотека:Игралиште во Оморани.jpg|Игралиште во дворот на некогашното училиште
Податотека:Општествен објект во Оморани.jpg|Поранешната продавница во селото
Податотека:Поранешно училиште во Оморани 2.jpg|Поранешното училиште
Податотека:Поранешно училиште во Оморани.jpg|Поранешното училиште
&lt;/gallery&gt;

== Самоуправа и политика ==

Во {{римски|19}} век, селото било дел од [[Велешка Каза|Велешката Каза]] од [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]].

Селото влегува во рамките на [[Општина Чашка]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото се наоѓало во некогашната [[Општина Извор]].

Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Титов Велес. Селото припаѓало на некогашната општина Чашка во периодот од 1957 до 1965 година, додека во периодот 1955-1957, селото било во рамките на тогашната општина Извор.

Во периодот 1952-1955, селото било во рамките на тогашната Општина Теово, во која покрај селото Оморани, се наоѓале и селата Габровник, Мокрени, Ораов Дол, Плевење, Согле и Теово. Општината Теово постоела и во периодот 1950-1952 година.

=== Избирачко место ===

Во селото постои избирачко место бр. 2241 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], кое е сместено во селски објект.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=23 август 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

На [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 119 гласачи.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&amp;r=r&amp;rd=r1&amp;eu=All&amp;m=78&amp;ps=2642|title=Локални избори 2017|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506185539/https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&amp;r=r&amp;rd=r1&amp;eu=All&amp;m=78&amp;ps=2642|archive-date=2021-05-06|dead-url=|accessdate=23 август 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; На [[Локални избори во Македонија (2021)|локалните избори во 2021 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 118 гласачи.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url= https://ep.sec.mk/election/results/electionType/local/electionYear/2021/electionRound/21/municipality/589/pollingStation/23482|title=Резултати|work=[[Државна изборна комисија]]|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=21 септември 2025}}&lt;/ref&gt;

== Културни и природни знаменитости ==

;Археолошки наоѓалишта&lt;ref&gt;[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069&lt;/ref&gt;
* [[Лениште (Оморани)|Лениште]] — населба од римско време

;Цркви&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}&lt;/ref&gt;
* [[Црква „Св. Константин и Елена“ - Оморани|Црква „Св. Константин и Елена“]] — главната селска црква;
* [[Црква „Св. Никола“ - Оморани (манастирска)|Црква „Св. Никола“]] — манастирска црква;
* [[Црква „Св. Петка“ - Оморани|Црква „Св. Петка“]] — понова црква подигната на местото на старото село; и
* [[Црква „Св. Никола“ - Оморани (селска)|Црква „Св. Никола“]] — стара селска црква во полето покрај Бабуна, неодамна обновена.

;Манастири
* [[Оморански манастир]] — манастир над селото

;Реки&lt;ref name=&quot;РекиМак&quot;&gt;{{РекиМак|страница=78}}&lt;/ref&gt;
* [[Бабуна (река)|Бабуна]] — голема река под селото; и
* [[Црнушка Река]] — река низ селото, притока на Бабуна.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120px&quot;&gt;
Податотека:Црнушка низ Оморани.jpg|Црнушка Река низ селото
Податотека:Црква „Св. Константин и Елена“ - Оморани 2.jpg|Главната селска црква „Св. Константин и Елена“
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Оморани 10.jpg|Манастирската црква „Св. Никола“
Податотека:Црква „Св. Петка“ - Оморани 3.jpg|Малата селска црква „Св. Петка“
Податотека:Оморански манастир.jpg|Влезот во Оморански манастир
&lt;/gallery&gt;
&lt;!--== Редовни настани ==--&gt;

== Личности ==

;Родени во или по потекло од Оморани
* [[Коце Оморанчето]] — велешки војвода
* [[Никола Оморански]] — србомански војвода
* [[Васил Антевски - Дрен]] (1904 - 1942) — учесник во [[НОВ]]
&lt;!--== Култура и спорт ==--&gt;
== Галерија ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
Податотека:Поглед во Оморани 2.jpg|Поглед во селото
Податотека:Поглед на Оморани.jpg|Воздушен поглед на селото
Податотека:Стара куќа во селото Оморани.jpg|Стара куќа во селото
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Општина Чашка]]
* [[Азот (област)|Азот]]

== Наводи ==
{{наводи|2}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|Omorani}}

{{Општина Чашка}}
{{Азот}}

[[Категорија:Оморани| ]]
[[Категорија:Села во Македонија]]
[[Категорија:Велешки села]]
[[Категорија:Села во Општина Чашка]]</text>
      <sha1>ppzd6m515fcabsauk1kq091npcy7xo0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедија:Селска чешма</title>
    <ns>4</ns>
    <id>20515</id>
    <revision>
      <id>5651568</id>
      <parentid>5651288</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:03:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <comment>/* Населението на Лешок */ Одговор</comment>
      <origin>5651568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25692" sha1="sgne8b9pcf7pcht8w7x7ylsszclsyu2" xml:space="preserve">&lt;!---------------------------------------------------------------------------------&gt;
&lt;!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------&gt;
&lt;!---------------------------------------------------------------------------------&gt;
{{Селска чешма}}&lt;br /&gt;
__NEWSECTIONLINK__
&lt;div id=&quot;содржина&quot;&gt;
__TOC__
&lt;div id=&quot;дискусии&quot;&gt;

[[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]]
[[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]]

== Менување на опслужувач — Наскоро вашето вики ќе може само да се чита ==
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитајте ја поракава на друг јазик]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

[[foundation:|Фондацијата Викимедија]] ќе го префрли прометот од еден на друг податочен центар. Ова ќе осигура непречена работа на Википедија и другите Викимедиини викија, дури и ако се случи катастрофа.

Целиот промет ќе биде префрлен на '''{{#time:j F Y|2026-10-28|mk}}'''. Префрлањето ќе почне во '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]'''.

За жал, поради некои ограничувања во [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|МедијаВики]], сето уредување мора да престане додека се врши префрлањето. Се извинуваме за овој прекин и се трудиме да го намалиме во иднина. 

На сите викија ќе биде прикажан разглас 30 минути пред ова да се случи. Овој разглас ќе остане видлив сè додека не заврши постапката. 
Можете да учествувате во [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate преводот и коректурата] на текстот на овој разглас.

'''За кратко ќе можете да читате, но не и да уредувате. Ова ќе важи за сите викија.'''

* На {{#time:j F Y|2026-10-28|mk}} нема да можете да уредувате највеќе до еден час.
* Ако пробате да уредувате или зачувате во текот на ова време, ќе ви се појави порака за грешка. Се надеваме дека во периодот на тие минути нема да има изгубени уредувања, но тоа не можеме да го гарантираме. Ако видите порака за грешка, почекајте додека нештата не се вратат во нормала. Тогаш ќе можете да го зачувате вашето уредување. Но, за секој случај, ви препорачуваме најпрвин да направите копија на промените што сте ги направиле.

''Други ефекти'':

* Позадинските работи ќе бидат побавни, а некои може да бидат напуштени. Црвените врски може побавно да се подновуваат. Ако создадете статија до која веќе води некоја врска, врската ќе стои црвена подолго од вообичаено. Некои долгоработечки скрипти ќе мора да се запрат.
* Спроведувањето на нов код се очекува да се одвива како во секоја друга недела. Меѓутоа, на места може да се случат некои замрзнувања на кодот ако тие потоа бидат потребни за дадената операција.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] ќе биде недостапен 90 минути.

Овој проект може да се осложи, ако е неопходно. Можете да го [[wikitech:Switch_Datacenter|погледате распоредот на wikitech.wikimedia.org]]. Сите промени ќе бидат соопштени во распоредот. 

'''Споделете ги овие информации со вашата заедница.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

[[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 15:01, 26 октомври 2026 (CET)
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:Trizek (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== Предлог за создавање страница за дискусија за страници поврзани со политиката на значајност ==
Здраво, 

Изминатиот период заедницата ги донесе [[Википедија:Значајност|политиките за значајност]], поради што мислам дека сега треба да воведеме посебна страница каде би ги дискутирале веќе создадените или можните идни нови статии поврзани со оваа област. На таа страница, според мене би можело да се дискутира неколку дена (3-4 на пример) за одредена статија и подоцна да се гласа по предлогот за зачувување или бришење на статијата. На овој начин тие дискусии не би се вршеле на главната страница на Селската чешма, туку на специјализирана страница и би се водела некоја историја исто така. Правилата за гласање би можеле да бидат слични на јубилејната статија или да ги измениме, но оставам најпрвин да дискутираме во следните неколку дена. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 18:31, 27 октомври 2026 (CET)

: {{за}} - Се сложувам со предлогот. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 18:43, 27 октомври 2026 (CET)
: {{за}} - Јас мислам дека порано имавме таква страница, одамна не ја користиме. Исто така сметам дека постојат новосоздадени статии кои воопшто не се енциклопедиски, па би сакала да биде јасно дека ќе има статии кои веднаш ќе се бришат без дискусија и гласање. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] &lt;small&gt;([[User talk:Виолетова|разговор]])&lt;/small&gt; 19:21, 27 октомври 2026 (CET)
::@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] Ако ја најдеш таа страница, слободно додај ја тука, па може само да ја обновиме, бидејќи јас не се сеќавам на такво нешто. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 19:33, 27 октомври 2026 (CET)
:::Мислев ќе ми треба време да ја најдам, ама еве ја - [[Википедија:Статии за бришење]]. -[[User:Виолетова|Виолетова]] &lt;small&gt;([[User talk:Виолетова|разговор]])&lt;/small&gt; 19:37, 27 октомври 2026 (CET)

== Предлог за општо уредувачко напатствие за историската употреба на поимот „македонски Бугари“ ==
По предлог на [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], отворам посебна дискусија со конкретни извори и предлог за разгледување од страна на заедницата.

Целта не е со гласање да утврдуваме национална припадност на историски личности. Предлагам да се договориме како енциклопедиски да постапуваме кога определен историски поим е документиран во изворите, но неговото значење и толкување се предмет на историографски спор.

=== Извори ===

'''1. Македонска академија на науките и уметностите'''

''Македонска енциклопедија'', том I, главен и одговорен редактор Блаже Ристовски, Скопје: МАНУ, 2009, одредница „Бугарското име во Македонија“.

Во одредницата изречно се употребува поимот „македонски Бугари“, при што неговата употреба се разгледува критички, во контекст на бугарската национална и државна политика. Овој извор е значаен затоа што покажува дека поимот е предмет на обработка и во македонската академска енциклопедиска литература, без тоа да значи дека енциклопедијата ја прифаќа бугарската национална интерпретација.

[https://macedonism.org/Македонска-Енциклопедија/бугарското-име-во-македонија/ Одредницата во електронски препис]

'''2. Проф. д-р Марија Пандевска'''

Во авторскиот текст „Како говореше Гоце!“, објавен во 2023 година, историчарката Марија Пандевска од Институтот за национална историја во Скопје го наведува терминот „Македонски Бугари“ како пример за историска форма на внатрешно именување, во рамките на пошироката расправа за именувањата и самоименувањата во османлиска Македонија.

Авторката притоа упатува на својот рецензиран научен труд:

Maria Pandevska, „The term ‘Macedonian(s)’ in Ottoman Macedonia: on the map and in the mind“, ''Nationalities Papers'', 40(5), 2012, стр. 747–766, DOI: 10.1080/00905992.2012.705265.

[https://vidivaka.mk/kako-govoreshe-goce/ Авторски текст] · [https://doi.org/10.1080/00905992.2012.705265 Научен труд]

'''3. Д-р Ирена Авировиќ Бундалевска'''

''Македонската емиграција во Соединетите Американски Држави меѓу двете светски војни'', Филозофски факултет, Скопје, 2024, ISBN 978-608-238-245-6.

На стр. 160 и 176 авторката го употребува и анализира поимот „македонски Бугари“ во контекст на Македонската политичка организација и нејзиното разбирање на националната припадност. Притоа се разграничува историската терминологија на организацијата од подоцнежните толкувања на националниот идентитет.

[https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/30223 Изданието во репозиториумот на УКИМ]

=== Предлог за начело ===

Предлагам заедницата да го разгледа следново уредувачко напатствие:

'''„Историски засведочените национални, регионални, верски и политички определби, вклучително и поимот ‘македонски Бугари’, може да се употребуваат во енциклопедиски статии кога нивната употреба е релевантна за предметот и е поткрепена со веродостојни извори. Нивното значење треба да се претставува во соодветниот историски контекст, со јасно припишување на авторот или изворот кога постојат различни толкувања. Самото присуство на поимот во историските извори не претставува доволен основ тој автоматски да се примени како национална определба на која било историска личност.“'''

Ова би значело дека:

* поимот не се отфрла однапред како „псевдоисториски“ само поради неговата национална конотација;
* неговото постоење во изворите не се изедначува со прифаќање на определена национална историографска теза;
* регионалната припадност, националното самоопределување, верската припадност и политичката програма се разграничуваат;
* употребата во конкретна биографија се оценува според документите и релевантната секундарна литература за таа личност;
* поимот не се внесува автоматски во воведот, инфокутијата или категориите;
* значајните спротивставени историографски толкувања се претставуваат правично и пропорционално.

=== Прашање до заедницата ===

Дали заедницата го прифаќа предложеното начело како општо уредувачко напатствие за историската терминологија?

Предлагам најпрво да се разгледаат забелешките и евентуалните подобрувања на формулацијата, а потоа, доколку е потребно, да се спроведе гласање според [[Википедија:Правила за гласање|правилата за гласање]].

Не предлагам оваа дискусија да ги замени расправите за [[Гоце Делчев]], [[Тодор Александров]] или [[Александар Протогеров]]. Напротив, целта е да се разјасни општиот уредувачки пристап, додека секоја биографија и понатаму ќе се оценува според нејзините сопствени извори.

Ги поканувам уредниците да дадат мислење, да предложат дополнителни академски извори и, доколку не се согласуваат со некој дел, да наведат конкретна алтернативна формулација. --[[User:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] &lt;small&gt;([[User talk:Dobri.kovachev|разговор]])&lt;/small&gt; 00:40, 29 октомври 2026 (CET)

:Јас навистина не разбирам за што е предлогов и каде би стоил и за што би се користел. Ова повеќе ми личи расправа за некаква посебна статија за овој термин, отколку нешто што би се користело нашироко. Која е поентата да имаме вакво нешто? --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 10:25, 29 октомври 2026 (CET)
::Ако не го применуваме во биографии, како национална определба на која било историска личност, како што се вели во дефинираниот предлог за начело, нема потреба ни да го гласаме ова нешто. -[[User:Виолетова|Виолетова]] &lt;small&gt;([[User talk:Виолетова|разговор]])&lt;/small&gt; 13:37, 29 октомври 2026 (CET)

== Населението на Лешок ==
Добар ден на сите, 

Покренувам разговор во врска со демографските податоци наведени во статијата за село [[Лешок]], [[Општина Теарце]], а кои се однесуваат на [[Попис на населението во Македонија (2021)|Пописот од 2021 година]].

Според официјалната публикација на Државниот завод за статистика, во селото се евидентирани 696 жители, од кои 381 [[Македонци|Македонец]] и 280 [[Албанци]]. Меѓутоа, разгледувајќи ги релевантните етнографски и ономастички студии за областа Подгор (како што се истражувањата за топонимијата и етничката структура во Полог), селото Лешок историски и традиционално е населено место со исклучително македонско население, за разлика од соседните населени места.

Разликата меѓу официјалните пописни податоци и традиционалниот етнички состав на теренот произлегува од специфичноста на пописните кругови од 2021 година, каде одредени опфати граничат или се преклопуваат со атарските и катастарските граници на соседното село [[Слатино (Тетовско)|Слатино]].

Согласно правилата '''[[Википедија:Неутрална гледна точка]]''' и '''[[Википедија:Проверливост]]''', предлагам официјалната табела од ДЗС да се задржи како примарен статистички показател, но во текстот на статијата да се додаде соодветно објаснување поддржано со академиски извори:

„Според Пописот од 2021 година, во селото се евидентирани 280 жители кои се изјасниле како Албанци. Во демографските и онмастичките проучувања за Подгор се истакнува дека оваа бројка се должи на специфичната опфатеност на пописните кругови и катастарските меѓи кои граничат со соседното село Слатино, додека самото село Лешок низ историјата и до денешен ден се одликува со доминантно македонски етнички состав.“

Ве молам за ваше мислење и консензус со цел дополнување на статијата согласно високите стандарди за проверливост [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 15:55, 29 октомври 2026 (CET)

:@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Здраво, пописот се врши врз основа на катастарските општини, поради што се јавува и проблеми во однос на реалното население, поради што етапни спроведувам и додавам измени во инфокутиите по селата каде има вакви разлики, пример битолското село [[Крстоар]]. Се согласувам со тебе дека во примери за етнички села треба да има вакви дообјаснувања, но не можеме да ги бришеме и менуваме официјалните податоци, како што направи на статијата претходно. Но, вакво објаснување е добро да го имаме. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 16:19, 29 октомври 2026 (CET)
:но не значи ако нешто предлагам дека тоа мора да се направи, сакам да го знам вашето мислење, и како да најдеме заеднички консензус за овој проблем. [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 16:19, 29 октомври 2026 (CET)
:::Јас не сум многу корисна во оваа дискусија, дека со пописите не сум во тек. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] &lt;small&gt;([[User talk:Виолетова|разговор]])&lt;/small&gt; 16:34, 29 октомври 2026 (CET)
:Пописите во 2021 година од секогаш биле оспорени, [[Спор за пописот на населението во Македонија (2021)|имаме и статија посветена кон таа тема]]. Не помага тоа што ВМРО-ДПМНЕ и други опозициски партии бојкотирале. Јас мислам дека подобро би било да има некаква фуснота или забелешка дека резултатите се оспорени. Слично како што има во [[Општина Аеродром#Белешки|статијата Општина Аеродром]]. Поздрав. [[User:Gurther|Ѓорѓи]] &lt;small&gt;([[User talk:Gurther|разговор]])&lt;/small&gt; 17:34, 29 октомври 2026 (CET)
::@[[Корисник:Gurther|Gurther]] Пописот го имаме разгледувано на Википедија ([[Википедија:Селска чешма/Архива 34#Попис 2021|повеќе тука]]) за делот за лица додадени од административни извори и религиски искажувања. Проблемот тука е поради катастарската општина, бидејќи пописот се спроведува преку тие општини и иако самото село можеби нема други етнички припадности, во самата општина (атарот) може да има, што е реална појава поради близината на соседното Слатино. Вакви примери сепак се многу малку, но може да се стави објаснување. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 13:03, 30 октомври 2026 (CET)
: Според овој [https://telma.com.mk/2026/09/10/leshok-selo-shto-se-menuva-no-ne-go-gubi-duhot-reportaza-na-telma/ извор] селото Лешок се во последните години проширува каде се градат нови куќи - викендички. Можеби тоа работат Албанци од Слатино. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 17:56, 29 октомври 2026 (CET)</text>
      <sha1>sgne8b9pcf7pcht8w7x7ylsszclsyu2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651652</id>
      <parentid>5651568</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:51:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Инквизитор771</username>
        <id>118082</id>
      </contributor>
      <comment>/* Населението на Лешок */ Одговор</comment>
      <origin>5651652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26331" sha1="bptgjv0o5qpxepx2d21np4mfwon4qca" xml:space="preserve">&lt;!---------------------------------------------------------------------------------&gt;
&lt;!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------&gt;
&lt;!---------------------------------------------------------------------------------&gt;
{{Селска чешма}}&lt;br /&gt;
__NEWSECTIONLINK__
&lt;div id=&quot;содржина&quot;&gt;
__TOC__
&lt;div id=&quot;дискусии&quot;&gt;

[[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]]
[[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]]

== Менување на опслужувач — Наскоро вашето вики ќе може само да се чита ==
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитајте ја поракава на друг јазик]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

[[foundation:|Фондацијата Викимедија]] ќе го префрли прометот од еден на друг податочен центар. Ова ќе осигура непречена работа на Википедија и другите Викимедиини викија, дури и ако се случи катастрофа.

Целиот промет ќе биде префрлен на '''{{#time:j F Y|2026-10-28|mk}}'''. Префрлањето ќе почне во '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]'''.

За жал, поради некои ограничувања во [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|МедијаВики]], сето уредување мора да престане додека се врши префрлањето. Се извинуваме за овој прекин и се трудиме да го намалиме во иднина. 

На сите викија ќе биде прикажан разглас 30 минути пред ова да се случи. Овој разглас ќе остане видлив сè додека не заврши постапката. 
Можете да учествувате во [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate преводот и коректурата] на текстот на овој разглас.

'''За кратко ќе можете да читате, но не и да уредувате. Ова ќе важи за сите викија.'''

* На {{#time:j F Y|2026-10-28|mk}} нема да можете да уредувате највеќе до еден час.
* Ако пробате да уредувате или зачувате во текот на ова време, ќе ви се појави порака за грешка. Се надеваме дека во периодот на тие минути нема да има изгубени уредувања, но тоа не можеме да го гарантираме. Ако видите порака за грешка, почекајте додека нештата не се вратат во нормала. Тогаш ќе можете да го зачувате вашето уредување. Но, за секој случај, ви препорачуваме најпрвин да направите копија на промените што сте ги направиле.

''Други ефекти'':

* Позадинските работи ќе бидат побавни, а некои може да бидат напуштени. Црвените врски може побавно да се подновуваат. Ако создадете статија до која веќе води некоја врска, врската ќе стои црвена подолго од вообичаено. Некои долгоработечки скрипти ќе мора да се запрат.
* Спроведувањето на нов код се очекува да се одвива како во секоја друга недела. Меѓутоа, на места може да се случат некои замрзнувања на кодот ако тие потоа бидат потребни за дадената операција.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] ќе биде недостапен 90 минути.

Овој проект може да се осложи, ако е неопходно. Можете да го [[wikitech:Switch_Datacenter|погледате распоредот на wikitech.wikimedia.org]]. Сите промени ќе бидат соопштени во распоредот. 

'''Споделете ги овие информации со вашата заедница.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

[[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 15:01, 26 октомври 2026 (CET)
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:Trizek (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== Предлог за создавање страница за дискусија за страници поврзани со политиката на значајност ==
Здраво, 

Изминатиот период заедницата ги донесе [[Википедија:Значајност|политиките за значајност]], поради што мислам дека сега треба да воведеме посебна страница каде би ги дискутирале веќе создадените или можните идни нови статии поврзани со оваа област. На таа страница, според мене би можело да се дискутира неколку дена (3-4 на пример) за одредена статија и подоцна да се гласа по предлогот за зачувување или бришење на статијата. На овој начин тие дискусии не би се вршеле на главната страница на Селската чешма, туку на специјализирана страница и би се водела некоја историја исто така. Правилата за гласање би можеле да бидат слични на јубилејната статија или да ги измениме, но оставам најпрвин да дискутираме во следните неколку дена. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 18:31, 27 октомври 2026 (CET)

: {{за}} - Се сложувам со предлогот. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 18:43, 27 октомври 2026 (CET)
: {{за}} - Јас мислам дека порано имавме таква страница, одамна не ја користиме. Исто така сметам дека постојат новосоздадени статии кои воопшто не се енциклопедиски, па би сакала да биде јасно дека ќе има статии кои веднаш ќе се бришат без дискусија и гласање. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] &lt;small&gt;([[User talk:Виолетова|разговор]])&lt;/small&gt; 19:21, 27 октомври 2026 (CET)
::@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] Ако ја најдеш таа страница, слободно додај ја тука, па може само да ја обновиме, бидејќи јас не се сеќавам на такво нешто. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 19:33, 27 октомври 2026 (CET)
:::Мислев ќе ми треба време да ја најдам, ама еве ја - [[Википедија:Статии за бришење]]. -[[User:Виолетова|Виолетова]] &lt;small&gt;([[User talk:Виолетова|разговор]])&lt;/small&gt; 19:37, 27 октомври 2026 (CET)

== Предлог за општо уредувачко напатствие за историската употреба на поимот „македонски Бугари“ ==
По предлог на [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], отворам посебна дискусија со конкретни извори и предлог за разгледување од страна на заедницата.

Целта не е со гласање да утврдуваме национална припадност на историски личности. Предлагам да се договориме како енциклопедиски да постапуваме кога определен историски поим е документиран во изворите, но неговото значење и толкување се предмет на историографски спор.

=== Извори ===

'''1. Македонска академија на науките и уметностите'''

''Македонска енциклопедија'', том I, главен и одговорен редактор Блаже Ристовски, Скопје: МАНУ, 2009, одредница „Бугарското име во Македонија“.

Во одредницата изречно се употребува поимот „македонски Бугари“, при што неговата употреба се разгледува критички, во контекст на бугарската национална и државна политика. Овој извор е значаен затоа што покажува дека поимот е предмет на обработка и во македонската академска енциклопедиска литература, без тоа да значи дека енциклопедијата ја прифаќа бугарската национална интерпретација.

[https://macedonism.org/Македонска-Енциклопедија/бугарското-име-во-македонија/ Одредницата во електронски препис]

'''2. Проф. д-р Марија Пандевска'''

Во авторскиот текст „Како говореше Гоце!“, објавен во 2023 година, историчарката Марија Пандевска од Институтот за национална историја во Скопје го наведува терминот „Македонски Бугари“ како пример за историска форма на внатрешно именување, во рамките на пошироката расправа за именувањата и самоименувањата во османлиска Македонија.

Авторката притоа упатува на својот рецензиран научен труд:

Maria Pandevska, „The term ‘Macedonian(s)’ in Ottoman Macedonia: on the map and in the mind“, ''Nationalities Papers'', 40(5), 2012, стр. 747–766, DOI: 10.1080/00905992.2012.705265.

[https://vidivaka.mk/kako-govoreshe-goce/ Авторски текст] · [https://doi.org/10.1080/00905992.2012.705265 Научен труд]

'''3. Д-р Ирена Авировиќ Бундалевска'''

''Македонската емиграција во Соединетите Американски Држави меѓу двете светски војни'', Филозофски факултет, Скопје, 2024, ISBN 978-608-238-245-6.

На стр. 160 и 176 авторката го употребува и анализира поимот „македонски Бугари“ во контекст на Македонската политичка организација и нејзиното разбирање на националната припадност. Притоа се разграничува историската терминологија на организацијата од подоцнежните толкувања на националниот идентитет.

[https://repository.ukim.mk/handle/20.500.12188/30223 Изданието во репозиториумот на УКИМ]

=== Предлог за начело ===

Предлагам заедницата да го разгледа следново уредувачко напатствие:

'''„Историски засведочените национални, регионални, верски и политички определби, вклучително и поимот ‘македонски Бугари’, може да се употребуваат во енциклопедиски статии кога нивната употреба е релевантна за предметот и е поткрепена со веродостојни извори. Нивното значење треба да се претставува во соодветниот историски контекст, со јасно припишување на авторот или изворот кога постојат различни толкувања. Самото присуство на поимот во историските извори не претставува доволен основ тој автоматски да се примени како национална определба на која било историска личност.“'''

Ова би значело дека:

* поимот не се отфрла однапред како „псевдоисториски“ само поради неговата национална конотација;
* неговото постоење во изворите не се изедначува со прифаќање на определена национална историографска теза;
* регионалната припадност, националното самоопределување, верската припадност и политичката програма се разграничуваат;
* употребата во конкретна биографија се оценува според документите и релевантната секундарна литература за таа личност;
* поимот не се внесува автоматски во воведот, инфокутијата или категориите;
* значајните спротивставени историографски толкувања се претставуваат правично и пропорционално.

=== Прашање до заедницата ===

Дали заедницата го прифаќа предложеното начело како општо уредувачко напатствие за историската терминологија?

Предлагам најпрво да се разгледаат забелешките и евентуалните подобрувања на формулацијата, а потоа, доколку е потребно, да се спроведе гласање според [[Википедија:Правила за гласање|правилата за гласање]].

Не предлагам оваа дискусија да ги замени расправите за [[Гоце Делчев]], [[Тодор Александров]] или [[Александар Протогеров]]. Напротив, целта е да се разјасни општиот уредувачки пристап, додека секоја биографија и понатаму ќе се оценува според нејзините сопствени извори.

Ги поканувам уредниците да дадат мислење, да предложат дополнителни академски извори и, доколку не се согласуваат со некој дел, да наведат конкретна алтернативна формулација. --[[User:Dobri.kovachev|Dobri.kovachev]] &lt;small&gt;([[User talk:Dobri.kovachev|разговор]])&lt;/small&gt; 00:40, 29 октомври 2026 (CET)

:Јас навистина не разбирам за што е предлогов и каде би стоил и за што би се користел. Ова повеќе ми личи расправа за некаква посебна статија за овој термин, отколку нешто што би се користело нашироко. Која е поентата да имаме вакво нешто? --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 10:25, 29 октомври 2026 (CET)
::Ако не го применуваме во биографии, како национална определба на која било историска личност, како што се вели во дефинираниот предлог за начело, нема потреба ни да го гласаме ова нешто. -[[User:Виолетова|Виолетова]] &lt;small&gt;([[User talk:Виолетова|разговор]])&lt;/small&gt; 13:37, 29 октомври 2026 (CET)

== Населението на Лешок ==
Добар ден на сите, 

Покренувам разговор во врска со демографските податоци наведени во статијата за село [[Лешок]], [[Општина Теарце]], а кои се однесуваат на [[Попис на населението во Македонија (2021)|Пописот од 2021 година]].

Според официјалната публикација на Државниот завод за статистика, во селото се евидентирани 696 жители, од кои 381 [[Македонци|Македонец]] и 280 [[Албанци]]. Меѓутоа, разгледувајќи ги релевантните етнографски и ономастички студии за областа Подгор (како што се истражувањата за топонимијата и етничката структура во Полог), селото Лешок историски и традиционално е населено место со исклучително македонско население, за разлика од соседните населени места.

Разликата меѓу официјалните пописни податоци и традиционалниот етнички состав на теренот произлегува од специфичноста на пописните кругови од 2021 година, каде одредени опфати граничат или се преклопуваат со атарските и катастарските граници на соседното село [[Слатино (Тетовско)|Слатино]].

Согласно правилата '''[[Википедија:Неутрална гледна точка]]''' и '''[[Википедија:Проверливост]]''', предлагам официјалната табела од ДЗС да се задржи како примарен статистички показател, но во текстот на статијата да се додаде соодветно објаснување поддржано со академиски извори:

„Според Пописот од 2021 година, во селото се евидентирани 280 жители кои се изјасниле како Албанци. Во демографските и онмастичките проучувања за Подгор се истакнува дека оваа бројка се должи на специфичната опфатеност на пописните кругови и катастарските меѓи кои граничат со соседното село Слатино, додека самото село Лешок низ историјата и до денешен ден се одликува со доминантно македонски етнички состав.“

Ве молам за ваше мислење и консензус со цел дополнување на статијата согласно високите стандарди за проверливост [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 15:55, 29 октомври 2026 (CET)

:@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Здраво, пописот се врши врз основа на катастарските општини, поради што се јавува и проблеми во однос на реалното население, поради што етапни спроведувам и додавам измени во инфокутиите по селата каде има вакви разлики, пример битолското село [[Крстоар]]. Се согласувам со тебе дека во примери за етнички села треба да има вакви дообјаснувања, но не можеме да ги бришеме и менуваме официјалните податоци, како што направи на статијата претходно. Но, вакво објаснување е добро да го имаме. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 16:19, 29 октомври 2026 (CET)
:но не значи ако нешто предлагам дека тоа мора да се направи, сакам да го знам вашето мислење, и како да најдеме заеднички консензус за овој проблем. [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 16:19, 29 октомври 2026 (CET)
:::Јас не сум многу корисна во оваа дискусија, дека со пописите не сум во тек. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] &lt;small&gt;([[User talk:Виолетова|разговор]])&lt;/small&gt; 16:34, 29 октомври 2026 (CET)
:Пописите во 2021 година од секогаш биле оспорени, [[Спор за пописот на населението во Македонија (2021)|имаме и статија посветена кон таа тема]]. Не помага тоа што ВМРО-ДПМНЕ и други опозициски партии бојкотирале. Јас мислам дека подобро би било да има некаква фуснота или забелешка дека резултатите се оспорени. Слично како што има во [[Општина Аеродром#Белешки|статијата Општина Аеродром]]. Поздрав. [[User:Gurther|Ѓорѓи]] &lt;small&gt;([[User talk:Gurther|разговор]])&lt;/small&gt; 17:34, 29 октомври 2026 (CET)
::@[[Корисник:Gurther|Gurther]] Пописот го имаме разгледувано на Википедија ([[Википедија:Селска чешма/Архива 34#Попис 2021|повеќе тука]]) за делот за лица додадени од административни извори и религиски искажувања. Проблемот тука е поради катастарската општина, бидејќи пописот се спроведува преку тие општини и иако самото село можеби нема други етнички припадности, во самата општина (атарот) може да има, што е реална појава поради близината на соседното Слатино. Вакви примери сепак се многу малку, но може да се стави објаснување. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 13:03, 30 октомври 2026 (CET)
: Според овој [https://telma.com.mk/2026/09/10/leshok-selo-shto-se-menuva-no-ne-go-gubi-duhot-reportaza-na-telma/ извор] селото Лешок се во последните години проширува каде се градат нови куќи - викендички. Можеби тоа работат Албанци од Слатино. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 17:56, 29 октомври 2026 (CET)
::Мислам дека е најдобра идеа населението да го среди @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] според примерот што го кажа за битолското село Крстоар, но и исто така ја подржувам идејата на @[[Корисник:Gurther|Gurther]] за додавање на фуснота или забелешка дека резултатите се оспорени. [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 18:51, 30 октомври 2026 (CET)</text>
      <sha1>bptgjv0o5qpxepx2d21np4mfwon4qca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Апостол Лука (Евангелист)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20763</id>
    <revision>
      <id>5651796</id>
      <parentid>5286862</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:42:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57823-08</username>
        <id>138234</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>5651796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7386" sha1="scazdgvhy80y6vtwebhxpb3psasdlxw" xml:space="preserve">{{Infobox Saint
|name=Свети Лука Евангелист
|death_date=околу 84
|feast_day=18 октомври
|venerated_in=[[Римокатоличка црква]], [[Православие]], [[Источни католички цркви]], [[Англиканска црква]], [[Лутеранска црква]]
|image=St_luke_displaying_a_painting_of_the_virgin_guercino.jpg
|imagesize=240px
|caption= 
|birth_place=[[Антиохија]], [[Сирија]], [[Римско Царство]]
|death_place=near [[Беотија]], Грција
|titles= Апостол, Евангелист, Маченик
|beatified_date= 
|beatified_place= 
|beatified_by= 
|canonized_date=
|cans=[[Четири евангелија|Евангелист]], [[лекар]],  [[епископ]]
|patronage=[[Артист]], [[лекар]], [[сликар]]&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://saints.sqpn.com/saintl06.htm|title=Saint Luke the Evangelist|publisher=Star Quest Production Network|accessdate=2008-12-27|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226034812/http://catholicsaints.info/saintl06.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|major_shrine= [[Падова]], Италија
|suppressed_date=
|issues=
|prayer=
}}

'''Апостол Лука''' е еден од [[Четири евангелија|четирите евангелисти]] чии дела денеска се наоѓаат во [[Новиот завет]]. Според едни, тој им припаѓал на [[Дванаесет Апостоли|Дванаесет апостоли]], а според други не бил во редот на овие апостоли туку во [[Седумдесет апостоли]]. По [[Христовото воскресение]], апостол Лука [[Евангелие на Лука|напишал]] [[Евангелие]] за животот и делото на [[Исус]], па главно поради ова тој е познат ѝ како ''Евангелист''.

Се смета дека Лука бил по националност [[Грк|Македонец]], роден во [[Антиохија]]. Во младоста се занимавал со изучување на [[старогрчка филозофија|филозофија]], [[медицина]] и иконопис. Според теоријата, Апостол Лука бил оној кој го повикал на [[Апостол Павле]] да дојде во [[Македонија]]. Се смета дека тој бил првиот кој ги насликал [[Икона|иконите]] на [[Исус Христос]], [[Пресвета Богородица]] и на апостолите Петар и Павле. Апостол Лука се смета за основоположник на христијанскиот [[иконопис]].

По смртта на апостол Павле тој заминал да го проповеда Евангелието во [[Италија]], [[Далмација]] и [[Македонија]].

Свети Лука го напишал [[Евангелие на Лука|третото Евангелие]] од [[Нов завет|Новиот завет]]. Во преден план, евангелието на Лука било наменето за христијанските заедници, кои се состоеле претежно од луѓе кои претходно верувле во паганските обичаи или пак [[евреи]]. Некои редови од евангелието, како ''Parable of the Prodigal Son и Parable of the Good Samaritan'' се споменуваат само во ова евангелие. Исто така, ова евангелие дава посебен акцент на молитвата, улогата на [[Свет Дух|Светиот Дух]].&lt;ref&gt;Donald Guthrie, ''New Testament Introduction'' (Leicester, England: Apollos, 1990), p. 105.&lt;/ref&gt; Освен ова евангелие, се смета дека апостол Лука ги напишал и [[Дела на светите апостоли|Апостолските дела]].&lt;ref&gt;Udo Schnelle, ''The History and Theology of the New Testament Writings'', p. 259.&lt;/ref&gt; Всушност, Делата на светите апостоли и Евангелието на Лука во некои изданија на [[Библија]]та биле претставени како една книга.&lt;ref&gt;[http://www.thebooksofthebible.info ''The Books of The Bible''] (Colorado Springs: International Bible Society, 2007); ''The Original New Testament'' (San Francisco: Harper &amp; Row, 1985).&lt;/ref&gt;

Апостол Лука доживеал длабока старост но не се откажал од христовото учење. Според едни извори на 84-годишна возраст во [[Грција]] бил мачен и обесен на [[маслинка]], а според други умрел од природна смрт. Телото на светиот евангелист Лука за време на императорот [[Константин Велики]] било пренесено во Цариград и погребано во [[Црква Свети Апостоли (Истанбул)|црквата на Светите апостоли]] заедно со телата на [[Свети Андреј Првоповикан]] и [[Тимотеј Ефески|свети Тимотеј]].

== Нзводи ==
{{наводи}}
== Надворешни врски ==
* [http://www.mkbible.net/biblija/index.php?Luka%201 Евангелие според апостол Лука] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071029033407/http://www.mkbible.net/biblija/index.php?Luka%201 |date=2007-10-29 }}
* [http://mpc.org.mk/kalendar.asp МПЦ - Светиот апостол и евангелист Лука]

{{Нормативна контрола}}

{{DEFAULTSORT:Лука }}
[[Категорија:Седумдесет апостоли]]
[[Категорија:Апостоли]]
[[Категорија:Грчки светци]]
[[Категорија:Римокатолички светци од Грција]]
[[Категорија:Ранохристијански маченици]]
[[Категорија:Личности од Новиот завет]]
[[Категорија:Светци од Светата Земја]]
[[Категорија:Римокатолички светци од Палестина]]
[[Категорија:Римокатолички светци од Сирија]]
[[Категорија:Римокатолички светци од Анадолија]]
[[Категорија:Христијански светци од 1 век]]
[[Категорија:Евангелие според Лука]]
[[Категорија:Родени во непозната година]]
[[Категорија:Личности од Павловите посланија]]
[[Категорија:Писатели од 1 век]]
[[Категорија:Личности од Делата на светите апостоли]]
[[Категорија:Светци од Анадолија]]</text>
      <sha1>scazdgvhy80y6vtwebhxpb3psasdlxw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651805</id>
      <parentid>5651796</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T10:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Отповикано уредување на [[Special:Contributions/~2026-57823-08|~2026-57823-08]] ([[User talk:~2026-57823-08|разговор]]), враќајќи на последната преработка на [[User:Mare555|Mare555]]</comment>
      <origin>5286862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7392" sha1="kwx0n5ozomjc6zpxojb0rd7mikus1yk" xml:space="preserve">{{Infobox Saint
|name=Свети Лука Евангелист
|death_date=околу 84
|feast_day=18 октомври
|venerated_in=[[Римокатоличка црква]], [[Православие]], [[Источни католички цркви]], [[Англиканска црква]], [[Лутеранска црква]]
|image=St_luke_displaying_a_painting_of_the_virgin_guercino.jpg
|imagesize=240px
|caption= 
|birth_place=[[Антиохија]], [[Сирија]], [[Римско Царство]]
|death_place=near [[Беотија]], Грција
|titles= Апостол, Евангелист, Маченик
|beatified_date= 
|beatified_place= 
|beatified_by= 
|canonized_date=
|cans=[[Четири евангелија|Евангелист]], [[лекар]],  [[епископ]]
|patronage=[[Артист]], [[лекар]], [[сликар]]&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://saints.sqpn.com/saintl06.htm|title=Saint Luke the Evangelist|publisher=Star Quest Production Network|accessdate=2008-12-27|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226034812/http://catholicsaints.info/saintl06.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|major_shrine= [[Падова]], Италија
|suppressed_date=
|issues=
|prayer=
}}

'''Апостол Лука''' е еден од [[Четири евангелија|четирите евангелисти]] чии дела денеска се наоѓаат во [[Новиот завет]]. Според едни, тој им припаѓал на [[Дванаесет Апостоли|Дванаесет апостоли]], а според други не бил во редот на овие апостоли туку во [[Седумдесет апостоли]]. По [[Христовото воскресение]], апостол Лука [[Евангелие на Лука|напишал]] [[Евангелие]] за животот и делото на [[Исус]], па главно поради ова тој е познат ѝ како ''Евангелист''.

Се смета дека Лука бил по националност [[Грк]], роден во [[Антиохија]]. Во младоста се занимавал со изучување на [[старогрчка филозофија|старогрчката филозофија]], [[медицина]] и иконопис. Според теоријата, Апостол Лука бил оној кој го повикал на [[Апостол Павле]] да дојде во [[Македонија]]. Се смета дека тој бил првиот кој ги насликал [[Икона|иконите]] на [[Исус Христос]], [[Пресвета Богородица]] и на апостолите Петар и Павле. Апостол Лука се смета за основоположник на христијанскиот [[иконопис]].

По смртта на апостол Павле тој заминал да го проповеда Евангелието во [[Италија]], [[Далмација]] и [[Македонија]].

Свети Лука го напишал [[Евангелие на Лука|третото Евангелие]] од [[Нов завет|Новиот завет]]. Во преден план, евангелието на Лука било наменето за христијанските заедници, кои се состоеле претежно од луѓе кои претходно верувле во паганските обичаи или пак [[евреи]]. Некои редови од евангелието, како ''Parable of the Prodigal Son и Parable of the Good Samaritan'' се споменуваат само во ова евангелие. Исто така, ова евангелие дава посебен акцент на молитвата, улогата на [[Свет Дух|Светиот Дух]].&lt;ref&gt;Donald Guthrie, ''New Testament Introduction'' (Leicester, England: Apollos, 1990), p. 105.&lt;/ref&gt; Освен ова евангелие, се смета дека апостол Лука ги напишал и [[Дела на светите апостоли|Апостолските дела]].&lt;ref&gt;Udo Schnelle, ''The History and Theology of the New Testament Writings'', p. 259.&lt;/ref&gt; Всушност, Делата на светите апостоли и Евангелието на Лука во некои изданија на [[Библија]]та биле претставени како една книга.&lt;ref&gt;[http://www.thebooksofthebible.info ''The Books of The Bible''] (Colorado Springs: International Bible Society, 2007); ''The Original New Testament'' (San Francisco: Harper &amp; Row, 1985).&lt;/ref&gt;

Апостол Лука доживеал длабока старост но не се откажал од христовото учење. Според едни извори на 84-годишна возраст во [[Грција]] бил мачен и обесен на [[маслинка]], а според други умрел од природна смрт. Телото на светиот евангелист Лука за време на императорот [[Константин Велики]] било пренесено во Цариград и погребано во [[Црква Свети Апостоли (Истанбул)|црквата на Светите апостоли]] заедно со телата на [[Свети Андреј Првоповикан]] и [[Тимотеј Ефески|свети Тимотеј]].

== Нзводи ==
{{наводи}}
== Надворешни врски ==
* [http://www.mkbible.net/biblija/index.php?Luka%201 Евангелие според апостол Лука] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071029033407/http://www.mkbible.net/biblija/index.php?Luka%201 |date=2007-10-29 }}
* [http://mpc.org.mk/kalendar.asp МПЦ - Светиот апостол и евангелист Лука]

{{Нормативна контрола}}

{{DEFAULTSORT:Лука }}
[[Категорија:Седумдесет апостоли]]
[[Категорија:Апостоли]]
[[Категорија:Грчки светци]]
[[Категорија:Римокатолички светци од Грција]]
[[Категорија:Ранохристијански маченици]]
[[Категорија:Личности од Новиот завет]]
[[Категорија:Светци од Светата Земја]]
[[Категорија:Римокатолички светци од Палестина]]
[[Категорија:Римокатолички светци од Сирија]]
[[Категорија:Римокатолички светци од Анадолија]]
[[Категорија:Христијански светци од 1 век]]
[[Категорија:Евангелие според Лука]]
[[Категорија:Родени во непозната година]]
[[Категорија:Личности од Павловите посланија]]
[[Категорија:Писатели од 1 век]]
[[Категорија:Личности од Делата на светите апостоли]]
[[Категорија:Светци од Анадолија]]</text>
      <sha1>kwx0n5ozomjc6zpxojb0rd7mikus1yk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1 септември (родени)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31115</id>
    <revision>
      <id>5651631</id>
      <parentid>5448239</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T16:15:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ГП</username>
        <id>23995</id>
      </contributor>
      <comment>дополнување</comment>
      <origin>5651631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6988" sha1="jnadxf7h4u07pk5v196qeo35nnqesmk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Поврзана статија родени на|септември}}&lt;/noinclude&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;border-top:0px; {{#if: {{{боја|}}}|background-color:{{{боја}}}|background-color:transparent}};&quot;
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1453]]&amp;nbsp;
 |[[Гонсало Фернандес де Кордоба]] — [[Шпанија|шпански]] војсководец.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1566]]&amp;nbsp;
 |[[Едвард Алејн]] — [[Англија|англиски]] глумец.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1588]]&amp;nbsp;
 |[[Анри II Бурбон-Конде|Анри II]] — принц од Конде, [[Франција|француски]] благородник.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1653]]&amp;nbsp;
 |[[Јохан Пахелбел]] — [[Германија|германски]] [[композитор]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1795]]&amp;nbsp;
 |[[Џејмс Гордон Бенет]] — [[америка]]нски издавач на весник.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1835]]&amp;nbsp;
 |[[Вилијам Стенли Џевонс]] — англиски [[економист]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1854]]&amp;nbsp;
 |[[Енгелберт Хумпердинк]] — германски [[композитор]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1856]]&amp;nbsp;
 |[[Сергеј Виноградски]] — [[Русија|руски]] научник.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1858]]&amp;nbsp;
 |[[Трајко Китанчев]] — македонски општественик, литерат, [[револуционер]], просветен работник.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1863]]&amp;nbsp;
 |[[Александар Танев]] — генерал во [[Бугарска армија|бугарската армија]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1888]]&amp;nbsp;
 |[[Андрија Штампар]] — [[Хрватска|хрватски]] [[физичар]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1896]]&amp;nbsp;
 |[[А. Ч. Бхактиведанта Свами Прабхупада]] — индиски [[Хиндуизам|хиндуистички]] [[теолог]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1898]]&amp;nbsp;
 |[[Димитар Талев]] — македонски и бугарски писател.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1899]]&amp;nbsp;
 |[[Герман Дамовски]] — [[комунисти]]чки деец.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1906]]&amp;nbsp;
 |[[Франц Библ]] — германски композитор.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1920]]&amp;nbsp;
 |[[Ричард Фарнсворт]] — американски глумец.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1923]]&amp;nbsp;
 |[[Роки Марчано]] — американски [[Бокс|боксер]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1929]]&amp;nbsp;
 |[[Ане Рамси]] — американска глумица.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1939]]&amp;nbsp;
 |[[Лили Томлин]] — американска глумица и комичарка.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1940]]&amp;nbsp;
 |[[Гордана Михаилова Бошнакоска]] — македонска поетеса, писателка и есеистка.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1942]]&amp;nbsp;
 |[[Ц. J. Шери]] — американски писател.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1945]]&amp;nbsp;
 |[[Харис Силајџиќ]] — босански [[политичар]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1948]]&amp;nbsp;
 |[[Љубомир Цуцуловски]] — македонски [[филозоф]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1950]]&amp;nbsp;
 |[[Филип Фулмер]] — [[рагби]]-тренер.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1950]]&amp;nbsp;
 |[[Михаил Фрадков]] — руски политичар и поранешен [[премиер на Русија]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1955]]&amp;nbsp;
 |[[Брус Фокстон]] — англиски [[Рок-музика|рок-музичар]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1957]]&amp;nbsp;
 |[[Глорија Естефан]] — кубанско-американска пејачка.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1958]]&amp;nbsp;
 |[[Сергеј Гармаш]] — руски и советски глумец.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1959]]&amp;nbsp;
 |[[Кени Мајн]] — американски спортски [[новинар]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1960]]&amp;nbsp;
 |[[Марко Млинариќ]] — југословенски и хрватски [[фудбал]]ер.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1962]]&amp;nbsp;
 |[[Руд Гулит]] — [[Холандија|холандски]] фудбалер.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1966]]&amp;nbsp;
 |[[Тим Хардавеј]] — американски [[кошарка]]р.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1970]]&amp;nbsp;
 |[[Вана]] — хрватска [[Поп-музика|поп]]-пејачка.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1980]]&amp;nbsp;
 |[[Крис Ригот]] — англиски [[фудбал]]ер.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1983]]&amp;nbsp;
 |[[Хосе Антонио Рејес]] — [[Шпанија|шпански]] фудбалер.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1983]]&amp;nbsp;
 |[[Кирил Терзиев]] — бугарски [[Борење|борач]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1986]]&amp;nbsp;
 |[[Гаел Монфис]] — француски [[тенис]]ер.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1989]]&amp;nbsp;
 |[[Бил Каулиц]] — германска [[Поп-музика|поп]]-[[Рок-музика|рок]] ѕвезда.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1989]]&amp;nbsp;
 |[[Том Каулиц]] — германска поп-рок ѕвезда.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1989]]&amp;nbsp;
 |[[Даниел Стариџ]] — англиски фудбалер.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1992]]&amp;nbsp;
 |[[Кристјано Бираги]] — италијански фудбалер. 
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1994]]&amp;nbsp;
 |[[Бијанка Рајан]] — американска пејачка.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1995]]&amp;nbsp;
 |[[Мунир Ел Хадади]] — шпански фудбалер.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1995]]&amp;nbsp;
 |[[Огњен Јарамаз]] — српски [[кошарка]]р.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1996]]&amp;nbsp;
 |[[Итана Грбиќ]] — црногорска [[ракомет]]арка.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[2002]]&amp;nbsp;
 |[[Георгиј Судаков]] — украински фудбалер.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[2002]]&amp;nbsp;
 |[[Илја Забарни]] — украински фудбалер.
 |-
|}
&lt;noinclude&gt;
[[Категорија:На денешен ден (родени)|1 септември]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jnadxf7h4u07pk5v196qeo35nnqesmk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>28 октомври (починале)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37101</id>
    <revision>
      <id>5651629</id>
      <parentid>5279035</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T16:11:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ГП</username>
        <id>23995</id>
      </contributor>
      <comment>дополнување</comment>
      <origin>5651629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2303" sha1="22u7gudj0mu3kobxdre2ct0p4at4nxu" xml:space="preserve">{| cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;border-top:0px; {{#if: {{{боја|}}}|background-color:{{{боја}}}|background-color:transparent}};&quot;
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[312]]&amp;nbsp;
 |[[Максенциј]] — римски цар.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1703]]&amp;nbsp;
 |[[Џон Волис]] — англиски математичар. 
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1704]]&amp;nbsp;
 |[[Џон Лок]] — англиски [[филозоф]].
|-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1740]]&amp;nbsp;
 |[[Ана Ивановна|Ана I Ивановна]] — руска царица.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1923]]&amp;nbsp;
 |[[Стојан Протиќ]] — српски [[политичар]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1935]]&amp;nbsp;
 |[[Џими Макулис]] — грчки пејач.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1969]]&amp;nbsp;
 |[[Корнеј Чуковски]] — руски писател. 
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1989]]&amp;nbsp;
 |[[Димитар Гешовски]] — македонски [[артист]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1999]]&amp;nbsp;
 |[[Рафаел Алберти]] — шпански поет. 
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[2004]]&amp;nbsp;
 |[[Гил Мел]] — американски сликар и [[џез]]-музичар.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[2005]]&amp;nbsp;
 |[[Љуба Тадиќ]] — југословенски и српски глумец.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[2006]]&amp;nbsp;
 |[[Тревор Бербик]] — јамајско-канадски [[бокс]]ер.
|-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[2021]]&amp;nbsp;
 |[[Ратислав Ѓелмаш]] — српски и југословенски [[Рок-музика|рок]]-[[Тапани|тапанар]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[2022]]&amp;nbsp;
 |[[Џери Ли Луис]] — американски [[рокенрол]] музичар.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[2023]]&amp;nbsp;
 |[[Метју Пери]] — канадско-[[САД|американски]] [[глумец]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[2026]]&amp;nbsp;
 |[[Елке Зомер]] — германска глумица.
|}
&lt;noinclude&gt;
[[Категорија:На денешен ден (починале)|28 октомври]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>22u7gudj0mu3kobxdre2ct0p4at4nxu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>14 ноември (родени)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38494</id>
    <revision>
      <id>5651630</id>
      <parentid>5303313</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T16:13:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ГП</username>
        <id>23995</id>
      </contributor>
      <comment>дополнување</comment>
      <origin>5651630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3573" sha1="eyat3mxn6zdh6uxv3rfdbbgbytcwen4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Поврзана статија родени на|ноември}}&lt;/noinclude&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;border-top:0px; {{#if: {{{боја|}}}|background-color:{{{боја}}}|background-color:transparent}};&quot;
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1650]]&amp;nbsp;
 |[[Вилијам III]] — [[крал на Англија]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1719]]&amp;nbsp;
 |[[Леополд Моцарт]] — австриски композитор.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1765]]&amp;nbsp;
 |[[Роберт Фултон]] — американски [[инженер]] и [[пронаоѓач]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1838]]&amp;nbsp;
 |[[Август Шеноа]] — хрватски [[писател]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1840]]&amp;nbsp;
 |[[Клод Моне]] — француски [[сликар]], еден од основачите на [[Импресионизам|импресионизмот]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1863]]&amp;nbsp;
 |[[Лео Бакеланд]] — белгиски хемичар, кој го открил [[бакелит]]от.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1889]]&amp;nbsp;
 |[[Џавахарлал Нехру]] — индиски [[државник]], еден од основачите на [[Неврзани земји|политиката на неврзувањето]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1901]]&amp;nbsp;
 |[[Цирил Боуда]] — чешки сликар.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1922]]&amp;nbsp;
 |[[Бутрос Бутрос Гали]] — египетски [[политичар]] и поранешен [[Генерален секретар на ООН]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1935]]&amp;nbsp;
 |[[Хусеин I]] — крал на [[Јордан]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1941]]&amp;nbsp;
 |[[Филип Симоновски]] — македонски [[новинар]], уредник и [[публицист]] во „[[Нова Македонија]]“.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1946]]&amp;nbsp;
 |[[Денко Малески]] — прв [[Министерство за надворешни работи на Македонија|министер за надворешни работи]] на [[Република Македонија|Македонија]].
|-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1955]]&amp;nbsp;
 |[[Сулејман Халиловиќ]] — босански и југословенски [[фудбалер]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1984]]&amp;nbsp;
 |[[Марија Шерифовиќ]] — српска пејачка.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1985]]&amp;nbsp;
 |[[Томас Вермален]] — белгиски [[фудбал]]ер.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1984]]&amp;nbsp;
 |[[Винченцо Нибали]] — италијански [[Велосипедизам|велосипедист]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1993]]&amp;nbsp;
 |[[Самуел Умтити]] — француски фудбалер.
|-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1996]]&amp;nbsp;
 |[[Борна Ќориќ]] — хрватски [[тенис]]ер.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1997]]&amp;nbsp;
 |[[Кристофер Нкунку]] — француски фудбалер.
|-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[2006]]&amp;nbsp;
 |[[Јан Диоманде]] — фудбалер од [[Брег на Слоновата Коска|Брегот на Слоновата Коска]].
|}
&lt;noinclude&gt;
[[Категорија:На денешен ден (родени)|14 ноември]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eyat3mxn6zdh6uxv3rfdbbgbytcwen4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старомакедонски јазик</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61577</id>
    <revision>
      <id>5651705</id>
      <parentid>5523407</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T21:32:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Особености */</comment>
      <origin>5651705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39093" sha1="oeajnm1u07ggm4837qoz9bdfvntlv85" xml:space="preserve">{{Инфокутија за јазик
  |име=Старомакедонски јазик
  |изворноиме=
  |изговор=
  |регион=[[Македон|Античка Македонија]]
  |зборувачи=
  |iso1=
  |iso2=-|iso3=xmk
  |семејствобоја=Indo-European
  |сем1=[[Индоевропски јазици|Индоевропско]]
  |ранк=
  |нација=
  |агенција=
  |исчезнат=Кон [[III век п.н.е.]] 
  |lc1=
  |ld1=
  |ll1=
  |пишувачи=
  |слика=
  |опис=
  |мапа=
}}
'''Старомакедонски јазик''' или '''античкомакедонски јазик''' — јазикот на [[Антички Македонци|Античките Македонци]]. На овој јазик зборувало населението во [[Античка Македонија]], во текот на [[Ι милениум п.н.е.]]

Сознанијата за овој јазик се многу скудни, бидејќи не постојат сочувани текстови, неспорно напишани на него, макар што, од античките извори е собран еден корпус автентични старомакедонски зборови, главно од натписи врз монети, и од лексиконот на [[Хесихиј Александриски]] ([[V век]]), кој содржи околу 700 зборови и имиња.

== Класификација ==
Класификацијата на античкиот македонски јазик е предмет на долготрајни научни расправи, главно поради ограничениот број зачувани јазични сведоштва. Во историската лингвистика се издвоиле две основни гледишта: според едното, античкиот македонски претставувал посебен [[Индоевропски јазици|индоевропски јазик]], близок до [[Старогрчки јазик|старогрчкиот]], додека според другото, тој бил еден од неговите дијалекти. Во поновите истражувања значителна поддршка добила класификацијата на античкиот македонски како старогрчки дијалект, особено поврзан со северозападногрчката, односно дорската дијалектна група. Ова гледиште го застапуваат повеќе истражувачи, меѓу кои Клод Брикс, Ана Панајоту, Емилио Креспо, Хулијан Мендес Досуна и Милтијадис Хацопулос.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://ancdialects.greek-language.gr/sites/default/files/studies/_makedonia_tomos.pdf|title=Ancient Macedonia: Language, History, Culture|last=Crespo|first=Emilio|publisher=Centre for the Greek Language|year=2012|editor-last=Giannakis|editor-first=Georgios K.|location=Thessaloniki|pages=121–131|chapter=Languages and Dialects in Ancient Macedon}}&lt;/ref&gt;

Долго време проучувањето на античкиот македонски се засновало претежно врз личните имиња, топонимите и зборовите зачувани во делата на античките писатели и лексикографи, особено во речникот на [[Исихиј Александриски]]. Значајно откритие претставува [[Пелска клетвена плочка|клетвената плочка од Пела]], пронајдена во 1986 година и датирана во првата половина на IV век пр. н. е. Натписот е составен на грчки дијалект со повеќе особености карактеристични за дорските говори, вклучувајќи го зачувувањето на долгото α и употребата на заменската форма ἐμίν наместо атичко-јонската ἐμοί. Откритието придонело за зацврстување на претпоставката дека локалниот македонски говор припаѓал на западната група старогрчки дијалекти. Сепак, ограничениот број натписи не овозможува целосна реконструкција на јазикот, ниту сигурно утврдување на неговата распространетост и внатрешните дијалектни разлики.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://ancdialects.greek-language.gr/sites/default/files/bibliography/files/brixhe_1999_un_nouveau_champ_de_la_dialectologie_grecque.pdf|title=Katà diálekton: Atti del III Colloquio Internazionale di Dialettologia Greca|last=Brixhe|first=Claude|publisher=Istituto Universitario Orientale|year=1999|editor-last=Cassio|editor-first=Albio Cesare|location=Napoli|pages=41–71|chapter=Un «nouveau» champ de la dialectologie grecque: le macédonien}}&lt;/ref&gt;

Главните аргументи за класификацијата на античкиот македонски како посебен јазик произлегуваат од одредени фонетски особености што го разликуваат од другите старогрчки дијалекти. Особено значајна е појавата на звучните согласки β, δ и γ на места каде што во останатите грчки дијалекти се среќаваат φ, θ и χ. Како примери се наведуваат македонската форма Βερενίκα наспроти грчката Φερενίκη, како и κεβαλή наспроти κεφαλή. Дел од истражувачите ги толкувале овие разлики како доказ за посебен развој на македонскиот во рамките на индоевропското јазично семејство. Според други толкувања, тие можат да се објаснат преку локални фонетски промени или преку влијанието на соседните јазици, особено [[Фригиски јазик|фригискиот]] и [[Тракиски јазик|тракискиот]]. Во својата студија од 2012 година, Хулијан Мендес Досуна ги разгледал овие особености и заклучил дека тие не ја исклучуваат припадноста на античкиот македонски кон старогрчките дијалекти.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://ancdialects.greek-language.gr/sites/default/files/studies/_makedonia_tomos.pdf|title=Ancient Macedonia: Language, History, Culture|last=Méndez Dosuna|first=Julián|publisher=Centre for the Greek Language|year=2012|editor-last=Giannakis|editor-first=Georgios K.|location=Thessaloniki|pages=133–145|chapter=Ancient Macedonian as a Greek Dialect: A Critical Survey on Recent Work}}&lt;/ref&gt;

И покрај напредокот во истражувањата, потесната генеалошка класификација на античкиот македонски не е едногласно прифатена. Милтијадис Хацопулос во студија од 2018 година ги нагласува неговите блиски врски со северозападногрчките и тесалиските дијалекти, додека американскиот лингвист Брајан Џозеф во труд од 2022 година застапува поинакво толкување. Врз основа на одредени разлики во историскиот развој на согласките, Џозеф смета дека античкиот македонски би можел да претставува посебна индоевропска гранка или сестринска гранка на старогрчките дијалекти во рамките на пошироката [[Хеленски јазици|хеленска јазична група]]. Поради недостигот од доволно директни јазични сведоштва, прашањето за неговата точна положба продолжува да биде предмет на научни истражувања.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Studies in Ancient Greek Dialects: From Central Greece to the Black Sea|last=Hatzopoulos|first=Miltiades B.|publisher=De Gruyter|year=2018|editor-last1=Giannakis|editor-first1=Georgios K.|location=Berlin|pages=299–328|chapter=Recent Research in the Ancient Macedonian Dialect: Consolidation and New Perspectives|doi=10.1515/9783110532135-016|editor-last2=Crespo|editor-first2=Emilio|editor-last3=Filos|editor-first3=Panagiotis}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Joseph|first=Brian D.|year=2022|title=What is meant by “Modern Greek dialect”? Some thoughts on terminology and glossonymy, with a glance at Tsakonian|url=https://pasithee.library.upatras.gr/mgdlt/article/download/4100/4078|journal=Modern Greek Dialects and Linguistic Theory|volume=9|issue=1|pages=55–71}}&lt;/ref&gt;

== Особености ==

Како што рековме, многу малку се знае за овој јазик. Тоа што се знае е изведено само од зборовите кои ги имаме. Тука можеме да видиме гласовни преломувања карактеристични за [[праиндоевропски јазик|праиндоевропскиот јазик]] (ПИЕ), напишани како '''{{Polytonic|β}}''', '''{{Polytonic|γ}}''', '''{{Polytonic|δ}}''' за разлика од сите грчки дијалекти кај кои се нечујни, сведени на '''{{Polytonic|φ}}''', '''{{Polytonic|χ}}''', '''{{Polytonic|θ}}'''.

* Старомакедонскиот збор '''{{Polytonic|δανός}}''' ''дáнос'' ([[смрт]], од [[праиндоевропски јазик|праиндоевропскиот]] (ПИЕ) *''d&lt;sup&gt;h&lt;/sup&gt;enh&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;-'' 'напуштање'), споредено со [[Коински грчки јазик|обичниот грчки]] збор '''{{Polytonic|θάνατος}}''' ''[[танатос|тáнатос]]''
* Старомакедонскиот збор '''{{Polytonic|ἀβροῦτες}}''' ''аброутес'' или '''{{Polytonic|ἀβροῦϜες}}''' ''аброувес'' за разлика од обичниот грчки збор '''{{Polytonic|ὀφρῦς}}''' ''офрус'' или 'веѓи' 
* Старомакедонскиот збор '''{{Polytonic|Βερενίκη}}''' ''[[Вереника|Вереникē]]'' за разлика од обичниот грчки збор '''{{Polytonic|Φερενίκη}}''' ''Ференикē'', 'победоносен'
* '''{{Polytonic|ἄδραια}}''' ''адраја'' ('ведро време'), за разлика од обичниот грчки збор '''{{Polytonic|αἰθρία}}''' ''аитриа'', од ПИЕ *''h&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;aid&lt;sup&gt;h&lt;/sup&gt;-''
* '''{{Polytonic|βάσκιοι}}''' ''бáскиои'' ('називи'), од ПИЕ *''b&lt;sup&gt;h&lt;/sup&gt;asko''
* Според [[Херодотови истории|Хдт.]] 7.73 (ц. [[440 п.н.е.]]), античките Македонци велеле дека ''[[Фригија|Фригијците]]'' биле наречени ''Бригои'' пред да мигрираат од [[Тракија]] во [[Анадолија]] (околу [[1200 п.н.е.]]).
* '''{{Polytonic|μάγειρος}}''' ''мáгеирос'' ('месар') бил позајмен од дорскиот во [[Атички грчки јазик|атичкиот]]. Виторе Писани вели дека овој збор е од првобитно старомакедонско потекло, кој изгледал вака: '''{{Polytonic|μάχαιρα}}''' ''[[махаира|мáхаира]]'' ('нож', &lt;ПИЕ ''*mag&lt;sup&gt;h&lt;/sup&gt;-'', 'борење')

Истиот третман може да се види во другите [[палеобалкански јазици]], како на пр. [[Фригиски јазик|фригискиот]] ''бекос'' ('леб'), [[Илирски јазик|илирскиот]] ''багарон'' ('топол'), но атичкиот '''{{Polytonic|φώγω}}''' ''фōгō'' ('пече'), сите од ПИЕ *''b&lt;sup&gt;h&lt;/sup&gt;eh&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;g-''. Бидејќи сите ови јазици ни се познати преку грчката азбука, која нема знаци за гласовни аспирации, не се знае дали деаспирацијата навистина се случила, или {{Polytonic|β, δ, γ}} биле земени како најблиските букви за изразување на гласовните аспирати.

Доколку '''{{Polytonic|γοτάν}}''' ''готáн'' ('прасе') е сродно на *''g&lt;sup&gt;w&lt;/sup&gt;ou'' ('стока'), тогаш ова укажува на [[усненозаднонепчена согласка|усненозаднонепчените согласки]] биле или недопрени, или се споиле со веларите, за разлика од грчкиот третман (атички '''{{Polytonic|βοῦς}}''' ''боус''). Меѓутоа вакви деривати, не се непознати во грчките дијалекти; споредете го дорскиот (спартански) збор '''{{Polytonic|γλεπ-}}''' ''глеп-'' за обичен грчки '''{{Polytonic|βλεπ-}}''' ''блеп-'', како и за дорски '''{{Polytonic|γλάχων}}''' ''глáchōn'' and [[Јонски грчки јазик|јонски]] '''{{Polytonic|γλήχων}}''' ''глēхōн'' од обичен грчки '''{{Polytonic|βλήχων}}''' ''[[малолисно нане|блēхōн]]''.&lt;ref&gt;Albrecht von Blumenthal, ''Hesychstudien'', Stuttgart, 1930, 21.&lt;/ref&gt;

Ред примери укажуваат на тоа дека [[заднонепчена согласка|заднонепчените согласки]] со време станале безвучни, особено при почетокот на зборовите: '''{{Polytonic|κάναδοι}}''' ''кáнадои'', 'челуст' (&lt;ПИЕ ''*genu-''); '''{{Polytonic|κόμβους}}''' ''кóмбус'', 'катници' (&lt;ПИЕ ''*gombh-''); во рамките на зборовите: '''{{Polytonic|ἀρκόν}}''' ''аркóн'' (атички '''{{Polytonic|ἀργός}}''' ''аргóс''); македонскиот [[топоним]] ''Акесаменаи'', од [[пиерија]]нското име ''Акесаменос'' (ако ''Akesa-'' се изведе од грчкиот збор ''агасомаи'', ''агамаи'', „вчудовидува“; споредете го тракиското име ''Агасаменос'').

== Речникот на Хесихиј ==

Овие зборови се доаѓат од речникот на Хесихиј од Александрија:
* ἄβαγνα (абагна): роза (трендафил) (ῥόδα εν Μακεδόνες)
* ἀβαρκνᾷ (абаркна): коса (κομᾷ τὲ Μακεδόνες)
* ἀβαρύ (абару): оригано (ὀρίγανον Μακεδόνες)
* ἀλογεῖ (алогеиј): излее сега (σπεῖσον Μακεδόνες)
* ἀβλόη (аблое): излеј го (σπένδε Μακεδόνες)
* ἀβροῦτες (аброутес) или ἀβροῦϜες (аброувес): веѓи (ὀφρῦς εν Μακεδόνες)
* ἄγημα (агема): Напредни кралски чувари; составена со слонови, коњии, и пешадија. Најдобрите во македонската армија. (τὸ προϊὸν τοῦ βασιλέως τάγμα. ἐλεφάντων καὶ   ἱππέων καὶ πεζῶν, οἱ δὲ τῶν ἀρίστων τῆς Μακεδονικῆς συντάξεως)
* ἀγκαλίς (агкалис): срп (καὶ δρέπανον Μακεδόνες)
* ἄδδαι (аддаиј): бандерите на кочија (ῥυμοὶ, ὑπὸ Μακεδόνων)
* ἀδῆ (аде): Небото, Рајот (οὐρανός. Μακεδόνες)
* ἄδισκον (адискон): напивка (κυκεῶνα. Μακεδόνες)
* ἄδραια (адраиа): чисто небо (αἰθρία Μακεδόνες)
* Ἀέροπες (Аеропес): народ во Македонија (καὶ ἐν Μακεδονίᾳ γένος τι)
* Ἄθως (Атос): планина во Македонија (Света Гора; ὄρος ἐν Μακεδονίᾳ)
* ἀκόντιον (аконтион): грбот (ῥάχιν δὲ Μακεδόνες)
* ἀκρέα или Ἀκρέα (акреа или Акреа): Ќерка; Атина или Афродита (παῖς θήλεια. Μακεδόνες; ἡ Ἀθηνᾶ. καὶ ἡ Ἀφροδίτη)
* ἀκρουνοί (акроуноиј): граничник (ὅροι, ὑπὸ Μακεδόνων) 
* ἄλιζα (ализа): Бела топола, јасика (ἡ λεύκη τὸ δένδρον. Μακεδόνες)
* ἀλίη (алие): вепар, свиња (κάπρος. Μακεδόνες)
* Ἀνθεμουσία (Антемоусија): Македонска војна формација од Антемоус; град во Македонија (τάγμα τι παρὰ Μακεδόσιν ἐξ Ἀνθεμοῦντος; πόλεως Μακεδονίας)
* ἄξος (аксос): дрво (ὕλη, παρὰ Μακεδόσιν)
* ἀορτής (аортес): ремен којшто држи меч ([ξιφιστής S,] ὑπὸ Μακεδόνων [ἄγγος] [ἄγγος δερμάτειον ἱματίων])
* ἀράντισιν (арантисин): Ериниите (ἐρινύσι. Μακεδόνες)
* ἀργιόπους (аргиопоус): орел (ἀετός. Μακεδόνες)
* Ἄρητος (Аретос): Херакле (Ἡρακλῆς, παρὰ Μακεδόσιν)
* ἀρκόν (аркон): безделие, мрза (σχολήν. Μακεδόνες)
* ἀρφύς (арфус): ремен (ἱμάς. Μακεδόνες)
* ἄσπιλος (аспилос): порој, буица (χείμαῤῥος, ὑπὸ Μακεδόνων)
* βαβρήν (бабрен): Остатоци од маслиново масло (ὑπόστασις ἐλαίου, κατὰ Μακεδόνας)
* βαδάς (бадас): [[:en:Catamite|Катамит]] (κίναιδος. ὡς Ἀμερίας)
* Βαθάλη (Батале): фонтана (κρήνη. Ἀμερίας)
* βαθάρα (батара): видови на... (πυκλιή, Μακεδόνες.)
* βαυβυκᾶνας (баубуканас): пеликан (βαίβυκος πελεκᾶνος Φιλίτας (fr. 47 K.) Ἀμερίας δὲ βαυβυκᾶνας)
* βηματίζει (бематизеиј): да мериш со стапалка; да избегаш (τὸ τοῖς ποσὶ μετρεῖν. ἔστι δέ πως ἡ λέξις Μακεδονική)
* βίῤῥοξ (биррокс): обраснат, космат (δασύ. Μακεδόνες)
* Γάμψηλοι (Гампселоиј): град во Македонија (πόλις Μακεδονίας)
* γάρκαν (гаркан): гранка (ῥάβδον. Μακεδόνες)
* γόλα (гола): желудник (ἔντερα. Μακεδόνες)
* γοτάν (готан): прасе (ὗν. Μακεδόνες)
* γυλλάς (гуллас): стаклена чаша (εἶδος ποτηρίου, παρὰ Μακεδόσιν)
* γῶπας (гопас): чавка (κολοιούς. Μακεδόνες)
* δαίτας (даитас): келнер, опслужувач (μεριστάς Μακεδόνες)
* δανῶν (данон): злодеец, убиец (κακοποιῶν. κτείνων. Μακεδόνες)
* Δάῤῥων (Даррон): Македонски бог на којшто се молат за да имаат здравје (Μακεδονικὸς δαίμων, ᾧ ὑπὲρ τῶν νοσούντων εὔχονται)
* δάρυλλος (дариллос): даб (ἡ δρῦς, ὑπὸ Μακεδόνων)
* δρῆες (дреес или дриес): врабец, цингур (στρουθοί Μακεδόνες)
* Δύστρος (Дистрос): Македонски месец (ὑπὸ Μακεδόνων μήν)
* δώραξ (доракс): далак, торакс (σπλήν ὑπὸ Μακεδόνων)
* Ἔορτος ἢ Ἐορδός (Еортос или Еордос): Македонски народ (Μακεδών, ἀπὸ ἔθνους)
* ἐπιδειπνίς (епидеипнис): македонско благо (Μακεδονικὸς κώθων, ἥδυσμα. †ἐθισμός)
* Ζειρηνίς (Зеиренис): Афродита во Македонија (Ἀφροδίτη ἐν Μακεδονίᾳ)
* Ἠμαθίη (Ематија): Македонија (Μακεδονία)
* Θαύλιος ή Θαῦλος (Таулиос или Таулос): Арес ('Αρης Μακεδόνιος)
* θούριδες (тоуридес): нимфите, музите (νύμφαι. Μοῦσαι. Μακεδόνες)
* ἰζέλα (изела): желба или среќа (ἀγαθῇ τύχῃ. Μακεδόνες)
* ἴλαξ (илакс): црника, каменен даб (ἡ πρῖνος, ὡς Ῥωμαῖοι καὶ Μακεδόνες)
* ἰν δέᾳ (ин деа): пладне (μεσημβρίᾳ. Μακεδόνες)
* Ἰχναίην χώραν (Ичнаиен чоран): земја во Македонија каде Аполон и неговиот Оракул бил боготворен (τὴν Μακεδονίαν, ἔνθα τὸ μαντεῖον ὁ Ἀπόλλων κατέσχε, καὶ τιμᾶται)
* κἄγχαρμον (канчармон): со копјето кренато (τὸ τὴν λόγχην ἄνω ἔχον. [Μακεδόνες])
* καλαῤῥυγαί (каларругаиј): ендек, ископ (τάφροι. Ἀμερίας)
* κάλιθος (калитос): вино (οἶνος. Ἀμερίας)
* καμαστίς (камастис): премер, мера (μέτρον τι. Ἀμερίας)
* κάραβος (карабос): врата (ὑπὸ δὲ Μακεδόνων ἡ πύλη.)
* καρπαία (карпаиа): македонско оро (ὄρχησις Μακεδονική)
* κίκεῤῥοι (кикерроиј): [http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0044512 кикиритка] (ὦχροι. Μακεδόνες)
* Κισσοῦς (Киссоус): планина во Македонија (ὄρος ἐν Μακεδονίᾳ)
* κομμάραι ἢ κομάραι (коммараиј или комараиј): рак, омар (καρίδες. Μακεδόνες)
* Κόραννος (Кораннос): крал, цар (βασιλεὺς Μακεδονίας)
* κυνοῦπες (куноупес): мечка (ἄρκτος. Μακεδόνες)
* λακεδάμα (лакедама): солена вода со лук што ја пијат Македонците што живеат во селото (ὕδωρ ἁλμυρὸν ἄλικι ἐπικεχυμένον, ὃ πίνουσιν οἱ τῶν Μακεδόνων ἀγροῖκοι)
* λείβηθρον (леибетрон): место во Македонија близко до реката Хеликон (καὶ τόπος ἐν Μακεδονίᾳ καὶ κατὰ τὸν Ἑλικῶνα)
* Λυγκαίη (Линкаие): град во Македонија (πόλις Μακεδονίας)
* Μακετία (Макетија): Македонија (ἡ Μακεδονία)
* ματτύης (маттиес): запознаено Македонско јадење составено од птици што се готвени со својата течност и служени со зеленчук (ἡ μὲν φωνὴ Μακεδονική, ὄρνις. καὶ τὰ ἐκ τοῦ ζωμοῦ αὐτοῦ λάχανα περιφερόμενα)
* Νῦσα καὶ Νυσήϊον (Ниса или Нисејон): планина што постои не само во едно место; имено, постои во ... Македонија (ὄρος, οὐ καθ' ἕνα τόπον. ἔστι γὰρ ... Μακεδονίας)
* Ξανθικά (Ксантика): Македонски фестивал во месецот Ксандика (ἑορτὴ Μακεδόνων, Ξανδικοῦ μηνὸς ἢ Ξανθικοῦ ἀγομένη.)
* Ὄλυμπος (Олимп): планина во Македонија (καὶ ὄρος ἐν Μακεδονίᾳ)
* παραός (параос): орел (ἀετὸς ὑπὸ Μακεδόνων)
* Πελλαῖον (Пеллаион): пепел и Македонски (град) ([φαιόν. καὶ] Μακεδονικόν)
* περιήτης (периетес): чувач (οἱ φύλακες)
* περίπετεια (перипетеиа): Македонски фестивал (περί[πε]τ[ε]ια δὲ Μακεδονικὴ ἑορτή)
* πέχαρι (печари): елен, срна (ἔλαφος. Ἀμερίας)
* πίγγαν (пинган): мала птица, був (νεόσσιον. Ἀμερίας. γλαυκόν.)
* Πιερίδες (Пиеридес): музите во Македонија (αἱ Μοῦσαι ἐν Μακεδονίᾳ)
* Πιέρι (Пиери): врвот на Македонските планини (ἡ ἀκρώρεια τοῦ ἐν Μακεδονίᾳ ὄρους)
* Πίπλειαι (Пиплеиаи): музите во Македонскиот Олимп; од изворот &quot;Пиплеија&quot; (αἱ Μοῦσαι ἐν τῷ Μακεδονικῷ Ὀλύμπῳ, ἀπὸ κρήνης Πιπλείας)
* ῥάματα (рамата): грозд (βο[ς]τρύδια. σταφυλίς. Μακεδόνες)
* ῥοῦτο (роуто): оваа (τοῦτο. Μακεδόνες)
* σάριςα ή σάρισσα (сариса или сарисса): Грчкото копје, варварката шпага; Македонски збор (εἶδος ἀκοντίου Ἑλληνικοῦ, σπάθη βαρβαρική. Μακεδόνες)
* σαυᾶδαι. σαῦδοι. (сауадаи. саудои): според [[:en:Amerias|Амер]], името на Силен во Македонија (Ἀμερίας τοὺς σειλείνους οὕτω καλεῖσθαί φησιν ὑπὸ Μακεδόνων)
* σκοῖδος (скоидос): судиите во Македонската власт (ἀρχή τις παρὰ Μακεδόσι τεταγμένη ἐπὶ τῶν δικαστηρίων.)
* σμώγη (смоге): капка, јазикот на волот (ῥανίς. τὸ τυχόν. Ἀμερίας βο(ύ)γλωσσον)
* Στρεψαῖοι (Стрепсаиои): Македонски народ (ἔθνος περὶ Μακεδονίαν)
* σχερόν (счерон): бранови (κῦμα ἕτοιμον. Ἀμερίας)
* ταγόναγα (тагонага): Македонската власт (Μακεδονική τις ἀρχή)
* τεθολώς (тетолос): преполно (ἀνάπλεως. Ἀμερίας)
* ὑφαίνει (хифаинеи): да направи, да разигра (ἐμπρῆσαι. ὑφᾶται. Ἀμερίας)
* Χαλαστραίων συῶν (Чаластраион суон): место и езеро во Македонија каде што се прави Чаластричкиот сол (πόλις τῆς Μακεδονίας καὶ λίμνη ἔνθα τὸ Χαλαστραῖον νίτρον γεγένηται; Чаластра: [[:bg:Кулакия|Кулакија]] во Егејска Македонија)

== Од Суда речникот ==
&quot;Свидас,&quot; или поправилно &quot;Суда&quot; е обемна византиска историска енциклопедија на древниот средоземни свет од 10 век.[https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%81]
* ἀβερτήν (абертен): чанте, торба (Ἀορτήν: λέγουσιν οἱ πολλοὶ νῦν ἀβερτήν. Μακεδονικὸν δὲ καὶ τὸ σκεῦος καὶ τὸ ὄνομα. Аортен: многу сега велат &quot;абертен&quot; наместо &quot;аортен.&quot; Објектот и името се македонски.)
* Ἀλκίμαχος (Алкимакос): името на еден Македонец (ἕτερος δέ ἐστιν ὁ Μακεδὼν)
* Ἄργελλα (Аргелла): бања, туш (οἴκημα Μακεδονικὸν, ὅπερ θερμαίνοντες λούονται. Македонска градба којашто ја топлат за капење.)
* Ἀργόλαι (Арголаи): вид змија (εἶδος ὄφεων, οὓς ἤνεγκε Μακεδὼν Ἀλέξανδρος ἐκ τοῦ Ἄργους τοῦ Πελασγικοῦ. Вид змија што ја донел Александар Македонски од Пелазгичкиот Аргос.)
* Ἥλικες (Хеликес): така ги викаа тие што биле членови во другарството на Антиокус Епифанес (οὕτως ἐλέγοντο οἱ Ἀντιόχου τοῦ Ἐπιφανίου Μακεδόνων στῖφος.)
* Ἐναγίζων (Енагизон): убивање, утепување (φονεύων, κατακαίνων. ἐναγίζουσιν οὖν τῷ Ξανθῷ Μακεδόνες καὶ καθαρμὸν ποιοῦσι σὺν ἵπποις ὡπλισμένοις. начинот на жртвување на Македонците за богот Ксантос со коњи облечени со опрема.)
* Ἐρημωτής (Еремотес): уништувач (ἐρημοποιός. ἐν Ἐπιγράμμασι: ταῦρον τὸν πρὶν ἐρημωτὰν θῆρα Μακηδονίης. Уништувач. во Епиграмите: бик, тој што уништил, Македонски ѕвер.)
* Γορπιαῖος (Горпиаиос): Септември месецот според Македонците (μὴν Σεπτέμβριος. κατὰ Μακεδόνας.)
* Ὁπλῖται (Хоплитаи): &quot;Хоплитаи&quot; е името за тие што употребват тешка опрема на Македонскиот начин со тркалезни штитови и многу долги копјиња. (ὁπλῖται μὲν γὰρ λέγονται οἱ βαρυτάτῃ κεχρημένοι ὁπλίσει  κατὰ τὸν Μακεδονικὸν τρόπον ἀσπίσι περιφερέσι καὶ δόρασι περιμηκεστέροις.)
* Ὑπερβερεταῖος (Хиперберетаиос): според Македонците, името на месецот Октомври (κατὰ Μακεδόνας, ὄνομα μηνός. ὁ Ὀκτώβριος.)
* Ἴστρος (Истрос): син на Менандрос, од Кирена или Македонија, е историчар (Μενάνδρου, Ἴστρου, Κυρηναῖος ἢ Μακεδών, συγγραφεύς)
* κέβην (кебен): главата (Κεφαλή: παρὰ τὸ κεκυφῶσθαι, ἤγουν κεκάμφθαι ... Μακεδόνες δὲ κέβην, τὸ β ἀντὶ τοῦ φ. Кефале (Глава): од како што е крив грбот, или дека се криви (главата) ... Македонците велат &quot;кебен,&quot; бидејќи употребват &quot;б&quot; на место за &quot;ф&quot;)
* Λιτή (Лите): (град) во Македонија (τῆς Μακεδονίας)
* Λοιδίας (Лоидиас): река во Македонија (ποταμὸς Μακεδονίας)
* Περίτιος (Перитиос): месецот февруари во Македонија (μήν, ὁ Φεβρουάριος κατὰ Μακεδόνας)
* Πιερία (Пиериа): планина во Македонија (ὄρος Μακεδονίας)
* Πολύαινος (Полиаинос): Македонец, ретор, напиша за Теба (Μακεδών, ῥήτωρ. Περὶ Θηβῶν)

== Од Амер (или [[:en:Amerias|Америас]]) ==
* γράβιον (грабион): ламбада, факла или факел ([http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=gra/bion Ath.15.699e])
* δραμίς (драмис): леб (Селеук кажува за еден наречен δραμίς (драмис), што го има ова име меѓу Македонците. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2013.01.0003:book=3:chapter=81 Ath. 3.81])
* ἑλάνη (хелани): ламбада, факла или факел (Факел се вика и &quot;ἑλάνη (хелани)&quot; како што ни кажува Америас [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2013.01.0003:book=15:chapter=61 Ath. 15.61])
* ἐρίνακαι (еринакаи): смоквите (И Америас вели дека смоквите што се на фикусот се викат &quot;еринакаи&quot;. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2013.01.0003:book=3:chapter=10&amp;highlight Ath. 3.10.])
* ἕρκιται (херкитаи): тој што работи на нивата (И Америас вели дека робовите што работат на нивите се викат ἕρκιται (херкитаи) [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2013.01.0003:book=6:chapter=93 Ath. 6.93.])
* εὔκονος (еуконос): леб напраен од трици ([http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=eu)/konos Ath.3.114e])
* ζακελτίδες (закелтидес): тиквии (Америас и Тимачидас тврдат дека тиквите се викат ζακελτίδες (закелтидес) [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2013.01.0003:book=9:chapter=8 Ath. 9.8])
* κάλαμαυλες (каламаулес): свирач на шупелка (Тие ги викат тие што свират на шупелка &quot;κάλαμαυλες (каламаулес).&quot; [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2013.01.0003:book=5:chapter=78 Ath. 5.78])
* λεπαστή (лепасте): кутел или лажица (Америас вели дека лажицата со што се дотурва вино во чашите се вика λεπαστή (лепасте) [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2013.01.0003:book=11:chapter=pos=959 Ath. 11.pos=959])
* ξηροπυρίτα (ксеропирита): леб составен од жито (И Америас кажува за леб наречен ξηροπυρίτα (ксеропирита), составен од жито и ништо друго. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2013.01.0003:book=3:chapter=81 Ath. 3.81])
* ῥαπαύλης (рапаулес): свирач на луле ([http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=r(apau/lhs Ath.4.176e])
* ῥιζοτομικόν (ризотомикон): ботаничката книга на Америас ([http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=r(izotomiko/s Ath.15.681f])
* σαυτορία (сауториа): спасението (σωτηρία [сотериа]: &quot;спасението&quot;; [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=sausialei= Amerias ap.Hsch.])

== Од други извори ==
* Аддее - Ајде! (Хесихиј)
* Акмон - Камен (Од топонимот Халиакмон)
* Амале - Омилен (Хесихиј)
* Аппа - Татко (EM 167.32) 
* Афао - Пофали (AP 11.366) 
* Веду - Вода и бог на воздухот (Климент Александриски)
* Берга - Брегa, Брдо (Покорни)
* Гавалан - Глава (Хесихиј)
* Гортунија - Град (Хеијнриш Тишнер) 
* Грабијон - Габер (Америас)
* Дуа - Два (Ото Хофман) 
* Краббатос - Кревет (Хесихиј)
* Каусија - Кацига (Plu. Ant. 54) 
* Кебле - Келав (Хесихиј)
* Клинотрокон - Клен (Теофраст)
* Леугаја - Легија (Arr. An. 2.9.3)
* Ниба - Снег (Ото Хофман)
* Нива - Нива, ливада (Ото Хофман)
* Пелла - Поле (Хеијнриш Тишнер)
* Хетаирои - Хетера (Покорни)
* Схојдос - Судии (H.G. Liddell, Perseus) 
* Теијно - Тегни (H.G. Liddell, Perseus) 
* Тшелнику - Челникот, Водачот (Richard Gabriel) 
* Закелтидес - Зелкила, Зеленило, Зеленчук (Америас)

== Поврзано ==
* [[Македон|Античка Македонија]]
* [[Палеобалкански јазици]]
** [[Фригиски јазик]]
** [[Тракиски јазик]]
** [[Пајонски јазик]]

== Наводи ==
{{reflist}}

{{Палеобалкански јазици}}
{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Палеобалкански јазици]]
[[Категорија:Мртви јазици во Европа]]
[[Категорија:Древномакедонска култура]]</text>
      <sha1>oeajnm1u07ggm4837qoz9bdfvntlv85</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651706</id>
      <parentid>5651705</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T21:38:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Класификација */</comment>
      <origin>5651706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39094" sha1="9j89gidbzutx7hddcjmyxaingfli1kn" xml:space="preserve">{{Инфокутија за јазик
  |име=Старомакедонски јазик
  |изворноиме=
  |изговор=
  |регион=[[Македон|Античка Македонија]]
  |зборувачи=
  |iso1=
  |iso2=-|iso3=xmk
  |семејствобоја=Indo-European
  |сем1=[[Индоевропски јазици|Индоевропско]]
  |ранк=
  |нација=
  |агенција=
  |исчезнат=Кон [[III век п.н.е.]] 
  |lc1=
  |ld1=
  |ll1=
  |пишувачи=
  |слика=
  |опис=
  |мапа=
}}
'''Старомакедонски јазик''' или '''античкомакедонски јазик''' — јазикот на [[Антички Македонци|Античките Македонци]]. На овој јазик зборувало населението во [[Античка Македонија]], во текот на [[Ι милениум п.н.е.]]

Сознанијата за овој јазик се многу скудни, бидејќи не постојат сочувани текстови, неспорно напишани на него, макар што, од античките извори е собран еден корпус автентични старомакедонски зборови, главно од натписи врз монети, и од лексиконот на [[Хесихиј Александриски]] ([[V век]]), кој содржи околу 700 зборови и имиња.

== Класификација ==
Класификацијата на античкиот македонски јазик е предмет на долготрајни научни расправи, главно поради ограничениот број зачувани јазични сведоштва. Во историската лингвистика се издвоиле две основни гледишта: според едното, античкиот македонски претставувал посебен [[Индоевропски јазици|индоевропски јазик]], близок до [[Старогрчки јазик|старогрчкиот]], додека според другото, тој бил еден од неговите дијалекти. Во поновите истражувања значителна поддршка добила класификацијата на античкиот македонски како старогрчки дијалект, особено поврзан со северозападногрчката, односно дорската дијалектна група. Ова гледиште го застапуваат повеќе истражувачи, меѓу кои Клод Брикс, Ана Панајоту, Емилио Креспо, Хулијан Мендес Досуна и Милтијадис Хацопулос.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://ancdialects.greek-language.gr/sites/default/files/studies/_makedonia_tomos.pdf|title=Ancient Macedonia: Language, History, Culture|last=Crespo|first=Emilio|publisher=Centre for the Greek Language|year=2012|editor-last=Giannakis|editor-first=Georgios K.|location=Thessaloniki|pages=121–131|chapter=Languages and Dialects in Ancient Macedon}}&lt;/ref&gt;

Долго време проучувањето на античкиот македонски се засновало претежно врз личните имиња, топонимите и зборовите зачувани во делата на античките писатели и лексикографи, особено во речникот на [[Исихиј Александриски]]. Значајно откритие претставува [[Клетвена плочка од Пела|клетвената плочка од Пела]], пронајдена во 1986 година и датирана во првата половина на IV век пр. н. е. Натписот е составен на грчки дијалект со повеќе особености карактеристични за дорските говори, вклучувајќи го зачувувањето на долгото α и употребата на заменската форма ἐμίν наместо атичко-јонската ἐμοί. Откритието придонело за зацврстување на претпоставката дека локалниот македонски говор припаѓал на западната група старогрчки дијалекти. Сепак, ограничениот број натписи не овозможува целосна реконструкција на јазикот, ниту сигурно утврдување на неговата распространетост и внатрешните дијалектни разлики.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://ancdialects.greek-language.gr/sites/default/files/bibliography/files/brixhe_1999_un_nouveau_champ_de_la_dialectologie_grecque.pdf|title=Katà diálekton: Atti del III Colloquio Internazionale di Dialettologia Greca|last=Brixhe|first=Claude|publisher=Istituto Universitario Orientale|year=1999|editor-last=Cassio|editor-first=Albio Cesare|location=Napoli|pages=41–71|chapter=Un «nouveau» champ de la dialectologie grecque: le macédonien}}&lt;/ref&gt;

Главните аргументи за класификацијата на античкиот македонски како посебен јазик произлегуваат од одредени фонетски особености што го разликуваат од другите старогрчки дијалекти. Особено значајна е појавата на звучните согласки β, δ и γ на места каде што во останатите грчки дијалекти се среќаваат φ, θ и χ. Како примери се наведуваат македонската форма Βερενίκα наспроти грчката Φερενίκη, како и κεβαλή наспроти κεφαλή. Дел од истражувачите ги толкувале овие разлики како доказ за посебен развој на македонскиот во рамките на индоевропското јазично семејство. Според други толкувања, тие можат да се објаснат преку локални фонетски промени или преку влијанието на соседните јазици, особено [[Фригиски јазик|фригискиот]] и [[Тракиски јазик|тракискиот]]. Во својата студија од 2012 година, Хулијан Мендес Досуна ги разгледал овие особености и заклучил дека тие не ја исклучуваат припадноста на античкиот македонски кон старогрчките дијалекти.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://ancdialects.greek-language.gr/sites/default/files/studies/_makedonia_tomos.pdf|title=Ancient Macedonia: Language, History, Culture|last=Méndez Dosuna|first=Julián|publisher=Centre for the Greek Language|year=2012|editor-last=Giannakis|editor-first=Georgios K.|location=Thessaloniki|pages=133–145|chapter=Ancient Macedonian as a Greek Dialect: A Critical Survey on Recent Work}}&lt;/ref&gt;

И покрај напредокот во истражувањата, потесната генеалошка класификација на античкиот македонски не е едногласно прифатена. Милтијадис Хацопулос во студија од 2018 година ги нагласува неговите блиски врски со северозападногрчките и тесалиските дијалекти, додека американскиот лингвист Брајан Џозеф во труд од 2022 година застапува поинакво толкување. Врз основа на одредени разлики во историскиот развој на согласките, Џозеф смета дека античкиот македонски би можел да претставува посебна индоевропска гранка или сестринска гранка на старогрчките дијалекти во рамките на пошироката [[Хеленски јазици|хеленска јазична група]]. Поради недостигот од доволно директни јазични сведоштва, прашањето за неговата точна положба продолжува да биде предмет на научни истражувања.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Studies in Ancient Greek Dialects: From Central Greece to the Black Sea|last=Hatzopoulos|first=Miltiades B.|publisher=De Gruyter|year=2018|editor-last1=Giannakis|editor-first1=Georgios K.|location=Berlin|pages=299–328|chapter=Recent Research in the Ancient Macedonian Dialect: Consolidation and New Perspectives|doi=10.1515/9783110532135-016|editor-last2=Crespo|editor-first2=Emilio|editor-last3=Filos|editor-first3=Panagiotis}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Joseph|first=Brian D.|year=2022|title=What is meant by “Modern Greek dialect”? Some thoughts on terminology and glossonymy, with a glance at Tsakonian|url=https://pasithee.library.upatras.gr/mgdlt/article/download/4100/4078|journal=Modern Greek Dialects and Linguistic Theory|volume=9|issue=1|pages=55–71}}&lt;/ref&gt;

== Особености ==

Како што рековме, многу малку се знае за овој јазик. Тоа што се знае е изведено само од зборовите кои ги имаме. Тука можеме да видиме гласовни преломувања карактеристични за [[праиндоевропски јазик|праиндоевропскиот јазик]] (ПИЕ), напишани како '''{{Polytonic|β}}''', '''{{Polytonic|γ}}''', '''{{Polytonic|δ}}''' за разлика од сите грчки дијалекти кај кои се нечујни, сведени на '''{{Polytonic|φ}}''', '''{{Polytonic|χ}}''', '''{{Polytonic|θ}}'''.

* Старомакедонскиот збор '''{{Polytonic|δανός}}''' ''дáнос'' ([[смрт]], од [[праиндоевропски јазик|праиндоевропскиот]] (ПИЕ) *''d&lt;sup&gt;h&lt;/sup&gt;enh&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;-'' 'напуштање'), споредено со [[Коински грчки јазик|обичниот грчки]] збор '''{{Polytonic|θάνατος}}''' ''[[танатос|тáнатос]]''
* Старомакедонскиот збор '''{{Polytonic|ἀβροῦτες}}''' ''аброутес'' или '''{{Polytonic|ἀβροῦϜες}}''' ''аброувес'' за разлика од обичниот грчки збор '''{{Polytonic|ὀφρῦς}}''' ''офрус'' или 'веѓи' 
* Старомакедонскиот збор '''{{Polytonic|Βερενίκη}}''' ''[[Вереника|Вереникē]]'' за разлика од обичниот грчки збор '''{{Polytonic|Φερενίκη}}''' ''Ференикē'', 'победоносен'
* '''{{Polytonic|ἄδραια}}''' ''адраја'' ('ведро време'), за разлика од обичниот грчки збор '''{{Polytonic|αἰθρία}}''' ''аитриа'', од ПИЕ *''h&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;aid&lt;sup&gt;h&lt;/sup&gt;-''
* '''{{Polytonic|βάσκιοι}}''' ''бáскиои'' ('називи'), од ПИЕ *''b&lt;sup&gt;h&lt;/sup&gt;asko''
* Според [[Херодотови истории|Хдт.]] 7.73 (ц. [[440 п.н.е.]]), античките Македонци велеле дека ''[[Фригија|Фригијците]]'' биле наречени ''Бригои'' пред да мигрираат од [[Тракија]] во [[Анадолија]] (околу [[1200 п.н.е.]]).
* '''{{Polytonic|μάγειρος}}''' ''мáгеирос'' ('месар') бил позајмен од дорскиот во [[Атички грчки јазик|атичкиот]]. Виторе Писани вели дека овој збор е од првобитно старомакедонско потекло, кој изгледал вака: '''{{Polytonic|μάχαιρα}}''' ''[[махаира|мáхаира]]'' ('нож', &lt;ПИЕ ''*mag&lt;sup&gt;h&lt;/sup&gt;-'', 'борење')

Истиот третман може да се види во другите [[палеобалкански јазици]], како на пр. [[Фригиски јазик|фригискиот]] ''бекос'' ('леб'), [[Илирски јазик|илирскиот]] ''багарон'' ('топол'), но атичкиот '''{{Polytonic|φώγω}}''' ''фōгō'' ('пече'), сите од ПИЕ *''b&lt;sup&gt;h&lt;/sup&gt;eh&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;g-''. Бидејќи сите ови јазици ни се познати преку грчката азбука, која нема знаци за гласовни аспирации, не се знае дали деаспирацијата навистина се случила, или {{Polytonic|β, δ, γ}} биле земени како најблиските букви за изразување на гласовните аспирати.

Доколку '''{{Polytonic|γοτάν}}''' ''готáн'' ('прасе') е сродно на *''g&lt;sup&gt;w&lt;/sup&gt;ou'' ('стока'), тогаш ова укажува на [[усненозаднонепчена согласка|усненозаднонепчените согласки]] биле или недопрени, или се споиле со веларите, за разлика од грчкиот третман (атички '''{{Polytonic|βοῦς}}''' ''боус''). Меѓутоа вакви деривати, не се непознати во грчките дијалекти; споредете го дорскиот (спартански) збор '''{{Polytonic|γλεπ-}}''' ''глеп-'' за обичен грчки '''{{Polytonic|βλεπ-}}''' ''блеп-'', како и за дорски '''{{Polytonic|γλάχων}}''' ''глáchōn'' and [[Јонски грчки јазик|јонски]] '''{{Polytonic|γλήχων}}''' ''глēхōн'' од обичен грчки '''{{Polytonic|βλήχων}}''' ''[[малолисно нане|блēхōн]]''.&lt;ref&gt;Albrecht von Blumenthal, ''Hesychstudien'', Stuttgart, 1930, 21.&lt;/ref&gt;

Ред примери укажуваат на тоа дека [[заднонепчена согласка|заднонепчените согласки]] со време станале безвучни, особено при почетокот на зборовите: '''{{Polytonic|κάναδοι}}''' ''кáнадои'', 'челуст' (&lt;ПИЕ ''*genu-''); '''{{Polytonic|κόμβους}}''' ''кóмбус'', 'катници' (&lt;ПИЕ ''*gombh-''); во рамките на зборовите: '''{{Polytonic|ἀρκόν}}''' ''аркóн'' (атички '''{{Polytonic|ἀργός}}''' ''аргóс''); македонскиот [[топоним]] ''Акесаменаи'', од [[пиерија]]нското име ''Акесаменос'' (ако ''Akesa-'' се изведе од грчкиот збор ''агасомаи'', ''агамаи'', „вчудовидува“; споредете го тракиското име ''Агасаменос'').

== Речникот на Хесихиј ==

Овие зборови се доаѓат од речникот на Хесихиј од Александрија:
* ἄβαγνα (абагна): роза (трендафил) (ῥόδα εν Μακεδόνες)
* ἀβαρκνᾷ (абаркна): коса (κομᾷ τὲ Μακεδόνες)
* ἀβαρύ (абару): оригано (ὀρίγανον Μακεδόνες)
* ἀλογεῖ (алогеиј): излее сега (σπεῖσον Μακεδόνες)
* ἀβλόη (аблое): излеј го (σπένδε Μακεδόνες)
* ἀβροῦτες (аброутес) или ἀβροῦϜες (аброувес): веѓи (ὀφρῦς εν Μακεδόνες)
* ἄγημα (агема): Напредни кралски чувари; составена со слонови, коњии, и пешадија. Најдобрите во македонската армија. (τὸ προϊὸν τοῦ βασιλέως τάγμα. ἐλεφάντων καὶ   ἱππέων καὶ πεζῶν, οἱ δὲ τῶν ἀρίστων τῆς Μακεδονικῆς συντάξεως)
* ἀγκαλίς (агкалис): срп (καὶ δρέπανον Μακεδόνες)
* ἄδδαι (аддаиј): бандерите на кочија (ῥυμοὶ, ὑπὸ Μακεδόνων)
* ἀδῆ (аде): Небото, Рајот (οὐρανός. Μακεδόνες)
* ἄδισκον (адискон): напивка (κυκεῶνα. Μακεδόνες)
* ἄδραια (адраиа): чисто небо (αἰθρία Μακεδόνες)
* Ἀέροπες (Аеропес): народ во Македонија (καὶ ἐν Μακεδονίᾳ γένος τι)
* Ἄθως (Атос): планина во Македонија (Света Гора; ὄρος ἐν Μακεδονίᾳ)
* ἀκόντιον (аконтион): грбот (ῥάχιν δὲ Μακεδόνες)
* ἀκρέα или Ἀκρέα (акреа или Акреа): Ќерка; Атина или Афродита (παῖς θήλεια. Μακεδόνες; ἡ Ἀθηνᾶ. καὶ ἡ Ἀφροδίτη)
* ἀκρουνοί (акроуноиј): граничник (ὅροι, ὑπὸ Μακεδόνων) 
* ἄλιζα (ализа): Бела топола, јасика (ἡ λεύκη τὸ δένδρον. Μακεδόνες)
* ἀλίη (алие): вепар, свиња (κάπρος. Μακεδόνες)
* Ἀνθεμουσία (Антемоусија): Македонска војна формација од Антемоус; град во Македонија (τάγμα τι παρὰ Μακεδόσιν ἐξ Ἀνθεμοῦντος; πόλεως Μακεδονίας)
* ἄξος (аксос): дрво (ὕλη, παρὰ Μακεδόσιν)
* ἀορτής (аортес): ремен којшто држи меч ([ξιφιστής S,] ὑπὸ Μακεδόνων [ἄγγος] [ἄγγος δερμάτειον ἱματίων])
* ἀράντισιν (арантисин): Ериниите (ἐρινύσι. Μακεδόνες)
* ἀργιόπους (аргиопоус): орел (ἀετός. Μακεδόνες)
* Ἄρητος (Аретос): Херакле (Ἡρακλῆς, παρὰ Μακεδόσιν)
* ἀρκόν (аркон): безделие, мрза (σχολήν. Μακεδόνες)
* ἀρφύς (арфус): ремен (ἱμάς. Μακεδόνες)
* ἄσπιλος (аспилос): порој, буица (χείμαῤῥος, ὑπὸ Μακεδόνων)
* βαβρήν (бабрен): Остатоци од маслиново масло (ὑπόστασις ἐλαίου, κατὰ Μακεδόνας)
* βαδάς (бадас): [[:en:Catamite|Катамит]] (κίναιδος. ὡς Ἀμερίας)
* Βαθάλη (Батале): фонтана (κρήνη. Ἀμερίας)
* βαθάρα (батара): видови на... (πυκλιή, Μακεδόνες.)
* βαυβυκᾶνας (баубуканас): пеликан (βαίβυκος πελεκᾶνος Φιλίτας (fr. 47 K.) Ἀμερίας δὲ βαυβυκᾶνας)
* βηματίζει (бематизеиј): да мериш со стапалка; да избегаш (τὸ τοῖς ποσὶ μετρεῖν. ἔστι δέ πως ἡ λέξις Μακεδονική)
* βίῤῥοξ (биррокс): обраснат, космат (δασύ. Μακεδόνες)
* Γάμψηλοι (Гампселоиј): град во Македонија (πόλις Μακεδονίας)
* γάρκαν (гаркан): гранка (ῥάβδον. Μακεδόνες)
* γόλα (гола): желудник (ἔντερα. Μακεδόνες)
* γοτάν (готан): прасе (ὗν. Μακεδόνες)
* γυλλάς (гуллас): стаклена чаша (εἶδος ποτηρίου, παρὰ Μακεδόσιν)
* γῶπας (гопас): чавка (κολοιούς. Μακεδόνες)
* δαίτας (даитас): келнер, опслужувач (μεριστάς Μακεδόνες)
* δανῶν (данон): злодеец, убиец (κακοποιῶν. κτείνων. Μακεδόνες)
* Δάῤῥων (Даррон): Македонски бог на којшто се молат за да имаат здравје (Μακεδονικὸς δαίμων, ᾧ ὑπὲρ τῶν νοσούντων εὔχονται)
* δάρυλλος (дариллос): даб (ἡ δρῦς, ὑπὸ Μακεδόνων)
* δρῆες (дреес или дриес): врабец, цингур (στρουθοί Μακεδόνες)
* Δύστρος (Дистрос): Македонски месец (ὑπὸ Μακεδόνων μήν)
* δώραξ (доракс): далак, торакс (σπλήν ὑπὸ Μακεδόνων)
* Ἔορτος ἢ Ἐορδός (Еортос или Еордос): Македонски народ (Μακεδών, ἀπὸ ἔθνους)
* ἐπιδειπνίς (епидеипнис): македонско благо (Μακεδονικὸς κώθων, ἥδυσμα. †ἐθισμός)
* Ζειρηνίς (Зеиренис): Афродита во Македонија (Ἀφροδίτη ἐν Μακεδονίᾳ)
* Ἠμαθίη (Ематија): Македонија (Μακεδονία)
* Θαύλιος ή Θαῦλος (Таулиос или Таулос): Арес ('Αρης Μακεδόνιος)
* θούριδες (тоуридес): нимфите, музите (νύμφαι. Μοῦσαι. Μακεδόνες)
* ἰζέλα (изела): желба или среќа (ἀγαθῇ τύχῃ. Μακεδόνες)
* ἴλαξ (илакс): црника, каменен даб (ἡ πρῖνος, ὡς Ῥωμαῖοι καὶ Μακεδόνες)
* ἰν δέᾳ (ин деа): пладне (μεσημβρίᾳ. Μακεδόνες)
* Ἰχναίην χώραν (Ичнаиен чоран): земја во Македонија каде Аполон и неговиот Оракул бил боготворен (τὴν Μακεδονίαν, ἔνθα τὸ μαντεῖον ὁ Ἀπόλλων κατέσχε, καὶ τιμᾶται)
* κἄγχαρμον (канчармон): со копјето кренато (τὸ τὴν λόγχην ἄνω ἔχον. [Μακεδόνες])
* καλαῤῥυγαί (каларругаиј): ендек, ископ (τάφροι. Ἀμερίας)
* κάλιθος (калитос): вино (οἶνος. Ἀμερίας)
* καμαστίς (камастис): премер, мера (μέτρον τι. Ἀμερίας)
* κάραβος (карабос): врата (ὑπὸ δὲ Μακεδόνων ἡ πύλη.)
* καρπαία (карпаиа): македонско оро (ὄρχησις Μακεδονική)
* κίκεῤῥοι (кикерроиј): [http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0044512 кикиритка] (ὦχροι. Μακεδόνες)
* Κισσοῦς (Киссоус): планина во Македонија (ὄρος ἐν Μακεδονίᾳ)
* κομμάραι ἢ κομάραι (коммараиј или комараиј): рак, омар (καρίδες. Μακεδόνες)
* Κόραννος (Кораннос): крал, цар (βασιλεὺς Μακεδονίας)
* κυνοῦπες (куноупес): мечка (ἄρκτος. Μακεδόνες)
* λακεδάμα (лакедама): солена вода со лук што ја пијат Македонците што живеат во селото (ὕδωρ ἁλμυρὸν ἄλικι ἐπικεχυμένον, ὃ πίνουσιν οἱ τῶν Μακεδόνων ἀγροῖκοι)
* λείβηθρον (леибетрон): место во Македонија близко до реката Хеликон (καὶ τόπος ἐν Μακεδονίᾳ καὶ κατὰ τὸν Ἑλικῶνα)
* Λυγκαίη (Линкаие): град во Македонија (πόλις Μακεδονίας)
* Μακετία (Макетија): Македонија (ἡ Μακεδονία)
* ματτύης (маттиес): запознаено Македонско јадење составено од птици што се готвени со својата течност и служени со зеленчук (ἡ μὲν φωνὴ Μακεδονική, ὄρνις. καὶ τὰ ἐκ τοῦ ζωμοῦ αὐτοῦ λάχανα περιφερόμενα)
* Νῦσα καὶ Νυσήϊον (Ниса или Нисејон): планина што постои не само во едно место; имено, постои во ... Македонија (ὄρος, οὐ καθ' ἕνα τόπον. ἔστι γὰρ ... Μακεδονίας)
* Ξανθικά (Ксантика): Македонски фестивал во месецот Ксандика (ἑορτὴ Μακεδόνων, Ξανδικοῦ μηνὸς ἢ Ξανθικοῦ ἀγομένη.)
* Ὄλυμπος (Олимп): планина во Македонија (καὶ ὄρος ἐν Μακεδονίᾳ)
* παραός (параос): орел (ἀετὸς ὑπὸ Μακεδόνων)
* Πελλαῖον (Пеллаион): пепел и Македонски (град) ([φαιόν. καὶ] Μακεδονικόν)
* περιήτης (периетес): чувач (οἱ φύλακες)
* περίπετεια (перипетеиа): Македонски фестивал (περί[πε]τ[ε]ια δὲ Μακεδονικὴ ἑορτή)
* πέχαρι (печари): елен, срна (ἔλαφος. Ἀμερίας)
* πίγγαν (пинган): мала птица, був (νεόσσιον. Ἀμερίας. γλαυκόν.)
* Πιερίδες (Пиеридес): музите во Македонија (αἱ Μοῦσαι ἐν Μακεδονίᾳ)
* Πιέρι (Пиери): врвот на Македонските планини (ἡ ἀκρώρεια τοῦ ἐν Μακεδονίᾳ ὄρους)
* Πίπλειαι (Пиплеиаи): музите во Македонскиот Олимп; од изворот &quot;Пиплеија&quot; (αἱ Μοῦσαι ἐν τῷ Μακεδονικῷ Ὀλύμπῳ, ἀπὸ κρήνης Πιπλείας)
* ῥάματα (рамата): грозд (βο[ς]τρύδια. σταφυλίς. Μακεδόνες)
* ῥοῦτο (роуто): оваа (τοῦτο. Μακεδόνες)
* σάριςα ή σάρισσα (сариса или сарисса): Грчкото копје, варварката шпага; Македонски збор (εἶδος ἀκοντίου Ἑλληνικοῦ, σπάθη βαρβαρική. Μακεδόνες)
* σαυᾶδαι. σαῦδοι. (сауадаи. саудои): според [[:en:Amerias|Амер]], името на Силен во Македонија (Ἀμερίας τοὺς σειλείνους οὕτω καλεῖσθαί φησιν ὑπὸ Μακεδόνων)
* σκοῖδος (скоидос): судиите во Македонската власт (ἀρχή τις παρὰ Μακεδόσι τεταγμένη ἐπὶ τῶν δικαστηρίων.)
* σμώγη (смоге): капка, јазикот на волот (ῥανίς. τὸ τυχόν. Ἀμερίας βο(ύ)γλωσσον)
* Στρεψαῖοι (Стрепсаиои): Македонски народ (ἔθνος περὶ Μακεδονίαν)
* σχερόν (счерон): бранови (κῦμα ἕτοιμον. Ἀμερίας)
* ταγόναγα (тагонага): Македонската власт (Μακεδονική τις ἀρχή)
* τεθολώς (тетолос): преполно (ἀνάπλεως. Ἀμερίας)
* ὑφαίνει (хифаинеи): да направи, да разигра (ἐμπρῆσαι. ὑφᾶται. Ἀμερίας)
* Χαλαστραίων συῶν (Чаластраион суон): место и езеро во Македонија каде што се прави Чаластричкиот сол (πόλις τῆς Μακεδονίας καὶ λίμνη ἔνθα τὸ Χαλαστραῖον νίτρον γεγένηται; Чаластра: [[:bg:Кулакия|Кулакија]] во Егејска Македонија)

== Од Суда речникот ==
&quot;Свидас,&quot; или поправилно &quot;Суда&quot; е обемна византиска историска енциклопедија на древниот средоземни свет од 10 век.[https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B0%D1%81]
* ἀβερτήν (абертен): чанте, торба (Ἀορτήν: λέγουσιν οἱ πολλοὶ νῦν ἀβερτήν. Μακεδονικὸν δὲ καὶ τὸ σκεῦος καὶ τὸ ὄνομα. Аортен: многу сега велат &quot;абертен&quot; наместо &quot;аортен.&quot; Објектот и името се македонски.)
* Ἀλκίμαχος (Алкимакос): името на еден Македонец (ἕτερος δέ ἐστιν ὁ Μακεδὼν)
* Ἄργελλα (Аргелла): бања, туш (οἴκημα Μακεδονικὸν, ὅπερ θερμαίνοντες λούονται. Македонска градба којашто ја топлат за капење.)
* Ἀργόλαι (Арголаи): вид змија (εἶδος ὄφεων, οὓς ἤνεγκε Μακεδὼν Ἀλέξανδρος ἐκ τοῦ Ἄργους τοῦ Πελασγικοῦ. Вид змија што ја донел Александар Македонски од Пелазгичкиот Аргос.)
* Ἥλικες (Хеликес): така ги викаа тие што биле членови во другарството на Антиокус Епифанес (οὕτως ἐλέγοντο οἱ Ἀντιόχου τοῦ Ἐπιφανίου Μακεδόνων στῖφος.)
* Ἐναγίζων (Енагизон): убивање, утепување (φονεύων, κατακαίνων. ἐναγίζουσιν οὖν τῷ Ξανθῷ Μακεδόνες καὶ καθαρμὸν ποιοῦσι σὺν ἵπποις ὡπλισμένοις. начинот на жртвување на Македонците за богот Ксантос со коњи облечени со опрема.)
* Ἐρημωτής (Еремотес): уништувач (ἐρημοποιός. ἐν Ἐπιγράμμασι: ταῦρον τὸν πρὶν ἐρημωτὰν θῆρα Μακηδονίης. Уништувач. во Епиграмите: бик, тој што уништил, Македонски ѕвер.)
* Γορπιαῖος (Горпиаиос): Септември месецот според Македонците (μὴν Σεπτέμβριος. κατὰ Μακεδόνας.)
* Ὁπλῖται (Хоплитаи): &quot;Хоплитаи&quot; е името за тие што употребват тешка опрема на Македонскиот начин со тркалезни штитови и многу долги копјиња. (ὁπλῖται μὲν γὰρ λέγονται οἱ βαρυτάτῃ κεχρημένοι ὁπλίσει  κατὰ τὸν Μακεδονικὸν τρόπον ἀσπίσι περιφερέσι καὶ δόρασι περιμηκεστέροις.)
* Ὑπερβερεταῖος (Хиперберетаиос): според Македонците, името на месецот Октомври (κατὰ Μακεδόνας, ὄνομα μηνός. ὁ Ὀκτώβριος.)
* Ἴστρος (Истрос): син на Менандрос, од Кирена или Македонија, е историчар (Μενάνδρου, Ἴστρου, Κυρηναῖος ἢ Μακεδών, συγγραφεύς)
* κέβην (кебен): главата (Κεφαλή: παρὰ τὸ κεκυφῶσθαι, ἤγουν κεκάμφθαι ... Μακεδόνες δὲ κέβην, τὸ β ἀντὶ τοῦ φ. Кефале (Глава): од како што е крив грбот, или дека се криви (главата) ... Македонците велат &quot;кебен,&quot; бидејќи употребват &quot;б&quot; на место за &quot;ф&quot;)
* Λιτή (Лите): (град) во Македонија (τῆς Μακεδονίας)
* Λοιδίας (Лоидиас): река во Македонија (ποταμὸς Μακεδονίας)
* Περίτιος (Перитиос): месецот февруари во Македонија (μήν, ὁ Φεβρουάριος κατὰ Μακεδόνας)
* Πιερία (Пиериа): планина во Македонија (ὄρος Μακεδονίας)
* Πολύαινος (Полиаинос): Македонец, ретор, напиша за Теба (Μακεδών, ῥήτωρ. Περὶ Θηβῶν)

== Од Амер (или [[:en:Amerias|Америас]]) ==
* γράβιον (грабион): ламбада, факла или факел ([http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=gra/bion Ath.15.699e])
* δραμίς (драмис): леб (Селеук кажува за еден наречен δραμίς (драмис), што го има ова име меѓу Македонците. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2013.01.0003:book=3:chapter=81 Ath. 3.81])
* ἑλάνη (хелани): ламбада, факла или факел (Факел се вика и &quot;ἑλάνη (хелани)&quot; како што ни кажува Америас [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2013.01.0003:book=15:chapter=61 Ath. 15.61])
* ἐρίνακαι (еринакаи): смоквите (И Америас вели дека смоквите што се на фикусот се викат &quot;еринакаи&quot;. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2013.01.0003:book=3:chapter=10&amp;highlight Ath. 3.10.])
* ἕρκιται (херкитаи): тој што работи на нивата (И Америас вели дека робовите што работат на нивите се викат ἕρκιται (херкитаи) [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2013.01.0003:book=6:chapter=93 Ath. 6.93.])
* εὔκονος (еуконос): леб напраен од трици ([http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=eu)/konos Ath.3.114e])
* ζακελτίδες (закелтидес): тиквии (Америас и Тимачидас тврдат дека тиквите се викат ζακελτίδες (закелтидес) [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2013.01.0003:book=9:chapter=8 Ath. 9.8])
* κάλαμαυλες (каламаулес): свирач на шупелка (Тие ги викат тие што свират на шупелка &quot;κάλαμαυλες (каламаулес).&quot; [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2013.01.0003:book=5:chapter=78 Ath. 5.78])
* λεπαστή (лепасте): кутел или лажица (Америас вели дека лажицата со што се дотурва вино во чашите се вика λεπαστή (лепасте) [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2013.01.0003:book=11:chapter=pos=959 Ath. 11.pos=959])
* ξηροπυρίτα (ксеропирита): леб составен од жито (И Америас кажува за леб наречен ξηροπυρίτα (ксеропирита), составен од жито и ништо друго. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2013.01.0003:book=3:chapter=81 Ath. 3.81])
* ῥαπαύλης (рапаулес): свирач на луле ([http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=r(apau/lhs Ath.4.176e])
* ῥιζοτομικόν (ризотомикон): ботаничката книга на Америас ([http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=r(izotomiko/s Ath.15.681f])
* σαυτορία (сауториа): спасението (σωτηρία [сотериа]: &quot;спасението&quot;; [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=sausialei= Amerias ap.Hsch.])

== Од други извори ==
* Аддее - Ајде! (Хесихиј)
* Акмон - Камен (Од топонимот Халиакмон)
* Амале - Омилен (Хесихиј)
* Аппа - Татко (EM 167.32) 
* Афао - Пофали (AP 11.366) 
* Веду - Вода и бог на воздухот (Климент Александриски)
* Берга - Брегa, Брдо (Покорни)
* Гавалан - Глава (Хесихиј)
* Гортунија - Град (Хеијнриш Тишнер) 
* Грабијон - Габер (Америас)
* Дуа - Два (Ото Хофман) 
* Краббатос - Кревет (Хесихиј)
* Каусија - Кацига (Plu. Ant. 54) 
* Кебле - Келав (Хесихиј)
* Клинотрокон - Клен (Теофраст)
* Леугаја - Легија (Arr. An. 2.9.3)
* Ниба - Снег (Ото Хофман)
* Нива - Нива, ливада (Ото Хофман)
* Пелла - Поле (Хеијнриш Тишнер)
* Хетаирои - Хетера (Покорни)
* Схојдос - Судии (H.G. Liddell, Perseus) 
* Теијно - Тегни (H.G. Liddell, Perseus) 
* Тшелнику - Челникот, Водачот (Richard Gabriel) 
* Закелтидес - Зелкила, Зеленило, Зеленчук (Америас)

== Поврзано ==
* [[Македон|Античка Македонија]]
* [[Палеобалкански јазици]]
** [[Фригиски јазик]]
** [[Тракиски јазик]]
** [[Пајонски јазик]]

== Наводи ==
{{reflist}}

{{Палеобалкански јазици}}
{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Палеобалкански јазици]]
[[Категорија:Мртви јазици во Европа]]
[[Категорија:Древномакедонска култура]]</text>
      <sha1>9j89gidbzutx7hddcjmyxaingfli1kn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>5 ноември (родени)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69617</id>
    <revision>
      <id>5651628</id>
      <parentid>5159995</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T16:10:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ГП</username>
        <id>23995</id>
      </contributor>
      <comment>дополнување</comment>
      <origin>5651628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4510" sha1="dtl86vthhgcs331pbmpf7alww4fxjn9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Поврзана статија родени на|ноември}}&lt;/noinclude&gt;
{| cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;border-top:0px; {{#if: {{{боја|}}}|background-color:{{{боја}}}|background-color:transparent}};&quot;
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1494]]&amp;nbsp;
 |[[Ханс Закс]] — германски [[поет]], [[мајстор-пејач]], [[драма]]тург и деец на  [[протестантска реформација|реформацијата]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1615]]&amp;nbsp;
 |[[Ибрахим I]] — [[Отоманска династија|отомански]] [[султан]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1701]]&amp;nbsp;
 |[[Пјетро Лонги]] — [[Венеција]]нски [[сликар]]  (п. 1785.) 
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1831]]&amp;nbsp;
 |[[Џемс Клерк Максвел]] — британски [[физичар]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1854]]&amp;nbsp;
 |[[Пол Сабатје]] — француски [[хемичар]] и [[нобеловец]] (п. 1941.)
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1912]]&amp;nbsp;
 |[[Александар Гаревски]] — македонски градежен инженер. 
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1913]]&amp;nbsp;
 |[[Вивиен Ли]] — англиска [[филм]]ска и [[театар]]ска глумица.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1929]]&amp;nbsp;
 |[[Бора Тодоровиќ]] — српски и југословенски глумец.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1929]]&amp;nbsp;
 |[[Ленарт Јохансон]] — шведски [[фудбал]]ски администратор, поранешен претседател на [[УЕФА]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1931]]&amp;nbsp;
 |[[Бранко Гапо]] — македонски [[филмски режисер]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1931]]&amp;nbsp;
 |[[Милчо Ристов]] — македонски академик.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1936]]&amp;nbsp;
 |[[Иван Стамболиќ]] — српски [[политичар]].
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1936]]&amp;nbsp;
 |[[Уве Зелер]] — германски [[фудбал]]ер. 
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1938]]&amp;nbsp;
 |[[Радивој Кораќ]] — српски и југословенски [[кошарка]]р.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1940]]&amp;nbsp;
 |[[Елке Зомер]] — германска глумица.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1941]]&amp;nbsp;
 |[[Арт Гарфанкел]] — американски музичар. 
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1943]]&amp;nbsp;
 |[[Сем Шепард]] — американски глумец, драматург и режисер.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1946]]&amp;nbsp;
 |[[Грем Парсонс]] — американски рок-музичар. 
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1952]]&amp;nbsp;
 |[[Олег Блохин]] — украински и советски [[фудбал]]ер.
|-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1952]]&amp;nbsp;
 |[[Бил Волтон]] — американски [[кошарка]]р.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1959]]&amp;nbsp;
 |[[Мирче Клечкароски]] — македонски поет.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1959]]&amp;nbsp;
 |[[Брајан Адамс]] — канадски [[Рок-музика|рок-музичар]] и [[фотограф]]. 
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1963]]&amp;nbsp;
 |[[Тејтум О'Нил]] — американска глумица.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1971]]&amp;nbsp;
 |[[Џони Гринвуд]] — британски рок-музичар, член на групата „[[Рејдиохед]]“ ([[''Radiohead'').
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1987]]&amp;nbsp;
 |[[Бен Свифт]] — британски велосипедист.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1992]]&amp;nbsp;
 |[[Магомед Оздоев]] — руски фудбалер.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1992]]&amp;nbsp;
 |[[Марко Верати]] — италијански фудбалер.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1997]]&amp;nbsp;
 |[[Андреј Мостовој]] — руски [[фудбал]]ер.
 |-
 |valign=&quot;top&quot; align=&quot;right&quot;|[[1998]]&amp;nbsp;
 |[[Такехиро Томијасу]] — јапонски фудбалер.
|}
&lt;noinclude&gt;
[[Категорија:На денешен ден (родени)|5 ноември]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dtl86vthhgcs331pbmpf7alww4fxjn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хорор (литература)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122950</id>
    <revision>
      <id>5651606</id>
      <parentid>5595242</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:05:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4172" sha1="qw59nmnz0qrqxpcwarleclgf3ay3ua7" xml:space="preserve">{{Без извори|датум=ноември 2009}}
[[Податотека:Paul Gustave Dore Raven1.jpg|thumb|alt=Илустрација на „Гавранот“ од Едгар Алан По од страна на Гистав Доре|Илустрација на „[[Гавранот]]“ од [[Едгар Алан По]] од страна на [[Гистав Доре]]]]

'''Хорор''' или '''ужаси''' — [[книжевност|книжевен]] [[жанр]], чија главна цел е да го [[страв|застраши]], згрози или вџаши читателот преку создавање на чувство на [[ужас]]. Литературниот историчар [[Џ. А. Кадон]] ја има дефинирано хорор приказната како „литературен текст во проза со различна можна должина... која го шокира читателот, или можеби создава создава чувство на одбивност или грозење“.&lt;ref&gt;{{Наведена книга |first=Џ.А. |last=Кадон |chapter=Вовед |title=Хорор раскази |url=https://archive.org/details/unset0000unse_y1e0 |location=Хармондсворт|publisher=Penguin |year=1984 |isbn=0-14-006799-X |page=[https://archive.org/details/unset0000unse_y1e0/page/11 11] }}&lt;/ref&gt; Хоророт создава морничава и застрашувачка атмосфера, која може да се должи на натприродни појави. Често централната опасност во хорор-литературата може да се толкува како [[метафора]] за широко распространети стравови во општеството од кое делото потекнало. Потеклото на зборот „хорор“ потекнува од стариот француски збор „horror“ (во современ француски horreur) како од латинскиот збор „horror“, со значење „страв, тресење“.&lt;ref&gt;[http://www.etymonline.com/index.php?term=horror Етимологија на зборот хорор (англиски)]&lt;/ref&gt;. Хорор-жанрот има корен во [[фолклор]]от и религиозните традиции што се фокусираат на [[смрт]]та, [[задгробен живот|задгробниот живот]], [[зло]]то, и различните [[демон]]ски запоседнувања на личноста кои во литературата се сретнуваат како [[вештерки]], [[вампир]]и, [[врколак|врколаци]] или [[духови]]. Хорор-жанрот се формализира со појавувањето на [[готски роман|готскиот роман]] во [[18 век|XVIII век]], а денес претставува милионска индустрија со широко влијание на уметностите и поп-културата, а особено во рамки на [[хорор (филм)|филмот]] и [[видеоигра|видеоигрите]]. Некои од најпознатите автори на ужаси се [[Едгар Алан По]], [[Мери Шели]], [[Брам Стокер]], [[Хауард Филипс Лавкрафт|Х.П. Лавкрафт]] и [[Стивен Кинг]].

==Поврзано==
* [[Готски роман]]
* [[Хорор (филм)]]
* [[Духови]]
* [[Вампир]]
* [[Вештерки]]
* [[Врколак]]
* [[Мистерија (литература)]]
* [[Трилер (жанр)]]
* [[Научна фантастика]]
* [[Список на хорор романи]]
* [[Список на хорор писатели]]
* [[Список на хорор филмови]]

==Наводи==
{{наводи}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Книжевност]]
[[Категорија:Галицизми]]</text>
      <sha1>qw59nmnz0qrqxpcwarleclgf3ay3ua7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651609</id>
      <parentid>5651606</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:09:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Andrew012p ја премести страницата [[Хорор (литература)]] на [[Хорор (книжевност)]]</comment>
      <origin>5651606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4172" sha1="qw59nmnz0qrqxpcwarleclgf3ay3ua7" xml:space="preserve">{{Без извори|датум=ноември 2009}}
[[Податотека:Paul Gustave Dore Raven1.jpg|thumb|alt=Илустрација на „Гавранот“ од Едгар Алан По од страна на Гистав Доре|Илустрација на „[[Гавранот]]“ од [[Едгар Алан По]] од страна на [[Гистав Доре]]]]

'''Хорор''' или '''ужаси''' — [[книжевност|книжевен]] [[жанр]], чија главна цел е да го [[страв|застраши]], згрози или вџаши читателот преку создавање на чувство на [[ужас]]. Литературниот историчар [[Џ. А. Кадон]] ја има дефинирано хорор приказната како „литературен текст во проза со различна можна должина... која го шокира читателот, или можеби создава создава чувство на одбивност или грозење“.&lt;ref&gt;{{Наведена книга |first=Џ.А. |last=Кадон |chapter=Вовед |title=Хорор раскази |url=https://archive.org/details/unset0000unse_y1e0 |location=Хармондсворт|publisher=Penguin |year=1984 |isbn=0-14-006799-X |page=[https://archive.org/details/unset0000unse_y1e0/page/11 11] }}&lt;/ref&gt; Хоророт создава морничава и застрашувачка атмосфера, која може да се должи на натприродни појави. Често централната опасност во хорор-литературата може да се толкува како [[метафора]] за широко распространети стравови во општеството од кое делото потекнало. Потеклото на зборот „хорор“ потекнува од стариот француски збор „horror“ (во современ француски horreur) како од латинскиот збор „horror“, со значење „страв, тресење“.&lt;ref&gt;[http://www.etymonline.com/index.php?term=horror Етимологија на зборот хорор (англиски)]&lt;/ref&gt;. Хорор-жанрот има корен во [[фолклор]]от и религиозните традиции што се фокусираат на [[смрт]]та, [[задгробен живот|задгробниот живот]], [[зло]]то, и различните [[демон]]ски запоседнувања на личноста кои во литературата се сретнуваат како [[вештерки]], [[вампир]]и, [[врколак|врколаци]] или [[духови]]. Хорор-жанрот се формализира со појавувањето на [[готски роман|готскиот роман]] во [[18 век|XVIII век]], а денес претставува милионска индустрија со широко влијание на уметностите и поп-културата, а особено во рамки на [[хорор (филм)|филмот]] и [[видеоигра|видеоигрите]]. Некои од најпознатите автори на ужаси се [[Едгар Алан По]], [[Мери Шели]], [[Брам Стокер]], [[Хауард Филипс Лавкрафт|Х.П. Лавкрафт]] и [[Стивен Кинг]].

==Поврзано==
* [[Готски роман]]
* [[Хорор (филм)]]
* [[Духови]]
* [[Вампир]]
* [[Вештерки]]
* [[Врколак]]
* [[Мистерија (литература)]]
* [[Трилер (жанр)]]
* [[Научна фантастика]]
* [[Список на хорор романи]]
* [[Список на хорор писатели]]
* [[Список на хорор филмови]]

==Наводи==
{{наводи}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Книжевност]]
[[Категорија:Галицизми]]</text>
      <sha1>qw59nmnz0qrqxpcwarleclgf3ay3ua7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651615</id>
      <parentid>5651609</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:52:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Виолетова ја премести страницата [[Хорор (книжевност)]] на [[Хорор (литература)]] презапишувајќи врз пренасочување: Отповикај - литература е </comment>
      <origin>5651606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4172" sha1="qw59nmnz0qrqxpcwarleclgf3ay3ua7" xml:space="preserve">{{Без извори|датум=ноември 2009}}
[[Податотека:Paul Gustave Dore Raven1.jpg|thumb|alt=Илустрација на „Гавранот“ од Едгар Алан По од страна на Гистав Доре|Илустрација на „[[Гавранот]]“ од [[Едгар Алан По]] од страна на [[Гистав Доре]]]]

'''Хорор''' или '''ужаси''' — [[книжевност|книжевен]] [[жанр]], чија главна цел е да го [[страв|застраши]], згрози или вџаши читателот преку создавање на чувство на [[ужас]]. Литературниот историчар [[Џ. А. Кадон]] ја има дефинирано хорор приказната како „литературен текст во проза со различна можна должина... која го шокира читателот, или можеби создава создава чувство на одбивност или грозење“.&lt;ref&gt;{{Наведена книга |first=Џ.А. |last=Кадон |chapter=Вовед |title=Хорор раскази |url=https://archive.org/details/unset0000unse_y1e0 |location=Хармондсворт|publisher=Penguin |year=1984 |isbn=0-14-006799-X |page=[https://archive.org/details/unset0000unse_y1e0/page/11 11] }}&lt;/ref&gt; Хоророт создава морничава и застрашувачка атмосфера, која може да се должи на натприродни појави. Често централната опасност во хорор-литературата може да се толкува како [[метафора]] за широко распространети стравови во општеството од кое делото потекнало. Потеклото на зборот „хорор“ потекнува од стариот француски збор „horror“ (во современ француски horreur) како од латинскиот збор „horror“, со значење „страв, тресење“.&lt;ref&gt;[http://www.etymonline.com/index.php?term=horror Етимологија на зборот хорор (англиски)]&lt;/ref&gt;. Хорор-жанрот има корен во [[фолклор]]от и религиозните традиции што се фокусираат на [[смрт]]та, [[задгробен живот|задгробниот живот]], [[зло]]то, и различните [[демон]]ски запоседнувања на личноста кои во литературата се сретнуваат како [[вештерки]], [[вампир]]и, [[врколак|врколаци]] или [[духови]]. Хорор-жанрот се формализира со појавувањето на [[готски роман|готскиот роман]] во [[18 век|XVIII век]], а денес претставува милионска индустрија со широко влијание на уметностите и поп-културата, а особено во рамки на [[хорор (филм)|филмот]] и [[видеоигра|видеоигрите]]. Некои од најпознатите автори на ужаси се [[Едгар Алан По]], [[Мери Шели]], [[Брам Стокер]], [[Хауард Филипс Лавкрафт|Х.П. Лавкрафт]] и [[Стивен Кинг]].

==Поврзано==
* [[Готски роман]]
* [[Хорор (филм)]]
* [[Духови]]
* [[Вампир]]
* [[Вештерки]]
* [[Врколак]]
* [[Мистерија (литература)]]
* [[Трилер (жанр)]]
* [[Научна фантастика]]
* [[Список на хорор романи]]
* [[Список на хорор писатели]]
* [[Список на хорор филмови]]

==Наводи==
{{наводи}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Книжевност]]
[[Категорија:Галицизми]]</text>
      <sha1>qw59nmnz0qrqxpcwarleclgf3ay3ua7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алкалоид (претпријатие)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161338</id>
    <revision>
      <id>5651636</id>
      <parentid>5622039</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T16:58:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22030" sha1="8mehdqctxmhg70ctvjn5pb9y4gs75iv" xml:space="preserve">{{Инфокутија Претпријатие 
| company_name   = Алкалоид
| company_logo   = [[Податотека:Алкалоид-Лого.svg|200п|Алкалоид]]
| company_type   = [[акционерско друштво]]
| slogan         = Здравјето, пред сè
| foundation     = 1936|
| location       = [[Скопје]]
| key_people     = [[Живко Мукаетов]] (ген. дир.)
| num_employees  = 3.019 (2026)&lt;ref&gt;{{cite web |title=АЛКАЛОИД – резултати од работењето за периодот јануари – септември 2026 година |url=https://alkaloid.com.mk/mk/alkaloid-rezultati-od-rabotenjeto-za-periodot-januari-septemvri-2026-godina |website=Алкалоид АД Скопје |date=29 октомври 2026 |access-date=2026-10-30 |language=mk}}&lt;/ref&gt;
| industry       = [[фармација]], [[козметика]], [[билкарство]] и [[хемија]]
| products       = 
| net_income      =
| homepage       = [http://www.alkaloid.com.mk/doma.nspx alkaloid.com.mk]
}}
'''Алкалоид''' — македонско трговско друштво&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://eurohaus.com.mk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=86:2009-04-29-06-47-29&amp;catid=1:latest-news&amp;Itemid=50&amp;lang=mk|title=Алкалоид Скопје|publisher=Eurohaus|accessdate=2 септември 2011|archive-date=2014-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20140822201235/http://www.eurohaus.com.mk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=86%3A2009-04-29-06-47-29&amp;catid=1%3Alatest-news&amp;Itemid=50&amp;lang=mk|url-status=dead}} {{mk}}&lt;/ref&gt; за производство на [[лек]]ови, преработка на [[растение|билни]] суровини, производство на [[козметика|козметички]] и [[хемиска супстанција|хемиски]] производи. „Алкалоид“ е [[акционерско друштво]] во чии рамки работат два [[профит]]ни центри: [[Фармација]] и [[Хемија]], [[Козметика]] и Билкарство; а има и има фирмaќерка („Алкалоид КОНС“), како и 13 подружници надвор од [[Македонија]] (во [[Србија]], [[Црна Гора]], на [[Косово]], во [[Албанија]], [[Босна и Херцеговина]], [[Хрватска]], [[Словенија]], [[Швајцарија]], [[Бугарија]], [[Романија]], [[Украина]], [[Русија]] и [[САД]]). Друштвото е доминантен [[капитал]] во сопственост на приватни акционери, од кои 5,05% се странски инвеститори.

==Историја==
„Алкалоид“ започнал со работа на [[15 август]] [[1936]] година, со два погона и само со 15 работници, кои произведувале 350 [[килограм]]и фармацевтски суровини. Десетина години подоцна, [[фабрика]]та го зголемила обемот на производството за десетпати. Во [[1957]] година започнал да работи галенскиот погон за производство на [[лекови]]. Во [[1967]] година бил воведен брендот „Прокулин“. Во [[1970]]-тите била пуштена во погон новата фабрика на површина од 7.000 [[Квадратен метар|квадратни метри]] при што се интегрирале Фабриката „Билка“, Фабриката за [[производство]] на хемикалии и фотоматеријали „Лафома“ и фабриката за сапуни и козметика „[[Цветан Димов]]“. Во [[1978]] година започнала продажбата на брендот „Бекутан“.

Кон крајот на [[1980]]-тите, раководството на „Алкалоид“, на чело со [[Трајче Мукаетов]] (кој бил назначен за директор во [[1985]] година) го започнал процесот на ре[[организација]], а темелите на современото [[корпоративно управување]] биле поставени во [[1994]] година. Во тоа време, со финансиска поддршка на [[Европска банка за обнова и развој|Европската банка за обнова и развој]] и [[Меѓународна финансиска корпорација|Меѓународната финансиска корпорација]], „Алкалоид“ почнал голем инвестициски циклус. Во [[2003]] година, „Алкалоид“ ја пуштил во употреба новата [[Микробиологија|микробиолошка]] лабораторија, во [[2005]] година нова [[Хемија|хемиска]] [[лабораторија]], во [[2009]] година бил отворен Институтот за истражување и развој, во [[2014]] година била отворена лабораторијата „АлкаЛаб“ во [[Љубљана]], а во 2016 година бил основан Центарот за контрола на квалитетот. Како израз на општествената одговорност, во мај 2007 година била основана [[Фондација „Трајче Мукаетов“|Фондацијата „Трајче Мукаетов“]], која заклучно со [[2016]] година стипендирала 344 студенти по [[фармација]] и [[медицина]] на [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во Скопје, а 34 од стипендираните студенти се вработиле во „Алкалоид“. Притоа, од основањето до 2016 година, фондацијата доделила стипендии во износ од 63,2 милиони [[денар]]и.&lt;ref&gt;Живко Мукаетов, „Компаниите треба сами да го трасираат својот пат кон успехот“, ''Економија и бизнис'', година 18, број 220, октомври 2016, стр. 17-22.&lt;/ref&gt;

Во [[2016]] година, „Алкалоид“ бил водечко фармацевтско друштво во Македонија и шесто по големина во [[Југоисточна Европа]], со 1.600 вработени, од кои 1.200 во Македонија и над 300 во странство. На [[20 септември]] [[2016]] година, во [[хотел]]от „[[Александар палас]]“ била прославена осумдесетгодишнината од основањето на „Алкалоид“, а свечено обраќање имал генералниот директор [[Живко Мукаетов]].&lt;ref&gt;„Алкалоид пред 80 години почнал со 15 работници, а денес има 1.600“, ''Дневник'', година XX, број 6172, четврток, 22 септември 2016, стр. 4.&lt;/ref&gt;

== Организациска структура ==
Почнувајќи од [[1979]] година, „Алкалоид-Фармација“ има воспоставено оддел што е задолжен за развој и соработка со странски претпријатија од аспект на договори за застапства, за дистрибуција, за консигнациски складови. Успешното долгогодишно работење и стекнатото искуство од овој сегмент, претставувало основа за формирање на „АЛКАЛОИД КОНС“ ДООЕЛ Друштво за промет и услуги [[увоз]] - [[извоз]] кое успешно и самостојно работи во [[Република Македонија]] од [[5 февруари]] [[2004]] година. За подготовка на измената на организационата структура и создавање на комплементарност во дејностите, во [[2006]] година било основано друштвото „Алкалоид Премази“ дооел Скопје (сегментот кој се занимава со бои и лакови) како посебна организациона единица, со што бројот на друштва - ќерки на Алкалоид АД Скопје“ пораснал на 11.

„Алкалоид“ има 14 подружници и четири претставништва во повеќе земји, како: [[Србија]], [[Црна Гора]], [[Бугарија]], [[Косово]], [[Босна и Херцеговина]], [[Хрватска]], [[Словенија]], [[Швајцарија]], [[Албанија]], [[Турција]], [[Русија]], [[Украина]] и [[САД]]. Во [[2016]] година, „Алкалоид“ продавал над 60% од производството во странство, и тоа на пазарите на околу 30 земји, и тоа: 35% во земјите од [[Југоисточна Европа]], 17% во земјите од [[ЕУ]], 7% во [[Русија]] и 2% во [[САД]].&lt;ref&gt;Живко Мукаетов, „Компаниите треба сами да го трасираат својот пат кон успехот“, ''Економија и бизнис'', година 18, број 220, октомври 2016, стр. 20.&lt;/ref&gt;

Главен извршен директор на „Алкалоид“ е [[Живко Мукаетов]].

==Производство==
Во [[производство]]то на фармацевтски производи „Алкалоид“ применува современа [[технологија]] која му овозможува продажба на пазарите на [[Европската Унија]]. Во 2017 година, Агенцијата за лекови и медицински средства на [[Република Словенија]] (''JAZMP'') извршила инспекција на погоните за производство на лекови и ги обновила сертификатите за собразност со начелата на Добрата производна пракса (''GMP''), со важност од три години, дефинирани во директивите на Европската Унија.&lt;ref&gt;„Потврдени сертификатите за добра производна пракса (ГМП (GMP)) на Алкалоид“, ''Економија и бизнис'', година 19, број 227, мај 2017, стр. 12.&lt;/ref&gt;
=== Кафетин ===
[[Податотека:Caffetin Alkaloid.jpg|мини|десно|Кафетин таблети]]
Лекот „[[кафетин]]“ (Caffetin&lt;sup&gt;®&lt;/sup&gt;) е убедливо најраспространетиот и најпознатиот производ на „Алкалоид АД Скопје“. Лекот бил лансиран е во [[1957]] година и станал многу продаван производ на подрачјето на поранешна [[Југославија]], а покрај тоа се продавал и на пазарите во 15 земји, меѓу кои и [[Русија]], [[Бугарија]] и [[Романија]].

Кафетин влегува во групата на комбинирани [[аналгетици]]. Содржи четири компоненти: [[парацетамол]] (250 мг), [[пропифеназон]] (210 мг), [[кодеин]] (10 мг) и [[кофеин]] (50 мг). Минималните дози на активни компоненети овозможуваат минимална инциденца на нескани ефекти, а во Националниот центар за несакни дејства на лекови на Македонија нема ниту еден регистриран случај на несакано дејство од кафетин.

===Бекутан===
На 8 март 1978 година, „Алкалоид“ започнал со производството на производите од програмата „Бекутан“, кога [[Технологија|технологот]] Блажо Ставров и [[Фармација|фармацевтот]] Софка Солеска рачно го изработиле кремот „Бекутан“ во количество од три [[килограм]]и кои им ги подариле на децата во една градинка. Постепено, производниот асортиман се проширувал и во 2018 година опфаќал 26 производи со над 50 различни пакувања.&lt;ref&gt;Мирослав Саздовски, „Алкалоид одбележа 40 години бекутан“, ''Економија и бизнис'', година XX, број 239, четврток, мај 2018, стр. 8.&lt;/ref&gt;

==Финансиски резултати==
Во 2016 година, [[приходи]]те од продажба на „Алкалоид“ изнесувале 6.418.580.770 денари, што претставувало пораст од 7% во однос на 2015 година. Добивката пред финансиските [[трошоци]], даноците и [[амортизација]]та  изнесувала 1.208.748.918 денари (пораст од 13%), а нето-добивката пораснала за 9%. На консолидирана основа, вкупните приходи од продажбата изнесувале 8.292.770.038 денари (пораст од 6% во однос на 2015), што било последица на порастот на продажбата на домашниот пазар за 3% и порастот на [[извоз]]от од 8%. Притоа, од вкупните консолидирани приходи од продажбата, 40% биле остварени во Македонија, а 60% на пазарите во странство.&lt;ref&gt;Мирослав Саздовски, „продолжува трендот на позитивни резултати за Алкалоид“, ''Економија и бизнис'', година 19, број 226, април 2017, стр. 12.&lt;/ref&gt;

Во 2017 година, вкупните консолидирани приходи од продажба изнесувале 9.094.716.094 денари од кои 38% биле остварени на македонскиот пазар, а 62% на странските пазари. Консолидираната добивка пред финансиските [[трошоци]], [[Данок|даноците]] и [[амортизација]]та (ЕБИТДА) изнесувала 1.413.336.067 денари, а нето-консолидираната добивка 809.277.171 денар. Истовремено, инвестиците во основни средства изнесувале 861.420.437 денари.&lt;ref&gt;Мирослав Саздовски, „Алкалоид прикажа раст на продажбата, добивката и инвестициите во 2017 година“, ''Економија и бизнис'', година XX, број 238, април 2018, стр. 8.&lt;/ref&gt;

==Општествена одговорност==
Во текот на 2019 и 2020 година, „Алкалоид“ ја реализирал [[донација]]та во општата [[болница]] во [[Кавадарци]] во вкупна вредност од 10,5 милиони [[денар]]и, наменета за опремување на одделот за женски болести.&lt;ref&gt;Мирослав Саздовски, „Алкалоид и Фондацијата „Трајче Мукаетов“ со донација од 170 000 евра за ЈЗУ Општа болница Кавадарци“, ''Економија и бизнис'', година 22, број 666, октомври 2020, стр. 7.&lt;/ref&gt;

==Награди и признанија==
Во 2017 година, „Алкалоид“ ја добил наградата за најдобра општествено одговорна практика во категоријата „Однос кон вработените“ што ја доделуваат [[Министерство за економија на Македонија|Министерството за економија]] и Координативното тело за [[општествена одговорност]]. Притоа, „Алкалоид“ ја добил оваа награда за спроведениот проект „Имплементација на системот за управување со таленти“. Почнувајќи од 2009 година, „Алкалоид“ дури осумпати ја освоил оваа награда за општествена одговорност, во повеќе категории: за [[Етика|етичко]] управување (за проектот „Кодекс на етичко и бизнис-однесување), за однос кон вработените (за проектите „[[Менаџмент на човечки ресурси|Менаџмент со човечки ресурси]] 20098-2011“ и „Имплементација на системот за управување со таленти“), за вложување во заедницата (за проектите „Политика за општествена одговорност на Алкалоид АД - Симбиоза за поздрав живот и иднина“, „Биди ми пријател“ и „Поддршка за спортот и државните репрезентации“) и за однос кон [[Животна средина|животната средина]] (за проектот „Обновливи извори на [[енергија]] и [[енергетска ефикасност]] при инвестициски активности“).&lt;ref&gt;Мирослав Саздовски, „Алкалоид - добитник на јубилејно признание за општествена одговорност и национална награда за однос кон вработените“, ''Економија и бизнис'', година 20, број 234/235, декември 2017/јануари 2018, стр. 12.&lt;/ref&gt;

==Галерија==

&lt;center&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120px&quot;&gt;
File:Алкалоид - Скопје 01.jpg|Поглед кој административната зграда на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 01.jpg|Поглед кој административната зграда на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 05.jpg|Главниот влез на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 07.jpg|Главниот влез на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 08.jpg|Главниот влез на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 10.jpg|Главниот влез на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 11.jpg|Поглед кон фабриката
File:Алкалоид - Скопје 13.jpg|Главниот влез на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 16.jpg|Алкалоид од задната страна
File:Алкалоид - Скопје 17.jpg|Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 18.jpg|Алкалоид

&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;
== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [http://www.alkaloid.com.mk/doma.nspx Мреж. место на Алкалоид] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130107123431/http://www.alkaloid.com.mk/doma.nspx |date=2013-01-07 }} {{mk}}
* [http://www.caffetin.com.mk/flash/default_uh.asp Мреж. место за Кафетин] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140321034814/http://www.caffetin.com.mk/flash/default_uh.asp |date=2014-03-21 }} {{mk}}
* [http://www.becutan.com/ Becutan] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170620121323/http://www.becutan.com/ |date=2017-06-20 }}
* [http://www.goodnature.com.mk/ GoodNature]
* [http://www.blackup.com.mk/ BlackUp] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170611142709/http://blackup.com.mk/ |date=2017-06-11 }}
* [http://www.herbal.com.mk/ Herbal] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170715211745/http://www.herbal.com.mk/ |date=2017-07-15 }}

[[Категорија:Трговски друштва во Македонија]]
[[Категорија:Фармацевтски претпријатија од Македонија]]</text>
      <sha1>8mehdqctxmhg70ctvjn5pb9y4gs75iv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651637</id>
      <parentid>5651636</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:02:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22523" sha1="82ky2ao2fky03d0jm0lljhmuda5aw4r" xml:space="preserve">{{Инфокутија Претпријатие 
| company_name   = Алкалоид
| company_logo   = [[Податотека:Алкалоид-Лого.svg|200п|Алкалоид]]
| company_type   = [[акционерско друштво]]
| slogan         = Здравјето, пред сè
| foundation     = 1936|
| location       = [[Скопје]]
| key_people     = [[Живко Мукаетов]] (ген. дир.)
| revenue        = 339,3 милиони евра (2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=АЛКАЛОИД – резултати од работењето за периодот јануари – декември 2025 година |url=https://alkaloid.com.mk/mk/alkaloid-rezultati-od-rabotenjeto-za-periodot-januari-dekemvri-2025-godina |website=Алкалоид АД Скопје |date=25 февруари 2026 |access-date=2026-10-30 |language=mk}}&lt;/ref&gt;
| operating_income = 
| assets = 
| equity = 
| num_employees  = 3.019 (2026)&lt;ref&gt;{{cite web |title=АЛКАЛОИД – резултати од работењето за периодот јануари – септември 2026 година |url=https://alkaloid.com.mk/mk/alkaloid-rezultati-od-rabotenjeto-za-periodot-januari-septemvri-2026-godina |website=Алкалоид АД Скопје |date=29 октомври 2026 |access-date=2026-10-30 |language=mk}}&lt;/ref&gt;
| industry       = [[фармација]], [[козметика]], [[билкарство]] и [[хемија]]
| products       = 
| net_income      =
| homepage       = [http://www.alkaloid.com.mk/doma.nspx alkaloid.com.mk]
}}
'''Алкалоид''' — македонско трговско друштво&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://eurohaus.com.mk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=86:2009-04-29-06-47-29&amp;catid=1:latest-news&amp;Itemid=50&amp;lang=mk|title=Алкалоид Скопје|publisher=Eurohaus|accessdate=2 септември 2011|archive-date=2014-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20140822201235/http://www.eurohaus.com.mk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=86%3A2009-04-29-06-47-29&amp;catid=1%3Alatest-news&amp;Itemid=50&amp;lang=mk|url-status=dead}} {{mk}}&lt;/ref&gt; за производство на [[лек]]ови, преработка на [[растение|билни]] суровини, производство на [[козметика|козметички]] и [[хемиска супстанција|хемиски]] производи. „Алкалоид“ е [[акционерско друштво]] во чии рамки работат два [[профит]]ни центри: [[Фармација]] и [[Хемија]], [[Козметика]] и Билкарство; а има и има фирмaќерка („Алкалоид КОНС“), како и 13 подружници надвор од [[Македонија]] (во [[Србија]], [[Црна Гора]], на [[Косово]], во [[Албанија]], [[Босна и Херцеговина]], [[Хрватска]], [[Словенија]], [[Швајцарија]], [[Бугарија]], [[Романија]], [[Украина]], [[Русија]] и [[САД]]). Друштвото е доминантен [[капитал]] во сопственост на приватни акционери, од кои 5,05% се странски инвеститори.

==Историја==
„Алкалоид“ започнал со работа на [[15 август]] [[1936]] година, со два погона и само со 15 работници, кои произведувале 350 [[килограм]]и фармацевтски суровини. Десетина години подоцна, [[фабрика]]та го зголемила обемот на производството за десетпати. Во [[1957]] година започнал да работи галенскиот погон за производство на [[лекови]]. Во [[1967]] година бил воведен брендот „Прокулин“. Во [[1970]]-тите била пуштена во погон новата фабрика на површина од 7.000 [[Квадратен метар|квадратни метри]] при што се интегрирале Фабриката „Билка“, Фабриката за [[производство]] на хемикалии и фотоматеријали „Лафома“ и фабриката за сапуни и козметика „[[Цветан Димов]]“. Во [[1978]] година започнала продажбата на брендот „Бекутан“.

Кон крајот на [[1980]]-тите, раководството на „Алкалоид“, на чело со [[Трајче Мукаетов]] (кој бил назначен за директор во [[1985]] година) го започнал процесот на ре[[организација]], а темелите на современото [[корпоративно управување]] биле поставени во [[1994]] година. Во тоа време, со финансиска поддршка на [[Европска банка за обнова и развој|Европската банка за обнова и развој]] и [[Меѓународна финансиска корпорација|Меѓународната финансиска корпорација]], „Алкалоид“ почнал голем инвестициски циклус. Во [[2003]] година, „Алкалоид“ ја пуштил во употреба новата [[Микробиологија|микробиолошка]] лабораторија, во [[2005]] година нова [[Хемија|хемиска]] [[лабораторија]], во [[2009]] година бил отворен Институтот за истражување и развој, во [[2014]] година била отворена лабораторијата „АлкаЛаб“ во [[Љубљана]], а во 2016 година бил основан Центарот за контрола на квалитетот. Како израз на општествената одговорност, во мај 2007 година била основана [[Фондација „Трајче Мукаетов“|Фондацијата „Трајче Мукаетов“]], која заклучно со [[2016]] година стипендирала 344 студенти по [[фармација]] и [[медицина]] на [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во Скопје, а 34 од стипендираните студенти се вработиле во „Алкалоид“. Притоа, од основањето до 2016 година, фондацијата доделила стипендии во износ од 63,2 милиони [[денар]]и.&lt;ref&gt;Живко Мукаетов, „Компаниите треба сами да го трасираат својот пат кон успехот“, ''Економија и бизнис'', година 18, број 220, октомври 2016, стр. 17-22.&lt;/ref&gt;

Во [[2016]] година, „Алкалоид“ бил водечко фармацевтско друштво во Македонија и шесто по големина во [[Југоисточна Европа]], со 1.600 вработени, од кои 1.200 во Македонија и над 300 во странство. На [[20 септември]] [[2016]] година, во [[хотел]]от „[[Александар палас]]“ била прославена осумдесетгодишнината од основањето на „Алкалоид“, а свечено обраќање имал генералниот директор [[Живко Мукаетов]].&lt;ref&gt;„Алкалоид пред 80 години почнал со 15 работници, а денес има 1.600“, ''Дневник'', година XX, број 6172, четврток, 22 септември 2016, стр. 4.&lt;/ref&gt;

== Организациска структура ==
Почнувајќи од [[1979]] година, „Алкалоид-Фармација“ има воспоставено оддел што е задолжен за развој и соработка со странски претпријатија од аспект на договори за застапства, за дистрибуција, за консигнациски складови. Успешното долгогодишно работење и стекнатото искуство од овој сегмент, претставувало основа за формирање на „АЛКАЛОИД КОНС“ ДООЕЛ Друштво за промет и услуги [[увоз]] - [[извоз]] кое успешно и самостојно работи во [[Република Македонија]] од [[5 февруари]] [[2004]] година. За подготовка на измената на организационата структура и создавање на комплементарност во дејностите, во [[2006]] година било основано друштвото „Алкалоид Премази“ дооел Скопје (сегментот кој се занимава со бои и лакови) како посебна организациона единица, со што бројот на друштва - ќерки на Алкалоид АД Скопје“ пораснал на 11.

„Алкалоид“ има 14 подружници и четири претставништва во повеќе земји, како: [[Србија]], [[Црна Гора]], [[Бугарија]], [[Косово]], [[Босна и Херцеговина]], [[Хрватска]], [[Словенија]], [[Швајцарија]], [[Албанија]], [[Турција]], [[Русија]], [[Украина]] и [[САД]]. Во [[2016]] година, „Алкалоид“ продавал над 60% од производството во странство, и тоа на пазарите на околу 30 земји, и тоа: 35% во земјите од [[Југоисточна Европа]], 17% во земјите од [[ЕУ]], 7% во [[Русија]] и 2% во [[САД]].&lt;ref&gt;Живко Мукаетов, „Компаниите треба сами да го трасираат својот пат кон успехот“, ''Економија и бизнис'', година 18, број 220, октомври 2016, стр. 20.&lt;/ref&gt;

Главен извршен директор на „Алкалоид“ е [[Живко Мукаетов]].

==Производство==
Во [[производство]]то на фармацевтски производи „Алкалоид“ применува современа [[технологија]] која му овозможува продажба на пазарите на [[Европската Унија]]. Во 2017 година, Агенцијата за лекови и медицински средства на [[Република Словенија]] (''JAZMP'') извршила инспекција на погоните за производство на лекови и ги обновила сертификатите за собразност со начелата на Добрата производна пракса (''GMP''), со важност од три години, дефинирани во директивите на Европската Унија.&lt;ref&gt;„Потврдени сертификатите за добра производна пракса (ГМП (GMP)) на Алкалоид“, ''Економија и бизнис'', година 19, број 227, мај 2017, стр. 12.&lt;/ref&gt;
=== Кафетин ===
[[Податотека:Caffetin Alkaloid.jpg|мини|десно|Кафетин таблети]]
Лекот „[[кафетин]]“ (Caffetin&lt;sup&gt;®&lt;/sup&gt;) е убедливо најраспространетиот и најпознатиот производ на „Алкалоид АД Скопје“. Лекот бил лансиран е во [[1957]] година и станал многу продаван производ на подрачјето на поранешна [[Југославија]], а покрај тоа се продавал и на пазарите во 15 земји, меѓу кои и [[Русија]], [[Бугарија]] и [[Романија]].

Кафетин влегува во групата на комбинирани [[аналгетици]]. Содржи четири компоненти: [[парацетамол]] (250 мг), [[пропифеназон]] (210 мг), [[кодеин]] (10 мг) и [[кофеин]] (50 мг). Минималните дози на активни компоненети овозможуваат минимална инциденца на нескани ефекти, а во Националниот центар за несакни дејства на лекови на Македонија нема ниту еден регистриран случај на несакано дејство од кафетин.

===Бекутан===
На 8 март 1978 година, „Алкалоид“ започнал со производството на производите од програмата „Бекутан“, кога [[Технологија|технологот]] Блажо Ставров и [[Фармација|фармацевтот]] Софка Солеска рачно го изработиле кремот „Бекутан“ во количество од три [[килограм]]и кои им ги подариле на децата во една градинка. Постепено, производниот асортиман се проширувал и во 2018 година опфаќал 26 производи со над 50 различни пакувања.&lt;ref&gt;Мирослав Саздовски, „Алкалоид одбележа 40 години бекутан“, ''Економија и бизнис'', година XX, број 239, четврток, мај 2018, стр. 8.&lt;/ref&gt;

==Финансиски резултати==
Во 2016 година, [[приходи]]те од продажба на „Алкалоид“ изнесувале 6.418.580.770 денари, што претставувало пораст од 7% во однос на 2015 година. Добивката пред финансиските [[трошоци]], даноците и [[амортизација]]та  изнесувала 1.208.748.918 денари (пораст од 13%), а нето-добивката пораснала за 9%. На консолидирана основа, вкупните приходи од продажбата изнесувале 8.292.770.038 денари (пораст од 6% во однос на 2015), што било последица на порастот на продажбата на домашниот пазар за 3% и порастот на [[извоз]]от од 8%. Притоа, од вкупните консолидирани приходи од продажбата, 40% биле остварени во Македонија, а 60% на пазарите во странство.&lt;ref&gt;Мирослав Саздовски, „продолжува трендот на позитивни резултати за Алкалоид“, ''Економија и бизнис'', година 19, број 226, април 2017, стр. 12.&lt;/ref&gt;

Во 2017 година, вкупните консолидирани приходи од продажба изнесувале 9.094.716.094 денари од кои 38% биле остварени на македонскиот пазар, а 62% на странските пазари. Консолидираната добивка пред финансиските [[трошоци]], [[Данок|даноците]] и [[амортизација]]та (ЕБИТДА) изнесувала 1.413.336.067 денари, а нето-консолидираната добивка 809.277.171 денар. Истовремено, инвестиците во основни средства изнесувале 861.420.437 денари.&lt;ref&gt;Мирослав Саздовски, „Алкалоид прикажа раст на продажбата, добивката и инвестициите во 2017 година“, ''Економија и бизнис'', година XX, број 238, април 2018, стр. 8.&lt;/ref&gt;

==Општествена одговорност==
Во текот на 2019 и 2020 година, „Алкалоид“ ја реализирал [[донација]]та во општата [[болница]] во [[Кавадарци]] во вкупна вредност од 10,5 милиони [[денар]]и, наменета за опремување на одделот за женски болести.&lt;ref&gt;Мирослав Саздовски, „Алкалоид и Фондацијата „Трајче Мукаетов“ со донација од 170 000 евра за ЈЗУ Општа болница Кавадарци“, ''Економија и бизнис'', година 22, број 666, октомври 2020, стр. 7.&lt;/ref&gt;

==Награди и признанија==
Во 2017 година, „Алкалоид“ ја добил наградата за најдобра општествено одговорна практика во категоријата „Однос кон вработените“ што ја доделуваат [[Министерство за економија на Македонија|Министерството за економија]] и Координативното тело за [[општествена одговорност]]. Притоа, „Алкалоид“ ја добил оваа награда за спроведениот проект „Имплементација на системот за управување со таленти“. Почнувајќи од 2009 година, „Алкалоид“ дури осумпати ја освоил оваа награда за општествена одговорност, во повеќе категории: за [[Етика|етичко]] управување (за проектот „Кодекс на етичко и бизнис-однесување), за однос кон вработените (за проектите „[[Менаџмент на човечки ресурси|Менаџмент со човечки ресурси]] 20098-2011“ и „Имплементација на системот за управување со таленти“), за вложување во заедницата (за проектите „Политика за општествена одговорност на Алкалоид АД - Симбиоза за поздрав живот и иднина“, „Биди ми пријател“ и „Поддршка за спортот и државните репрезентации“) и за однос кон [[Животна средина|животната средина]] (за проектот „Обновливи извори на [[енергија]] и [[енергетска ефикасност]] при инвестициски активности“).&lt;ref&gt;Мирослав Саздовски, „Алкалоид - добитник на јубилејно признание за општествена одговорност и национална награда за однос кон вработените“, ''Економија и бизнис'', година 20, број 234/235, декември 2017/јануари 2018, стр. 12.&lt;/ref&gt;

==Галерија==

&lt;center&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120px&quot;&gt;
File:Алкалоид - Скопје 01.jpg|Поглед кој административната зграда на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 01.jpg|Поглед кој административната зграда на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 05.jpg|Главниот влез на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 07.jpg|Главниот влез на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 08.jpg|Главниот влез на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 10.jpg|Главниот влез на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 11.jpg|Поглед кон фабриката
File:Алкалоид - Скопје 13.jpg|Главниот влез на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 16.jpg|Алкалоид од задната страна
File:Алкалоид - Скопје 17.jpg|Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 18.jpg|Алкалоид

&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;
== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [http://www.alkaloid.com.mk/doma.nspx Мреж. место на Алкалоид] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130107123431/http://www.alkaloid.com.mk/doma.nspx |date=2013-01-07 }} {{mk}}
* [http://www.caffetin.com.mk/flash/default_uh.asp Мреж. место за Кафетин] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140321034814/http://www.caffetin.com.mk/flash/default_uh.asp |date=2014-03-21 }} {{mk}}
* [http://www.becutan.com/ Becutan] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170620121323/http://www.becutan.com/ |date=2017-06-20 }}
* [http://www.goodnature.com.mk/ GoodNature]
* [http://www.blackup.com.mk/ BlackUp] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170611142709/http://blackup.com.mk/ |date=2017-06-11 }}
* [http://www.herbal.com.mk/ Herbal] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170715211745/http://www.herbal.com.mk/ |date=2017-07-15 }}

[[Категорија:Трговски друштва во Македонија]]
[[Категорија:Фармацевтски претпријатија од Македонија]]</text>
      <sha1>82ky2ao2fky03d0jm0lljhmuda5aw4r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651638</id>
      <parentid>5651637</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:05:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22990" sha1="8bob872jmpd7qv38d94rmbzyv2hzye4" xml:space="preserve">{{Инфокутија Претпријатие 
| company_name   = Алкалоид
| company_logo   = [[Податотека:Алкалоид-Лого.svg|200п|Алкалоид]]
| company_type   = [[акционерско друштво]]
| slogan         = Здравјето, пред сè
| foundation     = 1936|
| location       = [[Скопје]]
| key_people     = [[Живко Мукаетов]] (ген. дир.)
| revenue        = 339,3 милиони евра (2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=АЛКАЛОИД – резултати од работењето за периодот јануари – декември 2025 година |url=https://alkaloid.com.mk/mk/alkaloid-rezultati-od-rabotenjeto-za-periodot-januari-dekemvri-2025-godina |website=Алкалоид АД Скопје |date=25 февруари 2026 |access-date=2026-10-30 |language=mk}}&lt;/ref&gt;
| operating_income = 36,1 милиони евра (2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Консолидирани финансиски извештаи и извештај на независните ревизори за 2025 година |url=https://alkaloid.com.mk/uploads/Konsolidirani_finansiski_izveshtai_so_Izveshta_na_nezavisen_revizor_za_2025_godina_c032f57e54.pdf |publisher=Алкалоид АД Скопје |year=2026 |page=9 |format=PDF |language=mk |access-date=2026-10-30}}&lt;/ref&gt;
| assets = 
| equity = 
| num_employees  = 3.019 (2026)&lt;ref&gt;{{cite web |title=АЛКАЛОИД – резултати од работењето за периодот јануари – септември 2026 година |url=https://alkaloid.com.mk/mk/alkaloid-rezultati-od-rabotenjeto-za-periodot-januari-septemvri-2026-godina |website=Алкалоид АД Скопје |date=29 октомври 2026 |access-date=2026-10-30 |language=mk}}&lt;/ref&gt;
| industry       = [[фармација]], [[козметика]], [[билкарство]] и [[хемија]]
| products       = 
| net_income      =
| homepage       = [http://www.alkaloid.com.mk/doma.nspx alkaloid.com.mk]
}}
'''Алкалоид''' — македонско трговско друштво&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://eurohaus.com.mk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=86:2009-04-29-06-47-29&amp;catid=1:latest-news&amp;Itemid=50&amp;lang=mk|title=Алкалоид Скопје|publisher=Eurohaus|accessdate=2 септември 2011|archive-date=2014-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20140822201235/http://www.eurohaus.com.mk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=86%3A2009-04-29-06-47-29&amp;catid=1%3Alatest-news&amp;Itemid=50&amp;lang=mk|url-status=dead}} {{mk}}&lt;/ref&gt; за производство на [[лек]]ови, преработка на [[растение|билни]] суровини, производство на [[козметика|козметички]] и [[хемиска супстанција|хемиски]] производи. „Алкалоид“ е [[акционерско друштво]] во чии рамки работат два [[профит]]ни центри: [[Фармација]] и [[Хемија]], [[Козметика]] и Билкарство; а има и има фирмaќерка („Алкалоид КОНС“), како и 13 подружници надвор од [[Македонија]] (во [[Србија]], [[Црна Гора]], на [[Косово]], во [[Албанија]], [[Босна и Херцеговина]], [[Хрватска]], [[Словенија]], [[Швајцарија]], [[Бугарија]], [[Романија]], [[Украина]], [[Русија]] и [[САД]]). Друштвото е доминантен [[капитал]] во сопственост на приватни акционери, од кои 5,05% се странски инвеститори.

==Историја==
„Алкалоид“ започнал со работа на [[15 август]] [[1936]] година, со два погона и само со 15 работници, кои произведувале 350 [[килограм]]и фармацевтски суровини. Десетина години подоцна, [[фабрика]]та го зголемила обемот на производството за десетпати. Во [[1957]] година започнал да работи галенскиот погон за производство на [[лекови]]. Во [[1967]] година бил воведен брендот „Прокулин“. Во [[1970]]-тите била пуштена во погон новата фабрика на површина од 7.000 [[Квадратен метар|квадратни метри]] при што се интегрирале Фабриката „Билка“, Фабриката за [[производство]] на хемикалии и фотоматеријали „Лафома“ и фабриката за сапуни и козметика „[[Цветан Димов]]“. Во [[1978]] година започнала продажбата на брендот „Бекутан“.

Кон крајот на [[1980]]-тите, раководството на „Алкалоид“, на чело со [[Трајче Мукаетов]] (кој бил назначен за директор во [[1985]] година) го започнал процесот на ре[[организација]], а темелите на современото [[корпоративно управување]] биле поставени во [[1994]] година. Во тоа време, со финансиска поддршка на [[Европска банка за обнова и развој|Европската банка за обнова и развој]] и [[Меѓународна финансиска корпорација|Меѓународната финансиска корпорација]], „Алкалоид“ почнал голем инвестициски циклус. Во [[2003]] година, „Алкалоид“ ја пуштил во употреба новата [[Микробиологија|микробиолошка]] лабораторија, во [[2005]] година нова [[Хемија|хемиска]] [[лабораторија]], во [[2009]] година бил отворен Институтот за истражување и развој, во [[2014]] година била отворена лабораторијата „АлкаЛаб“ во [[Љубљана]], а во 2016 година бил основан Центарот за контрола на квалитетот. Како израз на општествената одговорност, во мај 2007 година била основана [[Фондација „Трајче Мукаетов“|Фондацијата „Трајче Мукаетов“]], која заклучно со [[2016]] година стипендирала 344 студенти по [[фармација]] и [[медицина]] на [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во Скопје, а 34 од стипендираните студенти се вработиле во „Алкалоид“. Притоа, од основањето до 2016 година, фондацијата доделила стипендии во износ од 63,2 милиони [[денар]]и.&lt;ref&gt;Живко Мукаетов, „Компаниите треба сами да го трасираат својот пат кон успехот“, ''Економија и бизнис'', година 18, број 220, октомври 2016, стр. 17-22.&lt;/ref&gt;

Во [[2016]] година, „Алкалоид“ бил водечко фармацевтско друштво во Македонија и шесто по големина во [[Југоисточна Европа]], со 1.600 вработени, од кои 1.200 во Македонија и над 300 во странство. На [[20 септември]] [[2016]] година, во [[хотел]]от „[[Александар палас]]“ била прославена осумдесетгодишнината од основањето на „Алкалоид“, а свечено обраќање имал генералниот директор [[Живко Мукаетов]].&lt;ref&gt;„Алкалоид пред 80 години почнал со 15 работници, а денес има 1.600“, ''Дневник'', година XX, број 6172, четврток, 22 септември 2016, стр. 4.&lt;/ref&gt;

== Организациска структура ==
Почнувајќи од [[1979]] година, „Алкалоид-Фармација“ има воспоставено оддел што е задолжен за развој и соработка со странски претпријатија од аспект на договори за застапства, за дистрибуција, за консигнациски складови. Успешното долгогодишно работење и стекнатото искуство од овој сегмент, претставувало основа за формирање на „АЛКАЛОИД КОНС“ ДООЕЛ Друштво за промет и услуги [[увоз]] - [[извоз]] кое успешно и самостојно работи во [[Република Македонија]] од [[5 февруари]] [[2004]] година. За подготовка на измената на организационата структура и создавање на комплементарност во дејностите, во [[2006]] година било основано друштвото „Алкалоид Премази“ дооел Скопје (сегментот кој се занимава со бои и лакови) како посебна организациона единица, со што бројот на друштва - ќерки на Алкалоид АД Скопје“ пораснал на 11.

„Алкалоид“ има 14 подружници и четири претставништва во повеќе земји, како: [[Србија]], [[Црна Гора]], [[Бугарија]], [[Косово]], [[Босна и Херцеговина]], [[Хрватска]], [[Словенија]], [[Швајцарија]], [[Албанија]], [[Турција]], [[Русија]], [[Украина]] и [[САД]]. Во [[2016]] година, „Алкалоид“ продавал над 60% од производството во странство, и тоа на пазарите на околу 30 земји, и тоа: 35% во земјите од [[Југоисточна Европа]], 17% во земјите од [[ЕУ]], 7% во [[Русија]] и 2% во [[САД]].&lt;ref&gt;Живко Мукаетов, „Компаниите треба сами да го трасираат својот пат кон успехот“, ''Економија и бизнис'', година 18, број 220, октомври 2016, стр. 20.&lt;/ref&gt;

Главен извршен директор на „Алкалоид“ е [[Живко Мукаетов]].

==Производство==
Во [[производство]]то на фармацевтски производи „Алкалоид“ применува современа [[технологија]] која му овозможува продажба на пазарите на [[Европската Унија]]. Во 2017 година, Агенцијата за лекови и медицински средства на [[Република Словенија]] (''JAZMP'') извршила инспекција на погоните за производство на лекови и ги обновила сертификатите за собразност со начелата на Добрата производна пракса (''GMP''), со важност од три години, дефинирани во директивите на Европската Унија.&lt;ref&gt;„Потврдени сертификатите за добра производна пракса (ГМП (GMP)) на Алкалоид“, ''Економија и бизнис'', година 19, број 227, мај 2017, стр. 12.&lt;/ref&gt;
=== Кафетин ===
[[Податотека:Caffetin Alkaloid.jpg|мини|десно|Кафетин таблети]]
Лекот „[[кафетин]]“ (Caffetin&lt;sup&gt;®&lt;/sup&gt;) е убедливо најраспространетиот и најпознатиот производ на „Алкалоид АД Скопје“. Лекот бил лансиран е во [[1957]] година и станал многу продаван производ на подрачјето на поранешна [[Југославија]], а покрај тоа се продавал и на пазарите во 15 земји, меѓу кои и [[Русија]], [[Бугарија]] и [[Романија]].

Кафетин влегува во групата на комбинирани [[аналгетици]]. Содржи четири компоненти: [[парацетамол]] (250 мг), [[пропифеназон]] (210 мг), [[кодеин]] (10 мг) и [[кофеин]] (50 мг). Минималните дози на активни компоненети овозможуваат минимална инциденца на нескани ефекти, а во Националниот центар за несакни дејства на лекови на Македонија нема ниту еден регистриран случај на несакано дејство од кафетин.

===Бекутан===
На 8 март 1978 година, „Алкалоид“ започнал со производството на производите од програмата „Бекутан“, кога [[Технологија|технологот]] Блажо Ставров и [[Фармација|фармацевтот]] Софка Солеска рачно го изработиле кремот „Бекутан“ во количество од три [[килограм]]и кои им ги подариле на децата во една градинка. Постепено, производниот асортиман се проширувал и во 2018 година опфаќал 26 производи со над 50 различни пакувања.&lt;ref&gt;Мирослав Саздовски, „Алкалоид одбележа 40 години бекутан“, ''Економија и бизнис'', година XX, број 239, четврток, мај 2018, стр. 8.&lt;/ref&gt;

==Финансиски резултати==
Во 2016 година, [[приходи]]те од продажба на „Алкалоид“ изнесувале 6.418.580.770 денари, што претставувало пораст од 7% во однос на 2015 година. Добивката пред финансиските [[трошоци]], даноците и [[амортизација]]та  изнесувала 1.208.748.918 денари (пораст од 13%), а нето-добивката пораснала за 9%. На консолидирана основа, вкупните приходи од продажбата изнесувале 8.292.770.038 денари (пораст од 6% во однос на 2015), што било последица на порастот на продажбата на домашниот пазар за 3% и порастот на [[извоз]]от од 8%. Притоа, од вкупните консолидирани приходи од продажбата, 40% биле остварени во Македонија, а 60% на пазарите во странство.&lt;ref&gt;Мирослав Саздовски, „продолжува трендот на позитивни резултати за Алкалоид“, ''Економија и бизнис'', година 19, број 226, април 2017, стр. 12.&lt;/ref&gt;

Во 2017 година, вкупните консолидирани приходи од продажба изнесувале 9.094.716.094 денари од кои 38% биле остварени на македонскиот пазар, а 62% на странските пазари. Консолидираната добивка пред финансиските [[трошоци]], [[Данок|даноците]] и [[амортизација]]та (ЕБИТДА) изнесувала 1.413.336.067 денари, а нето-консолидираната добивка 809.277.171 денар. Истовремено, инвестиците во основни средства изнесувале 861.420.437 денари.&lt;ref&gt;Мирослав Саздовски, „Алкалоид прикажа раст на продажбата, добивката и инвестициите во 2017 година“, ''Економија и бизнис'', година XX, број 238, април 2018, стр. 8.&lt;/ref&gt;

==Општествена одговорност==
Во текот на 2019 и 2020 година, „Алкалоид“ ја реализирал [[донација]]та во општата [[болница]] во [[Кавадарци]] во вкупна вредност од 10,5 милиони [[денар]]и, наменета за опремување на одделот за женски болести.&lt;ref&gt;Мирослав Саздовски, „Алкалоид и Фондацијата „Трајче Мукаетов“ со донација од 170 000 евра за ЈЗУ Општа болница Кавадарци“, ''Економија и бизнис'', година 22, број 666, октомври 2020, стр. 7.&lt;/ref&gt;

==Награди и признанија==
Во 2017 година, „Алкалоид“ ја добил наградата за најдобра општествено одговорна практика во категоријата „Однос кон вработените“ што ја доделуваат [[Министерство за економија на Македонија|Министерството за економија]] и Координативното тело за [[општествена одговорност]]. Притоа, „Алкалоид“ ја добил оваа награда за спроведениот проект „Имплементација на системот за управување со таленти“. Почнувајќи од 2009 година, „Алкалоид“ дури осумпати ја освоил оваа награда за општествена одговорност, во повеќе категории: за [[Етика|етичко]] управување (за проектот „Кодекс на етичко и бизнис-однесување), за однос кон вработените (за проектите „[[Менаџмент на човечки ресурси|Менаџмент со човечки ресурси]] 20098-2011“ и „Имплементација на системот за управување со таленти“), за вложување во заедницата (за проектите „Политика за општествена одговорност на Алкалоид АД - Симбиоза за поздрав живот и иднина“, „Биди ми пријател“ и „Поддршка за спортот и државните репрезентации“) и за однос кон [[Животна средина|животната средина]] (за проектот „Обновливи извори на [[енергија]] и [[енергетска ефикасност]] при инвестициски активности“).&lt;ref&gt;Мирослав Саздовски, „Алкалоид - добитник на јубилејно признание за општествена одговорност и национална награда за однос кон вработените“, ''Економија и бизнис'', година 20, број 234/235, декември 2017/јануари 2018, стр. 12.&lt;/ref&gt;

==Галерија==

&lt;center&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120px&quot;&gt;
File:Алкалоид - Скопје 01.jpg|Поглед кој административната зграда на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 01.jpg|Поглед кој административната зграда на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 05.jpg|Главниот влез на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 07.jpg|Главниот влез на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 08.jpg|Главниот влез на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 10.jpg|Главниот влез на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 11.jpg|Поглед кон фабриката
File:Алкалоид - Скопје 13.jpg|Главниот влез на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 16.jpg|Алкалоид од задната страна
File:Алкалоид - Скопје 17.jpg|Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 18.jpg|Алкалоид

&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;
== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [http://www.alkaloid.com.mk/doma.nspx Мреж. место на Алкалоид] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130107123431/http://www.alkaloid.com.mk/doma.nspx |date=2013-01-07 }} {{mk}}
* [http://www.caffetin.com.mk/flash/default_uh.asp Мреж. место за Кафетин] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140321034814/http://www.caffetin.com.mk/flash/default_uh.asp |date=2014-03-21 }} {{mk}}
* [http://www.becutan.com/ Becutan] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170620121323/http://www.becutan.com/ |date=2017-06-20 }}
* [http://www.goodnature.com.mk/ GoodNature]
* [http://www.blackup.com.mk/ BlackUp] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170611142709/http://blackup.com.mk/ |date=2017-06-11 }}
* [http://www.herbal.com.mk/ Herbal] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170715211745/http://www.herbal.com.mk/ |date=2017-07-15 }}

[[Категорија:Трговски друштва во Македонија]]
[[Категорија:Фармацевтски претпријатија од Македонија]]</text>
      <sha1>8bob872jmpd7qv38d94rmbzyv2hzye4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651644</id>
      <parentid>5651638</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:37:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24419" sha1="84p4v6dywk68z9nszq33pxjn1br1kdh" xml:space="preserve">{{Инфокутија Претпријатие 
| company_name   = Алкалоид
| company_logo   = [[Податотека:Алкалоид-Лого.svg|200п|Алкалоид]]
| company_type   = [[акционерско друштво]]
| slogan         = Здравјето, пред сè
| foundation     = 1936|
| location       = [[Скопје]]
| key_people     = [[Живко Мукаетов]] (ген. дир.)
| revenue        = 339,3 милиони евра (2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=АЛКАЛОИД – резултати од работењето за периодот јануари – декември 2025 година |url=https://alkaloid.com.mk/mk/alkaloid-rezultati-od-rabotenjeto-za-periodot-januari-dekemvri-2025-godina |website=Алкалоид АД Скопје |date=25 февруари 2026 |access-date=2026-10-30 |language=mk}}&lt;/ref&gt;
| operating_income = 36,1 милиони евра (2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Консолидирани финансиски извештаи и извештај на независните ревизори за 2025 година |url=https://alkaloid.com.mk/uploads/Konsolidirani_finansiski_izveshtai_so_Izveshta_na_nezavisen_revizor_za_2025_godina_c032f57e54.pdf |publisher=Алкалоид АД Скопје |year=2026 |page=9 |format=PDF |language=mk |access-date=2026-10-30}}&lt;/ref&gt;
| net_income     = 29,2 милиони евра (2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Консолидирани финансиски извештаи и извештај на независните ревизори за 2025 година |url=https://alkaloid.com.mk/uploads/Konsolidirani_finansiski_izveshtai_so_Izveshta_na_nezavisen_revizor_za_2025_godina_c032f57e54.pdf |publisher=Алкалоид АД Скопје |year=2026 |page=9 |format=PDF |language=mk |access-date=2026-10-30}}&lt;/ref&gt;
| assets = 395,4 милиони евра (2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Консолидирани финансиски извештаи и извештај на независните ревизори за 2025 година |url=https://alkaloid.com.mk/uploads/Konsolidirani_finansiski_izveshtai_so_Izveshta_na_nezavisen_revizor_za_2025_godina_c032f57e54.pdf |publisher=Алкалоид АД Скопје |year=2026 |pages=8, 29 |format=PDF |language=mk |access-date=2026-10-30}}&lt;/ref&gt;
| equity = 250,3 милиони евра (2025)&lt;ref&gt;{{cite web |title=Консолидирани финансиски извештаи и извештај на независните ревизори за 2025 година |url=https://alkaloid.com.mk/uploads/Konsolidirani_finansiski_izveshtai_so_Izveshta_na_nezavisen_revizor_za_2025_godina_c032f57e54.pdf |publisher=Алкалоид АД Скопје |year=2026 |page=11 |format=PDF |language=mk |access-date=2026-10-30}}&lt;/ref&gt;
| num_employees  = 3.019 (2026)&lt;ref&gt;{{cite web |title=АЛКАЛОИД – резултати од работењето за периодот јануари – септември 2026 година |url=https://alkaloid.com.mk/mk/alkaloid-rezultati-od-rabotenjeto-za-periodot-januari-septemvri-2026-godina |website=Алкалоид АД Скопје |date=29 октомври 2026 |access-date=2026-10-30 |language=mk}}&lt;/ref&gt;
| industry       = [[фармација]], [[козметика]], [[билкарство]] и [[хемија]]
| products       = 
| net_income      =
| homepage       = [http://www.alkaloid.com.mk/doma.nspx alkaloid.com.mk]
}}
'''Алкалоид''' — македонско трговско друштво&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://eurohaus.com.mk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=86:2009-04-29-06-47-29&amp;catid=1:latest-news&amp;Itemid=50&amp;lang=mk|title=Алкалоид Скопје|publisher=Eurohaus|accessdate=2 септември 2011|archive-date=2014-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20140822201235/http://www.eurohaus.com.mk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=86%3A2009-04-29-06-47-29&amp;catid=1%3Alatest-news&amp;Itemid=50&amp;lang=mk|url-status=dead}} {{mk}}&lt;/ref&gt; за производство на [[лек]]ови, преработка на [[растение|билни]] суровини, производство на [[козметика|козметички]] и [[хемиска супстанција|хемиски]] производи. „Алкалоид“ е [[акционерско друштво]] во чии рамки работат два [[профит]]ни центри: [[Фармација]] и [[Хемија]], [[Козметика]] и Билкарство; а има и има фирмaќерка („Алкалоид КОНС“), како и 13 подружници надвор од [[Македонија]] (во [[Србија]], [[Црна Гора]], на [[Косово]], во [[Албанија]], [[Босна и Херцеговина]], [[Хрватска]], [[Словенија]], [[Швајцарија]], [[Бугарија]], [[Романија]], [[Украина]], [[Русија]] и [[САД]]). Друштвото е доминантен [[капитал]] во сопственост на приватни акционери, од кои 5,05% се странски инвеститори.

==Историја==
„Алкалоид“ започнал со работа на [[15 август]] [[1936]] година, со два погона и само со 15 работници, кои произведувале 350 [[килограм]]и фармацевтски суровини. Десетина години подоцна, [[фабрика]]та го зголемила обемот на производството за десетпати. Во [[1957]] година започнал да работи галенскиот погон за производство на [[лекови]]. Во [[1967]] година бил воведен брендот „Прокулин“. Во [[1970]]-тите била пуштена во погон новата фабрика на површина од 7.000 [[Квадратен метар|квадратни метри]] при што се интегрирале Фабриката „Билка“, Фабриката за [[производство]] на хемикалии и фотоматеријали „Лафома“ и фабриката за сапуни и козметика „[[Цветан Димов]]“. Во [[1978]] година започнала продажбата на брендот „Бекутан“.

Кон крајот на [[1980]]-тите, раководството на „Алкалоид“, на чело со [[Трајче Мукаетов]] (кој бил назначен за директор во [[1985]] година) го започнал процесот на ре[[организација]], а темелите на современото [[корпоративно управување]] биле поставени во [[1994]] година. Во тоа време, со финансиска поддршка на [[Европска банка за обнова и развој|Европската банка за обнова и развој]] и [[Меѓународна финансиска корпорација|Меѓународната финансиска корпорација]], „Алкалоид“ почнал голем инвестициски циклус. Во [[2003]] година, „Алкалоид“ ја пуштил во употреба новата [[Микробиологија|микробиолошка]] лабораторија, во [[2005]] година нова [[Хемија|хемиска]] [[лабораторија]], во [[2009]] година бил отворен Институтот за истражување и развој, во [[2014]] година била отворена лабораторијата „АлкаЛаб“ во [[Љубљана]], а во 2016 година бил основан Центарот за контрола на квалитетот. Како израз на општествената одговорност, во мај 2007 година била основана [[Фондација „Трајче Мукаетов“|Фондацијата „Трајче Мукаетов“]], која заклучно со [[2016]] година стипендирала 344 студенти по [[фармација]] и [[медицина]] на [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] во Скопје, а 34 од стипендираните студенти се вработиле во „Алкалоид“. Притоа, од основањето до 2016 година, фондацијата доделила стипендии во износ од 63,2 милиони [[денар]]и.&lt;ref&gt;Живко Мукаетов, „Компаниите треба сами да го трасираат својот пат кон успехот“, ''Економија и бизнис'', година 18, број 220, октомври 2016, стр. 17-22.&lt;/ref&gt;

Во [[2016]] година, „Алкалоид“ бил водечко фармацевтско друштво во Македонија и шесто по големина во [[Југоисточна Европа]], со 1.600 вработени, од кои 1.200 во Македонија и над 300 во странство. На [[20 септември]] [[2016]] година, во [[хотел]]от „[[Александар палас]]“ била прославена осумдесетгодишнината од основањето на „Алкалоид“, а свечено обраќање имал генералниот директор [[Живко Мукаетов]].&lt;ref&gt;„Алкалоид пред 80 години почнал со 15 работници, а денес има 1.600“, ''Дневник'', година XX, број 6172, четврток, 22 септември 2016, стр. 4.&lt;/ref&gt;

== Организациска структура ==
Почнувајќи од [[1979]] година, „Алкалоид-Фармација“ има воспоставено оддел што е задолжен за развој и соработка со странски претпријатија од аспект на договори за застапства, за дистрибуција, за консигнациски складови. Успешното долгогодишно работење и стекнатото искуство од овој сегмент, претставувало основа за формирање на „АЛКАЛОИД КОНС“ ДООЕЛ Друштво за промет и услуги [[увоз]] - [[извоз]] кое успешно и самостојно работи во [[Република Македонија]] од [[5 февруари]] [[2004]] година. За подготовка на измената на организационата структура и создавање на комплементарност во дејностите, во [[2006]] година било основано друштвото „Алкалоид Премази“ дооел Скопје (сегментот кој се занимава со бои и лакови) како посебна организациона единица, со што бројот на друштва - ќерки на Алкалоид АД Скопје“ пораснал на 11.

„Алкалоид“ има 14 подружници и четири претставништва во повеќе земји, како: [[Србија]], [[Црна Гора]], [[Бугарија]], [[Косово]], [[Босна и Херцеговина]], [[Хрватска]], [[Словенија]], [[Швајцарија]], [[Албанија]], [[Турција]], [[Русија]], [[Украина]] и [[САД]]. Во [[2016]] година, „Алкалоид“ продавал над 60% од производството во странство, и тоа на пазарите на околу 30 земји, и тоа: 35% во земјите од [[Југоисточна Европа]], 17% во земјите од [[ЕУ]], 7% во [[Русија]] и 2% во [[САД]].&lt;ref&gt;Живко Мукаетов, „Компаниите треба сами да го трасираат својот пат кон успехот“, ''Економија и бизнис'', година 18, број 220, октомври 2016, стр. 20.&lt;/ref&gt;

Главен извршен директор на „Алкалоид“ е [[Живко Мукаетов]].

==Производство==
Во [[производство]]то на фармацевтски производи „Алкалоид“ применува современа [[технологија]] која му овозможува продажба на пазарите на [[Европската Унија]]. Во 2017 година, Агенцијата за лекови и медицински средства на [[Република Словенија]] (''JAZMP'') извршила инспекција на погоните за производство на лекови и ги обновила сертификатите за собразност со начелата на Добрата производна пракса (''GMP''), со важност од три години, дефинирани во директивите на Европската Унија.&lt;ref&gt;„Потврдени сертификатите за добра производна пракса (ГМП (GMP)) на Алкалоид“, ''Економија и бизнис'', година 19, број 227, мај 2017, стр. 12.&lt;/ref&gt;
=== Кафетин ===
[[Податотека:Caffetin Alkaloid.jpg|мини|десно|Кафетин таблети]]
Лекот „[[кафетин]]“ (Caffetin&lt;sup&gt;®&lt;/sup&gt;) е убедливо најраспространетиот и најпознатиот производ на „Алкалоид АД Скопје“. Лекот бил лансиран е во [[1957]] година и станал многу продаван производ на подрачјето на поранешна [[Југославија]], а покрај тоа се продавал и на пазарите во 15 земји, меѓу кои и [[Русија]], [[Бугарија]] и [[Романија]].

Кафетин влегува во групата на комбинирани [[аналгетици]]. Содржи четири компоненти: [[парацетамол]] (250 мг), [[пропифеназон]] (210 мг), [[кодеин]] (10 мг) и [[кофеин]] (50 мг). Минималните дози на активни компоненети овозможуваат минимална инциденца на нескани ефекти, а во Националниот центар за несакни дејства на лекови на Македонија нема ниту еден регистриран случај на несакано дејство од кафетин.

===Бекутан===
На 8 март 1978 година, „Алкалоид“ започнал со производството на производите од програмата „Бекутан“, кога [[Технологија|технологот]] Блажо Ставров и [[Фармација|фармацевтот]] Софка Солеска рачно го изработиле кремот „Бекутан“ во количество од три [[килограм]]и кои им ги подариле на децата во една градинка. Постепено, производниот асортиман се проширувал и во 2018 година опфаќал 26 производи со над 50 различни пакувања.&lt;ref&gt;Мирослав Саздовски, „Алкалоид одбележа 40 години бекутан“, ''Економија и бизнис'', година XX, број 239, четврток, мај 2018, стр. 8.&lt;/ref&gt;

==Финансиски резултати==
Во 2016 година, [[приходи]]те од продажба на „Алкалоид“ изнесувале 6.418.580.770 денари, што претставувало пораст од 7% во однос на 2015 година. Добивката пред финансиските [[трошоци]], даноците и [[амортизација]]та  изнесувала 1.208.748.918 денари (пораст од 13%), а нето-добивката пораснала за 9%. На консолидирана основа, вкупните приходи од продажбата изнесувале 8.292.770.038 денари (пораст од 6% во однос на 2015), што било последица на порастот на продажбата на домашниот пазар за 3% и порастот на [[извоз]]от од 8%. Притоа, од вкупните консолидирани приходи од продажбата, 40% биле остварени во Македонија, а 60% на пазарите во странство.&lt;ref&gt;Мирослав Саздовски, „продолжува трендот на позитивни резултати за Алкалоид“, ''Економија и бизнис'', година 19, број 226, април 2017, стр. 12.&lt;/ref&gt;

Во 2017 година, вкупните консолидирани приходи од продажба изнесувале 9.094.716.094 денари од кои 38% биле остварени на македонскиот пазар, а 62% на странските пазари. Консолидираната добивка пред финансиските [[трошоци]], [[Данок|даноците]] и [[амортизација]]та (ЕБИТДА) изнесувала 1.413.336.067 денари, а нето-консолидираната добивка 809.277.171 денар. Истовремено, инвестиците во основни средства изнесувале 861.420.437 денари.&lt;ref&gt;Мирослав Саздовски, „Алкалоид прикажа раст на продажбата, добивката и инвестициите во 2017 година“, ''Економија и бизнис'', година XX, број 238, април 2018, стр. 8.&lt;/ref&gt;

==Општествена одговорност==
Во текот на 2019 и 2020 година, „Алкалоид“ ја реализирал [[донација]]та во општата [[болница]] во [[Кавадарци]] во вкупна вредност од 10,5 милиони [[денар]]и, наменета за опремување на одделот за женски болести.&lt;ref&gt;Мирослав Саздовски, „Алкалоид и Фондацијата „Трајче Мукаетов“ со донација од 170 000 евра за ЈЗУ Општа болница Кавадарци“, ''Економија и бизнис'', година 22, број 666, октомври 2020, стр. 7.&lt;/ref&gt;

==Награди и признанија==
Во 2017 година, „Алкалоид“ ја добил наградата за најдобра општествено одговорна практика во категоријата „Однос кон вработените“ што ја доделуваат [[Министерство за економија на Македонија|Министерството за економија]] и Координативното тело за [[општествена одговорност]]. Притоа, „Алкалоид“ ја добил оваа награда за спроведениот проект „Имплементација на системот за управување со таленти“. Почнувајќи од 2009 година, „Алкалоид“ дури осумпати ја освоил оваа награда за општествена одговорност, во повеќе категории: за [[Етика|етичко]] управување (за проектот „Кодекс на етичко и бизнис-однесување), за однос кон вработените (за проектите „[[Менаџмент на човечки ресурси|Менаџмент со човечки ресурси]] 20098-2011“ и „Имплементација на системот за управување со таленти“), за вложување во заедницата (за проектите „Политика за општествена одговорност на Алкалоид АД - Симбиоза за поздрав живот и иднина“, „Биди ми пријател“ и „Поддршка за спортот и државните репрезентации“) и за однос кон [[Животна средина|животната средина]] (за проектот „Обновливи извори на [[енергија]] и [[енергетска ефикасност]] при инвестициски активности“).&lt;ref&gt;Мирослав Саздовски, „Алкалоид - добитник на јубилејно признание за општествена одговорност и национална награда за однос кон вработените“, ''Економија и бизнис'', година 20, број 234/235, декември 2017/јануари 2018, стр. 12.&lt;/ref&gt;

==Галерија==

&lt;center&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120px&quot;&gt;
File:Алкалоид - Скопје 01.jpg|Поглед кој административната зграда на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 01.jpg|Поглед кој административната зграда на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 05.jpg|Главниот влез на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 07.jpg|Главниот влез на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 08.jpg|Главниот влез на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 10.jpg|Главниот влез на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 11.jpg|Поглед кон фабриката
File:Алкалоид - Скопје 13.jpg|Главниот влез на Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 16.jpg|Алкалоид од задната страна
File:Алкалоид - Скопје 17.jpg|Алкалоид
File:Алкалоид - Скопје 18.jpg|Алкалоид

&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;
== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [http://www.alkaloid.com.mk/doma.nspx Мреж. место на Алкалоид] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130107123431/http://www.alkaloid.com.mk/doma.nspx |date=2013-01-07 }} {{mk}}
* [http://www.caffetin.com.mk/flash/default_uh.asp Мреж. место за Кафетин] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140321034814/http://www.caffetin.com.mk/flash/default_uh.asp |date=2014-03-21 }} {{mk}}
* [http://www.becutan.com/ Becutan] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170620121323/http://www.becutan.com/ |date=2017-06-20 }}
* [http://www.goodnature.com.mk/ GoodNature]
* [http://www.blackup.com.mk/ BlackUp] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170611142709/http://blackup.com.mk/ |date=2017-06-11 }}
* [http://www.herbal.com.mk/ Herbal] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170715211745/http://www.herbal.com.mk/ |date=2017-07-15 }}

[[Категорија:Трговски друштва во Македонија]]
[[Категорија:Фармацевтски претпријатија од Македонија]]</text>
      <sha1>84p4v6dywk68z9nszq33pxjn1br1kdh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Список на градови во Латвија</title>
    <ns>0</ns>
    <id>754724</id>
    <revision>
      <id>5651769</id>
      <parentid>5436050</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T07:43:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Olgerts V</username>
        <id>49398</id>
      </contributor>
      <comment>/* Паланки */ дополнување</comment>
      <origin>5651769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12163" sha1="69bcs1zz99km5qtplk29w4sbo0e2azd" xml:space="preserve">[[Податотека:Historical regions of Latvia mk.svg|мини|десно|400п|Карта на градовите во Латвија.]]
Во [[Латвија]] постојат 10 [[град]]ови ({{langx|lv|valstspilsēta}}, „државен град“, {{крат|мн.|множина}} ''valstspilsētas'') и 71 [[паланка]] (''{{јаз|lv|novada pilsēta}}'', „општински град“, {{крат|мн.|множина}} ''novada pilsētas'').

Според латвискиот закон, паланките се населени места кои претставуваат средишта на културата и трговијата со развиена инфраструктура и барем 2.000 жители. Сепак, постојат населби прогласени за паланки кои имаат помалку жители, но ги задоволуваат другите услови (или биле паланки во минатото).

За да стане град, населеното место треба да има барем 25.000 жители. Покрај тоа, градот треба да има развиен деловен сектор, [[сообраќај]], општествени установи и да биде значително културно средиште. Овие услови може да се занемарат ако бројот на жители е доволно голем.&lt;ref name=&quot;likums&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20120724172403/http://www.ttc.lv/export/sites/default/docs/LRTA/Likumi/Law_On_Administrative_Territories_and_Populated_Areas.doc Law On Administrative Territories and Populated Areas]
&lt;/ref&gt;

Во 2020 г. е одлучено поимот „републички град“ службено да се замени со „државен град“ (''valstspilsēta''). Во таа прилика дотогашната паланка [[Огре]] е прогласена за државен град.&lt;ref&gt;{{нмс |title=Vienojas par desmit valstspilsētām |url=https://www.la.lv/vienojas-par-devinam-valstspilsetam |access-date=7 октомври 2023 |website=LA.LV }}&lt;/ref&gt;

Најголемите 7 државни градови имаат независни управи, а најмалите 3 ([[Јекабпилс]], [[Огре]] и [[Валмиера]]) се во состав на општини.&lt;ref&gt;{{нмс |date=22 јуни 2020 |title=Levits izsludina Administratīvi teritoriālās reformas likumu |url=https://www.apollo.lv/7002405/levits-izsludina-administrativi-teritorialas-reformas-likumu |access-date=7 октомври 2023 |website=Sabiedrība un politika}}&lt;/ref&gt;

==Државни градови==
[[Податотека:Riga skyline.jpg|мини|[[Рига]]]]
[[Податотека:Daugavpils University square.jpg|мини|[[Даугавпилс]]]]
[[Податотека:Liepaja view.jpg|мини|[[Лиепаја]]]]
[[Податотека:Jelgava aerial view.jpg|мини|[[Јелгава]]]]
[[Податотека:Jurmala juli 2005.jpg|мини|[[Јурмала]]]]
[[Податотека:Ventspilis. Kuldigas gatve, 2006-09-22.jpg|мини|[[Вентспилс]]]]
[[Податотека:Rēzekne Sāpju Dievmātes katoļu baznīca 1999-09-14.jpg|мини|[[Резекне]]]]
{|class=&quot;sortable wikitable&quot; )
|-
!Град
!Латвиски
!Население&lt;br&gt;(2023)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{нмс |title=Population in regions, cities, municipalities, towns, rural territories, neighbourhoods and densely populated areas by ethnicity |url=https://data.stat.gov.lv/pxweb/en/OSP_PUB/START__POP__IR__IRE/RIG040/ |publisher=National Statistical System of Latvia |access-date=8 јули 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Валмиера]]
|''Valmiera''
|22.408
|-
|[[Вентспилс]]
|''Ventspils''
|33.053
|-
|[[Даугавпилс]]
|''Daugavpils''
|79.299
|-
|[[Јекабпилс]]
|''Jēkabpils''
|21.179
|-
|[[Јелгава]]
|''Jelgava''
|55.384
|-
|[[Јурмала]]
|''Jūrmala''
|50.842
|-
|[[Лиепаја]]
|''Liepāja''
|67.335
|-
|[[Огре]]
|''Ogre''
|22.767
|-
|[[Резекне]]
|''Rēzekne''
|26.805
|-
|[[Рига]]
|''Rīga''
|614.987
|}

==Паланки==
{|class=&quot;sortable wikitable&quot; )
|-
!Паланка
!Латвиски
!Население&lt;br&gt;(2023)&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
![[Административна поделба на Латвија|Општина]]&lt;ref name=&quot;likums&quot; /&gt;
|-
|[[Адажи]]
|''Ādaži''
|7.403
|[[Адажи (општина)|Адажи]]
|-
|[[Ајзкраукле]]
|''Aizkraukle''
|6.850
|[[Ајзкраукле (општина)|Ајзкраукле]]
|-
|[[Ајзпуте]]
|''Aizpute''
|3.852
|[[Јужна Курландија]]
|-
|[[Ајнажи]]
|''Ainaži''
|611
|[[Лимбажи (општина)|Лимбажи]]
|-
|[[Акнисте]]
|''Aknīste''
|937
|[[Јекабпилс (општина)|Јекабпилс]]
|-
|[[Алоја (град)|Алоја]]
|''Aloja''
|1.046
|[[Лимбажи (општина)|Лимбажи]]
|-
|[[Алуксне]]
|''Alūksne''
|6.171
|[[Алуксне (општина)|Алуксне]]
|-
|[[Апе]]
|''Ape''
|785
|[[Смилтене (општина)|Смилтене]]
|-
|[[Ауце]]
|''Auce''
|2.151
|[[Добеле (општина)|Добеле]]
|-
|[[Балви]]
|''Balvi''
|5.623
|[[Балви (општина)|Балви]]
|-
|[[Балдоне]]
|''Baldone''
|3.708
|[[Ќекава (општина)|Ќекава]]
|-
|[[Баложи]]
|''Baloži''
|6.874
|[[Ќекава (општина)|Ќекава]]
|-
|[[Бауска]]
|''Bauska''
|9.792
|[[Бауска (општина)|Бауска]]
|-
|[[Броцени]]
|''Brocēni''
|2.821
|[[Салдус (општина)|Салдус]]
|-
|[[Валдемарпилс]]
|''Valdemārpils''
|1.106
|[[Талси (општина)|Талси]]
|-
|[[Валка]]
|''Valka''
|4.498
|[[Валка (општина)|Валка]]
|-
|[[Вангажи]]
|''Vangaži''
|3.237
|[[Ропажи (општина)|Ропажи]]
|-
|[[Варакљани]]
|''Varakļāni''
|1.670
|[[Варакљани (општина)|Варакљани]]
|-
|[[Виесите]]
|''Viesīte''
|1.485
|[[Јекабпилс (општина)|Јекабпилс]]
|-
|[[Виљака]]
|''Viļaka''
|1.193
|[[Балви (општина)|Балви]]
|-
|[[Виљани]]
|''Viļāni''
|2.729
|[[Резекне (општина)|Резекне]]
|-
|[[Гробиња]]
|''Grobiņa''
|3.551
|[[Јужна Курландија]]
|-
|[[Гулбене]]
|''Gulbene''
|6.801
|[[Гулбене (општина)|Гулбене]]
|-
|[[Дагда]]
|''Dagda''
|1.826
|[[Краслава (општина)|Краслава]]
|-
|[[Добеле]]
|''Dobele''
|8.492
|[[Добеле (општина)|Добеле]]
|-
|[[Дурбе]]
|''Durbe''
|492
|[[Јужна Курландија]]
|-
|[[Зилупе]]
|''Zilupe''
|1.332
|[[Луѕа (општина)|Луѕа]]
|-
|[[Иецава]]
|''Iecava''
|5.365
|[[Бауска (општина)|Бауска]]
|-
|[[Икшќиле]]
|''Ikšķile''
|7.433
|[[Огре (општина)|Огре]]
|-
|[[Илуксте]]
|''Ilūkste''
|2.157
|[[Аугшдаугава (општина)|Аугшдаугава]]
|-
|[[Јаунјелгава]]
|''Jaunjelgava''
|1.742
|[[Ајзкраукле (општина)|Ајзкраукле]]
|-
|[[Кандава]]
|''Kandava''
|3.256
|[[Тукумс (општина)|Тукумс]]
|-
|[[Карсава]]
|''Kārsava''
|1.834
|[[Луѕа (општина)|Луѕа]]
|-
|[[Кокнесе]]
|''Koknese''
|2.448
|[[Ајзкраукле (општина)|Ајзкраукле]]
|-
|[[Краслава]]
|''Krāslava''
|6.967
|[[Краслава (општина)|Краслава]]
|-
|[[Кулдига]]
|''Kuldīga''
|9.921
|[[Кулдига (општина)|Кулдига]]
|-
|[[Ливани]]
|''Līvāni''
|6.871
|[[Ливани (општина)|Ливани]]
|-
|[[Лигатне]]
|''Līgatne''
|1.009
|[[Цесис (општина)|Цесис]]
|-
|[[Лиелварде]]
|''Lielvārde''
|5.814
|[[Огре (општина)|Огре]]
|-
|[[Лимбажи]]
|''Limbaži''
|6.571
|[[Лимбажи (општина)|Лимбажи]]
|-
|[[Лубана]]
|''Lubāna''
|1.434
|[[Мадона (општина)|Мадона]]
|-
|[[Луѕа]]
|''Ludza''
|7.530
|[[Луѕа (општина)|Луѕа]]
|-
|[[Мадона (град)|Мадона]]
|''Madona''
|6.645
|[[Мадона (општина)|Мадона]]
|-
|[[Мазсалаца]]
|''Mazsalaca''
|1.082
|[[Валмиера (општина)|Валмиера]]
|-
|[[Марупе]]
|''Mārupe''
|15.828
|[[Марупе (општина)|Марупе]]
|-
|[[Олајне]]
|''Olaine''
|10.084
|[[Олајне (општина)|Олајне]]
|-
|[[Павилоста]]
|''Pāvilosta''
|804
|[[Јужна Курландија]]
|-
|[[Пилтене]]
|''Piltene''
|863
|[[Вентспилс (општина)|Вентспилс]]
|-
|[[Пљавињас]]
|''Pļaviņas''
|2.830
|[[Ајзкраукле (општина)|Ајзкраукле]]
|-
|[[Прељи]]
|''Preiļi''
|5.879
|[[Преиљи (општина)|Преиљи]]
|-
|[[Приекуле (Латвија)|Приекуле]]
|''Priekule''
|1.785
|[[Јужна Курландија]]
|-
|[[Рујиена]]
|''Rūjiena''
|2.649
|[[Валмиера (општина)|Валмиера]]
|-
|[[Сабиле]]
|''Sabile''
|1.242
|[[Талси (општина)|Талси]]
|-
|[[Саласпилс]]
|''Salaspils''
|17.702
|[[Саласпилс (општина)|Саласпилс]]
|-
|[[Салацгрива]]
|''Salacgrīva''
|2.489
|[[Лимбажи (општина)|Лимбажи]]
|-
|[[Салдус]]
|''Saldus''
|9.481
|[[Салдус (општина)|Салдус]]
|-
|[[Саулкрасти]]
|''Saulkrasti''
|3.118
|[[Саулкрасти (општина)|Саулкрасти]]
|-
|[[Седа (Литванија)|Седа]]
|''Seda''
|1.112
|[[Валмиера (општина)|Валмиера]]
|-
|[[Сигулда]]
|''Sigulda''
|14.428
|[[Сигулда (општина)|Сигулда]]
|-
|[[Скрунда]]
|''Skrunda''
|1.826
|[[Кулдига (општина)|Кулдига]]
|-
|[[Смилтене]]
|''Smiltene''
|5.160
|[[Смилтене (општина)|Смилтене]]
|-
|[[Стајцеле]]
|''Staicele''
|790
|[[Лимбажи (општина)|Лимбажи]]
|-
|[[Стенде]]
|''Stende''
|1.544
|[[Талси (општина)|Талси]]
|-
|[[Стренчи]]
|''Strenči''
|953
|[[Валмиера (општина)|Валмиера]]
|-
|[[Субате]]
|''Subate''
|501
|[[Аугшдаугава (општина)|Аугшдаугава]]
|-
|[[Талси]]
|''Talsi''
|8.653
|[[Талси (општина)|Талси]]
|-
|[[Тукумс]]
|''Tukums''
|16.320
|[[Тукумс (општина)|Тукумс]]
|-
|[[Ќегумс]]
|''Ķegums''
|2.052
|[[Огре (општина)|Огре]]
|-
|[[Ќекава]]
|''Ķekava''
|5.118
|[[Ќекава (општина)|Ќекава]]
|-
|[[Царникава]]
|''Carnikava''
|5.317
|[[Адажи (општина)|Адажи]]
|-
|[[Цесвајне]]
|''Cesvaine''
|1.212
|[[Мадона (општина)|Мадона]]
|-
|[[Цесис]]
|''Cēsis''
|14.588
|[[Цесис (општина)|Цесис]]
|}

== Поврзано ==
* [[Административна поделба на Латвија]]
* [[Историски области во Латвија]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Cities in Latvia}}
* [http://www.vietas.lv/eng/index.php?p=19 Карта на градовите и жупите на Латвија со информации] {{en}}
* [http://www.uzkartes.lv/ Пребарлива карта] {{lv}}

{{Европа по тема|Список на градови во}}
{{Градови во Латвија}}

[[Категорија:Градови во Латвија| ]]
[[Категорија:Списоци на градови во Европа|Латвија]]
[[Категорија:Списоци на градови по земја|Латвија]]
[[Категорија:Списоци за Латвија|Градови]]</text>
      <sha1>69bcs1zz99km5qtplk29w4sbo0e2azd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Црква „Св. Георги Победоносец“ - Блаце</title>
    <ns>0</ns>
    <id>755729</id>
    <revision>
      <id>5651702</id>
      <parentid>4704272</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T21:09:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpectralWiz</username>
        <id>106165</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>додадена [[Категорија:Дела на Дебарската школа]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5651702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4827" sha1="01ebm48zsmw5dr6cvjm07043htai12z" xml:space="preserve">{{Инфокутија Македонска црква
|име=Свети Георги Победоносец
|слика=Sv.Georgi-s.Blace-MK.JPG
|големина на слика=250 px
|опис=Црквата „Свети Георги Победоносец“ во селото Блаце
|епархија=Скопска
|намесништво=
|парохија=
|место=Блаце (Скопско){{!}}Блаце
|општина=Петровец
|држава=Македонија
|патрон=[[Свети Георги]] 
|изградба=XVI - XVII век
|осветување=
|живопис=
|ктитор=
|зограф=
|водство=
|мрежно место=
|архитектонски тип=
|архитектонски стил=
|површина=
}}
'''„Свети Георги Победоносец“''' — црква во селото [[Блаце (Скопско)|Блаце]] во околината на градот [[Скопје]]. Храмот се наоѓа во густа листопадна шума, североисточно од селото и до него води асфалтен пат, кој се двои од самиот почеток на селото Блаце. За историјата на оваа црква е забележано дека таа е изградена на темели на постара црква, која повеќепати била споменувана во средновековни записи и прикази за цркви и манастири&lt;ref&gt;Панов Митко. „Енциклопедија на селата во Република Македонија“. Патрија, Скопје, 1998. стр.30&lt;/ref&gt;. Изградбата на црквата датира од XVI или XVII век, а самата црква изобилува со прекрасен живопис, икони и иконостас кои сведочат за нејзината старост. Внатре во црквата постои камен со латински натпис, кој најверојатно потекнува од блиските антички римски населби [[Бадаријана]] или [[Тауресиум]]. Во внатрешноста постојат и повеќе стари икони, меѓу кои е и иконата на патрониот светец Св. Георги како ја убива ламјата, подарена и изработена во [[1866]] година, од иконописец од блиското село [[Летевци]]&lt;ref&gt;Според запис кој стои на долниот раб на самата икона&lt;/ref&gt;. Влезот на црквата е приземен и низок, а над него стои фреска на Свети Георгиј Победоносец со натпис на старословенски за дарителите и градителите на црквата. Околу градбата на црквата се доградувани ѕидови со што е добиен простор за трпезарија, во кој стојат масите на кои се дава ручек за патрониот празник Ѓурѓовден и останатите црковни собори и прослави. Во кругот на црквата се и селските гробишта.

==Галерија==

&lt;gallery&gt;
File:Zivopis-Svod-Blace-MK.JPG|Фреската на Исус Христос Седржител на сводот од куполата
File:P4250278.JPG|Фреската на Богородица ширшаја небес зад олтарот
File:Ikonostas-crkva-Blace-MK.JPG|Иконостасот во црквата
File:Rimski-kamen-vo-crkvata-vo-Blace.JPG|Каменот со латински (римски) натпис
File:Freskozivopis-crkva-Blace-MK.JPG|Фрескоживописот на јужниот ѕид
File:Ikona-Sv.Georgij-Blace-MK.JPG|Иконата на Свети Георгиј Победоносец од 1866 година{{факт}}
File:Vlez-crkva-Blace.JPG|Влезот на црквата со обновената фреска на Свети Георгиј и натписот
File:Kambanarija-Blace-MK.JPG|Дрвената камбанарија на до црквата
&lt;/gallery&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

{{Цркви во Општина Петровец}}
{{КНМ-Петровец}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Георги Победоносец, Блаце}}
[[Категорија:Храмови посветени на Свети Ѓорѓи во Македонија|Блаце]]
[[Категорија:Дела на Дебарската школа]]</text>
      <sha1>01ebm48zsmw5dr6cvjm07043htai12z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651703</id>
      <parentid>5651702</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T21:12:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpectralWiz</username>
        <id>106165</id>
      </contributor>
      <origin>5651703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5131" sha1="diih6q3f2lay4xdobk9yee5m78ufhlb" xml:space="preserve">{{Инфокутија Македонска црква
|име=Свети Георги Победоносец
|слика=Sv.Georgi-s.Blace-MK.JPG
|големина на слика=250 px
|опис=Црквата „Свети Георги Победоносец“ во селото Блаце
|епархија=Скопска
|намесништво=
|парохија=
|место=Блаце (Скопско){{!}}Блаце
|општина=Петровец
|држава=Македонија
|патрон=[[Свети Георги]] 
|изградба=XVI - XVII век
|осветување=
|живопис=
|ктитор=
|зограф=
|водство=
|мрежно место=
|архитектонски тип=
|архитектонски стил=
|површина=
}}
'''„Свети Георги Победоносец“''' — црква во селото [[Блаце (Скопско)|Блаце]] во околината на градот [[Скопје]]. Храмот се наоѓа во густа листопадна шума, североисточно од селото и до него води асфалтен пат, кој се двои од самиот почеток на селото Блаце. За историјата на оваа црква е забележано дека таа е изградена на темели на постара црква, која повеќепати била споменувана во средновековни записи и прикази за цркви и манастири.&lt;ref&gt;Панов Митко. „Енциклопедија на селата во Република Македонија“. Патрија, Скопје, 1998. стр.30&lt;/ref&gt; Изградбата на црквата датира од XVI или XVII век, а самата црква изобилува со прекрасен живопис, икони и иконостас кои сведочат за нејзината старост. Внатре во црквата постои камен со латински натпис, кој најверојатно потекнува од блиските антички римски населби [[Бадаријана]] или [[Тауресиум]]. Во внатрешноста постојат и повеќе стари икони, меѓу кои е и иконата на патрониот светец Св. Георги како ја убива ламјата, подарена и изработена во [[1866]] година, од иконописец од блиското село [[Летевци]].&lt;ref&gt;Според запис кој стои на долниот раб на самата икона&lt;/ref&gt; Влезот на црквата е приземен и низок, а над него стои фреска на Свети Георгиј Победоносец со натпис на старословенски за дарителите и градителите на црквата. Околу градбата на црквата се доградувани ѕидови со што е добиен простор за трпезарија, во кој стојат масите на кои се дава ручек за патрониот празник Ѓурѓовден и останатите црковни собори и прослави. Во кругот на црквата се и селските гробишта.

Фрескоживописот во храмот е изработен од [[Петар Николов]].&lt;ref&gt;{{Василиев|172}}&lt;/ref&gt; Иконата на Свети Ѓорѓи е дело на [[Нестор Фрчковски|Нестор Трајанов]].&lt;ref&gt;{{Василиев|223}}&lt;/ref&gt;

==Галерија==

&lt;gallery&gt;
File:Zivopis-Svod-Blace-MK.JPG|Фреската на Исус Христос Седржител на сводот од куполата
File:P4250278.JPG|Фреската на Богородица ширшаја небес зад олтарот
File:Ikonostas-crkva-Blace-MK.JPG|Иконостасот во црквата
File:Rimski-kamen-vo-crkvata-vo-Blace.JPG|Каменот со латински (римски) натпис
File:Freskozivopis-crkva-Blace-MK.JPG|Фрескоживописот на јужниот ѕид
File:Ikona-Sv.Georgij-Blace-MK.JPG|Иконата на Свети Георгиј Победоносец од 1866 година{{факт}}
File:Vlez-crkva-Blace.JPG|Влезот на црквата со обновената фреска на Свети Георгиј и натписот
File:Kambanarija-Blace-MK.JPG|Дрвената камбанарија на до црквата
&lt;/gallery&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

{{Цркви во Општина Петровец}}
{{КНМ-Петровец}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Георги Победоносец, Блаце}}
[[Категорија:Храмови посветени на Свети Ѓорѓи во Македонија|Блаце]]
[[Категорија:Дела на Дебарската школа]]</text>
      <sha1>diih6q3f2lay4xdobk9yee5m78ufhlb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Адолф фон Бајер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>766399</id>
    <revision>
      <id>5651750</id>
      <parentid>4994389</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T00:25:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4236" sha1="ah8pr8y3ri0e2tcan6hti91s8z19gyh" xml:space="preserve">{{Нобеловец}}
{{Инфокутија за личност
| име             = Јохан Фридрих Адолф фон Баер
| портрет         = Adolf von Baeyer CIPB0531 (cropped).jpg
| px              = 200п
| опис            = германски хемичар
| родено-име      = 
| роден-дата      = {{роден|31|октомври|1835}}
| роден-место     = [[Берлин]], [[Германија]]
| починал-дата    = {{починал|20|август|1917}}
| починал-место   = [[Старнберг]], [[Германија]]
| починал-причина = 
| националност    = 
| наставка        = &lt;!-- ова е наставка за полињата „Роден“ и „Починал“. ако
                     го нема ова поле, ништо нема да се смени --&gt;
| наставка1       = &lt;!-- ова е наставка само за полето „Роден“ --&gt;
| наставка2       = &lt;!-- ова е наставка само за полето „Починал“ --&gt;
| познат          = &lt;!-- овде треба да стои по што е позната личноста. пр. „по улогата во Бетмен“ --&gt;
| занимање        = 
| сопружник       = 
| татко           = 
| мајка           = 
| родители        = 
| роднини         =
| деца            = 
| lbl1            = &lt;!-- Додатно поле 1 --&gt;
| data1           = &lt;!-- Податок за додатното поле 1 --&gt;
| lbl2            = 
| data2           = 
| lbl3            = 
| data3           = 
| lbl4            = 
| data4           = 
| lbl5            = 
| data5           = 
| lbl-style       = &lt;!-- Стил на додатните полиња --&gt;
}}
'''Јохан Фридрих Адолф фон Баер''' ([[Берлин]], [[31 октомври]] [[1835]] - [[Старнберг]], [[20 август]] [[1917]]) — [[Германија|германски]] хемичар.

Во [[1905]] година тој ја добил [[Нобелова награда за хемија|Нобеловата награда за хемија]].&lt;ref name=&quot;DR&quot;/&gt;

== Литература ==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;DR&quot;&gt;Нобеловци, Детска радост, Скопје 1996, 257.&lt;/ref&gt;
}}

{{Германија-биог-никулец}}

{{Нобелова награда за хемија}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Германски химичари]]
[[Категорија:Добитници на Нобеловата награда за хемија]]
[[Категорија:Носители на прускиот Орден за заслуги (граѓански)]]
[[Категорија:Странски членови на Кралското друштво]]
[[Категорија:Дописни членови на Петербуршката академија на науките]]
[[Категорија:Апсолвенти на Хајделбершкиот универзитет]]
[[Категорија:Апсолвенти на Хумболтовиот универзитет]]
[[Категорија:Германски нобеловци]]
[[Категорија:Еврејски нобеловци]]
[[Категорија:Органски хемичари]]
[[Категорија:Членови на Американската академија на уметностите и науките]]
[[Категорија:Членови на Баварската академија на науките]]
[[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]]
[[Категорија:Членови на Пруската академија на науките]]
[[Категорија:Членови на Гетингенската академија на науките]]
[[Категорија:Дописни членови на Руската академија на науките]]
[[Категорија:Членови на Торинската академија на науките]]</text>
      <sha1>ah8pr8y3ri0e2tcan6hti91s8z19gyh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651751</id>
      <parentid>5651750</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T00:31:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16802" sha1="h7e1u5zbp66vmki8019fett1hlo01bn" xml:space="preserve">{{Нобеловец}}
{{Инфокутија за личност
| име             = Јохан Фридрих Адолф фон Баер
| портрет         = Adolf von Baeyer CIPB0531 (cropped).jpg
| px              = 200п
| опис            = германски хемичар
| родено-име      = 
| роден-дата      = {{роден|31|октомври|1835}}
| роден-место     = [[Берлин]], [[Германија]]
| починал-дата    = {{починал|20|август|1917}}
| починал-место   = [[Старнберг]], [[Германија]]
| починал-причина = 
| националност    = 
| наставка        = &lt;!-- ова е наставка за полињата „Роден“ и „Починал“. ако
                     го нема ова поле, ништо нема да се смени --&gt;
| наставка1       = &lt;!-- ова е наставка само за полето „Роден“ --&gt;
| наставка2       = &lt;!-- ова е наставка само за полето „Починал“ --&gt;
| познат          = &lt;!-- овде треба да стои по што е позната личноста. пр. „по улогата во Бетмен“ --&gt;
| занимање        = 
| сопружник       = 
| татко           = 
| мајка           = 
| родители        = 
| роднини         =
| деца            = 
| lbl1            = &lt;!-- Додатно поле 1 --&gt;
| data1           = &lt;!-- Податок за додатното поле 1 --&gt;
| lbl2            = 
| data2           = 
| lbl3            = 
| data3           = 
| lbl4            = 
| data4           = 
| lbl5            = 
| data5           = 
| lbl-style       = &lt;!-- Стил на додатните полиња --&gt;
}}
'''Адолф фон Бајер''' ({{lang-de|Adolf von Baeyer}}; [[Берлин]], [[31 октомври]] [[1835]] — [[Штарнберг]], [[20 август]] [[1917]]) — [[Германија|германски]] [[хемичар]], еден од водечките претставници на [[органска хемија|органската хемија]] во XIX век. Најпознат е по истражувањата на [[органски бои|органските бои]], особено по синтезата и утврдувањето на хемиската структура на [[индиго]]то, како и по откривањето на [[фенолфталеин]]от и [[флуоресцеин]]от. Во [[1905]] година ја добил [[Нобелова награда за хемија|Нобеловата награда за хемија]] за својот придонес во развојот на органската хемија и хемиската индустрија, особено преку истражувањата на органските бои и хидроароматичните соединенија.&lt;ref name=&quot;Nobel1905&quot;&gt;{{cite web |title=The Nobel Prize in Chemistry 1905 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1905/summary/ |publisher=NobelPrize.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Биографија ==

=== Ран живот и образование ===

Адолф фон Бајер е роден на 31 октомври 1835 година во [[Берлин]], во семејството на Јохан Јакоб фон Бајер, германски геодет и офицер. Уште во детството покажувал интерес за [[природни науки|природните науки]], особено за хемијата. Се образувал во гимназијата „Фридрих Вилхелм“ во Берлин, каде што стекнал познавања од [[математика]]та и [[физика]]та.

Првично студирал математика и физика на [[Берлински универзитет|Берлинскиот универзитет]], каде што меѓу неговите професори биле математичарот [[Петер Густав Лежен Дирихле]] и физичарот [[Густав Магнус]]. По три семестри студии и едногодишна воена служба, решил да се посвети на експерименталната хемија. Во 1856 година заминал на [[Хајделбершки универзитет|Хајделбершкиот универзитет]], каде што работел во лабораторијата на познатиот хемичар [[Роберт Бунзен]].

Во 1857 година започнал да работи под раководство на [[Август Кекуле]], еден од основоположниците на современата структурна органска хемија. Во 1858 година докторирал на Берлинскиот универзитет со истражување на органските соединенија на [[арсен]]от. Потоа го следел Кекуле на [[Универзитет во Гент|Универзитетот во Гент]], каде што продолжил со научната работа до 1860 година.&lt;ref name=&quot;Klemm1953&quot;&gt;{{cite encyclopedia |last=Klemm |first=Friedrich |title=Baeyer, Adolf Johann Friedrich Wilhelm Ritter von |encyclopedia=Neue Deutsche Biographie |volume=1 |year=1953 |pages=534–536 |url=https://www.deutsche-biographie.de/gnd118646346.html#ndbcontent |language=de}}&lt;/ref&gt;

=== Академска кариера ===

Во 1860 година Бајер се вратил во Берлин, каде што започнал да предава [[органска хемија]]. Работел во Берлинскиот индустриски институт и на Воената академија, а истовремено продолжил со своите истражувања. Во овој период ги поставил основите на неколку научни проекти што подоцна му донеле меѓународно признание.

Во 1872 година бил назначен за професор по хемија на [[Универзитет во Стразбур|Универзитетот во Стразбур]]. Таму организирал лабораториска работа и образувал научна школа од која произлегле повеќе истакнати хемичари. Меѓу неговите ученици бил [[Емил Фишер]], кој подоцна ја добил Нобеловата награда за хемија во 1902 година.&lt;ref name=&quot;Klemm1953&quot; /&gt;

Во 1875 година Бајер бил повикан на [[Минхенски универзитет|Минхенскиот универзитет]], каде што го наследил починатиот [[Јустус фон Либих]] на професорското место по хемија. Во Минхен организирал современи лаборатории за истражување и настава и продолжил да работи на проблемите на [[органска синтеза|органската синтеза]]. Неговата научна школа имала значајна улога во образувањето на нови генерации хемичари и во развојот на германската хемиска индустрија.&lt;ref name=&quot;LMU1905&quot;&gt;{{cite web |title=1905 |url=https://www.lmu.de/en/about-lmu/lmu-at-a-glance/history/1905/ |publisher=Ludwig Maximilian University of Munich |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Научна дејност ==

Научната работа на Бајер опфаќала повеќе области на органската хемија, вклучувајќи ги органските бои, [[хетероциклични соединенија|хетероцикличните соединенија]], дериватите на [[мочна киселина|мочната киселина]] и структурата на цикличните органски соединенија.

Во 1864 година ја синтетизирал [[барбитурна киселина|барбитурната киселина]] при истражувањата на соединенијата поврзани со мочната киселина. Ова соединение подоцна станало основа за развојот на [[барбитурати]]те, група лекови што биле широко употребувани како [[седатив]]и, [[хипнотик|хипнотици]] и [[анестетик|анестетици]].&lt;ref name=&quot;Barbituric1951&quot;&gt;{{cite journal |title=The Story of Barbituric Acid |journal=Journal of Chemical Education |year=1951 |volume=28 |doi=10.1021/ed028p524 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Особено значајни биле неговите истражувања на [[индиго]]то — природна сина боја што со векови се користела за боење на [[текстил]]. Бајер започнал систематски да го проучува индигото во 1865 година, настојувајќи да ја утврди неговата [[молекула|молекуларна]] структура и да развие постапки за вештачко добивање. По повеќегодишни истражувања успеал да изведе лабораториски синтези на индигото, а во 1883 година ја утврдил неговата основна хемиска структура.&lt;ref name=&quot;Klemm1953&quot; /&gt;

Овие достигнувања создале научна основа за индустриското производство на синтетичко индиго. Сепак, првичните постапки на Бајер биле премногу сложени и скапи за масовна примена. Дури во 1897 година, по дополнителни истражувања и усовршување на производните методи, германската хемиска компанија [[BASF]] започнала комерцијално производство на синтетичко индиго. Неговото воведување постепено ја намалило зависноста на текстилната индустрија од природните растителни бои.&lt;ref name=&quot;BASF1897&quot;&gt;{{cite web |title=1897 / Indigo rein BASF |url=https://www.basf.com/global/de/who-we-are/history/chronology/1865-1901/1897 |publisher=BASF |language=de}}&lt;/ref&gt;

Бајер дал значаен придонес и во хемијата на синтетичките бои. Во 1871 година ги добил [[фенолфталеин]]от и [[флуоресцеин]]от, соединенија од групата фталеински бои. Фенолфталеинот подоцна нашол широка примена како [[киселинско-базен индикатор]], додека флуоресцеинот станал значајно соединение во развојот на флуоресцентните бои и различни аналитички методи.&lt;ref name=&quot;Klemm1953&quot; /&gt;

Во 1885 година ја формулирал теоријата за напрегање на прстените, позната како '''Бајерова теорија на напрегање'''. Со неа се обидел да ја објасни различната стабилност на цикличните органски соединенија преку геометрискиот распоред на атомите и отстапувањето на врзните агли од нивните вообичаени вредности. Иако подоцнежните истражувања ја дополниле и ревидирале теоријата, таа претставувала значаен чекор во развојот на структурната хемија и [[стереохемија]]та.&lt;ref name=&quot;Klemm1953&quot; /&gt;

== Признанија и последни години ==

За своите научни достигнувања Бајер добил бројни меѓународни признанија. Во 1881 година [[Кралско друштво|Кралското друштво]] во Лондон му го доделило [[Дејвиев медал|Дејвиевиот медал]] за неговите истражувања во хемијата. Во 1885 година бил издигнат во благороднички ранг во [[Кралство Баварија|Кралството Баварија]], а истата година бил избран и за странски член на Кралското друштво.&lt;ref name=&quot;RoyalSociety&quot;&gt;{{cite web |title=Baeyer; Johann Friedrich Wilhelm Adolf von (1835–1917) |url=https://catalogues.royalsociety.org/CalmView/Record.aspx?id=NA6255 |publisher=The Royal Society |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Klemm1953&quot; /&gt;

Најзначајното признание го добил во 1905 година, кога му била доделена '''[[Нобелова награда за хемија|Нобеловата награда за хемија]]'''. Наградата претставувала признание за неговата улога во унапредувањето на органската хемија и хемиската индустрија преку истражувањата на органските бои и хидроароматичните соединенија.&lt;ref name=&quot;Nobel1905&quot; /&gt;

Бајер продолжил со научната работа и во поодмината возраст. Починал на 20 август 1917 година во [[Штарнберг]], во близина на [[Минхен]], на 81-годишна возраст. Неговите истражувања оставиле трајно влијание врз органската синтеза, хемијата на боите и развојот на современата хемиска индустрија.&lt;ref name=&quot;Klemm1953&quot; /&gt;

== Литература ==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;DR&quot;&gt;Нобеловци, Детска радост, Скопје 1996, 257.&lt;/ref&gt;
}}

{{Нобелова награда за хемија}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Германски химичари]]
[[Категорија:Добитници на Нобеловата награда за хемија]]
[[Категорија:Носители на прускиот Орден за заслуги (граѓански)]]
[[Категорија:Странски членови на Кралското друштво]]
[[Категорија:Дописни членови на Петербуршката академија на науките]]
[[Категорија:Апсолвенти на Хајделбершкиот универзитет]]
[[Категорија:Апсолвенти на Хумболтовиот универзитет]]
[[Категорија:Германски нобеловци]]
[[Категорија:Еврејски нобеловци]]
[[Категорија:Органски хемичари]]
[[Категорија:Членови на Американската академија на уметностите и науките]]
[[Категорија:Членови на Баварската академија на науките]]
[[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]]
[[Категорија:Членови на Пруската академија на науките]]
[[Категорија:Членови на Гетингенската академија на науките]]
[[Категорија:Дописни членови на Руската академија на науките]]
[[Категорија:Членови на Торинската академија на науките]]</text>
      <sha1>h7e1u5zbp66vmki8019fett1hlo01bn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651752</id>
      <parentid>5651751</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T00:34:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Признанија и последни години */</comment>
      <origin>5651752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16790" sha1="quf1hazmimuzex8rhokcxlpu0gogpwg" xml:space="preserve">{{Нобеловец}}
{{Инфокутија за личност
| име             = Јохан Фридрих Адолф фон Баер
| портрет         = Adolf von Baeyer CIPB0531 (cropped).jpg
| px              = 200п
| опис            = германски хемичар
| родено-име      = 
| роден-дата      = {{роден|31|октомври|1835}}
| роден-место     = [[Берлин]], [[Германија]]
| починал-дата    = {{починал|20|август|1917}}
| починал-место   = [[Старнберг]], [[Германија]]
| починал-причина = 
| националност    = 
| наставка        = &lt;!-- ова е наставка за полињата „Роден“ и „Починал“. ако
                     го нема ова поле, ништо нема да се смени --&gt;
| наставка1       = &lt;!-- ова е наставка само за полето „Роден“ --&gt;
| наставка2       = &lt;!-- ова е наставка само за полето „Починал“ --&gt;
| познат          = &lt;!-- овде треба да стои по што е позната личноста. пр. „по улогата во Бетмен“ --&gt;
| занимање        = 
| сопружник       = 
| татко           = 
| мајка           = 
| родители        = 
| роднини         =
| деца            = 
| lbl1            = &lt;!-- Додатно поле 1 --&gt;
| data1           = &lt;!-- Податок за додатното поле 1 --&gt;
| lbl2            = 
| data2           = 
| lbl3            = 
| data3           = 
| lbl4            = 
| data4           = 
| lbl5            = 
| data5           = 
| lbl-style       = &lt;!-- Стил на додатните полиња --&gt;
}}
'''Адолф фон Бајер''' ({{lang-de|Adolf von Baeyer}}; [[Берлин]], [[31 октомври]] [[1835]] — [[Штарнберг]], [[20 август]] [[1917]]) — [[Германија|германски]] [[хемичар]], еден од водечките претставници на [[органска хемија|органската хемија]] во XIX век. Најпознат е по истражувањата на [[органски бои|органските бои]], особено по синтезата и утврдувањето на хемиската структура на [[индиго]]то, како и по откривањето на [[фенолфталеин]]от и [[флуоресцеин]]от. Во [[1905]] година ја добил [[Нобелова награда за хемија|Нобеловата награда за хемија]] за својот придонес во развојот на органската хемија и хемиската индустрија, особено преку истражувањата на органските бои и хидроароматичните соединенија.&lt;ref name=&quot;Nobel1905&quot;&gt;{{cite web |title=The Nobel Prize in Chemistry 1905 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1905/summary/ |publisher=NobelPrize.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Биографија ==

=== Ран живот и образование ===

Адолф фон Бајер е роден на 31 октомври 1835 година во [[Берлин]], во семејството на Јохан Јакоб фон Бајер, германски геодет и офицер. Уште во детството покажувал интерес за [[природни науки|природните науки]], особено за хемијата. Се образувал во гимназијата „Фридрих Вилхелм“ во Берлин, каде што стекнал познавања од [[математика]]та и [[физика]]та.

Првично студирал математика и физика на [[Берлински универзитет|Берлинскиот универзитет]], каде што меѓу неговите професори биле математичарот [[Петер Густав Лежен Дирихле]] и физичарот [[Густав Магнус]]. По три семестри студии и едногодишна воена служба, решил да се посвети на експерименталната хемија. Во 1856 година заминал на [[Хајделбершки универзитет|Хајделбершкиот универзитет]], каде што работел во лабораторијата на познатиот хемичар [[Роберт Бунзен]].

Во 1857 година започнал да работи под раководство на [[Август Кекуле]], еден од основоположниците на современата структурна органска хемија. Во 1858 година докторирал на Берлинскиот универзитет со истражување на органските соединенија на [[арсен]]от. Потоа го следел Кекуле на [[Универзитет во Гент|Универзитетот во Гент]], каде што продолжил со научната работа до 1860 година.&lt;ref name=&quot;Klemm1953&quot;&gt;{{cite encyclopedia |last=Klemm |first=Friedrich |title=Baeyer, Adolf Johann Friedrich Wilhelm Ritter von |encyclopedia=Neue Deutsche Biographie |volume=1 |year=1953 |pages=534–536 |url=https://www.deutsche-biographie.de/gnd118646346.html#ndbcontent |language=de}}&lt;/ref&gt;

=== Академска кариера ===

Во 1860 година Бајер се вратил во Берлин, каде што започнал да предава [[органска хемија]]. Работел во Берлинскиот индустриски институт и на Воената академија, а истовремено продолжил со своите истражувања. Во овој период ги поставил основите на неколку научни проекти што подоцна му донеле меѓународно признание.

Во 1872 година бил назначен за професор по хемија на [[Универзитет во Стразбур|Универзитетот во Стразбур]]. Таму организирал лабораториска работа и образувал научна школа од која произлегле повеќе истакнати хемичари. Меѓу неговите ученици бил [[Емил Фишер]], кој подоцна ја добил Нобеловата награда за хемија во 1902 година.&lt;ref name=&quot;Klemm1953&quot; /&gt;

Во 1875 година Бајер бил повикан на [[Минхенски универзитет|Минхенскиот универзитет]], каде што го наследил починатиот [[Јустус фон Либих]] на професорското место по хемија. Во Минхен организирал современи лаборатории за истражување и настава и продолжил да работи на проблемите на [[органска синтеза|органската синтеза]]. Неговата научна школа имала значајна улога во образувањето на нови генерации хемичари и во развојот на германската хемиска индустрија.&lt;ref name=&quot;LMU1905&quot;&gt;{{cite web |title=1905 |url=https://www.lmu.de/en/about-lmu/lmu-at-a-glance/history/1905/ |publisher=Ludwig Maximilian University of Munich |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Научна дејност ==

Научната работа на Бајер опфаќала повеќе области на органската хемија, вклучувајќи ги органските бои, [[хетероциклични соединенија|хетероцикличните соединенија]], дериватите на [[мочна киселина|мочната киселина]] и структурата на цикличните органски соединенија.

Во 1864 година ја синтетизирал [[барбитурна киселина|барбитурната киселина]] при истражувањата на соединенијата поврзани со мочната киселина. Ова соединение подоцна станало основа за развојот на [[барбитурати]]те, група лекови што биле широко употребувани како [[седатив]]и, [[хипнотик|хипнотици]] и [[анестетик|анестетици]].&lt;ref name=&quot;Barbituric1951&quot;&gt;{{cite journal |title=The Story of Barbituric Acid |journal=Journal of Chemical Education |year=1951 |volume=28 |doi=10.1021/ed028p524 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Особено значајни биле неговите истражувања на [[индиго]]то — природна сина боја што со векови се користела за боење на [[текстил]]. Бајер започнал систематски да го проучува индигото во 1865 година, настојувајќи да ја утврди неговата [[молекула|молекуларна]] структура и да развие постапки за вештачко добивање. По повеќегодишни истражувања успеал да изведе лабораториски синтези на индигото, а во 1883 година ја утврдил неговата основна хемиска структура.&lt;ref name=&quot;Klemm1953&quot; /&gt;

Овие достигнувања создале научна основа за индустриското производство на синтетичко индиго. Сепак, првичните постапки на Бајер биле премногу сложени и скапи за масовна примена. Дури во 1897 година, по дополнителни истражувања и усовршување на производните методи, германската хемиска компанија [[BASF]] започнала комерцијално производство на синтетичко индиго. Неговото воведување постепено ја намалило зависноста на текстилната индустрија од природните растителни бои.&lt;ref name=&quot;BASF1897&quot;&gt;{{cite web |title=1897 / Indigo rein BASF |url=https://www.basf.com/global/de/who-we-are/history/chronology/1865-1901/1897 |publisher=BASF |language=de}}&lt;/ref&gt;

Бајер дал значаен придонес и во хемијата на синтетичките бои. Во 1871 година ги добил [[фенолфталеин]]от и [[флуоресцеин]]от, соединенија од групата фталеински бои. Фенолфталеинот подоцна нашол широка примена како [[киселинско-базен индикатор]], додека флуоресцеинот станал значајно соединение во развојот на флуоресцентните бои и различни аналитички методи.&lt;ref name=&quot;Klemm1953&quot; /&gt;

Во 1885 година ја формулирал теоријата за напрегање на прстените, позната како Бајерова теорија на напрегање. Со неа се обидел да ја објасни различната стабилност на цикличните органски соединенија преку геометрискиот распоред на атомите и отстапувањето на врзните агли од нивните вообичаени вредности. Иако подоцнежните истражувања ја дополниле и ревидирале теоријата, таа претставувала значаен чекор во развојот на структурната хемија и [[стереохемија]]та.&lt;ref name=&quot;Klemm1953&quot; /&gt;

== Признанија и последни години ==

За своите научни достигнувања Бајер добил бројни меѓународни признанија. Во 1881 година [[Кралско друштво|Кралското друштво]] во Лондон му го доделило [[Дејвиев медал|Дејвиевиот медал]] за неговите истражувања во хемијата. Во 1885 година бил издигнат во благороднички ранг во [[Кралство Баварија|Кралството Баварија]], а истата година бил избран и за странски член на Кралското друштво.&lt;ref name=&quot;RoyalSociety&quot;&gt;{{cite web |title=Baeyer; Johann Friedrich Wilhelm Adolf von (1835–1917) |url=https://catalogues.royalsociety.org/CalmView/Record.aspx?id=NA6255 |publisher=The Royal Society |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Klemm1953&quot; /&gt;

Најзначајното признание го добил во 1905 година, кога му била доделена [[Нобелова награда за хемија|Нобеловата награда за хемија]]. Наградата претставувала признание за неговата улога во унапредувањето на органската хемија и хемиската индустрија преку истражувањата на органските бои и хидроароматичните соединенија.&lt;ref name=&quot;Nobel1905&quot; /&gt;

Бајер продолжил со научната работа и во поодмината возраст. Починал на 20 август 1917 година во [[Штарнберг]], во близина на [[Минхен]], на 81-годишна возраст. Неговите истражувања оставиле трајно влијание врз органската синтеза, хемијата на боите и развојот на современата хемиска индустрија.&lt;ref name=&quot;Klemm1953&quot; /&gt;

== Литература ==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;DR&quot;&gt;Нобеловци, Детска радост, Скопје 1996, 257.&lt;/ref&gt;
}}

{{Нобелова награда за хемија}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Германски химичари]]
[[Категорија:Добитници на Нобеловата награда за хемија]]
[[Категорија:Носители на прускиот Орден за заслуги (граѓански)]]
[[Категорија:Странски членови на Кралското друштво]]
[[Категорија:Дописни членови на Петербуршката академија на науките]]
[[Категорија:Апсолвенти на Хајделбершкиот универзитет]]
[[Категорија:Апсолвенти на Хумболтовиот универзитет]]
[[Категорија:Германски нобеловци]]
[[Категорија:Еврејски нобеловци]]
[[Категорија:Органски хемичари]]
[[Категорија:Членови на Американската академија на уметностите и науките]]
[[Категорија:Членови на Баварската академија на науките]]
[[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]]
[[Категорија:Членови на Пруската академија на науките]]
[[Категорија:Членови на Гетингенската академија на науките]]
[[Категорија:Дописни членови на Руската академија на науките]]
[[Категорија:Членови на Торинската академија на науките]]</text>
      <sha1>quf1hazmimuzex8rhokcxlpu0gogpwg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651753</id>
      <parentid>5651752</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T00:35:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16786" sha1="q8ltupylnyj39pi6huoe0soy3c0p38k" xml:space="preserve">{{Нобеловец}}
{{Инфокутија за личност
| име             = Јохан Фридрих Адолф фон Баер
| портрет         = Adolf von Baeyer CIPB0531 (cropped).jpg
| px              = 200п
| опис            = германски хемичар
| родено-име      = 
| роден-дата      = {{роден|31|октомври|1835}}
| роден-место     = [[Берлин]], [[Прусија]]
| починал-дата    = {{починал|20|август|1917}}
| починал-место   = [[Старнберг]], [[Германија]]
| починал-причина = 
| националност    = 
| наставка        = &lt;!-- ова е наставка за полињата „Роден“ и „Починал“. ако
                     го нема ова поле, ништо нема да се смени --&gt;
| наставка1       = &lt;!-- ова е наставка само за полето „Роден“ --&gt;
| наставка2       = &lt;!-- ова е наставка само за полето „Починал“ --&gt;
| познат          = &lt;!-- овде треба да стои по што е позната личноста. пр. „по улогата во Бетмен“ --&gt;
| занимање        = 
| сопружник       = 
| татко           = 
| мајка           = 
| родители        = 
| роднини         =
| деца            = 
| lbl1            = &lt;!-- Додатно поле 1 --&gt;
| data1           = &lt;!-- Податок за додатното поле 1 --&gt;
| lbl2            = 
| data2           = 
| lbl3            = 
| data3           = 
| lbl4            = 
| data4           = 
| lbl5            = 
| data5           = 
| lbl-style       = &lt;!-- Стил на додатните полиња --&gt;
}}
'''Адолф фон Бајер''' ({{lang-de|Adolf von Baeyer}}; [[Берлин]], [[31 октомври]] [[1835]] — [[Штарнберг]], [[20 август]] [[1917]]) — [[Германија|германски]] [[хемичар]], еден од водечките претставници на [[органска хемија|органската хемија]] во XIX век. Најпознат е по истражувањата на [[органски бои|органските бои]], особено по синтезата и утврдувањето на хемиската структура на [[индиго]]то, како и по откривањето на [[фенолфталеин]]от и [[флуоресцеин]]от. Во [[1905]] година ја добил [[Нобелова награда за хемија|Нобеловата награда за хемија]] за својот придонес во развојот на органската хемија и хемиската индустрија, особено преку истражувањата на органските бои и хидроароматичните соединенија.&lt;ref name=&quot;Nobel1905&quot;&gt;{{cite web |title=The Nobel Prize in Chemistry 1905 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1905/summary/ |publisher=NobelPrize.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Биографија ==

=== Ран живот и образование ===

Адолф фон Бајер е роден на 31 октомври 1835 година во [[Берлин]], во семејството на Јохан Јакоб фон Бајер, германски геодет и офицер. Уште во детството покажувал интерес за [[природни науки|природните науки]], особено за хемијата. Се образувал во гимназијата „Фридрих Вилхелм“ во Берлин, каде што стекнал познавања од [[математика]]та и [[физика]]та.

Првично студирал математика и физика на [[Берлински универзитет|Берлинскиот универзитет]], каде што меѓу неговите професори биле математичарот [[Петер Густав Лежен Дирихле]] и физичарот [[Густав Магнус]]. По три семестри студии и едногодишна воена служба, решил да се посвети на експерименталната хемија. Во 1856 година заминал на [[Хајделбершки универзитет|Хајделбершкиот универзитет]], каде што работел во лабораторијата на познатиот хемичар [[Роберт Бунзен]].

Во 1857 година започнал да работи под раководство на [[Август Кекуле]], еден од основоположниците на современата структурна органска хемија. Во 1858 година докторирал на Берлинскиот универзитет со истражување на органските соединенија на [[арсен]]от. Потоа го следел Кекуле на [[Универзитет во Гент|Универзитетот во Гент]], каде што продолжил со научната работа до 1860 година.&lt;ref name=&quot;Klemm1953&quot;&gt;{{cite encyclopedia |last=Klemm |first=Friedrich |title=Baeyer, Adolf Johann Friedrich Wilhelm Ritter von |encyclopedia=Neue Deutsche Biographie |volume=1 |year=1953 |pages=534–536 |url=https://www.deutsche-biographie.de/gnd118646346.html#ndbcontent |language=de}}&lt;/ref&gt;

=== Академска кариера ===

Во 1860 година Бајер се вратил во Берлин, каде што започнал да предава [[органска хемија]]. Работел во Берлинскиот индустриски институт и на Воената академија, а истовремено продолжил со своите истражувања. Во овој период ги поставил основите на неколку научни проекти што подоцна му донеле меѓународно признание.

Во 1872 година бил назначен за професор по хемија на [[Универзитет во Стразбур|Универзитетот во Стразбур]]. Таму организирал лабораториска работа и образувал научна школа од која произлегле повеќе истакнати хемичари. Меѓу неговите ученици бил [[Емил Фишер]], кој подоцна ја добил Нобеловата награда за хемија во 1902 година.&lt;ref name=&quot;Klemm1953&quot; /&gt;

Во 1875 година Бајер бил повикан на [[Минхенски универзитет|Минхенскиот универзитет]], каде што го наследил починатиот [[Јустус фон Либих]] на професорското место по хемија. Во Минхен организирал современи лаборатории за истражување и настава и продолжил да работи на проблемите на [[органска синтеза|органската синтеза]]. Неговата научна школа имала значајна улога во образувањето на нови генерации хемичари и во развојот на германската хемиска индустрија.&lt;ref name=&quot;LMU1905&quot;&gt;{{cite web |title=1905 |url=https://www.lmu.de/en/about-lmu/lmu-at-a-glance/history/1905/ |publisher=Ludwig Maximilian University of Munich |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Научна дејност ==

Научната работа на Бајер опфаќала повеќе области на органската хемија, вклучувајќи ги органските бои, [[хетероциклични соединенија|хетероцикличните соединенија]], дериватите на [[мочна киселина|мочната киселина]] и структурата на цикличните органски соединенија.

Во 1864 година ја синтетизирал [[барбитурна киселина|барбитурната киселина]] при истражувањата на соединенијата поврзани со мочната киселина. Ова соединение подоцна станало основа за развојот на [[барбитурати]]те, група лекови што биле широко употребувани како [[седатив]]и, [[хипнотик|хипнотици]] и [[анестетик|анестетици]].&lt;ref name=&quot;Barbituric1951&quot;&gt;{{cite journal |title=The Story of Barbituric Acid |journal=Journal of Chemical Education |year=1951 |volume=28 |doi=10.1021/ed028p524 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Особено значајни биле неговите истражувања на [[индиго]]то — природна сина боја што со векови се користела за боење на [[текстил]]. Бајер започнал систематски да го проучува индигото во 1865 година, настојувајќи да ја утврди неговата [[молекула|молекуларна]] структура и да развие постапки за вештачко добивање. По повеќегодишни истражувања успеал да изведе лабораториски синтези на индигото, а во 1883 година ја утврдил неговата основна хемиска структура.&lt;ref name=&quot;Klemm1953&quot; /&gt;

Овие достигнувања создале научна основа за индустриското производство на синтетичко индиго. Сепак, првичните постапки на Бајер биле премногу сложени и скапи за масовна примена. Дури во 1897 година, по дополнителни истражувања и усовршување на производните методи, германската хемиска компанија [[BASF]] започнала комерцијално производство на синтетичко индиго. Неговото воведување постепено ја намалило зависноста на текстилната индустрија од природните растителни бои.&lt;ref name=&quot;BASF1897&quot;&gt;{{cite web |title=1897 / Indigo rein BASF |url=https://www.basf.com/global/de/who-we-are/history/chronology/1865-1901/1897 |publisher=BASF |language=de}}&lt;/ref&gt;

Бајер дал значаен придонес и во хемијата на синтетичките бои. Во 1871 година ги добил [[фенолфталеин]]от и [[флуоресцеин]]от, соединенија од групата фталеински бои. Фенолфталеинот подоцна нашол широка примена како [[киселинско-базен индикатор]], додека флуоресцеинот станал значајно соединение во развојот на флуоресцентните бои и различни аналитички методи.&lt;ref name=&quot;Klemm1953&quot; /&gt;

Во 1885 година ја формулирал теоријата за напрегање на прстените, позната како Бајерова теорија на напрегање. Со неа се обидел да ја објасни различната стабилност на цикличните органски соединенија преку геометрискиот распоред на атомите и отстапувањето на врзните агли од нивните вообичаени вредности. Иако подоцнежните истражувања ја дополниле и ревидирале теоријата, таа претставувала значаен чекор во развојот на структурната хемија и [[стереохемија]]та.&lt;ref name=&quot;Klemm1953&quot; /&gt;

== Признанија и последни години ==

За своите научни достигнувања Бајер добил бројни меѓународни признанија. Во 1881 година [[Кралско друштво|Кралското друштво]] во Лондон му го доделило [[Дејвиев медал|Дејвиевиот медал]] за неговите истражувања во хемијата. Во 1885 година бил издигнат во благороднички ранг во [[Кралство Баварија|Кралството Баварија]], а истата година бил избран и за странски член на Кралското друштво.&lt;ref name=&quot;RoyalSociety&quot;&gt;{{cite web |title=Baeyer; Johann Friedrich Wilhelm Adolf von (1835–1917) |url=https://catalogues.royalsociety.org/CalmView/Record.aspx?id=NA6255 |publisher=The Royal Society |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Klemm1953&quot; /&gt;

Најзначајното признание го добил во 1905 година, кога му била доделена [[Нобелова награда за хемија|Нобеловата награда за хемија]]. Наградата претставувала признание за неговата улога во унапредувањето на органската хемија и хемиската индустрија преку истражувањата на органските бои и хидроароматичните соединенија.&lt;ref name=&quot;Nobel1905&quot; /&gt;

Бајер продолжил со научната работа и во поодмината возраст. Починал на 20 август 1917 година во [[Штарнберг]], во близина на [[Минхен]], на 81-годишна возраст. Неговите истражувања оставиле трајно влијание врз органската синтеза, хемијата на боите и развојот на современата хемиска индустрија.&lt;ref name=&quot;Klemm1953&quot; /&gt;

== Литература ==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;DR&quot;&gt;Нобеловци, Детска радост, Скопје 1996, 257.&lt;/ref&gt;
}}

{{Нобелова награда за хемија}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Германски химичари]]
[[Категорија:Добитници на Нобеловата награда за хемија]]
[[Категорија:Носители на прускиот Орден за заслуги (граѓански)]]
[[Категорија:Странски членови на Кралското друштво]]
[[Категорија:Дописни членови на Петербуршката академија на науките]]
[[Категорија:Апсолвенти на Хајделбершкиот универзитет]]
[[Категорија:Апсолвенти на Хумболтовиот универзитет]]
[[Категорија:Германски нобеловци]]
[[Категорија:Еврејски нобеловци]]
[[Категорија:Органски хемичари]]
[[Категорија:Членови на Американската академија на уметностите и науките]]
[[Категорија:Членови на Баварската академија на науките]]
[[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]]
[[Категорија:Членови на Пруската академија на науките]]
[[Категорија:Членови на Гетингенската академија на науките]]
[[Категорија:Дописни членови на Руската академија на науките]]
[[Категорија:Членови на Торинската академија на науките]]</text>
      <sha1>q8ltupylnyj39pi6huoe0soy3c0p38k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NGC 266</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1008683</id>
    <revision>
      <id>5651693</id>
      <parentid>5268589</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T20:50:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>92312</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>5651693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5978" sha1="qg3ddigta7k3q0fh8i9bwb1ooaw0wt2" xml:space="preserve">{{Инфокутија Галаксија
|соѕвездие=[[Риби (соѕвездие)|Риби]]
|епоха=Ј2000.0
|слика= N266s.jpg
|ректасцензија=0 ч 49 м 47,8 с
|деклинација=+ 32° 16' 39&quot;
|положбен агол=99
|вид на објект= [[спирална галаксија]]
|морфолошки вид=SBab
|привиден сјај В=11,6
|привиден сјај Ч=12,5
|површински сјај=13,8
|привидни димензии=3' х 2,9'
|црвено поместување=
|оддалеченост=
|откривач=[[Вилијам Хершел]]
|датум на откривање=[[12 септември]] [[1784]]
|алтернативни ознаки=UGC 508, MCG 5-3-9, CGCG 501-22, IRAS 00471+3200       
|слика=NGC 0266GALEX.jpg}}
'''NGC 266''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Риби (соѕвездие)|Риби]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]].

Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 266 се споменува и како UGC 508, MCG 5-3-9, CGCG 501-22, IRAS 00471+3200       .

== Откривање ==
Телото е откриено на [[12 септември]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&amp;nbsp;см.

== Податоци ==
=== Податоци од набљудување ===
Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 266 е од видот SBab.&lt;ref&gt;{{NASA link|број={{{n}}}}}&lt;/ref&gt; Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,6 ''m'', оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,5 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,8 ''m''/лм&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;&gt;[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}&lt;/ref&gt; NGC 266 има привидни димензии од 3' х 2,9'.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;/&gt;

=== Астрономски податоци ===
Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 0 ч 49 м 47,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 32° 16' 39&quot;. [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 99°.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;/&gt;

== Други поделби ==
Проучување на NGC 266 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 2901. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 90; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 2280. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 601.

== Поврзано ==
{{portalpar|Астрономија}}
* [[Список на NGC објекти (1-500)]];
* [[Нов општ каталог]];
* [[Риби (соѕвездие)]].

== Наводи ==
{{наводи}}

== Користена литература ==
* Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238)

== Надворешни врски ==
* [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&amp;str=NGC266 Прегледувач на длабокото небо — NGC 266]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC266 Поправени информации за NGC 266]
* [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20266 NGC 266] — VizieR.
* [https://web.archive.org/web/20210828104311/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20266 NGC 266] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]]

[[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]]
[[Категорија:Риби (соѕвездие)]]
[[Категорија:Пречкести спирални галаксии]]
[[Категорија:Астрономски тела откриени во 1784 година]]</text>
      <sha1>qg3ddigta7k3q0fh8i9bwb1ooaw0wt2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NGC 2659</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1038670</id>
    <revision>
      <id>5651692</id>
      <parentid>5268586</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T20:47:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>92312</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>5651692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5209" sha1="0brpfpkcey5wdlhao9ffkkypyr3xtww" xml:space="preserve">{{Инфокутија Галаксија
|податотека = NGC 2659 DSS.jpg      
|соѕвездие=[[Едро (соѕвездие)|Едро]]
|епоха=Ј2000.0
|ректасцензија=8 ч 42 м 36 с
|деклинација=- 45° 0' 0&quot;
|положбен агол=
|вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]]
|морфолошки вид=III3m
|привиден сјај В=8,6
|привиден сјај Ч=
|површински сјај=
|привидни димензии=15' x ?'
|црвено поместување=
|оддалеченост=
|откривач=[[Џон Хершел]]
|датум на откривање=[[3 февруари]] [[1835]]
|алтернативни ознаки=OCL 752, ESO 260-SC3         
}}
'''NGC 2659''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Едро (соѕвездие)|Едро]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]].

Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2659 се споменува и како OCL 752, ESO 260-SC3.

== Откривање ==
Објектот е откриен на [[3 февруари]] [[1835]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&amp;nbsp;см.

== Податоци ==
=== Податоци од набљудување ===
Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2659 е од видот III3m.&lt;ref&gt;{{NASA link|број={{{n}}}}}&lt;/ref&gt; Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 8,6 ''m''.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;&gt;[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}&lt;/ref&gt; NGC 2659 има само една позната привидна димензија, која изнесува 15'.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;/&gt;

=== Астрономски податоци ===
Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 8 ч 42 м 36 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 45° 0' 0&quot;.

== Други поделби ==
Проучување на NGC 2659 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 397; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7687.

== Поврзано ==
{{portalpar|Астрономија}}
* [[Список на NGC објекти (2501-3000)]];
* [[Нов општ каталог]];
* [[Едро (соѕвездие)]].

== Наводи ==
{{наводи}}

== Користена литература ==
* Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238)

== Надворешни врски ==
* [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&amp;str=NGC2659 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2659]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2659 Поправени информации за NGC 2659]
* [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202659 NGC 2659] — VizieR.
* [https://web.archive.org/web/20210825022231/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202659 NGC 2659] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]]

[[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]]
[[Категорија:Едро (соѕвездие)]]
[[Категорија:Расеани ѕвездени јата]]
[[Категорија:Астрономски тела откриени во 1835 година]]</text>
      <sha1>0brpfpkcey5wdlhao9ffkkypyr3xtww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NGC 2662</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1038674</id>
    <revision>
      <id>5651696</id>
      <parentid>5268598</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T20:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>92312</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>5651696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5909" sha1="01slpe3dhcvoaz70lqkbxx4ynzkujcw" xml:space="preserve">{{Инфокутија Галаксија
|соѕвездие=[[Водна Змија (соѕвездие)|Водна Змија]]
|епоха=Ј2000.0
|слика= NGC 2662 DSS.jpg
|ректасцензија=8 ч 45 м 32 с
|деклинација=- 15° 7' 16&quot;
|положбен агол=0
|вид на објект= [[елиптична галаксија]]
|морфолошки вид=E1
|привиден сјај В=12,8
|привиден сјај Ч=13,8
|површински сјај=13,2
|привидни димензии=1,2' x 1,1'
|црвено поместување=
|оддалеченост=
|откривач=[[Џон Хершел]]
|датум на откривање=[[16 март]] [[1836]]
|алтернативни ознаки=MCG -2-23-2, NPM1G -14.0271         
}}
'''NGC 2662''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Водна Змија (соѕвездие)|Водна Змија]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]].

Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2662 се споменува и како MCG -2-23-2, NPM1G -14.0271.

== Откривање ==
Објектот е откриен на [[16 март]] [[1836]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&amp;nbsp;см.

== Податоци ==
=== Податоци од набљудување ===
Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2662 е од видот E1.&lt;ref&gt;{{NASA link|број={{{n}}}}}&lt;/ref&gt; Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,8 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;&gt;[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}&lt;/ref&gt; NGC 2662 има привидни димензии од 1,2' х 1,1'.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;/&gt;

=== Астрономски податоци ===
Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 8 ч 45 м 32 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 15° 7' 16&quot;. [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 0°.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;/&gt;

== Други поделби ==
Проучување на NGC 2662 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 24612. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 276; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 6012. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1528.

== Поврзано ==
{{portalpar|Астрономија}}
* [[Список на NGC објекти (2501-3000)]];
* [[Нов општ каталог]];
* [[Водна Змија (соѕвездие)]].

== Наводи ==
{{наводи}}

== Користена литература ==
* Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, &quot;The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)&quot;. Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0)

== Надворешни врски ==
* [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&amp;str=NGC2662 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2662]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2662 Поправени информации за NGC 2662]
* [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202662 NGC 2662] — VizieR.
* [https://web.archive.org/web/20240819073006/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202662 NGC 2662] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]]

[[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]]
[[Категорија:Водна Змија (соѕвездие)]]
[[Категорија:Астрономски тела откриени во 1836 година]]</text>
      <sha1>01slpe3dhcvoaz70lqkbxx4ynzkujcw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NGC 2664</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1038676</id>
    <revision>
      <id>5651698</id>
      <parentid>5268604</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T21:00:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>92312</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>5651698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5132" sha1="a0n6q8xzitdf2o9uu714vcv32e3bq04" xml:space="preserve">{{Инфокутија Галаксија
|податотека = NGC2664 - SDSS DR14 (panorama).jpg      
|соѕвездие=[[Рак (соѕвездие)|Рак]]
|епоха=Ј2000.0
|ректасцензија=8 ч 47 м 10,4 с
|деклинација=+ 12° 36' 13&quot;
|положбен агол=
|вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]]
|морфолошки вид=OCL
|привиден сјај В=
|привиден сјај Ч=
|површински сјај=
|привидни димензии=5' x ?'
|црвено поместување=
|оддалеченост=
|откривач=[[Џон Хершел]]
|датум на откривање=[[20 март]] [[1830]]
|алтернативни ознаки=          
}}
'''NGC 2664''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Рак (соѕвездие)|Рак]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]].

== Откривање ==
Објектот е откриен на [[20 март]] [[1830]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&amp;nbsp;см.

== Податоци ==
=== Податоци од набљудување ===
Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2664 е од видот OCL.&lt;ref&gt;{{NASA link|број={{{n}}}}}&lt;/ref&gt;  NGC 2664 има само една позната привидна димензија, која изнесува 5'.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;&gt;[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}&lt;/ref&gt;

=== Астрономски податоци ===
Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 8 ч 47 м 10,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 12° 36' 13&quot;.

== Други поделби ==
Проучување на NGC 2664 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 186; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 816. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 438.

== Поврзано ==
{{portalpar|Астрономија}}
* [[Список на NGC објекти (2501-3000)]];
* [[Нов општ каталог]];
* [[Рак (соѕвездие)]].

== Наводи ==
{{наводи}}

== Користена литература ==
* Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, &quot;The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)&quot;. Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0)

== Надворешни врски ==
* [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&amp;str=NGC2664 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2664]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2664 Поправени информации за NGC 2664]
* [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202664 NGC 2664] — VizieR.
* [https://web.archive.org/web/20211206101243/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202664 NGC 2664] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]]

[[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]]
[[Категорија:Рак (соѕвездие)]]
[[Категорија:Астрономски тела откриени во 1830 година]]</text>
      <sha1>a0n6q8xzitdf2o9uu714vcv32e3bq04</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NGC 2667A</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1038679</id>
    <revision>
      <id>5651699</id>
      <parentid>5268613</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T21:06:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>92312</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>5651699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5932" sha1="ikwmt216x9qehrtviqb3vdrq6muh4vx" xml:space="preserve">{{Инфокутија Галаксија
|соѕвездие=[[Рак (соѕвездие)|Рак]]
|епоха=Ј2000.0
|слика= NGC 2667 SDSS.jpg
|ректасцензија=8 ч 48 м 27,2 с
|деклинација=+ 19° 1' 11&quot;
|положбен агол=78
|вид на објект= [[спирална галаксија]]
|морфолошки вид=S?
|привиден сјај В=14
|привиден сјај Ч=14,9
|површински сјај=12,3
|привидни димензии=0,8' x 0,3'
|црвено поместување=
|оддалеченост=
|откривач=[[Хајнрих Даре]]
|датум на откривање=[[18 февруари]] [[1862]]
|алтернативни ознаки=NGC 2667, IC 2410, MCG 3-23-7, CGCG 90-16       
}}
'''NGC 2667A''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Рак (соѕвездие)|Рак]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]].

Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2667A се споменува и како NGC 2667, IC 2410, MCG 3-23-7, CGCG 90-16.

== Откривање ==
Објектот е откриен на [[18 февруари]] [[1862]] година од страна на [[Хајнрих Даре]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 11&amp;nbsp;см.

== Податоци ==
=== Податоци од набљудување ===
Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2667A е од видот S?.&lt;ref&gt;{{NASA link|број={{{n}}}}}&lt;/ref&gt; Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,3 ''m''/лм&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;&gt;[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}&lt;/ref&gt; NGC 2667A има привидни димензии од 0,8' х 0,3'.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;/&gt;

=== Астрономски податоци ===
Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 8 ч 48 м 27,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 19° 1' 11&quot;. [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 78°.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;/&gt;

== Други поделби ==
Проучување на NGC 2667A е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 24741. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 142; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1396. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 62.

== Поврзано ==
{{portalpar|Астрономија}}
* [[Список на NGC објекти (2501-3000)]];
* [[Нов општ каталог]];
* [[Рак (соѕвездие)]].

== Наводи ==
{{наводи}}

== Користена литература ==
* Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, &quot;The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)&quot;. Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0)

== Надворешни врски ==
* [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&amp;str=NGC2667A Прегледувач на длабокото небо — NGC 2667A]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2667A Поправени информации за NGC 2667A]
* [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202667A NGC 2667A] — VizieR.
* [https://web.archive.org/web/20240731082057/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202667A NGC 2667A] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]]

[[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]]
[[Категорија:Рак (соѕвездие)]]
[[Категорија:Астрономски тела откриени во 1862 година]]</text>
      <sha1>ikwmt216x9qehrtviqb3vdrq6muh4vx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NGC 2667B</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1038680</id>
    <revision>
      <id>5651701</id>
      <parentid>5587786</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T21:09:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>92312</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>5651701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5769" sha1="rmil8f4yvby8811xy2qys3dximalpwb" xml:space="preserve">{{Инфокутија Галаксија
|соѕвездие=[[Рак (соѕвездие)|Рак]]
|слика =IC2411 - SDSS DR14.jpg
|опис=Поглед кон галаксијата NGC 2667B. Слика направена од Sloan Digital Sky Survey, DR14 со SciServer.|
|епоха=Ј2000.0
|ректасцензија=8 ч 48 м 30,2 с
|деклинација=+ 19° 2' 37&quot;
|положбен агол=45
|вид на објект= [[спирална галаксија]]
|морфолошки вид=S?
|привиден сјај В=14,7
|привиден сјај Ч=15,5
|површински сјај=12,6
|привидни димензии=0,8' x 0,2'
|црвено поместување=
|оддалеченост=
|откривач=[[Хајнрих Даре]]
|датум на откривање=[[18 февруари]] [[1862]]
|алтернативни ознаки=IC 2411, MCG 3-23-9, CGCG 90-18, Arp 7, VV 28      
}}
'''NGC 2667B''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Рак (соѕвездие)|Рак]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]].

Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2667B се споменува и како IC 2411, MCG 3-23-9, CGCG 90-18, Arp 7, VV 28.

== Откривање ==
Објектот е откриен на [[18 февруари]] [[1862]] година од страна на [[Хајнрих Даре]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 11&amp;nbsp;см.

== Податоци ==
=== Податоци од набљудување ===
Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2667B е од видот S?.&lt;ref&gt;{{NASA link|број={{{n}}}}}&lt;/ref&gt; Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,5 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,6 ''m''/лм&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;&gt;[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}&lt;/ref&gt; NGC 2667B има привидни димензии од 0,8' х 0,2'.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;/&gt;

=== Астрономски податоци ===
Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 8 ч 48 м 30,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 19° 2' 37&quot;. [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 45°.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;/&gt;

== Други поделби ==
Проучување на NGC 2667B е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 24755. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 142; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1396. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 62.

== Поврзано ==
{{portalpar|Астрономија}}
* [[Список на NGC објекти (2501-3000)]];
* [[Нов општ каталог]];
* [[Рак (соѕвездие)]].

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&amp;str=NGC2667B Прегледувач на длабокото небо — NGC 2667B]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2667B Поправени информации за NGC 2667B]
* [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202667B NGC 2667B] — VizieR.
* [https://web.archive.org/web/20250410045642/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202667B NGC 2667B] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]]

[[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]]
[[Категорија:Рак (соѕвездие)]]</text>
      <sha1>rmil8f4yvby8811xy2qys3dximalpwb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NGC 2761</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1038781</id>
    <revision>
      <id>5651733</id>
      <parentid>5268947</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:39:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>92312</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>5651733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5887" sha1="tvxlw63mt3o95no9cncdyffvaghpjg1" xml:space="preserve">{{Инфокутија Галаксија
|соѕвездие=[[Рак (соѕвездие)|Рак]]
|епоха=Ј2000.0
|слика= NGC 2761 SDSS.jpg
|ректасцензија=9 ч 7 м 30,7 с
|деклинација=+ 18° 26' 6&quot;
|положбен агол=165
|вид на објект= [[спирална галаксија]]
|морфолошки вид=S?
|привиден сјај В=14,3
|привиден сјај Ч=15,2
|површински сјај=12,6
|привидни димензии=0,6' x 0,4'
|црвено поместување=
|оддалеченост=
|откривач=[[Алберт Март]]
|датум на откривање=[[29 март]] [[1865]]
|алтернативни ознаки=MCG 3-23-41, CGCG 91-1, CGCG 90-77, KARA 302, IRAS 09047+1838      
}}
'''NGC 2761''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Рак (соѕвездие)|Рак]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]].

Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2761 се споменува и како MCG 3-23-41, CGCG 91-1, CGCG 90-77, KARA 302, IRAS 09047+1838.

== Откривање ==
Објектот е откриен на [[29 март]] [[1865]] година од страна на [[Алберт Март]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 48&amp;nbsp;см.

== Податоци ==
=== Податоци од набљудување ===
Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2761 е од видот S?.&lt;ref&gt;{{NASA link|број={{{n}}}}}&lt;/ref&gt; Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,6 ''m''/лм&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;&gt;[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}&lt;/ref&gt; NGC 2761 има привидни димензии од 0,6' х 0,4'.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;/&gt;

=== Астрономски податоци ===
Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 9 ч 7 м 30,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 18° 26' 6&quot;. [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 165°.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;/&gt;

== Други поделби ==
Проучување на NGC 2761 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 25638. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 142; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1404. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 62.

== Поврзано ==
{{portalpar|Астрономија}}
* [[Список на NGC објекти (2501-3000)]];
* [[Нов општ каталог]];
* [[Рак (соѕвездие)]].

== Наводи ==
{{наводи}}

== Користена литература ==
* Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, &quot;The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)&quot;. Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0)

== Надворешни врски ==
* [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&amp;str=NGC2761 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2761]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2761 Поправени информации за NGC 2761]
* [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202761 NGC 2761] — VizieR.
* [https://web.archive.org/web/20220308072638/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202761 NGC 2761] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]]

[[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]]
[[Категорија:Рак (соѕвездие)]]
[[Категорија:Астрономски тела откриени во 1865 година]]</text>
      <sha1>tvxlw63mt3o95no9cncdyffvaghpjg1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NGC 2990</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1039717</id>
    <revision>
      <id>5651765</id>
      <parentid>5269735</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:40:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>92312</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>5651765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5965" sha1="cufcojy01y8kb6cey49y2tpbrcwoycz" xml:space="preserve">{{Инфокутија Галаксија
|соѕвездие=[[Секстант (соѕвездие)|Секстант]]
|епоха=Ј2000.0
|слика= NGC 2990 SDSS.jpg
|ректасцензија=9 ч 46 м 17,3 с
|деклинација=+ 5° 42' 32&quot;
|положбен агол=85
|вид на објект= [[спирална галаксија]]
|морфолошки вид=Sc
|привиден сјај В=12,7
|привиден сјај Ч=13,1
|површински сјај=12,4
|привидни димензии=1,1' x 0,6'
|црвено поместување=
|оддалеченост=
|откривач=[[Вилијам Хершел]]
|датум на откривање=[[29 декември]] [[1786]]
|алтернативни ознаки=UGC 5229, MCG 1-25-21, CGCG 35-51, ARAK 214, IRAS 09436+0556      
}}
'''NGC 2990''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Секстант (соѕвездие)|Секстант]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]].

Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2990 се споменува и како UGC 5229, MCG 1-25-21, CGCG 35-51, ARAK 214, IRAS 09436+0556.

== Откривање ==
Објектот е откриен на [[29 декември]] [[1786]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&amp;nbsp;см.

== Податоци ==
=== Податоци од набљудување ===
Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2990 е од видот Sc.&lt;ref&gt;{{NASA link|број={{{n}}}}}&lt;/ref&gt; Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,4 ''m''/лм&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;&gt;[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}&lt;/ref&gt; NGC 2990 има привидни димензии од 1,1' х 0,6'.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;/&gt;

=== Астрономски податоци ===
Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 9 ч 46 м 17,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 5° 42' 32&quot;. [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 85°.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;/&gt;

== Други поделби ==
Проучување на NGC 2990 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 28026. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 188; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 242. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 233.

== Поврзано ==
{{portalpar|Астрономија}}
* [[Список на NGC објекти (2501-3000)]];
* [[Нов општ каталог]];
* [[Секстант (соѕвездие)]].

== Наводи ==
{{наводи}}

== Користена литература ==
* Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238)

== Надворешни врски ==
* [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&amp;str=NGC2990 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2990]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2990 Поправени информации за NGC 2990]
* [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202990 NGC 2990] — VizieR.
* [https://web.archive.org/web/20240723102036/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202990 NGC 2990] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]]

[[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]]
[[Категорија:Секстант (соѕвездие)]]
[[Категорија:Астрономски тела откриени во 1786 година]]</text>
      <sha1>cufcojy01y8kb6cey49y2tpbrcwoycz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NGC 2991</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1039718</id>
    <revision>
      <id>5651766</id>
      <parentid>5269738</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:43:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>92312</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>5651766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5866" sha1="mxqxpj04jibmb1pyyayte3hzba9ajkx" xml:space="preserve">{{Инфокутија Галаксија
|соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]]
|епоха=Ј2000.0
|слика= NGC 2991 SDSS.jpg
|ректасцензија=9 ч 46 м 49,9 с
|деклинација=+ 22° 0' 48&quot;
|положбен агол=138
|вид на објект= [[леќеста галаксија]]
|морфолошки вид=S0
|привиден сјај В=12,6
|привиден сјај Ч=13,5
|површински сјај=13
|привидни димензии=1,4' x 1,1'
|црвено поместување=
|оддалеченост=
|откривач=[[Џон Хершел]]
|датум на откривање=[[24 февруари]] [[1827]]
|алтернативни ознаки=UGC 5233, MCG 4-23-33, CGCG 122-78, KCPG 214B       
}}
'''NGC 2991''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]].

Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2991 се споменува и како UGC 5233, MCG 4-23-33, CGCG 122-78, KCPG 214B.

== Откривање ==
Објектот е откриен на [[24 февруари]] [[1827]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&amp;nbsp;см.

== Податоци ==
=== Податоци од набљудување ===
Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2991 е од видот S0.&lt;ref&gt;{{NASA link|број={{{n}}}}}&lt;/ref&gt; Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,6 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,5 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;&gt;[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}&lt;/ref&gt; NGC 2991 има привидни димензии од 1,4' х 1,1'.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;/&gt;

=== Астрономски податоци ===
Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 9 ч 46 м 49,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 22° 0' 48&quot;. [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 138°.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;/&gt;

== Други поделби ==
Проучување на NGC 2991 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 28079. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 143; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1417. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1352.

== Поврзано ==
{{portalpar|Астрономија}}
* [[Список на NGC објекти (2501-3000)]];
* [[Нов општ каталог]];
* [[Лав (соѕвездие)]].

== Наводи ==
{{наводи}}

== Користена литература ==
* Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, &quot;The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)&quot;. Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0)

== Надворешни врски ==
* [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&amp;str=NGC2991 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2991]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2991 Поправени информации за NGC 2991]
* [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202991 NGC 2991] — VizieR.
* [https://web.archive.org/web/20240913123708/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202991 NGC 2991] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]]

[[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]]
[[Категорија:Лав (соѕвездие)]]
[[Категорија:Астрономски тела откриени во 1827 година]]</text>
      <sha1>mxqxpj04jibmb1pyyayte3hzba9ajkx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NGC 2994</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1039721</id>
    <revision>
      <id>5651767</id>
      <parentid>5269747</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:50:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>92312</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>5651767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5874" sha1="lzkgs5p5ckckylq6w81tvtrw7b3leqw" xml:space="preserve">{{Инфокутија Галаксија
|соѕвездие=[[Лав (соѕвездие)|Лав]]
|епоха=Ј2000.0
|слика= NGC 2994 SDSS.jpg
|ректасцензија=9 ч 47 м 16,1 с
|деклинација=+ 22° 5' 21&quot;
|положбен агол=125
|вид на објект= [[леќеста галаксија]]
|морфолошки вид=S0
|привиден сјај В=13,1
|привиден сјај Ч=14
|површински сјај=13,2
|привидни димензии=1,3' x 1'
|црвено поместување=
|оддалеченост=
|откривач=[[Џон Хершел]]
|датум на откривање=[[24 февруари]] [[1827]]
|алтернативни ознаки=UGC 5239, MCG 4-23-35, CGCG 122-82, IRAS 09444+2219       
}}
'''NGC 2994''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Лав (соѕвездие)|Лав]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]].

Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 2994 се споменува и како UGC 5239, MCG 4-23-35, CGCG 122-82, IRAS 09444+2219.

== Откривање ==
Објектот е откриен на [[24 февруари]] [[1827]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&amp;nbsp;см.

== Податоци ==
=== Податоци од набљудување ===
Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 2994 е од видот S0.&lt;ref&gt;{{NASA link|број={{{n}}}}}&lt;/ref&gt; Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,1 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;&gt;[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}&lt;/ref&gt; NGC 2994 има привидни димензии од 1,3' х 1'.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;/&gt;

=== Астрономски податоци ===
Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 9 ч 47 м 16,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 22° 5' 21&quot;. [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 125°.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;/&gt;

== Други поделби ==
Проучување на NGC 2994 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 28122. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 143; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1417. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1352.

== Поврзано ==
{{portalpar|Астрономија}}
* [[Список на NGC објекти (2501-3000)]];
* [[Нов општ каталог]];
* [[Лав (соѕвездие)]].

== Наводи ==
{{наводи}}

== Користена литература ==
* Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, &quot;The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)&quot;. Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0)

== Надворешни врски ==
* [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&amp;str=NGC2994 Прегледувач на длабокото небо — NGC 2994]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC2994 Поправени информации за NGC 2994]
* [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%202994 NGC 2994] — VizieR.
* [https://web.archive.org/web/20211206150925/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%202994 NGC 2994] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]]

[[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]]
[[Категорија:Лав (соѕвездие)]]
[[Категорија:Астрономски тела откриени во 1827 година]]</text>
      <sha1>lzkgs5p5ckckylq6w81tvtrw7b3leqw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NGC 3114</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1039851</id>
    <revision>
      <id>5651794</id>
      <parentid>5270168</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:05:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>92312</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>5651794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5246" sha1="eadmnhr09tuiafd58xo6k4xngr074rl" xml:space="preserve">{{Инфокутија Галаксија
|податотека = NGC 3114 in Carina.jpg      
|соѕвездие=[[Кобилица (соѕвездие)|Кобилица]]
|епоха=Ј2000.0
|ректасцензија=10 ч 2 м 36 с
|деклинација=- 60° 6' 0&quot;
|положбен агол=
|вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]]
|морфолошки вид=II3r
|привиден сјај В=4,2
|привиден сјај Ч=
|површински сјај=
|привидни димензии=35' x ?'
|црвено поместување=
|оддалеченост=
|откривач=[[Џејмс Данлоп]]
|датум на откривање=[[8 мај]] [[1826]]
|алтернативни ознаки=OCL 802, ESO 127-SC2         
}}
'''NGC 3114''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Кобилица (соѕвездие)|Кобилица]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]].

Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3114 се споменува и како OCL 802, ESO 127-SC2.

== Откривање ==
Објектот е откриен на [[8 мај]] [[1826]] година од страна на [[Џејмс Данлоп]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 9&amp;nbsp;см.

== Податоци ==
=== Податоци од набљудување ===
Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3114 е од видот II3r.&lt;ref&gt;{{NASA link|број={{{n}}}}}&lt;/ref&gt; Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 4,2 ''m''.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;&gt;[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}&lt;/ref&gt; NGC 3114 има само една позната привидна димензија, која изнесува 35'.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;/&gt;

=== Астрономски податоци ===
Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 2 м 36 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 60° 6' 0&quot;.

== Други поделби ==
Проучување на NGC 3114 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 426; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 8943.

== Поврзано ==
{{portalpar|Астрономија}}
* [[Список на NGC објекти (3001-3500)]];
* [[Нов општ каталог]];
* [[Кобилица (соѕвездие)]].

== Наводи ==
{{наводи}}

== Користена литература ==
* Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238)

== Надворешни врски ==
* [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&amp;str=NGC3114 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3114]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3114 Поправени информации за NGC 3114]
* [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203114 NGC 3114] — VizieR.
* [https://web.archive.org/web/20240723063357/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203114 NGC 3114] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]]

[[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]]
[[Категорија:Кобилица (соѕвездие)]]
[[Категорија:Астрономски тела откриени во 1826 година]]
[[Категорија:Расеани ѕвездени јата]]</text>
      <sha1>eadmnhr09tuiafd58xo6k4xngr074rl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NGC 3117</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1039854</id>
    <revision>
      <id>5651795</id>
      <parentid>5270177</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:12:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>92312</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>5651795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5902" sha1="feadm4hjaff4y2curdr1myy0h3p2rl2" xml:space="preserve">{{Инфокутија Галаксија
|соѕвездие=[[Секстант (соѕвездие)|Секстант]]
|епоха=Ј2000.0
|слика= NGC3117 - SDSS DR14.jpg
|ректасцензија=10 ч 6 м 10,4 с
|деклинација=+ 2° 54' 48&quot;
|положбен агол=
|вид на објект= [[елиптична галаксија]]
|морфолошки вид=E0
|привиден сјај В=13,3
|привиден сјај Ч=14,3
|површински сјај=13,4
|привидни димензии=1' x 1'
|црвено поместување=
|оддалеченост=
|откривач=[[Едуар Жан Мари Стефан]]
|датум на откривање=[[15 март]] [[1877]]
|алтернативни ознаки=UGC 5445, MCG 1-26-14, CGCG 36-38, NPM1G +03.0242       
}}
'''NGC 3117''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Секстант (соѕвездие)|Секстант]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]].

Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3117 се споменува и како UGC 5445, MCG 1-26-14, CGCG 36-38, NPM1G +03.0242.

== Откривање ==
Објектот е откриен на [[15 март]] [[1877]] година од страна на [[Едуар Жан Мари Стефан]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 31,5&amp;nbsp;см.

== Податоци ==
=== Податоци од набљудување ===
Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3117 е од видот E0.&lt;ref&gt;{{NASA link|број={{{n}}}}}&lt;/ref&gt; Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,4 ''m''/лм&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;&gt;[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}&lt;/ref&gt; NGC 3117 има привидни димензии од 1' х 1'.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;/&gt;

=== Астрономски податоци ===
Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 6 м 10,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 2° 54' 48&quot;.

== Други поделби ==
Проучување на NGC 3117 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 29340. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 234; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 247. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1359.

== Поврзано ==
{{portalpar|Астрономија}}
* [[Список на NGC објекти (3001-3500)]];
* [[Нов општ каталог]];
* [[Секстант (сѕвездие)]].

== Наводи ==
{{наводи}}

== Користена литература ==
* Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, &quot;The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)&quot;. Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0)

== Надворешни врски ==
* [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&amp;str=NGC3117 Прегледувач на длабокото небо — NGC 3117]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3117 Поправени информации за NGC 3117]
* [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203117 NGC 3117] — VizieR.
* [https://web.archive.org/web/20220312114318/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203117 NGC 3117] — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]]

[[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]]
[[Категорија:Секстант (соѕвездие)]]
[[Категорија:Откритија на Едуар Стефан]]
[[Категорија:Астрономски тела откриени во 1877 година]]</text>
      <sha1>feadm4hjaff4y2curdr1myy0h3p2rl2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NGC 3188A</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1039929</id>
    <revision>
      <id>5651827</id>
      <parentid>5270422</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T11:04:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>92312</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>5651827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5789" sha1="0l8j7myp6uiq56595miojqp5itcxty4" xml:space="preserve">{{Инфокутија Галаксија
|податотека = NGC3188 - SDSS DR14.jpg      
|соѕвездие=[[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]]
|епоха=Ј2000.0
|ректасцензија=10 ч 19 м 38,2 с
|деклинација=+ 57° 25' 7&quot;
|положбен агол=78
|вид на објект= [[спирална галаксија]]
|морфолошки вид=S?
|привиден сјај В=16,6
|привиден сјај Ч=17,5
|површински сјај=13,7
|привидни димензии=0,4' x 0,2'
|црвено поместување=
|оддалеченост=
|откривач=[[Вилијам Хершел]]
|датум на откривање=[[8 април]] [[1793]]
|алтернативни ознаки=MCG 10-15-64, MK 30, KUG 1016+576A        
}}
'''NGC 3188A''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]].

Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 3188A се споменува и како MCG 10-15-64, MK 30, KUG 1016+576A.

== Откривање ==
Објектот е откриен на [[8 април]] [[1793]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&amp;nbsp;см.

== Податоци ==
=== Податоци од набљудување ===
Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 3188A е од видот S?.&lt;ref&gt;{{NASA link|број={{{n}}}}}&lt;/ref&gt; Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 16,6 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 17,5 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,7 ''m''/лм&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;&gt;[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}&lt;/ref&gt; NGC 3188A има привидни димензии од 0,4' х 0,2'.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;/&gt;

=== Астрономски податоци ===
Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 10 ч 19 м 38,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 57° 25' 7&quot;. [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 78°.&lt;ref name=&quot;SEDS&quot;/&gt;

== Други поделби ==
Проучување на NGC 3188A е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 30179. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 45; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3818. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1331.

== Поврзано ==
{{portalpar|Астрономија}}
* [[Список на NGC објекти (3001-3500)]];
* [[Нов општ каталог]];
* [[Голема Мечка (соѕвездие)]].

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&amp;str=NGC3188A Прегледувач на длабокото небо — NGC 3188A]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC3188A Поправени информации за NGC 3188A]
* [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%203188A NGC 3188A] — VizieR.
* [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%203188A NGC 3188A] {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]]

[[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]]
[[Категорија:Голема Мечка (соѕвездие)]]</text>
      <sha1>0l8j7myp6uiq56595miojqp5itcxty4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фрајенбесинген</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1076758</id>
    <revision>
      <id>5651764</id>
      <parentid>5425818</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T05:10:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gliwi</username>
        <id>66636</id>
      </contributor>
      <comment>+ Wappen</comment>
      <origin>5651764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1614" sha1="tw1gt38kwfdlyawvo1zw75wydsqxtra" xml:space="preserve">{{Инфокутија Место во Германија
|Wappen            = DEU Freienbessingen COA.svg
|image_photo       = Freienbessingen Kirche.JPG
|image_caption     = Селската црква
|lat_deg           = 51 |lat_min = 14 |lat_sec = 0
|lon_deg           = 10 |lon_min = 46 |lon_sec = 0
|Lageplan          = Freienbessingen in KYF.png
|Bundesland        = Thüringen
|Landkreis         = Кифхојзер
|Höhe              = 289
|Fläche            = 8.91
|Einwohner         = 736
|Stand             = 2006-12-31
|PLZ               = 99713
|Vorwahl           = 036370
|Kfz               = KYF
|Gemeindeschlüssel = 16 0 65 018
|Adresse-Verband   = Ратхаусштрасе 2&lt;br /&gt;99713 Ебелебен
|Website           =
|Bürgermeister     = Хелмут Пенцлер
}}

'''Фрајенбесинген''' ({{langx|de|Freienbessingen}}) — општина во округот [[Кифхојзер (округ)|Кифхојзер]], во сојузната покраина [[Тирингија]], [[Германија]].

== Географија ==
=== Местоположба ===

Фрајенбесинген се наоѓа во [[Тириншка Котлина|Тириншката Котлина]].

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|Freienbessingen}}

{{Градови во Кифхојзер (округ)}}
{{Нормативна контрола}}
{{Кифхојзер-никулец}}

[[Категорија:Кифхојзер (округ)]]
[[Категорија:Општини во Тирингија]]</text>
      <sha1>tw1gt38kwfdlyawvo1zw75wydsqxtra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Family Aerodrom</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1083501</id>
    <revision>
      <id>5651627</id>
      <parentid>5427211</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T15:37:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-57742-37</username>
        <id>138221</id>
      </contributor>
      <comment>/* Подобрување на точноста на информациите */</comment>
      <origin>5651627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4703" sha1="nujy99qcnn55i0n2itb8pnr92z1iey3" xml:space="preserve">{{Infobox sport supporter group
| name = Family Aerodrom
| image =  
| caption =  
|- align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| abbreviation =ФА97 
| founded = 1997
| type = [[Навивачка група]] 
| stand = 
| motto =  
| headquarters = [[Општина Аеродром]], [[Скопје]], [[Македонија]]
| coordinates = 
| team = [[КК МЗТ Скопје]]
| arenas = [[Спортски центар „Јане Сандански“ - Аеродром|Спортски центар „Јане Сандански“]]
| colors = Плава и бела
| website = 
}}
'''Family Aerodrom''' ({{langx|mk|Фамилија Аеродром}}) е заедничкото име за сите навивачи на кошаркарскиот клуб [[КК МЗТ Скопје|МЗТ Аеродром]]&lt;ref name=aer&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://familyaerodrom.com/sajt/?q=node%2F2 |title=Историја на Фамилија Аеродром |accessdate=2021-08-10 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304125457/http://familyaerodrom.com/sajt/?q=node%2F2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Навивачката група е формирана во пролетта [[1997]] година како легитимен наследник на [[Service Crew]] и [[Пирамида-Аеродром]]&lt;ref name=aer/&gt;.

Service Crew е првата организирана навивачка група која застанала зад МЗТ Аеродром во далечната [[1987]] година&lt;ref name=aer/&gt;. Во времето на експанзија на тифо-движењето на Балканот се јавува оваа група која за краток период успева да изгради респектабилно име во навивачките кругови претежно истакнувајќи се по силината, инцидентите и начинот на дејствување&lt;ref name=aer/&gt;. Инаку името „Service Crew“ е позајмено од навивачите на Leeds United&lt;ref name=aer/&gt;.

Екипата на МЗТ Аеродром во тој период настапувала во првата југословенска лига па така со Service Crew имаат можност да се запознаат и дел останатите групи во СФРЈ&lt;ref name=aer/&gt;.

Во [[1997]] година Service Crew се ребрендира&lt;ref name=aer/&gt;. Новото име на групата е Family Aerodrom&lt;ref name=aer/&gt;. Асоцијацијата на името е јасна – сите во Аеродром се однесуваат како да се едно семејство, без разлика на годините или пак нешто друго&lt;ref name=aer/&gt;.
Тоа се години во кои клубот е во најголема експанзија бележејќи ги најголемите успеси на мак-баскетот на европската сцена&lt;ref name=aer/&gt;. Јане Сандански стана неосвоива тврдина за екипи од европскиот крем како Реал Мадрид, Порто, Улм и Бенфика, а навивачите биле едни од најзаслужните за тие подвизи&lt;ref name=aer/&gt;.
Нешто подоцна МЗТ Аеродром почнува да бележи послаби резултати но многу парадоксално бројноста на трибините станува сè поголема&lt;ref name=aer/&gt;.
На [[31 март]] [[2007]] година била прославена 10-годишнината од активноста на групата&lt;ref name=aer/&gt;. На роденденот биле присутни сите оние што биле дел од трибината па така покрај кореографијата, пиротехниката и паролите, групата се претстави со дотогаш незабележана бројност&lt;ref name=aer/&gt;.

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [http://familyaerodrom.com/ Официјално мрежно место] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150801072754/http://familyaerodrom.com/ |date=2015-08-01 }}

[[Категорија:Кошаркарски навивачки групи во Македонија]]
[[Категорија:КК МЗТ Скопје]]
[[Категорија:Појавено во 1997 година во Македонија]]</text>
      <sha1>nujy99qcnn55i0n2itb8pnr92z1iey3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651642</id>
      <parentid>5651627</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:35:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <origin>5651642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4655" sha1="ak9kdnqr7h3aeysb9d0utjrdy6rvxfv" xml:space="preserve">{{Infobox sport supporter group
| name = Family Aerodrom
| image =  
| caption =  
|- align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| abbreviation =ФА97 
| founded = 1997
| type = [[Навивачка група]] 
| stand = 
| motto =  
| headquarters = [[Општина Аеродром]], [[Скопје]], [[Македонија]]
| coordinates = 
| team = [[КК МЗТ Скопје]]
| arenas = [[Спортски центар „Јане Сандански“ - Аеродром|Спортски центар „Јане Сандански“]]
| colors = Плава и бела
| website = 
}}
'''Family Aerodrom''' — заедничкото име за сите навивачи на кошаркарскиот клуб [[КК МЗТ Скопје|МЗТ Аеродром]]&lt;ref name=aer&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://familyaerodrom.com/sajt/?q=node%2F2 |title=Историја на Фамилија Аеродром |accessdate=2021-08-10 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304125457/http://familyaerodrom.com/sajt/?q=node%2F2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Навивачката група е формирана во пролетта [[1997]] година како легитимен наследник на [[Service Crew]] и [[Пирамида-Аеродром]]&lt;ref name=aer/&gt;.

Service Crew е првата организирана навивачка група која застанала зад МЗТ Аеродром во далечната [[1987]] година&lt;ref name=aer/&gt;. Во времето на експанзија на тифо-движењето на Балканот се јавува оваа група која за краток период успева да изгради респектабилно име во навивачките кругови претежно истакнувајќи се по силината, инцидентите и начинот на дејствување&lt;ref name=aer/&gt;. Инаку името „Service Crew“ е позајмено од навивачите на Leeds United&lt;ref name=aer/&gt;.

Екипата на МЗТ Аеродром во тој период настапувала во првата југословенска лига па така со Service Crew имаат можност да се запознаат и дел останатите групи во СФРЈ&lt;ref name=aer/&gt;.

Во [[1997]] година Service Crew се ребрендира&lt;ref name=aer/&gt;. Новото име на групата е Family Aerodrom&lt;ref name=aer/&gt;. Асоцијацијата на името е јасна – сите во Аеродром се однесуваат како да се едно семејство, без разлика на годините или пак нешто друго&lt;ref name=aer/&gt;.
Тоа се години во кои клубот е во најголема експанзија бележејќи ги најголемите успеси на мак-баскетот на европската сцена&lt;ref name=aer/&gt;. Јане Сандански стана неосвоива тврдина за екипи од европскиот крем како Реал Мадрид, Порто, Улм и Бенфика, а навивачите биле едни од најзаслужните за тие подвизи&lt;ref name=aer/&gt;.
Нешто подоцна МЗТ Аеродром почнува да бележи послаби резултати но многу парадоксално бројноста на трибините станува сè поголема&lt;ref name=aer/&gt;.
На [[31 март]] [[2007]] година била прославена 10-годишнината од активноста на групата&lt;ref name=aer/&gt;. На роденденот биле присутни сите оние што биле дел од трибината па така покрај кореографијата, пиротехниката и паролите, групата се претстави со дотогаш незабележана бројност&lt;ref name=aer/&gt;.

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [http://familyaerodrom.com/ Официјално мрежно место] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150801072754/http://familyaerodrom.com/ |date=2015-08-01 }}

[[Категорија:Кошаркарски навивачки групи во Македонија]]
[[Категорија:КК МЗТ Скопје]]
[[Категорија:Појавено во 1997 година во Македонија]]</text>
      <sha1>ak9kdnqr7h3aeysb9d0utjrdy6rvxfv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651643</id>
      <parentid>5651642</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:35:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <origin>5651643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4702" sha1="mzwmds1xq9gquj7xp2j9csdca5scw9y" xml:space="preserve">{{Infobox sport supporter group
| name = Family Aerodrom
| image =  
| caption =  
|- align=&quot;center&quot; bgcolor=&quot;#eeeeee&quot;
| abbreviation =ФА97 
| founded = 1997
| type = [[Навивачка група]] 
| stand = 
| motto =  
| headquarters = [[Општина Аеродром]], [[Скопје]], [[Македонија]]
| coordinates = 
| team = [[КК МЗТ Скопје]]
| arenas = [[Спортски центар „Јане Сандански“ - Аеродром|Спортски центар „Јане Сандански“]]
| colors = Плава и бела
| website = 
}}
'''Family Aerodrom''' или '''Фамилија Аеродром''' — заедничкото име за сите навивачи на кошаркарскиот клуб [[КК МЗТ Скопје|МЗТ Аеродром]]&lt;ref name=aer&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://familyaerodrom.com/sajt/?q=node%2F2 |title=Историја на Фамилија Аеродром |accessdate=2021-08-10 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304125457/http://familyaerodrom.com/sajt/?q=node%2F2 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Навивачката група е формирана во пролетта [[1997]] година како легитимен наследник на [[Service Crew]] и [[Пирамида-Аеродром]]&lt;ref name=aer/&gt;.

Service Crew е првата организирана навивачка група која застанала зад МЗТ Аеродром во далечната [[1987]] година&lt;ref name=aer/&gt;. Во времето на експанзија на тифо-движењето на Балканот се јавува оваа група која за краток период успева да изгради респектабилно име во навивачките кругови претежно истакнувајќи се по силината, инцидентите и начинот на дејствување&lt;ref name=aer/&gt;. Инаку името „Service Crew“ е позајмено од навивачите на Leeds United&lt;ref name=aer/&gt;.

Екипата на МЗТ Аеродром во тој период настапувала во првата југословенска лига па така со Service Crew имаат можност да се запознаат и дел останатите групи во СФРЈ&lt;ref name=aer/&gt;.

Во [[1997]] година Service Crew се ребрендира&lt;ref name=aer/&gt;. Новото име на групата е Family Aerodrom&lt;ref name=aer/&gt;. Асоцијацијата на името е јасна – сите во Аеродром се однесуваат како да се едно семејство, без разлика на годините или пак нешто друго&lt;ref name=aer/&gt;.
Тоа се години во кои клубот е во најголема експанзија бележејќи ги најголемите успеси на мак-баскетот на европската сцена&lt;ref name=aer/&gt;. Јане Сандански стана неосвоива тврдина за екипи од европскиот крем како Реал Мадрид, Порто, Улм и Бенфика, а навивачите биле едни од најзаслужните за тие подвизи&lt;ref name=aer/&gt;.
Нешто подоцна МЗТ Аеродром почнува да бележи послаби резултати но многу парадоксално бројноста на трибините станува сè поголема&lt;ref name=aer/&gt;.
На [[31 март]] [[2007]] година била прославена 10-годишнината од активноста на групата&lt;ref name=aer/&gt;. На роденденот биле присутни сите оние што биле дел од трибината па така покрај кореографијата, пиротехниката и паролите, групата се претстави со дотогаш незабележана бројност&lt;ref name=aer/&gt;.

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [http://familyaerodrom.com/ Официјално мрежно место] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150801072754/http://familyaerodrom.com/ |date=2015-08-01 }}

[[Категорија:Кошаркарски навивачки групи во Македонија]]
[[Категорија:КК МЗТ Скопје]]
[[Категорија:Појавено во 1997 година во Македонија]]</text>
      <sha1>mzwmds1xq9gquj7xp2j9csdca5scw9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Градиште (Граиште)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1097613</id>
    <revision>
      <id>5651678</id>
      <parentid>4963029</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T19:08:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <origin>5651678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4995" sha1="buztx70phj31zypx0dt1gkrt7dwhn1w" xml:space="preserve">{{Инфокутија Археолошко наоѓалиште во Македонија
| име     = Градиште
| слика   = Воздушен поглед на Чукар.jpg
| опис    = Воздушен поглед на возвишението Чукар каде се наоѓа Градиште
| lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=14 | lat_sec=26
| lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=13 | lon_sec=08
| место   = Граиште
| општина = Демир Хисар
| тип     = градиште
| период  = раноантичко време
| период1 = доцноантичко време
}}

'''Градиште''' — [[археолошко наоѓалиште]] во [[демирхисарско]]то село [[Граиште]]. [[градиште]] од [[рана антика|раноантичко]] и [[доцноантичко време]].&lt;ref name=&quot;АрхеоКарта&quot;&gt;{{АрхеоКарта|135}}&lt;/ref&gt;

Во изворите покрај името Градиште фигурираат и имињата [[Брианион]], [[Трипола]] и [[Добрун]].&lt;ref&gt;''Демир Хисар и Демирхисарскo низ вековите и денес - Ванѓелко Лозаноски, Битола 2005''&lt;/ref&gt;

== Местоположба ==

Се наоѓа на висок конусен рид со зарамнето плато, опкружено од три страни со речни долини, над самото село [[Граиште]].&lt;ref name=&quot;АрхеоКарта&quot;/&gt;

== Опис ==

Оградено е со три појаси од одбранбени ѕидови градени од камен без малтер, кои во вид на тераси опфаќаат простор од околу 10 [[хектар]]и. По површината се среќаваат многубројни фрагменти од керамички садови, [[питоси]] и градежен материјал. Најдени се повеќе од 200 монети од IV-II век пред н.е. Во западното подножје се откопани гробови со златен накит. На највисокото плато, остатоците од раноантичкото градиште, кои се на површина од околу 3 хектара, се опфатени со доцноантичкиот бедем ѕидан од кршен камен и варов малтер. По површината се среќаваат фрагменти од керамички садови и монети. Во јужното подножје на ридот, над селското училиште се откопани поголем број гробови градени од камени плочи во кои меѓу прилозите имало и монети од IV век. Наодите се сместени во [[Музејот на Македонија во Скопје]] и во [[Заводот и музеј во Битола]].&lt;ref name=&quot;АрхеоКарта&quot;/&gt;

== Историја ==

Во 2009 година поради поставување на антени, 2/3 од наоѓалиштето биле неповратно уништени. Тоа довело до серија негативни критики во јавноста.&lt;ref&gt;[http://star.kanal5.com.mk/(S(guqrxd45m5od2f55u24dfh55))/default.aspx?mId=43&amp;eventId=55878&amp;egId=17 ''Уништен археолошкото наоѓалиште Градиште кај Граиште, Демир Хисарско'']{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==
* [[Превалец (Граиште)|Превалец]] — некропола од доцноантичко време;
* [[Св. Петка (Граиште)|Св. Петка]] — црква од средниот век;
* [[Црквиште (Граиште)|Црквиште]] — црква од старохристијанско време;
* [[Граиште]]; и
* [[Список на археолошки наоѓалишта во Демирхисарско]].

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-врска|Gradište (Graište)}}
* [http://www.promacedonia.org/im3/im_demir_hisar.htm#2 Градиште — средновековни градови и тврдини во Македонија]
* [http://arheo.com.mk/2009/09/10/video-from-destroyed-archaeological-site-at-demir-hisar/ Видеозапис од уништеното наоѓалиште Градиште, с. Граиште, Демир Хисар] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131210214639/http://arheo.com.mk/2009/09/10/video-from-destroyed-archaeological-site-at-demir-hisar/ |date=2013-12-10 }}

{{Архео-Демир Хисар}}

[[Категорија:Граиште]]</text>
      <sha1>buztx70phj31zypx0dt1gkrt7dwhn1w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651679</id>
      <parentid>5651678</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T19:08:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <comment>/* Местоположба */</comment>
      <origin>5651679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5103" sha1="n6sbhmlbtdy1l4cgggi7upczzx57fpd" xml:space="preserve">{{Инфокутија Археолошко наоѓалиште во Македонија
| име     = Градиште
| слика   = Воздушен поглед на Чукар.jpg
| опис    = Воздушен поглед на возвишението Чукар каде се наоѓа Градиште
| lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=14 | lat_sec=26
| lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=13 | lon_sec=08
| место   = Граиште
| општина = Демир Хисар
| тип     = градиште
| период  = раноантичко време
| период1 = доцноантичко време
}}

'''Градиште''' — [[археолошко наоѓалиште]] во [[демирхисарско]]то село [[Граиште]]. [[градиште]] од [[рана антика|раноантичко]] и [[доцноантичко време]].&lt;ref name=&quot;АрхеоКарта&quot;&gt;{{АрхеоКарта|135}}&lt;/ref&gt;

Во изворите покрај името Градиште фигурираат и имињата [[Брианион]], [[Трипола]] и [[Добрун]].&lt;ref&gt;''Демир Хисар и Демирхисарскo низ вековите и денес - Ванѓелко Лозаноски, Битола 2005''&lt;/ref&gt;

== Местоположба ==

[[Податотека:Трипола.JPG|мини|200п|лево|Остатоци од ѕидините]]

Се наоѓа на висок конусен рид со зарамнето плато, опкружено од три страни со речни долини, над самото село [[Граиште]].&lt;ref name=&quot;АрхеоКарта&quot;/&gt;

== Опис ==

Оградено е со три појаси од одбранбени ѕидови градени од камен без малтер, кои во вид на тераси опфаќаат простор од околу 10 [[хектар]]и. По површината се среќаваат многубројни фрагменти од керамички садови, [[питоси]] и градежен материјал. Најдени се повеќе од 200 монети од IV-II век пред н.е. Во западното подножје се откопани гробови со златен накит. На највисокото плато, остатоците од раноантичкото градиште, кои се на површина од околу 3 хектара, се опфатени со доцноантичкиот бедем ѕидан од кршен камен и варов малтер. По површината се среќаваат фрагменти од керамички садови и монети. Во јужното подножје на ридот, над селското училиште се откопани поголем број гробови градени од камени плочи во кои меѓу прилозите имало и монети од IV век. Наодите се сместени во [[Музејот на Македонија во Скопје]] и во [[Заводот и музеј во Битола]].&lt;ref name=&quot;АрхеоКарта&quot;/&gt;

== Историја ==

Во 2009 година поради поставување на антени, 2/3 од наоѓалиштето биле неповратно уништени. Тоа довело до серија негативни критики во јавноста.&lt;ref&gt;[http://star.kanal5.com.mk/(S(guqrxd45m5od2f55u24dfh55))/default.aspx?mId=43&amp;eventId=55878&amp;egId=17 ''Уништен археолошкото наоѓалиште Градиште кај Граиште, Демир Хисарско'']{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==
* [[Превалец (Граиште)|Превалец]] — некропола од доцноантичко време;
* [[Св. Петка (Граиште)|Св. Петка]] — црква од средниот век;
* [[Црквиште (Граиште)|Црквиште]] — црква од старохристијанско време;
* [[Граиште]]; и
* [[Список на археолошки наоѓалишта во Демирхисарско]].

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-врска|Gradište (Graište)}}
* [http://www.promacedonia.org/im3/im_demir_hisar.htm#2 Градиште — средновековни градови и тврдини во Македонија]
* [http://arheo.com.mk/2009/09/10/video-from-destroyed-archaeological-site-at-demir-hisar/ Видеозапис од уништеното наоѓалиште Градиште, с. Граиште, Демир Хисар] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131210214639/http://arheo.com.mk/2009/09/10/video-from-destroyed-archaeological-site-at-demir-hisar/ |date=2013-12-10 }}

{{Архео-Демир Хисар}}

[[Категорија:Граиште]]</text>
      <sha1>n6sbhmlbtdy1l4cgggi7upczzx57fpd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шути Манастир</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1097639</id>
    <revision>
      <id>5651680</id>
      <parentid>5561686</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T19:15:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <origin>5651680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2653" sha1="0ouie3cpji8l35yt7a6drowsy1gxpmx" xml:space="preserve">{{Инфокутија Археолошко наоѓалиште во Македонија
| име     = Шути Манастир
| слика   = Граишки манастир 5.jpg
| опис    = Возобновениот манастир
| lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=13 | lat_sec=27
| lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=13 | lon_sec=44
| место   = Граиште
| општина = Демир Хисар
| тип     = црква
| период  = среден век
}}

'''Шути Манастир''' или '''Св. Тома''' — [[археолошко наоѓалиште]] во [[демирхисарско]]то село [[Граиште]]. Претставува црква од [[средновековна Македонија|средновековниот период]].&lt;ref name=&quot;АрхеоКарта&quot;&gt;{{АрхеоКарта|139}}&lt;/ref&gt;

Наоѓалиштето се наоѓа на тромеѓето на атарите на некогашното село [[Мургашево]], [[Вардино]] и [[Граиште]].

== Местоположба ==

Се наоѓа на околу 3 километри североисточно од [[Демир Хисар]], во местото каде што се допираат атарите на селото [[Граиште]] и градскиот атар на Демир Хисар.&lt;ref name=&quot;АрхеоКарта&quot;/&gt;

== Опис ==

Се гледаат урнатини од црква со основа во облик на триконхос и со димензии од 18 на 7,10 метри. Ѕидовите, чија ширина изнесува 0,60 метри, се зачувани наместа во висина и до 4 метри. Црквата била живописана во фреско-техника. Околу неа има голем простор исполнет со грамади од градежен материјал што им припаѓа на урнатите конаци и другите помошни згради. Јужно од црквата има гроб покриен со две камени плочи, со насоченост [[исток]]-[[запад]].&lt;ref name=&quot;АрхеоКарта&quot;/&gt;

==Поврзано==
* [[Грнчарица (Демир Хисар)|Грнчарица]] — утврдување од доцноантичко време;
* [[Демир Хисар]]; и
* [[Список на археолошки наоѓалишта во Демирхисарско]].

== Наводи ==
{{наводи}}

{{Архео-Демир Хисар}}

[[Категорија:Граиште]]</text>
      <sha1>0ouie3cpji8l35yt7a6drowsy1gxpmx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бершева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1113828</id>
    <revision>
      <id>5651806</id>
      <parentid>5273668</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T10:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rijikk</username>
        <id>116125</id>
      </contributor>
      <origin>5651806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8440" sha1="0f87y7xbjwkr0fcuiy20vztoqgdzjbz" xml:space="preserve">{{Infobox Israel municipality
|name=Бершева
|emblem=BeershebaEmblem.svg
|emblem_type=
|image_skyline= Beersheba, Israel 04.jpg
|image_caption=
|hebname=בְּאֵר שֶׁבַע
|arname=
|meaning=Седум бунари
|pushpin_map=
|latd=31 |latm=15 |lats=32
|longd=34 |longm=47 |longs=58.95
|founded=
|type=гард
|typefrom=
|stdHeb=
|altOffSp=
|altUnoSp=
|district=Јужен
|elevation_m            = 260
|population=197,270 {{increase}}
|population_footnotes=&lt;ref name=&quot;cbs-loc&quot; /&gt;
|popyear=2012
|area=117.5&amp;nbsp;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
|mayor=[[Рувик Данилович]]
|website=[http://www.beer-sheva.muni.il/openning.asp?Lang=1 http://www.beer-sheva.muni.il]
}}
[[Податотека:Beersheba City Hall 6.jpg|мини]]
'''Бершева''' или '''Бершеба''' (בְּאֵר שֶׁבַע ''Be'er Sheva'') — [[Градови во Израел|град]] во [[Израел]]. Бершева е најголем град во пустината [[Негев]] и во [[Јужен округ (Израел)|јужниот округ]]. Градот често се именува како „Главен град на Негев“. Бершева е седми најголем град во Израел со население од 197,269.&lt;ref name=&quot;cbs-loc&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|title=Locality File|year=2012|url=http://www.cbs.gov.il/ishuvim/ishuv2012/bycode.xls|publisher=[[Israel Central Bureau of Statistics]]|format=XLS|accessdate=October 30, 2013}}&lt;/ref&gt;

== Демографија==
Бершева е еден од најбрзо растечките градови во Израел. Иако има население од околу 200.000 жители, по површина е поголем од [[Тел Авив]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |author=The Blueprint Negev and the Future of Israel |url=http://blogs.jpost.com/content/blueprint-negev-and-future-israel |title=The Blueprint Negev and the Future of Israel &amp;#124; Jerusalem Post – Blogs |publisher=Blogs.jpost.com |date=2012-10-18 |accessdate=2013-03-12 |archive-date=2012-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121230080056/http://blogs.jpost.com/content/blueprint-negev-and-future-israel }}&lt;/ref&gt; 
[[Израелско централно биро за статистика|Израелското централно биро за статистика]] го дели Бершева на:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+&lt;big&gt;Области во Бершева&lt;/big&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=http://www.cbs.gov.il/shnaton60/st02_16.pdf |format=PDF| title=Localities, Population, and Density | accessdate=2010-01-24}}&lt;/ref&gt;
|-
!bgcolor=&quot;efefef&quot; rowspan=&quot;2&quot;| '''метрополитенски прстен'''
!bgcolor=&quot;efefef&quot; rowspan=&quot;2&quot;| '''четврти'''
!bgcolor=&quot;efefef&quot; colspan=&quot;4&quot;| '''население (2009)'''
!bgcolor=&quot;efefef&quot; rowspan=&quot;2&quot;| '''густина на население&lt;br&gt;(на км²)'''
!bgcolor=&quot;efefef&quot; rowspan=&quot;2&quot;| '''годишен пораст&lt;br /&gt;на население'''
|-
!bgcolor=&quot;efefef&quot;| вкупно
!bgcolor=&quot;efefef&quot;| Евреи и други
!bgcolor=&quot;efefef&quot;| само Евреи 
!bgcolor=&quot;efefef&quot;| Арапи
|-
| &lt;big&gt;Јадро&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;1&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;187,200&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;184,100&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;164,600&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;3,100&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;2,220.6&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;0.6%&lt;/big&gt;
|-
| &lt;big&gt;Внатрешен прстен
| 32
| 151,000
| 55,900
| 53,900
| 95,100
| 145.2
| 3.9%
|-
|    Северен дел
| 11   
| 69,100
| 9,200
| 9,000
| 59,900
| 195.3 
| 3.8%
|-
|    Западен дел
| 13   
| 32,400
| 32,300
| 30,600
| 100
| 65.2 
| 1.0%
|-
| &lt;big&gt;Среден прстен&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;83&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;210,700&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;140,400&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;128,500&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;70,300&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;61.7&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;1.6%&lt;/big&gt;
|-
|    Источен дел
| 8   
| 126,100
| 57,900
| 50,100
| 68,200
| 149.6 
| 1.6%
|-
|    Јужен дел
| 10   
| 13,000
| 11,100
| 9,700
| 1,900
| 9.5 
| 0.9%
|-
|    Западен дел
| 65   
| 71,600
| 71,400
| 68,600
| 200
| 59.3 
| 1.7%
|-
| &lt;big&gt;Надворешен прстен&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;13&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;10,800&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;9,500&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;9,000&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;1,300&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;2.5&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;1.8%&lt;/big&gt;
|-
|    Источен дел
| 5   
| 2,300
| 1,100
| 1,100
| 1,100
| 1.5 
| -1.7%
|-
|    Јужен дел
| 8   
| 8,500
| 8,400
| 8,000
| 100
| 3.0 
| 2.7%
|-
| &lt;big&gt;'''Вкупно'''&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;'''129'''&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;'''559,700'''&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;'''390,000'''&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;'''356,000'''&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;'''169,700'''&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;'''63.1'''&lt;/big&gt;
| &lt;big&gt;'''1.9%'''&lt;/big&gt;
|}

==Збратимени градови==
Бершева е збратимен со:&lt;ref name=&quot;muni-sister&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|title=International Relations of the City of Beersheba|url=http://www.beer-sheva.muni.il/openning.asp?Lang=1|publisher=Beersheba Municipality|accessdate=2012-02-08|archive-date=2012-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20120213132906/http://www.beer-sheva.muni.il/openning.asp?Lang=1|url-status=dead}} {{he icon}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|
*{{знамеикона|GEO}} [[Они (Грузија)|Они]], [[Грузија]] &lt;small&gt;(од 2000)&lt;/small&gt;
*{{знамеикона|Филипини}} [[Себу (град)|Себу]], [[Филипини]]
*{{знамеикона|CAN}} [[Монтреал]], [[Канада]]
*{{знамеикона|CAN}} [[Винопег]], [[Канада]] &lt;small&gt;(од 1983)&lt;/small&gt;
*{{знамеикона|AUS}} [[Парамата (Нов Јужен Велс)|Парамата]], [[Австралија]]
*{{знамеикона|Етиопија}} [[Адис Абеба]], [[Етиопија]] &lt;small&gt;(од 2004)&lt;/small&gt;
*{{знамеикона|USA}} [[Сиетл]], [[САД]]
*{{знамеикона|TUR}} [[Адана]], [[Турција]] &lt;small&gt;(од 2001)&lt;/small&gt;
||
*{{знамеикона|ROU}} [[Клуж-Напока]], [[Романија]]
*{{знамеикона|ARG}} [[Ла Плата]], [[Аргентина]]
*{{знамеикона|GER}} [[Розенхајм]], [[Германија]]
*{{знамеикона|GER}} [[Вупертал]], [[Германија]]&lt;small&gt;(од 1977)&lt;/small&gt;
*{{знамеикона|FRA}} [[Лион]], [[Франција]]&lt;small&gt;(од 1977)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;Lyon&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lyon.fr/vdl/sections/en/villes_partenaires/villes_partenaires_2/?aIndex=1|title=''Partner Cities of Lyon and Greater Lyon''|publisher=[[авторски права|©]] 2008 Mairie de Lyon|accessdate=2008-10-21|archive-date=2009-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090719003816/http://www.lyon.fr/vdl/sections/en/villes_partenaires/villes_partenaires_2/?aIndex=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*{{знамеикона|SRB}} [[Ниш]], [[Србија]]
*{{знамеикона|CIV}} [[Буаке]], [[Брег на Слоновата Коска]]&lt;ref&gt;{{web cite|url=http://mairiebke.e-monsite.com/pages/jumelage/villes-amies.html|title=Twin towns with Bouaké|publisher=mairiebke.e-monsite.com|language=fr|accessdate=2014-08-20|archive-date=2014-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20141020181858/http://mairiebke.e-monsite.com/pages/jumelage/villes-amies.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|}

==Наводи==
{{Reflist|colwidth=30em}}

==Литература==
* Thareani-Sussely, Yifat, &quot;The 'Archaeology of the Days of Manasseh' Reconsidered in the Light of Evidence From The Beersheba Valley,&quot;  ''Palestine Exploration Quarterly'', 139,2 (2007), 69–77.

==Надворешни врски==
{{рв|Beersheba}}
* [http://www.beer-sheva.muni.il/ Градски совет на Бершева] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20040924053025/http://www.beer-sheva.muni.il/ |date=2004-09-24 }}
* [https://secure.flickr.com/groups/beer-sheva/ Фотографии од Бершева] 
* [http://web.bgu.ac.il/Eng/Home/ Универзитет Бен-Гурион]
* [http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/alabaster/A4499625 Туристички водич]

{{Израел-никулец}}

{{Најголеми градови во Израел}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Градови во Израел]]
[[Категорија:Јужен округ (Израел)]]
[[Категорија:Негев]]</text>
      <sha1>0f87y7xbjwkr0fcuiy20vztoqgdzjbz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Светозар Марковиќ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1128400</id>
    <revision>
      <id>5651640</id>
      <parentid>4764899</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:08:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zdravko</username>
        <id>293</id>
      </contributor>
      <origin>5651640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8962" sha1="3iv9j09refubj193vcms0tawybhfrad" xml:space="preserve">[[Податотека:Svetozar Marković.JPG|мини|250п|десно|Биста на Светозар Марковиќ пред истоимената универзитетска библиотека во [[Белград]]]]

'''Светозар Марковиќ''' ([[1846]] — [[1875]]) — [[публицист]], [[социјализам|социјалист]] и [[политика|политичар]] од втората половина на XIX век.

== Биогpафија ==

Роден од татко Радоја, срески начелник, и мајка Стана кои  имале уште пет деца, ќерки Катарина, Персида, Христина и Милица и син [[Јеврем Марковиќ|Јеврем]]. Радоје како вдовец се оженил 1853 со Марија - Маца (1822 — 1905), родена Рајиќ, вдовица на Пантелеј - Панте Перишиќа (1817 — 1852). Радоје Марковиќ починал 1854 година, за децата се грижела неговата втора жена Марија.&lt;ref&gt;Нинослав Станојловић: „Генерал Љубивој Г. Перишић (1846 — 1921) - живот и професионални пут“, стр. 83-84, у публикацији „[http://www.istorijskiarhiv.rs/sites/default/files/PODACI/materijali/GALASNIK%2034/Glasnik%2034.pdf Гласник“, број 34], Историјски архив Ваљево, 2000. године.&lt;/ref&gt;

Гимназија учел во [[Крагуевац]] и во [[Белград]], година [[1863]]. Во Белград започна со студии по техника, кои подоцна ги продолжил во [[Санкт Петербург]] како стипендист на [[Србија|српската]] влада, а подоцна преминал на студии во [[Цирих]]. Во Петроград бил вклучен во работата на [[Русија|руските]] ''револуционерни кружоци'', а во [[Швајцарија]] започнал со проучување на научниот [[социјализам]].

Како многу млад започнал да се занимава со публицистика. Поради статијата ''Српски обмани'', објавен во новосадскиот ''[[Застава (списание)|Застави]]''ја изгубил стипендијата, затоа што во овој напис го нападнал целиот државен систем во Србија, а посебно [[бирократијата]]. Останувајќи без средства,се вратил во Србија каде започнал со издавање на списанието ''[[Radenik|Раденик]]'', ([[1871]] — [[1872]]), а посоцна [[1873]]. во Крагуевац го издава списанието ''[[Јавност (списание)|Јавност]]''.

Светозар Марковиќ бил вистински поборник на [[реализмот]] во [[литературата]]и социјалистички теоретичар. Целата своја дејност ја усмерил во правец на решавање на политичките проблеми и подготовка на народните маси за остварување на граѓанските права на[[револуција]]. Неговото главно дело, ''[[Србија на исток (дело на Светозар Марковиќ)]]'', расправа за [[социологија]], [[економија]] и [[политички науки]] проблемите на Србија со социјалистичките позиции. Многу рано покажал интерес и за литературните проблеми, образувајќи се под влијание на [[Николај Чернишевски]], [[Александар Херцен]] и [[Николај Доброљубов]].

Во екот на процветувањето на [[романтизмот]] во [[романтизам во српската литература]], го објавил написот ''Пеење и мислење'', и подоцна расправата ''Реалниот правец во науката и животот'' (1871 — 1872), со кои се обидел да предизвика пресврт во српската литература. Според Марковиќ, поетите биле виновни за лошиот вкус на публиката, суеверието на народот и недостатокот на  јасни социјални и [[културни]] перспективи на тагашното српско друштво. Тој притоа не ги поштедил ни најголемите поети на српскиот романтизма, [[Лаза Костић]] и [[Ѓура Јакшиќ]], додека кон [[Јован Јовановиќ Змај]] имал повеќе обзир.

Освен критикување на тогашната [[поезија]], Марковиќ остро ја критикувал и тогашната прозна литература, при што је неговиот напис ''Реалниот правец во науката и литературата'' бил широко заснована и втемелена расправа, основана на научниот социјализам,за историските законитости во друштвото и друштвените процеси кои  довеле до триумф на научните гледања на тие законитости и процеси. Според него тие [[наука]] закони и процеси важат и за [[уметност]], па според тоа и за [[поезијата]]. Неговите статии имале многу големо влијание на понатамошниот тек на развојот на [[српска литература]], а посебно на творењето на младите генерации на писатели.

[[Ѓура Јакшиќ]] започнал  да пишува песме со социјална содржина. [[Јован Јовановиќ Змај|Змај]], кој во својата политичка поезији има многу елементи на реализама и во потпнолност го поддржал движењето ''нова младина'', а од појавата на Марковиќ на литературната сцена се помалку се појавувале поети, а сè повеќе прозни писатели, готово секогаш со многу критички став кон савремените друштвени збиднувања.

Поради нападот на власта, во [[1874]] година осуден е на девет месеци затвор, од каде излегол со тешко нарушено здравје. Набргу во дваесет и деветтата години го покосила [[туберкулоза]]та. Починал во [[1875]] година во [[Трст]].

Неговите трудови се преведени на македонски јазик, првпат во 1965 година, под наслов „Одбрани страници“, а вторпат во 1978 година, под наслов „Избрани трудови“.

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [https://www.marxists.org/makedonski/markovik/1871/pariska-komuna.htm Светозар Марковиќ, „Пропаста на Париската комуна“]

{{Нормативна контрола}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Марковиќ, Светозар}}
[[Категорија:Родени во 1846 година]]
[[Категорија:Починати во 1875 година]]
[[Категорија:Луѓе од Заечар]]
[[Категорија:Српски политичари]]
[[Категорија:Српски публицисти]]
[[Категорија:Српски социјалисти]]
[[Категорија:Српски економисти]]
[[Категорија:Српски филозофи]]
[[Категорија:Српски книжевни критичари]]
[[Категорија:Починати од туберкулоза]]
[[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]]</text>
      <sha1>3iv9j09refubj193vcms0tawybhfrad</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651647</id>
      <parentid>5651640</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:48:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zdravko</username>
        <id>293</id>
      </contributor>
      <origin>5651647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9787" sha1="4x8e7yrf4zs9ja6bcltqdrly68uekfq" xml:space="preserve">[[Податотека:Svetozar Marković.jpg|мини|250п|десно|Светозар Марковиќ]]
'''Светозар Марковиќ''' ([[1846]] — [[1875]]) — [[публицист]], [[социјализам|социјалист]] и [[политика|политичар]] од втората половина на XIX век.

== Биогpафија ==

Роден од татко Радоја, срески начелник, и мајка Стана кои  имале уште пет деца, ќерки Катарина, Персида, Христина и Милица и син [[Јеврем Марковиќ|Јеврем]]. Радоје како вдовец се оженил 1853 со Марија - Маца (1822 — 1905), родена Рајиќ, вдовица на Пантелеј - Панте Перишиќа (1817 — 1852). Радоје Марковиќ починал 1854 година, за децата се грижела неговата втора жена Марија.&lt;ref&gt;Нинослав Станојловић: „Генерал Љубивој Г. Перишић (1846 — 1921) - живот и професионални пут“, стр. 83-84, у публикацији „[http://www.istorijskiarhiv.rs/sites/default/files/PODACI/materijali/GALASNIK%2034/Glasnik%2034.pdf Гласник“, број 34], Историјски архив Ваљево, 2000. године.&lt;/ref&gt;

Гимназија учел во [[Крагуевац]] и во [[Белград]], година [[1863]]. Во Белград започна со студии по техника, кои подоцна ги продолжил во [[Санкт Петербург]] како стипендист на [[Србија|српската]] влада, а подоцна преминал на студии во [[Цирих]]. Во Петроград бил вклучен во работата на [[Русија|руските]] ''револуционерни кружоци'', а во [[Швајцарија]] започнал со проучување на научниот [[социјализам]].

Како многу млад започнал да се занимава со публицистика. Поради статијата ''Српски обмани'', објавен во новосадскиот ''[[Застава (списание)|Застави]]''ја изгубил стипендијата, затоа што во овој напис го нападнал целиот државен систем во Србија, а посебно [[бирократијата]]. Останувајќи без средства,се вратил во Србија каде започнал со издавање на списанието ''[[Radenik|Раденик]]'', ([[1871]] — [[1872]]), а посоцна [[1873]]. во Крагуевац го издава списанието ''[[Јавност (списание)|Јавност]]''.

[[Податотека:Svetozar Marković.JPG|мини|250п|десно|Биста на Светозар Марковиќ пред истоимената универзитетска библиотека во [[Белград]]]]
Светозар Марковиќ бил вистински поборник на [[реализмот]] во [[литературата]] и социјалистички теоретичар. Целата своја дејност ја усмерил во правец на решавање на политичките проблеми и подготовка на народните маси за остварување на граѓанските права на[[револуција]]. Неговото главно дело, ''[[Србија на исток (дело на Светозар Марковиќ)]]'', расправа за [[социологија]], [[економија]] и [[политички науки]] проблемите на Србија со социјалистичките позиции. Многу рано покажал интерес и за литературните проблеми, образувајќи се под влијание на [[Николај Чернишевски]], [[Александар Херцен]] и [[Николај Доброљубов]].

Во екот на процветувањето на [[романтизмот]] во [[романтизам во српската литература]], го објавил написот ''Пеење и мислење'', и подоцна расправата ''Реалниот правец во науката и животот'' (1871 — 1872), со кои се обидел да предизвика пресврт во српската литература. Според Марковиќ, поетите биле виновни за лошиот вкус на публиката, суеверието на народот и недостатокот на  јасни социјални и [[културни]] перспективи на тагашното српско друштво. Тој притоа не ги поштедил ни најголемите поети на српскиот романтизма, [[Лаза Костић]] и [[Ѓура Јакшиќ]], додека кон [[Јован Јовановиќ Змај]] имал повеќе обзир.

Освен критикување на тогашната [[поезија]], Марковиќ остро ја критикувал и тогашната прозна литература, при што је неговиот напис ''Реалниот правец во науката и литературата'' бил широко заснована и втемелена расправа, основана на научниот социјализам,за историските законитости во друштвото и друштвените процеси кои  довеле до триумф на научните гледања на тие законитости и процеси. Според него тие [[наука]] закони и процеси важат и за [[уметност]], па според тоа и за [[поезијата]]. Неговите статии имале многу големо влијание на понатамошниот тек на развојот на [[српска литература]], а посебно на творењето на младите генерации на писатели.

[[Ѓура Јакшиќ]] започнал  да пишува песме со социјална содржина. [[Јован Јовановиќ Змај|Змај]], кој во својата политичка поезији има многу елементи на реализама и во потпнолност го поддржал движењето ''нова младина'', а од појавата на Марковиќ на литературната сцена се помалку се појавувале поети, а сè повеќе прозни писатели, готово секогаш со многу критички став кон савремените друштвени збиднувања.

Поради нападот на власта, во [[1874]] година осуден е на девет месеци затвор, од каде излегол со тешко нарушено здравје. Набргу во дваесет и деветтата години го покосила [[туберкулоза]]та. Починал во [[1875]] година во [[Трст]].

Неговите трудови се преведени на македонски јазик, првпат во 1965 година, под наслов „Одбрани страници“, а вторпат во 1978 година, под наслов „Избрани трудови“.

Во негова чест, [[ОУ „Светозар Марковиќ“ - Старо Нагоричане|основното училиште]] во [[Старо Нагоричане]] го носи неговото име, а по него се именувани неколку улици во Скопје, Куманово, Битола и Струмица.

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рв|Svetozar Marković}}
* [https://www.marxists.org/makedonski/markovik/1871/pariska-komuna.htm Светозар Марковиќ, „Пропаста на Париската комуна“]
* [https://repository.ukim.mk/server/api/core/bitstreams/3fd25c30-7f73-4768-86e5-cb3b8892b953/content Александар Апостолов „100-годишнина од смртта на Светозар Марковиќ, прв пропагатор на социјалистичките идеи во Србија“]

{{Нормативна контрола}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Марковиќ, Светозар}}
[[Категорија:Родени во 1846 година]]
[[Категорија:Починати во 1875 година]]
[[Категорија:Луѓе од Заечар]]
[[Категорија:Српски политичари]]
[[Категорија:Српски публицисти]]
[[Категорија:Српски социјалисти]]
[[Категорија:Српски економисти]]
[[Категорија:Српски филозофи]]
[[Категорија:Српски книжевни критичари]]
[[Категорија:Починати од туберкулоза]]
[[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]]</text>
      <sha1>4x8e7yrf4zs9ja6bcltqdrly68uekfq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:Западни уметнички движења</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1150836</id>
    <revision>
      <id>5651564</id>
      <parentid>5651562</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T11:59:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36546" sha1="dp07dvowx5dmqc9tcvkdtqpkdq4r4ah" xml:space="preserve">{{Navbox
| name      = Западни уметнички движења
| title     = Предмодерни, [[Модерна уметност|модерни]] и [[Современа уметност|современи]] уметнички правци

| bodyclass = hlist
| state     = {{{state&lt;includeonly&gt;|collapsed&lt;/includeonly&gt;}}}
| basestyle = background:#EAE0C8;
| above = [[Список на уметнички правци]]/[[Периоди во историјата на западната уметност|периоди]]

| group1 =  Предмодерна&lt;br/&gt;(западна)
| list1  =  {{Navbox|subgroup
| basestyle = background: #EAE0C8

| group1 = [[Античка уметност|Античка]]
| list1  = 
*[[Тракиско богатство|Тракиска]]
** [[Дачка уметност|Дачка]]
* [[Нурагиска цивилизација#Култура|Нурагиска]]
* [[Егејска уметност|Егејска]]
** [[Кикладска уметност|Кикладска]]
** [[Минојска уметност|Минојска]]
** [[Минијска керамика]]
** [[Микенска Грција#Уметност и керамика|Микенска]]
* [[Старогрчка уметност|Грчка]]
** [[Субмикенска керамика|Субмикенска]]
** [[Протогеометриски стил|Протогеометриска]]
** [[Геометриска уметност|Геометриска]]
** [[Ориентализирачки период|Ориентализирачка]]
** [[Архаична грчка уметност|Архаична]]
** [[Црнофигурална керамика|Црнофигурална]]
** [[Црвенофигурална керамика|Црвенофигурална]]
** [[Строг стил|Строг стил]]
** [[Старогрчка уметност#Класична|Класична]]
** [[Керчки стил]]
** [[Хеленистичка уметност|Хеленистичка]]
*** [[Хеленистичка уметност#„Барок“|„Барок“]]
*** [[Индогрчка уметност|Индогрчка]]
**** [[Грчко-будистичка уметност|Грчко-будистичка]]
*** [[Неоатички стил]]
* [[Етрурска уметност|Етрурска]]
* [[Скитска уметност|Скитска]]
* [[Ибериска скулптура|Ибериска]]
* [[Гали#Уметност|Галска]]
* [[Римска уметност|Римска]]
** [[Римска републиканска уметност|Републиканска]]
** [[Гало-римска уметност|Гало-римска]]
** [[Августовска и јулиско-клавдиевска уметност|Јулиско-клавдиевска]]
** [[Помпејски стилови]]
** [[Трајанска уметност|Трајанска]]
** [[Северовска уметност|Северовска]] &lt;!-- 193–253 --&gt;
| group2 = [[Средновековна уметност|Средновековна]]
| list2  = 
* [[Доцноантичка уметност|Доцноантичка]]
** [[Ранохристијанска уметност и архитектура|Ранохристијанска]]   &lt;!-- 260–525 --&gt;
* [[Коптска уметност|Коптска]]
** [[Етиопска уметност|Етиопска]]
* [[Уметност од периодот на преселбата на народите|Период на преселбата на народите]] &lt;!-- 300–900 de --&gt;
** [[Англосаксонска уметност|Англосаксонска]]           &lt;!-- 400–1066 uk --&gt;
** [[Хунска уметност|Хунска]]
** [[Островска уметност|Островска]]         &lt;!-- 600–1200 --&gt;
** [[Ломбарди|Лангобардска]]
** [[Визиготска уметност и архитектура|Визиготска]]             &lt;!-- 415–711 Iberia --&gt;
* [[Дарителски портрет]] &lt;!-- 500–1500 --&gt;
* [[Пикти#Уметност|Пиктска]]
* [[Мозарапска уметност и архитектура|Мозарапска]] &lt;!-- 711–1100 Iberia --&gt;
** ''[[Уметност и архитектура на Репобласион|Репобласион]]''
* [[Викиншка уметност|Викиншка]]           &lt;!-- 700–1100 --&gt;
* [[Византиска уметност|Византиска]] 
** [[Византиско иконоборство|Иконоборечка]]
** [[Македонска уметност (Византија)|Македонска]]
** [[Палеолошка ренесанса#Уметност и архитектура|Палеолошка]]
** [[Итало-византиска уметност|Итало-византиска]]
* [[Франки#Уметност и архитектура|Франкиска]]
** [[Меровиншка уметност|Меровиншка]] 
** [[Каролиншка уметност|Каролиншка]]
** [[Предроманика|Предроманичка]]  &lt;!-- 500–1000 --&gt;
* [[Отонска уметност|Отонска]]
* [[Романика|Романичка]]    &lt;!-- 1000–1200 --&gt;
** [[Мезанска уметност |Мезанска]]
** [[Шпанска романика|Шпанска]]
* [[Нормани#Визуелни уметности|Норманска]]
** [[Норманско-арапско-византиска култура|Норманско-сицилијанска]] &lt;!-- 1100–1200 Sicily --&gt;
* ''[[Opus Anglicanum]]''
* [[Готска уметност|Готска]] &lt;!-- 1100–1400 --&gt;
** [[Готска уметност во Милано]]
** [[Меѓународна готика]]
** [[Меѓународна готска уметност во Италија]]
* [[Лукеска школа]]
* [[Крстоносна уметност|Крстоносни војни]]
* [[Московска школа]]
* [[Новгородска школа]]
* [[Владимирско-суздаљска школа]]
* [[Дуеченто]] &lt;!-- 1200–1300 --&gt;
** [[Сиенско училиште|Сиенска школа]]
* [[Мудехарска уметност|Мудехарска]] &lt;!-- 1200–1500 --&gt;
* Средновековна [[Историја на картографијата#Средновековна Европа|картографија]]
** [[Историја на картографијата#Италијанската картографија и појавата на портоланските карти|Италијанска школа]]
** [[Мајорканска картографска школа|Мајорканска школа]]
** ''[[Mappa mundi]]''

| group3 = [[Раноренесансно сликарство|Ренесанса]]
| list3  =
* [[Италијанско ренесансно сликарство|Италијанска ренесанса]] &lt;!-- доц. 13–доц. 16 век --&gt;
** [[Треченто]]
*** [[Италијанско ренесансно сликарство#Проторенесансно сликарство|Проторенесанса]]
*** [[Фирентинско сликарство|Фирентинска школа]]
*** ''[[Pittura infamante]]''
** [[Кватроченто]]
*** [[Ферарска школа|Ферарска школа]]
*** [[Форливеска школа на уметноста|Форливеска школа]]
*** [[Венецијанско сликарство|Венецијанска школа]]
** [[Чинквеченто]]
*** [[Висока ренесанса]]
*** [[Болоњска школа]]
*** [[Маниризам]] &lt;!-- 1520–1580 Италија --&gt;
*** [[Контраманиеризам|Контра-''маниера'']]
* [[Северна ренесанса]]
** [[Ранохоландско сликарство|Ранохоландска]] &lt;!-- 1420–1520 --&gt;
*** [[Светски пејзаж]]
** [[Гентско-брижска школа]]
** [[Северен маниризам]]    &lt;!-- 1530–1580 fr cz nl --&gt;
** [[Германска ренесанса]] &lt;!-- 15 и 16 век --&gt;
*** [[Келнска школа на сликарството|Келнска школа]]     &lt;!-- 15 век de --&gt;
*** [[Дунавска школа]]      &lt;!-- 1500–1530 de at --&gt;
** [[Холандско и фламанско ренесансно сликарство|Холандска и фламанска ренесанса]] &lt;!-- 16 век --&gt;
*** [[Антверпенски маниризам]] &lt;!-- 1500–1530 --&gt;
*** [[Романизам (сликарство)|Романизам]] &lt;!-- 16 век nl --&gt;
*** [[Мртва природа]]
* [[Англиска ренесанса#Визуелни уметности|Англиска ренесанса]]
** [[Уметници на тјудорскиот двор|Тјудорски двор]]
* [[Критска школа]]
* [[Туркерија]] &lt;!-- продолжува до крајот на раниот нов век --&gt;
* [[Фонтенбловска школа]] &lt;!-- 1530–1610 fr --&gt;
* [[Уметност од доцниот 16 век во Милано]]

| group4 = 17 век
| list4  =
* [[Барок]] &lt;!-- 1563–1740, најзастапен во 17 век --&gt;
** [[Барок во Милано]]
** [[Фламанско барокно сликарство|Фламански барок]] &lt;!-- крај на 16 век nl --&gt;
** [[Караваџисти]] &lt;!-- почеток на 17 век --&gt;
*** [[Утрехтски караваџизам|Во Утрехт]]
*** [[Тенебризам]]
** [[Стил на Луј XIII]]
** [[Лутерански барок|Лутерански барок]]
* [[Строгановска школа]]
* [[Сликар на животни|Сликарство на животни]]
* [[Еснаф на романисти]]
* [[Златно време на холандското сликарство|Холандско златно доба]] &lt;!-- 1625–1672 --&gt;
** [[Делфтска школа (сликарство)|Делфтска школа]]
* [[Капричо (уметност)|Капричо]]
* [[Јонска школа (сликарство)|Хептанеска школа]]
* [[Класицизам#Во ликовните уметности|Класицизам]]
** [[Стил на Луј XIV]]
** [[Пусенисти и рубенсисти]] &lt;!-- 1671–1717 --&gt;

| group5 = 18 век
| list5  =
* [[Рококо]] &lt;!-- 1740–1790 --&gt;
** [[Рокај]] &lt;!-- 1710–1760 --&gt;
** [[Стил на Луј XV]]
** [[Фридерициски рококо|Фридерициски]]
** [[Шиноазерија]]
** ''[[Галантна сцена]]''
* [[Неокласицизам]] &lt;!-- 1760–1830 --&gt;
** ''[[Грчки гихт]]''
** [[Стил на Луј XVI]]
** [[Адамов стил]]
** [[Стил на Директоратот]]
** [[Неокласична архитектура во Милано]]
* [[Пиктуреск]]

 |group6 = Колонијална уметност
 |list6  =
* Уметност на [[Африканска дијаспора|африканската дијаспора]]
** [[Афроамериканска уметност|Афроамериканска]]
** [[Карипска уметност|Карипска]]
*** [[Хаитска уметност|Хаитска]]
* Колонијална азиска уметност
** [[Уметност на Филипините]]
*** [[Letras y figuras]]
*** [[Tipos del País]]
** [[Барок#Барок во шпанска и португалска колонијална Азија|Колонијален азиски барок]]
** [[Корпоративен стил]]
* [[Латиноамериканска уметност]]
** [[Каста сликарство]]
** [[Индохристијанска уметност]]
*** [[Чилотска школа на религиозна иконографија|Чилотска школа]]
*** [[Куско школа]]
*** [[Кито школа]]
** [[Барок#Барок во шпанските и португалските колонијални Америки|Латиноамерикански барок]]

 |group7 = Уметност со&lt;br&gt;позајмени западни елементи
 |list7 =
* [[Исламска уметност|Исламска]]
** [[Ал-Андалус#Уметност и архитектура|Маварска]]
* [[Манихејска уметност|Манихејска]]
* [[Могулска уметност|Могулска]]
* [[Каџарска уметност|Каџарска]]
* [[Кинг занаетчиска уметност]]
* Западно влијание во [[Јапонска уметност|Јапонија]]
** [[Акита ранга]]
** [[Уки-е]]

| group8 = [[Историја на уметноста#Западна уметност по 1770|Премин&lt;br&gt;кон модерната]]&lt;br&gt;(околу 1770 – 1862)
| list8  =
* [[Романтизам#Визуелни уметности|Романтизам]] &lt;!-- 1770–1850 --&gt;
** [[Бајковито сликарство]]
** [[Данско златно доба]]
** [[Трубадурски стил]]
** [[Назаренско движење]] &lt;!-- почеток на 19 век --&gt;
** [[Пуризам]]
** [[Античари (уметничка група)|Шоремски античари]]
** [[Диселдорфска школа на сликарството|Диселдорфска школа]]
** [[Предрафаелитско братство|Предрафаелити]] ([[Американски предрафаелити|американски]])&lt;!-- 1848–1854; уметници активни најдоцна до 1950-тите --&gt;
** [[Школа на реката Хадсон]] &lt;!-- 1840-ти–1860-ти --&gt;
*** [[Луминизам (американски уметнички стил)|Американски луминизам]]
* [[Ориентализам#Ориенталистичка уметност|Ориентализам]] &lt;!-- 1798–почеток на 20 век (?) --&gt;
* [[Норичка школа на сликари|Норичка школа]] &lt;!-- 1803–1833 --&gt;
* [[Империски стил]]
* [[Историцизам (уметност)|Историцизам]]
** [[Ревивалистичка архитектура|Ревивалистичка уметност]]
* [[Бидермаер]] &lt;!-- 1815–1848 --&gt;
* [[Реализам (уметничко движење)|Реализам]] &lt;!-- 1840-ти+ --&gt;
** [[Барбизонска школа]] &lt;!-- 1830–1870 --&gt;
** [[Костумбризам]]
** [[Веризам (сликарство)|Веризам]]
*** [[Макиајоли]] &lt;!-- 1850-ти–1890-ти --&gt;
* [[Академска уметност]] &lt;!-- 1820-ти–1900-ти --&gt;
** [[Минхенска школа]]
*** [[Грчка академска уметност во 19 век|во Грција]]
** [[Неогрек#Сликарство|Неогрек]]
* [[Ренесанса на бакрорезот]]
}}

| group2 =  [[Модерна уметност|Модерна]]&lt;br/&gt;(1863–1944)
| list2  =  {{Navbox|subgroup
| basestyle = background: #EAE0C8
 |group1 = 1863–1899
 |list1  =
* [[Неоромантизам]]
** [[Романтичен национализам#Уметности|Национален романтизам]]
* [[Јога (сликарство)]] &lt;!-- 1850-ти–1940-ти --&gt;
* [[Нихонга]]
* ''[[Јапонизам]]'' &lt;!-- 1860-ти–1910-ти --&gt;
** [[Англо-јапонски стил]] &lt;!-- 1860-ти–1910-ти --&gt;
* [[Беуронска школа]] &lt;!-- 1860-ти–90-ти --&gt;
* [[Хашка школа]] &lt;!-- 1860-ти–90-ти --&gt;
* [[Передвижници]]
* [[Импресионизам]] &lt;!-- 1870-ти–1880-ти --&gt;
** [[Американски импресионизам|Американски]]
*** [[Хузиерска група]]
*** [[Бостонска школа (сликарство)|Бостонска школа]] &lt;!-- 1880-ти–1940-ти --&gt;
** [[Амстердамски импресионизам|Амстердамски]]
** [[Канадски импресионизам|Канадски]]
** [[Хајделбершка школа]] &lt;!-- 1885–1900 --&gt;
* [[Естетицизам]] &lt;!-- 1870-ти–1890-ти --&gt;
* [[Движење „Уметности и занаети“|Уметности и занаети]] &lt;!-- 1870-ти–1910-ти --&gt;
** [[Уметничка керамика]] &lt;!-- 1870–1930 --&gt;
* [[Тонализам]] &lt;!-- 1880-ти --&gt;
* [[Декадентско движење]] &lt;!-- 1880-ти --&gt;
* [[Симболизам (движење)|Симболизам]] &lt;!-- 1880-ти–1900-ти --&gt;
** [[Симболистичко движење во Романија|Романски]]
** [[Руски симболизам#Визуелни уметности|Руски]]
* [[Вулканска школа]] &lt;!-- 1880-ти–1890-ти --&gt;
* [[Инкохеренти]] &lt;!-- 1882–средина на 1890-ти --&gt;
* [[Постимпресионизам]] &lt;!-- 1880-ти–1890-ти --&gt;
** [[Неоимпресионизам]] &lt;!-- 1884–1886 --&gt;
*** [[Луминизам (импресионизам)|Луминизам]]
** [[Дивизионизам]]
** [[Поентилизам]] &lt;!-- 1880-ти–1920-ти --&gt;
** [[Школа Понт-Авен]]
** [[Клуазонизам]] &lt;!-- 1890-ти --&gt;
** [[Синтетизам]] &lt;!-- околу 1890 --&gt;
** [[Наби]] &lt;!-- 1888–1900 --&gt;
* [[Американска барбизонска школа]] &lt;!-- 1880-ти–1920-ти --&gt;
** [[Калифорниски тонализам]] &lt;!-- 1890-ти–1920-ти --&gt;
* [[Вилхелминизам]]
* [[Костумбризам#Визуелен костумбризам во Америка|Костумбризам]]

 |group2 = 1900–1914
 |list2  =
* [[Југендстил]] &lt;!-- 1892–1914 --&gt;
** [[Арт нуво во Милано]] &lt;!-- 1900-ти–1915 --&gt;
* [[Примитивизам]] &lt;!-- 1890-ти–1910-ти --&gt;
* [[Калифорниски импресионизам]] &lt;!-- 1890-ти–1920-ти --&gt;
* [[Сецесионизам (уметност)|Сецесионизам]] &lt;!-- 1890-ти–1930-ти --&gt;
* [[Париска школа]] &lt;!-- 1910-ти–1940-ти --&gt;
** [[Минхенска сецесија]] &lt;!-- 1892–1938 --&gt;
** [[Виенска сецесија]] &lt;!-- 1897–1905 --&gt;
** [[Берлинска сецесија]] &lt;!-- 1898–1913 --&gt;
** [[Зондербунд|Зондербунд]]
* [[Пенсилваниски импресионизам]] &lt;!-- 1890-ти–1940-ти --&gt;
* [[Светот на уметноста]] &lt;!-- 1898–1927 --&gt;
* [[Десет американски сликари]] &lt;!-- 1900-ти–1910-ти --&gt;
* [[Фовизам]]   &lt;!-- 1904–1908 --&gt;
* [[Експресионизам]] &lt;!-- почеток на 20 век --&gt;
** [[Мост (уметност)|Мост]]       &lt;!-- 1905–13 --&gt;
** [[Дер Блауе Рајтер]]       &lt;!-- 1911–14 --&gt;
* [[Ночентизам]]
* [[Германски сојуз на работилници]] &lt;!-- 1907–38 --&gt;
* [[Американски реализам]]
** [[Школа Ашкан]] &lt;!-- 1908–1910-ти --&gt;
* [[Кубизам]]  &lt;!-- 1908+ --&gt;
** [[Протокубизам]]
** [[Орфизам (уметност)|Орфизам]]  &lt;!-- 1912–13 --&gt;
* ''[[Осумтемина (сликари)|Осумтемина]]'' &lt;!-- 1935–40 --&gt;
* [[Нова уметничка асоцијација Минхен]]       &lt;!-- 1909–12 --&gt;
* [[Футуризам]]       &lt;!-- 1909–14 --&gt;
** [[Кубофутуризам]]
* [[Арт деко]]  &lt;!-- 1910–39 --&gt;
** [[Арт деко архитектурата на Њујорк|Арт деко во Њујорк]]
* [[Метафизичко сликарство|Метафизичко]]       &lt;!-- 1911–20 --&gt;
* [[Раjонизам]]       &lt;!-- 1911–14 --&gt;
* [[Продуктивизам (уметност)|Продуктивизам]]
* [[Синхромизам]]            &lt;!-- 1912–13 --&gt;
* [[Вортицизам]]       &lt;!-- 1913–15 --&gt;

 |group3 = 1915–1944
 |list3  =
* [[Сосаку-ханга]] &lt;!-- 1910-ти–40-ти --&gt;
* [[Супрематизам]]       &lt;!-- 1915–18 --&gt;
* [[Париска школа]] &lt;!-- 1910-ти–1940-ти --&gt;
* [[Кристален кубизам]] &lt;!-- 1915–19 --&gt;
* [[Конструктивизам (уметност)|Конструктивизам]] &lt;!-- 1915–28 --&gt;
** [[Латиноамериканска уметност#Конструктивистичко движење|Латиноамерикански]]
*** [[Универзален конструктивизам]]
* [[Дада]]       &lt;!-- 1915–20+ --&gt;
* [[Шин-ханга]] &lt;!-- 1915–42 --&gt;
* [[Неопластицизам]]
** ''[[Де Стајл]]''  &lt;!-- 1917 --&gt;
* [[Пуризам]]      &lt;!-- 1918–25 --&gt;
* [[Враќање кон редот]] &lt;!-- 1918–20-ти --&gt;
** [[Новеченто Италијано]]
* [[Фигуративен конструктивизам]] &lt;!-- 1918–20-ти --&gt;
** [[Глупаво (уметничко движење)|Глупаво]]
** [[Келнски прогресивисти]]
* [[Работнички совет за уметност]]
** [[Ноемвриска група (Германија)|Ноемвриска група]]
* [[Австралиски тонализам]] &lt;!-- 1918–30+ --&gt;
* [[Дрезденска сецесија]] &lt;!-- 1919–1925 --&gt;
* [[Социјалистички реализам]]       &lt;!-- 1920-ти и 30-ти, до 60-ти --&gt;
* [[Функционализам (архитектура)|Функционализам]]
** [[Баухаус]]       &lt;!-- 1919–33 --&gt;
* [[Кинетичка уметност]]    &lt;!-- околу 1919–60+ --&gt;
* [[Антропофагија (манифест)|Антропофагија]]
* [[Мингеј]]
* [[Група од седум (уметници)|Група од седум]]       &lt;!-- 1920–33 --&gt;
* [[Нова објективност]]  &lt;!-- 1920-ти --&gt;
* [[Гросвенорска школа за модерна уметност|Гросвенорска школа]] &lt;!-- самата школа во текот на 1920-тите–1940-тите; уметници до 1992 и најдоцна до почетокот на 2000-тите --&gt;
* [[Ноес Зехен]] &lt;!-- 1920-ти и 30-ти --&gt;
* [[Надреализам]]       &lt;!-- 1920-ти --&gt;
** [[Иранска модерна и современа уметност#Надреализам во Иран|Ирански]]
** [[Латиноамериканска уметност#Надреализам|Латиноамерикански]]
* [[Мексикански мурализам]]
* [[Неофовизам]]  &lt;!-- средина на 1920-тите --&gt;
* [[Прецизионизам]]       &lt;!-- 1920-ти и 30-ти --&gt;
* ''[[Аеросликарство]]''
* [[Здружение на револуционерни визуелни уметници|Асо]] &lt;!-- 1928–33 --&gt;
* [[Римска школа]]          &lt;!-- 1928–45 --&gt;
* [[Керкл е Квадрат]]        &lt;!-- 1929–31 --&gt;
* [[Групата (новозеландска уметност)|Групата]]       &lt;!-- 1927–77 --&gt;
* [[Харлемска ренесанса]]
* [[Каписти]] &lt;!-- 1930-ти --&gt;
* [[Регионализам (уметност)|Регионализам]] &lt;!-- 1930-ти --&gt;
** [[Сликарство на калифорниската сцена]] &lt;!-- 1920-ти – 1960-ти --&gt;
* [[Херојски реализам]]
** [[Социјалистички реализам]]  &lt;!-- 1932–88 Русија --&gt;
** [[Уметност во нацистичка Германија|Нацистичка уметност]]  &lt;!-- 1933–45 --&gt;
* [[Стримлајн модерн]] &lt;!-- 1930–50 --&gt;
* [[Конкретна уметност]]       &lt;!-- 1930-ти–денес --&gt;
** [[Апстракција-Креација]] &lt;!-- 1931–60-ти (?) --&gt;
* [[Тики култура|Тики]]
* [[Десеттемина (експресионисти)|Десеттемина]] &lt;!-- 1935–40 --&gt;
* [[Четврта димензија во уметноста#Димензионистички манифест|Димензионизам]] &lt;!-- 1936 --&gt;
* [[Бостонски експресионизам]] &lt;!-- 1930-ти–70-ти+ --&gt;
* [[Ленинградска школа на сликарството|Ленинградска школа]] &lt;!-- 1930–1991 --&gt;
}}

| group3 = [[Современа уметност|Современа]]&lt;br/&gt;и [[Постмодерна уметност|постмодерна]]&lt;br/&gt;(1945–денес)
| list3  = {{Navbox|subgroup
| basestyle = background: #EAE0C8
 |group1 = 1945–1959
 |list1  =
* [[Меѓународен типографски стил]]       &lt;!-- Почеток во 1920-тите, најактивен во 1950-тите и 1960-тите --&gt;
* [[Апстрактен експресионизам]] &lt;!-- 1940-ти --&gt;
** [[Вашингтонска школа на бојата]]
* [[Визионерска уметност]]
** [[Виенска школа на фантастичниот реализам]]       &lt;!-- 1946–? --&gt;
* [[Просторизам]]
* [[сликарство на обоено поле|Обоено поле]]       &lt;!-- 1940-ти и 50-ти --&gt;
* [[Лирска апстракција]]       &lt;!-- 1945–47 (Европа); 60-ти–70-ти (САД); обновување 1970-ти–2000+ --&gt;
** [[Тахизам]]       &lt;!-- 40-ти–50-ти --&gt;
** [[Арте информале]]
** [[КОБРА (уметничко движење)|КОБРА]]       &lt;!-- 1948–51 --&gt;
** [[Нуажизам]]       &lt;!-- 1955–73 --&gt;
* [[Генерација на раскинот]]
* [[Џикен Кобо]]
* [[Меткалф Шато]]
* [[Моно-ха]]
* [[Нанјангски стил]]
* [[Акционо сликарство]]       &lt;!-- 1940-ти–почеток на 60-ти --&gt;
* [[Американски фигуративен експресионизам]] &lt;!-- 1940-ти–60-ти --&gt;
** [[Њујоршки фигуративен експресионизам|во Њујорк]] &lt;!-- 1950-ти–60-ти --&gt;
* [[Нова медиумска уметност]]       &lt;!-- главно во втората половина на 20 век --&gt;
* [[Њујоршка школа (уметност)#Визуелни уметности|Њујоршка школа]]
* [[Сликарство со остри рабови]] &lt;!-- 1950-ти–60-ти --&gt;
* [[Фигуративно движење на Заливската област]] &lt;!-- 1950-ти–60-ти --&gt;
* [[Ле Пластисиен]]
* [[Здружение за уметност Гутаи]] &lt;!-- 1952 --&gt;
* [[Гендаи Биџуцу Конданкаи]] &lt;!-- 1954 --&gt;
* [[Поп-арт]]       &lt;!-- 1955–1960-ти --&gt;
* [[Ситуационистичка интернационала]]       &lt;!-- 1957–72 --&gt;
* [[Советска неконформистичка уметност|Советска неконформистичка уметност]] &lt;!-- 1950-ти–80-ти --&gt;
** [[Украинско подземје]]
* [[Летристизам]]       &lt;!-- 50-ти–70-ти+ --&gt;
** [[Летристичка интернационала]]       &lt;!-- 1952–57 --&gt;
** [[Ултралетристизам]]
* [[Флорида Хајвејмен]]
* [[Кибернетичка уметност]]
* [[Антиподејци]]       &lt;!-- 1959 --&gt;

 |group2 = 1960–1969
 |list2  =
* [[Отра фигурасион]]
* [[Афрофутуризам]]
* [[Нуева Пресенсија]]
* [[Зеро (уметност)|ЗЕРО]] &lt;!-- 1959–60-ти --&gt;
* [[Хепенинг]]
* [[Неодада]]       &lt;!-- 1960-ти --&gt;
** [[Организатори на неодада]]
* [[Оп-арт]]           &lt;!-- главно 1960-ти --&gt;
* [[Ново реализам]] &lt;!-- 1960-ти --&gt;
* [[Нова тенденција]]
* [[Капиталистички реализам]]
* [[Уметност и јазик]]   &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Арте повера]]      &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Движење на црните уметности]]
* [[Карипско уметничко движење]]
* [[Чикано (уметничко движење)|Чикано]]
* [[Концептуална уметност]]   &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Земјишна уметност]]         &lt;!-- 1968–80-ти+ --&gt;
* [[Системска уметност]]      &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Видео уметност]]       &lt;!-- 1960-ти–70-ти+ --&gt;
* [[Минимализам (визуелни уметности)|Минимализам]]  &lt;!-- 60-ти и 70-ти --&gt;
* [[Флуксус]]       &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Генеративна уметност]]
* [[Постсликарска апстракција]]
* [[Интермедија]]
* [[Психоделична уметност]]
* [[Нат арт]]     &lt;!-- доцни 60-ти до почеток на 70-ти --&gt;
* [[Фотореализам]]     &lt;!-- доцни 60-ти до 70-ти и понатаму --&gt;
* [[Еколошка уметност]]
* [[Перформанс]]   &lt;!-- 1960-ти–2000-ти+ --&gt;
* [[Процесна уметност]]
* [[Институционална критика]]
* [[Светлина и простор]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
* [[Улична уметност]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
* [[Феминистичко уметничко движење]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
** [[Феминистичко уметничко движење во Соединетите Држави|во САД]]
* [[Иранска модерна и современа уметност#Движење Сакаханех|Движење Сакаханех]]
* [[Уметничка група „Ѕвездите“]]
* [[Тропикалија]]
* [[Јору но Каи]]
* [[Визуелна уметност со вештачка интелигенција]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
 |group3 = 1970–1999
 |list3  =
* [[Постконцептуална уметност]]
* [[Инсталациска уметност]]   &lt;!-- 1970-ти–90-ти --&gt;
* [[Арцсин]] &lt;!-- 1970-ти–денес --&gt;
* [[Постминимализам]]     &lt;!-- 1971+ --&gt;
* [[Уметност на издржливоста]]      &lt;!-- 1971–2012+ --&gt;
* [[Соц арт]]           &lt;!-- 1970-ти–80-ти --&gt;
** [[Московски концептуалисти]]
* [[Шема и декорација]] &lt;!-- средина на 1970-ти–почеток на 80-ти --&gt;
* [[Плионтанизам]]
* [[Панк визуелна уметност|Панк уметност]]
* [[Неоекспресионизам]]       &lt;!-- доцни 1970-ти–средина на 80-ти --&gt;
** [[Трансавангарда]]
* [[Хаитска уметност#Школа Сен Солеи|Школа Сен Солеи]]
* [[Герилска уметност]]       &lt;!-- доцни 70-ти–2000+ --&gt;
* [[Лоуброу (уметничко движење)|Лоуброу уметност]]       &lt;!-- доцни 70-ти–2000+ --&gt;
* [[Телематска уметност]]
* [[Присвојување (уметност)|Уметност на присвојување]]
* [[Неоконцептуална уметност]]
* [[Ново европско сликарство]]
* [[Туниско колаборативно сликарство]]
* [[Мемфиска група]]        &lt;!-- 1980–87 --&gt;
* [[Киберделик]] &lt;!-- 1980-ти–90-ти --&gt;
* [[Neue Slowenische Kunst]] &lt;!-- 1984–денес --&gt;
* [[Скреч видео]]
* [[Трансгресивна уметност|Трансгресивна]]
* [[Ретрофутуризам]]
* [[Млади британски уметници]]       &lt;!-- 1988–1990-ти+ --&gt;
* [[Суперфикција]]                &lt;!-- 1989–денес --&gt;
* [[Таринг Пади]]
* [[Суперфлет]]
* [[Нова Лајпцишка школа|Нова Лајпцишка школа]]
* [[Иницијатива управувана од уметници]]
* [[Артивизам]]
* [[Република на дизајнерите]] &lt;!-- главно 1990-ти --&gt;
* [[Гранџ#Графички дизајн|Гранџ дизајн]]
* [[Вердадизам]]
* [[Кинеска апартманска уметност]]
* [[Осцилоскопска музика]]

| group4 = 2000–&lt;br/&gt;денес
| list4  =
* [[Амазонска поп-арт уметност]]
* [[Алтермодерн]]
* [[Уметност заради уметност]]
* [[Уметничка игра]]
* [[Уметничка интервенција]]
* [[Брендализам]]
* [[Класичен реализам]]
* [[Современа африканска уметност]]
** [[Афрофутуризам]]
* [[Современа домородна австралиска уметност]]
* [[Незаменлив токен#Дигитална уметност|Крипто уметност]]
* [[Киборг уметност]]
* [[Ексцесивизам]]
* [[Фиктивна уметност]]
* [[Рамен дизајн]]
** [[Корпоративен Мемфис]]
* [[Хипермодернизам (уметност)|Хипермодернизам]]
* [[Хиперреализам (визуелни уметности)|Хиперреализам]]
* [[Идејна уметност]]
* [[Интернет уметност]]
** [[Пост-интернет]]
* [[Ајфон уметност]]
* [[Кич движење]]
* [[Светлосно сликање]]
* [[Масурреализам]]
* [[Современо европско сликање со мастило]]
* [[Неофутуризам]]
* [[Неомодерна#Уметничка група|Неомодерна]]
* [[Неосимболизам]]
* [[Пасионизам]]
* [[Пост-ЈБА]]
* [[Релациска уметност]]
* [[Скеуморфизам#Во дизајнот|Скеуморфизам]]
* [[Софтверска уметност]]
* [[Звучна уметност]]
* [[Стакизам]]
* [[Суперфлет]]
** [[СоФло Суперфлет]]
** [[Суперстроук]]
* [[Тојизам]]
* [[Вејпорвејв]]
* [[Мрежа на уметници што пешачат]]
}}

| group10 = Поврзано
| list10  = 
* [[Историја на уметноста]]
* [[Апстрактна уметност]]
** [[Асемично пишување]]
* [[Антиуметност]]
* [[Авангарда]]
* [[Балет Рус]]
* [[Христијанска уметност]]
** [[Уметност во протестантската реформација и контрареформацијата]]
** [[Католичка уметност]]
** [[Икона]]
** [[Лутеранска уметност]]
* [[Дигитална уметност]]
* [[Фантастична уметност]]
* [[Народна уметност]]
* [[Хиерархија на жанрови]]
** [[Жанровско сликарство]]
** [[Историско сликарство]]
* [[Илуминиран ракопис]]
* [[Илустрација]]
* [[Интерактивна уметност]]
* [[Еврејска уметност]]
* [[Кич]]
* [[Пејзажно сликарство]]
* [[Модернизам]]
** [[Модерна скулптура]]
** [[Доцниот модернизам]]
* [[Наивна уметност]]
* [[Аутсајдерска уметност]]
* [[Портрет]]
* [[Праисториска уметност#Европа|Праисториска европска уметност]]
* [[Квир уметност]]
* [[Реализам (уметности)|Реализам]]
* [[Шок уметност]]
* ''[[Trompe-l'œil]]''
* [[Западно сликарство]]

| below =
* {{icon|Category}} [[:Предлошки за уметнички правци и движења|Категорија]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dp07dvowx5dmqc9tcvkdtqpkdq4r4ah</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651569</id>
      <parentid>5651564</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:05:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36543" sha1="kh84g55so6392lbhjhguqd59yhydudi" xml:space="preserve">{{Navbox
| name      = Западни уметнички движења
| title     = Предмодерни, [[Модерна уметност|модерни]] и [[Современа уметност|современи]] уметнички правци

| bodyclass = hlist
| state     = {{{state&lt;includeonly&gt;|collapsed&lt;/includeonly&gt;}}}
| basestyle = background:#EAE0C8;
| above = [[Список на уметнички правци]]/[[Периоди во историјата на западната уметност|периоди]]

| group1 =  Предмодерна&lt;br/&gt;(западна)
| list1  =  {{Navbox|subgroup
| basestyle = background: #EAE0C8

| group1 = [[Античка уметност|Античка]]
| list1  = 
*[[Тракиско богатство|Тракиска]]
** [[Дачка уметност|Дачка]]
* [[Нурагиска цивилизација#Култура|Нурагиска]]
* [[Егејска уметност|Егејска]]
** [[Кикладска уметност|Кикладска]]
** [[Минојска уметност|Минојска]]
** [[Минијска керамика]]
** [[Микенска Грција#Уметност и керамика|Микенска]]
* [[Старогрчка уметност|Грчка]]
** [[Субмикенска керамика|Субмикенска]]
** [[Протогеометриски стил|Протогеометриска]]
** [[Геометриска уметност|Геометриска]]
** [[Ориентализирачки период|Ориентализирачка]]
** [[Архаична грчка уметност|Архаична]]
** [[Црнофигурална керамика|Црнофигурална]]
** [[Црвенофигурална керамика|Црвенофигурална]]
** [[Строг стил|Строг стил]]
** [[Старогрчка уметност#Класична|Класична]]
** [[Керчки стил]]
** [[Хеленистичка уметност|Хеленистичка]]
*** [[Хеленистичка уметност#„Барок“|„Барок“]]
*** [[Индогрчка уметност|Индогрчка]]
**** [[Грчко-будистичка уметност|Грчко-будистичка]]
*** [[Неоатички стил]]
* [[Етрурска уметност|Етрурска]]
* [[Скитска уметност|Скитска]]
* [[Ибериска скулптура|Ибериска]]
* [[Гали#Уметност|Галска]]
* [[Римска уметност|Римска]]
** [[Римска републиканска уметност|Републиканска]]
** [[Гало-римска уметност|Гало-римска]]
** [[Августовска и јулиско-клавдиевска уметност|Јулиско-клавдиевска]]
** [[Помпејски стилови]]
** [[Трајанска уметност|Трајанска]]
** [[Северовска уметност|Северовска]] &lt;!-- 193–253 --&gt;
| group2 = [[Средновековна уметност|Средновековна]]
| list2  = 
* [[Доцноантичка уметност|Доцноантичка]]
** [[Ранохристијанска уметност и архитектура|Ранохристијанска]]   &lt;!-- 260–525 --&gt;
* [[Коптска уметност|Коптска]]
** [[Етиопска уметност|Етиопска]]
* [[Уметност од периодот на преселбата на народите|Период на преселбата на народите]] &lt;!-- 300–900 de --&gt;
** [[Англосаксонска уметност|Англосаксонска]]           &lt;!-- 400–1066 uk --&gt;
** [[Хунска уметност|Хунска]]
** [[Островска уметност|Островска]]         &lt;!-- 600–1200 --&gt;
** [[Ломбарди|Лангобардска]]
** [[Визиготска уметност и архитектура|Визиготска]]             &lt;!-- 415–711 Iberia --&gt;
* [[Дарителски портрет]] &lt;!-- 500–1500 --&gt;
* [[Пикти#Уметност|Пиктска]]
* [[Мозарапска уметност и архитектура|Мозарапска]] &lt;!-- 711–1100 Iberia --&gt;
** ''[[Уметност и архитектура на Репобласион|Репобласион]]''
* [[Викиншка уметност|Викиншка]]           &lt;!-- 700–1100 --&gt;
* [[Византиска уметност|Византиска]] 
** [[Византиско иконоборство|Иконоборечка]]
** [[Македонска уметност (Византија)|Македонска]]
** [[Палеолошка ренесанса#Уметност и архитектура|Палеолошка]]
** [[Итало-византиска уметност|Итало-византиска]]
* [[Франки#Уметност и архитектура|Франкиска]]
** [[Меровиншка уметност|Меровиншка]] 
** [[Каролиншка уметност|Каролиншка]]
** [[Предроманика|Предроманичка]]  &lt;!-- 500–1000 --&gt;
* [[Отонска уметност|Отонска]]
* [[Романика|Романичка]]    &lt;!-- 1000–1200 --&gt;
** [[Мезанска уметност |Мезанска]]
** [[Шпанска романика|Шпанска]]
* [[Нормани#Визуелни уметности|Норманска]]
** [[Норманско-арапско-византиска култура|Норманско-сицилијанска]] &lt;!-- 1100–1200 Sicily --&gt;
* ''[[Opus Anglicanum]]''
* [[Готска уметност|Готска]] &lt;!-- 1100–1400 --&gt;
** [[Готска уметност во Милано]]
** [[Меѓународна готика]]
** [[Меѓународна готска уметност во Италија]]
* [[Лукеска школа]]
* [[Крстоносна уметност|Крстоносни војни]]
* [[Московска школа]]
* [[Новгородска школа]]
* [[Владимирско-суздаљска школа]]
* [[Дуеченто]] &lt;!-- 1200–1300 --&gt;
** [[Сиенско училиште|Сиенска школа]]
* [[Мудехарска уметност|Мудехарска]] &lt;!-- 1200–1500 --&gt;
* Средновековна [[Историја на картографијата#Средновековна Европа|картографија]]
** [[Историја на картографијата#Италијанската картографија и појавата на портоланските карти|Италијанска школа]]
** [[Мајорканска картографска школа|Мајорканска школа]]
** ''[[Mappa mundi]]''

| group3 = [[Раноренесансно сликарство|Ренесанса]]
| list3  =
* [[Италијанско ренесансно сликарство|Италијанска ренесанса]] &lt;!-- доц. 13–доц. 16 век --&gt;
** [[Треченто]]
*** [[Италијанско ренесансно сликарство#Проторенесансно сликарство|Проторенесанса]]
*** [[Фирентинско сликарство|Фирентинска школа]]
*** ''[[Pittura infamante]]''
** [[Кватроченто]]
*** [[Ферарска школа|Ферарска школа]]
*** [[Форливеска школа на уметноста|Форливеска школа]]
*** [[Венецијанско сликарство|Венецијанска школа]]
** [[Чинквеченто]]
*** [[Висока ренесанса]]
*** [[Болоњска школа]]
*** [[Маниризам]] &lt;!-- 1520–1580 Италија --&gt;
*** [[Контраманиеризам|Контра-''маниера'']]
* [[Северна ренесанса]]
** [[Ранохоландско сликарство|Ранохоландска]] &lt;!-- 1420–1520 --&gt;
*** [[Светски пејзаж]]
** [[Гентско-брижска школа]]
** [[Северен маниризам]]    &lt;!-- 1530–1580 fr cz nl --&gt;
** [[Германска ренесанса]] &lt;!-- 15 и 16 век --&gt;
*** [[Келнска школа на сликарството|Келнска школа]]     &lt;!-- 15 век de --&gt;
*** [[Дунавска школа]]      &lt;!-- 1500–1530 de at --&gt;
** [[Холандско и фламанско ренесансно сликарство|Холандска и фламанска ренесанса]] &lt;!-- 16 век --&gt;
*** [[Антверпенски маниризам]] &lt;!-- 1500–1530 --&gt;
*** [[Романизам (сликарство)|Романизам]] &lt;!-- 16 век nl --&gt;
*** [[Мртва природа]]
* [[Англиска ренесанса#Визуелни уметности|Англиска ренесанса]]
** [[Уметници на тјудорскиот двор|Тјудорски двор]]
* [[Критска школа]]
* [[Туркерија]] &lt;!-- продолжува до крајот на раниот нов век --&gt;
* [[Фонтенбловска школа]] &lt;!-- 1530–1610 fr --&gt;
* [[Уметност од доцниот 16 век во Милано]]

| group4 = 17 век
| list4  =
* [[Барок]] &lt;!-- 1563–1740, најзастапен во 17 век --&gt;
** [[Барок во Милано]]
** [[Фламанско барокно сликарство|Фламански барок]] &lt;!-- крај на 16 век nl --&gt;
** [[Караваџисти]] &lt;!-- почеток на 17 век --&gt;
*** [[Утрехтски караваџизам|Во Утрехт]]
*** [[Тенебризам]]
** [[Стил на Луј XIII]]
** [[Лутерански барок|Лутерански барок]]
* [[Строгановска школа]]
* [[Сликар на животни|Сликарство на животни]]
* [[Еснаф на романисти]]
* [[Златно време на холандското сликарство|Холандско златно доба]] &lt;!-- 1625–1672 --&gt;
** [[Делфтска школа (сликарство)|Делфтска школа]]
* [[Капричо (уметност)|Капричо]]
* [[Јонска школа (сликарство)|Хептанеска школа]]
* [[Класицизам#Во ликовните уметности|Класицизам]]
** [[Стил на Луј XIV]]
** [[Пусенисти и рубенсисти]] &lt;!-- 1671–1717 --&gt;

| group5 = 18 век
| list5  =
* [[Рококо]] &lt;!-- 1740–1790 --&gt;
** [[Рокај]] &lt;!-- 1710–1760 --&gt;
** [[Стил на Луј XV]]
** [[Фридерициски рококо|Фридерициски]]
** [[Шиноазерија]]
** ''[[Галантна сцена]]''
* [[Неокласицизам]] &lt;!-- 1760–1830 --&gt;
** ''[[Грчки гихт]]''
** [[Стил на Луј XVI]]
** [[Адамов стил]]
** [[Директоратски стил]]
** [[Неокласична архитектура во Милано]]
* [[Пиктуреск]]

 |group6 = Колонијална уметност
 |list6  =
* Уметност на [[Африканска дијаспора|африканската дијаспора]]
** [[Афроамериканска уметност|Афроамериканска]]
** [[Карипска уметност|Карипска]]
*** [[Хаитска уметност|Хаитска]]
* Колонијална азиска уметност
** [[Уметност на Филипините]]
*** [[Letras y figuras]]
*** [[Tipos del País]]
** [[Барок#Барок во шпанска и португалска колонијална Азија|Колонијален азиски барок]]
** [[Корпоративен стил]]
* [[Латиноамериканска уметност]]
** [[Каста сликарство]]
** [[Индохристијанска уметност]]
*** [[Чилотска школа на религиозна иконографија|Чилотска школа]]
*** [[Куско школа]]
*** [[Кито школа]]
** [[Барок#Барок во шпанските и португалските колонијални Америки|Латиноамерикански барок]]

 |group7 = Уметност со&lt;br&gt;позајмени западни елементи
 |list7 =
* [[Исламска уметност|Исламска]]
** [[Ал-Андалус#Уметност и архитектура|Маварска]]
* [[Манихејска уметност|Манихејска]]
* [[Могулска уметност|Могулска]]
* [[Каџарска уметност|Каџарска]]
* [[Кинг занаетчиска уметност]]
* Западно влијание во [[Јапонска уметност|Јапонија]]
** [[Акита ранга]]
** [[Уки-е]]

| group8 = [[Историја на уметноста#Западна уметност по 1770|Премин&lt;br&gt;кон модерната]]&lt;br&gt;(околу 1770 – 1862)
| list8  =
* [[Романтизам#Визуелни уметности|Романтизам]] &lt;!-- 1770–1850 --&gt;
** [[Бајковито сликарство]]
** [[Данско златно доба]]
** [[Трубадурски стил]]
** [[Назаренско движење]] &lt;!-- почеток на 19 век --&gt;
** [[Пуризам]]
** [[Античари (уметничка група)|Шоремски античари]]
** [[Диселдорфска школа на сликарството|Диселдорфска школа]]
** [[Предрафаелитско братство|Предрафаелити]] ([[Американски предрафаелити|американски]])&lt;!-- 1848–1854; уметници активни најдоцна до 1950-тите --&gt;
** [[Школа на реката Хадсон]] &lt;!-- 1840-ти–1860-ти --&gt;
*** [[Луминизам (американски уметнички стил)|Американски луминизам]]
* [[Ориентализам#Ориенталистичка уметност|Ориентализам]] &lt;!-- 1798–почеток на 20 век (?) --&gt;
* [[Норичка школа на сликари|Норичка школа]] &lt;!-- 1803–1833 --&gt;
* [[Империски стил]]
* [[Историцизам (уметност)|Историцизам]]
** [[Ревивалистичка архитектура|Ревивалистичка уметност]]
* [[Бидермаер]] &lt;!-- 1815–1848 --&gt;
* [[Реализам (уметничко движење)|Реализам]] &lt;!-- 1840-ти+ --&gt;
** [[Барбизонска школа]] &lt;!-- 1830–1870 --&gt;
** [[Костумбризам]]
** [[Веризам (сликарство)|Веризам]]
*** [[Макиајоли]] &lt;!-- 1850-ти–1890-ти --&gt;
* [[Академска уметност]] &lt;!-- 1820-ти–1900-ти --&gt;
** [[Минхенска школа]]
*** [[Грчка академска уметност во 19 век|во Грција]]
** [[Неогрек#Сликарство|Неогрек]]
* [[Ренесанса на бакрорезот]]
}}

| group2 =  [[Модерна уметност|Модерна]]&lt;br/&gt;(1863–1944)
| list2  =  {{Navbox|subgroup
| basestyle = background: #EAE0C8
 |group1 = 1863–1899
 |list1  =
* [[Неоромантизам]]
** [[Романтичен национализам#Уметности|Национален романтизам]]
* [[Јога (сликарство)]] &lt;!-- 1850-ти–1940-ти --&gt;
* [[Нихонга]]
* ''[[Јапонизам]]'' &lt;!-- 1860-ти–1910-ти --&gt;
** [[Англо-јапонски стил]] &lt;!-- 1860-ти–1910-ти --&gt;
* [[Беуронска школа]] &lt;!-- 1860-ти–90-ти --&gt;
* [[Хашка школа]] &lt;!-- 1860-ти–90-ти --&gt;
* [[Передвижници]]
* [[Импресионизам]] &lt;!-- 1870-ти–1880-ти --&gt;
** [[Американски импресионизам|Американски]]
*** [[Хузиерска група]]
*** [[Бостонска школа (сликарство)|Бостонска школа]] &lt;!-- 1880-ти–1940-ти --&gt;
** [[Амстердамски импресионизам|Амстердамски]]
** [[Канадски импресионизам|Канадски]]
** [[Хајделбершка школа]] &lt;!-- 1885–1900 --&gt;
* [[Естетицизам]] &lt;!-- 1870-ти–1890-ти --&gt;
* [[Движење „Уметности и занаети“|Уметности и занаети]] &lt;!-- 1870-ти–1910-ти --&gt;
** [[Уметничка керамика]] &lt;!-- 1870–1930 --&gt;
* [[Тонализам]] &lt;!-- 1880-ти --&gt;
* [[Декадентско движење]] &lt;!-- 1880-ти --&gt;
* [[Симболизам (движење)|Симболизам]] &lt;!-- 1880-ти–1900-ти --&gt;
** [[Симболистичко движење во Романија|Романски]]
** [[Руски симболизам#Визуелни уметности|Руски]]
* [[Вулканска школа]] &lt;!-- 1880-ти–1890-ти --&gt;
* [[Инкохеренти]] &lt;!-- 1882–средина на 1890-ти --&gt;
* [[Постимпресионизам]] &lt;!-- 1880-ти–1890-ти --&gt;
** [[Неоимпресионизам]] &lt;!-- 1884–1886 --&gt;
*** [[Луминизам (импресионизам)|Луминизам]]
** [[Дивизионизам]]
** [[Поентилизам]] &lt;!-- 1880-ти–1920-ти --&gt;
** [[Школа Понт-Авен]]
** [[Клуазонизам]] &lt;!-- 1890-ти --&gt;
** [[Синтетизам]] &lt;!-- околу 1890 --&gt;
** [[Наби]] &lt;!-- 1888–1900 --&gt;
* [[Американска барбизонска школа]] &lt;!-- 1880-ти–1920-ти --&gt;
** [[Калифорниски тонализам]] &lt;!-- 1890-ти–1920-ти --&gt;
* [[Вилхелминизам]]
* [[Костумбризам#Визуелен костумбризам во Америка|Костумбризам]]

 |group2 = 1900–1914
 |list2  =
* [[Југендстил]] &lt;!-- 1892–1914 --&gt;
** [[Арт нуво во Милано]] &lt;!-- 1900-ти–1915 --&gt;
* [[Примитивизам]] &lt;!-- 1890-ти–1910-ти --&gt;
* [[Калифорниски импресионизам]] &lt;!-- 1890-ти–1920-ти --&gt;
* [[Сецесионизам (уметност)|Сецесионизам]] &lt;!-- 1890-ти–1930-ти --&gt;
* [[Париска школа]] &lt;!-- 1910-ти–1940-ти --&gt;
** [[Минхенска сецесија]] &lt;!-- 1892–1938 --&gt;
** [[Виенска сецесија]] &lt;!-- 1897–1905 --&gt;
** [[Берлинска сецесија]] &lt;!-- 1898–1913 --&gt;
** [[Зондербунд|Зондербунд]]
* [[Пенсилваниски импресионизам]] &lt;!-- 1890-ти–1940-ти --&gt;
* [[Светот на уметноста]] &lt;!-- 1898–1927 --&gt;
* [[Десет американски сликари]] &lt;!-- 1900-ти–1910-ти --&gt;
* [[Фовизам]]   &lt;!-- 1904–1908 --&gt;
* [[Експресионизам]] &lt;!-- почеток на 20 век --&gt;
** [[Мост (уметност)|Мост]]       &lt;!-- 1905–13 --&gt;
** [[Дер Блауе Рајтер]]       &lt;!-- 1911–14 --&gt;
* [[Ночентизам]]
* [[Германски сојуз на работилници]] &lt;!-- 1907–38 --&gt;
* [[Американски реализам]]
** [[Школа Ашкан]] &lt;!-- 1908–1910-ти --&gt;
* [[Кубизам]]  &lt;!-- 1908+ --&gt;
** [[Протокубизам]]
** [[Орфизам (уметност)|Орфизам]]  &lt;!-- 1912–13 --&gt;
* ''[[Осумтемина (сликари)|Осумтемина]]'' &lt;!-- 1935–40 --&gt;
* [[Нова уметничка асоцијација Минхен]]       &lt;!-- 1909–12 --&gt;
* [[Футуризам]]       &lt;!-- 1909–14 --&gt;
** [[Кубофутуризам]]
* [[Арт деко]]  &lt;!-- 1910–39 --&gt;
** [[Арт деко архитектурата на Њујорк|Арт деко во Њујорк]]
* [[Метафизичко сликарство|Метафизичко]]       &lt;!-- 1911–20 --&gt;
* [[Раjонизам]]       &lt;!-- 1911–14 --&gt;
* [[Продуктивизам (уметност)|Продуктивизам]]
* [[Синхромизам]]            &lt;!-- 1912–13 --&gt;
* [[Вортицизам]]       &lt;!-- 1913–15 --&gt;

 |group3 = 1915–1944
 |list3  =
* [[Сосаку-ханга]] &lt;!-- 1910-ти–40-ти --&gt;
* [[Супрематизам]]       &lt;!-- 1915–18 --&gt;
* [[Париска школа]] &lt;!-- 1910-ти–1940-ти --&gt;
* [[Кристален кубизам]] &lt;!-- 1915–19 --&gt;
* [[Конструктивизам (уметност)|Конструктивизам]] &lt;!-- 1915–28 --&gt;
** [[Латиноамериканска уметност#Конструктивистичко движење|Латиноамерикански]]
*** [[Универзален конструктивизам]]
* [[Дада]]       &lt;!-- 1915–20+ --&gt;
* [[Шин-ханга]] &lt;!-- 1915–42 --&gt;
* [[Неопластицизам]]
** ''[[Де Стајл]]''  &lt;!-- 1917 --&gt;
* [[Пуризам]]      &lt;!-- 1918–25 --&gt;
* [[Враќање кон редот]] &lt;!-- 1918–20-ти --&gt;
** [[Новеченто Италијано]]
* [[Фигуративен конструктивизам]] &lt;!-- 1918–20-ти --&gt;
** [[Глупаво (уметничко движење)|Глупаво]]
** [[Келнски прогресивисти]]
* [[Работнички совет за уметност]]
** [[Ноемвриска група (Германија)|Ноемвриска група]]
* [[Австралиски тонализам]] &lt;!-- 1918–30+ --&gt;
* [[Дрезденска сецесија]] &lt;!-- 1919–1925 --&gt;
* [[Социјалистички реализам]]       &lt;!-- 1920-ти и 30-ти, до 60-ти --&gt;
* [[Функционализам (архитектура)|Функционализам]]
** [[Баухаус]]       &lt;!-- 1919–33 --&gt;
* [[Кинетичка уметност]]    &lt;!-- околу 1919–60+ --&gt;
* [[Антропофагија (манифест)|Антропофагија]]
* [[Мингеј]]
* [[Група од седум (уметници)|Група од седум]]       &lt;!-- 1920–33 --&gt;
* [[Нова објективност]]  &lt;!-- 1920-ти --&gt;
* [[Гросвенорска школа за модерна уметност|Гросвенорска школа]] &lt;!-- самата школа во текот на 1920-тите–1940-тите; уметници до 1992 и најдоцна до почетокот на 2000-тите --&gt;
* [[Ноес Зехен]] &lt;!-- 1920-ти и 30-ти --&gt;
* [[Надреализам]]       &lt;!-- 1920-ти --&gt;
** [[Иранска модерна и современа уметност#Надреализам во Иран|Ирански]]
** [[Латиноамериканска уметност#Надреализам|Латиноамерикански]]
* [[Мексикански мурализам]]
* [[Неофовизам]]  &lt;!-- средина на 1920-тите --&gt;
* [[Прецизионизам]]       &lt;!-- 1920-ти и 30-ти --&gt;
* ''[[Аеросликарство]]''
* [[Здружение на револуционерни визуелни уметници|Асо]] &lt;!-- 1928–33 --&gt;
* [[Римска школа]]          &lt;!-- 1928–45 --&gt;
* [[Керкл е Квадрат]]        &lt;!-- 1929–31 --&gt;
* [[Групата (новозеландска уметност)|Групата]]       &lt;!-- 1927–77 --&gt;
* [[Харлемска ренесанса]]
* [[Каписти]] &lt;!-- 1930-ти --&gt;
* [[Регионализам (уметност)|Регионализам]] &lt;!-- 1930-ти --&gt;
** [[Сликарство на калифорниската сцена]] &lt;!-- 1920-ти – 1960-ти --&gt;
* [[Херојски реализам]]
** [[Социјалистички реализам]]  &lt;!-- 1932–88 Русија --&gt;
** [[Уметност во нацистичка Германија|Нацистичка уметност]]  &lt;!-- 1933–45 --&gt;
* [[Стримлајн модерн]] &lt;!-- 1930–50 --&gt;
* [[Конкретна уметност]]       &lt;!-- 1930-ти–денес --&gt;
** [[Апстракција-Креација]] &lt;!-- 1931–60-ти (?) --&gt;
* [[Тики култура|Тики]]
* [[Десеттемина (експресионисти)|Десеттемина]] &lt;!-- 1935–40 --&gt;
* [[Четврта димензија во уметноста#Димензионистички манифест|Димензионизам]] &lt;!-- 1936 --&gt;
* [[Бостонски експресионизам]] &lt;!-- 1930-ти–70-ти+ --&gt;
* [[Ленинградска школа на сликарството|Ленинградска школа]] &lt;!-- 1930–1991 --&gt;
}}

| group3 = [[Современа уметност|Современа]]&lt;br/&gt;и [[Постмодерна уметност|постмодерна]]&lt;br/&gt;(1945–денес)
| list3  = {{Navbox|subgroup
| basestyle = background: #EAE0C8
 |group1 = 1945–1959
 |list1  =
* [[Меѓународен типографски стил]]       &lt;!-- Почеток во 1920-тите, најактивен во 1950-тите и 1960-тите --&gt;
* [[Апстрактен експресионизам]] &lt;!-- 1940-ти --&gt;
** [[Вашингтонска школа на бојата]]
* [[Визионерска уметност]]
** [[Виенска школа на фантастичниот реализам]]       &lt;!-- 1946–? --&gt;
* [[Просторизам]]
* [[сликарство на обоено поле|Обоено поле]]       &lt;!-- 1940-ти и 50-ти --&gt;
* [[Лирска апстракција]]       &lt;!-- 1945–47 (Европа); 60-ти–70-ти (САД); обновување 1970-ти–2000+ --&gt;
** [[Тахизам]]       &lt;!-- 40-ти–50-ти --&gt;
** [[Арте информале]]
** [[КОБРА (уметничко движење)|КОБРА]]       &lt;!-- 1948–51 --&gt;
** [[Нуажизам]]       &lt;!-- 1955–73 --&gt;
* [[Генерација на раскинот]]
* [[Џикен Кобо]]
* [[Меткалф Шато]]
* [[Моно-ха]]
* [[Нанјангски стил]]
* [[Акционо сликарство]]       &lt;!-- 1940-ти–почеток на 60-ти --&gt;
* [[Американски фигуративен експресионизам]] &lt;!-- 1940-ти–60-ти --&gt;
** [[Њујоршки фигуративен експресионизам|во Њујорк]] &lt;!-- 1950-ти–60-ти --&gt;
* [[Нова медиумска уметност]]       &lt;!-- главно во втората половина на 20 век --&gt;
* [[Њујоршка школа (уметност)#Визуелни уметности|Њујоршка школа]]
* [[Сликарство со остри рабови]] &lt;!-- 1950-ти–60-ти --&gt;
* [[Фигуративно движење на Заливската област]] &lt;!-- 1950-ти–60-ти --&gt;
* [[Ле Пластисиен]]
* [[Здружение за уметност Гутаи]] &lt;!-- 1952 --&gt;
* [[Гендаи Биџуцу Конданкаи]] &lt;!-- 1954 --&gt;
* [[Поп-арт]]       &lt;!-- 1955–1960-ти --&gt;
* [[Ситуационистичка интернационала]]       &lt;!-- 1957–72 --&gt;
* [[Советска неконформистичка уметност|Советска неконформистичка уметност]] &lt;!-- 1950-ти–80-ти --&gt;
** [[Украинско подземје]]
* [[Летристизам]]       &lt;!-- 50-ти–70-ти+ --&gt;
** [[Летристичка интернационала]]       &lt;!-- 1952–57 --&gt;
** [[Ултралетристизам]]
* [[Флорида Хајвејмен]]
* [[Кибернетичка уметност]]
* [[Антиподејци]]       &lt;!-- 1959 --&gt;

 |group2 = 1960–1969
 |list2  =
* [[Отра фигурасион]]
* [[Афрофутуризам]]
* [[Нуева Пресенсија]]
* [[Зеро (уметност)|ЗЕРО]] &lt;!-- 1959–60-ти --&gt;
* [[Хепенинг]]
* [[Неодада]]       &lt;!-- 1960-ти --&gt;
** [[Организатори на неодада]]
* [[Оп-арт]]           &lt;!-- главно 1960-ти --&gt;
* [[Ново реализам]] &lt;!-- 1960-ти --&gt;
* [[Нова тенденција]]
* [[Капиталистички реализам]]
* [[Уметност и јазик]]   &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Арте повера]]      &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Движење на црните уметности]]
* [[Карипско уметничко движење]]
* [[Чикано (уметничко движење)|Чикано]]
* [[Концептуална уметност]]   &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Земјишна уметност]]         &lt;!-- 1968–80-ти+ --&gt;
* [[Системска уметност]]      &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Видео уметност]]       &lt;!-- 1960-ти–70-ти+ --&gt;
* [[Минимализам (визуелни уметности)|Минимализам]]  &lt;!-- 60-ти и 70-ти --&gt;
* [[Флуксус]]       &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Генеративна уметност]]
* [[Постсликарска апстракција]]
* [[Интермедија]]
* [[Психоделична уметност]]
* [[Нат арт]]     &lt;!-- доцни 60-ти до почеток на 70-ти --&gt;
* [[Фотореализам]]     &lt;!-- доцни 60-ти до 70-ти и понатаму --&gt;
* [[Еколошка уметност]]
* [[Перформанс]]   &lt;!-- 1960-ти–2000-ти+ --&gt;
* [[Процесна уметност]]
* [[Институционална критика]]
* [[Светлина и простор]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
* [[Улична уметност]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
* [[Феминистичко уметничко движење]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
** [[Феминистичко уметничко движење во Соединетите Држави|во САД]]
* [[Иранска модерна и современа уметност#Движење Сакаханех|Движење Сакаханех]]
* [[Уметничка група „Ѕвездите“]]
* [[Тропикалија]]
* [[Јору но Каи]]
* [[Визуелна уметност со вештачка интелигенција]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
 |group3 = 1970–1999
 |list3  =
* [[Постконцептуална уметност]]
* [[Инсталациска уметност]]   &lt;!-- 1970-ти–90-ти --&gt;
* [[Арцсин]] &lt;!-- 1970-ти–денес --&gt;
* [[Постминимализам]]     &lt;!-- 1971+ --&gt;
* [[Уметност на издржливоста]]      &lt;!-- 1971–2012+ --&gt;
* [[Соц арт]]           &lt;!-- 1970-ти–80-ти --&gt;
** [[Московски концептуалисти]]
* [[Шема и декорација]] &lt;!-- средина на 1970-ти–почеток на 80-ти --&gt;
* [[Плионтанизам]]
* [[Панк визуелна уметност|Панк уметност]]
* [[Неоекспресионизам]]       &lt;!-- доцни 1970-ти–средина на 80-ти --&gt;
** [[Трансавангарда]]
* [[Хаитска уметност#Школа Сен Солеи|Школа Сен Солеи]]
* [[Герилска уметност]]       &lt;!-- доцни 70-ти–2000+ --&gt;
* [[Лоуброу (уметничко движење)|Лоуброу уметност]]       &lt;!-- доцни 70-ти–2000+ --&gt;
* [[Телематска уметност]]
* [[Присвојување (уметност)|Уметност на присвојување]]
* [[Неоконцептуална уметност]]
* [[Ново европско сликарство]]
* [[Туниско колаборативно сликарство]]
* [[Мемфиска група]]        &lt;!-- 1980–87 --&gt;
* [[Киберделик]] &lt;!-- 1980-ти–90-ти --&gt;
* [[Neue Slowenische Kunst]] &lt;!-- 1984–денес --&gt;
* [[Скреч видео]]
* [[Трансгресивна уметност|Трансгресивна]]
* [[Ретрофутуризам]]
* [[Млади британски уметници]]       &lt;!-- 1988–1990-ти+ --&gt;
* [[Суперфикција]]                &lt;!-- 1989–денес --&gt;
* [[Таринг Пади]]
* [[Суперфлет]]
* [[Нова Лајпцишка школа|Нова Лајпцишка школа]]
* [[Иницијатива управувана од уметници]]
* [[Артивизам]]
* [[Република на дизајнерите]] &lt;!-- главно 1990-ти --&gt;
* [[Гранџ#Графички дизајн|Гранџ дизајн]]
* [[Вердадизам]]
* [[Кинеска апартманска уметност]]
* [[Осцилоскопска музика]]

| group4 = 2000–&lt;br/&gt;денес
| list4  =
* [[Амазонска поп-арт уметност]]
* [[Алтермодерн]]
* [[Уметност заради уметност]]
* [[Уметничка игра]]
* [[Уметничка интервенција]]
* [[Брендализам]]
* [[Класичен реализам]]
* [[Современа африканска уметност]]
** [[Афрофутуризам]]
* [[Современа домородна австралиска уметност]]
* [[Незаменлив токен#Дигитална уметност|Крипто уметност]]
* [[Киборг уметност]]
* [[Ексцесивизам]]
* [[Фиктивна уметност]]
* [[Рамен дизајн]]
** [[Корпоративен Мемфис]]
* [[Хипермодернизам (уметност)|Хипермодернизам]]
* [[Хиперреализам (визуелни уметности)|Хиперреализам]]
* [[Идејна уметност]]
* [[Интернет уметност]]
** [[Пост-интернет]]
* [[Ајфон уметност]]
* [[Кич движење]]
* [[Светлосно сликање]]
* [[Масурреализам]]
* [[Современо европско сликање со мастило]]
* [[Неофутуризам]]
* [[Неомодерна#Уметничка група|Неомодерна]]
* [[Неосимболизам]]
* [[Пасионизам]]
* [[Пост-ЈБА]]
* [[Релациска уметност]]
* [[Скеуморфизам#Во дизајнот|Скеуморфизам]]
* [[Софтверска уметност]]
* [[Звучна уметност]]
* [[Стакизам]]
* [[Суперфлет]]
** [[СоФло Суперфлет]]
** [[Суперстроук]]
* [[Тојизам]]
* [[Вејпорвејв]]
* [[Мрежа на уметници што пешачат]]
}}

| group10 = Поврзано
| list10  = 
* [[Историја на уметноста]]
* [[Апстрактна уметност]]
** [[Асемично пишување]]
* [[Антиуметност]]
* [[Авангарда]]
* [[Балет Рус]]
* [[Христијанска уметност]]
** [[Уметност во протестантската реформација и контрареформацијата]]
** [[Католичка уметност]]
** [[Икона]]
** [[Лутеранска уметност]]
* [[Дигитална уметност]]
* [[Фантастична уметност]]
* [[Народна уметност]]
* [[Хиерархија на жанрови]]
** [[Жанровско сликарство]]
** [[Историско сликарство]]
* [[Илуминиран ракопис]]
* [[Илустрација]]
* [[Интерактивна уметност]]
* [[Еврејска уметност]]
* [[Кич]]
* [[Пејзажно сликарство]]
* [[Модернизам]]
** [[Модерна скулптура]]
** [[Доцниот модернизам]]
* [[Наивна уметност]]
* [[Аутсајдерска уметност]]
* [[Портрет]]
* [[Праисториска уметност#Европа|Праисториска европска уметност]]
* [[Квир уметност]]
* [[Реализам (уметности)|Реализам]]
* [[Шок уметност]]
* ''[[Trompe-l'œil]]''
* [[Западно сликарство]]

| below =
* {{icon|Category}} [[:Предлошки за уметнички правци и движења|Категорија]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kh84g55so6392lbhjhguqd59yhydudi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651574</id>
      <parentid>5651569</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:07:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <origin>5651574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36514" sha1="7spny13hej9n66dxmx2oawxmzho69jl" xml:space="preserve">{{Navbox
| name      = Западни уметнички движења
| title     = Предмодерни, [[Модерна уметност|модерни]] и [[Современа уметност|современи]] уметнички правци

| bodyclass = hlist
| state     = {{{state&lt;includeonly&gt;|collapsed&lt;/includeonly&gt;}}}
| basestyle = background:#EAE0C8;
| above = [[Список на уметнички правци]]/[[Периоди во историјата на западната уметност|периоди]]

| group1 =  Предмодерна&lt;br/&gt;(западна)
| list1  =  {{Navbox|subgroup
| basestyle = background: #EAE0C8

| group1 = [[Античка уметност|Античка]]
| list1  = 
*[[Тракиско богатство|Тракиска]]
** [[Дачка уметност|Дачка]]
* [[Нурагиска цивилизација#Култура|Нурагиска]]
* [[Егејска уметност|Егејска]]
** [[Кикладска уметност|Кикладска]]
** [[Минојска уметност|Минојска]]
** [[Минијска керамика]]
** [[Микенска Грција#Уметност и керамика|Микенска]]
* [[Старогрчка уметност|Грчка]]
** [[Субмикенска керамика|Субмикенска]]
** [[Протогеометриски стил|Протогеометриска]]
** [[Геометриска уметност|Геометриска]]
** [[Ориентализирачки период|Ориентализирачка]]
** [[Архаична грчка уметност|Архаична]]
** [[Црнофигурална керамика|Црнофигурална]]
** [[Црвенофигурална керамика|Црвенофигурална]]
** [[Строг стил|Строг стил]]
** [[Старогрчка уметност#Класична|Класична]]
** [[Керчки стил]]
** [[Хеленистичка уметност|Хеленистичка]]
*** [[Хеленистичка уметност#„Барок“|„Барок“]]
*** [[Индогрчка уметност|Индогрчка]]
**** [[Грчко-будистичка уметност|Грчко-будистичка]]
*** [[Неоатички стил]]
* [[Етрурска уметност|Етрурска]]
* [[Скитска уметност|Скитска]]
* [[Ибериска скулптура|Ибериска]]
* [[Гали#Уметност|Галска]]
* [[Римска уметност|Римска]]
** [[Римска републиканска уметност|Републиканска]]
** [[Гало-римска уметност|Гало-римска]]
** [[Августовска и јулиско-клавдиевска уметност|Јулиско-клавдиевска]]
** [[Помпејски стилови]]
** [[Трајанска уметност|Трајанска]]
** [[Северовска уметност|Северовска]] &lt;!-- 193–253 --&gt;
| group2 = [[Средновековна уметност|Средновековна]]
| list2  = 
* [[Доцноантичка уметност|Доцноантичка]]
** [[Ранохристијанска уметност и архитектура|Ранохристијанска]]   &lt;!-- 260–525 --&gt;
* [[Коптска уметност|Коптска]]
** [[Етиопска уметност|Етиопска]]
* [[Уметност од периодот на преселбата на народите|Период на преселбата на народите]] &lt;!-- 300–900 de --&gt;
** [[Англосаксонска уметност|Англосаксонска]]           &lt;!-- 400–1066 uk --&gt;
** [[Хунска уметност|Хунска]]
** [[Островска уметност|Островска]]         &lt;!-- 600–1200 --&gt;
** [[Ломбарди|Лангобардска]]
** [[Визиготска уметност и архитектура|Визиготска]]             &lt;!-- 415–711 Iberia --&gt;
* [[Дарителски портрет]] &lt;!-- 500–1500 --&gt;
* [[Пикти#Уметност|Пиктска]]
* [[Мозарапска уметност и архитектура|Мозарапска]] &lt;!-- 711–1100 Iberia --&gt;
** ''[[Уметност и архитектура на Репобласион|Репобласион]]''
* [[Викиншка уметност|Викиншка]]           &lt;!-- 700–1100 --&gt;
* [[Византиска уметност|Византиска]] 
** [[Византиско иконоборство|Иконоборечка]]
** [[Македонска уметност (Византија)|Македонска]]
** [[Палеолошка ренесанса#Уметност и архитектура|Палеолошка]]
** [[Итало-византиска уметност|Итало-византиска]]
* [[Франки#Уметност и архитектура|Франкиска]]
** [[Меровиншка уметност|Меровиншка]] 
** [[Каролиншка уметност|Каролиншка]]
** [[Предроманика|Предроманичка]]  &lt;!-- 500–1000 --&gt;
* [[Отонска уметност|Отонска]]
* [[Романика|Романичка]]    &lt;!-- 1000–1200 --&gt;
** [[Мезанска уметност |Мезанска]]
** [[Шпанска романика|Шпанска]]
* [[Нормани#Визуелни уметности|Норманска]]
** [[Норманско-арапско-византиска култура|Норманско-сицилијанска]] &lt;!-- 1100–1200 Sicily --&gt;
* ''[[Opus Anglicanum]]''
* [[Готска уметност|Готска]] &lt;!-- 1100–1400 --&gt;
** [[Готска уметност во Милано]]
** [[Меѓународна готика]]
** [[Меѓународна готска уметност во Италија]]
* [[Лукеска школа]]
* [[Крстоносна уметност|Крстоносни војни]]
* [[Московска школа]]
* [[Новгородска школа]]
* [[Владимирско-суздаљска школа]]
* [[Дуеченто]] &lt;!-- 1200–1300 --&gt;
** [[Сиенско училиште|Сиенска школа]]
* [[Мудехарска уметност|Мудехарска]] &lt;!-- 1200–1500 --&gt;
* Средновековна [[Историја на картографијата#Средновековна Европа|картографија]]
** [[Историја на картографијата#Италијанската картографија и појавата на портоланските карти|Италијанска школа]]
** [[Мајорканска картографска школа|Мајорканска школа]]
** ''[[Mappa mundi]]''

| group3 = [[Раноренесансно сликарство|Ренесанса]]
| list3  =
* [[Италијанско ренесансно сликарство|Италијанска ренесанса]] &lt;!-- доц. 13–доц. 16 век --&gt;
** [[Треченто]]
*** [[Италијанско ренесансно сликарство#Проторенесансно сликарство|Проторенесанса]]
*** [[Фирентинско сликарство|Фирентинска школа]]
*** ''[[Pittura infamante]]''
** [[Кватроченто]]
*** [[Ферарска школа|Ферарска школа]]
*** [[Форливеска школа на уметноста|Форливеска школа]]
*** [[Венецијанско сликарство|Венецијанска школа]]
** [[Чинквеченто]]
*** [[Висока ренесанса]]
*** [[Болоњска школа]]
*** [[Маниризам]] &lt;!-- 1520–1580 Италија --&gt;
*** [[Контраманиеризам|Контра-''маниера'']]
* [[Северна ренесанса]]
** [[Ранохоландско сликарство|Ранохоландска]] &lt;!-- 1420–1520 --&gt;
*** [[Светски пејзаж]]
** [[Гентско-брижска школа]]
** [[Северен маниризам]]    &lt;!-- 1530–1580 fr cz nl --&gt;
** [[Германска ренесанса]] &lt;!-- 15 и 16 век --&gt;
*** [[Келнска школа на сликарството|Келнска школа]]     &lt;!-- 15 век de --&gt;
*** [[Дунавска школа]]      &lt;!-- 1500–1530 de at --&gt;
** [[Холандско и фламанско ренесансно сликарство|Холандска и фламанска ренесанса]] &lt;!-- 16 век --&gt;
*** [[Антверпенски маниризам]] &lt;!-- 1500–1530 --&gt;
*** [[Романизам (сликарство)|Романизам]] &lt;!-- 16 век nl --&gt;
*** [[Мртва природа]]
* [[Англиска ренесанса#Визуелни уметности|Англиска ренесанса]]
** [[Уметници на тјудорскиот двор|Тјудорски двор]]
* [[Критска школа]]
* [[Туркерија]] &lt;!-- продолжува до крајот на раниот нов век --&gt;
* [[Фонтенбловска школа]] &lt;!-- 1530–1610 fr --&gt;
* [[Уметност од доцниот 16 век во Милано]]

| group4 = 17 век
| list4  =
* [[Барок]] &lt;!-- 1563–1740, најзастапен во 17 век --&gt;
** [[Барок во Милано]]
** [[Фламанско барокно сликарство|Фламански барок]] &lt;!-- крај на 16 век nl --&gt;
** [[Караваџисти]] &lt;!-- почеток на 17 век --&gt;
*** [[Утрехтски караваџизам|Во Утрехт]]
*** [[Тенебризам]]
** [[Стил на Луј XIII]]
** [[Лутерански барок|Лутерански барок]]
* [[Строгановска школа]]
* [[Сликар на животни|Сликарство на животни]]
* [[Еснаф на романисти]]
* [[Златно време на холандското сликарство|Холандско златно доба]] &lt;!-- 1625–1672 --&gt;
** [[Делфтска школа (сликарство)|Делфтска школа]]
* [[Капричо (уметност)|Капричо]]
* [[Јонска школа (сликарство)|Хептанеска школа]]
* [[Класицизам#Во ликовните уметности|Класицизам]]
** [[Стил на Луј XIV]]
** [[Пусенисти и рубенсисти]] &lt;!-- 1671–1717 --&gt;

| group5 = 18 век
| list5  =
* [[Рококо]] &lt;!-- 1740–1790 --&gt;
** [[Рокај]] &lt;!-- 1710–1760 --&gt;
** [[Стил на Луј XV]]
** [[Фридеричко рококо]]
** [[Шиноазерија]]
** ''[[Галантна сцена]]''
* [[Неокласицизам]] &lt;!-- 1760–1830 --&gt;
** ''[[Грчки гихт]]''
** [[Стил на Луј XVI]]
** [[Адамов стил]]
** [[Директоратски стил]]
** [[Неокласична архитектура во Милано]]
* [[Пиктуреск]]

 |group6 = Колонијална уметност
 |list6  =
* Уметност на [[Африканска дијаспора|африканската дијаспора]]
** [[Афроамериканска уметност|Афроамериканска]]
** [[Карипска уметност|Карипска]]
*** [[Хаитска уметност|Хаитска]]
* Колонијална азиска уметност
** [[Уметност на Филипините]]
*** [[Letras y figuras]]
*** [[Tipos del País]]
** [[Барок#Барок во шпанска и португалска колонијална Азија|Колонијален азиски барок]]
** [[Корпоративен стил]]
* [[Латиноамериканска уметност]]
** [[Каста сликарство]]
** [[Индохристијанска уметност]]
*** [[Чилотска школа на религиозна иконографија|Чилотска школа]]
*** [[Куско школа]]
*** [[Кито школа]]
** [[Барок#Барок во шпанските и португалските колонијални Америки|Латиноамерикански барок]]

 |group7 = Уметност со&lt;br&gt;позајмени западни елементи
 |list7 =
* [[Исламска уметност|Исламска]]
** [[Ал-Андалус#Уметност и архитектура|Маварска]]
* [[Манихејска уметност|Манихејска]]
* [[Могулска уметност|Могулска]]
* [[Каџарска уметност|Каџарска]]
* [[Кинг занаетчиска уметност]]
* Западно влијание во [[Јапонска уметност|Јапонија]]
** [[Акита ранга]]
** [[Уки-е]]

| group8 = [[Историја на уметноста#Западна уметност по 1770|Премин&lt;br&gt;кон модерната]]&lt;br&gt;(околу 1770 – 1862)
| list8  =
* [[Романтизам#Визуелни уметности|Романтизам]] &lt;!-- 1770–1850 --&gt;
** [[Бајковито сликарство]]
** [[Данско златно доба]]
** [[Трубадурски стил]]
** [[Назаренско движење]] &lt;!-- почеток на 19 век --&gt;
** [[Пуризам]]
** [[Античари (уметничка група)|Шоремски античари]]
** [[Диселдорфска школа на сликарството|Диселдорфска школа]]
** [[Предрафаелитско братство|Предрафаелити]] ([[Американски предрафаелити|американски]])&lt;!-- 1848–1854; уметници активни најдоцна до 1950-тите --&gt;
** [[Школа на реката Хадсон]] &lt;!-- 1840-ти–1860-ти --&gt;
*** [[Луминизам (американски уметнички стил)|Американски луминизам]]
* [[Ориентализам#Ориенталистичка уметност|Ориентализам]] &lt;!-- 1798–почеток на 20 век (?) --&gt;
* [[Норичка школа на сликари|Норичка школа]] &lt;!-- 1803–1833 --&gt;
* [[Империски стил]]
* [[Историцизам (уметност)|Историцизам]]
** [[Ревивалистичка архитектура|Ревивалистичка уметност]]
* [[Бидермаер]] &lt;!-- 1815–1848 --&gt;
* [[Реализам (уметничко движење)|Реализам]] &lt;!-- 1840-ти+ --&gt;
** [[Барбизонска школа]] &lt;!-- 1830–1870 --&gt;
** [[Костумбризам]]
** [[Веризам (сликарство)|Веризам]]
*** [[Макиајоли]] &lt;!-- 1850-ти–1890-ти --&gt;
* [[Академска уметност]] &lt;!-- 1820-ти–1900-ти --&gt;
** [[Минхенска школа]]
*** [[Грчка академска уметност во 19 век|во Грција]]
** [[Неогрек#Сликарство|Неогрек]]
* [[Ренесанса на бакрорезот]]
}}

| group2 =  [[Модерна уметност|Модерна]]&lt;br/&gt;(1863–1944)
| list2  =  {{Navbox|subgroup
| basestyle = background: #EAE0C8
 |group1 = 1863–1899
 |list1  =
* [[Неоромантизам]]
** [[Романтичен национализам#Уметности|Национален романтизам]]
* [[Јога (сликарство)]] &lt;!-- 1850-ти–1940-ти --&gt;
* [[Нихонга]]
* ''[[Јапонизам]]'' &lt;!-- 1860-ти–1910-ти --&gt;
** [[Англо-јапонски стил]] &lt;!-- 1860-ти–1910-ти --&gt;
* [[Беуронска школа]] &lt;!-- 1860-ти–90-ти --&gt;
* [[Хашка школа]] &lt;!-- 1860-ти–90-ти --&gt;
* [[Передвижници]]
* [[Импресионизам]] &lt;!-- 1870-ти–1880-ти --&gt;
** [[Американски импресионизам|Американски]]
*** [[Хузиерска група]]
*** [[Бостонска школа (сликарство)|Бостонска школа]] &lt;!-- 1880-ти–1940-ти --&gt;
** [[Амстердамски импресионизам|Амстердамски]]
** [[Канадски импресионизам|Канадски]]
** [[Хајделбершка школа]] &lt;!-- 1885–1900 --&gt;
* [[Естетицизам]] &lt;!-- 1870-ти–1890-ти --&gt;
* [[Движење „Уметности и занаети“|Уметности и занаети]] &lt;!-- 1870-ти–1910-ти --&gt;
** [[Уметничка керамика]] &lt;!-- 1870–1930 --&gt;
* [[Тонализам]] &lt;!-- 1880-ти --&gt;
* [[Декадентско движење]] &lt;!-- 1880-ти --&gt;
* [[Симболизам (движење)|Симболизам]] &lt;!-- 1880-ти–1900-ти --&gt;
** [[Симболистичко движење во Романија|Романски]]
** [[Руски симболизам#Визуелни уметности|Руски]]
* [[Вулканска школа]] &lt;!-- 1880-ти–1890-ти --&gt;
* [[Инкохеренти]] &lt;!-- 1882–средина на 1890-ти --&gt;
* [[Постимпресионизам]] &lt;!-- 1880-ти–1890-ти --&gt;
** [[Неоимпресионизам]] &lt;!-- 1884–1886 --&gt;
*** [[Луминизам (импресионизам)|Луминизам]]
** [[Дивизионизам]]
** [[Поентилизам]] &lt;!-- 1880-ти–1920-ти --&gt;
** [[Школа Понт-Авен]]
** [[Клуазонизам]] &lt;!-- 1890-ти --&gt;
** [[Синтетизам]] &lt;!-- околу 1890 --&gt;
** [[Наби]] &lt;!-- 1888–1900 --&gt;
* [[Американска барбизонска школа]] &lt;!-- 1880-ти–1920-ти --&gt;
** [[Калифорниски тонализам]] &lt;!-- 1890-ти–1920-ти --&gt;
* [[Вилхелминизам]]
* [[Костумбризам#Визуелен костумбризам во Америка|Костумбризам]]

 |group2 = 1900–1914
 |list2  =
* [[Југендстил]] &lt;!-- 1892–1914 --&gt;
** [[Арт нуво во Милано]] &lt;!-- 1900-ти–1915 --&gt;
* [[Примитивизам]] &lt;!-- 1890-ти–1910-ти --&gt;
* [[Калифорниски импресионизам]] &lt;!-- 1890-ти–1920-ти --&gt;
* [[Сецесионизам (уметност)|Сецесионизам]] &lt;!-- 1890-ти–1930-ти --&gt;
* [[Париска школа]] &lt;!-- 1910-ти–1940-ти --&gt;
** [[Минхенска сецесија]] &lt;!-- 1892–1938 --&gt;
** [[Виенска сецесија]] &lt;!-- 1897–1905 --&gt;
** [[Берлинска сецесија]] &lt;!-- 1898–1913 --&gt;
** [[Зондербунд|Зондербунд]]
* [[Пенсилваниски импресионизам]] &lt;!-- 1890-ти–1940-ти --&gt;
* [[Светот на уметноста]] &lt;!-- 1898–1927 --&gt;
* [[Десет американски сликари]] &lt;!-- 1900-ти–1910-ти --&gt;
* [[Фовизам]]   &lt;!-- 1904–1908 --&gt;
* [[Експресионизам]] &lt;!-- почеток на 20 век --&gt;
** [[Мост (уметност)|Мост]]       &lt;!-- 1905–13 --&gt;
** [[Дер Блауе Рајтер]]       &lt;!-- 1911–14 --&gt;
* [[Ночентизам]]
* [[Германски сојуз на работилници]] &lt;!-- 1907–38 --&gt;
* [[Американски реализам]]
** [[Школа Ашкан]] &lt;!-- 1908–1910-ти --&gt;
* [[Кубизам]]  &lt;!-- 1908+ --&gt;
** [[Протокубизам]]
** [[Орфизам (уметност)|Орфизам]]  &lt;!-- 1912–13 --&gt;
* ''[[Осумтемина (сликари)|Осумтемина]]'' &lt;!-- 1935–40 --&gt;
* [[Нова уметничка асоцијација Минхен]]       &lt;!-- 1909–12 --&gt;
* [[Футуризам]]       &lt;!-- 1909–14 --&gt;
** [[Кубофутуризам]]
* [[Арт деко]]  &lt;!-- 1910–39 --&gt;
** [[Арт деко архитектурата на Њујорк|Арт деко во Њујорк]]
* [[Метафизичко сликарство|Метафизичко]]       &lt;!-- 1911–20 --&gt;
* [[Раjонизам]]       &lt;!-- 1911–14 --&gt;
* [[Продуктивизам (уметност)|Продуктивизам]]
* [[Синхромизам]]            &lt;!-- 1912–13 --&gt;
* [[Вортицизам]]       &lt;!-- 1913–15 --&gt;

 |group3 = 1915–1944
 |list3  =
* [[Сосаку-ханга]] &lt;!-- 1910-ти–40-ти --&gt;
* [[Супрематизам]]       &lt;!-- 1915–18 --&gt;
* [[Париска школа]] &lt;!-- 1910-ти–1940-ти --&gt;
* [[Кристален кубизам]] &lt;!-- 1915–19 --&gt;
* [[Конструктивизам (уметност)|Конструктивизам]] &lt;!-- 1915–28 --&gt;
** [[Латиноамериканска уметност#Конструктивистичко движење|Латиноамерикански]]
*** [[Универзален конструктивизам]]
* [[Дада]]       &lt;!-- 1915–20+ --&gt;
* [[Шин-ханга]] &lt;!-- 1915–42 --&gt;
* [[Неопластицизам]]
** ''[[Де Стајл]]''  &lt;!-- 1917 --&gt;
* [[Пуризам]]      &lt;!-- 1918–25 --&gt;
* [[Враќање кон редот]] &lt;!-- 1918–20-ти --&gt;
** [[Новеченто Италијано]]
* [[Фигуративен конструктивизам]] &lt;!-- 1918–20-ти --&gt;
** [[Глупаво (уметничко движење)|Глупаво]]
** [[Келнски прогресивисти]]
* [[Работнички совет за уметност]]
** [[Ноемвриска група (Германија)|Ноемвриска група]]
* [[Австралиски тонализам]] &lt;!-- 1918–30+ --&gt;
* [[Дрезденска сецесија]] &lt;!-- 1919–1925 --&gt;
* [[Социјалистички реализам]]       &lt;!-- 1920-ти и 30-ти, до 60-ти --&gt;
* [[Функционализам (архитектура)|Функционализам]]
** [[Баухаус]]       &lt;!-- 1919–33 --&gt;
* [[Кинетичка уметност]]    &lt;!-- околу 1919–60+ --&gt;
* [[Антропофагија (манифест)|Антропофагија]]
* [[Мингеј]]
* [[Група од седум (уметници)|Група од седум]]       &lt;!-- 1920–33 --&gt;
* [[Нова објективност]]  &lt;!-- 1920-ти --&gt;
* [[Гросвенорска школа за модерна уметност|Гросвенорска школа]] &lt;!-- самата школа во текот на 1920-тите–1940-тите; уметници до 1992 и најдоцна до почетокот на 2000-тите --&gt;
* [[Ноес Зехен]] &lt;!-- 1920-ти и 30-ти --&gt;
* [[Надреализам]]       &lt;!-- 1920-ти --&gt;
** [[Иранска модерна и современа уметност#Надреализам во Иран|Ирански]]
** [[Латиноамериканска уметност#Надреализам|Латиноамерикански]]
* [[Мексикански мурализам]]
* [[Неофовизам]]  &lt;!-- средина на 1920-тите --&gt;
* [[Прецизионизам]]       &lt;!-- 1920-ти и 30-ти --&gt;
* ''[[Аеросликарство]]''
* [[Здружение на револуционерни визуелни уметници|Асо]] &lt;!-- 1928–33 --&gt;
* [[Римска школа]]          &lt;!-- 1928–45 --&gt;
* [[Керкл е Квадрат]]        &lt;!-- 1929–31 --&gt;
* [[Групата (новозеландска уметност)|Групата]]       &lt;!-- 1927–77 --&gt;
* [[Харлемска ренесанса]]
* [[Каписти]] &lt;!-- 1930-ти --&gt;
* [[Регионализам (уметност)|Регионализам]] &lt;!-- 1930-ти --&gt;
** [[Сликарство на калифорниската сцена]] &lt;!-- 1920-ти – 1960-ти --&gt;
* [[Херојски реализам]]
** [[Социјалистички реализам]]  &lt;!-- 1932–88 Русија --&gt;
** [[Уметност во нацистичка Германија|Нацистичка уметност]]  &lt;!-- 1933–45 --&gt;
* [[Стримлајн модерн]] &lt;!-- 1930–50 --&gt;
* [[Конкретна уметност]]       &lt;!-- 1930-ти–денес --&gt;
** [[Апстракција-Креација]] &lt;!-- 1931–60-ти (?) --&gt;
* [[Тики култура|Тики]]
* [[Десеттемина (експресионисти)|Десеттемина]] &lt;!-- 1935–40 --&gt;
* [[Четврта димензија во уметноста#Димензионистички манифест|Димензионизам]] &lt;!-- 1936 --&gt;
* [[Бостонски експресионизам]] &lt;!-- 1930-ти–70-ти+ --&gt;
* [[Ленинградска школа на сликарството|Ленинградска школа]] &lt;!-- 1930–1991 --&gt;
}}

| group3 = [[Современа уметност|Современа]]&lt;br/&gt;и [[Постмодерна уметност|постмодерна]]&lt;br/&gt;(1945–денес)
| list3  = {{Navbox|subgroup
| basestyle = background: #EAE0C8
 |group1 = 1945–1959
 |list1  =
* [[Меѓународен типографски стил]]       &lt;!-- Почеток во 1920-тите, најактивен во 1950-тите и 1960-тите --&gt;
* [[Апстрактен експресионизам]] &lt;!-- 1940-ти --&gt;
** [[Вашингтонска школа на бојата]]
* [[Визионерска уметност]]
** [[Виенска школа на фантастичниот реализам]]       &lt;!-- 1946–? --&gt;
* [[Просторизам]]
* [[сликарство на обоено поле|Обоено поле]]       &lt;!-- 1940-ти и 50-ти --&gt;
* [[Лирска апстракција]]       &lt;!-- 1945–47 (Европа); 60-ти–70-ти (САД); обновување 1970-ти–2000+ --&gt;
** [[Тахизам]]       &lt;!-- 40-ти–50-ти --&gt;
** [[Арте информале]]
** [[КОБРА (уметничко движење)|КОБРА]]       &lt;!-- 1948–51 --&gt;
** [[Нуажизам]]       &lt;!-- 1955–73 --&gt;
* [[Генерација на раскинот]]
* [[Џикен Кобо]]
* [[Меткалф Шато]]
* [[Моно-ха]]
* [[Нанјангски стил]]
* [[Акционо сликарство]]       &lt;!-- 1940-ти–почеток на 60-ти --&gt;
* [[Американски фигуративен експресионизам]] &lt;!-- 1940-ти–60-ти --&gt;
** [[Њујоршки фигуративен експресионизам|во Њујорк]] &lt;!-- 1950-ти–60-ти --&gt;
* [[Нова медиумска уметност]]       &lt;!-- главно во втората половина на 20 век --&gt;
* [[Њујоршка школа (уметност)#Визуелни уметности|Њујоршка школа]]
* [[Сликарство со остри рабови]] &lt;!-- 1950-ти–60-ти --&gt;
* [[Фигуративно движење на Заливската област]] &lt;!-- 1950-ти–60-ти --&gt;
* [[Ле Пластисиен]]
* [[Здружение за уметност Гутаи]] &lt;!-- 1952 --&gt;
* [[Гендаи Биџуцу Конданкаи]] &lt;!-- 1954 --&gt;
* [[Поп-арт]]       &lt;!-- 1955–1960-ти --&gt;
* [[Ситуационистичка интернационала]]       &lt;!-- 1957–72 --&gt;
* [[Советска неконформистичка уметност|Советска неконформистичка уметност]] &lt;!-- 1950-ти–80-ти --&gt;
** [[Украинско подземје]]
* [[Летристизам]]       &lt;!-- 50-ти–70-ти+ --&gt;
** [[Летристичка интернационала]]       &lt;!-- 1952–57 --&gt;
** [[Ултралетристизам]]
* [[Флорида Хајвејмен]]
* [[Кибернетичка уметност]]
* [[Антиподејци]]       &lt;!-- 1959 --&gt;

 |group2 = 1960–1969
 |list2  =
* [[Отра фигурасион]]
* [[Афрофутуризам]]
* [[Нуева Пресенсија]]
* [[Зеро (уметност)|ЗЕРО]] &lt;!-- 1959–60-ти --&gt;
* [[Хепенинг]]
* [[Неодада]]       &lt;!-- 1960-ти --&gt;
** [[Организатори на неодада]]
* [[Оп-арт]]           &lt;!-- главно 1960-ти --&gt;
* [[Ново реализам]] &lt;!-- 1960-ти --&gt;
* [[Нова тенденција]]
* [[Капиталистички реализам]]
* [[Уметност и јазик]]   &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Арте повера]]      &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Движење на црните уметности]]
* [[Карипско уметничко движење]]
* [[Чикано (уметничко движење)|Чикано]]
* [[Концептуална уметност]]   &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Земјишна уметност]]         &lt;!-- 1968–80-ти+ --&gt;
* [[Системска уметност]]      &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Видео уметност]]       &lt;!-- 1960-ти–70-ти+ --&gt;
* [[Минимализам (визуелни уметности)|Минимализам]]  &lt;!-- 60-ти и 70-ти --&gt;
* [[Флуксус]]       &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Генеративна уметност]]
* [[Постсликарска апстракција]]
* [[Интермедија]]
* [[Психоделична уметност]]
* [[Нат арт]]     &lt;!-- доцни 60-ти до почеток на 70-ти --&gt;
* [[Фотореализам]]     &lt;!-- доцни 60-ти до 70-ти и понатаму --&gt;
* [[Еколошка уметност]]
* [[Перформанс]]   &lt;!-- 1960-ти–2000-ти+ --&gt;
* [[Процесна уметност]]
* [[Институционална критика]]
* [[Светлина и простор]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
* [[Улична уметност]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
* [[Феминистичко уметничко движење]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
** [[Феминистичко уметничко движење во Соединетите Држави|во САД]]
* [[Иранска модерна и современа уметност#Движење Сакаханех|Движење Сакаханех]]
* [[Уметничка група „Ѕвездите“]]
* [[Тропикалија]]
* [[Јору но Каи]]
* [[Визуелна уметност со вештачка интелигенција]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
 |group3 = 1970–1999
 |list3  =
* [[Постконцептуална уметност]]
* [[Инсталациска уметност]]   &lt;!-- 1970-ти–90-ти --&gt;
* [[Арцсин]] &lt;!-- 1970-ти–денес --&gt;
* [[Постминимализам]]     &lt;!-- 1971+ --&gt;
* [[Уметност на издржливоста]]      &lt;!-- 1971–2012+ --&gt;
* [[Соц арт]]           &lt;!-- 1970-ти–80-ти --&gt;
** [[Московски концептуалисти]]
* [[Шема и декорација]] &lt;!-- средина на 1970-ти–почеток на 80-ти --&gt;
* [[Плионтанизам]]
* [[Панк визуелна уметност|Панк уметност]]
* [[Неоекспресионизам]]       &lt;!-- доцни 1970-ти–средина на 80-ти --&gt;
** [[Трансавангарда]]
* [[Хаитска уметност#Школа Сен Солеи|Школа Сен Солеи]]
* [[Герилска уметност]]       &lt;!-- доцни 70-ти–2000+ --&gt;
* [[Лоуброу (уметничко движење)|Лоуброу уметност]]       &lt;!-- доцни 70-ти–2000+ --&gt;
* [[Телематска уметност]]
* [[Присвојување (уметност)|Уметност на присвојување]]
* [[Неоконцептуална уметност]]
* [[Ново европско сликарство]]
* [[Туниско колаборативно сликарство]]
* [[Мемфиска група]]        &lt;!-- 1980–87 --&gt;
* [[Киберделик]] &lt;!-- 1980-ти–90-ти --&gt;
* [[Neue Slowenische Kunst]] &lt;!-- 1984–денес --&gt;
* [[Скреч видео]]
* [[Трансгресивна уметност|Трансгресивна]]
* [[Ретрофутуризам]]
* [[Млади британски уметници]]       &lt;!-- 1988–1990-ти+ --&gt;
* [[Суперфикција]]                &lt;!-- 1989–денес --&gt;
* [[Таринг Пади]]
* [[Суперфлет]]
* [[Нова Лајпцишка школа|Нова Лајпцишка школа]]
* [[Иницијатива управувана од уметници]]
* [[Артивизам]]
* [[Република на дизајнерите]] &lt;!-- главно 1990-ти --&gt;
* [[Гранџ#Графички дизајн|Гранџ дизајн]]
* [[Вердадизам]]
* [[Кинеска апартманска уметност]]
* [[Осцилоскопска музика]]

| group4 = 2000–&lt;br/&gt;денес
| list4  =
* [[Амазонска поп-арт уметност]]
* [[Алтермодерн]]
* [[Уметност заради уметност]]
* [[Уметничка игра]]
* [[Уметничка интервенција]]
* [[Брендализам]]
* [[Класичен реализам]]
* [[Современа африканска уметност]]
** [[Афрофутуризам]]
* [[Современа домородна австралиска уметност]]
* [[Незаменлив токен#Дигитална уметност|Крипто уметност]]
* [[Киборг уметност]]
* [[Ексцесивизам]]
* [[Фиктивна уметност]]
* [[Рамен дизајн]]
** [[Корпоративен Мемфис]]
* [[Хипермодернизам (уметност)|Хипермодернизам]]
* [[Хиперреализам (визуелни уметности)|Хиперреализам]]
* [[Идејна уметност]]
* [[Интернет уметност]]
** [[Пост-интернет]]
* [[Ајфон уметност]]
* [[Кич движење]]
* [[Светлосно сликање]]
* [[Масурреализам]]
* [[Современо европско сликање со мастило]]
* [[Неофутуризам]]
* [[Неомодерна#Уметничка група|Неомодерна]]
* [[Неосимболизам]]
* [[Пасионизам]]
* [[Пост-ЈБА]]
* [[Релациска уметност]]
* [[Скеуморфизам#Во дизајнот|Скеуморфизам]]
* [[Софтверска уметност]]
* [[Звучна уметност]]
* [[Стакизам]]
* [[Суперфлет]]
** [[СоФло Суперфлет]]
** [[Суперстроук]]
* [[Тојизам]]
* [[Вејпорвејв]]
* [[Мрежа на уметници што пешачат]]
}}

| group10 = Поврзано
| list10  = 
* [[Историја на уметноста]]
* [[Апстрактна уметност]]
** [[Асемично пишување]]
* [[Антиуметност]]
* [[Авангарда]]
* [[Балет Рус]]
* [[Христијанска уметност]]
** [[Уметност во протестантската реформација и контрареформацијата]]
** [[Католичка уметност]]
** [[Икона]]
** [[Лутеранска уметност]]
* [[Дигитална уметност]]
* [[Фантастична уметност]]
* [[Народна уметност]]
* [[Хиерархија на жанрови]]
** [[Жанровско сликарство]]
** [[Историско сликарство]]
* [[Илуминиран ракопис]]
* [[Илустрација]]
* [[Интерактивна уметност]]
* [[Еврејска уметност]]
* [[Кич]]
* [[Пејзажно сликарство]]
* [[Модернизам]]
** [[Модерна скулптура]]
** [[Доцниот модернизам]]
* [[Наивна уметност]]
* [[Аутсајдерска уметност]]
* [[Портрет]]
* [[Праисториска уметност#Европа|Праисториска европска уметност]]
* [[Квир уметност]]
* [[Реализам (уметности)|Реализам]]
* [[Шок уметност]]
* ''[[Trompe-l'œil]]''
* [[Западно сликарство]]

| below =
* {{icon|Category}} [[:Предлошки за уметнички правци и движења|Категорија]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7spny13hej9n66dxmx2oawxmzho69jl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651579</id>
      <parentid>5651574</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:13:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36508" sha1="4743yrzagpnp2o4s7gnhi4o133cdyne" xml:space="preserve">{{Navbox
| name      = Западни уметнички движења
| title     = Предмодерни, [[Модерна уметност|модерни]] и [[Современа уметност|современи]] уметнички правци

| bodyclass = hlist
| state     = {{{state&lt;includeonly&gt;|collapsed&lt;/includeonly&gt;}}}
| basestyle = background:#EAE0C8;
| above = [[Список на уметнички правци]]/[[Периоди во историјата на западната уметност|периоди]]

| group1 =  Предмодерна&lt;br/&gt;(западна)
| list1  =  {{Navbox|subgroup
| basestyle = background: #EAE0C8

| group1 = [[Античка уметност|Античка]]
| list1  = 
*[[Тракиско богатство|Тракиска]]
** [[Дачка уметност|Дачка]]
* [[Нурагиска цивилизација#Култура|Нурагиска]]
* [[Егејска уметност|Егејска]]
** [[Кикладска уметност|Кикладска]]
** [[Минојска уметност|Минојска]]
** [[Минијска керамика]]
** [[Микенска Грција#Уметност и керамика|Микенска]]
* [[Старогрчка уметност|Грчка]]
** [[Субмикенска керамика|Субмикенска]]
** [[Протогеометриски стил|Протогеометриска]]
** [[Геометриска уметност|Геометриска]]
** [[Ориентализирачки период|Ориентализирачка]]
** [[Архаична грчка уметност|Архаична]]
** [[Црнофигурална керамика|Црнофигурална]]
** [[Црвенофигурална керамика|Црвенофигурална]]
** [[Строг стил|Строг стил]]
** [[Старогрчка уметност#Класична|Класична]]
** [[Керчки стил]]
** [[Хеленистичка уметност|Хеленистичка]]
*** [[Хеленистичка уметност#„Барок“|„Барок“]]
*** [[Индогрчка уметност|Индогрчка]]
**** [[Грчко-будистичка уметност|Грчко-будистичка]]
*** [[Неоатички стил]]
* [[Етрурска уметност|Етрурска]]
* [[Скитска уметност|Скитска]]
* [[Ибериска скулптура|Ибериска]]
* [[Гали#Уметност|Галска]]
* [[Римска уметност|Римска]]
** [[Римска републиканска уметност|Републиканска]]
** [[Гало-римска уметност|Гало-римска]]
** [[Августовска и јулиско-клавдиевска уметност|Јулиско-клавдиевска]]
** [[Помпејски стилови]]
** [[Трајанска уметност|Трајанска]]
** [[Северовска уметност|Северовска]] &lt;!-- 193–253 --&gt;
| group2 = [[Средновековна уметност|Средновековна]]
| list2  = 
* [[Доцноантичка уметност|Доцноантичка]]
** [[Ранохристијанска уметност и архитектура|Ранохристијанска]]   &lt;!-- 260–525 --&gt;
* [[Коптска уметност|Коптска]]
** [[Етиопска уметност|Етиопска]]
* [[Уметност од периодот на преселбата на народите|Период на преселбата на народите]] &lt;!-- 300–900 de --&gt;
** [[Англосаксонска уметност|Англосаксонска]]           &lt;!-- 400–1066 uk --&gt;
** [[Хунска уметност|Хунска]]
** [[Островска уметност|Островска]]         &lt;!-- 600–1200 --&gt;
** [[Ломбарди|Лангобардска]]
** [[Визиготска уметност и архитектура|Визиготска]]             &lt;!-- 415–711 Iberia --&gt;
* [[Дарителски портрет]] &lt;!-- 500–1500 --&gt;
* [[Пикти#Уметност|Пиктска]]
* [[Мозарапска уметност и архитектура|Мозарапска]] &lt;!-- 711–1100 Iberia --&gt;
** ''[[Уметност и архитектура на Репобласион|Репобласион]]''
* [[Викиншка уметност|Викиншка]]           &lt;!-- 700–1100 --&gt;
* [[Византиска уметност|Византиска]] 
** [[Византиско иконоборство|Иконоборечка]]
** [[Македонска уметност (Византија)|Македонска]]
** [[Палеолошка ренесанса#Уметност и архитектура|Палеолошка]]
** [[Итало-византиска уметност|Итало-византиска]]
* [[Франки#Уметност и архитектура|Франкиска]]
** [[Меровиншка уметност|Меровиншка]] 
** [[Каролиншка уметност|Каролиншка]]
** [[Предроманика|Предроманичка]]  &lt;!-- 500–1000 --&gt;
* [[Отонска уметност|Отонска]]
* [[Романика|Романичка]]    &lt;!-- 1000–1200 --&gt;
** [[Мезанска уметност |Мезанска]]
** [[Шпанска романика|Шпанска]]
* [[Нормани#Визуелни уметности|Норманска]]
** [[Норманско-арапско-византиска култура|Норманско-сицилијанска]] &lt;!-- 1100–1200 Sicily --&gt;
* ''[[Opus Anglicanum]]''
* [[Готска уметност|Готска]] &lt;!-- 1100–1400 --&gt;
** [[Готска уметност во Милано]]
** [[Меѓународна готика]]
** [[Меѓународна готска уметност во Италија]]
* [[Лукеска школа]]
* [[Крстоносна уметност|Крстоносни војни]]
* [[Московска школа]]
* [[Новгородска школа]]
* [[Владимирско-суздаљска школа]]
* [[Дуеченто]] &lt;!-- 1200–1300 --&gt;
** [[Сиенско училиште|Сиенска школа]]
* [[Мудехарска уметност|Мудехарска]] &lt;!-- 1200–1500 --&gt;
* Средновековна [[Историја на картографијата#Средновековна Европа|картографија]]
** [[Историја на картографијата#Италијанската картографија и појавата на портоланските карти|Италијанска школа]]
** [[Мајорканска картографска школа|Мајорканска школа]]
** ''[[Mappa mundi]]''

| group3 = [[Раноренесансно сликарство|Ренесанса]]
| list3  =
* [[Италијанско ренесансно сликарство|Италијанска ренесанса]] &lt;!-- доц. 13–доц. 16 век --&gt;
** [[Треченто]]
*** [[Италијанско ренесансно сликарство#Проторенесансно сликарство|Проторенесанса]]
*** [[Фирентинско сликарство|Фирентинска школа]]
*** ''[[Pittura infamante]]''
** [[Кватроченто]]
*** [[Ферарска школа|Ферарска школа]]
*** [[Форливеска школа на уметноста|Форливеска школа]]
*** [[Венецијанско сликарство|Венецијанска школа]]
** [[Чинквеченто]]
*** [[Висока ренесанса]]
*** [[Болоњска школа]]
*** [[Маниризам]] &lt;!-- 1520–1580 Италија --&gt;
*** [[Контраманиеризам|Контра-''маниера'']]
* [[Северна ренесанса]]
** [[Ранохоландско сликарство|Ранохоландска]] &lt;!-- 1420–1520 --&gt;
*** [[Светски пејзаж]]
** [[Гентско-брижска школа]]
** [[Северен маниризам]]    &lt;!-- 1530–1580 fr cz nl --&gt;
** [[Германска ренесанса]] &lt;!-- 15 и 16 век --&gt;
*** [[Келнска школа на сликарството|Келнска школа]]     &lt;!-- 15 век de --&gt;
*** [[Дунавска школа]]      &lt;!-- 1500–1530 de at --&gt;
** [[Холандско и фламанско ренесансно сликарство|Холандска и фламанска ренесанса]] &lt;!-- 16 век --&gt;
*** [[Антверпенски маниризам]] &lt;!-- 1500–1530 --&gt;
*** [[Романизам (сликарство)|Романизам]] &lt;!-- 16 век nl --&gt;
*** [[Мртва природа]]
* [[Англиска ренесанса#Визуелни уметности|Англиска ренесанса]]
** [[Уметници на тјудорскиот двор|Тјудорски двор]]
* [[Критска школа]]
* [[Туркерија]] &lt;!-- продолжува до крајот на раниот нов век --&gt;
* [[Фонтенбловска школа]] &lt;!-- 1530–1610 fr --&gt;
* [[Уметност од доцниот 16 век во Милано]]

| group4 = 17 век
| list4  =
* [[Барок]] &lt;!-- 1563–1740, најзастапен во 17 век --&gt;
** [[Барок во Милано]]
** [[Фламанско барокно сликарство|Фламански барок]] &lt;!-- крај на 16 век nl --&gt;
** [[Караваџисти]] &lt;!-- почеток на 17 век --&gt;
*** [[Утрехтски караваџизам|Во Утрехт]]
*** [[Тенебризам]]
** [[Стил на Луј XIII]]
** [[Лутерански барок|Лутерански барок]]
* [[Строгановска школа]]
* [[Сликар на животни|Сликарство на животни]]
* [[Еснаф на романисти]]
* [[Златно време на холандското сликарство|Холандско златно доба]] &lt;!-- 1625–1672 --&gt;
** [[Делфтска школа (сликарство)|Делфтска школа]]
* [[Капричо (уметност)|Капричо]]
* [[Јонска школа (сликарство)|Хептанеска школа]]
* [[Класицизам#Во ликовните уметности|Класицизам]]
** [[Стил на Луј XIV]]
** [[Пусенисти и рубенсисти]] &lt;!-- 1671–1717 --&gt;

| group5 = 18 век
| list5  =
* [[Рококо]] &lt;!-- 1740–1790 --&gt;
** [[Рокај]] &lt;!-- 1710–1760 --&gt;
** [[Стил на Луј XV]]
** [[Фридеричко рококо]]
** [[Шиноазерија]]
** ''[[Галантна сцена]]''
* [[Неокласицизам]] &lt;!-- 1760–1830 --&gt;
** ''[[Грчки гихт]]''
** [[Стил на Луј XVI]]
** [[Адамов стил]]
** [[Директоратски стил]]
** [[Неокласична архитектура во Милано]]
* [[Пиктуреск]]

 |group6 = Колонијална уметност
 |list6  =
* Уметност на [[Африканска дијаспора|африканската дијаспора]]
** [[Афроамериканска уметност|Афроамериканска]]
** [[Карипска уметност|Карипска]]
*** [[Хаитска уметност|Хаитска]]
* Колонијална азиска уметност
** [[Уметност на Филипините]]
*** [[Letras y figuras]]
*** [[Tipos del País]]
** [[Барок#Барок во шпанска и португалска колонијална Азија|Колонијален азиски барок]]
** [[Корпоративен стил]]
* [[Латиноамериканска уметност]]
** [[Каста сликарство]]
** [[Индохристијанска уметност]]
*** [[Чилотска школа на религиозна иконографија|Чилотска школа]]
*** [[Куско школа]]
*** [[Кито школа]]
** [[Барок#Барок во шпанските и португалските колонијални Америки|Латиноамерикански барок]]

 |group7 = Уметност со&lt;br&gt;позајмени западни елементи
 |list7 =
* [[Исламска уметност|Исламска]]
** [[Ал-Андалус#Уметност и архитектура|Маварска]]
* [[Манихејска уметност|Манихејска]]
* [[Могулска уметност|Могулска]]
* [[Каџарска уметност|Каџарска]]
* [[Кинг занаетчиска уметност]]
* Западно влијание во [[Јапонска уметност|Јапонија]]
** [[Акита ранга]]
** [[Уки-е]]

| group8 = [[Историја на уметноста#Западна уметност по 1770|Премин&lt;br&gt;кон модерната]]&lt;br&gt;(околу 1770 – 1862)
| list8  =
* [[Романтизам#Визуелни уметности|Романтизам]] &lt;!-- 1770–1850 --&gt;
** [[Бајковито сликарство]]
** [[Данско златно доба]]
** [[Трубадурски стил]]
** [[Назаренско движење]] &lt;!-- почеток на 19 век --&gt;
** [[Пуризам]]
** [[Античари (уметничка група)|Шоремски античари]]
** [[Диселдорфска школа на сликарството|Диселдорфска школа]]
** [[Предрафаелитско братство|Предрафаелити]] ([[Американски предрафаелити|американски]])&lt;!-- 1848–1854; уметници активни најдоцна до 1950-тите --&gt;
** [[Школа на реката Хадсон]] &lt;!-- 1840-ти–1860-ти --&gt;
*** [[Луминизам (американски уметнички стил)|Американски луминизам]]
* [[Ориентализам#Ориенталистичка уметност|Ориентализам]] &lt;!-- 1798–почеток на 20 век (?) --&gt;
* [[Норичка школа на сликари|Норичка школа]] &lt;!-- 1803–1833 --&gt;
* [[Империски стил]]
* [[Историцизам (уметност)|Историцизам]]
** [[Ревивалистичка архитектура|Ревивалистичка уметност]]
* [[Бидермаер]] &lt;!-- 1815–1848 --&gt;
* [[Реализам (уметничко движење)|Реализам]] &lt;!-- 1840-ти+ --&gt;
** [[Барбизонска школа]] &lt;!-- 1830–1870 --&gt;
** [[Костумбризам]]
** [[Веризам (сликарство)|Веризам]]
*** [[Макиајоли]] &lt;!-- 1850-ти–1890-ти --&gt;
* [[Академска уметност]] &lt;!-- 1820-ти–1900-ти --&gt;
** [[Минхенска школа]]
*** [[Грчка академска уметност во 19 век|во Грција]]
** [[Неогрек#Сликарство|Неогрек]]
* [[Ренесанса на бакрорезот]]
}}

| group2 =  [[Модерна уметност|Модерна]]&lt;br/&gt;(1863–1944)
| list2  =  {{Navbox|subgroup
| basestyle = background: #EAE0C8
 |group1 = 1863–1899
 |list1  =
* [[Неоромантизам]]
** [[Романтичен национализам#Уметности|Национален романтизам]]
* [[Јога (сликарство)]] &lt;!-- 1850-ти–1940-ти --&gt;
* [[Нихонга]]
* ''[[Јапонизам]]'' &lt;!-- 1860-ти–1910-ти --&gt;
** [[Англо-јапонски стил]] &lt;!-- 1860-ти–1910-ти --&gt;
* [[Беуронска школа]] &lt;!-- 1860-ти–90-ти --&gt;
* [[Хашка школа]] &lt;!-- 1860-ти–90-ти --&gt;
* [[Передвижници]]
* [[Импресионизам]] &lt;!-- 1870-ти–1880-ти --&gt;
** [[Американски импресионизам|Американски]]
*** [[Хузиерска група]]
*** [[Бостонска школа (сликарство)|Бостонска школа]] &lt;!-- 1880-ти–1940-ти --&gt;
** [[Амстердамски импресионизам|Амстердамски]]
** [[Канадски импресионизам|Канадски]]
** [[Хајделбершка школа]] &lt;!-- 1885–1900 --&gt;
* [[Естетицизам]] &lt;!-- 1870-ти–1890-ти --&gt;
* [[Движење „Уметности и занаети“|Уметности и занаети]] &lt;!-- 1870-ти–1910-ти --&gt;
** [[Уметничка керамика]] &lt;!-- 1870–1930 --&gt;
* [[Тонализам]] &lt;!-- 1880-ти --&gt;
* [[Декадентско движење]] &lt;!-- 1880-ти --&gt;
* [[Симболизам (движење)|Симболизам]] &lt;!-- 1880-ти–1900-ти --&gt;
** [[Симболистичко движење во Романија|Романски]]
** [[Руски симболизам#Визуелни уметности|Руски]]
* [[Вулканска школа]] &lt;!-- 1880-ти–1890-ти --&gt;
* [[Инкохеренти]] &lt;!-- 1882–средина на 1890-ти --&gt;
* [[Постимпресионизам]] &lt;!-- 1880-ти–1890-ти --&gt;
** [[Неоимпресионизам]] &lt;!-- 1884–1886 --&gt;
*** [[Луминизам (импресионизам)|Луминизам]]
** [[Дивизионизам]]
** [[Поентилизам]] &lt;!-- 1880-ти–1920-ти --&gt;
** [[Школа Понт-Авен]]
** [[Клуазонизам]] &lt;!-- 1890-ти --&gt;
** [[Синтетизам]] &lt;!-- околу 1890 --&gt;
** [[Наби]] &lt;!-- 1888–1900 --&gt;
* [[Американска барбизонска школа]] &lt;!-- 1880-ти–1920-ти --&gt;
** [[Калифорниски тонализам]] &lt;!-- 1890-ти–1920-ти --&gt;
* [[Вилхелминизам]]
* [[Костумбризам#Визуелен костумбризам во Америка|Костумбризам]]

 |group2 = 1900–1914
 |list2  =
* [[Југендстил]] &lt;!-- 1892–1914 --&gt;
** [[Арт нуво во Милано]] &lt;!-- 1900-ти–1915 --&gt;
* [[Примитивизам]] &lt;!-- 1890-ти–1910-ти --&gt;
* [[Калифорниски импресионизам]] &lt;!-- 1890-ти–1920-ти --&gt;
* [[Сецесионизам (уметност)|Сецесионизам]] &lt;!-- 1890-ти–1930-ти --&gt;
* [[Париска школа]] &lt;!-- 1910-ти–1940-ти --&gt;
** [[Минхенска сецесија]] &lt;!-- 1892–1938 --&gt;
** [[Виенска сецесија]] &lt;!-- 1897–1905 --&gt;
** [[Берлинска сецесија]] &lt;!-- 1898–1913 --&gt;
** [[Зондербунд|Зондербунд]]
* [[Пенсилваниски импресионизам]] &lt;!-- 1890-ти–1940-ти --&gt;
* [[Светот на уметноста]] &lt;!-- 1898–1927 --&gt;
* [[Десет американски сликари]] &lt;!-- 1900-ти–1910-ти --&gt;
* [[Фовизам]]   &lt;!-- 1904–1908 --&gt;
* [[Експресионизам]] &lt;!-- почеток на 20 век --&gt;
** [[Мост (уметност)|Мост]]       &lt;!-- 1905–13 --&gt;
** [[Дер Блауе Рајтер]]       &lt;!-- 1911–14 --&gt;
* [[Ночентизам]]
* [[Германски сојуз на работилници]] &lt;!-- 1907–38 --&gt;
* [[Американски реализам]]
** [[Школа Ашкан]] &lt;!-- 1908–1910-ти --&gt;
* [[Кубизам]]  &lt;!-- 1908+ --&gt;
** [[Протокубизам]]
** [[Орфизам (уметност)|Орфизам]]  &lt;!-- 1912–13 --&gt;
* ''[[Осумтемина (сликари)|Осумтемина]]'' &lt;!-- 1935–40 --&gt;
* [[Нова уметничка асоцијација Минхен]]       &lt;!-- 1909–12 --&gt;
* [[Футуризам]]       &lt;!-- 1909–14 --&gt;
** [[Кубофутуризам]]
* [[Арт деко]]  &lt;!-- 1910–39 --&gt;
** [[Арт деко архитектурата на Њујорк|Арт деко во Њујорк]]
* [[Метафизичко сликарство|Метафизичко]]       &lt;!-- 1911–20 --&gt;
* [[Раjонизам]]       &lt;!-- 1911–14 --&gt;
* [[Продуктивизам (уметност)|Продуктивизам]]
* [[Синхромизам]]            &lt;!-- 1912–13 --&gt;
* [[Вортицизам]]       &lt;!-- 1913–15 --&gt;

 |group3 = 1915–1944
 |list3  =
* [[Сосаку-ханга]] &lt;!-- 1910-ти–40-ти --&gt;
* [[Супрематизам]]       &lt;!-- 1915–18 --&gt;
* [[Париска школа]] &lt;!-- 1910-ти–1940-ти --&gt;
* [[Кристален кубизам]] &lt;!-- 1915–19 --&gt;
* [[Конструктивизам (уметност)|Конструктивизам]] &lt;!-- 1915–28 --&gt;
** [[Латиноамериканска уметност#Конструктивистичко движење|Латиноамерикански]]
*** [[Универзален конструктивизам]]
* [[Дада]]       &lt;!-- 1915–20+ --&gt;
* [[Шин-ханга]] &lt;!-- 1915–42 --&gt;
* [[Неопластицизам]]
** ''[[Де Стајл]]''  &lt;!-- 1917 --&gt;
* [[Пуризам]]      &lt;!-- 1918–25 --&gt;
* [[Враќање кон редот]] &lt;!-- 1918–20-ти --&gt;
** [[Новеченто Италијано]]
* [[Фигуративен конструктивизам]] &lt;!-- 1918–20-ти --&gt;
** [[Глупаво (уметничко движење)|Глупаво]]
** [[Келнски прогресивисти]]
* [[Работнички совет за уметност]]
** [[Ноемвриска група (Германија)|Ноемвриска група]]
* [[Австралиски тонализам]] &lt;!-- 1918–30+ --&gt;
* [[Дрезденска сецесија]] &lt;!-- 1919–1925 --&gt;
* [[Социјалистички реализам]]       &lt;!-- 1920-ти и 30-ти, до 60-ти --&gt;
* [[Функционализам (архитектура)|Функционализам]]
** [[Баухаус]]       &lt;!-- 1919–33 --&gt;
* [[Кинетичка уметност]]    &lt;!-- околу 1919–60+ --&gt;
* [[Антропофагија (манифест)|Антропофагија]]
* [[Мингеј]]
* [[Група од седум (уметници)|Група од седум]]       &lt;!-- 1920–33 --&gt;
* [[Нова објективност]]  &lt;!-- 1920-ти --&gt;
* [[Гросвенорска школа за модерна уметност|Гросвенорска школа]] &lt;!-- самата школа во текот на 1920-тите–1940-тите; уметници до 1992 и најдоцна до почетокот на 2000-тите --&gt;
* [[Ноес Зехен]] &lt;!-- 1920-ти и 30-ти --&gt;
* [[Надреализам]]       &lt;!-- 1920-ти --&gt;
** [[Иранска модерна и современа уметност#Надреализам во Иран|Ирански]]
** [[Латиноамериканска уметност#Надреализам|Латиноамерикански]]
* [[Мексикански мурализам]]
* [[Неофовизам]]  &lt;!-- средина на 1920-тите --&gt;
* [[Прецизионизам]]       &lt;!-- 1920-ти и 30-ти --&gt;
* ''[[Аеросликарство]]''
* [[Здружение на револуционерни визуелни уметници|Асо]] &lt;!-- 1928–33 --&gt;
* [[Римска школа]]          &lt;!-- 1928–45 --&gt;
* [[Керкл е Квадрат]]        &lt;!-- 1929–31 --&gt;
* [[Групата (новозеландска уметност)|Групата]]       &lt;!-- 1927–77 --&gt;
* [[Харлемска ренесанса]]
* [[Каписти]] &lt;!-- 1930-ти --&gt;
* [[Регионализам (уметност)|Регионализам]] &lt;!-- 1930-ти --&gt;
** [[Сликарство на калифорниската сцена]] &lt;!-- 1920-ти – 1960-ти --&gt;
* [[Херојски реализам]]
** [[Социјалистички реализам]]  &lt;!-- 1932–88 Русија --&gt;
** [[Уметност во нацистичка Германија|Нацистичка уметност]]  &lt;!-- 1933–45 --&gt;
* [[Стримлајн модерн]] &lt;!-- 1930–50 --&gt;
* [[Конкретна уметност]]       &lt;!-- 1930-ти–денес --&gt;
** [[Апстракција-Креација]] &lt;!-- 1931–60-ти (?) --&gt;
* [[Тики култура|Тики]]
* [[Десеттемина (експресионисти)|Десеттемина]] &lt;!-- 1935–40 --&gt;
* [[Четврта димензија во уметноста#Димензионистички манифест|Димензионизам]] &lt;!-- 1936 --&gt;
* [[Бостонски експресионизам]] &lt;!-- 1930-ти–70-ти+ --&gt;
* [[Ленинградска школа на сликарството|Ленинградска школа]] &lt;!-- 1930–1991 --&gt;
}}

| group3 = [[Современа уметност|Современа]]&lt;br/&gt;и [[Постмодерна уметност|постмодерна]]&lt;br/&gt;(1945–денес)
| list3  = {{Navbox|subgroup
| basestyle = background: #EAE0C8
 |group1 = 1945–1959
 |list1  =
* [[Меѓународен типографски стил]]       &lt;!-- Почеток во 1920-тите, најактивен во 1950-тите и 1960-тите --&gt;
* [[Апстрактен експресионизам]] &lt;!-- 1940-ти --&gt;
** [[Вашингтонска школа на бојата]]
* [[Визионерска уметност]]
** [[Виенска школа на фантастичниот реализам]]       &lt;!-- 1946–? --&gt;
* [[Просторизам]]
* [[сликарство на обоено поле|Обоено поле]]       &lt;!-- 1940-ти и 50-ти --&gt;
* [[Лирска апстракција]]       &lt;!-- 1945–47 (Европа); 60-ти–70-ти (САД); обновување 1970-ти–2000+ --&gt;
** [[Тахизам]]       &lt;!-- 40-ти–50-ти --&gt;
** [[Арте информале]]
** [[КОБРА (уметничко движење)|КОБРА]]       &lt;!-- 1948–51 --&gt;
** [[Нуажизам]]       &lt;!-- 1955–73 --&gt;
* [[Генерација на раскинот]]
* [[Џикен Кобо]]
* [[Меткалф Шато]]
* [[Моно-ха]]
* [[Нанјангски стил]]
* [[Акционо сликарство]]       &lt;!-- 1940-ти–почеток на 60-ти --&gt;
* [[Американски фигуративен експресионизам]] &lt;!-- 1940-ти–60-ти --&gt;
** [[Њујоршки фигуративен експресионизам|во Њујорк]] &lt;!-- 1950-ти–60-ти --&gt;
* [[Нова медиумска уметност]]       &lt;!-- главно во втората половина на 20 век --&gt;
* [[Њујоршка школа (уметност)#Визуелни уметности|Њујоршка школа]]
* [[Сликарство со остри рабови]] &lt;!-- 1950-ти–60-ти --&gt;
* [[Фигуративно движење на Заливската област]] &lt;!-- 1950-ти–60-ти --&gt;
* [[Ле Пластисиен]]
* [[Здружение за уметност Гутаи]] &lt;!-- 1952 --&gt;
* [[Гендаи Биџуцу Конданкаи]] &lt;!-- 1954 --&gt;
* [[Поп-арт]]       &lt;!-- 1955–1960-ти --&gt;
* [[Ситуационистичка интернационала]]       &lt;!-- 1957–72 --&gt;
* [[Советска неконформистичка уметност|Советска неконформистичка уметност]] &lt;!-- 1950-ти–80-ти --&gt;
** [[Украинско подземје]]
* [[Летризам]]       &lt;!-- 50-ти–70-ти+ --&gt;
** [[Летристичка интернационала]]       &lt;!-- 1952–57 --&gt;
** [[Ултралетристизам]]
* [[Флорида Хајвејмен]]
* [[Кибернетичка уметност]]
* [[Антиподејци]]       &lt;!-- 1959 --&gt;

 |group2 = 1960–1969
 |list2  =
* [[Отра фигурасион]]
* [[Афрофутуризам]]
* [[Нуева Пресенсија]]
* [[Зеро (уметност)|ЗЕРО]] &lt;!-- 1959–60-ти --&gt;
* [[Хепенинг]]
* [[Неодада]]       &lt;!-- 1960-ти --&gt;
** [[Организатори на неодада]]
* [[Оп-арт]]           &lt;!-- главно 1960-ти --&gt;
* [[Ново реализам]] &lt;!-- 1960-ти --&gt;
* [[Нова тенденција]]
* [[Капиталистички реализам]]
* [[Уметност и јазик]]   &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Арте повера]]      &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Движење на црните уметности]]
* [[Карипско уметничко движење]]
* [[Чикано (уметничко движење)|Чикано]]
* [[Концептуална уметност]]   &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Земјишна уметност]]         &lt;!-- 1968–80-ти+ --&gt;
* [[Системска уметност]]      &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Видео уметност]]       &lt;!-- 1960-ти–70-ти+ --&gt;
* [[Минимализам (визуелни уметности)|Минимализам]]  &lt;!-- 60-ти и 70-ти --&gt;
* [[Флуксус]]       &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Генеративна уметност]]
* [[Постсликарска апстракција]]
* [[Интермедија]]
* [[Психоделична уметност]]
* [[Нат арт]]     &lt;!-- доцни 60-ти до почеток на 70-ти --&gt;
* [[Фотореализам]]     &lt;!-- доцни 60-ти до 70-ти и понатаму --&gt;
* [[Еколошка уметност]]
* [[Перформанс]]   &lt;!-- 1960-ти–2000-ти+ --&gt;
* [[Процесна уметност]]
* [[Институционална критика]]
* [[Светлина и простор]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
* [[Улична уметност]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
* [[Феминистичко уметничко движење]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
** [[Феминистичко уметничко движење во Соединетите Држави|во САД]]
* [[Иранска модерна и современа уметност#Движење Сакаханех|Движење Сакаханех]]
* [[Уметничка група „Ѕвездите“]]
* [[Тропикалија]]
* [[Јору но Каи]]
* [[Визуелна уметност со вештачка интелигенција]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
 |group3 = 1970–1999
 |list3  =
* [[Постконцептуална уметност]]
* [[Инсталациска уметност]]   &lt;!-- 1970-ти–90-ти --&gt;
* [[Арцсин]] &lt;!-- 1970-ти–денес --&gt;
* [[Постминимализам]]     &lt;!-- 1971+ --&gt;
* [[Уметност на издржливоста]]      &lt;!-- 1971–2012+ --&gt;
* [[Соц арт]]           &lt;!-- 1970-ти–80-ти --&gt;
** [[Московски концептуалисти]]
* [[Шема и декорација]] &lt;!-- средина на 1970-ти–почеток на 80-ти --&gt;
* [[Плионтанизам]]
* [[Панк визуелна уметност|Панк уметност]]
* [[Неоекспресионизам]]       &lt;!-- доцни 1970-ти–средина на 80-ти --&gt;
** [[Трансавангарда]]
* [[Хаитска уметност#Школа Сен Солеи|Школа Сен Солеи]]
* [[Герилска уметност]]       &lt;!-- доцни 70-ти–2000+ --&gt;
* [[Лоуброу (уметничко движење)|Лоуброу уметност]]       &lt;!-- доцни 70-ти–2000+ --&gt;
* [[Телематска уметност]]
* [[Присвојување (уметност)|Уметност на присвојување]]
* [[Неоконцептуална уметност]]
* [[Ново европско сликарство]]
* [[Туниско колаборативно сликарство]]
* [[Мемфиска група]]        &lt;!-- 1980–87 --&gt;
* [[Киберделик]] &lt;!-- 1980-ти–90-ти --&gt;
* [[Neue Slowenische Kunst]] &lt;!-- 1984–денес --&gt;
* [[Скреч видео]]
* [[Трансгресивна уметност|Трансгресивна]]
* [[Ретрофутуризам]]
* [[Млади британски уметници]]       &lt;!-- 1988–1990-ти+ --&gt;
* [[Суперфикција]]                &lt;!-- 1989–денес --&gt;
* [[Таринг Пади]]
* [[Суперфлет]]
* [[Нова Лајпцишка школа|Нова Лајпцишка школа]]
* [[Иницијатива управувана од уметници]]
* [[Артивизам]]
* [[Република на дизајнерите]] &lt;!-- главно 1990-ти --&gt;
* [[Гранџ#Графички дизајн|Гранџ дизајн]]
* [[Вердадизам]]
* [[Кинеска апартманска уметност]]
* [[Осцилоскопска музика]]

| group4 = 2000–&lt;br/&gt;денес
| list4  =
* [[Амазонска поп-арт уметност]]
* [[Алтермодерн]]
* [[Уметност заради уметност]]
* [[Уметничка игра]]
* [[Уметничка интервенција]]
* [[Брендализам]]
* [[Класичен реализам]]
* [[Современа африканска уметност]]
** [[Афрофутуризам]]
* [[Современа домородна австралиска уметност]]
* [[Незаменлив токен#Дигитална уметност|Крипто уметност]]
* [[Киборг уметност]]
* [[Ексцесивизам]]
* [[Фиктивна уметност]]
* [[Рамен дизајн]]
** [[Корпоративен Мемфис]]
* [[Хипермодернизам (уметност)|Хипермодернизам]]
* [[Хиперреализам (визуелни уметности)|Хиперреализам]]
* [[Идејна уметност]]
* [[Интернет уметност]]
** [[Пост-интернет]]
* [[Ајфон уметност]]
* [[Кич движење]]
* [[Светлосно сликање]]
* [[Масурреализам]]
* [[Современо европско сликање со мастило]]
* [[Неофутуризам]]
* [[Неомодерна#Уметничка група|Неомодерна]]
* [[Неосимболизам]]
* [[Пасионизам]]
* [[Пост-ЈБА]]
* [[Релациска уметност]]
* [[Скеуморфизам#Во дизајнот|Скеуморфизам]]
* [[Софтверска уметност]]
* [[Звучна уметност]]
* [[Стакизам]]
* [[Суперфлет]]
** [[СоФло Суперфлет]]
** [[Суперстроук]]
* [[Тојизам]]
* [[Вејпорвејв]]
* [[Мрежа на уметници што пешачат]]
}}

| group10 = Поврзано
| list10  = 
* [[Историја на уметноста]]
* [[Апстрактна уметност]]
** [[Асемично пишување]]
* [[Антиуметност]]
* [[Авангарда]]
* [[Балет Рус]]
* [[Христијанска уметност]]
** [[Уметност во протестантската реформација и контрареформацијата]]
** [[Католичка уметност]]
** [[Икона]]
** [[Лутеранска уметност]]
* [[Дигитална уметност]]
* [[Фантастична уметност]]
* [[Народна уметност]]
* [[Хиерархија на жанрови]]
** [[Жанровско сликарство]]
** [[Историско сликарство]]
* [[Илуминиран ракопис]]
* [[Илустрација]]
* [[Интерактивна уметност]]
* [[Еврејска уметност]]
* [[Кич]]
* [[Пејзажно сликарство]]
* [[Модернизам]]
** [[Модерна скулптура]]
** [[Доцниот модернизам]]
* [[Наивна уметност]]
* [[Аутсајдерска уметност]]
* [[Портрет]]
* [[Праисториска уметност#Европа|Праисториска европска уметност]]
* [[Квир уметност]]
* [[Реализам (уметности)|Реализам]]
* [[Шок уметност]]
* ''[[Trompe-l'œil]]''
* [[Западно сликарство]]

| below =
* {{icon|Category}} [[:Предлошки за уметнички правци и движења|Категорија]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4743yrzagpnp2o4s7gnhi4o133cdyne</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651581</id>
      <parentid>5651579</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:15:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36508" sha1="5rrblxdtn15x6vvptgvkefhqffe3rtw" xml:space="preserve">{{Navbox
| name      = Западни уметнички движења
| title     = Предмодерни, [[Модерна уметност|модерни]] и [[Современа уметност|современи]] уметнички правци

| bodyclass = hlist
| state     = {{{state&lt;includeonly&gt;|collapsed&lt;/includeonly&gt;}}}
| basestyle = background:#EAE0C8;
| above = [[Список на уметнички правци]]/[[Периоди во историјата на западната уметност|периоди]]

| group1 =  Предмодерна&lt;br/&gt;(западна)
| list1  =  {{Navbox|subgroup
| basestyle = background: #EAE0C8

| group1 = [[Античка уметност|Античка]]
| list1  = 
*[[Тракиско богатство|Тракиска]]
** [[Дачка уметност|Дачка]]
* [[Нурагиска цивилизација#Култура|Нурагиска]]
* [[Егејска уметност|Егејска]]
** [[Кикладска уметност|Кикладска]]
** [[Минојска уметност|Минојска]]
** [[Минијска керамика]]
** [[Микенска Грција#Уметност и керамика|Микенска]]
* [[Старогрчка уметност|Грчка]]
** [[Субмикенска керамика|Субмикенска]]
** [[Протогеометриски стил|Протогеометриска]]
** [[Геометриска уметност|Геометриска]]
** [[Ориентализирачки период|Ориентализирачка]]
** [[Архаична грчка уметност|Архаична]]
** [[Црнофигурална керамика|Црнофигурална]]
** [[Црвенофигурална керамика|Црвенофигурална]]
** [[Строг стил|Строг стил]]
** [[Старогрчка уметност#Класична|Класична]]
** [[Керчки стил]]
** [[Хеленистичка уметност|Хеленистичка]]
*** [[Хеленистичка уметност#„Барок“|„Барок“]]
*** [[Индогрчка уметност|Индогрчка]]
**** [[Грчко-будистичка уметност|Грчко-будистичка]]
*** [[Неоатички стил]]
* [[Етрурска уметност|Етрурска]]
* [[Скитска уметност|Скитска]]
* [[Ибериска скулптура|Ибериска]]
* [[Гали#Уметност|Галска]]
* [[Римска уметност|Римска]]
** [[Римска републиканска уметност|Републиканска]]
** [[Гало-римска уметност|Гало-римска]]
** [[Августовска и јулиско-клавдиевска уметност|Јулиско-клавдиевска]]
** [[Помпејски стилови]]
** [[Трајанска уметност|Трајанска]]
** [[Северовска уметност|Северовска]] &lt;!-- 193–253 --&gt;
| group2 = [[Средновековна уметност|Средновековна]]
| list2  = 
* [[Доцноантичка уметност|Доцноантичка]]
** [[Ранохристијанска уметност и архитектура|Ранохристијанска]]   &lt;!-- 260–525 --&gt;
* [[Коптска уметност|Коптска]]
** [[Етиопска уметност|Етиопска]]
* [[Уметност од периодот на преселбата на народите|Период на преселбата на народите]] &lt;!-- 300–900 de --&gt;
** [[Англосаксонска уметност|Англосаксонска]]           &lt;!-- 400–1066 uk --&gt;
** [[Хунска уметност|Хунска]]
** [[Островска уметност|Островска]]         &lt;!-- 600–1200 --&gt;
** [[Ломбарди|Лангобардска]]
** [[Визиготска уметност и архитектура|Визиготска]]             &lt;!-- 415–711 Iberia --&gt;
* [[Дарителски портрет]] &lt;!-- 500–1500 --&gt;
* [[Пикти#Уметност|Пиктска]]
* [[Мозарапска уметност и архитектура|Мозарапска]] &lt;!-- 711–1100 Iberia --&gt;
** ''[[Уметност и архитектура на Репобласион|Репобласион]]''
* [[Викиншка уметност|Викиншка]]           &lt;!-- 700–1100 --&gt;
* [[Византиска уметност|Византиска]] 
** [[Византиско иконоборство|Иконоборечка]]
** [[Македонска уметност (Византија)|Македонска]]
** [[Палеолошка ренесанса#Уметност и архитектура|Палеолошка]]
** [[Итало-византиска уметност|Итало-византиска]]
* [[Франки#Уметност и архитектура|Франкиска]]
** [[Меровиншка уметност|Меровиншка]] 
** [[Каролиншка уметност|Каролиншка]]
** [[Предроманика|Предроманичка]]  &lt;!-- 500–1000 --&gt;
* [[Отонска уметност|Отонска]]
* [[Романика|Романичка]]    &lt;!-- 1000–1200 --&gt;
** [[Мезанска уметност |Мезанска]]
** [[Шпанска романика|Шпанска]]
* [[Нормани#Визуелни уметности|Норманска]]
** [[Норманско-арапско-византиска култура|Норманско-сицилијанска]] &lt;!-- 1100–1200 Sicily --&gt;
* ''[[Opus Anglicanum]]''
* [[Готска уметност|Готска]] &lt;!-- 1100–1400 --&gt;
** [[Готска уметност во Милано]]
** [[Меѓународна готика]]
** [[Меѓународна готска уметност во Италија]]
* [[Лукеска школа]]
* [[Крстоносна уметност|Крстоносни војни]]
* [[Московска школа]]
* [[Новгородска школа]]
* [[Владимирско-суздаљска школа]]
* [[Дуеченто]] &lt;!-- 1200–1300 --&gt;
** [[Сиенско училиште|Сиенска школа]]
* [[Мудехарска уметност|Мудехарска]] &lt;!-- 1200–1500 --&gt;
* Средновековна [[Историја на картографијата#Средновековна Европа|картографија]]
** [[Историја на картографијата#Италијанската картографија и појавата на портоланските карти|Италијанска школа]]
** [[Мајорканска картографска школа|Мајорканска школа]]
** ''[[Mappa mundi]]''

| group3 = [[Раноренесансно сликарство|Ренесанса]]
| list3  =
* [[Италијанско ренесансно сликарство|Италијанска ренесанса]] &lt;!-- доц. 13–доц. 16 век --&gt;
** [[Треченто]]
*** [[Италијанско ренесансно сликарство#Проторенесансно сликарство|Проторенесанса]]
*** [[Фирентинско сликарство|Фирентинска школа]]
*** ''[[Pittura infamante]]''
** [[Кватроченто]]
*** [[Ферарска школа|Ферарска школа]]
*** [[Форливеска школа на уметноста|Форливеска школа]]
*** [[Венецијанско сликарство|Венецијанска школа]]
** [[Чинквеченто]]
*** [[Висока ренесанса]]
*** [[Болоњска школа]]
*** [[Маниризам]] &lt;!-- 1520–1580 Италија --&gt;
*** [[Контраманиеризам|Контра-''маниера'']]
* [[Северна ренесанса]]
** [[Ранохоландско сликарство|Ранохоландска]] &lt;!-- 1420–1520 --&gt;
*** [[Светски пејзаж]]
** [[Гентско-брижска школа]]
** [[Северен маниризам]]    &lt;!-- 1530–1580 fr cz nl --&gt;
** [[Германска ренесанса]] &lt;!-- 15 и 16 век --&gt;
*** [[Келнска школа на сликарството|Келнска школа]]     &lt;!-- 15 век de --&gt;
*** [[Дунавска школа]]      &lt;!-- 1500–1530 de at --&gt;
** [[Холандско и фламанско ренесансно сликарство|Холандска и фламанска ренесанса]] &lt;!-- 16 век --&gt;
*** [[Антверпенски маниризам]] &lt;!-- 1500–1530 --&gt;
*** [[Романизам (сликарство)|Романизам]] &lt;!-- 16 век nl --&gt;
*** [[Мртва природа]]
* [[Англиска ренесанса#Визуелни уметности|Англиска ренесанса]]
** [[Уметници на тјудорскиот двор|Тјудорски двор]]
* [[Критска школа]]
* [[Туркерија]] &lt;!-- продолжува до крајот на раниот нов век --&gt;
* [[Фонтенбловска школа]] &lt;!-- 1530–1610 fr --&gt;
* [[Уметност од доцниот 16 век во Милано]]

| group4 = 17 век
| list4  =
* [[Барок]] &lt;!-- 1563–1740, најзастапен во 17 век --&gt;
** [[Барок во Милано]]
** [[Фламанско барокно сликарство|Фламански барок]] &lt;!-- крај на 16 век nl --&gt;
** [[Караваџисти]] &lt;!-- почеток на 17 век --&gt;
*** [[Утрехтски караваџизам|Во Утрехт]]
*** [[Тенебризам]]
** [[Стил на Луј XIII]]
** [[Лутерански барок|Лутерански барок]]
* [[Строгановска школа]]
* [[Сликар на животни|Сликарство на животни]]
* [[Еснаф на романисти]]
* [[Златно време на холандското сликарство|Холандско златно доба]] &lt;!-- 1625–1672 --&gt;
** [[Делфтска школа (сликарство)|Делфтска школа]]
* [[Капричо (уметност)|Капричо]]
* [[Јонска школа (сликарство)|Хептанеска школа]]
* [[Класицизам#Во ликовните уметности|Класицизам]]
** [[Стил на Луј XIV]]
** [[Пусенисти и рубенсисти]] &lt;!-- 1671–1717 --&gt;

| group5 = 18 век
| list5  =
* [[Рококо]] &lt;!-- 1740–1790 --&gt;
** [[Рокај]] &lt;!-- 1710–1760 --&gt;
** [[Стил на Луј XV]]
** [[Фридеричко рококо]]
** [[Шиноазерија]]
** ''[[Галантна сцена]]''
* [[Неокласицизам]] &lt;!-- 1760–1830 --&gt;
** ''[[Грчки гихт]]''
** [[Стил на Луј XVI]]
** [[Адамов стил]]
** [[Директоратски стил]]
** [[Неокласична архитектура во Милано]]
* [[Пиктуреск]]

 |group6 = Колонијална уметност
 |list6  =
* Уметност на [[Африканска дијаспора|африканската дијаспора]]
** [[Афроамериканска уметност|Афроамериканска]]
** [[Карипска уметност|Карипска]]
*** [[Хаитска уметност|Хаитска]]
* Колонијална азиска уметност
** [[Уметност на Филипините]]
*** [[Letras y figuras]]
*** [[Tipos del País]]
** [[Барок#Барок во шпанска и португалска колонијална Азија|Колонијален азиски барок]]
** [[Корпоративен стил]]
* [[Латиноамериканска уметност]]
** [[Каста сликарство]]
** [[Индохристијанска уметност]]
*** [[Чилотска школа на религиозна иконографија|Чилотска школа]]
*** [[Куско школа]]
*** [[Кито школа]]
** [[Барок#Барок во шпанските и португалските колонијални Америки|Латиноамерикански барок]]

 |group7 = Уметност со&lt;br&gt;позајмени западни елементи
 |list7 =
* [[Исламска уметност|Исламска]]
** [[Ал-Андалус#Уметност и архитектура|Маварска]]
* [[Манихејска уметност|Манихејска]]
* [[Могулска уметност|Могулска]]
* [[Каџарска уметност|Каџарска]]
* [[Кинг занаетчиска уметност]]
* Западно влијание во [[Јапонска уметност|Јапонија]]
** [[Акита ранга]]
** [[Уки-е]]

| group8 = [[Историја на уметноста#Западна уметност по 1770|Премин&lt;br&gt;кон модерната]]&lt;br&gt;(околу 1770 – 1862)
| list8  =
* [[Романтизам#Визуелни уметности|Романтизам]] &lt;!-- 1770–1850 --&gt;
** [[Бајковито сликарство]]
** [[Данско златно доба]]
** [[Трубадурски стил]]
** [[Назаренско движење]] &lt;!-- почеток на 19 век --&gt;
** [[Пуризам]]
** [[Античари (уметничка група)|Шоремски античари]]
** [[Диселдорфска школа на сликарството|Диселдорфска школа]]
** [[Предрафаелитско братство|Предрафаелити]] ([[Американски предрафаелити|американски]])&lt;!-- 1848–1854; уметници активни најдоцна до 1950-тите --&gt;
** [[Школа на реката Хадсон]] &lt;!-- 1840-ти–1860-ти --&gt;
*** [[Луминизам (американски уметнички стил)|Американски луминизам]]
* [[Ориентализам#Ориенталистичка уметност|Ориентализам]] &lt;!-- 1798–почеток на 20 век (?) --&gt;
* [[Норичка школа на сликари|Норичка школа]] &lt;!-- 1803–1833 --&gt;
* [[Империски стил]]
* [[Историцизам (уметност)|Историцизам]]
** [[Ревивалистичка архитектура|Ревивалистичка уметност]]
* [[Бидермаер]] &lt;!-- 1815–1848 --&gt;
* [[Реализам (уметничко движење)|Реализам]] &lt;!-- 1840-ти+ --&gt;
** [[Барбизонска школа]] &lt;!-- 1830–1870 --&gt;
** [[Костумбризам]]
** [[Веризам (сликарство)|Веризам]]
*** [[Макиајоли]] &lt;!-- 1850-ти–1890-ти --&gt;
* [[Академска уметност]] &lt;!-- 1820-ти–1900-ти --&gt;
** [[Минхенска школа]]
*** [[Грчка академска уметност во 19 век|во Грција]]
** [[Неогрек#Сликарство|Неогрек]]
* [[Ренесанса на бакрорезот]]
}}

| group2 =  [[Модерна уметност|Модерна]]&lt;br/&gt;(1863–1944)
| list2  =  {{Navbox|subgroup
| basestyle = background: #EAE0C8
 |group1 = 1863–1899
 |list1  =
* [[Неоромантизам]]
** [[Романтичен национализам#Уметности|Национален романтизам]]
* [[Јога (сликарство)]] &lt;!-- 1850-ти–1940-ти --&gt;
* [[Нихонга]]
* ''[[Јапонизам]]'' &lt;!-- 1860-ти–1910-ти --&gt;
** [[Англо-јапонски стил]] &lt;!-- 1860-ти–1910-ти --&gt;
* [[Беуронска школа]] &lt;!-- 1860-ти–90-ти --&gt;
* [[Хашка школа]] &lt;!-- 1860-ти–90-ти --&gt;
* [[Передвижници]]
* [[Импресионизам]] &lt;!-- 1870-ти–1880-ти --&gt;
** [[Американски импресионизам|Американски]]
*** [[Хузиерска група]]
*** [[Бостонска школа (сликарство)|Бостонска школа]] &lt;!-- 1880-ти–1940-ти --&gt;
** [[Амстердамски импресионизам|Амстердамски]]
** [[Канадски импресионизам|Канадски]]
** [[Хајделбершка школа]] &lt;!-- 1885–1900 --&gt;
* [[Естетицизам]] &lt;!-- 1870-ти–1890-ти --&gt;
* [[Движење „Уметности и занаети“|Уметности и занаети]] &lt;!-- 1870-ти–1910-ти --&gt;
** [[Уметничка керамика]] &lt;!-- 1870–1930 --&gt;
* [[Тонализам]] &lt;!-- 1880-ти --&gt;
* [[Декадентско движење]] &lt;!-- 1880-ти --&gt;
* [[Симболизам (движење)|Симболизам]] &lt;!-- 1880-ти–1900-ти --&gt;
** [[Симболистичко движење во Романија|Романски]]
** [[Руски симболизам#Визуелни уметности|Руски]]
* [[Вулканска школа]] &lt;!-- 1880-ти–1890-ти --&gt;
* [[Инкохеренти]] &lt;!-- 1882–средина на 1890-ти --&gt;
* [[Постимпресионизам]] &lt;!-- 1880-ти–1890-ти --&gt;
** [[Неоимпресионизам]] &lt;!-- 1884–1886 --&gt;
*** [[Луминизам (импресионизам)|Луминизам]]
** [[Дивизионизам]]
** [[Поентилизам]] &lt;!-- 1880-ти–1920-ти --&gt;
** [[Школа Понт-Авен]]
** [[Клуазонизам]] &lt;!-- 1890-ти --&gt;
** [[Синтетизам]] &lt;!-- околу 1890 --&gt;
** [[Наби]] &lt;!-- 1888–1900 --&gt;
* [[Американска барбизонска школа]] &lt;!-- 1880-ти–1920-ти --&gt;
** [[Калифорниски тонализам]] &lt;!-- 1890-ти–1920-ти --&gt;
* [[Вилхелминизам]]
* [[Костумбризам#Визуелен костумбризам во Америка|Костумбризам]]

 |group2 = 1900–1914
 |list2  =
* [[Југендстил]] &lt;!-- 1892–1914 --&gt;
** [[Арт нуво во Милано]] &lt;!-- 1900-ти–1915 --&gt;
* [[Примитивизам]] &lt;!-- 1890-ти–1910-ти --&gt;
* [[Калифорниски импресионизам]] &lt;!-- 1890-ти–1920-ти --&gt;
* [[Сецесионизам (уметност)|Сецесионизам]] &lt;!-- 1890-ти–1930-ти --&gt;
* [[Париска школа]] &lt;!-- 1910-ти–1940-ти --&gt;
** [[Минхенска сецесија]] &lt;!-- 1892–1938 --&gt;
** [[Виенска сецесија]] &lt;!-- 1897–1905 --&gt;
** [[Берлинска сецесија]] &lt;!-- 1898–1913 --&gt;
** [[Зондербунд|Зондербунд]]
* [[Пенсилваниски импресионизам]] &lt;!-- 1890-ти–1940-ти --&gt;
* [[Светот на уметноста]] &lt;!-- 1898–1927 --&gt;
* [[Десет американски сликари]] &lt;!-- 1900-ти–1910-ти --&gt;
* [[Фовизам]]   &lt;!-- 1904–1908 --&gt;
* [[Експресионизам]] &lt;!-- почеток на 20 век --&gt;
** [[Мост (уметност)|Мост]]       &lt;!-- 1905–13 --&gt;
** [[Дер Блауе Рајтер]]       &lt;!-- 1911–14 --&gt;
* [[Ночентизам]]
* [[Германски сојуз на работилници]] &lt;!-- 1907–38 --&gt;
* [[Американски реализам]]
** [[Школа Ашкан]] &lt;!-- 1908–1910-ти --&gt;
* [[Кубизам]]  &lt;!-- 1908+ --&gt;
** [[Протокубизам]]
** [[Орфизам (уметност)|Орфизам]]  &lt;!-- 1912–13 --&gt;
* ''[[Осумтемина (сликари)|Осумтемина]]'' &lt;!-- 1935–40 --&gt;
* [[Нова уметничка асоцијација Минхен]]       &lt;!-- 1909–12 --&gt;
* [[Футуризам]]       &lt;!-- 1909–14 --&gt;
** [[Кубофутуризам]]
* [[Арт деко]]  &lt;!-- 1910–39 --&gt;
** [[Арт деко архитектурата на Њујорк|Арт деко во Њујорк]]
* [[Метафизичко сликарство|Метафизичко]]       &lt;!-- 1911–20 --&gt;
* [[Раjонизам]]       &lt;!-- 1911–14 --&gt;
* [[Продуктивизам (уметност)|Продуктивизам]]
* [[Синхромизам]]            &lt;!-- 1912–13 --&gt;
* [[Вортицизам]]       &lt;!-- 1913–15 --&gt;

 |group3 = 1915–1944
 |list3  =
* [[Сосаку-ханга]] &lt;!-- 1910-ти–40-ти --&gt;
* [[Супрематизам]]       &lt;!-- 1915–18 --&gt;
* [[Париска школа]] &lt;!-- 1910-ти–1940-ти --&gt;
* [[Кристален кубизам]] &lt;!-- 1915–19 --&gt;
* [[Конструктивизам (уметност)|Конструктивизам]] &lt;!-- 1915–28 --&gt;
** [[Латиноамериканска уметност#Конструктивистичко движење|Латиноамерикански]]
*** [[Универзален конструктивизам]]
* [[Дада]]       &lt;!-- 1915–20+ --&gt;
* [[Шин-ханга]] &lt;!-- 1915–42 --&gt;
* [[Неопластицизам]]
** ''[[Де Стајл]]''  &lt;!-- 1917 --&gt;
* [[Пуризам]]      &lt;!-- 1918–25 --&gt;
* [[Враќање кон редот]] &lt;!-- 1918–20-ти --&gt;
** [[Новеченто Италијано]]
* [[Фигуративен конструктивизам]] &lt;!-- 1918–20-ти --&gt;
** [[Глупаво (уметничко движење)|Глупаво]]
** [[Келнски прогресивисти]]
* [[Работнички совет за уметност]]
** [[Ноемвриска група (Германија)|Ноемвриска група]]
* [[Австралиски тонализам]] &lt;!-- 1918–30+ --&gt;
* [[Дрезденска сецесија]] &lt;!-- 1919–1925 --&gt;
* [[Социјалистички реализам]]       &lt;!-- 1920-ти и 30-ти, до 60-ти --&gt;
* [[Функционализам (архитектура)|Функционализам]]
** [[Баухаус]]       &lt;!-- 1919–33 --&gt;
* [[Кинетичка уметност]]    &lt;!-- околу 1919–60+ --&gt;
* [[Антропофагија (манифест)|Антропофагија]]
* [[Мингеј]]
* [[Група од седум (уметници)|Група од седум]]       &lt;!-- 1920–33 --&gt;
* [[Нова објективност]]  &lt;!-- 1920-ти --&gt;
* [[Гросвенорска школа за модерна уметност|Гросвенорска школа]] &lt;!-- самата школа во текот на 1920-тите–1940-тите; уметници до 1992 и најдоцна до почетокот на 2000-тите --&gt;
* [[Ноес Зехен]] &lt;!-- 1920-ти и 30-ти --&gt;
* [[Надреализам]]       &lt;!-- 1920-ти --&gt;
** [[Иранска модерна и современа уметност#Надреализам во Иран|Ирански]]
** [[Латиноамериканска уметност#Надреализам|Латиноамерикански]]
* [[Мексикански мурализам]]
* [[Неофовизам]]  &lt;!-- средина на 1920-тите --&gt;
* [[Прецизионизам]]       &lt;!-- 1920-ти и 30-ти --&gt;
* ''[[Аеросликарство]]''
* [[Здружение на револуционерни визуелни уметници|Асо]] &lt;!-- 1928–33 --&gt;
* [[Римска школа]]          &lt;!-- 1928–45 --&gt;
* [[Керкл е Квадрат]]        &lt;!-- 1929–31 --&gt;
* [[Групата (новозеландска уметност)|Групата]]       &lt;!-- 1927–77 --&gt;
* [[Харлемска ренесанса]]
* [[Каписти]] &lt;!-- 1930-ти --&gt;
* [[Регионализам (уметност)|Регионализам]] &lt;!-- 1930-ти --&gt;
** [[Сликарство на калифорниската сцена]] &lt;!-- 1920-ти – 1960-ти --&gt;
* [[Херојски реализам]]
** [[Социјалистички реализам]]  &lt;!-- 1932–88 Русија --&gt;
** [[Уметност во нацистичка Германија|Нацистичка уметност]]  &lt;!-- 1933–45 --&gt;
* [[Стримлајн модерн]] &lt;!-- 1930–50 --&gt;
* [[Конкретна уметност]]       &lt;!-- 1930-ти–денес --&gt;
** [[Апстракција-Креација]] &lt;!-- 1931–60-ти (?) --&gt;
* [[Тики култура|Тики]]
* [[Десеттемина (експресионисти)|Десеттемина]] &lt;!-- 1935–40 --&gt;
* [[Четврта димензија во уметноста#Димензионистички манифест|Димензионизам]] &lt;!-- 1936 --&gt;
* [[Бостонски експресионизам]] &lt;!-- 1930-ти–70-ти+ --&gt;
* [[Ленинградска школа на сликарството|Ленинградска школа]] &lt;!-- 1930–1991 --&gt;
}}

| group3 = [[Современа уметност|Современа]]&lt;br/&gt;и [[Постмодерна уметност|постмодерна]]&lt;br/&gt;(1945–денес)
| list3  = {{Navbox|subgroup
| basestyle = background: #EAE0C8
 |group1 = 1945–1959
 |list1  =
* [[Меѓународен типографски стил]]       &lt;!-- Почеток во 1920-тите, најактивен во 1950-тите и 1960-тите --&gt;
* [[Апстрактен експресионизам]] &lt;!-- 1940-ти --&gt;
** [[Вашингтонска школа на бојата]]
* [[Визионерска уметност]]
** [[Виенска школа на фантастичниот реализам]]       &lt;!-- 1946–? --&gt;
* [[Просторизам]]
* [[сликарство на обоено поле|Обоено поле]]       &lt;!-- 1940-ти и 50-ти --&gt;
* [[Лирска апстракција]]       &lt;!-- 1945–47 (Европа); 60-ти–70-ти (САД); обновување 1970-ти–2000+ --&gt;
** [[Тахизам]]       &lt;!-- 40-ти–50-ти --&gt;
** [[Арте информале]]
** [[КОБРА (уметничко движење)|КОБРА]]       &lt;!-- 1948–51 --&gt;
** [[Нуажизам]]       &lt;!-- 1955–73 --&gt;
* [[Генерација на раскинот]]
* [[Џикен Кобо]]
* [[Меткалф Шато]]
* [[Моно-ха]]
* [[Нанјангски стил]]
* [[Акционо сликарство]]       &lt;!-- 1940-ти–почеток на 60-ти --&gt;
* [[Американски фигуративен експресионизам]] &lt;!-- 1940-ти–60-ти --&gt;
** [[Њујоршки фигуративен експресионизам|во Њујорк]] &lt;!-- 1950-ти–60-ти --&gt;
* [[Нова медиумска уметност]]       &lt;!-- главно во втората половина на 20 век --&gt;
* [[Њујоршка школа (уметност)#Визуелни уметности|Њујоршка школа]]
* [[Сликарство со остри рабови]] &lt;!-- 1950-ти–60-ти --&gt;
* [[Фигуративно движење на Заливската област]] &lt;!-- 1950-ти–60-ти --&gt;
* [[Ле Пластисиен]]
* [[Здружение за уметност Гутаи]] &lt;!-- 1952 --&gt;
* [[Гендаи Биџуцу Конданкаи]] &lt;!-- 1954 --&gt;
* [[Поп-арт]]       &lt;!-- 1955–1960-ти --&gt;
* [[Ситуационистичка интернационала]]       &lt;!-- 1957–72 --&gt;
* [[Советска неконформистичка уметност|Советска неконформистичка уметност]] &lt;!-- 1950-ти–80-ти --&gt;
** [[Украинско подземје]]
* [[Летризам]]       &lt;!-- 50-ти–70-ти+ --&gt;
** [[Летристичка интернационала]]       &lt;!-- 1952–57 --&gt;
** [[Ултралетристизам]]
* [[Флорида Хајвејмен]]
* [[Кибернетичка уметност]]
* [[Антиподејци]]       &lt;!-- 1959 --&gt;

 |group2 = 1960–1969
 |list2  =
* [[Отра фигурасион]]
* [[Афрофутуризам]]
* [[Нуева Пресенсија]]
* [[Зеро (уметност)|ЗЕРО]] &lt;!-- 1959–60-ти --&gt;
* [[Хепенинг]]
* [[Неодада]]       &lt;!-- 1960-ти --&gt;
** [[Организатори на неодада]]
* [[Оп-арт]]           &lt;!-- главно 1960-ти --&gt;
* [[Ново реализам]] &lt;!-- 1960-ти --&gt;
* [[Нова тенденција]]
* [[Капиталистички реализам]]
* [[Уметност и јазик]]   &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Арте Повера]]      &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Движење на црните уметности]]
* [[Карипско уметничко движење]]
* [[Чикано (уметничко движење)|Чикано]]
* [[Концептуална уметност]]   &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Земјишна уметност]]         &lt;!-- 1968–80-ти+ --&gt;
* [[Системска уметност]]      &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Видео уметност]]       &lt;!-- 1960-ти–70-ти+ --&gt;
* [[Минимализам (визуелни уметности)|Минимализам]]  &lt;!-- 60-ти и 70-ти --&gt;
* [[Флуксус]]       &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Генеративна уметност]]
* [[Постсликарска апстракција]]
* [[Интермедија]]
* [[Психоделична уметност]]
* [[Нат арт]]     &lt;!-- доцни 60-ти до почеток на 70-ти --&gt;
* [[Фотореализам]]     &lt;!-- доцни 60-ти до 70-ти и понатаму --&gt;
* [[Еколошка уметност]]
* [[Перформанс]]   &lt;!-- 1960-ти–2000-ти+ --&gt;
* [[Процесна уметност]]
* [[Институционална критика]]
* [[Светлина и простор]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
* [[Улична уметност]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
* [[Феминистичко уметничко движење]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
** [[Феминистичко уметничко движење во Соединетите Држави|во САД]]
* [[Иранска модерна и современа уметност#Движење Сакаханех|Движење Сакаханех]]
* [[Уметничка група „Ѕвездите“]]
* [[Тропикалија]]
* [[Јору но Каи]]
* [[Визуелна уметност со вештачка интелигенција]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
 |group3 = 1970–1999
 |list3  =
* [[Постконцептуална уметност]]
* [[Инсталациска уметност]]   &lt;!-- 1970-ти–90-ти --&gt;
* [[Арцсин]] &lt;!-- 1970-ти–денес --&gt;
* [[Постминимализам]]     &lt;!-- 1971+ --&gt;
* [[Уметност на издржливоста]]      &lt;!-- 1971–2012+ --&gt;
* [[Соц арт]]           &lt;!-- 1970-ти–80-ти --&gt;
** [[Московски концептуалисти]]
* [[Шема и декорација]] &lt;!-- средина на 1970-ти–почеток на 80-ти --&gt;
* [[Плионтанизам]]
* [[Панк визуелна уметност|Панк уметност]]
* [[Неоекспресионизам]]       &lt;!-- доцни 1970-ти–средина на 80-ти --&gt;
** [[Трансавангарда]]
* [[Хаитска уметност#Школа Сен Солеи|Школа Сен Солеи]]
* [[Герилска уметност]]       &lt;!-- доцни 70-ти–2000+ --&gt;
* [[Лоуброу (уметничко движење)|Лоуброу уметност]]       &lt;!-- доцни 70-ти–2000+ --&gt;
* [[Телематска уметност]]
* [[Присвојување (уметност)|Уметност на присвојување]]
* [[Неоконцептуална уметност]]
* [[Ново европско сликарство]]
* [[Туниско колаборативно сликарство]]
* [[Мемфиска група]]        &lt;!-- 1980–87 --&gt;
* [[Киберделик]] &lt;!-- 1980-ти–90-ти --&gt;
* [[Neue Slowenische Kunst]] &lt;!-- 1984–денес --&gt;
* [[Скреч видео]]
* [[Трансгресивна уметност|Трансгресивна]]
* [[Ретрофутуризам]]
* [[Млади британски уметници]]       &lt;!-- 1988–1990-ти+ --&gt;
* [[Суперфикција]]                &lt;!-- 1989–денес --&gt;
* [[Таринг Пади]]
* [[Суперфлет]]
* [[Нова Лајпцишка школа|Нова Лајпцишка школа]]
* [[Иницијатива управувана од уметници]]
* [[Артивизам]]
* [[Република на дизајнерите]] &lt;!-- главно 1990-ти --&gt;
* [[Гранџ#Графички дизајн|Гранџ дизајн]]
* [[Вердадизам]]
* [[Кинеска апартманска уметност]]
* [[Осцилоскопска музика]]

| group4 = 2000–&lt;br/&gt;денес
| list4  =
* [[Амазонска поп-арт уметност]]
* [[Алтермодерн]]
* [[Уметност заради уметност]]
* [[Уметничка игра]]
* [[Уметничка интервенција]]
* [[Брендализам]]
* [[Класичен реализам]]
* [[Современа африканска уметност]]
** [[Афрофутуризам]]
* [[Современа домородна австралиска уметност]]
* [[Незаменлив токен#Дигитална уметност|Крипто уметност]]
* [[Киборг уметност]]
* [[Ексцесивизам]]
* [[Фиктивна уметност]]
* [[Рамен дизајн]]
** [[Корпоративен Мемфис]]
* [[Хипермодернизам (уметност)|Хипермодернизам]]
* [[Хиперреализам (визуелни уметности)|Хиперреализам]]
* [[Идејна уметност]]
* [[Интернет уметност]]
** [[Пост-интернет]]
* [[Ајфон уметност]]
* [[Кич движење]]
* [[Светлосно сликање]]
* [[Масурреализам]]
* [[Современо европско сликање со мастило]]
* [[Неофутуризам]]
* [[Неомодерна#Уметничка група|Неомодерна]]
* [[Неосимболизам]]
* [[Пасионизам]]
* [[Пост-ЈБА]]
* [[Релациска уметност]]
* [[Скеуморфизам#Во дизајнот|Скеуморфизам]]
* [[Софтверска уметност]]
* [[Звучна уметност]]
* [[Стакизам]]
* [[Суперфлет]]
** [[СоФло Суперфлет]]
** [[Суперстроук]]
* [[Тојизам]]
* [[Вејпорвејв]]
* [[Мрежа на уметници што пешачат]]
}}

| group10 = Поврзано
| list10  = 
* [[Историја на уметноста]]
* [[Апстрактна уметност]]
** [[Асемично пишување]]
* [[Антиуметност]]
* [[Авангарда]]
* [[Балет Рус]]
* [[Христијанска уметност]]
** [[Уметност во протестантската реформација и контрареформацијата]]
** [[Католичка уметност]]
** [[Икона]]
** [[Лутеранска уметност]]
* [[Дигитална уметност]]
* [[Фантастична уметност]]
* [[Народна уметност]]
* [[Хиерархија на жанрови]]
** [[Жанровско сликарство]]
** [[Историско сликарство]]
* [[Илуминиран ракопис]]
* [[Илустрација]]
* [[Интерактивна уметност]]
* [[Еврејска уметност]]
* [[Кич]]
* [[Пејзажно сликарство]]
* [[Модернизам]]
** [[Модерна скулптура]]
** [[Доцниот модернизам]]
* [[Наивна уметност]]
* [[Аутсајдерска уметност]]
* [[Портрет]]
* [[Праисториска уметност#Европа|Праисториска европска уметност]]
* [[Квир уметност]]
* [[Реализам (уметности)|Реализам]]
* [[Шок уметност]]
* ''[[Trompe-l'œil]]''
* [[Западно сликарство]]

| below =
* {{icon|Category}} [[:Предлошки за уметнички правци и движења|Категорија]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5rrblxdtn15x6vvptgvkefhqffe3rtw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651583</id>
      <parentid>5651581</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <origin>5651583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36528" sha1="m7i67gji9riaivnid713eqqhmd1wa64" xml:space="preserve">{{Navbox
| name      = Западни уметнички движења
| title     = Предмодерни, [[Модерна уметност|модерни]] и [[Современа уметност|современи]] уметнички правци

| bodyclass = hlist
| state     = {{{state&lt;includeonly&gt;|collapsed&lt;/includeonly&gt;}}}
| basestyle = background:#EAE0C8;
| above = [[Список на уметнички правци]]/[[Периоди во историјата на западната уметност|периоди]]

| group1 =  Предмодерна&lt;br/&gt;(западна)
| list1  =  {{Navbox|subgroup
| basestyle = background: #EAE0C8

| group1 = [[Античка уметност|Античка]]
| list1  = 
*[[Тракиско богатство|Тракиска]]
** [[Дачка уметност|Дачка]]
* [[Нурагиска цивилизација#Култура|Нурагиска]]
* [[Егејска уметност|Егејска]]
** [[Кикладска уметност|Кикладска]]
** [[Минојска уметност|Минојска]]
** [[Минијска керамика]]
** [[Микенска Грција#Уметност и керамика|Микенска]]
* [[Старогрчка уметност|Грчка]]
** [[Субмикенска керамика|Субмикенска]]
** [[Протогеометриски стил|Протогеометриска]]
** [[Геометриска уметност|Геометриска]]
** [[Ориентализирачки период|Ориентализирачка]]
** [[Архаична грчка уметност|Архаична]]
** [[Црнофигурална керамика|Црнофигурална]]
** [[Црвенофигурална керамика|Црвенофигурална]]
** [[Строг стил|Строг стил]]
** [[Старогрчка уметност#Класична|Класична]]
** [[Керчки стил]]
** [[Хеленистичка уметност|Хеленистичка]]
*** [[Хеленистичка уметност#„Барок“|„Барок“]]
*** [[Индогрчка уметност|Индогрчка]]
**** [[Грчко-будистичка уметност|Грчко-будистичка]]
*** [[Неоатички стил]]
* [[Етрурска уметност|Етрурска]]
* [[Скитска уметност|Скитска]]
* [[Ибериска скулптура|Ибериска]]
* [[Гали#Уметност|Галска]]
* [[Римска уметност|Римска]]
** [[Римска републиканска уметност|Републиканска]]
** [[Гало-римска уметност|Гало-римска]]
** [[Августовска и јулиско-клавдиевска уметност|Јулиско-клавдиевска]]
** [[Помпејски стилови]]
** [[Трајанска уметност|Трајанска]]
** [[Северовска уметност|Северовска]] &lt;!-- 193–253 --&gt;
| group2 = [[Средновековна уметност|Средновековна]]
| list2  = 
* [[Доцноантичка уметност|Доцноантичка]]
** [[Ранохристијанска уметност и архитектура|Ранохристијанска]]   &lt;!-- 260–525 --&gt;
* [[Коптска уметност|Коптска]]
** [[Етиопска уметност|Етиопска]]
* [[Уметност од периодот на преселбата на народите|Период на преселбата на народите]] &lt;!-- 300–900 de --&gt;
** [[Англосаксонска уметност|Англосаксонска]]           &lt;!-- 400–1066 uk --&gt;
** [[Хунска уметност|Хунска]]
** [[Островска уметност|Островска]]         &lt;!-- 600–1200 --&gt;
** [[Ломбарди|Лангобардска]]
** [[Визиготска уметност и архитектура|Визиготска]]             &lt;!-- 415–711 Iberia --&gt;
* [[Дарителски портрет]] &lt;!-- 500–1500 --&gt;
* [[Пикти#Уметност|Пиктска]]
* [[Мозарапска уметност и архитектура|Мозарапска]] &lt;!-- 711–1100 Iberia --&gt;
** ''[[Уметност и архитектура на Репобласион|Репобласион]]''
* [[Викиншка уметност|Викиншка]]           &lt;!-- 700–1100 --&gt;
* [[Византиска уметност|Византиска]] 
** [[Византиско иконоборство|Иконоборечка]]
** [[Македонска уметност (Византија)|Македонска]]
** [[Палеолошка ренесанса#Уметност и архитектура|Палеолошка]]
** [[Итало-византиска уметност|Итало-византиска]]
* [[Франки#Уметност и архитектура|Франкиска]]
** [[Меровиншка уметност|Меровиншка]] 
** [[Каролиншка уметност|Каролиншка]]
** [[Предроманика|Предроманичка]]  &lt;!-- 500–1000 --&gt;
* [[Отонска уметност|Отонска]]
* [[Романика|Романичка]]    &lt;!-- 1000–1200 --&gt;
** [[Мезанска уметност |Мезанска]]
** [[Шпанска романика|Шпанска]]
* [[Нормани#Визуелни уметности|Норманска]]
** [[Норманско-арапско-византиска култура|Норманско-сицилијанска]] &lt;!-- 1100–1200 Sicily --&gt;
* ''[[Opus Anglicanum]]''
* [[Готска уметност|Готска]] &lt;!-- 1100–1400 --&gt;
** [[Готска уметност во Милано]]
** [[Меѓународна готика]]
** [[Меѓународна готска уметност во Италија]]
* [[Лукеска школа]]
* [[Крстоносна уметност|Крстоносни војни]]
* [[Московска школа]]
* [[Новгородска школа]]
* [[Владимирско-суздаљска школа]]
* [[Дуеченто]] &lt;!-- 1200–1300 --&gt;
** [[Сиенско училиште|Сиенска школа]]
* [[Мудехарска уметност|Мудехарска]] &lt;!-- 1200–1500 --&gt;
* Средновековна [[Историја на картографијата#Средновековна Европа|картографија]]
** [[Историја на картографијата#Италијанската картографија и појавата на портоланските карти|Италијанска школа]]
** [[Мајорканска картографска школа|Мајорканска школа]]
** ''[[Mappa mundi]]''

| group3 = [[Раноренесансно сликарство|Ренесанса]]
| list3  =
* [[Италијанско ренесансно сликарство|Италијанска ренесанса]] &lt;!-- доц. 13–доц. 16 век --&gt;
** [[Треченто]]
*** [[Италијанско ренесансно сликарство#Проторенесансно сликарство|Проторенесанса]]
*** [[Фирентинско сликарство|Фирентинска школа]]
*** ''[[Pittura infamante]]''
** [[Кватроченто]]
*** [[Ферарска школа|Ферарска школа]]
*** [[Форливеска школа на уметноста|Форливеска школа]]
*** [[Венецијанско сликарство|Венецијанска школа]]
** [[Чинквеченто]]
*** [[Висока ренесанса]]
*** [[Болоњска школа]]
*** [[Маниризам]] &lt;!-- 1520–1580 Италија --&gt;
*** [[Контраманиеризам|Контра-''маниера'']]
* [[Северна ренесанса]]
** [[Ранохоландско сликарство|Ранохоландска]] &lt;!-- 1420–1520 --&gt;
*** [[Светски пејзаж]]
** [[Гентско-брижска школа]]
** [[Северен маниризам]]    &lt;!-- 1530–1580 fr cz nl --&gt;
** [[Германска ренесанса]] &lt;!-- 15 и 16 век --&gt;
*** [[Келнска школа на сликарството|Келнска школа]]     &lt;!-- 15 век de --&gt;
*** [[Дунавска школа]]      &lt;!-- 1500–1530 de at --&gt;
** [[Холандско и фламанско ренесансно сликарство|Холандска и фламанска ренесанса]] &lt;!-- 16 век --&gt;
*** [[Антверпенски маниризам]] &lt;!-- 1500–1530 --&gt;
*** [[Романизам (сликарство)|Романизам]] &lt;!-- 16 век nl --&gt;
*** [[Мртва природа]]
* [[Англиска ренесанса#Визуелни уметности|Англиска ренесанса]]
** [[Уметници на тјудорскиот двор|Тјудорски двор]]
* [[Критска школа]]
* [[Туркерија]] &lt;!-- продолжува до крајот на раниот нов век --&gt;
* [[Фонтенбловска школа]] &lt;!-- 1530–1610 fr --&gt;
* [[Уметност од доцниот 16 век во Милано]]

| group4 = 17 век
| list4  =
* [[Барок]] &lt;!-- 1563–1740, најзастапен во 17 век --&gt;
** [[Барок во Милано]]
** [[Фламанско барокно сликарство|Фламански барок]] &lt;!-- крај на 16 век nl --&gt;
** [[Караваџисти]] &lt;!-- почеток на 17 век --&gt;
*** [[Утрехтски караваџизам|Во Утрехт]]
*** [[Тенебризам]]
** [[Стил на Луј XIII]]
** [[Лутерански барок|Лутерански барок]]
* [[Строгановска школа]]
* [[Сликар на животни|Сликарство на животни]]
* [[Еснаф на романисти]]
* [[Златно време на холандското сликарство|Холандско златно доба]] &lt;!-- 1625–1672 --&gt;
** [[Делфтска школа (сликарство)|Делфтска школа]]
* [[Капричо (уметност)|Капричо]]
* [[Јонска школа (сликарство)|Хептанеска школа]]
* [[Класицизам#Во ликовните уметности|Класицизам]]
** [[Стил на Луј XIV]]
** [[Пусенисти и рубенсисти]] &lt;!-- 1671–1717 --&gt;

| group5 = 18 век
| list5  =
* [[Рококо]] &lt;!-- 1740–1790 --&gt;
** [[Рокај]] &lt;!-- 1710–1760 --&gt;
** [[Стил на Луј XV]]
** [[Фридеричко рококо]]
** [[Шиноазерија]]
** ''[[Галантна сцена]]''
* [[Неокласицизам]] &lt;!-- 1760–1830 --&gt;
** ''[[Грчки гихт]]''
** [[Стил на Луј XVI]]
** [[Адамов стил]]
** [[Директоратски стил]]
** [[Неокласична архитектура во Милано]]
* [[Пиктуреск]]

 |group6 = Колонијална уметност
 |list6  =
* Уметност на [[Африканска дијаспора|африканската дијаспора]]
** [[Афроамериканска уметност|Афроамериканска]]
** [[Карипска уметност|Карипска]]
*** [[Хаитска уметност|Хаитска]]
* Колонијална азиска уметност
** [[Уметност на Филипините]]
*** [[Letras y figuras]]
*** [[Tipos del País]]
** [[Барок#Барок во шпанска и португалска колонијална Азија|Колонијален азиски барок]]
** [[Корпоративен стил]]
* [[Латиноамериканска уметност]]
** [[Каста сликарство]]
** [[Индохристијанска уметност]]
*** [[Чилотска школа на религиозна иконографија|Чилотска школа]]
*** [[Куско школа]]
*** [[Кито школа]]
** [[Барок#Барок во шпанските и португалските колонијални Америки|Латиноамерикански барок]]

 |group7 = Уметност со&lt;br&gt;позајмени западни елементи
 |list7 =
* [[Исламска уметност|Исламска]]
** [[Ал-Андалус#Уметност и архитектура|Маварска]]
* [[Манихејска уметност|Манихејска]]
* [[Могулска уметност|Могулска]]
* [[Каџарска уметност|Каџарска]]
* [[Кинг занаетчиска уметност]]
* Западно влијание во [[Јапонска уметност|Јапонија]]
** [[Акита ранга]]
** [[Уки-е]]

| group8 = [[Историја на уметноста#Западна уметност по 1770|Премин&lt;br&gt;кон модерната]]&lt;br&gt;(околу 1770 – 1862)
| list8  =
* [[Романтизам#Визуелни уметности|Романтизам]] &lt;!-- 1770–1850 --&gt;
** [[Бајковито сликарство]]
** [[Данско златно доба]]
** [[Трубадурски стил]]
** [[Назаренско движење]] &lt;!-- почеток на 19 век --&gt;
** [[Пуризам]]
** [[Античари (уметничка група)|Шоремски античари]]
** [[Диселдорфска школа на сликарството|Диселдорфска школа]]
** [[Предрафаелитско братство|Предрафаелити]] ([[Американски предрафаелити|американски]])&lt;!-- 1848–1854; уметници активни најдоцна до 1950-тите --&gt;
** [[Школа на реката Хадсон]] &lt;!-- 1840-ти–1860-ти --&gt;
*** [[Луминизам (американски уметнички стил)|Американски луминизам]]
* [[Ориентализам#Ориенталистичка уметност|Ориентализам]] &lt;!-- 1798–почеток на 20 век (?) --&gt;
* [[Норичка школа на сликари|Норичка школа]] &lt;!-- 1803–1833 --&gt;
* [[Империски стил]]
* [[Историцизам (уметност)|Историцизам]]
** [[Ревивалистичка архитектура|Ревивалистичка уметност]]
* [[Бидермаер]] &lt;!-- 1815–1848 --&gt;
* [[Реализам (уметничко движење)|Реализам]] &lt;!-- 1840-ти+ --&gt;
** [[Барбизонска школа]] &lt;!-- 1830–1870 --&gt;
** [[Костумбризам]]
** [[Веризам (сликарство)|Веризам]]
*** [[Макиајоли]] &lt;!-- 1850-ти–1890-ти --&gt;
* [[Академска уметност]] &lt;!-- 1820-ти–1900-ти --&gt;
** [[Минхенска школа]]
*** [[Грчка академска уметност во 19 век|во Грција]]
** [[Неогрек#Сликарство|Неогрек]]
* [[Ренесанса на бакрорезот]]
}}

| group2 =  [[Модерна уметност|Модерна]]&lt;br/&gt;(1863–1944)
| list2  =  {{Navbox|subgroup
| basestyle = background: #EAE0C8
 |group1 = 1863–1899
 |list1  =
* [[Неоромантизам]]
** [[Романтичен национализам#Уметности|Национален романтизам]]
* [[Јога (сликарство)]] &lt;!-- 1850-ти–1940-ти --&gt;
* [[Нихонга]]
* ''[[Јапонизам]]'' &lt;!-- 1860-ти–1910-ти --&gt;
** [[Англо-јапонски стил]] &lt;!-- 1860-ти–1910-ти --&gt;
* [[Беуронска школа]] &lt;!-- 1860-ти–90-ти --&gt;
* [[Хашка школа]] &lt;!-- 1860-ти–90-ти --&gt;
* [[Передвижници]]
* [[Импресионизам]] &lt;!-- 1870-ти–1880-ти --&gt;
** [[Американски импресионизам|Американски]]
*** [[Хузиерска група]]
*** [[Бостонска школа (сликарство)|Бостонска школа]] &lt;!-- 1880-ти–1940-ти --&gt;
** [[Амстердамски импресионизам|Амстердамски]]
** [[Канадски импресионизам|Канадски]]
** [[Хајделбершка школа]] &lt;!-- 1885–1900 --&gt;
* [[Естетицизам]] &lt;!-- 1870-ти–1890-ти --&gt;
* [[Движење „Уметности и занаети“|Уметности и занаети]] &lt;!-- 1870-ти–1910-ти --&gt;
** [[Уметничка керамика]] &lt;!-- 1870–1930 --&gt;
* [[Тонализам]] &lt;!-- 1880-ти --&gt;
* [[Декадентско движење]] &lt;!-- 1880-ти --&gt;
* [[Симболизам (движење)|Симболизам]] &lt;!-- 1880-ти–1900-ти --&gt;
** [[Симболистичко движење во Романија|Романски]]
** [[Руски симболизам#Визуелни уметности|Руски]]
* [[Вулканска школа]] &lt;!-- 1880-ти–1890-ти --&gt;
* [[Инкохеренти]] &lt;!-- 1882–средина на 1890-ти --&gt;
* [[Постимпресионизам]] &lt;!-- 1880-ти–1890-ти --&gt;
** [[Неоимпресионизам]] &lt;!-- 1884–1886 --&gt;
*** [[Луминизам (импресионизам)|Луминизам]]
** [[Дивизионизам]]
** [[Поентилизам]] &lt;!-- 1880-ти–1920-ти --&gt;
** [[Школа Понт-Авен]]
** [[Клуазонизам]] &lt;!-- 1890-ти --&gt;
** [[Синтетизам]] &lt;!-- околу 1890 --&gt;
** [[Наби (уметност)|Наби]] &lt;!-- 1888–1900 --&gt;
* [[Американска барбизонска школа]] &lt;!-- 1880-ти–1920-ти --&gt;
** [[Калифорниски тонализам]] &lt;!-- 1890-ти–1920-ти --&gt;
* [[Вилхелминизам]]
* [[Костумбризам#Визуелен костумбризам во Америка|Костумбризам]]

 |group2 = 1900–1914
 |list2  =
* [[Југендстил]] &lt;!-- 1892–1914 --&gt;
** [[Арт нуво во Милано]] &lt;!-- 1900-ти–1915 --&gt;
* [[Примитивизам]] &lt;!-- 1890-ти–1910-ти --&gt;
* [[Калифорниски импресионизам]] &lt;!-- 1890-ти–1920-ти --&gt;
* [[Сецесионизам (уметност)|Сецесионизам]] &lt;!-- 1890-ти–1930-ти --&gt;
* [[Париска школа]] &lt;!-- 1910-ти–1940-ти --&gt;
** [[Минхенска сецесија]] &lt;!-- 1892–1938 --&gt;
** [[Виенска сецесија]] &lt;!-- 1897–1905 --&gt;
** [[Берлинска сецесија]] &lt;!-- 1898–1913 --&gt;
** [[Зондербунд|Зондербунд]]
* [[Пенсилваниски импресионизам]] &lt;!-- 1890-ти–1940-ти --&gt;
* [[Светот на уметноста]] &lt;!-- 1898–1927 --&gt;
* [[Десет американски сликари]] &lt;!-- 1900-ти–1910-ти --&gt;
* [[Фовизам]]   &lt;!-- 1904–1908 --&gt;
* [[Експресионизам]] &lt;!-- почеток на 20 век --&gt;
** [[Мост (уметност)|Мост]]       &lt;!-- 1905–13 --&gt;
** [[Дер Блауе Рајтер]]       &lt;!-- 1911–14 --&gt;
* [[Ночентизам]]
* [[Германски сојуз на работилници]] &lt;!-- 1907–38 --&gt;
* [[Американски реализам]]
** [[Школа Ашкан]] &lt;!-- 1908–1910-ти --&gt;
* [[Кубизам]]  &lt;!-- 1908+ --&gt;
** [[Протокубизам]]
** [[Орфизам (уметност)|Орфизам]]  &lt;!-- 1912–13 --&gt;
* ''[[Осумтемина (сликари)|Осумтемина]]'' &lt;!-- 1935–40 --&gt;
* [[Нова уметничка асоцијација Минхен]]       &lt;!-- 1909–12 --&gt;
* [[Футуризам]]       &lt;!-- 1909–14 --&gt;
** [[Кубофутуризам]]
* [[Арт деко]]  &lt;!-- 1910–39 --&gt;
** [[Арт деко архитектурата на Њујорк|Арт деко во Њујорк]]
* [[Метафизичко сликарство|Метафизичко]]       &lt;!-- 1911–20 --&gt;
* [[Раjонизам]]       &lt;!-- 1911–14 --&gt;
* [[Продуктивизам (уметност)|Продуктивизам]]
* [[Синхромизам]]            &lt;!-- 1912–13 --&gt;
* [[Вортицизам]]       &lt;!-- 1913–15 --&gt;

 |group3 = 1915–1944
 |list3  =
* [[Сосаку-ханга]] &lt;!-- 1910-ти–40-ти --&gt;
* [[Супрематизам]]       &lt;!-- 1915–18 --&gt;
* [[Париска школа]] &lt;!-- 1910-ти–1940-ти --&gt;
* [[Кристален кубизам]] &lt;!-- 1915–19 --&gt;
* [[Конструктивизам (уметност)|Конструктивизам]] &lt;!-- 1915–28 --&gt;
** [[Латиноамериканска уметност#Конструктивистичко движење|Латиноамерикански]]
*** [[Универзален конструктивизам]]
* [[Дада]]       &lt;!-- 1915–20+ --&gt;
* [[Шин-ханга]] &lt;!-- 1915–42 --&gt;
* [[Неопластицизам]]
** ''[[Де Стајл]]''  &lt;!-- 1917 --&gt;
* [[Пуризам]]      &lt;!-- 1918–25 --&gt;
* [[Враќање кон редот]] &lt;!-- 1918–20-ти --&gt;
** [[Новеченто Италијано]]
* [[Фигуративен конструктивизам]] &lt;!-- 1918–20-ти --&gt;
** [[Глупаво (уметничко движење)|Глупаво]]
** [[Келнски прогресивисти]]
* [[Работнички совет за уметност]]
** [[Ноемвриска група (Германија)|Ноемвриска група]]
* [[Австралиски тонализам]] &lt;!-- 1918–30+ --&gt;
* [[Дрезденска сецесија]] &lt;!-- 1919–1925 --&gt;
* [[Социјалистички реализам]]       &lt;!-- 1920-ти и 30-ти, до 60-ти --&gt;
* [[Функционализам (архитектура)|Функционализам]]
** [[Баухаус]]       &lt;!-- 1919–33 --&gt;
* [[Кинетичка уметност]]    &lt;!-- околу 1919–60+ --&gt;
* [[Антропофагија (манифест)|Антропофагија]]
* [[Мингеј]]
* [[Група од седум (уметници)|Група од седум]]       &lt;!-- 1920–33 --&gt;
* [[Нова објективност]]  &lt;!-- 1920-ти --&gt;
* [[Гросвенорска школа за модерна уметност|Гросвенорска школа]] &lt;!-- самата школа во текот на 1920-тите–1940-тите; уметници до 1992 и најдоцна до почетокот на 2000-тите --&gt;
* [[Ноес Зехен]] &lt;!-- 1920-ти и 30-ти --&gt;
* [[Надреализам]]       &lt;!-- 1920-ти --&gt;
** [[Иранска модерна и современа уметност#Надреализам во Иран|Ирански]]
** [[Латиноамериканска уметност#Надреализам|Латиноамерикански]]
* [[Мексикански мурализам]]
* [[Неофовизам]]  &lt;!-- средина на 1920-тите --&gt;
* [[Прецизионизам]]       &lt;!-- 1920-ти и 30-ти --&gt;
* ''[[Аеросликарство]]''
* [[Здружение на револуционерни визуелни уметници|Асо]] &lt;!-- 1928–33 --&gt;
* [[Римска школа]]          &lt;!-- 1928–45 --&gt;
* [[Керкл е Квадрат]]        &lt;!-- 1929–31 --&gt;
* [[Групата (новозеландска уметност)|Групата]]       &lt;!-- 1927–77 --&gt;
* [[Харлемска ренесанса]]
* [[Каписти]] &lt;!-- 1930-ти --&gt;
* [[Регионализам (уметност)|Регионализам]] &lt;!-- 1930-ти --&gt;
** [[Сликарство на калифорниската сцена]] &lt;!-- 1920-ти – 1960-ти --&gt;
* [[Херојски реализам]]
** [[Социјалистички реализам]]  &lt;!-- 1932–88 Русија --&gt;
** [[Уметност во нацистичка Германија|Нацистичка уметност]]  &lt;!-- 1933–45 --&gt;
* [[Стримлајн модерн]] &lt;!-- 1930–50 --&gt;
* [[Конкретна уметност]]       &lt;!-- 1930-ти–денес --&gt;
** [[Апстракција-Креација]] &lt;!-- 1931–60-ти (?) --&gt;
* [[Тики култура|Тики]]
* [[Десеттемина (експресионисти)|Десеттемина]] &lt;!-- 1935–40 --&gt;
* [[Четврта димензија во уметноста#Димензионистички манифест|Димензионизам]] &lt;!-- 1936 --&gt;
* [[Бостонски експресионизам]] &lt;!-- 1930-ти–70-ти+ --&gt;
* [[Ленинградска школа на сликарството|Ленинградска школа]] &lt;!-- 1930–1991 --&gt;
}}

| group3 = [[Современа уметност|Современа]]&lt;br/&gt;и [[Постмодерна уметност|постмодерна]]&lt;br/&gt;(1945–денес)
| list3  = {{Navbox|subgroup
| basestyle = background: #EAE0C8
 |group1 = 1945–1959
 |list1  =
* [[Меѓународен типографски стил]]       &lt;!-- Почеток во 1920-тите, најактивен во 1950-тите и 1960-тите --&gt;
* [[Апстрактен експресионизам]] &lt;!-- 1940-ти --&gt;
** [[Вашингтонска школа на бојата]]
* [[Визионерска уметност]]
** [[Виенска школа на фантастичниот реализам]]       &lt;!-- 1946–? --&gt;
* [[Просторизам]]
* [[сликарство на обоено поле|Обоено поле]]       &lt;!-- 1940-ти и 50-ти --&gt;
* [[Лирска апстракција]]       &lt;!-- 1945–47 (Европа); 60-ти–70-ти (САД); обновување 1970-ти–2000+ --&gt;
** [[Тахизам]]       &lt;!-- 40-ти–50-ти --&gt;
** [[Арте информале]]
** [[КОБРА (уметничко движење)|КОБРА]]       &lt;!-- 1948–51 --&gt;
** [[Нуажизам]]       &lt;!-- 1955–73 --&gt;
* [[Генерација на раскинот]]
* [[Џикен Кобо]]
* [[Меткалф Шато]]
* [[Моно-ха]]
* [[Нанјангски стил]]
* [[Акционо сликарство]]       &lt;!-- 1940-ти–почеток на 60-ти --&gt;
* [[Американски фигуративен експресионизам]] &lt;!-- 1940-ти–60-ти --&gt;
** [[Њујоршки фигуративен експресионизам|во Њујорк]] &lt;!-- 1950-ти–60-ти --&gt;
* [[Нова медиумска уметност]]       &lt;!-- главно во втората половина на 20 век --&gt;
* [[Њујоршка школа (уметност)#Визуелни уметности|Њујоршка школа]]
* [[Сликарство со остри рабови]] &lt;!-- 1950-ти–60-ти --&gt;
* [[Фигуративно движење на Заливската област]] &lt;!-- 1950-ти–60-ти --&gt;
* [[Ле Пластисиен]]
* [[Здружение за уметност Гутаи]] &lt;!-- 1952 --&gt;
* [[Гендаи Биџуцу Конданкаи]] &lt;!-- 1954 --&gt;
* [[Поп-арт]]       &lt;!-- 1955–1960-ти --&gt;
* [[Ситуационистичка интернационала]]       &lt;!-- 1957–72 --&gt;
* [[Советска неконформистичка уметност|Советска неконформистичка уметност]] &lt;!-- 1950-ти–80-ти --&gt;
** [[Украинско подземје]]
* [[Летризам]]       &lt;!-- 50-ти–70-ти+ --&gt;
** [[Летристичка интернационала]]       &lt;!-- 1952–57 --&gt;
** [[Ултралетристизам]]
* [[Флорида Хајвејмен]]
* [[Кибернетичка уметност]]
* [[Антиподејци]]       &lt;!-- 1959 --&gt;

 |group2 = 1960–1969
 |list2  =
* [[Отра фигурасион]]
* [[Афрофутуризам]]
* [[Нуева Пресенсија]]
* [[Зеро (уметност)|ЗЕРО]] &lt;!-- 1959–60-ти --&gt;
* [[Хепенинг]]
* [[Неодада]]       &lt;!-- 1960-ти --&gt;
** [[Организатори на неодада]]
* [[Оп-арт]]           &lt;!-- главно 1960-ти --&gt;
* [[Ново реализам]] &lt;!-- 1960-ти --&gt;
* [[Нова тенденција]]
* [[Капиталистички реализам]]
* [[Уметност и јазик]]   &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Арте Повера]]      &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Движење на црните уметности]]
* [[Карипско уметничко движење]]
* [[Чикано (уметничко движење)|Чикано]]
* [[Концептуална уметност]]   &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Земјишна уметност]]         &lt;!-- 1968–80-ти+ --&gt;
* [[Системска уметност]]      &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Видео уметност]]       &lt;!-- 1960-ти–70-ти+ --&gt;
* [[Минимализам (визуелни уметности)|Минимализам]]  &lt;!-- 60-ти и 70-ти --&gt;
* [[Флуксус]]       &lt;!-- 1960-ти–70-ти --&gt;
* [[Генеративна уметност]]
* [[Постсликарска апстракција]]
* [[Интермедија]]
* [[Психоделична уметност]]
* [[Нат арт]]     &lt;!-- доцни 60-ти до почеток на 70-ти --&gt;
* [[Фотореализам]]     &lt;!-- доцни 60-ти до 70-ти и понатаму --&gt;
* [[Еколошка уметност]]
* [[Перформанс]]   &lt;!-- 1960-ти–2000-ти+ --&gt;
* [[Процесна уметност]]
* [[Институционална критика]]
* [[Светлина и простор]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
* [[Улична уметност]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
* [[Феминистичко уметничко движење]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
** [[Феминистичко уметничко движење во Соединетите Држави|во САД]]
* [[Иранска модерна и современа уметност#Движење Сакаханех|Движење Сакаханех]]
* [[Уметничка група „Ѕвездите“]]
* [[Тропикалија]]
* [[Јору но Каи]]
* [[Визуелна уметност со вештачка интелигенција]] &lt;!-- 1960-ти+ --&gt;
 |group3 = 1970–1999
 |list3  =
* [[Постконцептуална уметност]]
* [[Инсталациска уметност]]   &lt;!-- 1970-ти–90-ти --&gt;
* [[Арцсин]] &lt;!-- 1970-ти–денес --&gt;
* [[Постминимализам]]     &lt;!-- 1971+ --&gt;
* [[Уметност на издржливоста]]      &lt;!-- 1971–2012+ --&gt;
* [[Соц арт]]           &lt;!-- 1970-ти–80-ти --&gt;
** [[Московски концептуалисти]]
* [[Шема и декорација]] &lt;!-- средина на 1970-ти–почеток на 80-ти --&gt;
* [[Плионтанизам]]
* [[Панк визуелна уметност|Панк уметност]]
* [[Неоекспресионизам]]       &lt;!-- доцни 1970-ти–средина на 80-ти --&gt;
** [[Трансавангарда]]
* [[Хаитска уметност#Школа Сен Солеи|Школа Сен Солеи]]
* [[Герилска уметност]]       &lt;!-- доцни 70-ти–2000+ --&gt;
* [[Лоуброу (уметничко движење)|Лоуброу уметност]]       &lt;!-- доцни 70-ти–2000+ --&gt;
* [[Телематска уметност]]
* [[Присвојување (уметност)|Уметност на присвојување]]
* [[Неоконцептуална уметност]]
* [[Ново европско сликарство]]
* [[Туниско колаборативно сликарство]]
* [[Мемфиска група]]        &lt;!-- 1980–87 --&gt;
* [[Киберделик]] &lt;!-- 1980-ти–90-ти --&gt;
* [[Neue Slowenische Kunst]] &lt;!-- 1984–денес --&gt;
* [[Скреч видео]]
* [[Трансгресивна уметност|Трансгресивна]]
* [[Ретрофутуризам]]
* [[Млади британски уметници]]       &lt;!-- 1988–1990-ти+ --&gt;
* [[Суперфикција]]                &lt;!-- 1989–денес --&gt;
* [[Таринг Пади]]
* [[Суперфлет]]
* [[Нова Лајпцишка школа|Нова Лајпцишка школа]]
* [[Иницијатива управувана од уметници]]
* [[Артивизам]]
* [[Република на дизајнерите]] &lt;!-- главно 1990-ти --&gt;
* [[Гранџ#Графички дизајн|Гранџ дизајн]]
* [[Вердадизам]]
* [[Кинеска апартманска уметност]]
* [[Осцилоскопска музика]]

| group4 = 2000–&lt;br/&gt;денес
| list4  =
* [[Амазонска поп-арт уметност]]
* [[Алтермодерн]]
* [[Уметност заради уметност]]
* [[Уметничка игра]]
* [[Уметничка интервенција]]
* [[Брендализам]]
* [[Класичен реализам]]
* [[Современа африканска уметност]]
** [[Афрофутуризам]]
* [[Современа домородна австралиска уметност]]
* [[Незаменлив токен#Дигитална уметност|Крипто уметност]]
* [[Киборг уметност]]
* [[Ексцесивизам]]
* [[Фиктивна уметност]]
* [[Рамен дизајн]]
** [[Корпоративен Мемфис]]
* [[Хипермодернизам (уметност)|Хипермодернизам]]
* [[Хиперреализам (визуелни уметности)|Хиперреализам]]
* [[Идејна уметност]]
* [[Интернет уметност]]
** [[Пост-интернет]]
* [[Ајфон уметност]]
* [[Кич движење]]
* [[Светлосно сликање]]
* [[Масурреализам]]
* [[Современо европско сликање со мастило]]
* [[Неофутуризам]]
* [[Неомодерна#Уметничка група|Неомодерна]]
* [[Неосимболизам]]
* [[Пасионизам]]
* [[Пост-ЈБА]]
* [[Релациска уметност]]
* [[Скеуморфизам#Во дизајнот|Скеуморфизам]]
* [[Софтверска уметност]]
* [[Звучна уметност]]
* [[Стакизам]]
* [[Суперфлет]]
** [[СоФло Суперфлет]]
** [[Суперстроук]]
* [[Тојизам]]
* [[Вејпорвејв]]
* [[Мрежа на уметници што пешачат]]
}}

| group10 = Поврзано
| list10  = 
* [[Историја на уметноста]]
* [[Апстрактна уметност]]
** [[Асемично пишување]]
* [[Антиуметност]]
* [[Авангарда]]
* [[Балет Рус]]
* [[Христијанска уметност]]
** [[Уметност во протестантската реформација и контрареформацијата]]
** [[Католичка уметност]]
** [[Икона]]
** [[Лутеранска уметност]]
* [[Дигитална уметност]]
* [[Фантастична уметност]]
* [[Народна уметност]]
* [[Хиерархија на жанрови]]
** [[Жанровско сликарство]]
** [[Историско сликарство]]
* [[Илуминиран ракопис]]
* [[Илустрација]]
* [[Интерактивна уметност]]
* [[Еврејска уметност]]
* [[Кич]]
* [[Пејзажно сликарство]]
* [[Модернизам]]
** [[Модерна скулптура]]
** [[Доцен модернизам]]
* [[Наивна уметност]]
* [[Маргинална уметност]]
* [[Портрет]]
* [[Праисториска уметност#Европа|Праисториска европска уметност]]
* [[Квир уметност]]
* [[Реализам (уметности)|Реализам]]
* [[Шок уметност]]
* ''[[Trompe-l'œil]]''
* [[Западно сликарство]]

| below =
* {{icon|Category}} [[:Предлошки за уметнички правци и движења|Категорија]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m7i67gji9riaivnid713eqqhmd1wa64</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бучинска парохија</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1182772</id>
    <revision>
      <id>5651694</id>
      <parentid>4995101</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T20:52:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <origin>5651694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5059" sha1="pykofyk1fjil3r7sy2e1glx8ckzgrb4" xml:space="preserve">[[Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бучин 9.jpg|мини|300п|десно|Парохиската црква „Рождество на Пресвета Богородица“ во Бучин]]

'''Бучинска парохија''' — православна парохија на [[Македонска православна црква - Охридска архиепископија|Македонската православна црква - Охридска архиепископија]], дел од [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво|Крушевско-демирхисарското архијерејско намесништво]] на [[Крушевско-демирхисарска епархија|Крушевско-демирхисарската епархија]]. Нејзиното седиште е во црквата [[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бучин|„Рождество на Пресвета Богородица“]] во селото [[Бучин]]. Парохиски свештеник е протоереј Цане Спиркоски.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://krushdem.org/organizacija/parohii/|title=Парохии|work=Света Митрополија крушевска и демирхисарска|accessdate=2026-10-30}}&lt;/ref&gt;

Парохијата го опфаќа селото Бучин со црквата „Рождество на Пресвета Богородица“ како седиште на парохијата и селата [[Воѓани]], [[Единаковци]], [[Милошево]], [[Пресил]] и [[Света]].

== Цркви ==

Ова е список на црквите во парохијата.&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}&lt;/ref&gt; Можно е списокот да е нецелосен.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! име
! населено место
! изградена
! слика
|-
| [[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бучин|Црква „Рождество на Пресвета Богородица“]]&lt;br&gt;(парохиски храм)
| [[Бучин]]
| 
| [[Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бучин 9.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Бучин|Црква „Св. Ѓорѓи“]] 
| Бучин
| {{римски|14}} век
| [[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Бучин.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Димитриј“ - Бучин|Црква „Св. Димитриј“]] 
| Бучин
| возобновена во 21 век
| [[Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Бучин.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Никола“ - Воѓани|Црква „Св. Никола“]] 
| [[Воѓани]]
| {{римски|19}} век
| [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Воѓани.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Никола“ - Единаковци|Црква „Св. Никола“]] 
| [[Единаковци]]
| 1884
| [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Единаковци.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Пресил|Црква „Св. Ѓорѓи“]] 
| [[Пресил]]
| 
| [[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Пресил 5.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Света|Црква „Св. Пантелејмон“]] 
| [[Света]]
| 1905
| [[Податотека:Црква „Св. Пантелејмон“ - Света.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Петка“ - Света|Црква „Св. Петка“]] 
| Света
| 
| [[Податотека:Црква „Св. Петка“ - Света.jpg|200п]]
|-
|}

== Поврзано ==
* [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|Bučin Parish}}

{{Coord|41|16|24|N|21|18|56|E|type:landmark_region:MK|display=title}}

[[Категорија:Бучинска парохија| ]]
[[Категорија:Парохии во Крушевско-демирхисарското архијерејско намесништво]]
[[Категорија:Парохии на МПЦ]]</text>
      <sha1>pykofyk1fjil3r7sy2e1glx8ckzgrb4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Список на кратери на Месечината</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1227263</id>
    <revision>
      <id>5651834</id>
      <parentid>5651173</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T11:42:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Отповикано уредување на [[Special:Contributions/ForestShutter|ForestShutter]] ([[User talk:ForestShutter|разговор]]), враќајќи на последната преработка на [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]]</comment>
      <origin>5366121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9847" sha1="ara3saawzkhs69ibbgdfady2e8tqqwo" xml:space="preserve">[[Податотека:Moon's impact crater Tycho.jpg|мини|Кратерот [[Тихо (кратер)|Тихо]] сликан со вселенскиот телескоп „[[Хабл (вселенски телескоп)|Хабл]]“.&lt;ref&gt;{{наведени вести|title=Using the Moon as a mirror — Hubble to watch transit of Venus in reflected light|url=http://www.spacetelescope.org/images/potw1219a/|accessdate=8 May 2012|newspaper=ESA/Hubble Picture of the Week}}&lt;/ref&gt; ]]

Ова е '''список''' на '''[[месечев кратер|кратери на Месечината]]''', од кои повеќето се [[ударен кратер|ударни]]. Со нивната номенклатурата раководи [[Меѓународен астрономски сојуз|Меѓународниот астрономски сојуз]], и затоа опфатени се само кратерите признаени од таа организација.

=== Каталог ===
Ова е азбучен список на кратерите за секоја буква:
{{Списоци на месечеви кратери}}

=== Позначајни кратери ===

Ова се поголемите кратери на [[видлива страна на Месечината|видливата страна]] на Месечината, дадени со нивните пречници:
&lt;gallery&gt;
Податотека:Location of albategnius crater.jpg|&lt;center&gt;[[Албатегниј (кратер)|Албатегниј]] {{мали|(131&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar aristarchus crater.jpg|&lt;center&gt;[[Аристарх (кратер)|Аристарх]] {{мали|(40&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar aristoteles crater.jpg|&lt;center&gt;[[Аристотел (кратер)|Аристотел]] {{мали|(88&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar bailly crater.jpg|&lt;center&gt;[[Баји (кратер)|Баји]] {{мали|(301&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater wargentin.jpg|&lt;center&gt;[[Варгентин (кратер)|Варгентин]] {{мали|(85&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater vendelinus.jpg|&lt;center&gt;[[Венделин (кратер)|Венделин]] {{мали|(141&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater janssen.jpg|&lt;center&gt;[[Жансен (кратер)|Жансен]] {{мали|(201&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater clavius.jpg|&lt;center&gt;[[Клавиј (кратер)|Клавиј]] {{мали|(231&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater copernicus.jpg|&lt;center&gt;[[Коперник (кратер)|Коперник]] {{мали|(96&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater langrenus.jpg|&lt;center&gt;[[Лангрен (кратер)|Лангрен]] {{мали|(132&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater longomontanus.jpg|&lt;center&gt;[[Лонгомонтан (кратер)|Лонгомонтан]] {{мали|(146&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater maginus.jpg|&lt;center&gt;[[Магин (кратер)|Магин]] {{мали|(156&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater metius.jpg|&lt;center&gt;[[Метиј (кратер)|Метиј]] {{мали|(84&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater moretus.jpg|&lt;center&gt;[[Морет (кратер)|Морет]] {{мали|(114&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater petavius.jpg|&lt;center&gt;[[Петавиј (кратер)|Петавиј]] {{мали|(184&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater picard.jpg|&lt;center&gt;[[Пикар (кратер)|Пикар]] {{мали|(22&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater piccolomini.jpg|&lt;center&gt;[[Пиколомини (кратер)|Пиколомини]] {{мали|(88&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater pitatus.jpg|&lt;center&gt;[[Питат (кратер)|Питат]] {{мали|(101&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater plinius.jpg|&lt;center&gt;[[Плиниј (кратер)|Плиниј]] {{мали|(41&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater russell.jpg|&lt;center&gt;[[Расел (кратер)|Расел]] {{мали|(103&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater rheita.jpg|&lt;center&gt;[[Рејта (кратер)|Рејта]] {{мали|(71&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater seleucus.jpg|&lt;center&gt;[[Селевк (кратер)|Селевк]] {{мали|(45&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater stadius.jpg|&lt;center&gt;[[Стадиј (кратер)|Стадиј]] {{мали|(68&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater stofler.jpg|&lt;center&gt;[[Штефлер (кратер)|Штефлер]] {{мали|(130&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater thebit.jpg|&lt;center&gt;[[Тебит (кратер)|Тебит]] {{мали|(55&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater theophilus.jpg|&lt;center&gt;[[Теофил (кратер)|Теофил]] {{мали|(99&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Lage des Mondkraters Tycho.jpg|&lt;center&gt;[[Тихо (кратер)|Тихо]] {{мали|(85&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater fra mauro.jpg|&lt;center&gt;[[Фра Мауро (кратер)|Фра Мауро]] {{мали|(97&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater humboldt.jpg|&lt;center&gt;[[Хумболт (кратер)|Хумболт]] {{мали|(199&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;
Податотека:Location of lunar crater schickard.jpg|&lt;center&gt;[[Шикард (кратер)|Шикард]] {{мали|(212&amp;nbsp;км)}}&lt;/center&gt;

&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Список на површински образби на Месечината]]
* [[Список на месечеви мориња]]
* [[Список на планини на Месечината]]
* [[Список на долини на Месечината]]
* [[Селенографија]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Библиографија ==
* {{наведена книга 
 | author=Andersson, L. E. 
 | author2=Whitaker, E. A. 
 | date=1982 | title=NASA Catalogue of Lunar Nomenclature
 | publisher=NASA RP-1097 }}
* {{нмс
 | last=Blue | first=Jennifer | date=July 25, 2007
 | url=http://planetarynames.wr.usgs.gov/
 | title=Gazetteer of Planetary Nomenclature
 | publisher=USGS | accessdate=2007-08-05 }}
* {{наведена книга
 | author=Bussey, B. 
 | author2=Spudis, P. 
 | date=2004 | title=The Clementine Atlas of the Moon
 | publisher=Cambridge University Press | location=New York
 | isbn=0-521-81528-2 }}
* {{наведена книга 
 | author=Cocks, Elijah E. 
 | author2=Cocks, Josiah C.
 | date=1995
 | title=Who's Who on the Moon: A Biographical Dictionary of Lunar Nomenclature
 | publisher=Tudor Publishers | isbn=0-936389-27-3 }}
* {{нмс
 | last=McDowell
 | first=Jonathan
 | date=July 15, 2007
 | url=http://host.planet4589.org/astro/lunar/
 | title=Lunar Nomenclature
 | publisher=Jonathan's Space Report
 | accessdate=2007-10-24
 | archive-date=2012-02-08
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120208141804/http://host.planet4589.org/astro/lunar/
 | url-status=dead
 }}
* {{нмс
 | last=Menzel | first=Donald H. | date=February 1971
 | url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19710009151_1971009151.pdf
 | title=Final Report on NGR 22-007-194, Lunar Nomenclature
 | format=PDF | publisher=NASA | accessdate=2008-08-07 }}
* {{наведено списание
 | author = Menzel, D. H.
 | author2 = Minnaert, M.
 | author3 = Levin, B.
 | author4 = Dollfus, A.
 | author5 = Bell, B.
 | title=Report on Lunar Nomenclature by The Working Group of Commission 17 of the IAU
 | journal=Space Science Reviews
 | date=1971 | volume=12
 | issue = 2 | pages=136
 | bibcode=1971SSRv...12..136M 
 | doi = 10.1007/BF00171763}}
* {{наведена книга 
 | first=Patrick | last=Moore 
 | date=2001 | title=On the Moon
 | publisher=Sterling Publishing Co. | isbn=0-304-35469-4 }}
* {{наведена книга
 | first=Fred W. | last=Price | date=1988
 | title=The Moon observer's handbook
 | publisher=Cambridge University Press 
 | isbn=0-521-33500-0 }}
* {{наведена книга
 | first=Antonín | last=Rükl 
 | date=1990 | title=Atlas of the Moon
 | publisher=Kalmbach Books
 | isbn=0-913135-17-8 }}
* {{наведена книга
 | first=Rev. T. W. | last=Webb
 | date=1962
 | title=Celestial Objects for Common Telescopes
 | edition=6 revised | publisher=Dover
 | isbn=0-486-20917-2 }}
* {{наведена книга
 | first=Ewen A. | last=Whitaker 
 | date=1999 | title=Mapping and Naming the Moon
 | publisher=Cambridge University Press
 | isbn=0-521-62248-4 }}
* {{наведена книга
 | first=Peter T. | last=Wlasuk
 | date=2000 | title=Observing the Moon
 | publisher=Springer
 | isbn=1-85233-193-3 }}

== Надворешни врски ==
* [http://planetarynames.wr.usgs.gov/ Именик на планетарна номенклатура] {{en}}
* [http://www.lpi.usra.edu/research/lunar_orbiter/ Фотографски атлас на Месечината] — Дигитален месечев обиколник {{en}}
* [http://www.planet4589.org/astro/lunar Месечева номенклатура] {{en}}

{{Месечина}}

[[Категорија:Кратери на Месечината| ]]
[[Категорија:Списоци за Месечината|Кратери]]</text>
      <sha1>ara3saawzkhs69ibbgdfady2e8tqqwo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:NazOl</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1231188</id>
    <revision>
      <id>5651734</id>
      <parentid>5649542</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:39:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <origin>5651734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="462" sha1="ad8x0pffevnu5bs2ipat50bweekt3fd" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{flagsport|{{{2}}}}}&amp;nbsp;[[Олимписка {{#switch:{{{3}}}|f|F=женска|m|M=машка}} {{Naz/Sport|{{{1}}} }} {{#if:{{Naz/{{{2}}}}}|Selezione|репрезентација}} {{#if:{{{4|}}}| &amp;#32;{{{4}}}||}}{{ 
#if:{{Naz/{{{2}}}|d}}|{{Naz/{{{2}}}|d}}|{{Naz/{{{2}}}|b}}{{Naz/{{{2}}}|c}} }}|{{Naz/{{{2}}}|c}}{{#if: {{{4|}}} |{{#if:{{{5|}}}||&amp;#32;{{{4}}}}} |}}]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;noinclude&gt;{{документација}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ad8x0pffevnu5bs2ipat50bweekt3fd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:NazOlBD</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1231189</id>
    <revision>
      <id>5651736</id>
      <parentid>5649543</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:41:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <origin>5651736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="462" sha1="ol42rz7o6h6i646j586butxa2jm5d96" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;[[Олимписка {{#switch:{{{3}}}|f|F=женска|m|M=машка}} {{Naz/Sport|{{{1}}} }} {{#if:{{Naz/{{{2}}}|tipo}}|Selezione|репрезентација}} {{#if:{{{4|}}}| &amp;#32;{{{4}}}||}}{{ 
#if:{{Naz/{{{2}}}|d}}|{{Naz/{{{2}}}|d}}|{{Naz/{{{2}}}|b}}{{Naz/{{{2}}}|c}} }}|{{Naz/{{{2}}}|c}}{{#if: {{{4|}}} |{{#if:{{{5|}}}||&amp;#32;{{{4}}}}} |}}]] {{flagsport|{{{2}}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;noinclude&gt;{{документација}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ol42rz7o6h6i646j586butxa2jm5d96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:CronoparO</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1231190</id>
    <revision>
      <id>5651741</id>
      <parentid>5649544</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:47:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="914" sha1="27w82rgpy4ho3lmaxg3hbbrcwawtsme" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;|- align=&quot;center&quot;
|style=&quot;white-space:nowrap&quot;|{{{1}}}||{{#if:{{{14|}}}|[[{{{14}}}{{!}}{{{2}}}]]|[[{{{2}}}]]}}||align=&quot;right&quot;|{{NazOlBD(y)|FUrep|{{{3}}}||{{#if:{{{Екипа1|}}}|{{{Екипа1}}}}}}}||'''{{{4}}} – {{{5}}}''' {{#ifeq:{{{11|}}}|dts| [[Продолжеток (спорт)|прод.]]|}} {{#ifeq:{{{11|}}}|зг| [[Златен гол|зг]]|}} {{#ifeq:{{{11|}}}|сг| [[Сребрен гол|сг]]|}} {{#ifeq:{{{11|}}}|дод| дод|}} {{#if:{{{12|}}}|&lt;br/&gt;&lt;small&gt;({{{12}}} [[Пенал (фудбал)|пен.]])&lt;/small&gt;|}}||align=&quot;left&quot;|{{NazOl(y)|FUrep|{{{6}}}||{{#if:{{{Екипа2|}}}|{{{Екипа2}}}}}}}||{{Cronosub|{{{8}}}|{{{9|}}}|{{{10|}}}}}||{{#if:{{{7|}}}|'''{{{7}}}'''|-}}||{{#if:{{{13|}}}|{{{13}}}|}}||{{#if:{{{15|}}}|{{{15|}}}|}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{документација}}
[[Категорија:Предлошки за фудбал|Cronopar]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>27w82rgpy4ho3lmaxg3hbbrcwawtsme</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:NazOl/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1231191</id>
    <revision>
      <id>5651735</id>
      <parentid>3883327</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:40:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="382" sha1="s3ln1p2futlbd2e9711o719srpb1vmk" xml:space="preserve">Се користи за добивање на олимписки фудбалски репрезентации.

'''Пример'''

;&lt;nowiki&gt;{{NazOl|FUrep|GBR}}&lt;/nowiki&gt;

; дава {{NazOl|FUrep|GBR}}

Доколку ви треба со дополнителна ознака (ол.) зад името на земјата погледни [[Предлошка:NazOl(y)|NazOl(y)]]</text>
      <sha1>s3ln1p2futlbd2e9711o719srpb1vmk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:NazOlBD/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1231192</id>
    <revision>
      <id>5651739</id>
      <parentid>3883328</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:45:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <origin>5651739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="466" sha1="piih2eix5a0ffohi1lh5h9nioa1kh1p" xml:space="preserve">Се користи за добивање на олимписки фудбалски репрезентации со знаме после името на репрезентацијата.

'''Пример'''

;&lt;nowiki&gt;{{NazOlBD|FUrep|GBR}}&lt;/nowiki&gt;

; дава {{NazOlBD|FUrep|GBR}}

Доколку ви треба со дополнителна ознака (ол.) зад името на земјата погледни [[Предлошка:NazOlBD(y)|NazOlBD(y)]]</text>
      <sha1>piih2eix5a0ffohi1lh5h9nioa1kh1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Јасмина Поповска</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1235021</id>
    <revision>
      <id>5651619</id>
      <parentid>5608252</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T15:09:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aprilija50.A.D</username>
        <id>119801</id>
      </contributor>
      <origin>5651619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9300" sha1="ttx0fh287hj5bnp8bix5g9cuntd3ss3" xml:space="preserve">{{Инфокутија за личност
| име             = Јасмина Поповска
| портрет         =
| px              = 
| опис            = 
| родено-име      = 
| роден-дата      = {{роден на и возраст|df=yes|1959|7|14}}
| роден-место     = 
| починал-дата    =  
| починал-место   =
| починал-причина = 
| националност    = [[Македонија|Македонка]]
| народност       = [[Македонци|Македонка]]
| познат          = 
| наставка        =а
| занимање        = [[глумица]]
| сопружник       = 
| татко           =  
| мајка           = 
| родители        = 
| роднини         =
| деца            =   
}}

'''Јасмина Поповска''' ({{роден на|14|јули|1959}}) — [[Македонија|македонска]] театарска, филмска и телевизиска [[глумица]].

== Животопис ==
Јасмина Поповска е родена на [[14 јули]] [[1959]] година. Таа дипломирала на [[Факултет за драмски уметности - Скопје|Факултетот за драмски уметности]] при [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]], на отсекот за глумечка игра во класата на [[професор]]ите [[Тодорка Кондова-Зафировска]] и [[Слободан Унковски]] во 1984 година. Таа била вработена во [[Македонски народен театар|Македонскиот народен театар]], уште од периодот непосредно по дипломирањето.&lt;ref&gt;„[https://mnt.mk/mk/za-mnt/mnt/akteri/jasmina-popovska Јасмина Поповска] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191223090407/https://mnt.mk/mk/za-mnt/mnt/akteri/jasmina-popovska |date=2019-12-23 }}“. ''[[Македонски народен театар]]''.&lt;/ref&gt; Веднаш по дипломирањето се вработува во МНТ на чија сцена настапува уште од студентските денови. Одтогаш остварува бројни насловни, главни и споредни улоги во претставите на репертоарот на својата матична сцена, но и во други театарски институции во Македонија. Учествува во ТВ проекти од антологиско значење за македонската ТВ продукција и одигрува главни улоги во низа ТВ серии, ТВ филмови. Добитник е на награда за најдобра млада актерка на театарскиот фестивал ,,Војдан Чернодрински&quot; и Екранова награда за најдобар актер. За 25 години на својата кариераа на сцената на МНТ реализира авторски проект и се јавува во улога како продуцент и носител на главна улога во претставата ,,Мојот човек&quot;во која се третира проблемот на семејното насилство.

Од 2002- 2006 год е директорка на МКЦ при што остварува капитални проекти како што е киното ,,Фросина&quot; и амбициозно работи на мегународна промоција на Кокино како една од најстарите мегалитски опсерватории и во 2005 год Кокино е ставено на четвртто место на НАСА. 

== Театрографија ==
* Амелија — „Погрижи се за Амелија“ од Жорж Фејдо, р. Коле Ангеловски, МНТ, 1984;
* Мирандолина — „Мирандолина“ од Карло Голдони, р. Вукан Диневски, МНТ, 1985;
* Ангелина — „Рамна земја“ од Ташко Георгиевски, р. Владимир Милчин, МНТ, 1985;
* Гуштерица — „Гуштерица“ од Александар Володин, р. Евгениј Лазаров, МНТ, 1986;
* Ружа — „Тетовирани души“ Од Горан Стефановски, р. Богдан Поп Ѓорчев, НТ Штип, 1986;
* Емилија/Маја — „Баал“ од Бертолт Брехт, р. Владимир Милчин, МНТ, 1987;
* Мица — „Мрестење на краповите“ од Александар Поповиќ, р. Ацо Алексов, МНТ, 1987;
* Мира — „Кал“ од Марија Ирене Форнес, р. Наум Пановски, МНТ, 1988;
* „Црна дупка“ од Горан Стефановски, р. Паоло Маџели, МНТ, 1988;
* Елианта — „Мизантроп“ од Жан Батист Молиер, р. Владимир Милчин, МНТ, 1989;
* Анжелика — „Жорж Данден“ од Жан Батист Молиер, р. Бранко Ставрев, МНТ, 1992;
* Девојката — „Соната на сеништата“ од Август Стриндберг, р. Стојан Стојаноски, МНТ, 1992;
* Ана — „Буре барут“ од Дејан Дуковски, р. Сашо Миленковски, МНТ, 1994;
* Цвета — „МКС“ од Војдан Чернодрински, р. Сашо Миленковски, МНТ, 1995;
* Хелена — „Обѕирни се во гнев“ од Џон Озборн, р. Васил Христов, МНТ, 1995;
* Сузана — „Кројач за дами“, од Жорж Фејдо, р. Димитрие Османли, МНТ, 1996;
* Болничарка — „Мара/Сад“ од Петер Вајс, р. Васил Христов, МНТ, 2008;
* „Троил и Кресида“ од Вилијам Шекспир, р. Љубиша Ристиќ, МНТ, 2010;
* „Мојот човек“ од Мирјана Ојданиќ, авторски проект, МНТ, 2012;
* Хор — „Вечната куќа“ од Јордан Плевнеш, р. Дејан Пројковски, МНТ, 2013;
* „Сонцето, колку е блиску сонцето&quot;, разни автори, р. Дејан Пројковски, МНТ, 2025.

== Филмографија ==
* Лејла — „Марика лета со авион“, р. Борис Дамовски, ТВ-филм, 1988;
* Сонце на дланка, 1989;
* Мира — „[[Северна грешка]]“, р. Борис Дамовски, ТВ-филм, 1990;
* &quot;Остани исправен&quot;, р. Кристијан Ристески, ТВ-филм 2005;
* &quot;[[Потстанар]]&quot;, р. Марко Ѓоковиќ, ТВ-филм 2026.

;Телевизиски серии
* „[[Македонски народни приказни]]“, 1986 - 1989;
* „[[Случки од животот]]“, 1987;
* &quot;[[Чук, чук Стојанче]]&quot;, 1987;
* &quot;Кога меракот пее&quot;, 1989;
* &quot;[[Еурека]]&quot;, 1993;
* &quot;[[Во светот на бајките (телевизиска серија)| Во светот на бајките ]]&quot;, 1995
* Перуника — „[[Од денес за утре]]“, 2010;
* Менторка — &quot;[[Преспав]]&quot;, 2021-2024.

== Награди ==
* Награда за најдобар млад глумец на МТФ „Војдан Чернодрински“, Прилеп;
* Награда на ревијата „Екран“ за најдобар млад глумец за улогата на Емилија во претставата „Баал“, 1988;
* Признание на ТВ-филмскиот фестивал во Берлин.

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* {{IMDb name|3109724}}
* [https://www.mnt.mk/ansambl/umetnicki-ansambl/akteri/jasmina-popovska Биографија на Јасмина Поповска]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Македонски народен театар.

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Поповска, Јасмина}}
[[Категорија:Живи луѓе]]
[[Категорија:Македонски глумици]]
[[Категорија:Македонски театарски глумци]]
[[Категорија:Македонски телевизиски глумци]]
[[Категорија:Македонски филмски глумци]]
[[Категорија:Глумци во Македонскиот народен театар]]
[[Категорија:Апсолвенти на Факултетот за драмски уметности - Скопје]]</text>
      <sha1>ttx0fh287hj5bnp8bix5g9cuntd3ss3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор со корисник:Andrew012p</title>
    <ns>3</ns>
    <id>1247361</id>
    <revision>
      <id>5651618</id>
      <parentid>5576361</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T15:02:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Литература и книжевност</comment>
      <origin>5651618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49427" sha1="8z8tw94ziuf3l9ryx72l7m5opwwyhz1" xml:space="preserve">{{добредојде}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 21:25, 24 јули 2020 (CEST)

== Исус ==
Здраво. Белешката којашто сте ја додале во статијата „[[Исус]]“ и се однесува на неговото обожување во христијанството како Син Божји ја отстранив затоа што не и местото во тој дел од статијата. Ако забележите внимателно, статијата се однесува за историската личност и затоа е потребно сите факти во врска со неговиот живот да бидат изнесени непристрасно. Неговото место во религиите си е објаснето во делот со поднаслов „[[Исус#Исус во религиите|Исус во религиите]]“. Инаку, секоја чест за статијата „[[Свети Јосиф]]“. Поздрав и продолжете со качествените уредувања и понатаму.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] &lt;small&gt;([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])&lt;/small&gt; 19:59, 4 јануари 2021 (CET)

== Свети Јосиф ==
Здраво. Се извинувам за задоцнетиот одговор. Ја препрочитав статијата и направив некои технички измени, а највидлива промена е тоа што цитатите ги извадив од текстот. Сега мислам дека статијата ги исполнува критериумите за да биде избрана и затоа повторно ја [[Википедија:Кандидати за избрана статија/Свети Јосиф/2|предложив]]. Сепак, ова е само мое мислење и не мора да значи дека останатите уредници ќе бидат согласни. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] &lt;small&gt;([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])&lt;/small&gt; 09:34, 22 февруари 2021 (CET)

== Свети Јосиф ==
{| class=&quot;messagebox standard-talk&quot;
|-
|[[Податотека:Cscr-featured.svg|50п]] 
|Статијата '''[[Свети Јосиф]]''', која Вие ја создадовте и проширивте, го доби статусот „'''[[Портал:Избрана содржина|избрана статија]]'''“. Ве повикувам да продолжите со уредувањето на квалитетни статии кои во иднина би можеле да се стекнат со овој статус.
|}
Одлична работа!--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] &lt;small&gt;([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])&lt;/small&gt; 13:10, 1 март 2021 (CET)

Фала Кирил. :) [[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 14:03, 1 март 2021 (CET)

== Translation request ==

Hello. I am a user from the English Wikipedia who is studying physics, which is why this message is in English. I was hoping you could refer the following rationale on [[Предлошка:Својства на масата]] to mkwiki's local deletion venue?
:This template ([[en:Template:Properties of mass]]) was brought up on enwiki at [[en:Wikipedia_talk:WikiProject_Physics#Template:Properties_of_mass_WP:OR?]] and nominated at [[en:Wikipedia:Templates_for_discussion/Log/2021_March_26#Template:Properties_of_mass]] due to concerns about [[ВП:ОИ|свои истражувања]] ([[en:Wikipedia:No original research|original research]]) — namely, that it connects five formulas involving mass in a nonsensical and fringe manner, with jumbled statements like {{Пзт|квантното однесување на масата во однос на локалната геометрија}}. Currently, the template is used only on a single page, [[Шварцшилдов полупречник]] ([[en:Schwarzchild radius]]).
[[User:LaundryPizza03|LaundryPizza03]] &lt;small&gt;([[User talk:LaundryPizza03|разговор]])&lt;/small&gt; 18:53, 29 март 2021 (CEST)

== Земи учество во СИЕ Пролет 2021 ==

Здраво, во периодот од 1 до 30 април ќе се одржува регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2021“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници по однапред предложени списоци. Се разбира, дозволено е и пишување статии надвор од предложените списоци на заедниците. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја проектната страница за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија.[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] &lt;small&gt;([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])&lt;/small&gt; 21:03, 3 април 2021 (CEST)
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&amp;oldid=4491191 --&gt;

== Опомена ==

Не може да ти текне наеднаш дека според тебе треба акценти и тоа да го примениш во стотици статии. Следен ваков потег и ќе бидеш санкциониран, без разлика на твоите уредувања. Јас сега ги отповикувам сите твои уредувања, затоа што ова е целосно неприфатливо. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 10:12, 2 март 2022 (CET)

:@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], да, во право си. Се извинувам. Сепак мислам треба да ставаме само кај некои статии каде што е специфично (на пример Јане Сандански, повеќето (тие што читаат, што не се запознаени многу со акцент, правопис итн.) го ставаат акцентот на второто „а“, а треба на првото. Но сепак згрешив што сам си терав, секако требаше сите да се договориме/да се согласат. Извини уште еднаш,
:П.С. Кај статијата „Македонци“ сè уште стои акцент. Ти го остави или не си го видел? Прашувам за да не испаднам крив. Поздрав. :) [[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 10:31, 2 март 2022 (CET)

== [[Руско-украинска војна]] ==

Добро попладне! Извинете што ве мачам, дали можете да ги поправите граматичките, лексичките и правописните грешки во оваа многу важна статија? Би бил многу благодарен, поздрав од Украина.

== Лив и Мади ==

Hello, can you translate what I wrote about [[Лив и Мади]] at [[Википедија:Песок]]? It came from [[sr:Лив и Меди]]. [[Special:Contributions/2600:1700:53F0:AD70:48DC:DE73:3234:75C8|2600:1700:53F0:AD70:48DC:DE73:3234:75C8]] &lt;small&gt;([[User talk:2600:1700:53F0:AD70:48DC:DE73:3234:75C8|разговор]])&lt;/small&gt; 02:26, 19 март 2022 (CET)

:Could you make any improvements to [[Оливер и компанија]]? It unfortunately is not much better in Serbian either. But it's best in English, like almost all articles are. The same can be said for many movies in the Disney films category. They aren't that good here, but are in English and possibly some other languages. [[Special:Contributions/2600:1700:53F0:AD70:F9F9:2811:88BE:33D2|2600:1700:53F0:AD70:F9F9:2811:88BE:33D2]] &lt;small&gt;([[User talk:2600:1700:53F0:AD70:F9F9:2811:88BE:33D2|разговор]])&lt;/small&gt; 04:51, 20 март 2022 (CET)

== Инфокутија за видеоигри ==

Бидејќи имам борба со вандали на мојата страница кои ми враќаат уредувања (заклучно со одговорот за тебе), ќе ти пишам тука. Ја бев поправил работата, правејќи измени во [[Модул:Infobox]], но гледам дека [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D1%83%D0%BB:Infobox&amp;action=history Carshalton ми ги вратил измените]. Обрати се [[Разговор со корисник:Carshalton|кај него]] и прашај го зошто го направил тоа, за да не испадне да си ги враќаме измените без да ги знаеме причините. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] &lt;small&gt;([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])&lt;/small&gt; 09:59, 18 октомври 2022 (CEST)
:{{одговор|Bjankuloski06}} му пишав вчера, но ми нема вратено. Сепак мислам дека треба да се врати таа измена, бидејќи пишува дека инфокутијата не постои на статиите каде што се користи. —[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 15:26, 19 октомври 2022 (CEST)

==Слеано пишување==
Според ПМЈ 2017 стр.76 сложените прилози може да се пишуваат и разделено:
„''Ако двата дела на овие прилози посебно се акцентираат, тогаш се пишуваат разделено: прв пат, четири пати, многу пати, неколку пати, често пати.''“ [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] &lt;small&gt;([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])&lt;/small&gt; 12:28, 11 јуни 2023 (CEST)
:@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]], во право си. Значи според ова, зависи од авторот како ќе одлучи да го акцентира. Го вратив назад на неколку пати. Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 20:48, 11 јуни 2023 (CEST)

==Бостонско колење==
Andrew012, предлагам насловот на статијата „Бостонско колење“ да се преименува во „Бостонско крвопролевање“. Македонски зборови за масовно убивање (масакр) според ДРМЈ и ОДРМЈ се колеж и крвопролевање. Колеж сепак повеќе навестува дека се работи за колење, а во случајов се работи за стрелање. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] &lt;small&gt;([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])&lt;/small&gt; 20:54, 9 октомври 2023 (CEST)
:{{одговор|P.Nedelkovski}}, се согласувам. Сменето. Според мене, синоним за „масакр“ може и „колење“, но не за оваа статија. На Гугл преведувач на пример, на руски, бугарски и српско-хрватски дава и „колење“. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 21:14, 9 октомври 2023 (CEST)
::{{Готово}} [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] &lt;small&gt;([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])&lt;/small&gt; 08:23, 19 октомври 2023 (CEST)

== Академија Гонкур ==

Здраво Ендрју. Академија Гонкур е установа/здружение, па според ПМЈ 70/71 стр. 48, 49, се пишуваат со голема буква. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] &lt;small&gt;([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])&lt;/small&gt; 21:47, 9 ноември 2023 (CET)

:Во право си. Го изменив, благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 21:59, 9 ноември 2023 (CET)

== Без потпис во страниците за разговор ==

Здраво, кога создаваш страници за разговор со шаблонот СЗР или Страница за разговор, нема никаква потреба да се потпишуваш и да го има твоето корисничко име, тоа е веќе прикажано на страницата за историја. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 16:21, 12 ноември 2023 (CET)
:@[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]], знам, но не знам зошто, некогаш самото ми става потпис, и заборавам да си го тргнам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 17:08, 12 ноември 2023 (CET)
::@[[Корисник:Andrew012p|Andrew012p]] Од пред некое време го сменија изгледот на оваа страница и веројатно тоа е проблемот. Така, за да го избегнеш ова, наместо да одиш на „започни разговор“ оди горе десно и одбери „создај извор“ и така ќе можеш да го внесеш шаблонот без твојот потпис. Дури сега и јас сфаќам дека ова е пропуст на новиот изглед :) --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 17:13, 12 ноември 2023 (CET)

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2023 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James &lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 23:24, 3 февруари 2024 (CET)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&amp;oldid=26173705 --&gt;

== Comments about Isabelle de Charrière ==

Hello Andrew012p, Thanks for starting the article about Isabelle de Charrière for the MK Wikipedia.  There are some errors I think. She can't have written a lot to her mother in 1776, because her mother died in 1768. Second, in Paris she only met Benjamin Constant in 1786. Germaine de Staël visited her in 1793 and in 1794 in her house in Colombier as their only meetings. Third, she don't emigrate to Paris. She only returned home after 1 1/2 year. Not because she lost a lot of money. What are your sources? Please correct the text. [[User:Boss-well63|Boss-well63]] &lt;small&gt;([[User talk:Boss-well63|разговор]])&lt;/small&gt; 16:17, 8 септември 2024 (CEST)
:I think I fixed it now. Changed it so she wrote letters before her death. As for Germaine de Staël, the sources are from [https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%AD%D0%A1%D0%91%D0%95/%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%80%D1%8C%D0%B5%D1%80,_%D0%98%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B0-%D0%93%D0%B8%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0-%D0%90%D0%B3%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B0 Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary] in  Russian. Also, this is the response of ChatGPT when I ask it when and where did Isabelle de Charrière and Germaine de Staël meet:

:„Germaine de Staël and Isabelle de Charrière met in 1794 at the home of the Swiss philosopher and writer Jacques Necker, who was also Germaine de Staël's father. The meeting took place in Paris, where Necker was hosting a gathering. This encounter was significant in their lives, as it led to a lasting friendship and intellectual exchange between the two distinguished women.“ --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 17:00, 8 септември 2024 (CEST)
::Thanks Andrew012p for updating your text. When reading her 'Correspondance' you see there exists only one letter to her her mother and none to her aunt. The brockhaus text is however out of date. The value of their money was down by the value of '''the shares of [[Холандската источноиндиска компанија''']] in 1784 they owned. When reading her 'Correspondance' you see there exists only one letter to her her mother and none to her aunt. Her first novel was Le Noble from 1763. Success with correcting. [[User:Boss-well63|Boss-well63]] &lt;small&gt;([[User talk:Boss-well63|разговор]])&lt;/small&gt; 11:14, 9 септември 2024 (CEST)  They returned to Colombier in 1787. The French Revolution started in 1789. [[User:Boss-well63|Boss-well63]] &lt;small&gt;([[User talk:Boss-well63|разговор]])&lt;/small&gt; 11:38, 9 септември 2024 (CEST)
:::Thank you for the information. It's fixed now. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 15:46, 9 септември 2024 (CEST)
::::Thanks Andrew012p for updating your text. Almost perfect. Only my advice is change 1776 in 1762 and letters to mother in friends (looking at the Correspondance database). Greetings [[User:Boss-well63|Boss-well63]] &lt;small&gt;([[User talk:Boss-well63|разговор]])&lt;/small&gt; 18:29, 10 септември 2024 (CEST)
:::::Done. Thanks. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 22:47, 13 септември 2024 (CEST)

== Преглед околу моја статија ==
Добар ден Andrew012,&lt;br&gt;
Ти пишувам околу статијата [[Ден во животот (жанр)]] бидејќи гледам во скорешни промени често пишуваш/преведуваш такви теми. Да ја погледнеш кога ќе имаш време и да воочиш дали има грешки околу моето толкување на жанрот.&lt;br&gt;
Поздрав --[[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 11:44, 4 декември 2024 (CEST)
::@[[User:Jtasevski123|Jtasevski123]], не беше лош преводот, но внимавај на дијалекти и англизми. „Особа“ е дијалект. Во иднина ако не си сигурен, проверувај го Дигиталниот речник на македонскиот јазик и Официјалниот дигитален речник (овој се претпочита од Институтот за македонски јазик, бидејќи Дигиталниот речник содржи и дијалектни зборови). Го сменив насловот во „Еден ден од животот“, зашто тоа е посоодветно. Наместо црта (-), ставај цртичка (—) за да изгледа страницата поестетска, како и задолжителни [[Надреден знак|надредени знаци]]. Исто така, во „Предмет на Википодатоци“ не треба да го ставаш тоа што е во заграда. Вака треба да [https://www.wikidata.org/wiki/Q55609186 изгледа].

::Најголемиот проблем би рекол е буквалното преведување. Секогаш пробувај преводот да ти биде поразличен од оригиналот, поготово ако изворниот текст е сложен. Целта е да создаваме квалитетни страници на македонски јазик, каде луѓето кога ќе помислат на нашата Википедија, ќе кажат: „Има предобри страници“, а не да преведуваме само „за да има нешто на македонски“. Слободно измени си ја страницата ако нешто не ти се допаѓа. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 19:19, 4 декември 2024 (CET)

== Translation request ==

Hello, Andrew012p.

Can you translate and create the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Macedonian Wikipedia?

Kindest regards, [[User:Moroike|Moroike]] &lt;small&gt;([[User talk:Moroike|разговор]])&lt;/small&gt; 19:50, 20 декември 2024 (CET)
:Done. Have a good day. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 19:56, 20 декември 2024 (CET)
::Thank you very much for the new article and Happy New Year. [[User:Moroike|Moroike]] &lt;small&gt;([[User talk:Moroike|разговор]])&lt;/small&gt; 21:51, 20 декември 2024 (CET)

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 07:22, 26 јануари 2025 (CET)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;

== Земете учество во уредувачкиот натпревар на тема „Хемиски елементи и изотопи“.  ==

Здраво Andrew012p, те повикувам да се приклучиш на натпреварот „Хемиски елементи и изотопи“ и да создадеме повеќе статии за хемиските елементи и изотопи во периодот од 10 февруари до 9 март, со кој сакаме да создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/Хемиски елементи и изотопи|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 11:19, 18 февруари 2025 (CET)

== Земете учество во СИЕ Пролет 2025 ==

Здраво Andrew012p, те повикувам да се приклучиш на регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2025“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2025|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 08:22, 1 април 2025 (CEST)

== Фериде Рушити ==

Те молам не ги уредувај статиите кои ги креирам како дел од натпреварот. Не знам дали статијата сега ќе биде прифатена, а и покрај тоа бидејќи направи уредување пред да го пибликувам моето биле изгубени моите подобрувања и сега треба одново да ги правам. [[User:19user99|19user99]] &lt;small&gt;([[User talk:19user99|разговор]])&lt;/small&gt; 00:53, 7 април 2025 (CEST)

:Не грижи се. Ќе биде прифатена. :) Нема да ти ги уредувам. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 12:34, 7 април 2025 (CEST)

== Барање за оценувачки статус ==

Добар ден, се пријавив како кандидат за оценувачки статус. Можете да ја видете мојата кандидатура во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81 тековните номинации]. Ако имате време ве молам гласајте, ако имате проблем со мојата кандидатура ве молам [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0 дискутирајте го во самата номинација], сакам да го подобрам мојот придонес во македонската Википедија. Ви благодарам. [[User:Gurther|Gurther]] &lt;small&gt;([[User talk:Gurther|разговор]])&lt;/small&gt; 12:37, 16 мај 2025 (CEST)

== Викисредба (29 мај 2025) ==

Добар ден Андреј, ве поканувам на третата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 29 мај во „Daily Food &amp; Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (29 мај 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 09:51, 26 мај 2025 (CEST)

== Земете учество во уредувачката седмица „Управување со отпад“ ==

Здраво Андреј, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Управување со отпад|Управување со отпад]]“, која ќе трае од 2 до 8 јуни 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Управување со отпад|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 09:45, 3 јуни 2025 (CEST)

== Викисредба (30 јуни 2025) ==

Добар ден Andrew012p, ве поканувам на четвртата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 30 јуни во „Daily Food &amp; Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (30 јуни 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 13:51, 27 јуни 2025 (CEST)

== Статии без илустрација 2025 ==

Добар ден Andrew012p, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 15:00, 1 јули 2025 (CEST)

== Предмет на Википодатоци ==
Не знаем како да додадем јазикот? Лево имам опцијата Create new item. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 22:27, 1 јули 2025 (CEST)
:@[[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]], тоа е Wikidata. Таму само пребарај кај „Search“ тоа што сакаш и додади кај делот „Македонски“. Инаку, кога ќе создадеш статија на Македонската википедија и ја сврзеш со англиската (или која било) верзија, лево ти пишува „Предмет на Википодатоци“, тоа директно те води кон Wikidata за таа статија. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 23:11, 1 јули 2025 (CEST)

== Енканто: Нашиот волшебен свет ==

Could you please add more content to [[Енканто: Нашиот волшебен свет]]? [[Special:Contributions/2600:1700:C910:2960:3C91:35C3:B1FA:64AC|2600:1700:C910:2960:3C91:35C3:B1FA:64AC]] &lt;small&gt;([[User talk:2600:1700:C910:2960:3C91:35C3:B1FA:64AC|разговор]])&lt;/small&gt; 22:25, 23 јули 2025 (CEST)

:I am not at home with a computer. I will try to expand it once I get home in a week. Cheers. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 22:30, 23 јули 2025 (CEST)

::What about [[Снежното Кралство]]? [[Special:Contributions/2600:1700:C910:2960:8CDB:8345:BE07:4D58|2600:1700:C910:2960:8CDB:8345:BE07:4D58]] &lt;small&gt;([[User talk:2600:1700:C910:2960:8CDB:8345:BE07:4D58|разговор]])&lt;/small&gt; 02:39, 30 јули 2025 (CEST)
:::Done. I couldn't find the Macedonian poster. For these kind of old movies, Macedonian posters unfortunately usually don't have archives on sites or the links are dead so its harder to find them but I'm certain they have been made. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 09:32, 30 јули 2025 (CEST)

== Уредувачки маратон - Филм ==

Добар ден Andrew012p, ве повикувам да се приклучите на уредувачкиот маратон на тема '''„Филм“''' по повод меѓународната иницијатива '''[[metawiki:Wiki_Loves_Film|ВикиГоСакаФилмот]]'''. Маратонот е еднодневен, со што само ќе се вреднуваат статии создадени на 18 август, при што треба да одберете од наведениот [[metawiki:Wiki_Loves_Film/Articles|список]] и во опис да ставите #wikifilm. Една статија од новосоздадените ќе биде наградена со награда. Наградата ќе биде доделена јавно, во живо на [[Инстаграм]], преку извлекување. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки маратони - Филм|проектната страница]] за маратонот и земете учество. Ако имате какви било прашања слободно можете да ги поставите во одговор тука или да ми пишете на мојата разговорна страница. Убав ден!  [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 11:03, 18 август 2025 (CEST)

== Контакт ==

Здраво Андреј, ти испратив е-пошта преку Википедија, во случај ако не ја користиш таа е-пошта би те замолил да ме исконтактираш на jovan@wikimedia.mk за да ти споделам некои информации. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 11:16, 4 септември 2025 (CEST)

== Земете учество во уредувачкиот натпревар на тема „Европска книжевност“. ==

Здраво Андреј, те повикувам да се приклучиш на уредувачкиот натпревар „Европска книжевност“ кој ќе се одржи во периодот од 13 септември до 12 октомври, со кој сакаме да подобриме и создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/Европска книжевност|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 12:29, 11 септември 2025 (CEST)

== Викисредба (23 септември 2025) ==

Добар ден Андреј, ве поканувам на петата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 23 септември во „Daily Food &amp; Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (23 септември 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 18:47, 21 септември 2025 (CEST)

== Употреба на „Закосен наслов“ и опцијата „закосено“  ==

Здраво Andrew012p. Многу ви благодарам за досегашната соработка. Едниствено сакам да ви скренам внимание за употребата за „Закосен наслов“. Повеќе можете да прочитате во пораката подолу, која ја ставив на „Селска чешма“ како би можеле со овој проблем да се запознаат сите уредувачи на македонската Википедија. Благодарам :)

Почитувани, ќе ве молам да се избегнува употребата на постоечкиот „Закосен наслов“ . Од причина што одредени букви во кириличното писмо користено со опцијата „Закосен наслов“ или „закосено“ не се македонски, туку се бугарски. Ако сакате да дознаете повеќе за оваа проблематика, можете да го контактирате македонскиот експерт и творец на македонски фонтови, Ласко Ѓуровски или некој од Институтот за Македонски јазик „Крсте Мисирков“ од Скопје. Господинот Ѓуровски, веќе подолго време се залага македонските институции да користат целосно македонски фонтови. Тој би можел да ни помогне и нам, на Википедија, со инсталирање и користење на закосен фонт со (сите) македонски букви. Во меѓувреме, ќе ве молам да се избегнува употреба на постоечкиот закосен фонт на Википедија, освен кога се користи за латинично писмо. Би било добро ако ова им се пренесе на сите уредувачи на македонската Википедија - да се избегнува употребата на постоечкиот закосен наслов и опцијата закосено. Благодарам. [[User:Morningvoice|Morningvoice]] &lt;small&gt;([[User talk:Morningvoice|разговор]])&lt;/small&gt; 15:16, 5 октомври 2025 (CEST)
:Здраво, [[Корисник:Morningvoice|Morningvoice]]. Веќе одамна сме запознаени со ова, но според мене треба да се следат правилата и да се става закосен наслов. Кога од техничка страна ќе го средат, автоматски закосениот наслов ќе биде прилагоден на македонска верзија. 
:П.С. „—“ на почетокот на статиите ја заменува буквата „е“. Погрешно е да ставиш „— е роман...“. Ова е долга традиција на Македонската википедија. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 19:51, 6 октомври 2025 (CEST)
::Благодарам. Поздрав :) [[User:Morningvoice|Morningvoice]] &lt;small&gt;([[User talk:Morningvoice|разговор]])&lt;/small&gt; 04:15, 7 октомври 2025 (CEST)

== Земете учество во уредувачката седмица „Риби“ ==

Здраво Andrew012p, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Риби|Риби]]“, која ќе трае од 21 до 27 ноември 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Риби|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме Википедија на македонски јазик. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 12:51, 19 ноември 2025 (CET)

== Уредувачки денови и викенди 2026 ==

Добар ден, започна предизвикот [[Википедија:Уредувачки денови 2026|уредувачки денови]] и [[Википедија:Уредувачки викенди 2026|викенди]] за 2026 година. Ве поканувам да се приклучите на предизвикот, со тоа што од оваа година наградите ќе бидат на месечно ниво каде што треба да се исполнат следните услови:

* Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и
* Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии '''од тековниот месец'''.

Ако имате какви било прашања слободно обратете ми се на мојата разговорна страница! Пријатен ден!  [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 12:08, 5 јануари 2026 (CET)

== Викисредба (9 февруари 2026) ==

Добар ден Andrew012p, ве поканувам на втората викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 9 февруари во „Daily Food &amp; Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (9 февруари 2026)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на ''Google Maps''). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 09:32, 2 февруари 2026 (CET)

== Translation request ==

Hello, Andrew012p. 

Can you translate and upload the article about the dormant supervolcano [[:en:Campi Flegrei]] in Macedonian Wikipedia? 

Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] &lt;small&gt;([[User talk:Kurcke|разговор]])&lt;/small&gt; 08:42, 13 март 2026 (CET)
:Done. Have a good day. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 22:57, 13 март 2026 (CET)
::Thank you very much. [[User:Kurcke|Kurcke]] &lt;small&gt;([[User talk:Kurcke|разговор]])&lt;/small&gt; 23:31, 13 март 2026 (CET)

== Земете учество во СИЕ Пролет 2026 ==

Здраво Andrew012p, те повикувам да се приклучиш на регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2026“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2026|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 13:47, 2 април 2026 (CEST)

== Испратена е-пошта ==

Добар ден Андреј, ти испратив е-пошта од jovan@wikimedia.mk, па штом си во можност провери.

Убав ден. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 12:02, 12 јуни 2026 (CEST)

== Гласање за избрана статија ==

Добар ден, доколку можете ве молам гласајте во [[Википедија:Кандидати за избрана статија/Александар Мартулков|мојата номинација на Александар Мартулков за избрана статија]]. Ви благодарам, поздрав. [[User:Gurther|Gurther]] &lt;small&gt;([[User talk:Gurther|разговор]])&lt;/small&gt; 12:21, 13 јуни 2026 (CEST)

== Литература и книжевност ==
Сакам само да ти посочам дека има разлика меѓу двата поими. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] &lt;small&gt;([[User talk:Виолетова|разговор]])&lt;/small&gt; 16:02, 30 октомври 2026 (CET)</text>
      <sha1>8z8tw94ziuf3l9ryx72l7m5opwwyhz1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651690</id>
      <parentid>5651618</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T20:45:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <comment>/* Литература и книжевност */ Одговор</comment>
      <origin>5651690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49582" sha1="f3lkmclkx2yq3sj3xi5ofonkarul773" xml:space="preserve">{{добредојде}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 21:25, 24 јули 2020 (CEST)

== Исус ==
Здраво. Белешката којашто сте ја додале во статијата „[[Исус]]“ и се однесува на неговото обожување во христијанството како Син Божји ја отстранив затоа што не и местото во тој дел од статијата. Ако забележите внимателно, статијата се однесува за историската личност и затоа е потребно сите факти во врска со неговиот живот да бидат изнесени непристрасно. Неговото место во религиите си е објаснето во делот со поднаслов „[[Исус#Исус во религиите|Исус во религиите]]“. Инаку, секоја чест за статијата „[[Свети Јосиф]]“. Поздрав и продолжете со качествените уредувања и понатаму.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] &lt;small&gt;([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])&lt;/small&gt; 19:59, 4 јануари 2021 (CET)

== Свети Јосиф ==
Здраво. Се извинувам за задоцнетиот одговор. Ја препрочитав статијата и направив некои технички измени, а највидлива промена е тоа што цитатите ги извадив од текстот. Сега мислам дека статијата ги исполнува критериумите за да биде избрана и затоа повторно ја [[Википедија:Кандидати за избрана статија/Свети Јосиф/2|предложив]]. Сепак, ова е само мое мислење и не мора да значи дека останатите уредници ќе бидат согласни. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] &lt;small&gt;([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])&lt;/small&gt; 09:34, 22 февруари 2021 (CET)

== Свети Јосиф ==
{| class=&quot;messagebox standard-talk&quot;
|-
|[[Податотека:Cscr-featured.svg|50п]] 
|Статијата '''[[Свети Јосиф]]''', која Вие ја создадовте и проширивте, го доби статусот „'''[[Портал:Избрана содржина|избрана статија]]'''“. Ве повикувам да продолжите со уредувањето на квалитетни статии кои во иднина би можеле да се стекнат со овој статус.
|}
Одлична работа!--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] &lt;small&gt;([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])&lt;/small&gt; 13:10, 1 март 2021 (CET)

Фала Кирил. :) [[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 14:03, 1 март 2021 (CET)

== Translation request ==

Hello. I am a user from the English Wikipedia who is studying physics, which is why this message is in English. I was hoping you could refer the following rationale on [[Предлошка:Својства на масата]] to mkwiki's local deletion venue?
:This template ([[en:Template:Properties of mass]]) was brought up on enwiki at [[en:Wikipedia_talk:WikiProject_Physics#Template:Properties_of_mass_WP:OR?]] and nominated at [[en:Wikipedia:Templates_for_discussion/Log/2021_March_26#Template:Properties_of_mass]] due to concerns about [[ВП:ОИ|свои истражувања]] ([[en:Wikipedia:No original research|original research]]) — namely, that it connects five formulas involving mass in a nonsensical and fringe manner, with jumbled statements like {{Пзт|квантното однесување на масата во однос на локалната геометрија}}. Currently, the template is used only on a single page, [[Шварцшилдов полупречник]] ([[en:Schwarzchild radius]]).
[[User:LaundryPizza03|LaundryPizza03]] &lt;small&gt;([[User talk:LaundryPizza03|разговор]])&lt;/small&gt; 18:53, 29 март 2021 (CEST)

== Земи учество во СИЕ Пролет 2021 ==

Здраво, во периодот од 1 до 30 април ќе се одржува регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2021“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници по однапред предложени списоци. Се разбира, дозволено е и пишување статии надвор од предложените списоци на заедниците. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја проектната страница за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија.[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] &lt;small&gt;([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])&lt;/small&gt; 21:03, 3 април 2021 (CEST)
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&amp;oldid=4491191 --&gt;

== Опомена ==

Не може да ти текне наеднаш дека според тебе треба акценти и тоа да го примениш во стотици статии. Следен ваков потег и ќе бидеш санкциониран, без разлика на твоите уредувања. Јас сега ги отповикувам сите твои уредувања, затоа што ова е целосно неприфатливо. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 10:12, 2 март 2022 (CET)

:@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], да, во право си. Се извинувам. Сепак мислам треба да ставаме само кај некои статии каде што е специфично (на пример Јане Сандански, повеќето (тие што читаат, што не се запознаени многу со акцент, правопис итн.) го ставаат акцентот на второто „а“, а треба на првото. Но сепак згрешив што сам си терав, секако требаше сите да се договориме/да се согласат. Извини уште еднаш,
:П.С. Кај статијата „Македонци“ сè уште стои акцент. Ти го остави или не си го видел? Прашувам за да не испаднам крив. Поздрав. :) [[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 10:31, 2 март 2022 (CET)

== [[Руско-украинска војна]] ==

Добро попладне! Извинете што ве мачам, дали можете да ги поправите граматичките, лексичките и правописните грешки во оваа многу важна статија? Би бил многу благодарен, поздрав од Украина.

== Лив и Мади ==

Hello, can you translate what I wrote about [[Лив и Мади]] at [[Википедија:Песок]]? It came from [[sr:Лив и Меди]]. [[Special:Contributions/2600:1700:53F0:AD70:48DC:DE73:3234:75C8|2600:1700:53F0:AD70:48DC:DE73:3234:75C8]] &lt;small&gt;([[User talk:2600:1700:53F0:AD70:48DC:DE73:3234:75C8|разговор]])&lt;/small&gt; 02:26, 19 март 2022 (CET)

:Could you make any improvements to [[Оливер и компанија]]? It unfortunately is not much better in Serbian either. But it's best in English, like almost all articles are. The same can be said for many movies in the Disney films category. They aren't that good here, but are in English and possibly some other languages. [[Special:Contributions/2600:1700:53F0:AD70:F9F9:2811:88BE:33D2|2600:1700:53F0:AD70:F9F9:2811:88BE:33D2]] &lt;small&gt;([[User talk:2600:1700:53F0:AD70:F9F9:2811:88BE:33D2|разговор]])&lt;/small&gt; 04:51, 20 март 2022 (CET)

== Инфокутија за видеоигри ==

Бидејќи имам борба со вандали на мојата страница кои ми враќаат уредувања (заклучно со одговорот за тебе), ќе ти пишам тука. Ја бев поправил работата, правејќи измени во [[Модул:Infobox]], но гледам дека [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D1%83%D0%BB:Infobox&amp;action=history Carshalton ми ги вратил измените]. Обрати се [[Разговор со корисник:Carshalton|кај него]] и прашај го зошто го направил тоа, за да не испадне да си ги враќаме измените без да ги знаеме причините. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] &lt;small&gt;([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])&lt;/small&gt; 09:59, 18 октомври 2022 (CEST)
:{{одговор|Bjankuloski06}} му пишав вчера, но ми нема вратено. Сепак мислам дека треба да се врати таа измена, бидејќи пишува дека инфокутијата не постои на статиите каде што се користи. —[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 15:26, 19 октомври 2022 (CEST)

==Слеано пишување==
Според ПМЈ 2017 стр.76 сложените прилози може да се пишуваат и разделено:
„''Ако двата дела на овие прилози посебно се акцентираат, тогаш се пишуваат разделено: прв пат, четири пати, многу пати, неколку пати, често пати.''“ [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] &lt;small&gt;([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])&lt;/small&gt; 12:28, 11 јуни 2023 (CEST)
:@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]], во право си. Значи според ова, зависи од авторот како ќе одлучи да го акцентира. Го вратив назад на неколку пати. Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 20:48, 11 јуни 2023 (CEST)

==Бостонско колење==
Andrew012, предлагам насловот на статијата „Бостонско колење“ да се преименува во „Бостонско крвопролевање“. Македонски зборови за масовно убивање (масакр) според ДРМЈ и ОДРМЈ се колеж и крвопролевање. Колеж сепак повеќе навестува дека се работи за колење, а во случајов се работи за стрелање. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] &lt;small&gt;([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])&lt;/small&gt; 20:54, 9 октомври 2023 (CEST)
:{{одговор|P.Nedelkovski}}, се согласувам. Сменето. Според мене, синоним за „масакр“ може и „колење“, но не за оваа статија. На Гугл преведувач на пример, на руски, бугарски и српско-хрватски дава и „колење“. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 21:14, 9 октомври 2023 (CEST)
::{{Готово}} [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] &lt;small&gt;([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])&lt;/small&gt; 08:23, 19 октомври 2023 (CEST)

== Академија Гонкур ==

Здраво Ендрју. Академија Гонкур е установа/здружение, па според ПМЈ 70/71 стр. 48, 49, се пишуваат со голема буква. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] &lt;small&gt;([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])&lt;/small&gt; 21:47, 9 ноември 2023 (CET)

:Во право си. Го изменив, благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 21:59, 9 ноември 2023 (CET)

== Без потпис во страниците за разговор ==

Здраво, кога создаваш страници за разговор со шаблонот СЗР или Страница за разговор, нема никаква потреба да се потпишуваш и да го има твоето корисничко име, тоа е веќе прикажано на страницата за историја. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 16:21, 12 ноември 2023 (CET)
:@[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]], знам, но не знам зошто, некогаш самото ми става потпис, и заборавам да си го тргнам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 17:08, 12 ноември 2023 (CET)
::@[[Корисник:Andrew012p|Andrew012p]] Од пред некое време го сменија изгледот на оваа страница и веројатно тоа е проблемот. Така, за да го избегнеш ова, наместо да одиш на „започни разговор“ оди горе десно и одбери „создај извор“ и така ќе можеш да го внесеш шаблонот без твојот потпис. Дури сега и јас сфаќам дека ова е пропуст на новиот изглед :) --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 17:13, 12 ноември 2023 (CET)

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2023 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James &lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 23:24, 3 февруари 2024 (CET)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&amp;oldid=26173705 --&gt;

== Comments about Isabelle de Charrière ==

Hello Andrew012p, Thanks for starting the article about Isabelle de Charrière for the MK Wikipedia.  There are some errors I think. She can't have written a lot to her mother in 1776, because her mother died in 1768. Second, in Paris she only met Benjamin Constant in 1786. Germaine de Staël visited her in 1793 and in 1794 in her house in Colombier as their only meetings. Third, she don't emigrate to Paris. She only returned home after 1 1/2 year. Not because she lost a lot of money. What are your sources? Please correct the text. [[User:Boss-well63|Boss-well63]] &lt;small&gt;([[User talk:Boss-well63|разговор]])&lt;/small&gt; 16:17, 8 септември 2024 (CEST)
:I think I fixed it now. Changed it so she wrote letters before her death. As for Germaine de Staël, the sources are from [https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%AD%D0%A1%D0%91%D0%95/%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%80%D1%8C%D0%B5%D1%80,_%D0%98%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B0-%D0%93%D0%B8%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0-%D0%90%D0%B3%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B0 Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary] in  Russian. Also, this is the response of ChatGPT when I ask it when and where did Isabelle de Charrière and Germaine de Staël meet:

:„Germaine de Staël and Isabelle de Charrière met in 1794 at the home of the Swiss philosopher and writer Jacques Necker, who was also Germaine de Staël's father. The meeting took place in Paris, where Necker was hosting a gathering. This encounter was significant in their lives, as it led to a lasting friendship and intellectual exchange between the two distinguished women.“ --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 17:00, 8 септември 2024 (CEST)
::Thanks Andrew012p for updating your text. When reading her 'Correspondance' you see there exists only one letter to her her mother and none to her aunt. The brockhaus text is however out of date. The value of their money was down by the value of '''the shares of [[Холандската источноиндиска компанија''']] in 1784 they owned. When reading her 'Correspondance' you see there exists only one letter to her her mother and none to her aunt. Her first novel was Le Noble from 1763. Success with correcting. [[User:Boss-well63|Boss-well63]] &lt;small&gt;([[User talk:Boss-well63|разговор]])&lt;/small&gt; 11:14, 9 септември 2024 (CEST)  They returned to Colombier in 1787. The French Revolution started in 1789. [[User:Boss-well63|Boss-well63]] &lt;small&gt;([[User talk:Boss-well63|разговор]])&lt;/small&gt; 11:38, 9 септември 2024 (CEST)
:::Thank you for the information. It's fixed now. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 15:46, 9 септември 2024 (CEST)
::::Thanks Andrew012p for updating your text. Almost perfect. Only my advice is change 1776 in 1762 and letters to mother in friends (looking at the Correspondance database). Greetings [[User:Boss-well63|Boss-well63]] &lt;small&gt;([[User talk:Boss-well63|разговор]])&lt;/small&gt; 18:29, 10 септември 2024 (CEST)
:::::Done. Thanks. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 22:47, 13 септември 2024 (CEST)

== Преглед околу моја статија ==
Добар ден Andrew012,&lt;br&gt;
Ти пишувам околу статијата [[Ден во животот (жанр)]] бидејќи гледам во скорешни промени често пишуваш/преведуваш такви теми. Да ја погледнеш кога ќе имаш време и да воочиш дали има грешки околу моето толкување на жанрот.&lt;br&gt;
Поздрав --[[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 11:44, 4 декември 2024 (CEST)
::@[[User:Jtasevski123|Jtasevski123]], не беше лош преводот, но внимавај на дијалекти и англизми. „Особа“ е дијалект. Во иднина ако не си сигурен, проверувај го Дигиталниот речник на македонскиот јазик и Официјалниот дигитален речник (овој се претпочита од Институтот за македонски јазик, бидејќи Дигиталниот речник содржи и дијалектни зборови). Го сменив насловот во „Еден ден од животот“, зашто тоа е посоодветно. Наместо црта (-), ставај цртичка (—) за да изгледа страницата поестетска, како и задолжителни [[Надреден знак|надредени знаци]]. Исто така, во „Предмет на Википодатоци“ не треба да го ставаш тоа што е во заграда. Вака треба да [https://www.wikidata.org/wiki/Q55609186 изгледа].

::Најголемиот проблем би рекол е буквалното преведување. Секогаш пробувај преводот да ти биде поразличен од оригиналот, поготово ако изворниот текст е сложен. Целта е да создаваме квалитетни страници на македонски јазик, каде луѓето кога ќе помислат на нашата Википедија, ќе кажат: „Има предобри страници“, а не да преведуваме само „за да има нешто на македонски“. Слободно измени си ја страницата ако нешто не ти се допаѓа. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 19:19, 4 декември 2024 (CET)

== Translation request ==

Hello, Andrew012p.

Can you translate and create the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Macedonian Wikipedia?

Kindest regards, [[User:Moroike|Moroike]] &lt;small&gt;([[User talk:Moroike|разговор]])&lt;/small&gt; 19:50, 20 декември 2024 (CET)
:Done. Have a good day. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 19:56, 20 декември 2024 (CET)
::Thank you very much for the new article and Happy New Year. [[User:Moroike|Moroike]] &lt;small&gt;([[User talk:Moroike|разговор]])&lt;/small&gt; 21:51, 20 декември 2024 (CET)

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 07:22, 26 јануари 2025 (CET)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;

== Земете учество во уредувачкиот натпревар на тема „Хемиски елементи и изотопи“.  ==

Здраво Andrew012p, те повикувам да се приклучиш на натпреварот „Хемиски елементи и изотопи“ и да создадеме повеќе статии за хемиските елементи и изотопи во периодот од 10 февруари до 9 март, со кој сакаме да создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/Хемиски елементи и изотопи|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 11:19, 18 февруари 2025 (CET)

== Земете учество во СИЕ Пролет 2025 ==

Здраво Andrew012p, те повикувам да се приклучиш на регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2025“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2025|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 08:22, 1 април 2025 (CEST)

== Фериде Рушити ==

Те молам не ги уредувај статиите кои ги креирам како дел од натпреварот. Не знам дали статијата сега ќе биде прифатена, а и покрај тоа бидејќи направи уредување пред да го пибликувам моето биле изгубени моите подобрувања и сега треба одново да ги правам. [[User:19user99|19user99]] &lt;small&gt;([[User talk:19user99|разговор]])&lt;/small&gt; 00:53, 7 април 2025 (CEST)

:Не грижи се. Ќе биде прифатена. :) Нема да ти ги уредувам. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 12:34, 7 април 2025 (CEST)

== Барање за оценувачки статус ==

Добар ден, се пријавив како кандидат за оценувачки статус. Можете да ја видете мојата кандидатура во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81 тековните номинации]. Ако имате време ве молам гласајте, ако имате проблем со мојата кандидатура ве молам [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0 дискутирајте го во самата номинација], сакам да го подобрам мојот придонес во македонската Википедија. Ви благодарам. [[User:Gurther|Gurther]] &lt;small&gt;([[User talk:Gurther|разговор]])&lt;/small&gt; 12:37, 16 мај 2025 (CEST)

== Викисредба (29 мај 2025) ==

Добар ден Андреј, ве поканувам на третата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 29 мај во „Daily Food &amp; Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (29 мај 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 09:51, 26 мај 2025 (CEST)

== Земете учество во уредувачката седмица „Управување со отпад“ ==

Здраво Андреј, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Управување со отпад|Управување со отпад]]“, која ќе трае од 2 до 8 јуни 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Управување со отпад|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 09:45, 3 јуни 2025 (CEST)

== Викисредба (30 јуни 2025) ==

Добар ден Andrew012p, ве поканувам на четвртата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 30 јуни во „Daily Food &amp; Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (30 јуни 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 13:51, 27 јуни 2025 (CEST)

== Статии без илустрација 2025 ==

Добар ден Andrew012p, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 15:00, 1 јули 2025 (CEST)

== Предмет на Википодатоци ==
Не знаем како да додадем јазикот? Лево имам опцијата Create new item. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 22:27, 1 јули 2025 (CEST)
:@[[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]], тоа е Wikidata. Таму само пребарај кај „Search“ тоа што сакаш и додади кај делот „Македонски“. Инаку, кога ќе создадеш статија на Македонската википедија и ја сврзеш со англиската (или која било) верзија, лево ти пишува „Предмет на Википодатоци“, тоа директно те води кон Wikidata за таа статија. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 23:11, 1 јули 2025 (CEST)

== Енканто: Нашиот волшебен свет ==

Could you please add more content to [[Енканто: Нашиот волшебен свет]]? [[Special:Contributions/2600:1700:C910:2960:3C91:35C3:B1FA:64AC|2600:1700:C910:2960:3C91:35C3:B1FA:64AC]] &lt;small&gt;([[User talk:2600:1700:C910:2960:3C91:35C3:B1FA:64AC|разговор]])&lt;/small&gt; 22:25, 23 јули 2025 (CEST)

:I am not at home with a computer. I will try to expand it once I get home in a week. Cheers. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 22:30, 23 јули 2025 (CEST)

::What about [[Снежното Кралство]]? [[Special:Contributions/2600:1700:C910:2960:8CDB:8345:BE07:4D58|2600:1700:C910:2960:8CDB:8345:BE07:4D58]] &lt;small&gt;([[User talk:2600:1700:C910:2960:8CDB:8345:BE07:4D58|разговор]])&lt;/small&gt; 02:39, 30 јули 2025 (CEST)
:::Done. I couldn't find the Macedonian poster. For these kind of old movies, Macedonian posters unfortunately usually don't have archives on sites or the links are dead so its harder to find them but I'm certain they have been made. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 09:32, 30 јули 2025 (CEST)

== Уредувачки маратон - Филм ==

Добар ден Andrew012p, ве повикувам да се приклучите на уредувачкиот маратон на тема '''„Филм“''' по повод меѓународната иницијатива '''[[metawiki:Wiki_Loves_Film|ВикиГоСакаФилмот]]'''. Маратонот е еднодневен, со што само ќе се вреднуваат статии создадени на 18 август, при што треба да одберете од наведениот [[metawiki:Wiki_Loves_Film/Articles|список]] и во опис да ставите #wikifilm. Една статија од новосоздадените ќе биде наградена со награда. Наградата ќе биде доделена јавно, во живо на [[Инстаграм]], преку извлекување. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки маратони - Филм|проектната страница]] за маратонот и земете учество. Ако имате какви било прашања слободно можете да ги поставите во одговор тука или да ми пишете на мојата разговорна страница. Убав ден!  [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 11:03, 18 август 2025 (CEST)

== Контакт ==

Здраво Андреј, ти испратив е-пошта преку Википедија, во случај ако не ја користиш таа е-пошта би те замолил да ме исконтактираш на jovan@wikimedia.mk за да ти споделам некои информации. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 11:16, 4 септември 2025 (CEST)

== Земете учество во уредувачкиот натпревар на тема „Европска книжевност“. ==

Здраво Андреј, те повикувам да се приклучиш на уредувачкиот натпревар „Европска книжевност“ кој ќе се одржи во периодот од 13 септември до 12 октомври, со кој сакаме да подобриме и создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/Европска книжевност|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 12:29, 11 септември 2025 (CEST)

== Викисредба (23 септември 2025) ==

Добар ден Андреј, ве поканувам на петата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 23 септември во „Daily Food &amp; Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (23 септември 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 18:47, 21 септември 2025 (CEST)

== Употреба на „Закосен наслов“ и опцијата „закосено“  ==

Здраво Andrew012p. Многу ви благодарам за досегашната соработка. Едниствено сакам да ви скренам внимание за употребата за „Закосен наслов“. Повеќе можете да прочитате во пораката подолу, која ја ставив на „Селска чешма“ како би можеле со овој проблем да се запознаат сите уредувачи на македонската Википедија. Благодарам :)

Почитувани, ќе ве молам да се избегнува употребата на постоечкиот „Закосен наслов“ . Од причина што одредени букви во кириличното писмо користено со опцијата „Закосен наслов“ или „закосено“ не се македонски, туку се бугарски. Ако сакате да дознаете повеќе за оваа проблематика, можете да го контактирате македонскиот експерт и творец на македонски фонтови, Ласко Ѓуровски или некој од Институтот за Македонски јазик „Крсте Мисирков“ од Скопје. Господинот Ѓуровски, веќе подолго време се залага македонските институции да користат целосно македонски фонтови. Тој би можел да ни помогне и нам, на Википедија, со инсталирање и користење на закосен фонт со (сите) македонски букви. Во меѓувреме, ќе ве молам да се избегнува употреба на постоечкиот закосен фонт на Википедија, освен кога се користи за латинично писмо. Би било добро ако ова им се пренесе на сите уредувачи на македонската Википедија - да се избегнува употребата на постоечкиот закосен наслов и опцијата закосено. Благодарам. [[User:Morningvoice|Morningvoice]] &lt;small&gt;([[User talk:Morningvoice|разговор]])&lt;/small&gt; 15:16, 5 октомври 2025 (CEST)
:Здраво, [[Корисник:Morningvoice|Morningvoice]]. Веќе одамна сме запознаени со ова, но според мене треба да се следат правилата и да се става закосен наслов. Кога од техничка страна ќе го средат, автоматски закосениот наслов ќе биде прилагоден на македонска верзија. 
:П.С. „—“ на почетокот на статиите ја заменува буквата „е“. Погрешно е да ставиш „— е роман...“. Ова е долга традиција на Македонската википедија. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 19:51, 6 октомври 2025 (CEST)
::Благодарам. Поздрав :) [[User:Morningvoice|Morningvoice]] &lt;small&gt;([[User talk:Morningvoice|разговор]])&lt;/small&gt; 04:15, 7 октомври 2025 (CEST)

== Земете учество во уредувачката седмица „Риби“ ==

Здраво Andrew012p, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Риби|Риби]]“, која ќе трае од 21 до 27 ноември 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Риби|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме Википедија на македонски јазик. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 12:51, 19 ноември 2025 (CET)

== Уредувачки денови и викенди 2026 ==

Добар ден, започна предизвикот [[Википедија:Уредувачки денови 2026|уредувачки денови]] и [[Википедија:Уредувачки викенди 2026|викенди]] за 2026 година. Ве поканувам да се приклучите на предизвикот, со тоа што од оваа година наградите ќе бидат на месечно ниво каде што треба да се исполнат следните услови:

* Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и
* Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии '''од тековниот месец'''.

Ако имате какви било прашања слободно обратете ми се на мојата разговорна страница! Пријатен ден!  [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 12:08, 5 јануари 2026 (CET)

== Викисредба (9 февруари 2026) ==

Добар ден Andrew012p, ве поканувам на втората викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 9 февруари во „Daily Food &amp; Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (9 февруари 2026)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на ''Google Maps''). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 09:32, 2 февруари 2026 (CET)

== Translation request ==

Hello, Andrew012p. 

Can you translate and upload the article about the dormant supervolcano [[:en:Campi Flegrei]] in Macedonian Wikipedia? 

Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] &lt;small&gt;([[User talk:Kurcke|разговор]])&lt;/small&gt; 08:42, 13 март 2026 (CET)
:Done. Have a good day. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 22:57, 13 март 2026 (CET)
::Thank you very much. [[User:Kurcke|Kurcke]] &lt;small&gt;([[User talk:Kurcke|разговор]])&lt;/small&gt; 23:31, 13 март 2026 (CET)

== Земете учество во СИЕ Пролет 2026 ==

Здраво Andrew012p, те повикувам да се приклучиш на регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2026“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2026|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 13:47, 2 април 2026 (CEST)

== Испратена е-пошта ==

Добар ден Андреј, ти испратив е-пошта од jovan@wikimedia.mk, па штом си во можност провери.

Убав ден. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 12:02, 12 јуни 2026 (CEST)

== Гласање за избрана статија ==

Добар ден, доколку можете ве молам гласајте во [[Википедија:Кандидати за избрана статија/Александар Мартулков|мојата номинација на Александар Мартулков за избрана статија]]. Ви благодарам, поздрав. [[User:Gurther|Gurther]] &lt;small&gt;([[User talk:Gurther|разговор]])&lt;/small&gt; 12:21, 13 јуни 2026 (CEST)

== Литература и книжевност ==
Сакам само да ти посочам дека има разлика меѓу двата поими. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] &lt;small&gt;([[User talk:Виолетова|разговор]])&lt;/small&gt; 16:02, 30 октомври 2026 (CET)

:Благодарам. -- [[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 21:45, 30 октомври 2026 (CET)</text>
      <sha1>f3lkmclkx2yq3sj3xi5ofonkarul773</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651691</id>
      <parentid>5651690</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T20:45:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <origin>5651691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49581" sha1="tu83ccnl7naugewq5z2qde4qjdhe25u" xml:space="preserve">{{добредојде}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 21:25, 24 јули 2020 (CEST)

== Исус ==
Здраво. Белешката којашто сте ја додале во статијата „[[Исус]]“ и се однесува на неговото обожување во христијанството како Син Божји ја отстранив затоа што не и местото во тој дел од статијата. Ако забележите внимателно, статијата се однесува за историската личност и затоа е потребно сите факти во врска со неговиот живот да бидат изнесени непристрасно. Неговото место во религиите си е објаснето во делот со поднаслов „[[Исус#Исус во религиите|Исус во религиите]]“. Инаку, секоја чест за статијата „[[Свети Јосиф]]“. Поздрав и продолжете со качествените уредувања и понатаму.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] &lt;small&gt;([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])&lt;/small&gt; 19:59, 4 јануари 2021 (CET)

== Свети Јосиф ==
Здраво. Се извинувам за задоцнетиот одговор. Ја препрочитав статијата и направив некои технички измени, а највидлива промена е тоа што цитатите ги извадив од текстот. Сега мислам дека статијата ги исполнува критериумите за да биде избрана и затоа повторно ја [[Википедија:Кандидати за избрана статија/Свети Јосиф/2|предложив]]. Сепак, ова е само мое мислење и не мора да значи дека останатите уредници ќе бидат согласни. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] &lt;small&gt;([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])&lt;/small&gt; 09:34, 22 февруари 2021 (CET)

== Свети Јосиф ==
{| class=&quot;messagebox standard-talk&quot;
|-
|[[Податотека:Cscr-featured.svg|50п]] 
|Статијата '''[[Свети Јосиф]]''', која Вие ја создадовте и проширивте, го доби статусот „'''[[Портал:Избрана содржина|избрана статија]]'''“. Ве повикувам да продолжите со уредувањето на квалитетни статии кои во иднина би можеле да се стекнат со овој статус.
|}
Одлична работа!--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] &lt;small&gt;([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])&lt;/small&gt; 13:10, 1 март 2021 (CET)

Фала Кирил. :) [[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 14:03, 1 март 2021 (CET)

== Translation request ==

Hello. I am a user from the English Wikipedia who is studying physics, which is why this message is in English. I was hoping you could refer the following rationale on [[Предлошка:Својства на масата]] to mkwiki's local deletion venue?
:This template ([[en:Template:Properties of mass]]) was brought up on enwiki at [[en:Wikipedia_talk:WikiProject_Physics#Template:Properties_of_mass_WP:OR?]] and nominated at [[en:Wikipedia:Templates_for_discussion/Log/2021_March_26#Template:Properties_of_mass]] due to concerns about [[ВП:ОИ|свои истражувања]] ([[en:Wikipedia:No original research|original research]]) — namely, that it connects five formulas involving mass in a nonsensical and fringe manner, with jumbled statements like {{Пзт|квантното однесување на масата во однос на локалната геометрија}}. Currently, the template is used only on a single page, [[Шварцшилдов полупречник]] ([[en:Schwarzchild radius]]).
[[User:LaundryPizza03|LaundryPizza03]] &lt;small&gt;([[User talk:LaundryPizza03|разговор]])&lt;/small&gt; 18:53, 29 март 2021 (CEST)

== Земи учество во СИЕ Пролет 2021 ==

Здраво, во периодот од 1 до 30 април ќе се одржува регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2021“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници по однапред предложени списоци. Се разбира, дозволено е и пишување статии надвор од предложените списоци на заедниците. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја проектната страница за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија.[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] &lt;small&gt;([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])&lt;/small&gt; 21:03, 3 април 2021 (CEST)
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&amp;oldid=4491191 --&gt;

== Опомена ==

Не може да ти текне наеднаш дека според тебе треба акценти и тоа да го примениш во стотици статии. Следен ваков потег и ќе бидеш санкциониран, без разлика на твоите уредувања. Јас сега ги отповикувам сите твои уредувања, затоа што ова е целосно неприфатливо. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 10:12, 2 март 2022 (CET)

:@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], да, во право си. Се извинувам. Сепак мислам треба да ставаме само кај некои статии каде што е специфично (на пример Јане Сандански, повеќето (тие што читаат, што не се запознаени многу со акцент, правопис итн.) го ставаат акцентот на второто „а“, а треба на првото. Но сепак згрешив што сам си терав, секако требаше сите да се договориме/да се согласат. Извини уште еднаш,
:П.С. Кај статијата „Македонци“ сè уште стои акцент. Ти го остави или не си го видел? Прашувам за да не испаднам крив. Поздрав. :) [[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 10:31, 2 март 2022 (CET)

== [[Руско-украинска војна]] ==

Добро попладне! Извинете што ве мачам, дали можете да ги поправите граматичките, лексичките и правописните грешки во оваа многу важна статија? Би бил многу благодарен, поздрав од Украина.

== Лив и Мади ==

Hello, can you translate what I wrote about [[Лив и Мади]] at [[Википедија:Песок]]? It came from [[sr:Лив и Меди]]. [[Special:Contributions/2600:1700:53F0:AD70:48DC:DE73:3234:75C8|2600:1700:53F0:AD70:48DC:DE73:3234:75C8]] &lt;small&gt;([[User talk:2600:1700:53F0:AD70:48DC:DE73:3234:75C8|разговор]])&lt;/small&gt; 02:26, 19 март 2022 (CET)

:Could you make any improvements to [[Оливер и компанија]]? It unfortunately is not much better in Serbian either. But it's best in English, like almost all articles are. The same can be said for many movies in the Disney films category. They aren't that good here, but are in English and possibly some other languages. [[Special:Contributions/2600:1700:53F0:AD70:F9F9:2811:88BE:33D2|2600:1700:53F0:AD70:F9F9:2811:88BE:33D2]] &lt;small&gt;([[User talk:2600:1700:53F0:AD70:F9F9:2811:88BE:33D2|разговор]])&lt;/small&gt; 04:51, 20 март 2022 (CET)

== Инфокутија за видеоигри ==

Бидејќи имам борба со вандали на мојата страница кои ми враќаат уредувања (заклучно со одговорот за тебе), ќе ти пишам тука. Ја бев поправил работата, правејќи измени во [[Модул:Infobox]], но гледам дека [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D1%83%D0%BB:Infobox&amp;action=history Carshalton ми ги вратил измените]. Обрати се [[Разговор со корисник:Carshalton|кај него]] и прашај го зошто го направил тоа, за да не испадне да си ги враќаме измените без да ги знаеме причините. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] &lt;small&gt;([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])&lt;/small&gt; 09:59, 18 октомври 2022 (CEST)
:{{одговор|Bjankuloski06}} му пишав вчера, но ми нема вратено. Сепак мислам дека треба да се врати таа измена, бидејќи пишува дека инфокутијата не постои на статиите каде што се користи. —[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 15:26, 19 октомври 2022 (CEST)

==Слеано пишување==
Според ПМЈ 2017 стр.76 сложените прилози може да се пишуваат и разделено:
„''Ако двата дела на овие прилози посебно се акцентираат, тогаш се пишуваат разделено: прв пат, четири пати, многу пати, неколку пати, често пати.''“ [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] &lt;small&gt;([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])&lt;/small&gt; 12:28, 11 јуни 2023 (CEST)
:@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]], во право си. Значи според ова, зависи од авторот како ќе одлучи да го акцентира. Го вратив назад на неколку пати. Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 20:48, 11 јуни 2023 (CEST)

==Бостонско колење==
Andrew012, предлагам насловот на статијата „Бостонско колење“ да се преименува во „Бостонско крвопролевање“. Македонски зборови за масовно убивање (масакр) според ДРМЈ и ОДРМЈ се колеж и крвопролевање. Колеж сепак повеќе навестува дека се работи за колење, а во случајов се работи за стрелање. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] &lt;small&gt;([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])&lt;/small&gt; 20:54, 9 октомври 2023 (CEST)
:{{одговор|P.Nedelkovski}}, се согласувам. Сменето. Според мене, синоним за „масакр“ може и „колење“, но не за оваа статија. На Гугл преведувач на пример, на руски, бугарски и српско-хрватски дава и „колење“. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 21:14, 9 октомври 2023 (CEST)
::{{Готово}} [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] &lt;small&gt;([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])&lt;/small&gt; 08:23, 19 октомври 2023 (CEST)

== Академија Гонкур ==

Здраво Ендрју. Академија Гонкур е установа/здружение, па според ПМЈ 70/71 стр. 48, 49, се пишуваат со голема буква. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] &lt;small&gt;([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])&lt;/small&gt; 21:47, 9 ноември 2023 (CET)

:Во право си. Го изменив, благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 21:59, 9 ноември 2023 (CET)

== Без потпис во страниците за разговор ==

Здраво, кога создаваш страници за разговор со шаблонот СЗР или Страница за разговор, нема никаква потреба да се потпишуваш и да го има твоето корисничко име, тоа е веќе прикажано на страницата за историја. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 16:21, 12 ноември 2023 (CET)
:@[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]], знам, но не знам зошто, некогаш самото ми става потпис, и заборавам да си го тргнам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 17:08, 12 ноември 2023 (CET)
::@[[Корисник:Andrew012p|Andrew012p]] Од пред некое време го сменија изгледот на оваа страница и веројатно тоа е проблемот. Така, за да го избегнеш ова, наместо да одиш на „започни разговор“ оди горе десно и одбери „создај извор“ и така ќе можеш да го внесеш шаблонот без твојот потпис. Дури сега и јас сфаќам дека ова е пропуст на новиот изглед :) --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 17:13, 12 ноември 2023 (CET)

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2023 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James &lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 23:24, 3 февруари 2024 (CET)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&amp;oldid=26173705 --&gt;

== Comments about Isabelle de Charrière ==

Hello Andrew012p, Thanks for starting the article about Isabelle de Charrière for the MK Wikipedia.  There are some errors I think. She can't have written a lot to her mother in 1776, because her mother died in 1768. Second, in Paris she only met Benjamin Constant in 1786. Germaine de Staël visited her in 1793 and in 1794 in her house in Colombier as their only meetings. Third, she don't emigrate to Paris. She only returned home after 1 1/2 year. Not because she lost a lot of money. What are your sources? Please correct the text. [[User:Boss-well63|Boss-well63]] &lt;small&gt;([[User talk:Boss-well63|разговор]])&lt;/small&gt; 16:17, 8 септември 2024 (CEST)
:I think I fixed it now. Changed it so she wrote letters before her death. As for Germaine de Staël, the sources are from [https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%AD%D0%A1%D0%91%D0%95/%D0%A8%D0%B0%D1%80%D1%80%D1%8C%D0%B5%D1%80,_%D0%98%D0%B7%D0%B0%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B0-%D0%93%D0%B8%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B0-%D0%90%D0%B3%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%81%D0%B0 Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary] in  Russian. Also, this is the response of ChatGPT when I ask it when and where did Isabelle de Charrière and Germaine de Staël meet:

:„Germaine de Staël and Isabelle de Charrière met in 1794 at the home of the Swiss philosopher and writer Jacques Necker, who was also Germaine de Staël's father. The meeting took place in Paris, where Necker was hosting a gathering. This encounter was significant in their lives, as it led to a lasting friendship and intellectual exchange between the two distinguished women.“ --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 17:00, 8 септември 2024 (CEST)
::Thanks Andrew012p for updating your text. When reading her 'Correspondance' you see there exists only one letter to her her mother and none to her aunt. The brockhaus text is however out of date. The value of their money was down by the value of '''the shares of [[Холандската источноиндиска компанија''']] in 1784 they owned. When reading her 'Correspondance' you see there exists only one letter to her her mother and none to her aunt. Her first novel was Le Noble from 1763. Success with correcting. [[User:Boss-well63|Boss-well63]] &lt;small&gt;([[User talk:Boss-well63|разговор]])&lt;/small&gt; 11:14, 9 септември 2024 (CEST)  They returned to Colombier in 1787. The French Revolution started in 1789. [[User:Boss-well63|Boss-well63]] &lt;small&gt;([[User talk:Boss-well63|разговор]])&lt;/small&gt; 11:38, 9 септември 2024 (CEST)
:::Thank you for the information. It's fixed now. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 15:46, 9 септември 2024 (CEST)
::::Thanks Andrew012p for updating your text. Almost perfect. Only my advice is change 1776 in 1762 and letters to mother in friends (looking at the Correspondance database). Greetings [[User:Boss-well63|Boss-well63]] &lt;small&gt;([[User talk:Boss-well63|разговор]])&lt;/small&gt; 18:29, 10 септември 2024 (CEST)
:::::Done. Thanks. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 22:47, 13 септември 2024 (CEST)

== Преглед околу моја статија ==
Добар ден Andrew012,&lt;br&gt;
Ти пишувам околу статијата [[Ден во животот (жанр)]] бидејќи гледам во скорешни промени често пишуваш/преведуваш такви теми. Да ја погледнеш кога ќе имаш време и да воочиш дали има грешки околу моето толкување на жанрот.&lt;br&gt;
Поздрав --[[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 11:44, 4 декември 2024 (CEST)
::@[[User:Jtasevski123|Jtasevski123]], не беше лош преводот, но внимавај на дијалекти и англизми. „Особа“ е дијалект. Во иднина ако не си сигурен, проверувај го Дигиталниот речник на македонскиот јазик и Официјалниот дигитален речник (овој се претпочита од Институтот за македонски јазик, бидејќи Дигиталниот речник содржи и дијалектни зборови). Го сменив насловот во „Еден ден од животот“, зашто тоа е посоодветно. Наместо црта (-), ставај цртичка (—) за да изгледа страницата поестетска, како и задолжителни [[Надреден знак|надредени знаци]]. Исто така, во „Предмет на Википодатоци“ не треба да го ставаш тоа што е во заграда. Вака треба да [https://www.wikidata.org/wiki/Q55609186 изгледа].

::Најголемиот проблем би рекол е буквалното преведување. Секогаш пробувај преводот да ти биде поразличен од оригиналот, поготово ако изворниот текст е сложен. Целта е да создаваме квалитетни страници на македонски јазик, каде луѓето кога ќе помислат на нашата Википедија, ќе кажат: „Има предобри страници“, а не да преведуваме само „за да има нешто на македонски“. Слободно измени си ја страницата ако нешто не ти се допаѓа. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 19:19, 4 декември 2024 (CET)

== Translation request ==

Hello, Andrew012p.

Can you translate and create the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Macedonian Wikipedia?

Kindest regards, [[User:Moroike|Moroike]] &lt;small&gt;([[User talk:Moroike|разговор]])&lt;/small&gt; 19:50, 20 декември 2024 (CET)
:Done. Have a good day. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 19:56, 20 декември 2024 (CET)
::Thank you very much for the new article and Happy New Year. [[User:Moroike|Moroike]] &lt;small&gt;([[User talk:Moroike|разговор]])&lt;/small&gt; 21:51, 20 декември 2024 (CET)

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 07:22, 26 јануари 2025 (CET)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;

== Земете учество во уредувачкиот натпревар на тема „Хемиски елементи и изотопи“.  ==

Здраво Andrew012p, те повикувам да се приклучиш на натпреварот „Хемиски елементи и изотопи“ и да создадеме повеќе статии за хемиските елементи и изотопи во периодот од 10 февруари до 9 март, со кој сакаме да создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/Хемиски елементи и изотопи|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 11:19, 18 февруари 2025 (CET)

== Земете учество во СИЕ Пролет 2025 ==

Здраво Andrew012p, те повикувам да се приклучиш на регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2025“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2025|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 08:22, 1 април 2025 (CEST)

== Фериде Рушити ==

Те молам не ги уредувај статиите кои ги креирам како дел од натпреварот. Не знам дали статијата сега ќе биде прифатена, а и покрај тоа бидејќи направи уредување пред да го пибликувам моето биле изгубени моите подобрувања и сега треба одново да ги правам. [[User:19user99|19user99]] &lt;small&gt;([[User talk:19user99|разговор]])&lt;/small&gt; 00:53, 7 април 2025 (CEST)

:Не грижи се. Ќе биде прифатена. :) Нема да ти ги уредувам. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 12:34, 7 април 2025 (CEST)

== Барање за оценувачки статус ==

Добар ден, се пријавив како кандидат за оценувачки статус. Можете да ја видете мојата кандидатура во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81 тековните номинации]. Ако имате време ве молам гласајте, ако имате проблем со мојата кандидатура ве молам [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0 дискутирајте го во самата номинација], сакам да го подобрам мојот придонес во македонската Википедија. Ви благодарам. [[User:Gurther|Gurther]] &lt;small&gt;([[User talk:Gurther|разговор]])&lt;/small&gt; 12:37, 16 мај 2025 (CEST)

== Викисредба (29 мај 2025) ==

Добар ден Андреј, ве поканувам на третата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 29 мај во „Daily Food &amp; Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (29 мај 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 09:51, 26 мај 2025 (CEST)

== Земете учество во уредувачката седмица „Управување со отпад“ ==

Здраво Андреј, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Управување со отпад|Управување со отпад]]“, која ќе трае од 2 до 8 јуни 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Управување со отпад|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 09:45, 3 јуни 2025 (CEST)

== Викисредба (30 јуни 2025) ==

Добар ден Andrew012p, ве поканувам на четвртата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 30 јуни во „Daily Food &amp; Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (30 јуни 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 13:51, 27 јуни 2025 (CEST)

== Статии без илустрација 2025 ==

Добар ден Andrew012p, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 15:00, 1 јули 2025 (CEST)

== Предмет на Википодатоци ==
Не знаем како да додадем јазикот? Лево имам опцијата Create new item. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 22:27, 1 јули 2025 (CEST)
:@[[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]], тоа е Wikidata. Таму само пребарај кај „Search“ тоа што сакаш и додади кај делот „Македонски“. Инаку, кога ќе создадеш статија на Македонската википедија и ја сврзеш со англиската (или која било) верзија, лево ти пишува „Предмет на Википодатоци“, тоа директно те води кон Wikidata за таа статија. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 23:11, 1 јули 2025 (CEST)

== Енканто: Нашиот волшебен свет ==

Could you please add more content to [[Енканто: Нашиот волшебен свет]]? [[Special:Contributions/2600:1700:C910:2960:3C91:35C3:B1FA:64AC|2600:1700:C910:2960:3C91:35C3:B1FA:64AC]] &lt;small&gt;([[User talk:2600:1700:C910:2960:3C91:35C3:B1FA:64AC|разговор]])&lt;/small&gt; 22:25, 23 јули 2025 (CEST)

:I am not at home with a computer. I will try to expand it once I get home in a week. Cheers. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 22:30, 23 јули 2025 (CEST)

::What about [[Снежното Кралство]]? [[Special:Contributions/2600:1700:C910:2960:8CDB:8345:BE07:4D58|2600:1700:C910:2960:8CDB:8345:BE07:4D58]] &lt;small&gt;([[User talk:2600:1700:C910:2960:8CDB:8345:BE07:4D58|разговор]])&lt;/small&gt; 02:39, 30 јули 2025 (CEST)
:::Done. I couldn't find the Macedonian poster. For these kind of old movies, Macedonian posters unfortunately usually don't have archives on sites or the links are dead so its harder to find them but I'm certain they have been made. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 09:32, 30 јули 2025 (CEST)

== Уредувачки маратон - Филм ==

Добар ден Andrew012p, ве повикувам да се приклучите на уредувачкиот маратон на тема '''„Филм“''' по повод меѓународната иницијатива '''[[metawiki:Wiki_Loves_Film|ВикиГоСакаФилмот]]'''. Маратонот е еднодневен, со што само ќе се вреднуваат статии создадени на 18 август, при што треба да одберете од наведениот [[metawiki:Wiki_Loves_Film/Articles|список]] и во опис да ставите #wikifilm. Една статија од новосоздадените ќе биде наградена со награда. Наградата ќе биде доделена јавно, во живо на [[Инстаграм]], преку извлекување. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки маратони - Филм|проектната страница]] за маратонот и земете учество. Ако имате какви било прашања слободно можете да ги поставите во одговор тука или да ми пишете на мојата разговорна страница. Убав ден!  [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 11:03, 18 август 2025 (CEST)

== Контакт ==

Здраво Андреј, ти испратив е-пошта преку Википедија, во случај ако не ја користиш таа е-пошта би те замолил да ме исконтактираш на jovan@wikimedia.mk за да ти споделам некои информации. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 11:16, 4 септември 2025 (CEST)

== Земете учество во уредувачкиот натпревар на тема „Европска книжевност“. ==

Здраво Андреј, те повикувам да се приклучиш на уредувачкиот натпревар „Европска книжевност“ кој ќе се одржи во периодот од 13 септември до 12 октомври, со кој сакаме да подобриме и создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/Европска книжевност|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 12:29, 11 септември 2025 (CEST)

== Викисредба (23 септември 2025) ==

Добар ден Андреј, ве поканувам на петата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 23 септември во „Daily Food &amp; Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (23 септември 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 18:47, 21 септември 2025 (CEST)

== Употреба на „Закосен наслов“ и опцијата „закосено“  ==

Здраво Andrew012p. Многу ви благодарам за досегашната соработка. Едниствено сакам да ви скренам внимание за употребата за „Закосен наслов“. Повеќе можете да прочитате во пораката подолу, која ја ставив на „Селска чешма“ како би можеле со овој проблем да се запознаат сите уредувачи на македонската Википедија. Благодарам :)

Почитувани, ќе ве молам да се избегнува употребата на постоечкиот „Закосен наслов“ . Од причина што одредени букви во кириличното писмо користено со опцијата „Закосен наслов“ или „закосено“ не се македонски, туку се бугарски. Ако сакате да дознаете повеќе за оваа проблематика, можете да го контактирате македонскиот експерт и творец на македонски фонтови, Ласко Ѓуровски или некој од Институтот за Македонски јазик „Крсте Мисирков“ од Скопје. Господинот Ѓуровски, веќе подолго време се залага македонските институции да користат целосно македонски фонтови. Тој би можел да ни помогне и нам, на Википедија, со инсталирање и користење на закосен фонт со (сите) македонски букви. Во меѓувреме, ќе ве молам да се избегнува употреба на постоечкиот закосен фонт на Википедија, освен кога се користи за латинично писмо. Би било добро ако ова им се пренесе на сите уредувачи на македонската Википедија - да се избегнува употребата на постоечкиот закосен наслов и опцијата закосено. Благодарам. [[User:Morningvoice|Morningvoice]] &lt;small&gt;([[User talk:Morningvoice|разговор]])&lt;/small&gt; 15:16, 5 октомври 2025 (CEST)
:Здраво, [[Корисник:Morningvoice|Morningvoice]]. Веќе одамна сме запознаени со ова, но според мене треба да се следат правилата и да се става закосен наслов. Кога од техничка страна ќе го средат, автоматски закосениот наслов ќе биде прилагоден на македонска верзија. 
:П.С. „—“ на почетокот на статиите ја заменува буквата „е“. Погрешно е да ставиш „— е роман...“. Ова е долга традиција на Македонската википедија. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 19:51, 6 октомври 2025 (CEST)
::Благодарам. Поздрав :) [[User:Morningvoice|Morningvoice]] &lt;small&gt;([[User talk:Morningvoice|разговор]])&lt;/small&gt; 04:15, 7 октомври 2025 (CEST)

== Земете учество во уредувачката седмица „Риби“ ==

Здраво Andrew012p, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Риби|Риби]]“, која ќе трае од 21 до 27 ноември 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Риби|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме Википедија на македонски јазик. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 12:51, 19 ноември 2025 (CET)

== Уредувачки денови и викенди 2026 ==

Добар ден, започна предизвикот [[Википедија:Уредувачки денови 2026|уредувачки денови]] и [[Википедија:Уредувачки викенди 2026|викенди]] за 2026 година. Ве поканувам да се приклучите на предизвикот, со тоа што од оваа година наградите ќе бидат на месечно ниво каде што треба да се исполнат следните услови:

* Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и
* Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии '''од тековниот месец'''.

Ако имате какви било прашања слободно обратете ми се на мојата разговорна страница! Пријатен ден!  [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 12:08, 5 јануари 2026 (CET)

== Викисредба (9 февруари 2026) ==

Добар ден Andrew012p, ве поканувам на втората викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 9 февруари во „Daily Food &amp; Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (9 февруари 2026)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на ''Google Maps''). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 09:32, 2 февруари 2026 (CET)

== Translation request ==

Hello, Andrew012p. 

Can you translate and upload the article about the dormant supervolcano [[:en:Campi Flegrei]] in Macedonian Wikipedia? 

Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] &lt;small&gt;([[User talk:Kurcke|разговор]])&lt;/small&gt; 08:42, 13 март 2026 (CET)
:Done. Have a good day. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 22:57, 13 март 2026 (CET)
::Thank you very much. [[User:Kurcke|Kurcke]] &lt;small&gt;([[User talk:Kurcke|разговор]])&lt;/small&gt; 23:31, 13 март 2026 (CET)

== Земете учество во СИЕ Пролет 2026 ==

Здраво Andrew012p, те повикувам да се приклучиш на регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2026“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2026|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 13:47, 2 април 2026 (CEST)

== Испратена е-пошта ==

Добар ден Андреј, ти испратив е-пошта од jovan@wikimedia.mk, па штом си во можност провери.

Убав ден. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 12:02, 12 јуни 2026 (CEST)

== Гласање за избрана статија ==

Добар ден, доколку можете ве молам гласајте во [[Википедија:Кандидати за избрана статија/Александар Мартулков|мојата номинација на Александар Мартулков за избрана статија]]. Ви благодарам, поздрав. [[User:Gurther|Gurther]] &lt;small&gt;([[User talk:Gurther|разговор]])&lt;/small&gt; 12:21, 13 јуни 2026 (CEST)

== Литература и книжевност ==
Сакам само да ти посочам дека има разлика меѓу двата поими. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] &lt;small&gt;([[User talk:Виолетова|разговор]])&lt;/small&gt; 16:02, 30 октомври 2026 (CET)

:Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] &lt;small&gt;([[User talk:Andrew012p|разговор]])&lt;/small&gt; 21:45, 30 октомври 2026 (CET)</text>
      <sha1>tu83ccnl7naugewq5z2qde4qjdhe25u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Милан Завков</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1253412</id>
    <revision>
      <id>5651754</id>
      <parentid>5639890</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T00:51:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aprilija50.A.D</username>
        <id>119801</id>
      </contributor>
      <origin>5651754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6304" sha1="a2yrhvynbfun9kbx6krba87v5nldh6n" xml:space="preserve">{{Инфокутија за личност
| име             = Милан Завков
| портрет         = Милан Завков хармоникаш.jpg
| px              = 
| опис            = 
| родено-име      = 
| роден-дата      = {{роден на|1|јули|1962}} 
| роден-место     =  {{роден во|Скопје}}
| починал-дата    = {{починал на и возраст|df=yes|2023|2|6|1962|7|1}}
| починал-место     =  {{починат во|Скопје}}
| починал-причина = 
| националност    = [[Македонец]]
| познат          = 
| занимање        = хармоникаш
| сопружник       = 
| татко           = 
| мајка           = 
| родители        = 
| роднини         =
| деца            = 
}}
'''Милан Завков''' ({{роден во|Скопје}}, {{роден на|1|јули|1962}} — {{починат во|Скопје}}, {{пн|6|февруари|2023}})&lt;ref&gt;{{нмс| title=Почина Милан Завков – легенда на хармониката | url=https://umno.mk/pocina-milan-zavkov-legenda-na-harmonikata/ | work= | publisher=Умно | date=7.02.2023 | accessdate=12 февруари 2023}}&lt;/ref&gt; — македонски виртуозен хармоникаш и музички творец.

== Животопис==
Завков хармоника започнал да свири кога имал 8 години. Првиот обид го имал на 14 години, кога бил дел од оркестарот на [[Ѓорѓи Димчевски]] во ансамблот „Млад Танец“. Во раните години, Завков свирел во [[КУД „Мирче Ацев“]]. Во времето кога се запишал на студии, немало отсек за хармоника. Така, тој дипломирал на музичката академија во Скопје, а главен инструмент му бил [[контрабас]]. Со октетот „Македонија“ ја снимил својата прва плоча, во 1970 година со четири ора.

Работел заедно со саксофонистот [[Ферус Мустафов]], и бил долгогодишен член на групата „Македонски мерак“, а подоцна и на дел од ансамблот „[[Танец (ансамбл)|Танец]]“ како симбол на македонскиот традиционален фолклор. Автор е на голем број песни, изведувани од страна на [[Виолета Томовска]], [[Гоце Арнаудов]], [[Ефто Пупиновски]], [[Благица Павловска]], [[Анета Мицевска]], [[Ленче Кукиќ]] и [[Горан Кукиќ]], и музичките групи [[Група Маестро]] и [[Група Академци]].

Починал на 6 февруари 2023 г. од [[срцев удар]].

== Музичко творештво ==
Завков направил музика за голем број на песни на наши познати изведувачи:
* Љуби ме Иле Илија (песна на [[Атина Апостолова]]) (1986)
* Ти ми можеш се (песна на [[Атина Апостолова]]) (1989)
* Ај засвирете млади момчиња (песна на [[Виолета Томовска]]) (1990)
* Каде брзаш животе (песна на [[Виолета Томовска]]) (1992)
* Оди тивко (песна на [[Виолета Томовска]]) (1992)
* Гори душата (песна на [[Виолета Томовска]]) (1993)
* Три срца јас да имам (песна на [[Виолета Томовска]]) (1993)
* [[Камен да беше срцето]] (песна на [[Виолета Томовска]])
* Мораш душо да ме разбереш (песна на [[Благица Павловска]]) (1994)
* Нема друга Македонија (песна на [[Војо Стојановски]])
* Стамбол град (песна на [[Благица Павловска]]) 
* Сон си сони мома Трена (песна на Никола Костадиноски-Кољо) (1996)
* Те видов, и се заљубив (песна на [[Атина Апостолова]]) (1998)
* Свири мајсторе (песна на [[Гоце Арнаудов]]) (1999)
* Што ако отрезнам (песна на [[Ефто Пупиновски]]) (2000)
* Засвири една наша Милане (песна на [[Сузана Спасовска]]) (2001)
* Лазарополе таму најгоре (песна на [[Наум Петрески]]) (2003)
* Лична Јовано (песна на [[Наум Петрески]]) 
* Суводолица (песна на [[Војо Стојановски]]) (2003)
* Кој ја роди песната (песна на [[Зуица Лазова]]) (2006)
* Македонија во моето срце (песна на [[Ванчо Тарабунов]]) 
* Отвори Јано пенџери (песна на [[Група Маестро]]) (2012)
* Да се врати младоста (песна на [[Мето Богданов]]) (2014)
* Горчи (песна на [[Група Маестро]]) (2015)
* Верувај ми (песна на [[Група Маестро]]) (2016)
* До зори (песна на [[Мето Богданов]]) (2017)
* Дајте песна некоја (песна на [[Душко Георгиевски]]) (2023)

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=0ZZ67oxvN64 Емисија на „Ја сакам Македонија“ посветена на Милан Завков] — YouTube

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Завков, Милан}}
[[Категорија:Македонски хармоникаши]]
[[Категорија:Родени во 1962 година]]</text>
      <sha1>a2yrhvynbfun9kbx6krba87v5nldh6n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Црква „Св. Тома“ - Граиште</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1286594</id>
    <revision>
      <id>5651641</id>
      <parentid>5157923</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:10:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <origin>5651641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6548" sha1="5hjv7p7y0tysggdgybjg31zj4700tjs" xml:space="preserve">{{Инфокутија Македонска црква
 |име               = Свети Тома
 |слика             = Црква „Св. Тома“ - Граиште.jpg
 |големина на слика = 250п
 |опис              = Поглед на црквата и камбанаријата
 |епархија          = Крушевско-демирхисарска
 |намесништво       = Крушевско-демирхисарско
 |парохија          = Слепчанска
 |координати        = {{coord|41|13|27.8|N|21|13|45.7|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}}
 |место             = Граиште
 |општина           = Демир Хисар
 |држава            = Македонија
 |патрон            = [[Апостол Тома]]
 |изградба          = XV - XVI век&lt;br&gt;2002 (обновен)
 |завршено          = 
 |осветување        = 
 |живопис           = 
 |ктитор            = 
 |зограф            = 
 |рушење            = 
 |запалена          = 
 |водство           = 
 |мрежно место      = 
 |архитектонски тип = трокорабна
 |архитектонски стил= 
}}

'''Свети Тома''' — главна манастирска црква на [[Граишки манастир|Граишкиот манастир]] во [[демирхисарско]]то село [[Граиште]], [[Македонија]].&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}&lt;/ref&gt;

== Местоположба ==

Манастирот и црквата се сместени југоисточно од Граиште и југозападно од [[Вардино]].&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|page=25|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|url=http://www.kovz.gov.mk/WBStorage/Files/karta%20i%20tekst%20spoeno.pdf|access-date=2021-12-25|archive-date=2014-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20140124073111/http://www.kovz.gov.mk/WBStorage/Files/karta%20i%20tekst%20spoeno.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Манастирот е граден во [[Доцен среден век|доцниот среден век]], но уништен во [[XVIII век]]. Возобновен е во [[2002]] г. врз темелите на [[Шути Манастир|стариот храм]].

Од натпис на фрагмент од службен [[минеј]] за месец септември од XVI век од манастирската библиотека дознаваме дека книжевникот Спиридон учел, живеел и творел во манастирот кон крајот на XVI и почетокот на XVII век.&lt;ref name=&quot;Мој Роден Крај&quot;&gt;{{нмс | url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=360 | title=Граиште | access-date=20 август 2018 | publisher=Мој Роден Крај | archive-date=2018-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180820105705/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=360 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Црквата е релативно голема, [[конха|триконхална]], со [[нартекс]] и две [[купола|куполи]]. Изѕидана е од кршен камен со малтер.&lt;ref name=&quot;Димитров 18&quot;&gt;{{Никола Димитров|18}}&lt;/ref&gt; По нејзиниот облик се смета дека старата црква била меѓу најстарите манастирски цркви во Демирхисарско ([[Железник]]),&lt;ref&gt;{{нмс |title=www.visitpelagonia.mk |url=http://www.visitpelagonia.mk/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=76&amp;Itemid=54&amp;lang=mk |accessdate=2021-02-14 |archivedate=2011-05-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110520033328/http://www.visitpelagonia.mk/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=76&amp;Itemid=54&amp;lang=mk }}&lt;/ref&gt; и познато е дела била градена е во [[XV век|XV]] - [[XVI век]].&lt;ref name=&quot;Димитров 18&quot;/&gt; Царските двери од храмот се пренесени во црквата „[[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бучин|Рождество на пресв. Богородица]]“ во [[Бучин]].&lt;ref name=&quot;Палигора 146&quot;&gt;{{наведена книга |title= Неколку царски двери од ХVІ и ХVІІ век во регионите на Пелагониjа и Преспа, во: Прилози ХLІV 1-2, посветени на академик Цветан Грозданов по повод 50 години научноистражувачка деjност. Зборник на трудови од научниот собир одржан на 4 октомври 2012 година во Охрид |last=Палигора |first=Ристо |authorlink= Ристо Палигора |coauthors= |year=2013 |publisher= |location=Скопje |isbn= |pages=146 |url= |accessdate=}}&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==
* [[Слепчанска парохија]]
* [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Graište Monastery}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Тома, Граиште}}
[[Категорија:Храмови посветени на Свети Тома во Македонија|Граиште]]
[[Категорија:Манастири во Крушевско-демирхисарската епархија]]</text>
      <sha1>5hjv7p7y0tysggdgybjg31zj4700tjs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651654</id>
      <parentid>5651641</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:52:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <origin>5651654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7823" sha1="0l7w9tgdbyfe0ufswomu7m0jsdqd4zm" xml:space="preserve">{{Инфокутија Македонска црква
 |име               = Свети Тома
 |слика             = Црква „Св. Тома“ - Граиште.jpg
 |големина на слика = 250п
 |опис              = Поглед на црквата и камбанаријата
 |епархија          = Крушевско-демирхисарска
 |намесништво       = Крушевско-демирхисарско
 |парохија          = Слепчанска
 |координати        = {{coord|41|13|27|N|21|13|45|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}}
 |место             = Граиште
 |општина           = Демир Хисар
 |држава            = Македонија
 |патрон            = [[Апостол Тома]]
 |изградба          = XV - XVI век&lt;br&gt;2002 (обновен)
 |завршено          = 
 |осветување        = 
 |живопис           = 
 |ктитор            = 
 |зограф            = 
 |рушење            = 
 |запалена          = 
 |водство           = 
 |мрежно место      = 
 |архитектонски тип = трокорабна
 |архитектонски стил= 
}}

'''Свети Тома''' — главна манастирска црква на [[Граишки манастир|Граишкиот манастир]] во [[демирхисарско]]то село [[Граиште]], [[Македонија]].&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}&lt;/ref&gt;

== Местоположба ==

Црквата се наоѓа југоисточно од селото [[Граиште]] и југозападно од [[Вардино]], односно во планинското подрачје помеѓу Вардино и некогашното село [[Демир Хисар|Мургашево]].&lt;ref name=&quot;x&quot;&gt;{{ГеоНасДХ|страница=18}}&lt;/ref&gt;

== Историја ==

Манастирот и црквата биле подигнати во [[Доцен среден век|доцниот среден век]], но уништени во [[XVIII век]]. Во 1981 година, од црквата биле сочувани само ѕидови на источната страна високо повеќе од 2 метри.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt; Заедно со манастирот, црквата била возобновена во 2002 година врз темелите на [[Шути Манастир|стариот храм]].

По нејзиниот облик се смета дека старата црква била меѓу најстарите манастирски цркви во [[Железник]]&lt;ref&gt;{{нмс |title=www.visitpelagonia.mk |url=http://www.visitpelagonia.mk/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=76&amp;Itemid=54&amp;lang=mk |accessdate=2021-02-14 |archivedate=2011-05-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110520033328/http://www.visitpelagonia.mk/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=76&amp;Itemid=54&amp;lang=mk }}&lt;/ref&gt; и познато е дека била градена е во [[XV век|XV]] - [[XVI век]].&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ 18&quot;/&gt;

Од натпис на фрагмент од службен [[минеј]] за месец септември од XVI век од манастирската библиотека дознаваме дека книжевникот Спиридон учел, живеел и творел во манастирот кон крајот на XVI и почетокот на XVII век.&lt;ref name=&quot;Мој Роден Крај&quot;&gt;{{нмс | url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=360 | title=Граиште | access-date=20 август 2018 | publisher=Мој Роден Крај | archive-date=2018-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180820105705/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=360 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Архитектура ==

Црквата е релативно голема, [[конха|триконхална]], со [[нартекс]] и две [[купола|куполи]]. Изѕидана е од кршен камен со малтер.&lt;ref name=&quot;&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

=== Фрескоживопис ===

Во 1981 година немало сочувани остатоци од живопис.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt; Денес, по обновата, во црквата има делумен живопис во внатрешноста на црквата.

=== Икони и иконостас ===

Денес, во црквата постои дрвен иконостас, но во него нема икони.

Царските двери од храмот биле пренесени во црквата „[[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бучин|Рождество на Пресвета Богородица]]“ во [[Бучин]].&lt;ref name=&quot;Палигора 146&quot;&gt;{{наведена книга |title= Неколку царски двери од ХVІ и ХVІІ век во регионите на Пелагониjа и Преспа, во: Прилози ХLІV 1-2, посветени на академик Цветан Грозданов по повод 50 години научноистражувачка деjност. Зборник на трудови од научниот собир одржан на 4 октомври 2012 година во Охрид |last=Палигора |first=Ристо |authorlink= Ристо Палигора |coauthors= |year=2013 |publisher= |location=Скопje |isbn= |pages=146 |url= |accessdate=}}&lt;/ref&gt;

== Галерија ==

&lt;gallery mode=packed heights=100px&gt;
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 10.jpg|Ниша над влезот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 11.jpg|Западната страна
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 2.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 3.jpg|Влезот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 4.jpg|Внатрешноста
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 5.jpg|Иконостасот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 6.jpg|Фрескопис на таванот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 7.jpg|Крст до влезот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 8.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 9.jpg|Камбанаријата
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво]]
* [[Слепчанска парохија]]
* [[Граиште]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|St. Thomas Church (Graište)}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Тома, Граиште}}
[[Категорија:Храмови посветени на Свети Тома во Македонија|Граиште]]</text>
      <sha1>0l7w9tgdbyfe0ufswomu7m0jsdqd4zm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651655</id>
      <parentid>5651654</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:52:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7838" sha1="opu97818dyy9ph80sbj63n715nw057i" xml:space="preserve">{{Инфокутија Македонска црква
 |име               = Свети Тома
 |слика             = Црква „Св. Тома“ - Граиште.jpg
 |големина на слика = 250п
 |опис              = Поглед на црквата и камбанаријата
 |епархија          = Крушевско-демирхисарска
 |намесништво       = Крушевско-демирхисарско
 |парохија          = Слепчанска
 |координати        = {{coord|41|13|27|N|21|13|45|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}}
 |место             = Граиште
 |општина           = Демир Хисар
 |држава            = Македонија
 |патрон            = [[Апостол Тома]]
 |изградба          = XV - XVI век&lt;br&gt;2002 (обновен)
 |завршено          = 
 |осветување        = 
 |живопис           = 
 |ктитор            = 
 |зограф            = 
 |рушење            = 
 |запалена          = 
 |водство           = 
 |мрежно место      = 
 |архитектонски тип = трокорабна
 |архитектонски стил= 
}}

'''Свети Тома''' — главна манастирска црква на [[Граишки манастир|Граишкиот манастир]] во [[демирхисарско]]то село [[Граиште]], [[Македонија]].&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}&lt;/ref&gt;

== Местоположба ==

Црквата се наоѓа југоисточно од селото [[Граиште]] и југозападно од [[Вардино]], односно во планинското подрачје помеѓу Вардино и некогашното село [[Демир Хисар|Мургашево]].&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;&gt;{{ГеоНасДХ|страница=18}}&lt;/ref&gt;

== Историја ==

Манастирот и црквата биле подигнати во [[Доцен среден век|доцниот среден век]], но уништени во [[XVIII век]]. Во 1981 година, од црквата биле сочувани само ѕидови на источната страна високо повеќе од 2 метри.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt; Заедно со манастирот, црквата била возобновена во 2002 година врз темелите на [[Шути Манастир|стариот храм]].

По нејзиниот облик се смета дека старата црква била меѓу најстарите манастирски цркви во [[Железник]]&lt;ref&gt;{{нмс |title=www.visitpelagonia.mk |url=http://www.visitpelagonia.mk/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=76&amp;Itemid=54&amp;lang=mk |accessdate=2021-02-14 |archivedate=2011-05-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110520033328/http://www.visitpelagonia.mk/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=76&amp;Itemid=54&amp;lang=mk }}&lt;/ref&gt; и познато е дека била градена е во [[XV век|XV]] - [[XVI век]].&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ 18&quot;/&gt;

Од натпис на фрагмент од службен [[минеј]] за месец септември од XVI век од манастирската библиотека дознаваме дека книжевникот Спиридон учел, живеел и творел во манастирот кон крајот на XVI и почетокот на XVII век.&lt;ref name=&quot;Мој Роден Крај&quot;&gt;{{нмс | url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=360 | title=Граиште | access-date=20 август 2018 | publisher=Мој Роден Крај | archive-date=2018-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180820105705/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=360 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Архитектура ==

Црквата е релативно голема, [[конха|триконхална]], со [[нартекс]] и две [[купола|куполи]]. Изѕидана е од кршен камен со малтер.&lt;ref name=&quot;&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

=== Фрескоживопис ===

Во 1981 година немало сочувани остатоци од живопис.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt; Денес, по обновата, во црквата има делумен живопис во внатрешноста на црквата.

=== Икони и иконостас ===

Денес, во црквата постои дрвен иконостас, но во него нема икони.

Царските двери од храмот биле пренесени во црквата „[[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бучин|Рождество на Пресвета Богородица]]“ во [[Бучин]].&lt;ref name=&quot;Палигора 146&quot;&gt;{{наведена книга |title= Неколку царски двери од ХVІ и ХVІІ век во регионите на Пелагониjа и Преспа, во: Прилози ХLІV 1-2, посветени на академик Цветан Грозданов по повод 50 години научноистражувачка деjност. Зборник на трудови од научниот собир одржан на 4 октомври 2012 година во Охрид |last=Палигора |first=Ристо |authorlink= Ристо Палигора |coauthors= |year=2013 |publisher= |location=Скопje |isbn= |pages=146 |url= |accessdate=}}&lt;/ref&gt;

== Галерија ==

&lt;gallery mode=packed heights=100px&gt;
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 10.jpg|Ниша над влезот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 11.jpg|Западната страна
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 2.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 3.jpg|Влезот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 4.jpg|Внатрешноста
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 5.jpg|Иконостасот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 6.jpg|Фрескопис на таванот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 7.jpg|Крст до влезот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 8.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 9.jpg|Камбанаријата
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво]]
* [[Слепчанска парохија]]
* [[Граиште]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|St. Thomas Church (Graište)}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Тома, Граиште}}
[[Категорија:Храмови посветени на Свети Тома во Македонија|Граиште]]</text>
      <sha1>opu97818dyy9ph80sbj63n715nw057i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651656</id>
      <parentid>5651655</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:53:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <origin>5651656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7824" sha1="2lhkk3sifo1srtj15mpq5vkfehvsvhl" xml:space="preserve">{{Инфокутија Македонска црква
 |име               = Свети Тома
 |слика             = Црква „Св. Тома“ - Граиште.jpg
 |големина на слика = 250п
 |опис              = Поглед на црквата и камбанаријата
 |епархија          = Крушевско-демирхисарска
 |намесништво       = Крушевско-демирхисарско
 |парохија          = Слепчанска
 |координати        = {{coord|41|13|27|N|21|13|45|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}}
 |место             = Граиште
 |општина           = Демир Хисар
 |држава            = Македонија
 |патрон            = [[Апостол Тома]]
 |изградба          = XV - XVI век&lt;br&gt;2002 (обновен)
 |завршено          = 
 |осветување        = 
 |живопис           = 
 |ктитор            = 
 |зограф            = 
 |рушење            = 
 |запалена          = 
 |водство           = 
 |мрежно место      = 
 |архитектонски тип = трокорабна
 |архитектонски стил= 
}}

'''Свети Тома''' — главна манастирска црква на [[Граишки манастир|Граишкиот манастир]] во [[демирхисарско]]то село [[Граиште]], [[Македонија]].&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}&lt;/ref&gt;

== Местоположба ==

Црквата се наоѓа југоисточно од селото [[Граиште]] и југозападно од [[Вардино]], односно во планинското подрачје помеѓу Вардино и некогашното село [[Демир Хисар|Мургашево]].&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;&gt;{{ГеоНасДХ|страница=18}}&lt;/ref&gt;

== Историја ==

Манастирот и црквата биле подигнати во [[Доцен среден век|доцниот среден век]], но уништени во [[XVIII век]]. Во 1981 година, од црквата биле сочувани само ѕидови на источната страна високо повеќе од 2 метри.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt; Заедно со манастирот, црквата била возобновена во 2002 година врз темелите на [[Шути Манастир|стариот храм]].

По нејзиниот облик се смета дека старата црква била меѓу најстарите манастирски цркви во [[Железник]]&lt;ref&gt;{{нмс |title=www.visitpelagonia.mk |url=http://www.visitpelagonia.mk/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=76&amp;Itemid=54&amp;lang=mk |accessdate=2021-02-14 |archivedate=2011-05-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110520033328/http://www.visitpelagonia.mk/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=76&amp;Itemid=54&amp;lang=mk }}&lt;/ref&gt; и познато е дека била градена е во [[XV век|XV]] - [[XVI век]].&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Од натпис на фрагмент од службен [[минеј]] за месец септември од XVI век од манастирската библиотека дознаваме дека книжевникот Спиридон учел, живеел и творел во манастирот кон крајот на XVI и почетокот на XVII век.&lt;ref name=&quot;Мој Роден Крај&quot;&gt;{{нмс | url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=360 | title=Граиште | access-date=20 август 2018 | publisher=Мој Роден Крај | archive-date=2018-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180820105705/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=360 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Архитектура ==

Црквата е релативно голема, [[конха|триконхална]], со [[нартекс]] и две [[купола|куполи]]. Изѕидана е од кршен камен со малтер.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

=== Фрескоживопис ===

Во 1981 година немало сочувани остатоци од живопис.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt; Денес, по обновата, во црквата има делумен живопис во внатрешноста на црквата.

=== Икони и иконостас ===

Денес, во црквата постои дрвен иконостас, но во него нема икони.

Царските двери од храмот биле пренесени во црквата „[[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бучин|Рождество на Пресвета Богородица]]“ во [[Бучин]].&lt;ref name=&quot;Палигора 146&quot;&gt;{{наведена книга |title= Неколку царски двери од ХVІ и ХVІІ век во регионите на Пелагониjа и Преспа, во: Прилози ХLІV 1-2, посветени на академик Цветан Грозданов по повод 50 години научноистражувачка деjност. Зборник на трудови од научниот собир одржан на 4 октомври 2012 година во Охрид |last=Палигора |first=Ристо |authorlink= Ристо Палигора |coauthors= |year=2013 |publisher= |location=Скопje |isbn= |pages=146 |url= |accessdate=}}&lt;/ref&gt;

== Галерија ==

&lt;gallery mode=packed heights=100px&gt;
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 10.jpg|Ниша над влезот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 11.jpg|Западната страна
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 2.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 3.jpg|Влезот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 4.jpg|Внатрешноста
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 5.jpg|Иконостасот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 6.jpg|Фрескопис на таванот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 7.jpg|Крст до влезот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 8.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 9.jpg|Камбанаријата
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво]]
* [[Слепчанска парохија]]
* [[Граиште]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|St. Thomas Church (Graište)}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Тома, Граиште}}
[[Категорија:Храмови посветени на Свети Тома во Македонија|Граиште]]</text>
      <sha1>2lhkk3sifo1srtj15mpq5vkfehvsvhl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651657</id>
      <parentid>5651656</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:53:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Наводи */</comment>
      <origin>5651657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7826" sha1="lpjgj7o5kim164e1zbch6st75ehqy9k" xml:space="preserve">{{Инфокутија Македонска црква
 |име               = Свети Тома
 |слика             = Црква „Св. Тома“ - Граиште.jpg
 |големина на слика = 250п
 |опис              = Поглед на црквата и камбанаријата
 |епархија          = Крушевско-демирхисарска
 |намесништво       = Крушевско-демирхисарско
 |парохија          = Слепчанска
 |координати        = {{coord|41|13|27|N|21|13|45|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}}
 |место             = Граиште
 |општина           = Демир Хисар
 |држава            = Македонија
 |патрон            = [[Апостол Тома]]
 |изградба          = XV - XVI век&lt;br&gt;2002 (обновен)
 |завршено          = 
 |осветување        = 
 |живопис           = 
 |ктитор            = 
 |зограф            = 
 |рушење            = 
 |запалена          = 
 |водство           = 
 |мрежно место      = 
 |архитектонски тип = трокорабна
 |архитектонски стил= 
}}

'''Свети Тома''' — главна манастирска црква на [[Граишки манастир|Граишкиот манастир]] во [[демирхисарско]]то село [[Граиште]], [[Македонија]].&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}&lt;/ref&gt;

== Местоположба ==

Црквата се наоѓа југоисточно од селото [[Граиште]] и југозападно од [[Вардино]], односно во планинското подрачје помеѓу Вардино и некогашното село [[Демир Хисар|Мургашево]].&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;&gt;{{ГеоНасДХ|страница=18}}&lt;/ref&gt;

== Историја ==

Манастирот и црквата биле подигнати во [[Доцен среден век|доцниот среден век]], но уништени во [[XVIII век]]. Во 1981 година, од црквата биле сочувани само ѕидови на источната страна високо повеќе од 2 метри.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt; Заедно со манастирот, црквата била возобновена во 2002 година врз темелите на [[Шути Манастир|стариот храм]].

По нејзиниот облик се смета дека старата црква била меѓу најстарите манастирски цркви во [[Железник]]&lt;ref&gt;{{нмс |title=www.visitpelagonia.mk |url=http://www.visitpelagonia.mk/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=76&amp;Itemid=54&amp;lang=mk |accessdate=2021-02-14 |archivedate=2011-05-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110520033328/http://www.visitpelagonia.mk/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=76&amp;Itemid=54&amp;lang=mk }}&lt;/ref&gt; и познато е дека била градена е во [[XV век|XV]] - [[XVI век]].&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Од натпис на фрагмент од службен [[минеј]] за месец септември од XVI век од манастирската библиотека дознаваме дека книжевникот Спиридон учел, живеел и творел во манастирот кон крајот на XVI и почетокот на XVII век.&lt;ref name=&quot;Мој Роден Крај&quot;&gt;{{нмс | url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=360 | title=Граиште | access-date=20 август 2018 | publisher=Мој Роден Крај | archive-date=2018-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180820105705/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=360 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Архитектура ==

Црквата е релативно голема, [[конха|триконхална]], со [[нартекс]] и две [[купола|куполи]]. Изѕидана е од кршен камен со малтер.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

=== Фрескоживопис ===

Во 1981 година немало сочувани остатоци од живопис.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt; Денес, по обновата, во црквата има делумен живопис во внатрешноста на црквата.

=== Икони и иконостас ===

Денес, во црквата постои дрвен иконостас, но во него нема икони.

Царските двери од храмот биле пренесени во црквата „[[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бучин|Рождество на Пресвета Богородица]]“ во [[Бучин]].&lt;ref name=&quot;Палигора 146&quot;&gt;{{наведена книга |title= Неколку царски двери од ХVІ и ХVІІ век во регионите на Пелагониjа и Преспа, во: Прилози ХLІV 1-2, посветени на академик Цветан Грозданов по повод 50 години научноистражувачка деjност. Зборник на трудови од научниот собир одржан на 4 октомври 2012 година во Охрид |last=Палигора |first=Ристо |authorlink= Ристо Палигора |coauthors= |year=2013 |publisher= |location=Скопje |isbn= |pages=146 |url= |accessdate=}}&lt;/ref&gt;

== Галерија ==

&lt;gallery mode=packed heights=100px&gt;
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 10.jpg|Ниша над влезот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 11.jpg|Западната страна
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 2.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 3.jpg|Влезот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 4.jpg|Внатрешноста
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 5.jpg|Иконостасот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 6.jpg|Фрескопис на таванот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 7.jpg|Крст до влезот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 8.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 9.jpg|Камбанаријата
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво]]
* [[Слепчанска парохија]]
* [[Граиште]]

== Наводи ==
{{наводи|2}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|St. Thomas Church (Graište)}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Тома, Граиште}}
[[Категорија:Храмови посветени на Свети Тома во Македонија|Граиште]]</text>
      <sha1>lpjgj7o5kim164e1zbch6st75ehqy9k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651658</id>
      <parentid>5651657</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:54:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <origin>5651658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7907" sha1="dypf4z8nlfyi7w1zjcdo1k7vujy5ozx" xml:space="preserve">{{Инфокутија Македонска црква
 |име               = Свети Тома
 |слика             = Црква „Св. Тома“ - Граиште.jpg
 |големина на слика = 250п
 |опис              = Поглед на црквата и камбанаријата
 |епархија          = Крушевско-демирхисарска
 |намесништво       = Крушевско-демирхисарско
 |парохија          = Слепчанска
 |координати        = {{coord|41|13|27|N|21|13|45|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}}
 |место             = Граиште
 |општина           = Демир Хисар
 |држава            = Македонија
 |патрон            = [[Апостол Тома]]
 |изградба          = XV - XVI век&lt;br&gt;2002 (обновен)
 |завршено          = 
 |осветување        = 
 |живопис           = 
 |ктитор            = 
 |зограф            = 
 |рушење            = 
 |запалена          = 
 |водство           = 
 |мрежно место      = 
 |архитектонски тип = трокорабна
 |архитектонски стил= 
}}

'''Свети Тома''' — главна манастирска црква на [[Граиштански манастир|Граиштанскиот манастир]] во [[демирхисарско]]то село [[Граиште]], [[Македонија]].&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}&lt;/ref&gt;

== Местоположба ==

Црквата се наоѓа југоисточно од селото [[Граиште]] и југозападно од [[Вардино]], односно во планинското подрачје помеѓу Вардино и некогашното село [[Демир Хисар|Мургашево]].&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;&gt;{{ГеоНасДХ|страница=18}}&lt;/ref&gt;

== Историја ==

Манастирот и црквата биле подигнати во [[Доцен среден век|доцниот среден век]], но уништени во [[XVIII век]]. Во 1981 година, од црквата биле сочувани само ѕидови на источната страна високо повеќе од 2 метри.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt; Заедно со манастирот, црквата била возобновена во 2002 година врз темелите на [[Шути Манастир|стариот храм]].

По нејзиниот облик се смета дека старата црква била меѓу најстарите манастирски цркви во [[Железник]]&lt;ref&gt;{{нмс |title=www.visitpelagonia.mk |url=http://www.visitpelagonia.mk/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=76&amp;Itemid=54&amp;lang=mk |accessdate=2021-02-14 |archivedate=2011-05-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110520033328/http://www.visitpelagonia.mk/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=76&amp;Itemid=54&amp;lang=mk }}&lt;/ref&gt; и познато е дека била градена е во [[XV век|XV]] - [[XVI век]].&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

Од натпис на фрагмент од службен [[минеј]] за месец септември од XVI век од манастирската библиотека дознаваме дека книжевникот Спиридон учел, живеел и творел во манастирот кон крајот на XVI и почетокот на XVII век.&lt;ref name=&quot;Мој Роден Крај&quot;&gt;{{нмс | url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=360 | title=Граиште | access-date=20 август 2018 | publisher=Мој Роден Крај | archive-date=2018-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180820105705/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=360 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Архитектура ==

Црквата е релативно голема, [[конха|триконхална]], со [[нартекс]] и две [[купола|куполи]]. Изѕидана е од кршен камен со малтер.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

=== Фрескоживопис ===

Во 1981 година немало сочувани остатоци од живопис.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt; Денес, по обновата, во црквата има делумен живопис во внатрешноста на црквата.

=== Икони и иконостас ===

Денес, во црквата постои дрвен иконостас, но во него нема икони.

Царските двери од храмот биле пренесени во црквата „[[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бучин|Рождество на Пресвета Богородица]]“ во [[Бучин]].&lt;ref name=&quot;Палигора 146&quot;&gt;{{наведена книга |title= Неколку царски двери од ХVІ и ХVІІ век во регионите на Пелагониjа и Преспа, во: Прилози ХLІV 1-2, посветени на академик Цветан Грозданов по повод 50 години научноистражувачка деjност. Зборник на трудови од научниот собир одржан на 4 октомври 2012 година во Охрид |last=Палигора |first=Ристо |authorlink= Ристо Палигора |coauthors= |year=2013 |publisher= |location=Скопje |isbn= |pages=146 |url= |accessdate=}}&lt;/ref&gt;

== Галерија ==

&lt;gallery mode=packed heights=100px&gt;
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 10.jpg|Ниша над влезот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 11.jpg|Западната страна
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 2.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 3.jpg|Влезот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 4.jpg|Внатрешноста
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 5.jpg|Иконостасот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 6.jpg|Фрескопис на таванот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 7.jpg|Крст до влезот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 8.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 9.jpg|Камбанаријата
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво]]
* [[Слепчанска парохија]]
* [[Граиште]]

== Наводи ==
{{наводи|2}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|St. Thomas Church (Graište)}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Тома, Граиште}}
[[Категорија:Храмови посветени на Свети Тома во Македонија|Граиште]]
[[Категорија:Граиштански манастир]]</text>
      <sha1>dypf4z8nlfyi7w1zjcdo1k7vujy5ozx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651666</id>
      <parentid>5651658</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T18:09:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <origin>5651666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7165" sha1="llvbc8pg9ynj7gejk0ew3sd2uhakb3m" xml:space="preserve">{{Инфокутија Македонска црква
 |име               = Свети Тома
 |слика             = Црква „Св. Тома“ - Граиште.jpg
 |големина на слика = 250п
 |опис              = Поглед на црквата и камбанаријата
 |епархија          = Крушевско-демирхисарска
 |намесништво       = Крушевско-демирхисарско
 |парохија          = Слепчанска
 |координати        = {{coord|41|13|27|N|21|13|45|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}}
 |место             = Граиште
 |општина           = Демир Хисар
 |држава            = Македонија
 |патрон            = [[Апостол Тома]]
 |изградба          = XV - XVI век&lt;br&gt;2002 (обновен)
 |завршено          = 
 |осветување        = 
 |живопис           = 
 |ктитор            = 
 |зограф            = 
 |рушење            = 
 |запалена          = 
 |водство           = 
 |мрежно место      = 
 |архитектонски тип = трокорабна
 |архитектонски стил= 
}}

'''Свети Тома''' — главна манастирска црква на [[Граиштански манастир|Граиштанскиот манастир]] во [[демирхисарско]]то село [[Граиште]], [[Македонија]].&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}&lt;/ref&gt;

== Местоположба ==

Црквата се наоѓа југоисточно од селото [[Граиште]] и југозападно од [[Вардино]], односно во планинското подрачје помеѓу Вардино и некогашното село [[Демир Хисар|Мургашево]].&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;&gt;{{ГеоНасДХ|страница=18}}&lt;/ref&gt;

== Историја ==

Манастирот и црквата биле подигнати во [[Доцен среден век|доцниот среден век]], но уништени во [[XVIII век]]. Во 1981 година, од црквата биле сочувани само ѕидови на источната страна високо повеќе од 2 метри.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt; Заедно со манастирот, црквата била возобновена во 2002 година врз темелите на [[Шути Манастир|стариот храм]].

По нејзиниот облик се смета дека старата црква била меѓу најстарите манастирски цркви во [[Железник]]&lt;ref&gt;{{нмс |title=www.visitpelagonia.mk |url=http://www.visitpelagonia.mk/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=76&amp;Itemid=54&amp;lang=mk |accessdate=2021-02-14 |archivedate=2011-05-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110520033328/http://www.visitpelagonia.mk/index.php?option=com_content&amp;view=category&amp;layout=blog&amp;id=76&amp;Itemid=54&amp;lang=mk }}&lt;/ref&gt; и познато е дека била градена е во [[XV век|XV]] - [[XVI век]].&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

== Архитектура ==

Црквата е релативно голема, [[конха|триконхална]], со [[нартекс]] и две [[купола|куполи]]. Изѕидана е од кршен камен со малтер.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

=== Фрескоживопис ===

Во 1981 година немало сочувани остатоци од живопис.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt; Денес, по обновата, во црквата има делумен живопис во внатрешноста на црквата.

=== Икони и иконостас ===

Денес, во црквата постои дрвен иконостас, но во него нема икони.

Царските двери од храмот биле пренесени во црквата „[[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Бучин|Рождество на Пресвета Богородица]]“ во [[Бучин]].&lt;ref name=&quot;Палигора 146&quot;&gt;{{наведена книга |title= Неколку царски двери од ХVІ и ХVІІ век во регионите на Пелагониjа и Преспа, во: Прилози ХLІV 1-2, посветени на академик Цветан Грозданов по повод 50 години научноистражувачка деjност. Зборник на трудови од научниот собир одржан на 4 октомври 2012 година во Охрид |last=Палигора |first=Ристо |authorlink= Ристо Палигора |coauthors= |year=2013 |publisher= |location=Скопje |isbn= |pages=146 |url= |accessdate=}}&lt;/ref&gt;

== Галерија ==

&lt;gallery mode=packed heights=100px&gt;
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 10.jpg|Ниша над влезот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 11.jpg|Западната страна
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 2.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 3.jpg|Влезот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 4.jpg|Внатрешноста
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 5.jpg|Иконостасот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 6.jpg|Фрескопис на таванот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 7.jpg|Крст до влезот
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 8.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Св. Тома“ - Граиште 9.jpg|Камбанаријата
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво]]
* [[Слепчанска парохија]]
* [[Граиште]]

== Наводи ==
{{наводи|2}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|St. Thomas Church (Graište)}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Тома, Граиште}}
[[Категорија:Храмови посветени на Свети Тома во Македонија|Граиште]]
[[Категорија:Граиштански манастир]]</text>
      <sha1>llvbc8pg9ynj7gejk0ew3sd2uhakb3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Граиштански манастир</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1286599</id>
    <revision>
      <id>5651665</id>
      <parentid>4708466</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T18:09:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <comment>нс</comment>
      <origin>5651665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4410" sha1="fwl296yerx305bp14ynczg8yujfp1hd" xml:space="preserve">{{Infobox monastery  
| name           = Граиштански манастир
| image          = Граишки манастир 5.jpg
| caption        = Воздушен поглед на манастирот
| full           = Манастир „Св. Тома“ - Граиште
| other_names    = 
| order          = [[МПЦ - ОА]]
| established    = 
| disestablished = 
| abbot          = 
| diocese        = [[Крушевско-демирхисарска епархија|Крушевско-демирхисарска]]
| churches       = [[Црква „Св. Тома“ - Граиште|„Св. Тома“]]
| founder        = 
| dedication     = 
| people         = 
| location       = село [[Граиште]], [[Општина Демир Хисар]], {{МКД}}  
| coord          = {{coord|41|13|27|N|21|13|44|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} 
| oscoor         = 
| remains        = црква, конак, трпезарија, помошни објекти
| public_access  = да
| other_info     = [[Слепчанска парохија]]
}}

'''Граиштански манастир''' — возобновен [[манастир]] во демирхисарското село [[Граиште]].

== Местоположба ==

Црквата и манастирот се подигнати на планинското подрачје спроти селото [[Граиште]], а помеѓу селото [[Вардино]] и некогашното село [[Мургашево]]. До него е изграден асфалтен пат.

== Историја ==

Во 1981 година, манастирот бил запуштен и обраснат со бујна вегетација и немало видливи знаци од поранешните помошни простории и од конаците. Сепак постоело паметење за тоа дека манастирот бил развиен.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;&gt;{{ГеоНасДХ|страница=18}}&lt;/ref&gt; Во 2002 година, црквата и манастирот биле возобновени врз темелите на [[Шути Манастир|стариот храм]].

Од натпис на фрагмент од службен [[минеј]] за месец септември од XVI век од манастирската библиотека дознаваме дека книжевникот Спиридон учел, живеел и творел во манастирот кон крајот на XVI и почетокот на XVII век.&lt;ref name=&quot;Мој Роден Крај&quot;&gt;{{нмс | url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=360 | title=Граиште | access-date=20 август 2018 | publisher=Мој Роден Крај | archive-date=2018-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180820105705/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=360 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Градби во манастирот ==

Манастирскиот комплекс е составен од: главната манастирска црква, конак, трпезарија и помошни објекти.

=== Црква „Св. Тома“ ===
{{главна|Црква „Св. Тома“ - Граиште}}

Главната манастирска црква е посветена на Свети Тома.

== Галерија ==

&lt;gallery mode=packed heights=130px&gt;
Податотека:Граишки манастир 2.jpg|Чешма во дворот
Податотека:Граишки манастир 3.jpg|Конакот
Податотека:Граишки манастир 4.jpg|Трпезаријата
&lt;/gallery&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|Graište Monastery}}

{{Нормативна контрола}}
[[Категорија:Граиштански манастир| ]]
[[Категорија:Граиште]]
[[Категорија:Манастири во Македонија]]
[[Категорија:Манастири на МПЦ]]
[[Категорија:Манастири во Крушевско-демирхисарската епархија]]
[[Категорија:Манастири во Крушевско-демирхисарското архијерејско намесништво]]</text>
      <sha1>fwl296yerx305bp14ynczg8yujfp1hd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651668</id>
      <parentid>5651665</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T18:11:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <origin>5651668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4510" sha1="of8eft7ggs8k1zq295diit39ghphmko" xml:space="preserve">{{Infobox monastery  
| name           = Граиштански манастир
| image          = Граишки манастир 5.jpg
| caption        = Воздушен поглед на манастирот
| full           = Манастир „Св. Тома“ - Граиште
| other_names    = Шути манастир
| order          = [[МПЦ - ОА]]
| established    = 
| disestablished = 
| abbot          = 
| diocese        = [[Крушевско-демирхисарска епархија|Крушевско-демирхисарска]]
| churches       = [[Црква „Св. Тома“ - Граиште|„Св. Тома“]]
| founder        = 
| dedication     = 
| people         = 
| location       = село [[Граиште]], [[Општина Демир Хисар]], {{МКД}}  
| coord          = {{coord|41|13|27|N|21|13|44|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} 
| oscoor         = 
| remains        = црква, конак, трпезарија, помошни објекти
| public_access  = да
| other_info     = [[Слепчанска парохија]]
}}

'''Граиштански манастир''' (понекогаш познат како '''Шути манастир''') — возобновен [[манастир]] во демирхисарското село [[Граиште]].

== Местоположба ==

Црквата и манастирот се подигнати на планинското подрачје спроти селото [[Граиште]], а помеѓу селото [[Вардино]] и некогашното село [[Мургашево]]. До него е изграден асфалтен пат.

== Историја ==

Во 1981 година, манастирот бил запуштен и обраснат со бујна вегетација и немало видливи знаци од поранешните помошни простории и од конаците. Сепак постоело паметење за тоа дека манастирот бил развиен.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;&gt;{{ГеоНасДХ|страница=18}}&lt;/ref&gt; Во 2002 година, црквата и манастирот биле возобновени врз темелите на [[Шути Манастир|стариот храм]].

Од натпис на фрагмент од службен [[минеј]] за месец септември од XVI век од манастирската библиотека дознаваме дека книжевникот Спиридон учел, живеел и творел во манастирот кон крајот на XVI и почетокот на XVII век.&lt;ref name=&quot;Мој Роден Крај&quot;&gt;{{нмс | url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=360 | title=Граиште | access-date=20 август 2018 | publisher=Мој Роден Крај | archive-date=2018-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180820105705/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=360 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Градби во манастирот ==

Манастирскиот комплекс е составен од: главната манастирска црква, конак, трпезарија и помошни објекти.

=== Црква „Св. Тома“ ===
{{главна|Црква „Св. Тома“ - Граиште}}

Главната манастирска црква е посветена на Свети Тома.

== Галерија ==

&lt;gallery mode=packed heights=130px&gt;
Податотека:Граишки манастир 2.jpg|Чешма во дворот
Податотека:Граишки манастир 3.jpg|Конакот
Податотека:Граишки манастир 4.jpg|Трпезаријата
&lt;/gallery&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|Graište Monastery}}

{{Нормативна контрола}}
[[Категорија:Граиштански манастир| ]]
[[Категорија:Граиште]]
[[Категорија:Манастири во Македонија]]
[[Категорија:Манастири на МПЦ]]
[[Категорија:Манастири во Крушевско-демирхисарската епархија]]
[[Категорија:Манастири во Крушевско-демирхисарското архијерејско намесништво]]</text>
      <sha1>of8eft7ggs8k1zq295diit39ghphmko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Црква „Св. Никола“ - Единаковци</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1287061</id>
    <revision>
      <id>5651688</id>
      <parentid>5582351</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T20:42:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <origin>5651688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4984" sha1="ojscwmxitn97a2yh57jz2srsirymmc5" xml:space="preserve">{{Инфокутија Македонска црква
 |име               = Свети Никола
 |слика             = Црква „Св. Никола“ - Единаковци.jpg
 |големина на слика = 250п
 |опис              = Поглед на црквата
 |епархија          = Крушевско-демирхисарска
 |намесништво       = Крушевско-демирхисарско
 |парохија          = Бучинска
 |координати        = {{coord|41|15|45|N|21|14|56|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}}
 |место             = Единаковци
 |општина           = Демир Хисар
 |држава            = Македонија
 |патрон            = [[Свети Никола]]
 |изградба          = 
 |завршено          = 1884
 |осветување        = 
 |живопис           = 1884
 |ктитор            = 
 |зограф            = [[Коста Анастасов]]
 |рушење            = 
 |запалена          = 
 |водство           = 
 |мрежно место      = 
 |архитектонски тип = еднокорабен
 |архитектонски стил= преродбенички
}}

'''Свети Никола''' — главна селска црква во [[демирхисарско]]то село [[Единаковци]], [[Македонија]].&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}&lt;/ref&gt;

== Местоположба ==

Црквата се наоѓа во североисточниот дел на селото, а околу нејзе се наоѓаат селските гробишта.

== Историја ==

Црквата била подигната во 1884 година.&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;&gt;{{ГеоНасДХ|страница=35}}&lt;/ref&gt;

== Архитектура ==

Претставува [[еднокорабна]] градба со полукружен свод. На северната и јужната страна одвнатре има по два [[пиластер|пиластра]] кои го продолжуваат сводот и служат за потпора. На исток има полукружна [[апсида]] со четири плитки ниши од надворешната страна. Влезот е од делкан камен, а покривот е на две води со камени плочки. На запад има [[трем]] и [[камбанарија]].&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

=== Фрескоживопис ===

Во внатрешноста има зачуван [[живопис]] од 1884 година, дело на [[Коста Анастасов]] од [[Крушево]].&lt;ref name=&quot;ГеоНасДХ&quot;/&gt;

== Галерија ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120px&quot;&gt;
Податотека:Гробишта во Единаковци.jpg|Селските гробишта
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Единаковци 2.jpg|Јужната страна
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Единаковци 3.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Единаковци 4.jpg|Помошниот објект
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Единаковци 5.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Единаковци 6.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Единаковци 7.jpg|Влезот во припратата
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Единаковци 8.jpg|Камбанаријата
Податотека:Црква „Св. Никола“ - Единаковци 9.jpg|Натписна плоча
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Крушевско-демирхисарско архијерејско намесништво]]
* [[Бучинска парохија]]
* [[Единаковци]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|St. Nicholas Church (Edinakovci)}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Никола, Единаковци}}
[[Категорија:Храмови посветени на Свети Никола во Македонија|Единаковци]]
[[Категорија:Дела на Дебарската школа]]</text>
      <sha1>ojscwmxitn97a2yh57jz2srsirymmc5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пабло Витар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1302262</id>
    <revision>
      <id>5651697</id>
      <parentid>5622974</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T21:00:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NadyBarbieGirl</username>
        <id>63459</id>
      </contributor>
      <origin>5651697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5508" sha1="lbwc7k1dp0dp5n72c9n0crrkzxm8jp7" xml:space="preserve">{{Без извори|датум=септември 2026}}{{Infobox musical artist
|name =Пабло
|background = solo_singer
|image =  Pabllo Vittar Mercado Livre 2022.png
|birth_name =Пабло Родригес да Силва
|alias =
|birth_date = {{роден на|1|ноември|1994}}
|birth_place ={{роден во|Сау Луис (Марањау){{!}}Сау Луис}}, [[Марањау]], [[Бразил]]
|origin = [[Бразил]]
|occupation = [[пејач]]
|genre = [[Поп музика ]] [[регетон]]|[[фанк кариока]]  
|years_active = 2015 –сѐ уште
|instrument = вокал
|First_album = 
|Latest_album =  
|Notable_albums = 
|Notable_songs =  
|label = 
|associated_acts = [[Аретуза Лови]], [[Gloria Groove]] 
|website =  
}}{{Infobox Artist Discography
 |Artist        = [[Пабло Витар]]
 |Image         = 
 |Image size    = 250px
 |Caption       = 
 |Studio        = 7
 |Option        = 
 |Option name   = Компилации
 |Option link   = Компилации
 |Option color  = 
 |Music videos  = 68
 |Singles       = 
 |1Option       = 
 |1Option name  = Видео албуми
 |1Option link  = ДВД-а
 |1Option color =Beige 
 |Референци    = yes
 |Ref link     = Наводи
}}'''Пабуло Родригес да Силва''' (Сау Луис, {{роден на|1|ноември|1994}}) — [[бразил]]ски поп пејач и драг квин.

== Дискографија ==

=== Албуми ===
* Vai Passar Mal (2017)
* Não Para Não(2018)
* [[111]] (2020)
* Batidão Tropical (2021)
* Noitada (2023)
*Batidão Tropical Vol. 2 (2024)
*Lost in Lust (2026)

=== Спотови ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Спот !! Година !! Режисер
|-
| '' Open Bar '' || 2015 ||  Leocádio Rezende
|-
| '' Minaj '' || 2016 || Leocádio Rezende
|-
|''  Amante '' || 2016 || Leocádio Rezende
|-
| '' Nêga '' || 2016 || Sandrow Almeidan,Пабло Витар,Leocádio Rezende
|-
|'' Todo Dia '' || 2017 ||  Guilherme Batista,Fabrício Sassioto
|-
| '' K.O. '' || 2017 || João Monteiro
|-
| '' Corpo Sensual '' || 2017 || João Monteiro,Fernando Moraes
|-
| '' Joga Bunda  ''|| 2018 ||    
|-
| '' Paraíso  ''|| 2018 ||   João Monteiro,Fernando Moraes
|-
| ''   Eu Te Avisei '' ||  2018||  Os Primos
|-
| ''  Então Vai '' ||  2018|| Hick Duarte
|-
|''  Indestrutível '' || 2018 ||  Bruno Ilogti
|-
|''  Não Esqueço ''|| 2018 || Pedro Alvarenga
|-
|'' Problema Seu '' || 2018 || Os Primos
|-
|'' Energia (Parte 2)  ''|| 2018 ||James Rothman,Pete Quandt
|-
| '' Disk Me '' || 2018 || Os Primos
|-
| '' Caliente '' || 2018 || Os Primos
|-
| '' Highlight  ''|| 2018 ||  Bruno Ilogti
|-
|'' Seu Crime '' || 2019 ||  Guilherme Nabhan,Louise W. Freshel
|-
|'' Buzina '' || 2019 ||  Os Primos
|-
| '' Garupa  ''|| 2019 || Os Primos
|-
| '' Flash Pose '' || 2019 || Tragik
|-
| '' Sente a Conexão '' || 2019 || Kaique Alves
|-
| '' Parabéns '' || 2019 || Пабло Витар,Flávio Verne
|-
| ''  Amor de Que  '' ||  2019|| João Monteiro 
|-
| ''   Clima Quente '' ||  2020|| Jacques Dequeker
|-
| '' Tímida  ''|| 2020 ||  Gus
|-
| ''  Rajadão   ''|| 2020 ||   Leocádio Rezende
|-
| '' Frequente Mente ''|| 2020 ||   Federico Devito
|-
| ''  Bandida  ''|| 2020 || Флавио Верне,Пабло Витар
|-
| '' Modo Turbo  ''|| 2020 || Alaska
|-
| ''  Ama Sofre Chora  ''|| 2021 ||Флавио Верне,Пабло Витар
|-
| ''  Triste com T   ''|| 2021 ||Флавио Верне,Пабло Витар
|-
| '' Bang Bang  ''|| 2021 || Vinícius Cardoso
|-
| '' Number One  ''|| 2021 ||João Monteiro
|-
| '' Follow Me  ''|| 2022 ||Амбер Парк
|-
| '' Volta pra Ficar  ''|| 2022 ||Rafa Costakent
|-
| '' Cavalgada  ''|| 2022 ||Fernando Moraes
|-
| '' S de Saudade (Remix)  ''|| 2022 || Marcel Woo e Tchinaman
|-
| ''Descontrolada  ''|| 2022 || GIGS
|-
| '' Ameianoite ''|| 2022 ||Фернандо Ногари
|-
| '' Sal  ''|| 2022 || 
|-
| '' Cadeado  ''|| 2023 ||Mataderos
|-
| '' AEIOU  ''|| 2023 || 
|-
| '' Sereia  ''|| 2023 || Vitin Allencar
|-
| '' Pentrada  ''|| 2023 ||  
|-
| ''  Pede pra eu ficar ''|| 2024 ||  
|-
| '' Ai Ai Ai Mega Principe (Visualizer)''|| 2024 ||  Drinho 
|-
| ''  Me Usa (Visualizer) ''|| 2024 ||  Drinho 
|-
| '' Nas Ondas do Radio ( Visualizer) ''|| 2024 ||  Drinho 
|-
| '' Pra Te Esquecer ( Visualizer) ''|| 2024 ||  Drinho 
|-
| ''  São Amores ( Visualizer)''|| 2024 ||  Drinho 
|-
| ''Não Desligue o Telefone ( Visualizer) ''|| 2024 ||  Drinho 
|-
| '' Idiota ( Visualizer) ''|| 2024 ||  Drinho 
|-
| ''Falta Coragem ( Visualizer) ''|| 2024 ||  Drinho 
|-
| ''  Não Vou Te Deixar  ( Visualizer)''|| 2024 ||  Drinho 
|-
| '' Rubi ( Visualizer) ''|| 2024 ||  Drinho 
|-
| '' Quem Manda em Mim ''|| 2024 || Getúlio Abelha
|-
| '' LolOLove ''|| 2024 || Bernardita Pastén
|-
| ''  Hoje À Noite ( Visualizer) ''|| 2024 ||  Drinho
|-
| '' Planeta De Cores  ( Visualizer) ''|| 2024 ||  Drinho
|-
| '' Ai Que Calor  ( Visualizer) ''|| 2024 ||  Drinho
|-
| '' Fantasia ''|| 2025 || 
|-
| ''Mexe ''|| 2025 ||  
|-
| ''Exatamente Igual ( Visualizer) ''|| 2025 ||  
|-
| ''A Ceia ''|| 2025 || SCOZ 
|-
| ''Prazer, Mamãe Noel ( Visualizer) ''|| 2025 ||  
|-
| ''Tic Tic ''|| 2026 ||  
|-
| ''Lost in Lust (short film)''|| 2026 ||  
|-
|}

== Наводи ==
{{наводи}}

==Надворешни врски ==
*
{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Витар, Пабло}}
[[Категорија:Бразилски пејачи]]</text>
      <sha1>lbwc7k1dp0dp5n72c9n0crrkzxm8jp7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Коди Гакпо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1313696</id>
    <revision>
      <id>5651704</id>
      <parentid>5651374</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T21:32:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LFC-babundjiev93</username>
        <id>137687</id>
      </contributor>
      <origin>5651704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44441" sha1="kermn4gmwx7xjhku5xf6jg6u57vlh2s" xml:space="preserve">{{Infobox football biography 3
 | playername        = Коди Гакпо
 | image             = [[Податотека:Netherlands v Tunisia 2026 World Cup - 55373562032 (Cody Gakpo).jpg|200px]]
 | fullname          = Коди Матес Гакпо&lt;ref name=&quot;FIFA&quot;&gt;{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022™ – Squad List: Netherlands (NED) |publisher=FIFA |page=20 |date=18 December 2022 |access-date=1 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-date=18 December 2022 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
 | dateofbirth       = {{birth date and age|1999|5|7|df=y}}&lt;ref name=&quot;FIFA&quot;/&gt;
 | cityofbirth       = [[Ајндховен]]
 | countryofbirth    = [[Холандија]]
 | nationality       = {{flagsport|NED}} [[Холандија]]
 | height            = {{height|m=1.93}}&lt;ref name=&quot;FIFA&quot;/&gt;
 | position          = [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.worldfootball.net/person/pe409131/cody-gakpo/ |title=Cody Gakpo: Profile |website=worldfootball.net |publisher=HEIM:SPIEL |date=&lt;!-- citation bot adds wrong date --&gt; |access-date=14 April 2024}}&lt;/ref&gt;
 | currentclub       = {{Fb team Liverpool}}
 | clubnumber        = 18
 | youthyears1   =  | youthclubs1  = {{Fb team PSV}}
 | years1   = 2016-2018   | caps1   =   26  | goals1   = 17   | clubs1   = {{Fb team Jong PSV}}
 | years2   = 2018-2023   | caps2   =  106  | goals2   = 36   | clubs2   = {{Fb team PSV}}
 | years3   = 2023-       | caps3   =  132  | goals3   = 33   | clubs3   = {{Fb team Liverpool}}
 | nationalyears1   = 2020-2021    | nationalcaps1   =  3  | nationalgoals1   =  0 | nationalteam1   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 18 години|Холандија 18]]
 | nationalyears2   = 2018         | nationalcaps2   =  3  | nationalgoals2   =  0 | nationalteam2   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 19 години|Холандија 19]]
 | nationalyears3   = 2018         | nationalcaps3   =  5  | nationalgoals3   =  4 | nationalteam3   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 20 години|Холандија 20]]
 | nationalyears4   = 2019-2021    | nationalcaps4   = 13  | nationalgoals4   =  7 | nationalteam4   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|Холандија 21]]
 | nationalyears5   = 2021-        | nationalcaps5   = 56  | nationalgoals5   = 25 | nationalteam5   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]]
}}

'''Коди Матес Гакпо''' (роден на 7 мај 1999 година) — [[Холандија|холандски]] [[фудбал]]ер, [[Напад (фудбал)|напаѓач]] или [[Среден ред (фудбал)|крилен напаѓач]] на [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] и на [[Фудбалска репрезентација на Холандија|холандската репрезентација]].

Производ на академијата на [[ФК ПСВ Ајндховен|ПСВ]], Гакпо го имал своето деби за првиот тим во февруари 2018 година. Во сезоната 2021-2022, тој ја освоил наградата за [[Холандски фудбалер на годината|холандски фудбалер на годината]], откако постигнал 21 гол во 47 натпревари во сите натпреварувања. Во јануари 2023 година, потпишал за Ливерпул.

Гакпо играл за младинските репрезентации на Холандија од под 18 до под 21 година. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Холандија|сениорска репрезентација]] го имал во јуни 2021 година на [[Европско првенство во фудбал 2020|Европското првенство 2020]]. Покрај споменатото, тој учествувал и на [[Светско првенство во фудбал|Светските првенства]] во [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] и [[Светско првенство во фудбал 2026|2026]] и [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].

== Биографија ==
Гакпо е роден во [[Ајндховен]] и израснат во областа [[Стратум]].&lt;ref name=&quot;vi1&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.vi.nl/pro/overig/cody-gakpo-van-stratum-naar-de-spotlights/share/b03f3d1df7|title=Cody Gakpo: van Stratum naar de spotlights|last=Boeringa|first=Reon|date=9 October 2019|work=Voetbal International|language=nl}}&lt;/ref&gt; Неговиот татко е роден во [[Того]] и има потекло од [[Гана]], додека неговата мајка е [[Холандија|холанѓанка]].&lt;ref name=&quot;ed1&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.ed.nl/psv/cody-gakpo-leeft-de-droom-van-bijna-elke-eindhovense-jongen~af693eb3/|title=Cody Gakpo leeft de droom van bijna elke Eindhovense jongen|last=Elfrink|first=Rik|date=1 June 2019|work=Eindhovens Dagblad|language=nl}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.football-oranje.com/ghana-coach-reveals-talks-with-dutch-players/|title=Ghana coach reveals talks with Dutch players|date=17 October 2019|work=Football Oranje}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.kickgh.com/more/ghanaians-abroad/7973-exclusive-ghanaian-sensation-cody-gakpo-extends-contract-with-dutch-giants-psv-eindhoven|title=EXCLUSIVE: Ghanaian sensation Cody Gakpo extends contract with Dutch giants PSV Eindhoven|date=12 September 2019|work=Kickgh.com|access-date=2023-01-15|archive-date=2019-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20191109071248/https://www.kickgh.com/more/ghanaians-abroad/7973-exclusive-ghanaian-sensation-cody-gakpo-extends-contract-with-dutch-giants-psv-eindhoven|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

Тој има двајца браќа, Сидни и Дакфер,&lt;ref&gt;{{Cite web|lаnguage=it-IT|author=Gregorio Spigno|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/mondiali/22_novembre_29/chi-gakpo-stella-dell-olanda-mondiali-mamma-rugbista-van-nistelrooy-suoi-segreti-1e353a30-7006-11ed-971c-b93745ae79d9.shtml|title=Chi è Gakpo, stella dell’Olanda ai Mondiali. La mamma rugbista, Van Nistelrooy: i suoi segreti|website=Corriere della Sera|date=2022-11-29|access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt; кои исто така имаат кариера во светот на фудбалот.

Гакпо е христијанин. Тој рекол: „Се обидувам да ја читам Библијата секој ден, се молам секој ден, сакам да одам во црква и читам многу книги за верата“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www1.cbn.com/cbnnews/world/2022/december/dutch-stars-depay-gakpo-stand-for-christ-during-fifa-world-cup-we-are-thankful-to-god|title=Dutch Stars Depay, Gakpo Stand for Christ During FIFA World Cup: 'We Are Thankful to God'|last=Wise|first=Talia|date=9 December 2022|accessdate=29 December 2022}}&lt;/ref&gt;

Гакпо е во врска со Ноа ван дер Беј, со која го добиле своето прво дете, синот Самуел Сет во април 2024 година.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.anfieldwatch.co.uk/liverpool-fc/news/liverpool-cody-gakpo-noa-van-der-bij-announce-baby-name-instagram/|title=Cody Gakpo and partner Noa reveal new baby's adorable name in Instagram post|date=8 May 2024|work=Anfieldwatch.co.uk|accessdate=25 September 2025}}&lt;/ref&gt; Во јуни 2026, неговата партнерка имала спонтан абортус при бременоста со второто дете.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Gakpo asks for privacy after loss of unborn son|website=BBC Sport|date=27 June 2026|access-date=27 June 2026|url= https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/ce37zz21e98o}}&lt;/ref&gt;

== Технички карактеристики ==
Иако деснак, омилената позиција на Гакпо е [[Среден ред (фудбал)#Крило|лево крило]], каде до израз доаѓаат неговите најголеми квалитети брзина, агилност и дриблингот.&lt;ref name=&quot;vi1&quot; /&gt; Тој има тенденција да влгува навнатре кон поцентрална напаѓачка позиција од каде многу често бара простор за удар и постигнува голови. Сметан за еден од најдобрите холандски напаѓачи на својата генерација, тој има одлично чувство за позиционирање и е исклучително вешт во искористувањето на тесните простори; покрај тоа, има прецизен шут, а неговата сила му овозможува со леснотија да постигнува голови и од голема оддалеченост.

== Клупска кариера ==
=== ПСВ ===
====Почетоци====
Гакпо ја започнал својата кариера во [[ФК Ајндховен]], а во 2007 година се преселил во младинската академија на [[ФК ПСВ Ајдховен|ПСВ]], каде потоа напредувал низ сите младински тимови.&lt;ref name=&quot;ed1&quot; /&gt;

Во сезоната 2016–2017, Гакпо бил вклучен во неколку натпревари на резервниот тим [[Јонг ПСВ]], но главно настапувал за тимот под 19 години. Своето деби како професионален фудбалер го направил на 4 ноември 2016 година, во дресот на Јонг ПСВ во натпревар од [[Ерсте дивиси]] против [[Хелмонд Спорт]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.worldfootball.net/report/eerste-divisie-2016-2017-helmond-sport-jong-psv/|title=Game Report|date=4 November 2016|work=worldfootball.net}}&lt;/ref&gt; Во остатокот од сезоната, тој имал само уште еден настап за Јонг ПСВ. Откако неговата ефикасност се зголемила во следната сезона во Ередивиси У19, каде постигнал седум гола и пет асистенции на 13 првенствени натпревари, на крајот од годината тој бил трајно прекомандуван во резервниот тим. Во неговиот трет настап во Ерсте Дивизие, на 19 јануари 2017 година, во победата со 3–2 на гости против [[Де Графшап]], тој постигнал два гола и забележал асистенција за третиот гол на неговиот тим.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/gakpo-bezorgt-jong-psv-driepunter.htm|title=Gakpo bezorgt Jong PSV driepunter|date=19 January 2018|publisher=PSV|language=nl}}&lt;/ref&gt; За Јонг ПСВ, тој постигнал 7 гола во 12 настапи во сезоната 2017-2018, и 10 гола во 11 настапи во сезоната 2018-2019.&lt;ref name=&quot;wf&quot;/&gt;

====Прв тим====
Гакпо го направил своето деби за првиот тим на [[ФК ПСВ Ајдховен|ПСВ]] влегувајќи како замена во судиското продолжение од победата со 3–1 над [[ФК Фејенорд|Фејенорд]] на 25 февруари 2018 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://psv.supporters.nl/nieuws/artikel/43977/Geboren-Eindhovenaar-Cody-Gakpo-maakt-offici%C3%ABle-debuut-in-eerste-elftal|title=Geboren Eindhovenaar Cody Gakpo maakt officiële debuut in eerste elftal|date=25 February 2018|work=PSV.supporters.nl|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; Откако во сезоната 2018-2019, Гакпо дополнително ги подобрил своите перформанси во дресот на Јонг ПСВ, тоа го забележал и тренерот на првиот тим, [[Марк ван Бомел]], кој го повикал неколку пати за натпреварите на првиот тим во првиот дел од сезоната. Сепак, тој останал неискористена замена во сите натпревари.&lt;ref name=&quot;wf&quot;/&gt; На 24 октомври 2018 година, го имал своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], влегувајќи како замена за [[Гастон Переиро]] во 83-тата минута од натпреварот против [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]] завршен со резултат 2-2. Откако постигнал гол и забележал асистенција за Јонг ПСВ во победата со 5–2 на домашен терен против [[ФК Алмере Сити|Алмере Сити]] на 21 декември,&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/2906328/gakpo-en-piroe-zijn-nieuwe-groeibriljantjes-van-psv-hoofdmacht-halen-is-realistischer-geworden|title=Gakpo en Piroe zijn nieuwe groeibriljantjes van PSV: 'Hoofdmacht halen is realistischer geworden'|last=Velthoven|first=Florian van|date=21 December 2018|publisher=Omroep Brabant|language=nl}}&lt;/ref&gt; тој го направил своето деби за сезоната во [[Ередивиси]], само еден ден подоцна, заменувајќи го [[Стивен Бергвајн]] во последните минути од победата со 3–1 на домашен терен над [[ФК АЗ Алкмар|Аз Алкмар]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.skysports.com/football/psv-vs-az-alkmaar/390340|title=Dutch Eredivisie|work=Sky Sports|accessdate=17 August 2021}}&lt;/ref&gt; По зимската пауза во првенството, Гакпо трајно бил промовиран во редовен член на првиот тим.&lt;ref name=&quot;wf&quot; /&gt; На 3 февруари 2019 година, тој го постигнал својот гол во Ередивиси во неговиот втор сезонски настап во победата од 5–0 на домашен терен над [[ФК Фортуна Ситард|Фортуна Ситард]] и притоа исто така асистирал за уште еден гол.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.ed.nl/psv/aanvoerder-de-jong-trots-op-honderdste-doelpunt-fantastisch-in-vijf-seizoenen-psv~a6f9eec8/|title=Aanvoerder De Jong trots op honderdste doelpunt: 'Fantastisch in vijf seizoenen PSV'|last=Beek|first=Yvonne van|date=3 February 2019|work=Eindhovens Dagblad|language=nl}}&lt;/ref&gt; Сезоната ја завршил со 14 првенствени настапи и еден гол, а исто така, бил стрелец на еден гол и во [[Фудбалски куп на Холандија 2018-2019|Купот на Холандија]] каде одиграл два натпревари.&lt;ref name=&quot;wf&quot; /&gt;

Во сезоната 2019-2020, тој го направил својот пробив во стартната постава на ПСВ, завршувајќи со седум гола и исто толку асистенции во 25 првенствени натпревари.&lt;ref name=&quot;wf&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/cody-gakpo/2/|title=Cody Gakpo &amp;raquo; Club matches|work=worldfootball.net|accessdate=17 August 2021}}&lt;/ref&gt;

На 13 септември 2020 година, за време на првиот натпревар за [[Ередивиси 2020-2021|сезоната 2020–2021]] во Ередивиси, Гакпо постигнал два гола (првпат во кариерата во дресот на ПСВ) придонесувајќи за победата од 3–1 на гости над [[ФК Гронинген|Гронинген]].&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bd.nl/psv/psv-pakt-belangrijke-uitzege-in-groningen-met-dank-aan-cody-gakpo~a4abfaf5/|title=PSV pakt belangrijke uitzege in Groningen, met dank aan Cody Gakpo|last=Elfrink|first=Rik|date=13 September 2020|work=Brabants Dagblad|language=nl}}&lt;/ref&gt; Истиот подвиг го повторил на 24 септември во победата од 5-1 против [[НШ Мура]] во квалификациите за [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]], овозможувајќи му на ПСВ да се квалификува во плејоф рундата.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.psv.nl/english-psv/news/article/psv-cruise-to-a-5-1-win-over-ns-mura.htm|title=PSV cruise to a 5–1 win over NS Mura|date=24 September 2020|publisher=PSV|accessdate=2023-01-15|archive-date=2023-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102094118/https://www.psv.nl/english-psv/news/article/psv-cruise-to-a-5-1-win-over-ns-mura.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Таму, тој повторно бил одлучувачки, кога го постигнал вториот гол на тимот во победата со 2–0 над [[Розенборг БК|Розенборг]] на 1 октомври.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.psv.nl/psv/wedstrijden/wedstrijd/rosenborg-bk-psv-01-10-2020.htm|title=Rosenborg BK – PSV|date=26 August 2014|publisher=PSV|language=nl}}&lt;/ref&gt; Сезоната ја завршил со 29 настапи и 11 постигнати голови во сите натпреварувања.&lt;ref name=&quot;wf&quot;/&gt;

Во сезоната 2021-2022, Гакпо бил [[Капитен|капитен]] на ПСВ во некои натпревари во кои главниот капитен [[Марко ван Гинкел]] не бил на теренот. Покрај тоа, тој се наоѓал во одлична форма и по ефикасноста ја забележал својата најдобра сезона во дресот на ПСВ со 21 постигнат гол и 15 асистенции. Посебно важен бил победничкиот гол во победата со 2–1 над [[ФК Ајакс|Ајакс]] во финалето на [[Фудбалски куп на Холандија 2021-2022|Купот на Холандија]], што на ''„селаните“'' им донело освојување на трофејот.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://us.soccerway.com/matches/2022/04/17/netherlands/knvb-beker/psv-nv/afc-ajax/3761296/|title=PSV VS. AJAX 2–1|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=29 May 2022}}&lt;/ref&gt; 

На 31 август 2022 година, тој го постигнал својот прв [[хет-трик]] за ПСВ во победата од 7–1 над [[ФК Волендам|Волендам]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.football-oranje.com/gakpo-stars-as-psv-hit-seven-past-volendam/|title=Gakpo stars as PSV hit seven past Volendam|date=31 August 2022|work=Football Oranje}}&lt;/ref&gt;

=== Ливерпул ===
На 28 декември 2022 година, Гакпо се согласил да потпише петиполгодишен договор со [[Англија|англискиот]] клуб [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], веднаш по отворањето на трансферниот прозорецот на 1 јануари 2023 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.liverpoolfc.com/news/liverpool-reach-agreement-cody-gakpo-transfer|title=Liverpool reach agreement for Cody Gakpo transfer|date=28 December 2022|publisher=Liverpool F.C.|accessdate=28 December 2022}}&lt;/ref&gt; Вредноста на трансферот изнесувала помеѓу 40 и 50 милиони евра, што била рекордна продажба на ПСВ.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64104472|title=Cody Gakpo: Liverpool reach agreement with PSV Eindhoven to sign forward|date=28 December 2022|work=BBC Sport|access-date=28 December 2022}}&lt;/ref&gt; Тој го направил своето деби за ''„црвените“'' на 7 јануари 2023 година, започнувајќи како стартер во натпреварот од третото коло на [[ФА куп 2022-2023|ФА купот]] на [[Анфилд]] против [[ФК Вулверхемптон Вондерерс|Вулверхемптон Вондерерс]] што завршил 2-2.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/sport/football/64168002|title=Liverpool 2-2 Wolverhampton Wanderers|last=Matthews|first=Callum|date=7 January 2023|work=[[BBC Sport]]|access-date=7 January 2023}}&lt;/ref&gt; Своето деби во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] го направил седум дена подоцна, повторно започнувајќи како стартер во натпреварот загубен со 3-0 на гостувањето кај {{Fb team (N) Brighton}}. Својот прв гол во дресот на Ливерпул, Гакпо го постигнал во [[Дерби на Мерсисајд|Дербито на Мерсисајд]] при победата со 2–0 над [[ФК Евертон|Евертон]] во првенството на 13 февруари 2023.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Liverpool 2–0 Everton |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64533611 |website=[[BBC Sport]] |access-date=14 February 2023 |date=13 February 2023}}&lt;/ref&gt; На 5 март, тој постигнал два гола во незаборавната победа на Анфилд над {{Fb team (N) Manchester United}} со 7-0. Сезоната ја завршил со 7 гола во 26 натпревари за Ливерпул.

Гакпо го освоил својот прв трофеј со Ливерпул во [[ФК Ливерпул сезона 2023-2024|сезоната 2023-2024]], постигнувајќи 4 гола на патот на клубот до 10-тата титула во [[Лига куп на Англија 2023–2024|Лига купот]], завршувајќи како втор стрелец во натпреварувањето.&lt;ref&gt;{{cite web |last=McNulty |first=Phil |url=https://www.bbc.com/sport/football/68329936 |title=Carabao Cup final: Chelsea 0–1 Liverpool (aet) – Virgil van Dijk extra-time winner gives Reds Wembley glory |work=BBC Sport |date=25 February 2024}}&lt;/ref&gt;

На 5 ноември 2024 година, го постигнал својот прв гол во Лигата на шампионите во дресот на Ливерпул во победата со 4-0 над [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.facebook.com/ESPNUK/posts/cody-gakpos-reaction-to-scoring-his-first-champions-league-goal-for-liverpool-fo/1133529768139850/|title=Cody Gakpo's reaction to scoring his first Champions League goal for Liverpool following a VAR check 😅🔥|publisher=ESPNUK on Facebook|date=5 ноември 2024|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/good-one-cody-gakpo-leverkusen-win-key-moment-and-fans-backing|title='A good one' - Cody Gakpo on Leverkusen win, key moment and fans' backing|publisher=[[ФК Ливерпул|Ливерпул]]|date=5 ноември 2024|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt; На 1 декември 2024, Гакпо го постигнал првиот од двата гола во првенствената победа со 2-0 на домашен терен над {{Fb team (N) Manchester City}}.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/13262408/liverpool-2-0-man-city-cody-gakpo-and-mohamed-salah-secure-victory-as-crisis-deepens-for-pep-guardiola|title=Liverpool 2-0 Man City: Cody Gakpo and Mohamed Salah secure victory as crisis deepens for Pep Guardiola|publisher=Sky Sports|date=2 декември 2024|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt; Гакпо постигнал 5 гола и бил најдобар стрелец во Лига купот за сезоната 2025-2026, иако неговиот тим не успеал да ја одбрани титулата губејќи во финалето од {{Fb team (N) Newcastle United}}.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c62zl58dg8qt|title=Liverpool 1-2 Newcastle: Magpies win Carabao Cup to end 70-year domestic trophy wait|publisher=BBC Sport|date=16 март 2025|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt; Под водството на новиот менаџер, сонародникот [[Арне Слот]], Гакпо имал многу важна улога во нападот на Ливерпул и со своите 10 гола исто така придонел за освојувањето на титулата во [[Премиер лига на Англија 2024-2025|Премиер лигата]].&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mukherjee |first1=Soham |last2=Kraft |first2=Justin |url=https://www.goal.com/de/listen/cody-gakpo-liverpool-fa-reprimand-kaka-i-belong-to-jesus-celebration-title-win-over-tottenham/blt9bc841ef0db4b620 |title=Cody Gakpo in Schwierigkeiten! Liverpool-Star droht nach Jesus-Jubel Ärger mit der FA |work=Goal (website) |language=de |date=29 April 2025 }}&lt;/ref&gt; На 27 април 2025 година, тој го постигнал третиот гол за Ливерпул во победата со 5-1 над {{Fb team (N) Tottenham}}, успех со кој дефинитивно и математички била обезбедена титулата.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cj3x2ee1261t#Report|title=Liverpool - Tottenham Hotspur 5-1|publisher=BBC Sport|date=27 април 2025|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt;

На 30 август 2025 година, Гакпо потпишал нов долгорочен договор со Ливерпул.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.liverpoolfc.com/news/cody-gakpo-signs-new-liverpool-fc-contract |title=Cody Gakpo signs new Liverpool FC contract |publisher=Liverpool F.C. |date=30 August 2025 |access-date=30 August 2025}}&lt;/ref&gt; 

== Репрезентативна кариера ==
[[Податотека:Austria_U-18_vs._Netherlands_U-18_2017-03-23_(086).jpg|мини|Гакпо играјќи за репрезентацијата на Холандија до 18 години во 2017 година]]
Гакпо имал право да игра за Холандија, Гана или Того на меѓународно ниво.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.dailymailgh.com/netherlands-coach-eyes-ghanaian-youngster-gakpo/|title=Netherlands coach eyes Ghanaian youngster Gakpo|date=14 August 2019|work=Dailymailgh|access-date=9 August 2022|archive-date=2022-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20221217222242/https://www.dailymailgh.com/netherlands-coach-eyes-ghanaian-youngster-gakpo/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Ghanaian-striker-Cody-Gakpo-delighted-to-sign-new-long-term-deal-with-PSV-Eindhoven-1142882|title=Ghanaian striker Cody Gakpo delighted to sign new long-term deal with PSV Eindhoven|date=29 December 2020|work=GhanaWeb|access-date=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; Тој играл младински репрезентативен фудбал за Холандија на нивоа до 18,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onsoranje.nl/teams/185190/speler/362|title=Cody Gakpo Jeugd mannen onder 18|publisher=Royal Dutch Football Association|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; до 19,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onsoranje.nl/teams/185189/speler/362|title=Cody Gakpo Jeugd mannen onder 19|publisher=Royal Dutch Football Association|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; под 20&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onsoranje.nl/teams/206598/speler/362|title=Cody Gakpo Jeugd mannen beloftenelftal|publisher=Royal Dutch Football Association|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; и под 21 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onsoranje.nl/teams/185185/speler/362|title=Cody Gakpo Jong Oranje|publisher=Royal Dutch Football Association|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt;

Гакпо бил повикан во сениорскиот тим на [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]] за [[Европско првенство во фудбал 2020|УЕФА Евро 2020]] и дебитирал во третиот натпревар од групната фаза против [[Фудбалска репрезентација на Македонија|Северна Македонија]] како замена во 79. минута за [[Френки де Јонг]].&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/79017/frank-de-boer-maakt-ek-selectie-bekend|title=Frank de Boer maakt EK-selectie bekend|date=26 May 2021|access-date=26 May 2021|publisher=Royal Dutch Football Association|language=nl}}&lt;/ref&gt; Со тоа, тој станал првиот холандски играч кој дебитирал на ЕП по Мартиен Врајсен во 1980 година.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.vi.nl/nieuws/gakpo-schrijft-historie-met-oranje-debuut|title=Gakpo schrijft historie met Oranje-debuut|date=21 June 2021|work=Voetbal International|language=nl}}&lt;/ref&gt;

Гакпо бил именуван во тимот за [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство во ФИФА 2022]] во Катар и имал непосредно влијание, постигнувајќи гол во три последователни натпревари во групата против [[Фудбалска репрезентација на Сенегал|Сенегал]],&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/sport/football/63619381|title=Late goals give Dutch victory over Senegal|work=BBC Sport|access-date=29 November 2022}}&lt;/ref&gt; Еквадор,&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/sport/football/63672202|title=Valencia scores as Ecuador draw with Netherlands|work=BBC Sport|access-date=29 November 2022}}&lt;/ref&gt; и Катар.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/sport/football/63711993|title=Gakpo nets again as Dutch beat Qatar to top group|work=BBC Sport|access-date=29 November 2022}}&lt;/ref&gt;

== Статистика за кариера ==

=== Клуб ===
{{Updated|7 Јануари 2023}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+Настапи и голови по клуб, сезона и натпреварување
! rowspan=&quot;2&quot; |Клуб
! rowspan=&quot;2&quot; |Сезона
! colspan=&quot;3&quot; |Лига
! colspan=&quot;2&quot; |Национален куп
! colspan=&quot;2&quot; |Лига куп
! colspan=&quot;2&quot; |Европа
! colspan=&quot;2&quot; |Друго
! colspan=&quot;2&quot; |Вкупно
|-
!Поделба
!Асистенции
!Гола
!Асистенции
!Гола
!Асистенции
!Гола
!Асистенции
!Гола
!Асистенции
!Гола
!Асистенции
!Гола
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Јонг ПСВ
|2016–17&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|Еерсте дивизија
|2
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|2
|0
|-
|2017–18&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|Еерсте дивизија
|13
|7
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|13
|7
|-
|2018–19&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|Еерсте дивизија
|11
|10
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|11
|10
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Total
!26
!17
! colspan=&quot;2&quot; |—
! colspan=&quot;2&quot; |—
! colspan=&quot;2&quot; |—
! colspan=&quot;2&quot; |—
!26
!17
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |ПСВ
|2017–18&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|1
|0
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|1
|0
|-
|2018–19&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|16
|1
|2
|1
| colspan=&quot;2&quot; |—
|1
|0
|0
|0
|19
|2
|-
|2019–20&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|25
|7
|2
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|11
|1
|1
|0
|39
|8
|-
|2020–21&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|23
|7
|1
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|5
|4
| colspan=&quot;2&quot; |—
|29
|11
|-
|2021–22&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|27
|12
|4
|2
| colspan=&quot;2&quot; |—
|15
|7
|1
|0
|47
|21
|-
|2022–23&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/players/cody-mathes-gakpo/436584/|title=C. Gakpo: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2023}}&lt;/ref&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|14
|9
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|9
|3
|1
|1
|24
|13
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Total
!106
!36
!9
!3
! colspan=&quot;2&quot; |—
!41
!15
!3
!1
!159
!55
|-
|[[ФК Ливерпул|Ливерпулl]]
|2022–23
|Премиер лига
|0
|0
|1
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|1
|0
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Вкупно во кариерата
!132
!53
!10
!3
!0
!0
!41
!15
!3
!1
!186
!72
|}

=== Меѓународно ===
{{Updated|9 Декември 2022}}&lt;ref name=&quot;NFT&quot;&gt;{{NFT player |id=83022 |name=Cody Gakpo |access-date=1 January 2023}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+Настапи и голови по репрезентација и година
! Репрезентација
! година
! Асистенции
! Цели
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]]
| 2021 година
| 4
| 1
|-
| 2022 година
| 10
| 5
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Вкупно
! 14
! 6
|}
{{Updated|9 Декември 2022}}
:''Резултатите прво го наведуваат бројот на голови на Холандија, колоната за резултати го покажува резултатот по секој гол на Гакпо.''&lt;ref name=&quot;NFT&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Список на меѓународни голови постигнати од Коди Гакпо
! scope=&quot;col&quot; | бр.
! scope=&quot;col&quot; | Датум
! scope=&quot;col&quot; | Место на одржување
! scope=&quot;col&quot; | капа
! scope=&quot;col&quot; | Противник
! scope=&quot;col&quot; | Резултат
! scope=&quot;col&quot; | Резултат
! scope=&quot;col&quot; | Конкуренција
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; | {{Крат|Ref.|Reference}}
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1
| 4 септември 2021 година
| Филипс Стадион, Ајндховен, Холандија
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 3
|{{Fb|MNE}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 4–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 4–0
| [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2022|Квалификации за Светското првенство ФИФА 2022 година]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2021/09/04/europe/wc-qualifying-europe/netherlands/montenegro/3430163/|title=Netherlands vs. Montenegro 4–0: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2
| 14 јуни 2022 година
| [[Стадион Фејенорд|Де Куип]], Ротердам, Холандија
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 7
|{{Fb|WAL}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 3–2
| 2022–23 УЕФА Лига на нации А
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/06/14/europe/uefa-nations-league/netherlands/wales/3710413/|title=Netherlands vs. Wales 3–2: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 3
| 22 септември 2022 година
| Стадион Народови, Варшава, Полска
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 8
|{{Fb|POL}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2–0
| 2022–23 УЕФА Лига на нации А
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/09/22/europe/uefa-nations-league/poland/netherlands/3710416/|title=Poland vs. Netherlands 0–2: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 4
| 21 ноември 2022 година
| [[Стадион Ал Тумама]], Доха, Катар
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 10
|{{Fb|SEN}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2–0
| [[Светско првенство во фудбал 2022|Светско првенство во ФИФА 2022 година]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/11/21/world/world-cup/senegal/netherlands/3749502/|title=Senegal vs. Netherlands 0–2: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 5
| 25 ноември 2022 година
| [[Меѓународен стадион Калифа|Меѓународниот стадион Калифа]], Доха, Катар
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 11
|{{Fb|ECU}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–1
| [[Светско првенство во фудбал 2022|Светско првенство во ФИФА 2022 година]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/11/25/world/world-cup/netherlands/ecuador/3749504/|title=Netherlands vs. Ecuador 1–1: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 6
| 29 ноември 2022 година
| [[Стадион Ал Бајт]], Ал Хор, Катар
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 12
|{{Fb|QAT}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2–0
| [[Светско првенство во фудбал 2022|Светско првенство во ФИФА 2022 година]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/11/29/world/world-cup/netherlands/qatar/3749505/|title=Netherlands vs. Qatar 2–0: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|}

== Почести ==
'''ПСВ'''

* [[Ередивиси|Ередивизија]]: 2017–18&lt;ref name=&quot;PSV&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=M0QIi4IBo3M|title=PSV KAMPIOEN|work=Fox Sports|language=nl}}&lt;/ref&gt;
* Куп на КНВБ : 2021–22&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://nos.nl/artikel/2425523-psv-verrast-ajax-met-twee-goals-vlak-na-rust-en-wint-knvb-beker|title=PSV verrast Ajax met twee goals vlak na rust en wint KNVB-beker|date=17 April 2022|publisher=Nederlandse Omroep Stichting|accessdate=30 December 2022}}&lt;/ref&gt;
* Јохан Кројф Шилд : 2021,&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://int.soccerway.com/matches/2021/08/07/netherlands/super-cup/afc-ajax/psv-nv/3513238/|title=Super Cup|work=Soccerway|access-date=10 August 2021}}&lt;/ref&gt; 2022&lt;ref name=&quot;JCSwin&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.psv.nl/english-psv/matches/match/ajax-psv-30-07-2022.htm|title=Ajax – PSV|date=30 July 2022|publisher=PSV|accessdate=30 July 2022|archive-date=2022-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220923024833/https://www.psv.nl/english-psv/matches/match/ajax-psv-30-07-2022.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

'''Поединечно'''

* Холандски фудбалер на годината: 2021–22&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraaf.nl/sport/1726682292/cody-gakpo-voetballer-van-het-jaar-heel-trots|title=Cody Gakpo voetballer van het jaar: 'Heel trots'|date=17 May 2022|language=nl}}&lt;/ref&gt;
* Играч на месецот [[Ередивиси|во Ередивизија]]: септември 2022 година,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://eredivisie.eu/news/cody-gakpo-named-as-eredivisie-player-of-the-month-for-september/|title=Cody Gakpo named as Eredivisie Player of the Month for September|date=30 September 2022|publisher=Eredivisie|accessdate=9 November 2022}}&lt;/ref&gt; октомври 2022 година&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://eredivisie.eu/news/cody-gakpo-is-the-eredivisie-player-of-the-month-for-the-second-month-running/|title=Cody Gakpo is the Eredivisie Player of the Month for the second month running|date=4 November 2022|publisher=Eredivisie|accessdate=9 November 2022}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Надворешни врски ==

* [https://www.liverpoolfc.com/team/mens/player/cody-gakpo Профил] на веб-страницата на Ливерпул
* [https://www.onsoranje.nl/teams/185184/speler/362 Профил] на веб-страницата на Кралската фудбалска асоцијација на Холандија (на холандски)
* {{UEFA player}}

{{Состав на ФК Ливерпул}}
{{Состав на Холандија на СП фудбал 2022}}
{{Состав на Холандија на СП фудбал 2026}}
{{Navboxes
|bg          = gold
|fg          = black
|bordercolor = solid 1px #000;
|title       = Награди
|list1       =
{{Најдобри стрелци на Европските првенства во фудбал}}
}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гакпо, Коди}}
[[Категорија:Луѓе од Ајндховен]]
[[Категорија:Холандски фудбалери]]
[[Категорија:Живи луѓе]]
[[Категорија:Родени во 1999 година]]
[[Категорија:Фудбалери на ФК ПСВ Ајндховен]]
[[Категорија:Фудбалери на ФК Ливерпул]]
[[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]]
[[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]]</text>
      <sha1>kermn4gmwx7xjhku5xf6jg6u57vlh2s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651715</id>
      <parentid>5651704</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T22:41:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LFC-babundjiev93</username>
        <id>137687</id>
      </contributor>
      <comment>/* Репрезентативна кариера */</comment>
      <origin>5651715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45798" sha1="6hwxh4k2wulqtrce0fjr41slftu8uj4" xml:space="preserve">{{Infobox football biography 3
 | playername        = Коди Гакпо
 | image             = [[Податотека:Netherlands v Tunisia 2026 World Cup - 55373562032 (Cody Gakpo).jpg|200px]]
 | fullname          = Коди Матес Гакпо&lt;ref name=&quot;FIFA&quot;&gt;{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022™ – Squad List: Netherlands (NED) |publisher=FIFA |page=20 |date=18 December 2022 |access-date=1 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-date=18 December 2022 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
 | dateofbirth       = {{birth date and age|1999|5|7|df=y}}&lt;ref name=&quot;FIFA&quot;/&gt;
 | cityofbirth       = [[Ајндховен]]
 | countryofbirth    = [[Холандија]]
 | nationality       = {{flagsport|NED}} [[Холандија]]
 | height            = {{height|m=1.93}}&lt;ref name=&quot;FIFA&quot;/&gt;
 | position          = [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.worldfootball.net/person/pe409131/cody-gakpo/ |title=Cody Gakpo: Profile |website=worldfootball.net |publisher=HEIM:SPIEL |date=&lt;!-- citation bot adds wrong date --&gt; |access-date=14 April 2024}}&lt;/ref&gt;
 | currentclub       = {{Fb team Liverpool}}
 | clubnumber        = 18
 | youthyears1   =  | youthclubs1  = {{Fb team PSV}}
 | years1   = 2016-2018   | caps1   =   26  | goals1   = 17   | clubs1   = {{Fb team Jong PSV}}
 | years2   = 2018-2023   | caps2   =  106  | goals2   = 36   | clubs2   = {{Fb team PSV}}
 | years3   = 2023-       | caps3   =  132  | goals3   = 33   | clubs3   = {{Fb team Liverpool}}
 | nationalyears1   = 2020-2021    | nationalcaps1   =  3  | nationalgoals1   =  0 | nationalteam1   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 18 години|Холандија 18]]
 | nationalyears2   = 2018         | nationalcaps2   =  3  | nationalgoals2   =  0 | nationalteam2   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 19 години|Холандија 19]]
 | nationalyears3   = 2018         | nationalcaps3   =  5  | nationalgoals3   =  4 | nationalteam3   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 20 години|Холандија 20]]
 | nationalyears4   = 2019-2021    | nationalcaps4   = 13  | nationalgoals4   =  7 | nationalteam4   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|Холандија 21]]
 | nationalyears5   = 2021-        | nationalcaps5   = 56  | nationalgoals5   = 25 | nationalteam5   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]]
}}

'''Коди Матес Гакпо''' (роден на 7 мај 1999 година) — [[Холандија|холандски]] [[фудбал]]ер, [[Напад (фудбал)|напаѓач]] или [[Среден ред (фудбал)|крилен напаѓач]] на [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] и на [[Фудбалска репрезентација на Холандија|холандската репрезентација]].

Производ на академијата на [[ФК ПСВ Ајндховен|ПСВ]], Гакпо го имал своето деби за првиот тим во февруари 2018 година. Во сезоната 2021-2022, тој ја освоил наградата за [[Холандски фудбалер на годината|холандски фудбалер на годината]], откако постигнал 21 гол во 47 натпревари во сите натпреварувања. Во јануари 2023 година, потпишал за Ливерпул.

Гакпо играл за младинските репрезентации на Холандија од под 18 до под 21 година. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Холандија|сениорска репрезентација]] го имал во јуни 2021 година на [[Европско првенство во фудбал 2020|Европското првенство 2020]]. Покрај споменатото, тој учествувал и на [[Светско првенство во фудбал|Светските првенства]] во [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] и [[Светско првенство во фудбал 2026|2026]] и [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].

== Биографија ==
Гакпо е роден во [[Ајндховен]] и израснат во областа [[Стратум]].&lt;ref name=&quot;vi1&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.vi.nl/pro/overig/cody-gakpo-van-stratum-naar-de-spotlights/share/b03f3d1df7|title=Cody Gakpo: van Stratum naar de spotlights|last=Boeringa|first=Reon|date=9 October 2019|work=Voetbal International|language=nl}}&lt;/ref&gt; Неговиот татко е роден во [[Того]] и има потекло од [[Гана]], додека неговата мајка е [[Холандија|холанѓанка]].&lt;ref name=&quot;ed1&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.ed.nl/psv/cody-gakpo-leeft-de-droom-van-bijna-elke-eindhovense-jongen~af693eb3/|title=Cody Gakpo leeft de droom van bijna elke Eindhovense jongen|last=Elfrink|first=Rik|date=1 June 2019|work=Eindhovens Dagblad|language=nl}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.football-oranje.com/ghana-coach-reveals-talks-with-dutch-players/|title=Ghana coach reveals talks with Dutch players|date=17 October 2019|work=Football Oranje}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.kickgh.com/more/ghanaians-abroad/7973-exclusive-ghanaian-sensation-cody-gakpo-extends-contract-with-dutch-giants-psv-eindhoven|title=EXCLUSIVE: Ghanaian sensation Cody Gakpo extends contract with Dutch giants PSV Eindhoven|date=12 September 2019|work=Kickgh.com|access-date=2023-01-15|archive-date=2019-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20191109071248/https://www.kickgh.com/more/ghanaians-abroad/7973-exclusive-ghanaian-sensation-cody-gakpo-extends-contract-with-dutch-giants-psv-eindhoven|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

Тој има двајца браќа, Сидни и Дакфер,&lt;ref&gt;{{Cite web|lаnguage=it-IT|author=Gregorio Spigno|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/mondiali/22_novembre_29/chi-gakpo-stella-dell-olanda-mondiali-mamma-rugbista-van-nistelrooy-suoi-segreti-1e353a30-7006-11ed-971c-b93745ae79d9.shtml|title=Chi è Gakpo, stella dell’Olanda ai Mondiali. La mamma rugbista, Van Nistelrooy: i suoi segreti|website=Corriere della Sera|date=2022-11-29|access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt; кои исто така имаат кариера во светот на фудбалот.

Гакпо е христијанин. Тој рекол: „Се обидувам да ја читам Библијата секој ден, се молам секој ден, сакам да одам во црква и читам многу книги за верата“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www1.cbn.com/cbnnews/world/2022/december/dutch-stars-depay-gakpo-stand-for-christ-during-fifa-world-cup-we-are-thankful-to-god|title=Dutch Stars Depay, Gakpo Stand for Christ During FIFA World Cup: 'We Are Thankful to God'|last=Wise|first=Talia|date=9 December 2022|accessdate=29 December 2022}}&lt;/ref&gt;

Гакпо е во врска со Ноа ван дер Беј, со која го добиле своето прво дете, синот Самуел Сет во април 2024 година.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.anfieldwatch.co.uk/liverpool-fc/news/liverpool-cody-gakpo-noa-van-der-bij-announce-baby-name-instagram/|title=Cody Gakpo and partner Noa reveal new baby's adorable name in Instagram post|date=8 May 2024|work=Anfieldwatch.co.uk|accessdate=25 September 2025}}&lt;/ref&gt; Во јуни 2026, неговата партнерка имала спонтан абортус при бременоста со второто дете.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Gakpo asks for privacy after loss of unborn son|website=BBC Sport|date=27 June 2026|access-date=27 June 2026|url= https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/ce37zz21e98o}}&lt;/ref&gt;

== Технички карактеристики ==
Иако деснак, омилената позиција на Гакпо е [[Среден ред (фудбал)#Крило|лево крило]], каде до израз доаѓаат неговите најголеми квалитети брзина, агилност и дриблингот.&lt;ref name=&quot;vi1&quot; /&gt; Тој има тенденција да влгува навнатре кон поцентрална напаѓачка позиција од каде многу често бара простор за удар и постигнува голови. Сметан за еден од најдобрите холандски напаѓачи на својата генерација, тој има одлично чувство за позиционирање и е исклучително вешт во искористувањето на тесните простори; покрај тоа, има прецизен шут, а неговата сила му овозможува со леснотија да постигнува голови и од голема оддалеченост.

== Клупска кариера ==
=== ПСВ ===
====Почетоци====
Гакпо ја започнал својата кариера во [[ФК Ајндховен]], а во 2007 година се преселил во младинската академија на [[ФК ПСВ Ајдховен|ПСВ]], каде потоа напредувал низ сите младински тимови.&lt;ref name=&quot;ed1&quot; /&gt;

Во сезоната 2016–2017, Гакпо бил вклучен во неколку натпревари на резервниот тим [[Јонг ПСВ]], но главно настапувал за тимот под 19 години. Своето деби како професионален фудбалер го направил на 4 ноември 2016 година, во дресот на Јонг ПСВ во натпревар од [[Ерсте дивиси]] против [[Хелмонд Спорт]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.worldfootball.net/report/eerste-divisie-2016-2017-helmond-sport-jong-psv/|title=Game Report|date=4 November 2016|work=worldfootball.net}}&lt;/ref&gt; Во остатокот од сезоната, тој имал само уште еден настап за Јонг ПСВ. Откако неговата ефикасност се зголемила во следната сезона во Ередивиси У19, каде постигнал седум гола и пет асистенции на 13 првенствени натпревари, на крајот од годината тој бил трајно прекомандуван во резервниот тим. Во неговиот трет настап во Ерсте Дивизие, на 19 јануари 2017 година, во победата со 3–2 на гости против [[Де Графшап]], тој постигнал два гола и забележал асистенција за третиот гол на неговиот тим.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/gakpo-bezorgt-jong-psv-driepunter.htm|title=Gakpo bezorgt Jong PSV driepunter|date=19 January 2018|publisher=PSV|language=nl}}&lt;/ref&gt; За Јонг ПСВ, тој постигнал 7 гола во 12 настапи во сезоната 2017-2018, и 10 гола во 11 настапи во сезоната 2018-2019.&lt;ref name=&quot;wf&quot;/&gt;

====Прв тим====
Гакпо го направил своето деби за првиот тим на [[ФК ПСВ Ајдховен|ПСВ]] влегувајќи како замена во судиското продолжение од победата со 3–1 над [[ФК Фејенорд|Фејенорд]] на 25 февруари 2018 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://psv.supporters.nl/nieuws/artikel/43977/Geboren-Eindhovenaar-Cody-Gakpo-maakt-offici%C3%ABle-debuut-in-eerste-elftal|title=Geboren Eindhovenaar Cody Gakpo maakt officiële debuut in eerste elftal|date=25 February 2018|work=PSV.supporters.nl|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; Откако во сезоната 2018-2019, Гакпо дополнително ги подобрил своите перформанси во дресот на Јонг ПСВ, тоа го забележал и тренерот на првиот тим, [[Марк ван Бомел]], кој го повикал неколку пати за натпреварите на првиот тим во првиот дел од сезоната. Сепак, тој останал неискористена замена во сите натпревари.&lt;ref name=&quot;wf&quot;/&gt; На 24 октомври 2018 година, го имал своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], влегувајќи како замена за [[Гастон Переиро]] во 83-тата минута од натпреварот против [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]] завршен со резултат 2-2. Откако постигнал гол и забележал асистенција за Јонг ПСВ во победата со 5–2 на домашен терен против [[ФК Алмере Сити|Алмере Сити]] на 21 декември,&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/2906328/gakpo-en-piroe-zijn-nieuwe-groeibriljantjes-van-psv-hoofdmacht-halen-is-realistischer-geworden|title=Gakpo en Piroe zijn nieuwe groeibriljantjes van PSV: 'Hoofdmacht halen is realistischer geworden'|last=Velthoven|first=Florian van|date=21 December 2018|publisher=Omroep Brabant|language=nl}}&lt;/ref&gt; тој го направил своето деби за сезоната во [[Ередивиси]], само еден ден подоцна, заменувајќи го [[Стивен Бергвајн]] во последните минути од победата со 3–1 на домашен терен над [[ФК АЗ Алкмар|Аз Алкмар]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.skysports.com/football/psv-vs-az-alkmaar/390340|title=Dutch Eredivisie|work=Sky Sports|accessdate=17 August 2021}}&lt;/ref&gt; По зимската пауза во првенството, Гакпо трајно бил промовиран во редовен член на првиот тим.&lt;ref name=&quot;wf&quot; /&gt; На 3 февруари 2019 година, тој го постигнал својот гол во Ередивиси во неговиот втор сезонски настап во победата од 5–0 на домашен терен над [[ФК Фортуна Ситард|Фортуна Ситард]] и притоа исто така асистирал за уште еден гол.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.ed.nl/psv/aanvoerder-de-jong-trots-op-honderdste-doelpunt-fantastisch-in-vijf-seizoenen-psv~a6f9eec8/|title=Aanvoerder De Jong trots op honderdste doelpunt: 'Fantastisch in vijf seizoenen PSV'|last=Beek|first=Yvonne van|date=3 February 2019|work=Eindhovens Dagblad|language=nl}}&lt;/ref&gt; Сезоната ја завршил со 14 првенствени настапи и еден гол, а исто така, бил стрелец на еден гол и во [[Фудбалски куп на Холандија 2018-2019|Купот на Холандија]] каде одиграл два натпревари.&lt;ref name=&quot;wf&quot; /&gt;

Во сезоната 2019-2020, тој го направил својот пробив во стартната постава на ПСВ, завршувајќи со седум гола и исто толку асистенции во 25 првенствени натпревари.&lt;ref name=&quot;wf&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/cody-gakpo/2/|title=Cody Gakpo &amp;raquo; Club matches|work=worldfootball.net|accessdate=17 August 2021}}&lt;/ref&gt;

На 13 септември 2020 година, за време на првиот натпревар за [[Ередивиси 2020-2021|сезоната 2020–2021]] во Ередивиси, Гакпо постигнал два гола (првпат во кариерата во дресот на ПСВ) придонесувајќи за победата од 3–1 на гости над [[ФК Гронинген|Гронинген]].&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bd.nl/psv/psv-pakt-belangrijke-uitzege-in-groningen-met-dank-aan-cody-gakpo~a4abfaf5/|title=PSV pakt belangrijke uitzege in Groningen, met dank aan Cody Gakpo|last=Elfrink|first=Rik|date=13 September 2020|work=Brabants Dagblad|language=nl}}&lt;/ref&gt; Истиот подвиг го повторил на 24 септември во победата од 5-1 против [[НШ Мура]] во квалификациите за [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]], овозможувајќи му на ПСВ да се квалификува во плејоф рундата.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.psv.nl/english-psv/news/article/psv-cruise-to-a-5-1-win-over-ns-mura.htm|title=PSV cruise to a 5–1 win over NS Mura|date=24 September 2020|publisher=PSV|accessdate=2023-01-15|archive-date=2023-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102094118/https://www.psv.nl/english-psv/news/article/psv-cruise-to-a-5-1-win-over-ns-mura.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Таму, тој повторно бил одлучувачки, кога го постигнал вториот гол на тимот во победата со 2–0 над [[Розенборг БК|Розенборг]] на 1 октомври.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.psv.nl/psv/wedstrijden/wedstrijd/rosenborg-bk-psv-01-10-2020.htm|title=Rosenborg BK – PSV|date=26 August 2014|publisher=PSV|language=nl}}&lt;/ref&gt; Сезоната ја завршил со 29 настапи и 11 постигнати голови во сите натпреварувања.&lt;ref name=&quot;wf&quot;/&gt;

Во сезоната 2021-2022, Гакпо бил [[Капитен|капитен]] на ПСВ во некои натпревари во кои главниот капитен [[Марко ван Гинкел]] не бил на теренот. Покрај тоа, тој се наоѓал во одлична форма и по ефикасноста ја забележал својата најдобра сезона во дресот на ПСВ со 21 постигнат гол и 15 асистенции. Посебно важен бил победничкиот гол во победата со 2–1 над [[ФК Ајакс|Ајакс]] во финалето на [[Фудбалски куп на Холандија 2021-2022|Купот на Холандија]], што на ''„селаните“'' им донело освојување на трофејот.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://us.soccerway.com/matches/2022/04/17/netherlands/knvb-beker/psv-nv/afc-ajax/3761296/|title=PSV VS. AJAX 2–1|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=29 May 2022}}&lt;/ref&gt; 

На 31 август 2022 година, тој го постигнал својот прв [[хет-трик]] за ПСВ во победата од 7–1 над [[ФК Волендам|Волендам]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.football-oranje.com/gakpo-stars-as-psv-hit-seven-past-volendam/|title=Gakpo stars as PSV hit seven past Volendam|date=31 August 2022|work=Football Oranje}}&lt;/ref&gt;

=== Ливерпул ===
На 28 декември 2022 година, Гакпо се согласил да потпише петиполгодишен договор со [[Англија|англискиот]] клуб [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], веднаш по отворањето на трансферниот прозорецот на 1 јануари 2023 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.liverpoolfc.com/news/liverpool-reach-agreement-cody-gakpo-transfer|title=Liverpool reach agreement for Cody Gakpo transfer|date=28 December 2022|publisher=Liverpool F.C.|accessdate=28 December 2022}}&lt;/ref&gt; Вредноста на трансферот изнесувала помеѓу 40 и 50 милиони евра, што била рекордна продажба на ПСВ.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64104472|title=Cody Gakpo: Liverpool reach agreement with PSV Eindhoven to sign forward|date=28 December 2022|work=BBC Sport|access-date=28 December 2022}}&lt;/ref&gt; Тој го направил своето деби за ''„црвените“'' на 7 јануари 2023 година, започнувајќи како стартер во натпреварот од третото коло на [[ФА куп 2022-2023|ФА купот]] на [[Анфилд]] против [[ФК Вулверхемптон Вондерерс|Вулверхемптон Вондерерс]] што завршил 2-2.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/sport/football/64168002|title=Liverpool 2-2 Wolverhampton Wanderers|last=Matthews|first=Callum|date=7 January 2023|work=[[BBC Sport]]|access-date=7 January 2023}}&lt;/ref&gt; Своето деби во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] го направил седум дена подоцна, повторно започнувајќи како стартер во натпреварот загубен со 3-0 на гостувањето кај {{Fb team (N) Brighton}}. Својот прв гол во дресот на Ливерпул, Гакпо го постигнал во [[Дерби на Мерсисајд|Дербито на Мерсисајд]] при победата со 2–0 над [[ФК Евертон|Евертон]] во првенството на 13 февруари 2023.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Liverpool 2–0 Everton |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64533611 |website=[[BBC Sport]] |access-date=14 February 2023 |date=13 February 2023}}&lt;/ref&gt; На 5 март, тој постигнал два гола во незаборавната победа на Анфилд над {{Fb team (N) Manchester United}} со 7-0. Сезоната ја завршил со 7 гола во 26 натпревари за Ливерпул.

Гакпо го освоил својот прв трофеј со Ливерпул во [[ФК Ливерпул сезона 2023-2024|сезоната 2023-2024]], постигнувајќи 4 гола на патот на клубот до 10-тата титула во [[Лига куп на Англија 2023–2024|Лига купот]], завршувајќи како втор стрелец во натпреварувањето.&lt;ref&gt;{{cite web |last=McNulty |first=Phil |url=https://www.bbc.com/sport/football/68329936 |title=Carabao Cup final: Chelsea 0–1 Liverpool (aet) – Virgil van Dijk extra-time winner gives Reds Wembley glory |work=BBC Sport |date=25 February 2024}}&lt;/ref&gt;

На 5 ноември 2024 година, го постигнал својот прв гол во Лигата на шампионите во дресот на Ливерпул во победата со 4-0 над [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.facebook.com/ESPNUK/posts/cody-gakpos-reaction-to-scoring-his-first-champions-league-goal-for-liverpool-fo/1133529768139850/|title=Cody Gakpo's reaction to scoring his first Champions League goal for Liverpool following a VAR check 😅🔥|publisher=ESPNUK on Facebook|date=5 ноември 2024|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/good-one-cody-gakpo-leverkusen-win-key-moment-and-fans-backing|title='A good one' - Cody Gakpo on Leverkusen win, key moment and fans' backing|publisher=[[ФК Ливерпул|Ливерпул]]|date=5 ноември 2024|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt; На 1 декември 2024, Гакпо го постигнал првиот од двата гола во првенствената победа со 2-0 на домашен терен над {{Fb team (N) Manchester City}}.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/13262408/liverpool-2-0-man-city-cody-gakpo-and-mohamed-salah-secure-victory-as-crisis-deepens-for-pep-guardiola|title=Liverpool 2-0 Man City: Cody Gakpo and Mohamed Salah secure victory as crisis deepens for Pep Guardiola|publisher=Sky Sports|date=2 декември 2024|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt; Гакпо постигнал 5 гола и бил најдобар стрелец во Лига купот за сезоната 2025-2026, иако неговиот тим не успеал да ја одбрани титулата губејќи во финалето од {{Fb team (N) Newcastle United}}.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c62zl58dg8qt|title=Liverpool 1-2 Newcastle: Magpies win Carabao Cup to end 70-year domestic trophy wait|publisher=BBC Sport|date=16 март 2025|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt; Под водството на новиот менаџер, сонародникот [[Арне Слот]], Гакпо имал многу важна улога во нападот на Ливерпул и со своите 10 гола исто така придонел за освојувањето на титулата во [[Премиер лига на Англија 2024-2025|Премиер лигата]].&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mukherjee |first1=Soham |last2=Kraft |first2=Justin |url=https://www.goal.com/de/listen/cody-gakpo-liverpool-fa-reprimand-kaka-i-belong-to-jesus-celebration-title-win-over-tottenham/blt9bc841ef0db4b620 |title=Cody Gakpo in Schwierigkeiten! Liverpool-Star droht nach Jesus-Jubel Ärger mit der FA |work=Goal (website) |language=de |date=29 April 2025 }}&lt;/ref&gt; На 27 април 2025 година, тој го постигнал третиот гол за Ливерпул во победата со 5-1 над {{Fb team (N) Tottenham}}, успех со кој дефинитивно и математички била обезбедена титулата.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cj3x2ee1261t#Report|title=Liverpool - Tottenham Hotspur 5-1|publisher=BBC Sport|date=27 април 2025|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt;

На 30 август 2025 година, Гакпо потпишал нов долгорочен договор со Ливерпул.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.liverpoolfc.com/news/cody-gakpo-signs-new-liverpool-fc-contract |title=Cody Gakpo signs new Liverpool FC contract |publisher=Liverpool F.C. |date=30 August 2025 |access-date=30 August 2025}}&lt;/ref&gt; 

== Репрезентативна кариера ==
[[Податотека:Austria_U-18_vs._Netherlands_U-18_2017-03-23_(086).jpg|мини|Гакпо играјќи за репрезентацијата на Холандија под 18 години во 2017 година]]
Гакпо имал право да игра за репрезентациите на {{NazNB|FUrep|NED}}, {{NazNB|FUrep|GHA}} или {{NazNB|FUrep|TGO}}.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.dailymailgh.com/netherlands-coach-eyes-ghanaian-youngster-gakpo/|title=Netherlands coach eyes Ghanaian youngster Gakpo|date=14 August 2019|work=Dailymailgh|access-date=9 August 2022|archive-date=2022-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20221217222242/https://www.dailymailgh.com/netherlands-coach-eyes-ghanaian-youngster-gakpo/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Ghanaian-striker-Cody-Gakpo-delighted-to-sign-new-long-term-deal-with-PSV-Eindhoven-1142882|title=Ghanaian striker Cody Gakpo delighted to sign new long-term deal with PSV Eindhoven|date=29 December 2020|work=GhanaWeb|access-date=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; Тој бил дел од младинските селекции на Холандија [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 18 години|под 18]],&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onsoranje.nl/teams/185190/speler/362|title=Cody Gakpo Jeugd mannen onder 18|publisher=Royal Dutch Football Association|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 19 години|под 19]],&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onsoranje.nl/teams/185189/speler/362|title=Cody Gakpo Jeugd mannen onder 19|publisher=Royal Dutch Football Association|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 20 години|под 20]],&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onsoranje.nl/teams/206598/speler/362|title=Cody Gakpo Jeugd mannen beloftenelftal|publisher=Royal Dutch Football Association|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; и [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 годинa|под 21 година]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onsoranje.nl/teams/185185/speler/362|title=Cody Gakpo Jong Oranje|publisher=Royal Dutch Football Association|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt;

Тој за првпат бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на Холандија|сениорската репрезентација на Холандија]] на [[Европско првенство во фудбал 2020|Европското првенство 2020]] и дебитирал во третиот натпревар од групната фаза против [[Фудбалска репрезентација на Македонија|Македонија]], влагувајќи како замена во 79-тата минута за [[Френки де Јонг]].&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/79017/frank-de-boer-maakt-ek-selectie-bekend|title=Frank de Boer maakt EK-selectie bekend|date=26 May 2021|access-date=26 May 2021|publisher=Royal Dutch Football Association|language=nl}}&lt;/ref&gt; Со тоа, тој станал првиот холандски играч кој дебитирал на ЕП по [[Мартиен Врајсен]] во 1980 година.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.vi.nl/nieuws/gakpo-schrijft-historie-met-oranje-debuut|title=Gakpo schrijft historie met Oranje-debuut|date=21 June 2021|work=Voetbal International|language=nl}}&lt;/ref&gt;

Својот прв гол за репрезентацијата, Гакпо го постигнал на 4 септември 2021, во победата со 4-0 над {{NazNB|FUrep|MNE}} во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2022|квалификациите за Светското првенство 2022]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/58450913|title=Netherlands 4–0 Montenegro: Memphis Depay stars in important World Cup qualifying win|website=BBC Sport|publisher=BBC|date=4 September 2021}}&lt;/ref&gt;

Гакпо бил повикан во составот на Холандија за [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]], каде се претставил блексаво, постигнувајќи гол на три последователни натпревари од групната фаза против {{NazNB|FUrep|SEN}},&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Late goals give Dutch victory over Senegal|url=https://www.bbc.com/sport/football/63619381|website=BBC Sport|publisher=BBC|access-date=29 November 2022}}&lt;/ref&gt; {{NazNB|FUrep|ECU}},&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Valencia scores as Ecuador draw with Netherlands|url=https://www.bbc.com/sport/football/63672202|website=BBC Sport|publisher=BBC|access-date=29 November 2022}}&lt;/ref&gt; и домаќинот {{NazNB|FUrep|QAT}}.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Gakpo nets again as Dutch beat Qatar to top group|url=https://www.bbc.com/sport/football/63711993|website=BBC Sport|publisher=BBC|access-date=29 November 2022}}&lt;/ref&gt; Холанѓаните настапот го завршиле сo пораз на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] во [[Битката кај Лусаил|контроверзен натпревар]] против {{NazNB|FUrep|ARG}} во четвртфиналето.

== Статистика за кариера ==

=== Клуб ===
{{Updated|7 Јануари 2023}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+Настапи и голови по клуб, сезона и натпреварување
! rowspan=&quot;2&quot; |Клуб
! rowspan=&quot;2&quot; |Сезона
! colspan=&quot;3&quot; |Лига
! colspan=&quot;2&quot; |Национален куп
! colspan=&quot;2&quot; |Лига куп
! colspan=&quot;2&quot; |Европа
! colspan=&quot;2&quot; |Друго
! colspan=&quot;2&quot; |Вкупно
|-
!Поделба
!Асистенции
!Гола
!Асистенции
!Гола
!Асистенции
!Гола
!Асистенции
!Гола
!Асистенции
!Гола
!Асистенции
!Гола
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Јонг ПСВ
|2016–17&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|Еерсте дивизија
|2
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|2
|0
|-
|2017–18&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|Еерсте дивизија
|13
|7
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|13
|7
|-
|2018–19&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|Еерсте дивизија
|11
|10
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|11
|10
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Total
!26
!17
! colspan=&quot;2&quot; |—
! colspan=&quot;2&quot; |—
! colspan=&quot;2&quot; |—
! colspan=&quot;2&quot; |—
!26
!17
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |ПСВ
|2017–18&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|1
|0
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|1
|0
|-
|2018–19&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|16
|1
|2
|1
| colspan=&quot;2&quot; |—
|1
|0
|0
|0
|19
|2
|-
|2019–20&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|25
|7
|2
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|11
|1
|1
|0
|39
|8
|-
|2020–21&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|23
|7
|1
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|5
|4
| colspan=&quot;2&quot; |—
|29
|11
|-
|2021–22&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|27
|12
|4
|2
| colspan=&quot;2&quot; |—
|15
|7
|1
|0
|47
|21
|-
|2022–23&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/players/cody-mathes-gakpo/436584/|title=C. Gakpo: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2023}}&lt;/ref&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|14
|9
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|9
|3
|1
|1
|24
|13
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Total
!106
!36
!9
!3
! colspan=&quot;2&quot; |—
!41
!15
!3
!1
!159
!55
|-
|[[ФК Ливерпул|Ливерпулl]]
|2022–23
|Премиер лига
|0
|0
|1
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|1
|0
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Вкупно во кариерата
!132
!53
!10
!3
!0
!0
!41
!15
!3
!1
!186
!72
|}

=== Меѓународно ===
{{Updated|9 Декември 2022}}&lt;ref name=&quot;NFT&quot;&gt;{{NFT player |id=83022 |name=Cody Gakpo |access-date=1 January 2023}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+Настапи и голови по репрезентација и година
! Репрезентација
! година
! Асистенции
! Цели
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]]
| 2021 година
| 4
| 1
|-
| 2022 година
| 10
| 5
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Вкупно
! 14
! 6
|}
{{Updated|9 Декември 2022}}
:''Резултатите прво го наведуваат бројот на голови на Холандија, колоната за резултати го покажува резултатот по секој гол на Гакпо.''&lt;ref name=&quot;NFT&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Список на меѓународни голови постигнати од Коди Гакпо
! scope=&quot;col&quot; | бр.
! scope=&quot;col&quot; | Датум
! scope=&quot;col&quot; | Место на одржување
! scope=&quot;col&quot; | капа
! scope=&quot;col&quot; | Противник
! scope=&quot;col&quot; | Резултат
! scope=&quot;col&quot; | Резултат
! scope=&quot;col&quot; | Конкуренција
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; | {{Крат|Ref.|Reference}}
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1
| 4 септември 2021 година
| Филипс Стадион, Ајндховен, Холандија
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 3
|{{Fb|MNE}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 4–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 4–0
| [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2022|Квалификации за Светското првенство ФИФА 2022 година]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2021/09/04/europe/wc-qualifying-europe/netherlands/montenegro/3430163/|title=Netherlands vs. Montenegro 4–0: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2
| 14 јуни 2022 година
| [[Стадион Фејенорд|Де Куип]], Ротердам, Холандија
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 7
|{{Fb|WAL}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 3–2
| 2022–23 УЕФА Лига на нации А
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/06/14/europe/uefa-nations-league/netherlands/wales/3710413/|title=Netherlands vs. Wales 3–2: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 3
| 22 септември 2022 година
| Стадион Народови, Варшава, Полска
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 8
|{{Fb|POL}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2–0
| 2022–23 УЕФА Лига на нации А
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/09/22/europe/uefa-nations-league/poland/netherlands/3710416/|title=Poland vs. Netherlands 0–2: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 4
| 21 ноември 2022 година
| [[Стадион Ал Тумама]], Доха, Катар
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 10
|{{Fb|SEN}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2–0
| [[Светско првенство во фудбал 2022|Светско првенство во ФИФА 2022 година]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/11/21/world/world-cup/senegal/netherlands/3749502/|title=Senegal vs. Netherlands 0–2: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 5
| 25 ноември 2022 година
| [[Меѓународен стадион Калифа|Меѓународниот стадион Калифа]], Доха, Катар
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 11
|{{Fb|ECU}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–1
| [[Светско првенство во фудбал 2022|Светско првенство во ФИФА 2022 година]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/11/25/world/world-cup/netherlands/ecuador/3749504/|title=Netherlands vs. Ecuador 1–1: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 6
| 29 ноември 2022 година
| [[Стадион Ал Бајт]], Ал Хор, Катар
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 12
|{{Fb|QAT}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2–0
| [[Светско првенство во фудбал 2022|Светско првенство во ФИФА 2022 година]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/11/29/world/world-cup/netherlands/qatar/3749505/|title=Netherlands vs. Qatar 2–0: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|}

== Почести ==
'''ПСВ'''

* [[Ередивиси|Ередивизија]]: 2017–18&lt;ref name=&quot;PSV&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=M0QIi4IBo3M|title=PSV KAMPIOEN|work=Fox Sports|language=nl}}&lt;/ref&gt;
* Куп на КНВБ : 2021–22&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://nos.nl/artikel/2425523-psv-verrast-ajax-met-twee-goals-vlak-na-rust-en-wint-knvb-beker|title=PSV verrast Ajax met twee goals vlak na rust en wint KNVB-beker|date=17 April 2022|publisher=Nederlandse Omroep Stichting|accessdate=30 December 2022}}&lt;/ref&gt;
* Јохан Кројф Шилд : 2021,&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://int.soccerway.com/matches/2021/08/07/netherlands/super-cup/afc-ajax/psv-nv/3513238/|title=Super Cup|work=Soccerway|access-date=10 August 2021}}&lt;/ref&gt; 2022&lt;ref name=&quot;JCSwin&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.psv.nl/english-psv/matches/match/ajax-psv-30-07-2022.htm|title=Ajax – PSV|date=30 July 2022|publisher=PSV|accessdate=30 July 2022|archive-date=2022-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220923024833/https://www.psv.nl/english-psv/matches/match/ajax-psv-30-07-2022.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

'''Поединечно'''

* Холандски фудбалер на годината: 2021–22&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraaf.nl/sport/1726682292/cody-gakpo-voetballer-van-het-jaar-heel-trots|title=Cody Gakpo voetballer van het jaar: 'Heel trots'|date=17 May 2022|language=nl}}&lt;/ref&gt;
* Играч на месецот [[Ередивиси|во Ередивизија]]: септември 2022 година,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://eredivisie.eu/news/cody-gakpo-named-as-eredivisie-player-of-the-month-for-september/|title=Cody Gakpo named as Eredivisie Player of the Month for September|date=30 September 2022|publisher=Eredivisie|accessdate=9 November 2022}}&lt;/ref&gt; октомври 2022 година&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://eredivisie.eu/news/cody-gakpo-is-the-eredivisie-player-of-the-month-for-the-second-month-running/|title=Cody Gakpo is the Eredivisie Player of the Month for the second month running|date=4 November 2022|publisher=Eredivisie|accessdate=9 November 2022}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Надворешни врски ==

* [https://www.liverpoolfc.com/team/mens/player/cody-gakpo Профил] на веб-страницата на Ливерпул
* [https://www.onsoranje.nl/teams/185184/speler/362 Профил] на веб-страницата на Кралската фудбалска асоцијација на Холандија (на холандски)
* {{UEFA player}}

{{Состав на ФК Ливерпул}}
{{Состав на Холандија на СП фудбал 2022}}
{{Состав на Холандија на СП фудбал 2026}}
{{Navboxes
|bg          = gold
|fg          = black
|bordercolor = solid 1px #000;
|title       = Награди
|list1       =
{{Најдобри стрелци на Европските првенства во фудбал}}
}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гакпо, Коди}}
[[Категорија:Луѓе од Ајндховен]]
[[Категорија:Холандски фудбалери]]
[[Категорија:Живи луѓе]]
[[Категорија:Родени во 1999 година]]
[[Категорија:Фудбалери на ФК ПСВ Ајндховен]]
[[Категорија:Фудбалери на ФК Ливерпул]]
[[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]]
[[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]]</text>
      <sha1>6hwxh4k2wulqtrce0fjr41slftu8uj4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651717</id>
      <parentid>5651715</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T22:42:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LFC-babundjiev93</username>
        <id>137687</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Надворешни врски */</comment>
      <origin>5651717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45867" sha1="n4x533lsklqtjdt8xaf9z0k6cwxkghu" xml:space="preserve">{{Infobox football biography 3
 | playername        = Коди Гакпо
 | image             = [[Податотека:Netherlands v Tunisia 2026 World Cup - 55373562032 (Cody Gakpo).jpg|200px]]
 | fullname          = Коди Матес Гакпо&lt;ref name=&quot;FIFA&quot;&gt;{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022™ – Squad List: Netherlands (NED) |publisher=FIFA |page=20 |date=18 December 2022 |access-date=1 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-date=18 December 2022 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
 | dateofbirth       = {{birth date and age|1999|5|7|df=y}}&lt;ref name=&quot;FIFA&quot;/&gt;
 | cityofbirth       = [[Ајндховен]]
 | countryofbirth    = [[Холандија]]
 | nationality       = {{flagsport|NED}} [[Холандија]]
 | height            = {{height|m=1.93}}&lt;ref name=&quot;FIFA&quot;/&gt;
 | position          = [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.worldfootball.net/person/pe409131/cody-gakpo/ |title=Cody Gakpo: Profile |website=worldfootball.net |publisher=HEIM:SPIEL |date=&lt;!-- citation bot adds wrong date --&gt; |access-date=14 April 2024}}&lt;/ref&gt;
 | currentclub       = {{Fb team Liverpool}}
 | clubnumber        = 18
 | youthyears1   =  | youthclubs1  = {{Fb team PSV}}
 | years1   = 2016-2018   | caps1   =   26  | goals1   = 17   | clubs1   = {{Fb team Jong PSV}}
 | years2   = 2018-2023   | caps2   =  106  | goals2   = 36   | clubs2   = {{Fb team PSV}}
 | years3   = 2023-       | caps3   =  132  | goals3   = 33   | clubs3   = {{Fb team Liverpool}}
 | nationalyears1   = 2020-2021    | nationalcaps1   =  3  | nationalgoals1   =  0 | nationalteam1   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 18 години|Холандија 18]]
 | nationalyears2   = 2018         | nationalcaps2   =  3  | nationalgoals2   =  0 | nationalteam2   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 19 години|Холандија 19]]
 | nationalyears3   = 2018         | nationalcaps3   =  5  | nationalgoals3   =  4 | nationalteam3   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 20 години|Холандија 20]]
 | nationalyears4   = 2019-2021    | nationalcaps4   = 13  | nationalgoals4   =  7 | nationalteam4   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|Холандија 21]]
 | nationalyears5   = 2021-        | nationalcaps5   = 56  | nationalgoals5   = 25 | nationalteam5   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]]
}}

'''Коди Матес Гакпо''' (роден на 7 мај 1999 година) — [[Холандија|холандски]] [[фудбал]]ер, [[Напад (фудбал)|напаѓач]] или [[Среден ред (фудбал)|крилен напаѓач]] на [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] и на [[Фудбалска репрезентација на Холандија|холандската репрезентација]].

Производ на академијата на [[ФК ПСВ Ајндховен|ПСВ]], Гакпо го имал своето деби за првиот тим во февруари 2018 година. Во сезоната 2021-2022, тој ја освоил наградата за [[Холандски фудбалер на годината|холандски фудбалер на годината]], откако постигнал 21 гол во 47 натпревари во сите натпреварувања. Во јануари 2023 година, потпишал за Ливерпул.

Гакпо играл за младинските репрезентации на Холандија од под 18 до под 21 година. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Холандија|сениорска репрезентација]] го имал во јуни 2021 година на [[Европско првенство во фудбал 2020|Европското првенство 2020]]. Покрај споменатото, тој учествувал и на [[Светско првенство во фудбал|Светските првенства]] во [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] и [[Светско првенство во фудбал 2026|2026]] и [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].

== Биографија ==
Гакпо е роден во [[Ајндховен]] и израснат во областа [[Стратум]].&lt;ref name=&quot;vi1&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.vi.nl/pro/overig/cody-gakpo-van-stratum-naar-de-spotlights/share/b03f3d1df7|title=Cody Gakpo: van Stratum naar de spotlights|last=Boeringa|first=Reon|date=9 October 2019|work=Voetbal International|language=nl}}&lt;/ref&gt; Неговиот татко е роден во [[Того]] и има потекло од [[Гана]], додека неговата мајка е [[Холандија|холанѓанка]].&lt;ref name=&quot;ed1&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.ed.nl/psv/cody-gakpo-leeft-de-droom-van-bijna-elke-eindhovense-jongen~af693eb3/|title=Cody Gakpo leeft de droom van bijna elke Eindhovense jongen|last=Elfrink|first=Rik|date=1 June 2019|work=Eindhovens Dagblad|language=nl}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.football-oranje.com/ghana-coach-reveals-talks-with-dutch-players/|title=Ghana coach reveals talks with Dutch players|date=17 October 2019|work=Football Oranje}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.kickgh.com/more/ghanaians-abroad/7973-exclusive-ghanaian-sensation-cody-gakpo-extends-contract-with-dutch-giants-psv-eindhoven|title=EXCLUSIVE: Ghanaian sensation Cody Gakpo extends contract with Dutch giants PSV Eindhoven|date=12 September 2019|work=Kickgh.com|access-date=2023-01-15|archive-date=2019-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20191109071248/https://www.kickgh.com/more/ghanaians-abroad/7973-exclusive-ghanaian-sensation-cody-gakpo-extends-contract-with-dutch-giants-psv-eindhoven|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

Тој има двајца браќа, Сидни и Дакфер,&lt;ref&gt;{{Cite web|lаnguage=it-IT|author=Gregorio Spigno|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/mondiali/22_novembre_29/chi-gakpo-stella-dell-olanda-mondiali-mamma-rugbista-van-nistelrooy-suoi-segreti-1e353a30-7006-11ed-971c-b93745ae79d9.shtml|title=Chi è Gakpo, stella dell’Olanda ai Mondiali. La mamma rugbista, Van Nistelrooy: i suoi segreti|website=Corriere della Sera|date=2022-11-29|access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt; кои исто така имаат кариера во светот на фудбалот.

Гакпо е христијанин. Тој рекол: „Се обидувам да ја читам Библијата секој ден, се молам секој ден, сакам да одам во црква и читам многу книги за верата“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www1.cbn.com/cbnnews/world/2022/december/dutch-stars-depay-gakpo-stand-for-christ-during-fifa-world-cup-we-are-thankful-to-god|title=Dutch Stars Depay, Gakpo Stand for Christ During FIFA World Cup: 'We Are Thankful to God'|last=Wise|first=Talia|date=9 December 2022|accessdate=29 December 2022}}&lt;/ref&gt;

Гакпо е во врска со Ноа ван дер Беј, со која го добиле своето прво дете, синот Самуел Сет во април 2024 година.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.anfieldwatch.co.uk/liverpool-fc/news/liverpool-cody-gakpo-noa-van-der-bij-announce-baby-name-instagram/|title=Cody Gakpo and partner Noa reveal new baby's adorable name in Instagram post|date=8 May 2024|work=Anfieldwatch.co.uk|accessdate=25 September 2025}}&lt;/ref&gt; Во јуни 2026, неговата партнерка имала спонтан абортус при бременоста со второто дете.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Gakpo asks for privacy after loss of unborn son|website=BBC Sport|date=27 June 2026|access-date=27 June 2026|url= https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/ce37zz21e98o}}&lt;/ref&gt;

== Технички карактеристики ==
Иако деснак, омилената позиција на Гакпо е [[Среден ред (фудбал)#Крило|лево крило]], каде до израз доаѓаат неговите најголеми квалитети брзина, агилност и дриблингот.&lt;ref name=&quot;vi1&quot; /&gt; Тој има тенденција да влгува навнатре кон поцентрална напаѓачка позиција од каде многу често бара простор за удар и постигнува голови. Сметан за еден од најдобрите холандски напаѓачи на својата генерација, тој има одлично чувство за позиционирање и е исклучително вешт во искористувањето на тесните простори; покрај тоа, има прецизен шут, а неговата сила му овозможува со леснотија да постигнува голови и од голема оддалеченост.

== Клупска кариера ==
=== ПСВ ===
====Почетоци====
Гакпо ја започнал својата кариера во [[ФК Ајндховен]], а во 2007 година се преселил во младинската академија на [[ФК ПСВ Ајдховен|ПСВ]], каде потоа напредувал низ сите младински тимови.&lt;ref name=&quot;ed1&quot; /&gt;

Во сезоната 2016–2017, Гакпо бил вклучен во неколку натпревари на резервниот тим [[Јонг ПСВ]], но главно настапувал за тимот под 19 години. Своето деби како професионален фудбалер го направил на 4 ноември 2016 година, во дресот на Јонг ПСВ во натпревар од [[Ерсте дивиси]] против [[Хелмонд Спорт]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.worldfootball.net/report/eerste-divisie-2016-2017-helmond-sport-jong-psv/|title=Game Report|date=4 November 2016|work=worldfootball.net}}&lt;/ref&gt; Во остатокот од сезоната, тој имал само уште еден настап за Јонг ПСВ. Откако неговата ефикасност се зголемила во следната сезона во Ередивиси У19, каде постигнал седум гола и пет асистенции на 13 првенствени натпревари, на крајот од годината тој бил трајно прекомандуван во резервниот тим. Во неговиот трет настап во Ерсте Дивизие, на 19 јануари 2017 година, во победата со 3–2 на гости против [[Де Графшап]], тој постигнал два гола и забележал асистенција за третиот гол на неговиот тим.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/gakpo-bezorgt-jong-psv-driepunter.htm|title=Gakpo bezorgt Jong PSV driepunter|date=19 January 2018|publisher=PSV|language=nl}}&lt;/ref&gt; За Јонг ПСВ, тој постигнал 7 гола во 12 настапи во сезоната 2017-2018, и 10 гола во 11 настапи во сезоната 2018-2019.&lt;ref name=&quot;wf&quot;/&gt;

====Прв тим====
Гакпо го направил своето деби за првиот тим на [[ФК ПСВ Ајдховен|ПСВ]] влегувајќи како замена во судиското продолжение од победата со 3–1 над [[ФК Фејенорд|Фејенорд]] на 25 февруари 2018 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://psv.supporters.nl/nieuws/artikel/43977/Geboren-Eindhovenaar-Cody-Gakpo-maakt-offici%C3%ABle-debuut-in-eerste-elftal|title=Geboren Eindhovenaar Cody Gakpo maakt officiële debuut in eerste elftal|date=25 February 2018|work=PSV.supporters.nl|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; Откако во сезоната 2018-2019, Гакпо дополнително ги подобрил своите перформанси во дресот на Јонг ПСВ, тоа го забележал и тренерот на првиот тим, [[Марк ван Бомел]], кој го повикал неколку пати за натпреварите на првиот тим во првиот дел од сезоната. Сепак, тој останал неискористена замена во сите натпревари.&lt;ref name=&quot;wf&quot;/&gt; На 24 октомври 2018 година, го имал своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], влегувајќи како замена за [[Гастон Переиро]] во 83-тата минута од натпреварот против [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]] завршен со резултат 2-2. Откако постигнал гол и забележал асистенција за Јонг ПСВ во победата со 5–2 на домашен терен против [[ФК Алмере Сити|Алмере Сити]] на 21 декември,&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/2906328/gakpo-en-piroe-zijn-nieuwe-groeibriljantjes-van-psv-hoofdmacht-halen-is-realistischer-geworden|title=Gakpo en Piroe zijn nieuwe groeibriljantjes van PSV: 'Hoofdmacht halen is realistischer geworden'|last=Velthoven|first=Florian van|date=21 December 2018|publisher=Omroep Brabant|language=nl}}&lt;/ref&gt; тој го направил своето деби за сезоната во [[Ередивиси]], само еден ден подоцна, заменувајќи го [[Стивен Бергвајн]] во последните минути од победата со 3–1 на домашен терен над [[ФК АЗ Алкмар|Аз Алкмар]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.skysports.com/football/psv-vs-az-alkmaar/390340|title=Dutch Eredivisie|work=Sky Sports|accessdate=17 August 2021}}&lt;/ref&gt; По зимската пауза во првенството, Гакпо трајно бил промовиран во редовен член на првиот тим.&lt;ref name=&quot;wf&quot; /&gt; На 3 февруари 2019 година, тој го постигнал својот гол во Ередивиси во неговиот втор сезонски настап во победата од 5–0 на домашен терен над [[ФК Фортуна Ситард|Фортуна Ситард]] и притоа исто така асистирал за уште еден гол.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.ed.nl/psv/aanvoerder-de-jong-trots-op-honderdste-doelpunt-fantastisch-in-vijf-seizoenen-psv~a6f9eec8/|title=Aanvoerder De Jong trots op honderdste doelpunt: 'Fantastisch in vijf seizoenen PSV'|last=Beek|first=Yvonne van|date=3 February 2019|work=Eindhovens Dagblad|language=nl}}&lt;/ref&gt; Сезоната ја завршил со 14 првенствени настапи и еден гол, а исто така, бил стрелец на еден гол и во [[Фудбалски куп на Холандија 2018-2019|Купот на Холандија]] каде одиграл два натпревари.&lt;ref name=&quot;wf&quot; /&gt;

Во сезоната 2019-2020, тој го направил својот пробив во стартната постава на ПСВ, завршувајќи со седум гола и исто толку асистенции во 25 првенствени натпревари.&lt;ref name=&quot;wf&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/cody-gakpo/2/|title=Cody Gakpo &amp;raquo; Club matches|work=worldfootball.net|accessdate=17 August 2021}}&lt;/ref&gt;

На 13 септември 2020 година, за време на првиот натпревар за [[Ередивиси 2020-2021|сезоната 2020–2021]] во Ередивиси, Гакпо постигнал два гола (првпат во кариерата во дресот на ПСВ) придонесувајќи за победата од 3–1 на гости над [[ФК Гронинген|Гронинген]].&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bd.nl/psv/psv-pakt-belangrijke-uitzege-in-groningen-met-dank-aan-cody-gakpo~a4abfaf5/|title=PSV pakt belangrijke uitzege in Groningen, met dank aan Cody Gakpo|last=Elfrink|first=Rik|date=13 September 2020|work=Brabants Dagblad|language=nl}}&lt;/ref&gt; Истиот подвиг го повторил на 24 септември во победата од 5-1 против [[НШ Мура]] во квалификациите за [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]], овозможувајќи му на ПСВ да се квалификува во плејоф рундата.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.psv.nl/english-psv/news/article/psv-cruise-to-a-5-1-win-over-ns-mura.htm|title=PSV cruise to a 5–1 win over NS Mura|date=24 September 2020|publisher=PSV|accessdate=2023-01-15|archive-date=2023-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102094118/https://www.psv.nl/english-psv/news/article/psv-cruise-to-a-5-1-win-over-ns-mura.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Таму, тој повторно бил одлучувачки, кога го постигнал вториот гол на тимот во победата со 2–0 над [[Розенборг БК|Розенборг]] на 1 октомври.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.psv.nl/psv/wedstrijden/wedstrijd/rosenborg-bk-psv-01-10-2020.htm|title=Rosenborg BK – PSV|date=26 August 2014|publisher=PSV|language=nl}}&lt;/ref&gt; Сезоната ја завршил со 29 настапи и 11 постигнати голови во сите натпреварувања.&lt;ref name=&quot;wf&quot;/&gt;

Во сезоната 2021-2022, Гакпо бил [[Капитен|капитен]] на ПСВ во некои натпревари во кои главниот капитен [[Марко ван Гинкел]] не бил на теренот. Покрај тоа, тој се наоѓал во одлична форма и по ефикасноста ја забележал својата најдобра сезона во дресот на ПСВ со 21 постигнат гол и 15 асистенции. Посебно важен бил победничкиот гол во победата со 2–1 над [[ФК Ајакс|Ајакс]] во финалето на [[Фудбалски куп на Холандија 2021-2022|Купот на Холандија]], што на ''„селаните“'' им донело освојување на трофејот.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://us.soccerway.com/matches/2022/04/17/netherlands/knvb-beker/psv-nv/afc-ajax/3761296/|title=PSV VS. AJAX 2–1|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=29 May 2022}}&lt;/ref&gt; 

На 31 август 2022 година, тој го постигнал својот прв [[хет-трик]] за ПСВ во победата од 7–1 над [[ФК Волендам|Волендам]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.football-oranje.com/gakpo-stars-as-psv-hit-seven-past-volendam/|title=Gakpo stars as PSV hit seven past Volendam|date=31 August 2022|work=Football Oranje}}&lt;/ref&gt;

=== Ливерпул ===
На 28 декември 2022 година, Гакпо се согласил да потпише петиполгодишен договор со [[Англија|англискиот]] клуб [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], веднаш по отворањето на трансферниот прозорецот на 1 јануари 2023 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.liverpoolfc.com/news/liverpool-reach-agreement-cody-gakpo-transfer|title=Liverpool reach agreement for Cody Gakpo transfer|date=28 December 2022|publisher=Liverpool F.C.|accessdate=28 December 2022}}&lt;/ref&gt; Вредноста на трансферот изнесувала помеѓу 40 и 50 милиони евра, што била рекордна продажба на ПСВ.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64104472|title=Cody Gakpo: Liverpool reach agreement with PSV Eindhoven to sign forward|date=28 December 2022|work=BBC Sport|access-date=28 December 2022}}&lt;/ref&gt; Тој го направил своето деби за ''„црвените“'' на 7 јануари 2023 година, започнувајќи како стартер во натпреварот од третото коло на [[ФА куп 2022-2023|ФА купот]] на [[Анфилд]] против [[ФК Вулверхемптон Вондерерс|Вулверхемптон Вондерерс]] што завршил 2-2.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/sport/football/64168002|title=Liverpool 2-2 Wolverhampton Wanderers|last=Matthews|first=Callum|date=7 January 2023|work=[[BBC Sport]]|access-date=7 January 2023}}&lt;/ref&gt; Своето деби во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] го направил седум дена подоцна, повторно започнувајќи како стартер во натпреварот загубен со 3-0 на гостувањето кај {{Fb team (N) Brighton}}. Својот прв гол во дресот на Ливерпул, Гакпо го постигнал во [[Дерби на Мерсисајд|Дербито на Мерсисајд]] при победата со 2–0 над [[ФК Евертон|Евертон]] во првенството на 13 февруари 2023.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Liverpool 2–0 Everton |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64533611 |website=[[BBC Sport]] |access-date=14 February 2023 |date=13 February 2023}}&lt;/ref&gt; На 5 март, тој постигнал два гола во незаборавната победа на Анфилд над {{Fb team (N) Manchester United}} со 7-0. Сезоната ја завршил со 7 гола во 26 натпревари за Ливерпул.

Гакпо го освоил својот прв трофеј со Ливерпул во [[ФК Ливерпул сезона 2023-2024|сезоната 2023-2024]], постигнувајќи 4 гола на патот на клубот до 10-тата титула во [[Лига куп на Англија 2023–2024|Лига купот]], завршувајќи како втор стрелец во натпреварувањето.&lt;ref&gt;{{cite web |last=McNulty |first=Phil |url=https://www.bbc.com/sport/football/68329936 |title=Carabao Cup final: Chelsea 0–1 Liverpool (aet) – Virgil van Dijk extra-time winner gives Reds Wembley glory |work=BBC Sport |date=25 February 2024}}&lt;/ref&gt;

На 5 ноември 2024 година, го постигнал својот прв гол во Лигата на шампионите во дресот на Ливерпул во победата со 4-0 над [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.facebook.com/ESPNUK/posts/cody-gakpos-reaction-to-scoring-his-first-champions-league-goal-for-liverpool-fo/1133529768139850/|title=Cody Gakpo's reaction to scoring his first Champions League goal for Liverpool following a VAR check 😅🔥|publisher=ESPNUK on Facebook|date=5 ноември 2024|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/good-one-cody-gakpo-leverkusen-win-key-moment-and-fans-backing|title='A good one' - Cody Gakpo on Leverkusen win, key moment and fans' backing|publisher=[[ФК Ливерпул|Ливерпул]]|date=5 ноември 2024|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt; На 1 декември 2024, Гакпо го постигнал првиот од двата гола во првенствената победа со 2-0 на домашен терен над {{Fb team (N) Manchester City}}.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/13262408/liverpool-2-0-man-city-cody-gakpo-and-mohamed-salah-secure-victory-as-crisis-deepens-for-pep-guardiola|title=Liverpool 2-0 Man City: Cody Gakpo and Mohamed Salah secure victory as crisis deepens for Pep Guardiola|publisher=Sky Sports|date=2 декември 2024|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt; Гакпо постигнал 5 гола и бил најдобар стрелец во Лига купот за сезоната 2025-2026, иако неговиот тим не успеал да ја одбрани титулата губејќи во финалето од {{Fb team (N) Newcastle United}}.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c62zl58dg8qt|title=Liverpool 1-2 Newcastle: Magpies win Carabao Cup to end 70-year domestic trophy wait|publisher=BBC Sport|date=16 март 2025|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt; Под водството на новиот менаџер, сонародникот [[Арне Слот]], Гакпо имал многу важна улога во нападот на Ливерпул и со своите 10 гола исто така придонел за освојувањето на титулата во [[Премиер лига на Англија 2024-2025|Премиер лигата]].&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mukherjee |first1=Soham |last2=Kraft |first2=Justin |url=https://www.goal.com/de/listen/cody-gakpo-liverpool-fa-reprimand-kaka-i-belong-to-jesus-celebration-title-win-over-tottenham/blt9bc841ef0db4b620 |title=Cody Gakpo in Schwierigkeiten! Liverpool-Star droht nach Jesus-Jubel Ärger mit der FA |work=Goal (website) |language=de |date=29 April 2025 }}&lt;/ref&gt; На 27 април 2025 година, тој го постигнал третиот гол за Ливерпул во победата со 5-1 над {{Fb team (N) Tottenham}}, успех со кој дефинитивно и математички била обезбедена титулата.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cj3x2ee1261t#Report|title=Liverpool - Tottenham Hotspur 5-1|publisher=BBC Sport|date=27 април 2025|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt;

На 30 август 2025 година, Гакпо потпишал нов долгорочен договор со Ливерпул.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.liverpoolfc.com/news/cody-gakpo-signs-new-liverpool-fc-contract |title=Cody Gakpo signs new Liverpool FC contract |publisher=Liverpool F.C. |date=30 August 2025 |access-date=30 August 2025}}&lt;/ref&gt; 

== Репрезентативна кариера ==
[[Податотека:Austria_U-18_vs._Netherlands_U-18_2017-03-23_(086).jpg|мини|Гакпо играјќи за репрезентацијата на Холандија под 18 години во 2017 година]]
Гакпо имал право да игра за репрезентациите на {{NazNB|FUrep|NED}}, {{NazNB|FUrep|GHA}} или {{NazNB|FUrep|TGO}}.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.dailymailgh.com/netherlands-coach-eyes-ghanaian-youngster-gakpo/|title=Netherlands coach eyes Ghanaian youngster Gakpo|date=14 August 2019|work=Dailymailgh|access-date=9 August 2022|archive-date=2022-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20221217222242/https://www.dailymailgh.com/netherlands-coach-eyes-ghanaian-youngster-gakpo/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Ghanaian-striker-Cody-Gakpo-delighted-to-sign-new-long-term-deal-with-PSV-Eindhoven-1142882|title=Ghanaian striker Cody Gakpo delighted to sign new long-term deal with PSV Eindhoven|date=29 December 2020|work=GhanaWeb|access-date=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; Тој бил дел од младинските селекции на Холандија [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 18 години|под 18]],&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onsoranje.nl/teams/185190/speler/362|title=Cody Gakpo Jeugd mannen onder 18|publisher=Royal Dutch Football Association|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 19 години|под 19]],&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onsoranje.nl/teams/185189/speler/362|title=Cody Gakpo Jeugd mannen onder 19|publisher=Royal Dutch Football Association|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 20 години|под 20]],&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onsoranje.nl/teams/206598/speler/362|title=Cody Gakpo Jeugd mannen beloftenelftal|publisher=Royal Dutch Football Association|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; и [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 годинa|под 21 година]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onsoranje.nl/teams/185185/speler/362|title=Cody Gakpo Jong Oranje|publisher=Royal Dutch Football Association|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt;

Тој за првпат бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на Холандија|сениорската репрезентација на Холандија]] на [[Европско првенство во фудбал 2020|Европското првенство 2020]] и дебитирал во третиот натпревар од групната фаза против [[Фудбалска репрезентација на Македонија|Македонија]], влагувајќи како замена во 79-тата минута за [[Френки де Јонг]].&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/79017/frank-de-boer-maakt-ek-selectie-bekend|title=Frank de Boer maakt EK-selectie bekend|date=26 May 2021|access-date=26 May 2021|publisher=Royal Dutch Football Association|language=nl}}&lt;/ref&gt; Со тоа, тој станал првиот холандски играч кој дебитирал на ЕП по [[Мартиен Врајсен]] во 1980 година.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.vi.nl/nieuws/gakpo-schrijft-historie-met-oranje-debuut|title=Gakpo schrijft historie met Oranje-debuut|date=21 June 2021|work=Voetbal International|language=nl}}&lt;/ref&gt;

Својот прв гол за репрезентацијата, Гакпо го постигнал на 4 септември 2021, во победата со 4-0 над {{NazNB|FUrep|MNE}} во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2022|квалификациите за Светското првенство 2022]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/58450913|title=Netherlands 4–0 Montenegro: Memphis Depay stars in important World Cup qualifying win|website=BBC Sport|publisher=BBC|date=4 September 2021}}&lt;/ref&gt;

Гакпо бил повикан во составот на Холандија за [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]], каде се претставил блексаво, постигнувајќи гол на три последователни натпревари од групната фаза против {{NazNB|FUrep|SEN}},&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Late goals give Dutch victory over Senegal|url=https://www.bbc.com/sport/football/63619381|website=BBC Sport|publisher=BBC|access-date=29 November 2022}}&lt;/ref&gt; {{NazNB|FUrep|ECU}},&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Valencia scores as Ecuador draw with Netherlands|url=https://www.bbc.com/sport/football/63672202|website=BBC Sport|publisher=BBC|access-date=29 November 2022}}&lt;/ref&gt; и домаќинот {{NazNB|FUrep|QAT}}.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Gakpo nets again as Dutch beat Qatar to top group|url=https://www.bbc.com/sport/football/63711993|website=BBC Sport|publisher=BBC|access-date=29 November 2022}}&lt;/ref&gt; Холанѓаните настапот го завршиле сo пораз на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] во [[Битката кај Лусаил|контроверзен натпревар]] против {{NazNB|FUrep|ARG}} во четвртфиналето.

== Статистика за кариера ==

=== Клуб ===
{{Updated|7 Јануари 2023}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+Настапи и голови по клуб, сезона и натпреварување
! rowspan=&quot;2&quot; |Клуб
! rowspan=&quot;2&quot; |Сезона
! colspan=&quot;3&quot; |Лига
! colspan=&quot;2&quot; |Национален куп
! colspan=&quot;2&quot; |Лига куп
! colspan=&quot;2&quot; |Европа
! colspan=&quot;2&quot; |Друго
! colspan=&quot;2&quot; |Вкупно
|-
!Поделба
!Асистенции
!Гола
!Асистенции
!Гола
!Асистенции
!Гола
!Асистенции
!Гола
!Асистенции
!Гола
!Асистенции
!Гола
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Јонг ПСВ
|2016–17&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|Еерсте дивизија
|2
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|2
|0
|-
|2017–18&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|Еерсте дивизија
|13
|7
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|13
|7
|-
|2018–19&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|Еерсте дивизија
|11
|10
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|11
|10
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Total
!26
!17
! colspan=&quot;2&quot; |—
! colspan=&quot;2&quot; |—
! colspan=&quot;2&quot; |—
! colspan=&quot;2&quot; |—
!26
!17
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |ПСВ
|2017–18&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|1
|0
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|1
|0
|-
|2018–19&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|16
|1
|2
|1
| colspan=&quot;2&quot; |—
|1
|0
|0
|0
|19
|2
|-
|2019–20&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|25
|7
|2
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|11
|1
|1
|0
|39
|8
|-
|2020–21&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|23
|7
|1
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|5
|4
| colspan=&quot;2&quot; |—
|29
|11
|-
|2021–22&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|27
|12
|4
|2
| colspan=&quot;2&quot; |—
|15
|7
|1
|0
|47
|21
|-
|2022–23&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/players/cody-mathes-gakpo/436584/|title=C. Gakpo: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2023}}&lt;/ref&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|14
|9
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|9
|3
|1
|1
|24
|13
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Total
!106
!36
!9
!3
! colspan=&quot;2&quot; |—
!41
!15
!3
!1
!159
!55
|-
|[[ФК Ливерпул|Ливерпулl]]
|2022–23
|Премиер лига
|0
|0
|1
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|1
|0
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Вкупно во кариерата
!132
!53
!10
!3
!0
!0
!41
!15
!3
!1
!186
!72
|}

=== Меѓународно ===
{{Updated|9 Декември 2022}}&lt;ref name=&quot;NFT&quot;&gt;{{NFT player |id=83022 |name=Cody Gakpo |access-date=1 January 2023}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+Настапи и голови по репрезентација и година
! Репрезентација
! година
! Асистенции
! Цели
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]]
| 2021 година
| 4
| 1
|-
| 2022 година
| 10
| 5
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Вкупно
! 14
! 6
|}
{{Updated|9 Декември 2022}}
:''Резултатите прво го наведуваат бројот на голови на Холандија, колоната за резултати го покажува резултатот по секој гол на Гакпо.''&lt;ref name=&quot;NFT&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Список на меѓународни голови постигнати од Коди Гакпо
! scope=&quot;col&quot; | бр.
! scope=&quot;col&quot; | Датум
! scope=&quot;col&quot; | Место на одржување
! scope=&quot;col&quot; | капа
! scope=&quot;col&quot; | Противник
! scope=&quot;col&quot; | Резултат
! scope=&quot;col&quot; | Резултат
! scope=&quot;col&quot; | Конкуренција
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; | {{Крат|Ref.|Reference}}
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1
| 4 септември 2021 година
| Филипс Стадион, Ајндховен, Холандија
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 3
|{{Fb|MNE}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 4–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 4–0
| [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2022|Квалификации за Светското првенство ФИФА 2022 година]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2021/09/04/europe/wc-qualifying-europe/netherlands/montenegro/3430163/|title=Netherlands vs. Montenegro 4–0: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2
| 14 јуни 2022 година
| [[Стадион Фејенорд|Де Куип]], Ротердам, Холандија
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 7
|{{Fb|WAL}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 3–2
| 2022–23 УЕФА Лига на нации А
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/06/14/europe/uefa-nations-league/netherlands/wales/3710413/|title=Netherlands vs. Wales 3–2: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 3
| 22 септември 2022 година
| Стадион Народови, Варшава, Полска
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 8
|{{Fb|POL}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2–0
| 2022–23 УЕФА Лига на нации А
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/09/22/europe/uefa-nations-league/poland/netherlands/3710416/|title=Poland vs. Netherlands 0–2: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 4
| 21 ноември 2022 година
| [[Стадион Ал Тумама]], Доха, Катар
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 10
|{{Fb|SEN}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2–0
| [[Светско првенство во фудбал 2022|Светско првенство во ФИФА 2022 година]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/11/21/world/world-cup/senegal/netherlands/3749502/|title=Senegal vs. Netherlands 0–2: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 5
| 25 ноември 2022 година
| [[Меѓународен стадион Калифа|Меѓународниот стадион Калифа]], Доха, Катар
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 11
|{{Fb|ECU}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–1
| [[Светско првенство во фудбал 2022|Светско првенство во ФИФА 2022 година]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/11/25/world/world-cup/netherlands/ecuador/3749504/|title=Netherlands vs. Ecuador 1–1: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 6
| 29 ноември 2022 година
| [[Стадион Ал Бајт]], Ал Хор, Катар
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 12
|{{Fb|QAT}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2–0
| [[Светско првенство во фудбал 2022|Светско првенство во ФИФА 2022 година]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/11/29/world/world-cup/netherlands/qatar/3749505/|title=Netherlands vs. Qatar 2–0: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|}

== Почести ==
'''ПСВ'''

* [[Ередивиси|Ередивизија]]: 2017–18&lt;ref name=&quot;PSV&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=M0QIi4IBo3M|title=PSV KAMPIOEN|work=Fox Sports|language=nl}}&lt;/ref&gt;
* Куп на КНВБ : 2021–22&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://nos.nl/artikel/2425523-psv-verrast-ajax-met-twee-goals-vlak-na-rust-en-wint-knvb-beker|title=PSV verrast Ajax met twee goals vlak na rust en wint KNVB-beker|date=17 April 2022|publisher=Nederlandse Omroep Stichting|accessdate=30 December 2022}}&lt;/ref&gt;
* Јохан Кројф Шилд : 2021,&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://int.soccerway.com/matches/2021/08/07/netherlands/super-cup/afc-ajax/psv-nv/3513238/|title=Super Cup|work=Soccerway|access-date=10 August 2021}}&lt;/ref&gt; 2022&lt;ref name=&quot;JCSwin&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.psv.nl/english-psv/matches/match/ajax-psv-30-07-2022.htm|title=Ajax – PSV|date=30 July 2022|publisher=PSV|accessdate=30 July 2022|archive-date=2022-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220923024833/https://www.psv.nl/english-psv/matches/match/ajax-psv-30-07-2022.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

'''Поединечно'''

* Холандски фудбалер на годината: 2021–22&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraaf.nl/sport/1726682292/cody-gakpo-voetballer-van-het-jaar-heel-trots|title=Cody Gakpo voetballer van het jaar: 'Heel trots'|date=17 May 2022|language=nl}}&lt;/ref&gt;
* Играч на месецот [[Ередивиси|во Ередивизија]]: септември 2022 година,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://eredivisie.eu/news/cody-gakpo-named-as-eredivisie-player-of-the-month-for-september/|title=Cody Gakpo named as Eredivisie Player of the Month for September|date=30 September 2022|publisher=Eredivisie|accessdate=9 November 2022}}&lt;/ref&gt; октомври 2022 година&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://eredivisie.eu/news/cody-gakpo-is-the-eredivisie-player-of-the-month-for-the-second-month-running/|title=Cody Gakpo is the Eredivisie Player of the Month for the second month running|date=4 November 2022|publisher=Eredivisie|accessdate=9 November 2022}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Надворешни врски ==

* [https://www.liverpoolfc.com/team/mens/player/cody-gakpo Профил] на веб-страницата на Ливерпул
* [https://www.onsoranje.nl/teams/185184/speler/362 Профил] на веб-страницата на Кралската фудбалска асоцијација на Холандија (на холандски)
* {{UEFA player}}

{{Состав на ФК Ливерпул}}
{{Состав на Холандија на ЕП фудбал 2020}}
{{Состав на Холандија на СП фудбал 2022}}
{{Состав на Холандија на СП фудбал 2026}}
{{Navboxes
|bg          = gold
|fg          = black
|bordercolor = solid 1px #000;
|title       = Награди
|list1       =
{{Најдобри стрелци на Европските првенства во фудбал}}
}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гакпо, Коди}}
[[Категорија:Луѓе од Ајндховен]]
[[Категорија:Холандски фудбалери]]
[[Категорија:Живи луѓе]]
[[Категорија:Родени во 1999 година]]
[[Категорија:Фудбалери на ФК ПСВ Ајндховен]]
[[Категорија:Фудбалери на ФК Ливерпул]]
[[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]]
[[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]]</text>
      <sha1>n4x533lsklqtjdt8xaf9z0k6cwxkghu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651729</id>
      <parentid>5651717</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:27:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LFC-babundjiev93</username>
        <id>137687</id>
      </contributor>
      <origin>5651729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50037" sha1="mnxanjxx1qiqfcz56x59hj7mojq9z9s" xml:space="preserve">{{Infobox football biography 3
 | playername        = Коди Гакпо
 | image             = [[Податотека:Netherlands v Tunisia 2026 World Cup - 55373562032 (Cody Gakpo).jpg|200px]]
 | fullname          = Коди Матес Гакпо&lt;ref name=&quot;FIFA&quot;&gt;{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022™ – Squad List: Netherlands (NED) |publisher=FIFA |page=20 |date=18 December 2022 |access-date=1 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-date=18 December 2022 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
 | dateofbirth       = {{birth date and age|1999|5|7|df=y}}&lt;ref name=&quot;FIFA&quot;/&gt;
 | cityofbirth       = [[Ајндховен]]
 | countryofbirth    = [[Холандија]]
 | nationality       = {{flagsport|NED}} [[Холандија]]
 | height            = {{height|m=1.93}}&lt;ref name=&quot;FIFA&quot;/&gt;
 | position          = [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.worldfootball.net/person/pe409131/cody-gakpo/ |title=Cody Gakpo: Profile |website=worldfootball.net |publisher=HEIM:SPIEL |date=&lt;!-- citation bot adds wrong date --&gt; |access-date=14 April 2024}}&lt;/ref&gt;
 | currentclub       = {{Fb team Liverpool}}
 | clubnumber        = 18
 | youthyears1   =  | youthclubs1  = {{Fb team PSV}}
 | years1   = 2016-2018   | caps1   =   26  | goals1   = 17   | clubs1   = {{Fb team Jong PSV}}
 | years2   = 2018-2023   | caps2   =  106  | goals2   = 36   | clubs2   = {{Fb team PSV}}
 | years3   = 2023-       | caps3   =  132  | goals3   = 33   | clubs3   = {{Fb team Liverpool}}
 | nationalyears1   = 2020-2021    | nationalcaps1   =  3  | nationalgoals1   =  0 | nationalteam1   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 18 години|Холандија 18]]
 | nationalyears2   = 2018         | nationalcaps2   =  3  | nationalgoals2   =  0 | nationalteam2   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 19 години|Холандија 19]]
 | nationalyears3   = 2018         | nationalcaps3   =  5  | nationalgoals3   =  4 | nationalteam3   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 20 години|Холандија 20]]
 | nationalyears4   = 2019-2021    | nationalcaps4   = 13  | nationalgoals4   =  7 | nationalteam4   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|Холандија 21]]
 | nationalyears5   = 2021-        | nationalcaps5   = 56  | nationalgoals5   = 25 | nationalteam5   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]]
}}

'''Коди Матес Гакпо''' (роден на 7 мај 1999 година) — [[Холандија|холандски]] [[фудбал]]ер, [[Напад (фудбал)|напаѓач]] или [[Среден ред (фудбал)|крилен напаѓач]] на [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] и на [[Фудбалска репрезентација на Холандија|холандската репрезентација]].

Производ на академијата на [[ФК ПСВ Ајндховен|ПСВ]], Гакпо го имал своето деби за првиот тим во февруари 2018 година. Во сезоната 2021-2022, тој ја освоил наградата за [[Холандски фудбалер на годината|холандски фудбалер на годината]], откако постигнал 21 гол во 47 натпревари во сите натпреварувања. Во јануари 2023 година, потпишал за Ливерпул.

Гакпо играл за младинските репрезентации на Холандија од под 18 до под 21 година. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Холандија|сениорска репрезентација]] го имал во јуни 2021 година на [[Европско првенство во фудбал 2020|Европското првенство 2020]]. Покрај споменатото, тој учествувал и на [[Светско првенство во фудбал|Светските првенства]] во [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] и [[Светско првенство во фудбал 2026|2026]] и [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].

== Биографија ==
Гакпо е роден во [[Ајндховен]] и израснат во областа [[Стратум]].&lt;ref name=&quot;vi1&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.vi.nl/pro/overig/cody-gakpo-van-stratum-naar-de-spotlights/share/b03f3d1df7|title=Cody Gakpo: van Stratum naar de spotlights|last=Boeringa|first=Reon|date=9 October 2019|work=Voetbal International|language=nl}}&lt;/ref&gt; Неговиот татко е роден во [[Того]] и има потекло од [[Гана]], додека неговата мајка е [[Холандија|холанѓанка]].&lt;ref name=&quot;ed1&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.ed.nl/psv/cody-gakpo-leeft-de-droom-van-bijna-elke-eindhovense-jongen~af693eb3/|title=Cody Gakpo leeft de droom van bijna elke Eindhovense jongen|last=Elfrink|first=Rik|date=1 June 2019|work=Eindhovens Dagblad|language=nl}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.football-oranje.com/ghana-coach-reveals-talks-with-dutch-players/|title=Ghana coach reveals talks with Dutch players|date=17 October 2019|work=Football Oranje}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.kickgh.com/more/ghanaians-abroad/7973-exclusive-ghanaian-sensation-cody-gakpo-extends-contract-with-dutch-giants-psv-eindhoven|title=EXCLUSIVE: Ghanaian sensation Cody Gakpo extends contract with Dutch giants PSV Eindhoven|date=12 September 2019|work=Kickgh.com|access-date=2023-01-15|archive-date=2019-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20191109071248/https://www.kickgh.com/more/ghanaians-abroad/7973-exclusive-ghanaian-sensation-cody-gakpo-extends-contract-with-dutch-giants-psv-eindhoven|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

Тој има двајца браќа, Сидни и Дакфер,&lt;ref&gt;{{Cite web|lаnguage=it-IT|author=Gregorio Spigno|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/mondiali/22_novembre_29/chi-gakpo-stella-dell-olanda-mondiali-mamma-rugbista-van-nistelrooy-suoi-segreti-1e353a30-7006-11ed-971c-b93745ae79d9.shtml|title=Chi è Gakpo, stella dell’Olanda ai Mondiali. La mamma rugbista, Van Nistelrooy: i suoi segreti|website=Corriere della Sera|date=2022-11-29|access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt; кои исто така имаат кариера во светот на фудбалот.

Гакпо е христијанин. Тој рекол: „Се обидувам да ја читам Библијата секој ден, се молам секој ден, сакам да одам во црква и читам многу книги за верата“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www1.cbn.com/cbnnews/world/2022/december/dutch-stars-depay-gakpo-stand-for-christ-during-fifa-world-cup-we-are-thankful-to-god|title=Dutch Stars Depay, Gakpo Stand for Christ During FIFA World Cup: 'We Are Thankful to God'|last=Wise|first=Talia|date=9 December 2022|accessdate=29 December 2022}}&lt;/ref&gt;

Гакпо е во врска со Ноа ван дер Беј, со која го добиле своето прво дете, синот Самуел Сет во април 2024 година.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.anfieldwatch.co.uk/liverpool-fc/news/liverpool-cody-gakpo-noa-van-der-bij-announce-baby-name-instagram/|title=Cody Gakpo and partner Noa reveal new baby's adorable name in Instagram post|date=8 May 2024|work=Anfieldwatch.co.uk|accessdate=25 September 2025}}&lt;/ref&gt; Во јуни 2026, неговата партнерка имала спонтан абортус при бременоста со второто дете.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Gakpo asks for privacy after loss of unborn son|website=BBC Sport|date=27 June 2026|access-date=27 June 2026|url= https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/ce37zz21e98o}}&lt;/ref&gt;

== Технички карактеристики ==
Иако деснак, омилената позиција на Гакпо е [[Среден ред (фудбал)#Крило|лево крило]], каде до израз доаѓаат неговите најголеми квалитети брзина, агилност и дриблингот.&lt;ref name=&quot;vi1&quot; /&gt; Тој има тенденција да влгува навнатре кон поцентрална напаѓачка позиција од каде многу често бара простор за удар и постигнува голови. Сметан за еден од најдобрите холандски напаѓачи на својата генерација, тој има одлично чувство за позиционирање и е исклучително вешт во искористувањето на тесните простори; покрај тоа, има прецизен шут, а неговата сила му овозможува со леснотија да постигнува голови и од голема оддалеченост.

== Клупска кариера ==
=== ПСВ ===
====Почетоци====
Гакпо ја започнал својата кариера во [[ФК Ајндховен]], а во 2007 година се преселил во младинската академија на [[ФК ПСВ Ајдховен|ПСВ]], каде потоа напредувал низ сите младински тимови.&lt;ref name=&quot;ed1&quot; /&gt;

Во сезоната 2016–2017, Гакпо бил вклучен во неколку натпревари на резервниот тим [[Јонг ПСВ]], но главно настапувал за тимот под 19 години. Своето деби како професионален фудбалер го направил на 4 ноември 2016 година, во дресот на Јонг ПСВ во натпревар од [[Ерсте дивиси]] против [[Хелмонд Спорт]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.worldfootball.net/report/eerste-divisie-2016-2017-helmond-sport-jong-psv/|title=Game Report|date=4 November 2016|work=worldfootball.net}}&lt;/ref&gt; Во остатокот од сезоната, тој имал само уште еден настап за Јонг ПСВ. Откако неговата ефикасност се зголемила во следната сезона во Ередивиси У19, каде постигнал седум гола и пет асистенции на 13 првенствени натпревари, на крајот од годината тој бил трајно прекомандуван во резервниот тим. Во неговиот трет настап во Ерсте Дивизие, на 19 јануари 2017 година, во победата со 3–2 на гости против [[Де Графшап]], тој постигнал два гола и забележал асистенција за третиот гол на неговиот тим.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/gakpo-bezorgt-jong-psv-driepunter.htm|title=Gakpo bezorgt Jong PSV driepunter|date=19 January 2018|publisher=PSV|language=nl}}&lt;/ref&gt; За Јонг ПСВ, тој постигнал 7 гола во 12 настапи во сезоната 2017-2018, и 10 гола во 11 настапи во сезоната 2018-2019.&lt;ref name=&quot;wf&quot;/&gt;

====Прв тим====
Гакпо го направил своето деби за првиот тим на [[ФК ПСВ Ајдховен|ПСВ]] влегувајќи како замена во судиското продолжение од победата со 3–1 над [[ФК Фејенорд|Фејенорд]] на 25 февруари 2018 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://psv.supporters.nl/nieuws/artikel/43977/Geboren-Eindhovenaar-Cody-Gakpo-maakt-offici%C3%ABle-debuut-in-eerste-elftal|title=Geboren Eindhovenaar Cody Gakpo maakt officiële debuut in eerste elftal|date=25 February 2018|work=PSV.supporters.nl|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; Откако во сезоната 2018-2019, Гакпо дополнително ги подобрил своите перформанси во дресот на Јонг ПСВ, тоа го забележал и тренерот на првиот тим, [[Марк ван Бомел]], кој го повикал неколку пати за натпреварите на првиот тим во првиот дел од сезоната. Сепак, тој останал неискористена замена во сите натпревари.&lt;ref name=&quot;wf&quot;/&gt; На 24 октомври 2018 година, го имал своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], влегувајќи како замена за [[Гастон Переиро]] во 83-тата минута од натпреварот против [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]] завршен со резултат 2-2. Откако постигнал гол и забележал асистенција за Јонг ПСВ во победата со 5–2 на домашен терен против [[ФК Алмере Сити|Алмере Сити]] на 21 декември,&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/2906328/gakpo-en-piroe-zijn-nieuwe-groeibriljantjes-van-psv-hoofdmacht-halen-is-realistischer-geworden|title=Gakpo en Piroe zijn nieuwe groeibriljantjes van PSV: 'Hoofdmacht halen is realistischer geworden'|last=Velthoven|first=Florian van|date=21 December 2018|publisher=Omroep Brabant|language=nl}}&lt;/ref&gt; тој го направил своето деби за сезоната во [[Ередивиси]], само еден ден подоцна, заменувајќи го [[Стивен Бергвајн]] во последните минути од победата со 3–1 на домашен терен над [[ФК АЗ Алкмар|Аз Алкмар]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.skysports.com/football/psv-vs-az-alkmaar/390340|title=Dutch Eredivisie|work=Sky Sports|accessdate=17 August 2021}}&lt;/ref&gt; По зимската пауза во првенството, Гакпо трајно бил промовиран во редовен член на првиот тим.&lt;ref name=&quot;wf&quot; /&gt; На 3 февруари 2019 година, тој го постигнал својот гол во Ередивиси во неговиот втор сезонски настап во победата од 5–0 на домашен терен над [[ФК Фортуна Ситард|Фортуна Ситард]] и притоа исто така асистирал за уште еден гол.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.ed.nl/psv/aanvoerder-de-jong-trots-op-honderdste-doelpunt-fantastisch-in-vijf-seizoenen-psv~a6f9eec8/|title=Aanvoerder De Jong trots op honderdste doelpunt: 'Fantastisch in vijf seizoenen PSV'|last=Beek|first=Yvonne van|date=3 February 2019|work=Eindhovens Dagblad|language=nl}}&lt;/ref&gt; Сезоната ја завршил со 14 првенствени настапи и еден гол, а исто така, бил стрелец на еден гол и во [[Фудбалски куп на Холандија 2018-2019|Купот на Холандија]] каде одиграл два натпревари.&lt;ref name=&quot;wf&quot; /&gt;

Во сезоната 2019-2020, тој го направил својот пробив во стартната постава на ПСВ, завршувајќи со седум гола и исто толку асистенции во 25 првенствени натпревари.&lt;ref name=&quot;wf&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/cody-gakpo/2/|title=Cody Gakpo &amp;raquo; Club matches|work=worldfootball.net|accessdate=17 August 2021}}&lt;/ref&gt;

На 13 септември 2020 година, за време на првиот натпревар за [[Ередивиси 2020-2021|сезоната 2020–2021]] во Ередивиси, Гакпо постигнал два гола (првпат во кариерата во дресот на ПСВ) придонесувајќи за победата од 3–1 на гости над [[ФК Гронинген|Гронинген]].&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bd.nl/psv/psv-pakt-belangrijke-uitzege-in-groningen-met-dank-aan-cody-gakpo~a4abfaf5/|title=PSV pakt belangrijke uitzege in Groningen, met dank aan Cody Gakpo|last=Elfrink|first=Rik|date=13 September 2020|work=Brabants Dagblad|language=nl}}&lt;/ref&gt; Истиот подвиг го повторил на 24 септември во победата од 5-1 против [[НШ Мура]] во квалификациите за [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]], овозможувајќи му на ПСВ да се квалификува во плејоф рундата.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.psv.nl/english-psv/news/article/psv-cruise-to-a-5-1-win-over-ns-mura.htm|title=PSV cruise to a 5–1 win over NS Mura|date=24 September 2020|publisher=PSV|accessdate=2023-01-15|archive-date=2023-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102094118/https://www.psv.nl/english-psv/news/article/psv-cruise-to-a-5-1-win-over-ns-mura.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Таму, тој повторно бил одлучувачки, кога го постигнал вториот гол на тимот во победата со 2–0 над [[Розенборг БК|Розенборг]] на 1 октомври.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.psv.nl/psv/wedstrijden/wedstrijd/rosenborg-bk-psv-01-10-2020.htm|title=Rosenborg BK – PSV|date=26 August 2014|publisher=PSV|language=nl}}&lt;/ref&gt; Сезоната ја завршил со 29 настапи и 11 постигнати голови во сите натпреварувања.&lt;ref name=&quot;wf&quot;/&gt;

Во сезоната 2021-2022, Гакпо бил [[Капитен|капитен]] на ПСВ во некои натпревари во кои главниот капитен [[Марко ван Гинкел]] не бил на теренот. Покрај тоа, тој се наоѓал во одлична форма и по ефикасноста ја забележал својата најдобра сезона во дресот на ПСВ со 21 постигнат гол и 15 асистенции. Посебно важен бил победничкиот гол во победата со 2–1 над [[ФК Ајакс|Ајакс]] во финалето на [[Фудбалски куп на Холандија 2021-2022|Купот на Холандија]], што на ''„селаните“'' им донело освојување на трофејот.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://us.soccerway.com/matches/2022/04/17/netherlands/knvb-beker/psv-nv/afc-ajax/3761296/|title=PSV VS. AJAX 2–1|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=29 May 2022}}&lt;/ref&gt; 

На 31 август 2022 година, тој го постигнал својот прв [[хет-трик]] за ПСВ во победата од 7–1 над [[ФК Волендам|Волендам]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.football-oranje.com/gakpo-stars-as-psv-hit-seven-past-volendam/|title=Gakpo stars as PSV hit seven past Volendam|date=31 August 2022|work=Football Oranje}}&lt;/ref&gt;

=== Ливерпул ===
На 28 декември 2022 година, Гакпо се согласил да потпише петиполгодишен договор со [[Англија|англискиот]] клуб [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], веднаш по отворањето на трансферниот прозорецот на 1 јануари 2023 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.liverpoolfc.com/news/liverpool-reach-agreement-cody-gakpo-transfer|title=Liverpool reach agreement for Cody Gakpo transfer|date=28 December 2022|publisher=Liverpool F.C.|accessdate=28 December 2022}}&lt;/ref&gt; Вредноста на трансферот изнесувала помеѓу 40 и 50 милиони евра, што била рекордна продажба на ПСВ.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64104472|title=Cody Gakpo: Liverpool reach agreement with PSV Eindhoven to sign forward|date=28 December 2022|work=BBC Sport|access-date=28 December 2022}}&lt;/ref&gt; Тој го направил своето деби за ''„црвените“'' на 7 јануари 2023 година, започнувајќи како стартер во натпреварот од третото коло на [[ФА куп 2022-2023|ФА купот]] на [[Анфилд]] против [[ФК Вулверхемптон Вондерерс|Вулверхемптон Вондерерс]] што завршил 2-2.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/sport/football/64168002|title=Liverpool 2-2 Wolverhampton Wanderers|last=Matthews|first=Callum|date=7 January 2023|work=[[BBC Sport]]|access-date=7 January 2023}}&lt;/ref&gt; Своето деби во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] го направил седум дена подоцна, повторно започнувајќи како стартер во натпреварот загубен со 3-0 на гостувањето кај {{Fb team (N) Brighton}}. Својот прв гол во дресот на Ливерпул, Гакпо го постигнал во [[Дерби на Мерсисајд|Дербито на Мерсисајд]] при победата со 2–0 над [[ФК Евертон|Евертон]] во првенството на 13 февруари 2023.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Liverpool 2–0 Everton |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64533611 |website=[[BBC Sport]] |access-date=14 February 2023 |date=13 February 2023}}&lt;/ref&gt; На 5 март, тој постигнал два гола во незаборавната победа на Анфилд над {{Fb team (N) Manchester United}} со 7-0. Сезоната ја завршил со 7 гола во 26 натпревари за Ливерпул.

Гакпо го освоил својот прв трофеј со Ливерпул во [[ФК Ливерпул сезона 2023-2024|сезоната 2023-2024]], постигнувајќи 4 гола на патот на клубот до 10-тата титула во [[Лига куп на Англија 2023–2024|Лига купот]], завршувајќи како втор стрелец во натпреварувањето.&lt;ref&gt;{{cite web |last=McNulty |first=Phil |url=https://www.bbc.com/sport/football/68329936 |title=Carabao Cup final: Chelsea 0–1 Liverpool (aet) – Virgil van Dijk extra-time winner gives Reds Wembley glory |work=BBC Sport |date=25 February 2024}}&lt;/ref&gt;

На 5 ноември 2024 година, го постигнал својот прв гол во Лигата на шампионите во дресот на Ливерпул во победата со 4-0 над [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.facebook.com/ESPNUK/posts/cody-gakpos-reaction-to-scoring-his-first-champions-league-goal-for-liverpool-fo/1133529768139850/|title=Cody Gakpo's reaction to scoring his first Champions League goal for Liverpool following a VAR check 😅🔥|publisher=ESPNUK on Facebook|date=5 ноември 2024|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/good-one-cody-gakpo-leverkusen-win-key-moment-and-fans-backing|title='A good one' - Cody Gakpo on Leverkusen win, key moment and fans' backing|publisher=[[ФК Ливерпул|Ливерпул]]|date=5 ноември 2024|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt; На 1 декември 2024, Гакпо го постигнал првиот од двата гола во првенствената победа со 2-0 на домашен терен над {{Fb team (N) Manchester City}}.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/13262408/liverpool-2-0-man-city-cody-gakpo-and-mohamed-salah-secure-victory-as-crisis-deepens-for-pep-guardiola|title=Liverpool 2-0 Man City: Cody Gakpo and Mohamed Salah secure victory as crisis deepens for Pep Guardiola|publisher=Sky Sports|date=2 декември 2024|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt; Гакпо постигнал 5 гола и бил најдобар стрелец во Лига купот за сезоната 2025-2026, иако неговиот тим не успеал да ја одбрани титулата губејќи во финалето од {{Fb team (N) Newcastle United}}.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c62zl58dg8qt|title=Liverpool 1-2 Newcastle: Magpies win Carabao Cup to end 70-year domestic trophy wait|publisher=BBC Sport|date=16 март 2025|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt; Под водството на новиот менаџер, сонародникот [[Арне Слот]], Гакпо имал многу важна улога во нападот на Ливерпул и со своите 10 гола исто така придонел за освојувањето на титулата во [[Премиер лига на Англија 2024-2025|Премиер лигата]].&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mukherjee |first1=Soham |last2=Kraft |first2=Justin |url=https://www.goal.com/de/listen/cody-gakpo-liverpool-fa-reprimand-kaka-i-belong-to-jesus-celebration-title-win-over-tottenham/blt9bc841ef0db4b620 |title=Cody Gakpo in Schwierigkeiten! Liverpool-Star droht nach Jesus-Jubel Ärger mit der FA |work=Goal (website) |language=de |date=29 April 2025 }}&lt;/ref&gt; На 27 април 2025 година, тој го постигнал третиот гол за Ливерпул во победата со 5-1 над {{Fb team (N) Tottenham}}, успех со кој дефинитивно и математички била обезбедена титулата.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cj3x2ee1261t#Report|title=Liverpool - Tottenham Hotspur 5-1|publisher=BBC Sport|date=27 април 2025|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt;

На 30 август 2025 година, Гакпо потпишал нов долгорочен договор со Ливерпул.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.liverpoolfc.com/news/cody-gakpo-signs-new-liverpool-fc-contract |title=Cody Gakpo signs new Liverpool FC contract |publisher=Liverpool F.C. |date=30 August 2025 |access-date=30 August 2025}}&lt;/ref&gt; 

== Репрезентативна кариера ==
[[Податотека:Austria_U-18_vs._Netherlands_U-18_2017-03-23_(086).jpg|мини|Гакпо играјќи за репрезентацијата на Холандија под 18 години во 2017 година]]
Гакпо имал право да игра за репрезентациите на {{NazNB|FUrep|NED}}, {{NazNB|FUrep|GHA}} или {{NazNB|FUrep|TGO}}.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.dailymailgh.com/netherlands-coach-eyes-ghanaian-youngster-gakpo/|title=Netherlands coach eyes Ghanaian youngster Gakpo|date=14 August 2019|work=Dailymailgh|access-date=9 August 2022|archive-date=2022-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20221217222242/https://www.dailymailgh.com/netherlands-coach-eyes-ghanaian-youngster-gakpo/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Ghanaian-striker-Cody-Gakpo-delighted-to-sign-new-long-term-deal-with-PSV-Eindhoven-1142882|title=Ghanaian striker Cody Gakpo delighted to sign new long-term deal with PSV Eindhoven|date=29 December 2020|work=GhanaWeb|access-date=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; Тој бил дел од младинските селекции на Холандија [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 18 години|под 18]],&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onsoranje.nl/teams/185190/speler/362|title=Cody Gakpo Jeugd mannen onder 18|publisher=Royal Dutch Football Association|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 19 години|под 19]],&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onsoranje.nl/teams/185189/speler/362|title=Cody Gakpo Jeugd mannen onder 19|publisher=Royal Dutch Football Association|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 20 години|под 20]],&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onsoranje.nl/teams/206598/speler/362|title=Cody Gakpo Jeugd mannen beloftenelftal|publisher=Royal Dutch Football Association|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; и [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 годинa|под 21 година]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onsoranje.nl/teams/185185/speler/362|title=Cody Gakpo Jong Oranje|publisher=Royal Dutch Football Association|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt;

Тој за првпат бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на Холандија|сениорската репрезентација на Холандија]] на [[Европско првенство во фудбал 2020|Европското првенство 2020]] и дебитирал во третиот натпревар од групната фаза против [[Фудбалска репрезентација на Македонија|Македонија]], влагувајќи како замена во 79-тата минута за [[Френки де Јонг]].&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/79017/frank-de-boer-maakt-ek-selectie-bekend|title=Frank de Boer maakt EK-selectie bekend|date=26 May 2021|access-date=26 May 2021|publisher=Royal Dutch Football Association|language=nl}}&lt;/ref&gt; Со тоа, тој станал првиот холандски играч кој дебитирал на ЕП по [[Мартиен Врајсен]] во 1980 година.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.vi.nl/nieuws/gakpo-schrijft-historie-met-oranje-debuut|title=Gakpo schrijft historie met Oranje-debuut|date=21 June 2021|work=Voetbal International|language=nl}}&lt;/ref&gt;

Својот прв гол за репрезентацијата, Гакпо го постигнал на 4 септември 2021, во победата со 4–0 над {{NazNB|FUrep|MNE}} во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2022|квалификациите за Светското првенство 2022]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/58450913|title=Netherlands 4–0 Montenegro: Memphis Depay stars in important World Cup qualifying win|website=BBC Sport|publisher=BBC|date=4 September 2021}}&lt;/ref&gt;

Гакпо бил повикан во составот на Холандија за [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]], каде се претставил блексаво, постигнувајќи гол на три последователни натпревари од групната фаза против {{NazNB|FUrep|SEN}},&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Late goals give Dutch victory over Senegal|url=https://www.bbc.com/sport/football/63619381|website=BBC Sport|publisher=BBC|access-date=29 November 2022}}&lt;/ref&gt; {{NazNB|FUrep|ECU}},&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Valencia scores as Ecuador draw with Netherlands|url=https://www.bbc.com/sport/football/63672202|website=BBC Sport|publisher=BBC|access-date=29 November 2022}}&lt;/ref&gt; и домаќинот {{NazNB|FUrep|QAT}}.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Gakpo nets again as Dutch beat Qatar to top group|url=https://www.bbc.com/sport/football/63711993|website=BBC Sport|publisher=BBC|access-date=29 November 2022}}&lt;/ref&gt; Холанѓаните настапот го завршиле сo пораз на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] во [[Битката кај Лусаил|контроверзен натпревар]] против {{NazNB|FUrep|ARG}} во четвртфиналето.

Потоа, тој бил повикан во составот на Холандија и за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]] во [[Германија]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/5526712/2024/05/29/netherlands-euro-2024-squad-confirmed/|title= Netherlands Euro 2024 squad: Ian Maatsen dropped, Georginio Wijnaldum and Daley Blind retained|website=[[The New York Times]]|date=29 May 2024|access-date=7 June 2024}}&lt;/ref&gt; Тој бил прогласен за играч на натпреварот во нивната воведна победа од 2–1 над {{NazNB|FUrep|POL}}, во која го постигнал првиот гол за својата земја на турнирот.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b258ee1aafb-6e23d8c07bf7-1000--poland-1-2-netherlands-super-sub-weghorst-secures-oranje-win/ |title=Poland 1–2 Netherlands: Super-sub Weghorst secures Oranje win |publisher=UEFA|date=14 June 2024 |access-date=16 June 2024}}&lt;/ref&gt; Истото признание го добил и после натпреварот од осминафиналето против {{NazNB|FUrep|ROU}}, каде што го постигнал првиот гол и запишал асистенција во победата од 3-0.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.uefa.com/euro2024/news/028f-1b45f5aaa7c2-2bb86ba5a343-1000--romania-0-3-netherlands-dominant-oranje-through-to-quarter-f/ |title=Romania 0–3 Netherlands: Dominant Oranje through to quarter-finals |publisher=UEFA|date=2 July 2024|access-date=2 July 2024}}&lt;/ref&gt; Со три постигнати гола на турнирот, тој на крајот ја освоил [[Награди на Европските првенства во фудбал#Златна копачка|Златната копачка]] споделувајќи ја со уште 5 други играчи.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.espn.com/football/story/_/id/40558317/euro-2024-golden-boot-harry-kane-dani-olmo-6-winners |title=Euro 2024 Golden Boot: Harry Kane, Dani Olmo among 6 winners |publisher=ESPN|date=14 July 2024|access-date=15 July 2024}}&lt;/ref&gt;

На 27 мај 2026 година, Гакпо бил вклучен од селекторот [[Роналд Куман]] во составот на Холандија за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/netherlands-ronald-koeman-squad-announced|title=Fit-again Depay selected as Netherlands name squad|date=27 May 2026|access-date=12 June 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Во вториот натпревар од групната фаза, тој постигнал два гола и бил прогласен за играч на натпреварот во победата од 5–1 над {{NazNB|FUrep|SWE}}, со што го зголемил својот учинок на пет голови на два турнири од Светските првенства.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/netherlands-sweden-match-report-highlights |title=Gakpo and Brobbey at the double as Dutch sink Swedes |publisher=FIFA |date=20 June 2026}}&lt;/ref&gt; Во шеснаесетфиналето против {{NazNB|FUrep|MAR}}, тој исто така постигнал гол во натпреварот кој завршил со пораз на холанѓаните по изведување пенали, со што стигна до вкупна бројка од шест голови на Светските првенства, заостанувајќи само зад [[Џони Реп]] (7) меѓу холандските играчи.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/netherlands-morocco-review-highlights |title=Morocco hit spot to knock out Netherlands |publisher=FIFA |date=30 June 2026}}&lt;/ref&gt;

== Статистика за кариера ==

=== Клуб ===
{{Updated|7 Јануари 2023}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+Настапи и голови по клуб, сезона и натпреварување
! rowspan=&quot;2&quot; |Клуб
! rowspan=&quot;2&quot; |Сезона
! colspan=&quot;3&quot; |Лига
! colspan=&quot;2&quot; |Национален куп
! colspan=&quot;2&quot; |Лига куп
! colspan=&quot;2&quot; |Европа
! colspan=&quot;2&quot; |Друго
! colspan=&quot;2&quot; |Вкупно
|-
!Поделба
!Асистенции
!Гола
!Асистенции
!Гола
!Асистенции
!Гола
!Асистенции
!Гола
!Асистенции
!Гола
!Асистенции
!Гола
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Јонг ПСВ
|2016–17&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|Еерсте дивизија
|2
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|2
|0
|-
|2017–18&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|Еерсте дивизија
|13
|7
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|13
|7
|-
|2018–19&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|Еерсте дивизија
|11
|10
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
| colspan=&quot;2&quot; |—
|11
|10
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Total
!26
!17
! colspan=&quot;2&quot; |—
! colspan=&quot;2&quot; |—
! colspan=&quot;2&quot; |—
! colspan=&quot;2&quot; |—
!26
!17
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |ПСВ
|2017–18&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|1
|0
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|1
|0
|-
|2018–19&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|16
|1
|2
|1
| colspan=&quot;2&quot; |—
|1
|0
|0
|0
|19
|2
|-
|2019–20&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|25
|7
|2
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|11
|1
|1
|0
|39
|8
|-
|2020–21&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|23
|7
|1
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|5
|4
| colspan=&quot;2&quot; |—
|29
|11
|-
|2021–22&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot; /&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|27
|12
|4
|2
| colspan=&quot;2&quot; |—
|15
|7
|1
|0
|47
|21
|-
|2022–23&lt;ref name=&quot;Soccerway&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/players/cody-mathes-gakpo/436584/|title=C. Gakpo: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2023}}&lt;/ref&gt;
|[[Ередивиси|Ередвајз]]
|14
|9
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|9
|3
|1
|1
|24
|13
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Total
!106
!36
!9
!3
! colspan=&quot;2&quot; |—
!41
!15
!3
!1
!159
!55
|-
|[[ФК Ливерпул|Ливерпулl]]
|2022–23
|Премиер лига
|0
|0
|1
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|0
|0
| colspan=&quot;2&quot; |—
|1
|0
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Вкупно во кариерата
!132
!53
!10
!3
!0
!0
!41
!15
!3
!1
!186
!72
|}

=== Меѓународно ===
{{Updated|9 Декември 2022}}&lt;ref name=&quot;NFT&quot;&gt;{{NFT player |id=83022 |name=Cody Gakpo |access-date=1 January 2023}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+Настапи и голови по репрезентација и година
! Репрезентација
! година
! Асистенции
! Цели
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]]
| 2021 година
| 4
| 1
|-
| 2022 година
| 10
| 5
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Вкупно
! 14
! 6
|}
{{Updated|9 Декември 2022}}
:''Резултатите прво го наведуваат бројот на голови на Холандија, колоната за резултати го покажува резултатот по секој гол на Гакпо.''&lt;ref name=&quot;NFT&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Список на меѓународни голови постигнати од Коди Гакпо
! scope=&quot;col&quot; | бр.
! scope=&quot;col&quot; | Датум
! scope=&quot;col&quot; | Место на одржување
! scope=&quot;col&quot; | капа
! scope=&quot;col&quot; | Противник
! scope=&quot;col&quot; | Резултат
! scope=&quot;col&quot; | Резултат
! scope=&quot;col&quot; | Конкуренција
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; | {{Крат|Ref.|Reference}}
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1
| 4 септември 2021 година
| Филипс Стадион, Ајндховен, Холандија
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 3
|{{Fb|MNE}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 4–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 4–0
| [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2022|Квалификации за Светското првенство ФИФА 2022 година]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2021/09/04/europe/wc-qualifying-europe/netherlands/montenegro/3430163/|title=Netherlands vs. Montenegro 4–0: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2
| 14 јуни 2022 година
| [[Стадион Фејенорд|Де Куип]], Ротердам, Холандија
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 7
|{{Fb|WAL}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 3–2
| 2022–23 УЕФА Лига на нации А
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/06/14/europe/uefa-nations-league/netherlands/wales/3710413/|title=Netherlands vs. Wales 3–2: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 3
| 22 септември 2022 година
| Стадион Народови, Варшава, Полска
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 8
|{{Fb|POL}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2–0
| 2022–23 УЕФА Лига на нации А
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/09/22/europe/uefa-nations-league/poland/netherlands/3710416/|title=Poland vs. Netherlands 0–2: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 4
| 21 ноември 2022 година
| [[Стадион Ал Тумама]], Доха, Катар
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 10
|{{Fb|SEN}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2–0
| [[Светско првенство во фудбал 2022|Светско првенство во ФИФА 2022 година]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/11/21/world/world-cup/senegal/netherlands/3749502/|title=Senegal vs. Netherlands 0–2: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 5
| 25 ноември 2022 година
| [[Меѓународен стадион Калифа|Меѓународниот стадион Калифа]], Доха, Катар
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 11
|{{Fb|ECU}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–1
| [[Светско првенство во фудбал 2022|Светско првенство во ФИФА 2022 година]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/11/25/world/world-cup/netherlands/ecuador/3749504/|title=Netherlands vs. Ecuador 1–1: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 6
| 29 ноември 2022 година
| [[Стадион Ал Бајт]], Ал Хор, Катар
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 12
|{{Fb|QAT}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2–0
| [[Светско првенство во фудбал 2022|Светско првенство во ФИФА 2022 година]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/11/29/world/world-cup/netherlands/qatar/3749505/|title=Netherlands vs. Qatar 2–0: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|}

== Почести ==
'''ПСВ'''

* [[Ередивиси|Ередивизија]]: 2017–18&lt;ref name=&quot;PSV&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=M0QIi4IBo3M|title=PSV KAMPIOEN|work=Fox Sports|language=nl}}&lt;/ref&gt;
* Куп на КНВБ : 2021–22&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://nos.nl/artikel/2425523-psv-verrast-ajax-met-twee-goals-vlak-na-rust-en-wint-knvb-beker|title=PSV verrast Ajax met twee goals vlak na rust en wint KNVB-beker|date=17 April 2022|publisher=Nederlandse Omroep Stichting|accessdate=30 December 2022}}&lt;/ref&gt;
* Јохан Кројф Шилд : 2021,&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://int.soccerway.com/matches/2021/08/07/netherlands/super-cup/afc-ajax/psv-nv/3513238/|title=Super Cup|work=Soccerway|access-date=10 August 2021}}&lt;/ref&gt; 2022&lt;ref name=&quot;JCSwin&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.psv.nl/english-psv/matches/match/ajax-psv-30-07-2022.htm|title=Ajax – PSV|date=30 July 2022|publisher=PSV|accessdate=30 July 2022|archive-date=2022-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220923024833/https://www.psv.nl/english-psv/matches/match/ajax-psv-30-07-2022.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

'''Поединечно'''

* Холандски фудбалер на годината: 2021–22&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraaf.nl/sport/1726682292/cody-gakpo-voetballer-van-het-jaar-heel-trots|title=Cody Gakpo voetballer van het jaar: 'Heel trots'|date=17 May 2022|language=nl}}&lt;/ref&gt;
* Играч на месецот [[Ередивиси|во Ередивизија]]: септември 2022 година,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://eredivisie.eu/news/cody-gakpo-named-as-eredivisie-player-of-the-month-for-september/|title=Cody Gakpo named as Eredivisie Player of the Month for September|date=30 September 2022|publisher=Eredivisie|accessdate=9 November 2022}}&lt;/ref&gt; октомври 2022 година&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://eredivisie.eu/news/cody-gakpo-is-the-eredivisie-player-of-the-month-for-the-second-month-running/|title=Cody Gakpo is the Eredivisie Player of the Month for the second month running|date=4 November 2022|publisher=Eredivisie|accessdate=9 November 2022}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Надворешни врски ==

* [https://www.liverpoolfc.com/team/mens/player/cody-gakpo Профил] на веб-страницата на Ливерпул
* [https://www.onsoranje.nl/teams/185184/speler/362 Профил] на веб-страницата на Кралската фудбалска асоцијација на Холандија (на холандски)
* {{UEFA player}}

{{Состав на ФК Ливерпул}}
{{Состав на Холандија на ЕП фудбал 2020}}
{{Состав на Холандија на СП фудбал 2022}}
{{Состав на Холандија на СП фудбал 2026}}
{{Navboxes
|bg          = gold
|fg          = black
|bordercolor = solid 1px #000;
|title       = Награди
|list1       =
{{Најдобри стрелци на Европските првенства во фудбал}}
}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гакпо, Коди}}
[[Категорија:Луѓе од Ајндховен]]
[[Категорија:Холандски фудбалери]]
[[Категорија:Живи луѓе]]
[[Категорија:Родени во 1999 година]]
[[Категорија:Фудбалери на ФК ПСВ Ајндховен]]
[[Категорија:Фудбалери на ФК Ливерпул]]
[[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]]
[[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]]</text>
      <sha1>mnxanjxx1qiqfcz56x59hj7mojq9z9s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651826</id>
      <parentid>5651729</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T11:03:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LFC-babundjiev93</username>
        <id>137687</id>
      </contributor>
      <origin>5651826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52604" sha1="nc06wszv2wy0ein6vdw76r9ugdascn9" xml:space="preserve">{{Infobox football biography 3
 | playername        = Коди Гакпо
 | image             = [[Податотека:Netherlands v Tunisia 2026 World Cup - 55373562032 (Cody Gakpo).jpg|200px]]
 | fullname          = Коди Матес Гакпо&lt;ref name=&quot;FIFA&quot;&gt;{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022™ – Squad List: Netherlands (NED) |publisher=FIFA |page=20 |date=18 December 2022 |access-date=1 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |archive-date=18 December 2022 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
 | dateofbirth       = {{birth date and age|1999|5|7|df=y}}&lt;ref name=&quot;FIFA&quot;/&gt;
 | cityofbirth       = [[Ајндховен]]
 | countryofbirth    = [[Холандија]]
 | nationality       = {{flagsport|NED}} [[Холандија]]
 | height            = {{height|m=1.93}}&lt;ref name=&quot;FIFA&quot;/&gt;
 | position          = [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]], [[Напад (фудбал)|напаѓач]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.worldfootball.net/person/pe409131/cody-gakpo/ |title=Cody Gakpo: Profile |website=worldfootball.net |publisher=HEIM:SPIEL |date=&lt;!-- citation bot adds wrong date --&gt; |access-date=14 April 2024}}&lt;/ref&gt;
 | currentclub       = {{Fb team Liverpool}}
 | clubnumber        = 18
 | youthyears1   =  | youthclubs1  = {{Fb team PSV}}
 | years1   = 2016-2018   | caps1   =   26  | goals1   = 17   | clubs1   = {{Fb team Jong PSV}}
 | years2   = 2018-2023   | caps2   =  106  | goals2   = 36   | clubs2   = {{Fb team PSV}}
 | years3   = 2023-       | caps3   =  132  | goals3   = 33   | clubs3   = {{Fb team Liverpool}}
 | nationalyears1   = 2020-2021    | nationalcaps1   =  3  | nationalgoals1   =  0 | nationalteam1   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 18 години|Холандија 18]]
 | nationalyears2   = 2018         | nationalcaps2   =  3  | nationalgoals2   =  0 | nationalteam2   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 19 години|Холандија 19]]
 | nationalyears3   = 2018         | nationalcaps3   =  5  | nationalgoals3   =  4 | nationalteam3   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 20 години|Холандија 20]]
 | nationalyears4   = 2019-2021    | nationalcaps4   = 13  | nationalgoals4   =  7 | nationalteam4   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|Холандија 21]]
 | nationalyears5   = 2021-        | nationalcaps5   = 56  | nationalgoals5   = 25 | nationalteam5   = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]]
}}

'''Коди Матес Гакпо''' (роден на 7 мај 1999 година) — [[Холандија|холандски]] [[фудбал]]ер, [[Напад (фудбал)|напаѓач]] или [[Среден ред (фудбал)|крилен напаѓач]] на [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] и на [[Фудбалска репрезентација на Холандија|холандската репрезентација]].

Производ на академијата на [[ФК ПСВ Ајндховен|ПСВ]], Гакпо го имал своето деби за првиот тим во февруари 2018 година. Во сезоната 2021-2022, тој ја освоил наградата за [[Холандски фудбалер на годината|холандски фудбалер на годината]], откако постигнал 21 гол во 47 натпревари во сите натпреварувања. Во јануари 2023 година, потпишал за Ливерпул.

Гакпо играл за младинските репрезентации на Холандија од под 18 до под 21 година. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Холандија|сениорска репрезентација]] го имал во јуни 2021 година на [[Европско првенство во фудбал 2020|Европското првенство 2020]]. Покрај споменатото, тој учествувал и на [[Светско првенство во фудбал|Светските првенства]] во [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] и [[Светско првенство во фудбал 2026|2026]] и [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]].

== Биографија ==
Гакпо е роден во [[Ајндховен]] и израснат во областа [[Стратум]].&lt;ref name=&quot;vi1&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.vi.nl/pro/overig/cody-gakpo-van-stratum-naar-de-spotlights/share/b03f3d1df7|title=Cody Gakpo: van Stratum naar de spotlights|last=Boeringa|first=Reon|date=9 October 2019|work=Voetbal International|language=nl}}&lt;/ref&gt; Неговиот татко е роден во [[Того]] и има потекло од [[Гана]], додека неговата мајка е [[Холандија|холанѓанка]].&lt;ref name=&quot;ed1&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.ed.nl/psv/cody-gakpo-leeft-de-droom-van-bijna-elke-eindhovense-jongen~af693eb3/|title=Cody Gakpo leeft de droom van bijna elke Eindhovense jongen|last=Elfrink|first=Rik|date=1 June 2019|work=Eindhovens Dagblad|language=nl}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.football-oranje.com/ghana-coach-reveals-talks-with-dutch-players/|title=Ghana coach reveals talks with Dutch players|date=17 October 2019|work=Football Oranje}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.kickgh.com/more/ghanaians-abroad/7973-exclusive-ghanaian-sensation-cody-gakpo-extends-contract-with-dutch-giants-psv-eindhoven|title=EXCLUSIVE: Ghanaian sensation Cody Gakpo extends contract with Dutch giants PSV Eindhoven|date=12 September 2019|work=Kickgh.com|access-date=2023-01-15|archive-date=2019-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20191109071248/https://www.kickgh.com/more/ghanaians-abroad/7973-exclusive-ghanaian-sensation-cody-gakpo-extends-contract-with-dutch-giants-psv-eindhoven|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

Тој има двајца браќа, Сидни и Дакфер,&lt;ref&gt;{{Cite web|lаnguage=it-IT|author=Gregorio Spigno|url=https://www.corriere.it/sport/calcio/mondiali/22_novembre_29/chi-gakpo-stella-dell-olanda-mondiali-mamma-rugbista-van-nistelrooy-suoi-segreti-1e353a30-7006-11ed-971c-b93745ae79d9.shtml|title=Chi è Gakpo, stella dell’Olanda ai Mondiali. La mamma rugbista, Van Nistelrooy: i suoi segreti|website=Corriere della Sera|date=2022-11-29|access-date=2026-10-17}}&lt;/ref&gt; кои исто така имаат кариера во светот на фудбалот.

Гакпо е христијанин. Тој рекол: „Се обидувам да ја читам Библијата секој ден, се молам секој ден, сакам да одам во црква и читам многу книги за верата“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www1.cbn.com/cbnnews/world/2022/december/dutch-stars-depay-gakpo-stand-for-christ-during-fifa-world-cup-we-are-thankful-to-god|title=Dutch Stars Depay, Gakpo Stand for Christ During FIFA World Cup: 'We Are Thankful to God'|last=Wise|first=Talia|date=9 December 2022|accessdate=29 December 2022}}&lt;/ref&gt;

Гакпо е во врска со Ноа ван дер Беј, со која го добиле своето прво дете, синот Самуел Сет во април 2024 година.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.anfieldwatch.co.uk/liverpool-fc/news/liverpool-cody-gakpo-noa-van-der-bij-announce-baby-name-instagram/|title=Cody Gakpo and partner Noa reveal new baby's adorable name in Instagram post|date=8 May 2024|work=Anfieldwatch.co.uk|accessdate=25 September 2025}}&lt;/ref&gt; Во јуни 2026, неговата партнерка имала спонтан абортус при бременоста со второто дете.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Gakpo asks for privacy after loss of unborn son|website=BBC Sport|date=27 June 2026|access-date=27 June 2026|url= https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/ce37zz21e98o}}&lt;/ref&gt;

== Технички карактеристики ==
Иако деснак, омилената позиција на Гакпо е [[Среден ред (фудбал)#Крило|лево крило]], каде до израз доаѓаат неговите најголеми квалитети брзина, агилност и дриблингот.&lt;ref name=&quot;vi1&quot; /&gt; Тој има тенденција да влгува навнатре кон поцентрална напаѓачка позиција од каде многу често бара простор за удар и постигнува голови. Сметан за еден од најдобрите холандски напаѓачи на својата генерација, тој има одлично чувство за позиционирање и е исклучително вешт во искористувањето на тесните простори; покрај тоа, има прецизен шут, а неговата сила му овозможува со леснотија да постигнува голови и од голема оддалеченост.

== Клупска кариера ==
=== ПСВ ===
====Почетоци====
Гакпо ја започнал својата кариера во [[ФК Ајндховен]], а во 2007 година се преселил во младинската академија на [[ФК ПСВ Ајдховен|ПСВ]], каде потоа напредувал низ сите младински тимови.&lt;ref name=&quot;ed1&quot; /&gt;

Во сезоната 2016–2017, Гакпо бил вклучен во неколку натпревари на резервниот тим [[Јонг ПСВ]], но главно настапувал за тимот под 19 години. Своето деби како професионален фудбалер го направил на 4 ноември 2016 година, во дресот на Јонг ПСВ во натпревар од [[Ерсте дивиси]] против [[Хелмонд Спорт]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.worldfootball.net/report/eerste-divisie-2016-2017-helmond-sport-jong-psv/|title=Game Report|date=4 November 2016|work=worldfootball.net}}&lt;/ref&gt; Во остатокот од сезоната, тој имал само уште еден настап за Јонг ПСВ. Откако неговата ефикасност се зголемила во следната сезона во Ередивиси У19, каде постигнал седум гола и пет асистенции на 13 првенствени натпревари, на крајот од годината тој бил трајно прекомандуван во резервниот тим. Во неговиот трет настап во Ерсте Дивизие, на 19 јануари 2017 година, во победата со 3–2 на гости против [[Де Графшап]], тој постигнал два гола и забележал асистенција за третиот гол на неговиот тим.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.psv.nl/nieuwspagina/artikel/gakpo-bezorgt-jong-psv-driepunter.htm|title=Gakpo bezorgt Jong PSV driepunter|date=19 January 2018|publisher=PSV|language=nl}}&lt;/ref&gt; За Јонг ПСВ, тој постигнал 7 гола во 12 настапи во сезоната 2017-2018, и 10 гола во 11 настапи во сезоната 2018-2019.&lt;ref name=&quot;wf&quot;/&gt;

====Прв тим====
Гакпо го направил своето деби за првиот тим на [[ФК ПСВ Ајдховен|ПСВ]] влегувајќи како замена во судиското продолжение од победата со 3–1 над [[ФК Фејенорд|Фејенорд]] на 25 февруари 2018 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://psv.supporters.nl/nieuws/artikel/43977/Geboren-Eindhovenaar-Cody-Gakpo-maakt-offici%C3%ABle-debuut-in-eerste-elftal|title=Geboren Eindhovenaar Cody Gakpo maakt officiële debuut in eerste elftal|date=25 February 2018|work=PSV.supporters.nl|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; Откако во сезоната 2018-2019, Гакпо дополнително ги подобрил своите перформанси во дресот на Јонг ПСВ, тоа го забележал и тренерот на првиот тим, [[Марк ван Бомел]], кој го повикал неколку пати за натпреварите на првиот тим во првиот дел од сезоната. Сепак, тој останал неискористена замена во сите натпревари.&lt;ref name=&quot;wf&quot;/&gt; На 24 октомври 2018 година, го имал своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], влегувајќи како замена за [[Гастон Переиро]] во 83-тата минута од натпреварот против [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]] завршен со резултат 2-2. Откако постигнал гол и забележал асистенција за Јонг ПСВ во победата со 5–2 на домашен терен против [[ФК Алмере Сити|Алмере Сити]] на 21 декември,&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/2906328/gakpo-en-piroe-zijn-nieuwe-groeibriljantjes-van-psv-hoofdmacht-halen-is-realistischer-geworden|title=Gakpo en Piroe zijn nieuwe groeibriljantjes van PSV: 'Hoofdmacht halen is realistischer geworden'|last=Velthoven|first=Florian van|date=21 December 2018|publisher=Omroep Brabant|language=nl}}&lt;/ref&gt; тој го направил своето деби за сезоната во [[Ередивиси]], само еден ден подоцна, заменувајќи го [[Стивен Бергвајн]] во последните минути од победата со 3–1 на домашен терен над [[ФК АЗ Алкмар|Аз Алкмар]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.skysports.com/football/psv-vs-az-alkmaar/390340|title=Dutch Eredivisie|work=Sky Sports|accessdate=17 August 2021}}&lt;/ref&gt; По зимската пауза во првенството, Гакпо трајно бил промовиран во редовен член на првиот тим.&lt;ref name=&quot;wf&quot; /&gt; На 3 февруари 2019 година, тој го постигнал својот гол во Ередивиси во неговиот втор сезонски настап во победата од 5–0 на домашен терен над [[ФК Фортуна Ситард|Фортуна Ситард]] и притоа исто така асистирал за уште еден гол.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.ed.nl/psv/aanvoerder-de-jong-trots-op-honderdste-doelpunt-fantastisch-in-vijf-seizoenen-psv~a6f9eec8/|title=Aanvoerder De Jong trots op honderdste doelpunt: 'Fantastisch in vijf seizoenen PSV'|last=Beek|first=Yvonne van|date=3 February 2019|work=Eindhovens Dagblad|language=nl}}&lt;/ref&gt; Сезоната ја завршил со 14 првенствени настапи и еден гол, а исто така, бил стрелец на еден гол и во [[Фудбалски куп на Холандија 2018-2019|Купот на Холандија]] каде одиграл два натпревари.&lt;ref name=&quot;wf&quot; /&gt;

Во сезоната 2019-2020, тој го направил својот пробив во стартната постава на ПСВ, завршувајќи со седум гола и исто толку асистенции во 25 првенствени натпревари.&lt;ref name=&quot;wf&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/cody-gakpo/2/|title=Cody Gakpo &amp;raquo; Club matches|work=worldfootball.net|accessdate=17 August 2021}}&lt;/ref&gt;

На 13 септември 2020 година, за време на првиот натпревар за [[Ередивиси 2020-2021|сезоната 2020–2021]] во Ередивиси, Гакпо постигнал два гола (првпат во кариерата во дресот на ПСВ) придонесувајќи за победата од 3–1 на гости над [[ФК Гронинген|Гронинген]].&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bd.nl/psv/psv-pakt-belangrijke-uitzege-in-groningen-met-dank-aan-cody-gakpo~a4abfaf5/|title=PSV pakt belangrijke uitzege in Groningen, met dank aan Cody Gakpo|last=Elfrink|first=Rik|date=13 September 2020|work=Brabants Dagblad|language=nl}}&lt;/ref&gt; Истиот подвиг го повторил на 24 септември во победата од 5-1 против [[НШ Мура]] во квалификациите за [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]], овозможувајќи му на ПСВ да се квалификува во плејоф рундата.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.psv.nl/english-psv/news/article/psv-cruise-to-a-5-1-win-over-ns-mura.htm|title=PSV cruise to a 5–1 win over NS Mura|date=24 September 2020|publisher=PSV|accessdate=2023-01-15|archive-date=2023-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230102094118/https://www.psv.nl/english-psv/news/article/psv-cruise-to-a-5-1-win-over-ns-mura.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Таму, тој повторно бил одлучувачки, кога го постигнал вториот гол на тимот во победата со 2–0 над [[Розенборг БК|Розенборг]] на 1 октомври.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.psv.nl/psv/wedstrijden/wedstrijd/rosenborg-bk-psv-01-10-2020.htm|title=Rosenborg BK – PSV|date=26 August 2014|publisher=PSV|language=nl}}&lt;/ref&gt; Сезоната ја завршил со 29 настапи и 11 постигнати голови во сите натпреварувања.&lt;ref name=&quot;wf&quot;/&gt;

Во сезоната 2021-2022, Гакпо бил [[Капитен|капитен]] на ПСВ во некои натпревари во кои главниот капитен [[Марко ван Гинкел]] не бил на теренот. Покрај тоа, тој се наоѓал во одлична форма и по ефикасноста ја забележал својата најдобра сезона во дресот на ПСВ со 21 постигнат гол и 15 асистенции. Посебно важен бил победничкиот гол во победата со 2–1 над [[ФК Ајакс|Ајакс]] во финалето на [[Фудбалски куп на Холандија 2021-2022|Купот на Холандија]], што на ''„селаните“'' им донело освојување на трофејот.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://us.soccerway.com/matches/2022/04/17/netherlands/knvb-beker/psv-nv/afc-ajax/3761296/|title=PSV VS. AJAX 2–1|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=29 May 2022}}&lt;/ref&gt; 

На 31 август 2022 година, тој го постигнал својот прв [[хет-трик]] за ПСВ во победата од 7–1 над [[ФК Волендам|Волендам]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.football-oranje.com/gakpo-stars-as-psv-hit-seven-past-volendam/|title=Gakpo stars as PSV hit seven past Volendam|date=31 August 2022|work=Football Oranje}}&lt;/ref&gt;

=== Ливерпул ===
На 28 декември 2022 година, Гакпо се согласил да потпише петиполгодишен договор со [[Англија|англискиот]] клуб [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], веднаш по отворањето на трансферниот прозорецот на 1 јануари 2023 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.liverpoolfc.com/news/liverpool-reach-agreement-cody-gakpo-transfer|title=Liverpool reach agreement for Cody Gakpo transfer|date=28 December 2022|publisher=Liverpool F.C.|accessdate=28 December 2022}}&lt;/ref&gt; Вредноста на трансферот изнесувала помеѓу 40 и 50 милиони евра, што била рекордна продажба на ПСВ.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64104472|title=Cody Gakpo: Liverpool reach agreement with PSV Eindhoven to sign forward|date=28 December 2022|work=BBC Sport|access-date=28 December 2022}}&lt;/ref&gt; Тој го направил своето деби за ''„црвените“'' на 7 јануари 2023 година, започнувајќи како стартер во натпреварот од третото коло на [[ФА куп 2022-2023|ФА купот]] на [[Анфилд]] против [[ФК Вулверхемптон Вондерерс|Вулверхемптон Вондерерс]] што завршил 2-2.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/sport/football/64168002|title=Liverpool 2-2 Wolverhampton Wanderers|last=Matthews|first=Callum|date=7 January 2023|work=[[BBC Sport]]|access-date=7 January 2023}}&lt;/ref&gt; Своето деби во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] го направил седум дена подоцна, повторно започнувајќи како стартер во натпреварот загубен со 3-0 на гостувањето кај {{Fb team (N) Brighton}}. Својот прв гол во дресот на Ливерпул, Гакпо го постигнал во [[Дерби на Мерсисајд|Дербито на Мерсисајд]] при победата со 2–0 над [[ФК Евертон|Евертон]] во првенството на 13 февруари 2023.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Liverpool 2–0 Everton |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/64533611 |website=[[BBC Sport]] |access-date=14 February 2023 |date=13 February 2023}}&lt;/ref&gt; На 5 март, тој постигнал два гола во незаборавната победа на Анфилд над {{Fb team (N) Manchester United}} со 7-0. Сезоната ја завршил со 7 гола во 26 натпревари за Ливерпул.

Гакпо го освоил својот прв трофеј со Ливерпул во [[ФК Ливерпул сезона 2023-2024|сезоната 2023-2024]], постигнувајќи 4 гола на патот на клубот до 10-тата титула во [[Лига куп на Англија 2023–2024|Лига купот]], завршувајќи како втор стрелец во натпреварувањето.&lt;ref&gt;{{cite web |last=McNulty |first=Phil |url=https://www.bbc.com/sport/football/68329936 |title=Carabao Cup final: Chelsea 0–1 Liverpool (aet) – Virgil van Dijk extra-time winner gives Reds Wembley glory |work=BBC Sport |date=25 February 2024}}&lt;/ref&gt;

На 5 ноември 2024 година, го постигнал својот прв гол во Лигата на шампионите во дресот на Ливерпул во победата со 4-0 над [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.facebook.com/ESPNUK/posts/cody-gakpos-reaction-to-scoring-his-first-champions-league-goal-for-liverpool-fo/1133529768139850/|title=Cody Gakpo's reaction to scoring his first Champions League goal for Liverpool following a VAR check 😅🔥|publisher=ESPNUK on Facebook|date=5 ноември 2024|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.liverpoolfc.com/news/good-one-cody-gakpo-leverkusen-win-key-moment-and-fans-backing|title='A good one' - Cody Gakpo on Leverkusen win, key moment and fans' backing|publisher=[[ФК Ливерпул|Ливерпул]]|date=5 ноември 2024|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt; На 1 декември 2024, Гакпо го постигнал првиот од двата гола во првенствената победа со 2-0 на домашен терен над {{Fb team (N) Manchester City}}.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/13262408/liverpool-2-0-man-city-cody-gakpo-and-mohamed-salah-secure-victory-as-crisis-deepens-for-pep-guardiola|title=Liverpool 2-0 Man City: Cody Gakpo and Mohamed Salah secure victory as crisis deepens for Pep Guardiola|publisher=Sky Sports|date=2 декември 2024|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt; Гакпо постигнал 5 гола и бил најдобар стрелец во Лига купот за сезоната 2025-2026, иако неговиот тим не успеал да ја одбрани титулата губејќи во финалето од {{Fb team (N) Newcastle United}}.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c62zl58dg8qt|title=Liverpool 1-2 Newcastle: Magpies win Carabao Cup to end 70-year domestic trophy wait|publisher=BBC Sport|date=16 март 2025|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt; Под водството на новиот менаџер, сонародникот [[Арне Слот]], Гакпо имал многу важна улога во нападот на Ливерпул и со своите 10 гола исто така придонел за освојувањето на титулата во [[Премиер лига на Англија 2024-2025|Премиер лигата]].&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mukherjee |first1=Soham |last2=Kraft |first2=Justin |url=https://www.goal.com/de/listen/cody-gakpo-liverpool-fa-reprimand-kaka-i-belong-to-jesus-celebration-title-win-over-tottenham/blt9bc841ef0db4b620 |title=Cody Gakpo in Schwierigkeiten! Liverpool-Star droht nach Jesus-Jubel Ärger mit der FA |work=Goal (website) |language=de |date=29 April 2025 }}&lt;/ref&gt; На 27 април 2025 година, тој го постигнал третиот гол за Ливерпул во победата со 5-1 над {{Fb team (N) Tottenham}}, успех со кој дефинитивно и математички била обезбедена титулата.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cj3x2ee1261t#Report|title=Liverpool - Tottenham Hotspur 5-1|publisher=BBC Sport|date=27 април 2025|access-date=30 октомври 2026}}&lt;/ref&gt;

На 30 август 2025 година, Гакпо потпишал нов долгорочен договор со Ливерпул.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.liverpoolfc.com/news/cody-gakpo-signs-new-liverpool-fc-contract |title=Cody Gakpo signs new Liverpool FC contract |publisher=Liverpool F.C. |date=30 August 2025 |access-date=30 August 2025}}&lt;/ref&gt; 

== Репрезентативна кариера ==
[[Податотека:Austria_U-18_vs._Netherlands_U-18_2017-03-23_(086).jpg|мини|Гакпо играјќи за репрезентацијата на Холандија под 18 години во 2017 година]]
Гакпо имал право да игра за репрезентациите на {{NazNB|FUrep|NED}}, {{NazNB|FUrep|GHA}} или {{NazNB|FUrep|TGO}}.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.dailymailgh.com/netherlands-coach-eyes-ghanaian-youngster-gakpo/|title=Netherlands coach eyes Ghanaian youngster Gakpo|date=14 August 2019|work=Dailymailgh|access-date=9 August 2022|archive-date=2022-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20221217222242/https://www.dailymailgh.com/netherlands-coach-eyes-ghanaian-youngster-gakpo/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/SportsArchive/Ghanaian-striker-Cody-Gakpo-delighted-to-sign-new-long-term-deal-with-PSV-Eindhoven-1142882|title=Ghanaian striker Cody Gakpo delighted to sign new long-term deal with PSV Eindhoven|date=29 December 2020|work=GhanaWeb|access-date=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; Тој бил дел од младинските селекции на Холандија [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 18 години|под 18]],&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onsoranje.nl/teams/185190/speler/362|title=Cody Gakpo Jeugd mannen onder 18|publisher=Royal Dutch Football Association|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 19 години|под 19]],&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onsoranje.nl/teams/185189/speler/362|title=Cody Gakpo Jeugd mannen onder 19|publisher=Royal Dutch Football Association|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 20 години|под 20]],&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onsoranje.nl/teams/206598/speler/362|title=Cody Gakpo Jeugd mannen beloftenelftal|publisher=Royal Dutch Football Association|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt; и [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 годинa|под 21 година]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.onsoranje.nl/teams/185185/speler/362|title=Cody Gakpo Jong Oranje|publisher=Royal Dutch Football Association|accessdate=9 August 2022}}&lt;/ref&gt;

Тој за првпат бил повикан во [[Фудбалска репрезентација на Холандија|сениорската репрезентација на Холандија]] на [[Европско првенство во фудбал 2020|Европското првенство 2020]] и дебитирал во третиот натпревар од групната фаза против [[Фудбалска репрезентација на Македонија|Македонија]], влагувајќи како замена во 79-тата минута за [[Френки де Јонг]].&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.onsoranje.nl/nieuws/nederlands-elftal/79017/frank-de-boer-maakt-ek-selectie-bekend|title=Frank de Boer maakt EK-selectie bekend|date=26 May 2021|access-date=26 May 2021|publisher=Royal Dutch Football Association|language=nl}}&lt;/ref&gt; Со тоа, тој станал првиот холандски играч кој дебитирал на ЕП по [[Мартиен Врајсен]] во 1980 година.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.vi.nl/nieuws/gakpo-schrijft-historie-met-oranje-debuut|title=Gakpo schrijft historie met Oranje-debuut|date=21 June 2021|work=Voetbal International|language=nl}}&lt;/ref&gt;

Својот прв гол за репрезентацијата, Гакпо го постигнал на 4 септември 2021, во победата со 4–0 над {{NazNB|FUrep|MNE}} во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2022|квалификациите за Светското првенство 2022]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/58450913|title=Netherlands 4–0 Montenegro: Memphis Depay stars in important World Cup qualifying win|website=BBC Sport|publisher=BBC|date=4 September 2021}}&lt;/ref&gt;

Гакпо бил повикан во составот на Холандија за [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]] во [[Катар]], каде се претставил блексаво, постигнувајќи гол на три последователни натпревари од групната фаза против {{NazNB|FUrep|SEN}},&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Late goals give Dutch victory over Senegal|url=https://www.bbc.com/sport/football/63619381|website=BBC Sport|publisher=BBC|access-date=29 November 2022}}&lt;/ref&gt; {{NazNB|FUrep|ECU}},&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Valencia scores as Ecuador draw with Netherlands|url=https://www.bbc.com/sport/football/63672202|website=BBC Sport|publisher=BBC|access-date=29 November 2022}}&lt;/ref&gt; и домаќинот {{NazNB|FUrep|QAT}}.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Gakpo nets again as Dutch beat Qatar to top group|url=https://www.bbc.com/sport/football/63711993|website=BBC Sport|publisher=BBC|access-date=29 November 2022}}&lt;/ref&gt; Холанѓаните настапот го завршиле сo пораз на [[Изведување пенали (фудбал)|пенали]] во [[Битката кај Лусаил|контроверзен натпревар]] против {{NazNB|FUrep|ARG}} во четвртфиналето.

Потоа, тој бил повикан во составот на Холандија и за [[Европско првенство во фудбал 2024|Европското првенство 2024]] во [[Германија]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/5526712/2024/05/29/netherlands-euro-2024-squad-confirmed/|title= Netherlands Euro 2024 squad: Ian Maatsen dropped, Georginio Wijnaldum and Daley Blind retained|website=[[The New York Times]]|date=29 May 2024|access-date=7 June 2024}}&lt;/ref&gt; Тој бил прогласен за играч на натпреварот во нивната воведна победа од 2–1 над {{NazNB|FUrep|POL}}, во која го постигнал првиот гол за својата земја на турнирот.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b258ee1aafb-6e23d8c07bf7-1000--poland-1-2-netherlands-super-sub-weghorst-secures-oranje-win/ |title=Poland 1–2 Netherlands: Super-sub Weghorst secures Oranje win |publisher=UEFA|date=14 June 2024 |access-date=16 June 2024}}&lt;/ref&gt; Истото признание го добил и после натпреварот од осминафиналето против {{NazNB|FUrep|ROU}}, каде што го постигнал првиот гол и запишал асистенција во победата од 3-0.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.uefa.com/euro2024/news/028f-1b45f5aaa7c2-2bb86ba5a343-1000--romania-0-3-netherlands-dominant-oranje-through-to-quarter-f/ |title=Romania 0–3 Netherlands: Dominant Oranje through to quarter-finals |publisher=UEFA|date=2 July 2024|access-date=2 July 2024}}&lt;/ref&gt; Со три постигнати гола на турнирот, тој на крајот ја освоил [[Награди на Европските првенства во фудбал#Златна копачка|Златната копачка]] споделувајќи ја со уште 5 други играчи.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.espn.com/football/story/_/id/40558317/euro-2024-golden-boot-harry-kane-dani-olmo-6-winners |title=Euro 2024 Golden Boot: Harry Kane, Dani Olmo among 6 winners |publisher=ESPN|date=14 July 2024|access-date=15 July 2024}}&lt;/ref&gt;

На 27 мај 2026 година, Гакпо бил вклучен од селекторот [[Роналд Куман]] во составот на Холандија за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/netherlands-ronald-koeman-squad-announced|title=Fit-again Depay selected as Netherlands name squad|date=27 May 2026|access-date=12 June 2026|language=en}}&lt;/ref&gt; Во вториот натпревар од групната фаза, тој постигнал два гола и бил прогласен за играч на натпреварот во победата од 5–1 над {{NazNB|FUrep|SWE}}, со што го зголемил својот учинок на пет голови на два турнири од Светските првенства.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/netherlands-sweden-match-report-highlights |title=Gakpo and Brobbey at the double as Dutch sink Swedes |publisher=FIFA |date=20 June 2026}}&lt;/ref&gt; Во шеснаесетфиналето против {{NazNB|FUrep|MAR}}, тој исто така постигнал гол во натпреварот кој завршил со пораз на холанѓаните по изведување пенали, со што стигна до вкупна бројка од шест голови на Светските првенства, заостанувајќи само зад [[Џони Реп]] (7) меѓу холандските играчи.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/netherlands-morocco-review-highlights |title=Morocco hit spot to knock out Netherlands |publisher=FIFA |date=30 June 2026}}&lt;/ref&gt;

== Статистика ==
=== Клупска статистика ===
''Статистиката е ажурирана на 31 октомври 2026.''

{| class=&quot;wikitable center&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | Сезона
! rowspan=&quot;2&quot; | Клуб
! colspan=&quot;3&quot; | Првенство
! colspan=&quot;3&quot; | Национален куп
! colspan=&quot;3&quot; | Континентален куп
! colspan=&quot;3&quot; | Останати купови
! colspan=&quot;2&quot; | Вкупно
|-
! Лига
! Наст
! Гол
! Лига
! Наст
! Гол
! Лига
! Наст
! Гол
! Лига
! Наст
! Гол
! Наст
! Гол
|-
| 2016-2017 
| rowspan=&quot;3&quot; |{{flagsport|NED}} [[Јонг ПСВ]]|| [[Ерсте дивиси|ЕЕ]]|| 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || 2 || 0
|-
| 2017-2018|| [[Ерсте дивиси|ЕЕ]]|| 13 ||  7 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || 13 || 7
|-
| 2018-2019|| [[Ерсте дивиси|ЕЕ]]|| 11 || 10 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || 11 || 10
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Вкупно Јонг ПСВ || 26 || 17 || || || || || || || || || || 26 || 17
|-
| 2017-2018
| rowspan=&quot;6&quot; |{{flagsport|NLD}} [[ФК ПСВ Ајндховен|ПСВ]]|| [[Ередивиси 2017-2018|Е]] || 1 || 0 || [[Фудбалски куп на Холандија 2017-2018|КХ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 1 || 0
|-
| 2018-2019|| [[Ередивиси 2018-2019|Е]] || 16 || 1 || [[Фудбалски куп на Холандија 2018-2019|КХ]] || 2 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018-2019|ЛШ]] || 1 || 0 || [[Суперкуп на Холандија 2018|СХ]] || 0 || 0 || 19 || 2
|-
| 2019-2020|| [[Ередивиси 2019-2020|Е]]|| 25 || 7 || [[Фудбалски куп на Холандија 2019-2020|КХ]]|| 2 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2019-2020|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2019-2020|ЛЕ]]|| 2+9 || 0+1 || [[Суперкуп на Холандија 2019|СХ]]|| 1 || 0 || 39 || 8
|-
| 2020-2021|| [[Ередивиси 2020-2021|Е]] || 23 || 7 || [[Фудбалски куп на Холандија 2020-2021|КХ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2020-2021|ЛЕ]] || 5 || 4 || - || - || - || 29 || 11
|-
| 2021-2022|| [[Ередивиси 2021-2022|Е]]|| 27 || 12 || [[Фудбалски куп на Холандија 2021-2022|КХ]]|| 4 || 2 || [[УЕФА Лига на шампиони 2021-2022|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2021-2022|ЛЕ]]+[[УЕФА Лига на конференции 2021-2022|ЛК]]|| 6+4+5 || 2+2+3 || [[Суперкуп на Холандија 2021|СХ]]|| 1 || 0 || 47 || 21
|-
| 2022-јан. 2023|| [[Ередивиси 2022-2023|Е]]|| 14 || 9 || [[Фудбалски куп на Холандија 2022-2023|КХ]]|| 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]]+[[УЕФА Лига Европа 2022-2023|ЛЕ]]|| 4+5 || 0+3 || [[Суперкуп на Холандија 2022|СХ]]|| 1 || 1 || 24 || 13
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Вкупно ПСВ Ајндховен || 106 || 36 || || 9 || 3 || || 41 || 15 || || 3 || 1 || 159 || 55
|-
| [[ФК Ливерпул сезона 2022-2023|јан.-јун. 2023]]|| rowspan=&quot;5&quot; |{{flagsport|ENG}} {{Fb team (N) Liverpool}}|| [[Премиер лига на Англија 2022-2023|ПЛ]]|| 21 || 7
 || [[ФА куп 2022-2023|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2022-2023|ЛК]] || 3+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2022-2023|ЛШ]] || 2 || 0 || - || - || - || 26 || 7
|-
|[[ФК Ливерпул сезона 2023-2024|2023-2024]]|| [[Премиер лига на Англија 2023-2024|ПЛ]]|| 35 || 8 || [[ФА куп 2023-2024|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2023-2024|ЛК]]|| 4+6 || 0+4 ||[[УЕФА Лига Европа 2023-2024|ЛЕ]]|| 8 || 4 || -|| - || - || 53 || 16
|-
| [[ФК Ливерпул сезона 2024-2025|2024-2025]]|| [[Премиер лига на Англија 2024-2025|ПЛ]]|| 35 || 10
 || [[ФА куп 2024-2025|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2024-2025|ЛК]] || 0+6 || 0+5 || [[УЕФА Лига на шампиони 2024-2025|ЛШ]] || 8 || 3 || -|| - || - || 49 || 18
|-
|[[ФК Ливерпул сезона 2025-2026|2025-2026]]|| [[Премиер лига на Англија 2025-2026|ПЛ]] || 36 || 7 || [[ФА куп 2025-2026|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2025-2026|ЛК]] || 4+0 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2025-2026|ЛШ]] || 11 || 2 ||[[ФА Комјунити Шилд 2025|КШ]] || 1 || 0 || 52 || 9
|-
|[[ФК Ливерпул сезона 2026-2027|2026-2027]] || [[Премиер лига на Англија 2026-2027|ПЛ]] || 1 || 1 || [[ФА куп 2026-2027|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2026-2027|ЛК]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2026-2027|ЛШ]] || 0 || 0 || - || -
|| - || 1 || 1
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Вкупно Ливерпул || 128 || 33 || || 23 || 9 || || 29 || 9 || || 1 || 0 || 181 || 51
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Вкупно во кариерата || 260 || 86 || || 32 || 12 || || 70 || 24 || || 4 || 1 || 366 || 123
|}

=== Меѓународно ===
{{Updated|9 Декември 2022}}&lt;ref name=&quot;NFT&quot;&gt;{{NFT player |id=83022 |name=Cody Gakpo |access-date=1 January 2023}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+Настапи и голови по репрезентација и година
! Репрезентација
! година
! Асистенции
! Цели
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]]
| 2021 година
| 4
| 1
|-
| 2022 година
| 10
| 5
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Вкупно
! 14
! 6
|}
{{Updated|9 Декември 2022}}
:''Резултатите прво го наведуваат бројот на голови на Холандија, колоната за резултати го покажува резултатот по секој гол на Гакпо.''&lt;ref name=&quot;NFT&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Список на меѓународни голови постигнати од Коди Гакпо
! scope=&quot;col&quot; | бр.
! scope=&quot;col&quot; | Датум
! scope=&quot;col&quot; | Место на одржување
! scope=&quot;col&quot; | капа
! scope=&quot;col&quot; | Противник
! scope=&quot;col&quot; | Резултат
! scope=&quot;col&quot; | Резултат
! scope=&quot;col&quot; | Конкуренција
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; | {{Крат|Ref.|Reference}}
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1
| 4 септември 2021 година
| Филипс Стадион, Ајндховен, Холандија
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 3
|{{Fb|MNE}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 4–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 4–0
| [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2022|Квалификации за Светското првенство ФИФА 2022 година]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2021/09/04/europe/wc-qualifying-europe/netherlands/montenegro/3430163/|title=Netherlands vs. Montenegro 4–0: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2
| 14 јуни 2022 година
| [[Стадион Фејенорд|Де Куип]], Ротердам, Холандија
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 7
|{{Fb|WAL}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 3–2
| 2022–23 УЕФА Лига на нации А
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/06/14/europe/uefa-nations-league/netherlands/wales/3710413/|title=Netherlands vs. Wales 3–2: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 3
| 22 септември 2022 година
| Стадион Народови, Варшава, Полска
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 8
|{{Fb|POL}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2–0
| 2022–23 УЕФА Лига на нации А
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/09/22/europe/uefa-nations-league/poland/netherlands/3710416/|title=Poland vs. Netherlands 0–2: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 4
| 21 ноември 2022 година
| [[Стадион Ал Тумама]], Доха, Катар
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 10
|{{Fb|SEN}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2–0
| [[Светско првенство во фудбал 2022|Светско првенство во ФИФА 2022 година]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/11/21/world/world-cup/senegal/netherlands/3749502/|title=Senegal vs. Netherlands 0–2: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 5
| 25 ноември 2022 година
| [[Меѓународен стадион Калифа|Меѓународниот стадион Калифа]], Доха, Катар
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 11
|{{Fb|ECU}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–1
| [[Светско првенство во фудбал 2022|Светско првенство во ФИФА 2022 година]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/11/25/world/world-cup/netherlands/ecuador/3749504/|title=Netherlands vs. Ecuador 1–1: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 6
| 29 ноември 2022 година
| [[Стадион Ал Бајт]], Ал Хор, Катар
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 12
|{{Fb|QAT}}
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 1–0
| style=&quot;text-align: center;&quot; | 2–0
| [[Светско првенство во фудбал 2022|Светско првенство во ФИФА 2022 година]]
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://uk.soccerway.com/matches/2022/11/29/world/world-cup/netherlands/qatar/3749505/|title=Netherlands vs. Qatar 2–0: Summary|work=Soccerway|publisher=Perform Group|accessdate=1 January 2013}}&lt;/ref&gt;
|}

== Почести ==
'''ПСВ'''

* [[Ередивиси|Ередивизија]]: 2017–18&lt;ref name=&quot;PSV&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=M0QIi4IBo3M|title=PSV KAMPIOEN|work=Fox Sports|language=nl}}&lt;/ref&gt;
* Куп на КНВБ : 2021–22&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://nos.nl/artikel/2425523-psv-verrast-ajax-met-twee-goals-vlak-na-rust-en-wint-knvb-beker|title=PSV verrast Ajax met twee goals vlak na rust en wint KNVB-beker|date=17 April 2022|publisher=Nederlandse Omroep Stichting|accessdate=30 December 2022}}&lt;/ref&gt;
* Јохан Кројф Шилд : 2021,&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://int.soccerway.com/matches/2021/08/07/netherlands/super-cup/afc-ajax/psv-nv/3513238/|title=Super Cup|work=Soccerway|access-date=10 August 2021}}&lt;/ref&gt; 2022&lt;ref name=&quot;JCSwin&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.psv.nl/english-psv/matches/match/ajax-psv-30-07-2022.htm|title=Ajax – PSV|date=30 July 2022|publisher=PSV|accessdate=30 July 2022|archive-date=2022-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220923024833/https://www.psv.nl/english-psv/matches/match/ajax-psv-30-07-2022.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

'''Поединечно'''

* Холандски фудбалер на годината: 2021–22&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraaf.nl/sport/1726682292/cody-gakpo-voetballer-van-het-jaar-heel-trots|title=Cody Gakpo voetballer van het jaar: 'Heel trots'|date=17 May 2022|language=nl}}&lt;/ref&gt;
* Играч на месецот [[Ередивиси|во Ередивизија]]: септември 2022 година,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://eredivisie.eu/news/cody-gakpo-named-as-eredivisie-player-of-the-month-for-september/|title=Cody Gakpo named as Eredivisie Player of the Month for September|date=30 September 2022|publisher=Eredivisie|accessdate=9 November 2022}}&lt;/ref&gt; октомври 2022 година&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://eredivisie.eu/news/cody-gakpo-is-the-eredivisie-player-of-the-month-for-the-second-month-running/|title=Cody Gakpo is the Eredivisie Player of the Month for the second month running|date=4 November 2022|publisher=Eredivisie|accessdate=9 November 2022}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Надворешни врски ==

* [https://www.liverpoolfc.com/team/mens/player/cody-gakpo Профил] на веб-страницата на Ливерпул
* [https://www.onsoranje.nl/teams/185184/speler/362 Профил] на веб-страницата на Кралската фудбалска асоцијација на Холандија (на холандски)
* {{UEFA player}}

{{Состав на ФК Ливерпул}}
{{Состав на Холандија на ЕП фудбал 2020}}
{{Состав на Холандија на СП фудбал 2022}}
{{Состав на Холандија на СП фудбал 2026}}
{{Navboxes
|bg          = gold
|fg          = black
|bordercolor = solid 1px #000;
|title       = Награди
|list1       =
{{Најдобри стрелци на Европските првенства во фудбал}}
}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гакпо, Коди}}
[[Категорија:Луѓе од Ајндховен]]
[[Категорија:Холандски фудбалери]]
[[Категорија:Живи луѓе]]
[[Категорија:Родени во 1999 година]]
[[Категорија:Фудбалери на ФК ПСВ Ајндховен]]
[[Категорија:Фудбалери на ФК Ливерпул]]
[[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]]
[[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]]</text>
      <sha1>nc06wszv2wy0ein6vdw76r9ugdascn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:Градови во Латвија</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1335749</id>
    <revision>
      <id>5651768</id>
      <parentid>5100074</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T07:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Olgerts V</username>
        <id>49398</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ 1 (2026)</comment>
      <origin>5651768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2224" sha1="2mni3fc0sh2nxi3q5nc7y9gm77i29vy" xml:space="preserve">{{Навкутија
|name = Градови во Латвија
|title = [[Список на градови во Латвија|Градови и паланки]] во [[Латвија]]
|state = {{{state|autocollapse}}}
|listclass = hlist
|list1 =
* [[Адажи]]
* [[Ајзкраукле]]
* [[Ајзпуте]]
* [[Ајнажи]]
* [[Акнисте]]
* [[Алоја (град)|Алоја]]
* [[Алуксне]]
* [[Апе]]
* [[Ауце]]
* [[Балви]]
* [[Балдоне]]
* [[Баложи]]
* [[Бауска]]
* [[Броцени]]
* [[Валдемарпилс]]
* [[Валка]]
* [[Валмиера]]
* [[Вангажи]]
* [[Варакљани]]
* [[Вентспилс]]
* [[Виесите]]
* [[Виљака]]
* [[Виљани]]
* [[Гробиња]]
* [[Гулбене]]
* [[Дагда]]
* [[Даугавпилс]]
* [[Добеле]]
* [[Дурбе]]
* [[Зилупе]]
* [[Иецава]]
* [[Икшќиле]]
* [[Илуксте]]
* [[Јаунјелгава]]
* [[Јекабпилс]]
* [[Јелгава]]
* [[Јурмала]]
* [[Кандава]]
* [[Карсава]]
* [[Ќегумс]]
* [[Ќекава]]
* [[Кокнесе]]
* [[Краслава]]
* [[Кулдига]]
* [[Ливани]]
* [[Лигатне]]
* [[Лиелварде]]
* [[Лиепаја]]
* [[Лимбажи]]
* [[Лубана]]
* [[Луѕа]]
* [[Мадона (град)|Мадона]]
* [[Мазсалаца]]
* [[Марупе]]
* [[Огре]]
* [[Олајне]]
* [[Павилоста]]
* [[Пилтене]]
* [[Пљавињас]]
* [[Прељи]]
* [[Приекуле (Латвија)|Приекуле]]
* [[Резекне]]
* [[Рига]]
* [[Рујиена]]
* [[Сабиле]]
* [[Саласпилс]]
* [[Салацгрива]]
* [[Салдус]]
* [[Саулкрасти]]
* [[Седа (Латвија)|Седа]]
* [[Сигулда]]
* [[Скрунда]]
* [[Смилтене]]
* [[Стајцеле]]
* [[Стенде]]
* [[Стренчи]]
* [[Субате]]
* [[Талси]]
* [[Тукумс]]
* [[Царникава]]
* [[Цесвајне]]
* [[Цесис]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{расклоп}}

[[Категорија:Предлошки за Латвија]]
[[Категорија:Градови во Латвија|Ψ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2mni3fc0sh2nxi3q5nc7y9gm77i29vy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Самуел Мбангула</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1371059</id>
    <revision>
      <id>5651669</id>
      <parentid>5396314</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T18:35:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <origin>5651669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7485" sha1="4ah9kl15gp2oskm94qrcry05jtmzuow" xml:space="preserve">{{Infobox football biography 3
 | playername           = Самуел Мбангула
 | image                = 
 | fullname             = Самуел-Жермен Киндуелу &lt;br&gt;Мбангула Тшифунда&lt;ref&gt;{{Cite web|authore=Michele Mazzeo|url=https://www.fanpage.it/sport/calcio/chi-e-mbangula-il-20enne-schierato-titolare-in-juventus-como-da-thiago-motta/|title=Chi è Samuel Mbangula, il 20enne della Juve in gol all'esordio in Serie A contro il Como|date=20 август 2024|access-date=22 септември 2024}}&lt;/ref&gt;
 | height               = {{height|m=1.81}}
 | dateofbirth          = {{birth date and age|df=yes|2004|1|16}}
 | cityofbirth          = [[Брисел]]
 | countryofbirth       = [[Белгија]]
 | nationality          = {{flagsport|BEL}} [[Белгија]]
 | currentclub          = {{Fb team Bologna}}
 | clubnumber           = 11
 | position             = [[Напад (фудбал)|напаѓач]]
 | youthyears1   =  | youthclubs1   = {{Fb team Club Brugge}}
 | youthyears2   =  | youthclubs2   = {{Fb team Anderlecht}}
 | youthyears3   =  | youthclubs3   = {{Fb team Juventus}}
 | years1   = 2023-2024  | caps1   =  23  | goals1   =   2   | clubs1   = {{Fb team Juventus Next Gen}}
 | years2   = 2024-2025  | caps2   =  23  | goals2   =   3   | clubs2   = {{Fb team Juventus}}
 | years3   = 2025-      | caps3   =  26  | goals3   =   3   | clubs3   = {{Fb team Werder Bremen}}
 | years4   = 2026-      | caps4   =   4  | goals4   =   3   | clubs4   = →{{Fb team Bologna}}
 | nationalyears1   = 2019       | nationalcaps1   =   2  | nationalgoals1   =  0 | nationalteam1   = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 15 години|Белгија 15]]
 | nationalyears2   = 2019       | nationalcaps2   =   6  | nationalgoals2   =  4 | nationalteam2   = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 17 година|Белгија 17]]
 | nationalyears3   = 2021-2022  | nationalcaps3   =  10  | nationalgoals3   =  1 | nationalteam3   = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 18 година|Белгија 18]]
 | nationalyears4   = 2022-2023  | nationalcaps4   =   5  | nationalgoals4   =  0 | nationalteam4   = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 19 година|Белгија 19]]
 | nationalyears5   = 2023-      | nationalcaps5   =  13  | nationalgoals5   =  0 | nationalteam5   = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 21 година|Белгија 21]]
}}

'''Самуел-Жермен Киндуелу Мбангула Тшифунда''' (роден на [[16 јануари]] [[2004]], во [[Брисел]]) — [[Белгија|белгиски]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на [[ФК Болоња|Болоња]], на заем од [[ФК Вердер Бремен|Вердер Бремен]], и на [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 21 година|белгиската репрезентација под 21 година]].

==Биографија==
Роден во [[Белгија]], Мбангула има [[Демократска Република Конго|конгоанско]] потекло преку двајцата родители.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=fr|author=Michel Tobo|url=https://foot.cd/youth-league-samuel-mbangula-sauve-la-juventus-face-au-benfica-de-lisbonne/|title=Youth League: Samuel Mbangula sauve la Juventus face au Benfica de Lisbonne|date=14 септември 2022|access-date=21 септември 2024}}&lt;/ref&gt; Тој се одлучил за својата спортската националност да ја одбере земјата во која е роден.

==Статистика==
===Клупска статистика===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;width:99%;text-align:center;&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | Сезона
! rowspan=&quot;2&quot; | Клуб
! colspan=&quot;3&quot; | Првенство
! colspan=&quot;3&quot; | Национален куп
! colspan=&quot;3&quot; | Континентален куп
! colspan=&quot;3&quot; | Останати купови
! colspan=&quot;2&quot; | Вкупно
|-
! Лига
! Наст
! Гол
! Лига
! Наст
! Гол
! Лига
! Наст
! Гол
! Лига
! Наст
! Гол
! Наст
! Гол
|-
|| [[ФК Јувентус Некст Џен сезона 2023-2024|2023-2024]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus Next Gen}} || [[Серија Ц 2023-2024|Ц]] || 17+6&lt;ref name=po&gt;Плејоф.&lt;/ref&gt; || 1+1&lt;ref name=po/&gt; || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 2023-2024|КИ-Ц]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 25 || 2
|-
|| [[ФК Јувентус сезона 2024-2025|2024-2025]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}} || [[Серија А 2024-2025|А]] || 23 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|КИ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2024-2025|ЛШ]] || 7 || 1 || [[Суперкуп на Италија 2024|СИ]]+[[Светско клупско првенство во фудбал 2025|Скп]] || 1+0 || 0+0 || 32 || 4
|-
|| [[ФК Вердер Бремен сезона 2025-2026|2025-2026]] || rowspan=&quot;2&quot;|{{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Werder Bremen}} || [[Прва Бундеслига 2025-2026|БЛ]] || 26 || 3 || [[Фудбалски куп на Германија 2025-2026|КГ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 27 || 3
|-
|| [[ФК Вердер Бремен сезона 2026-2027|јул. - сеп. 2026]] || [[Прва Бундеслига 2026-2027|БЛ]] || 0 || 0 || [[Фудбалски куп на Германија 2026-2027|КГ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 1 || 0
|-
|| [[ФК Болоња сезона 2026-2027|сеп. 2026-2027]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Bologna}} || [[Серија А 2026-2027|А]] || 4 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 2026-2027|КИ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 4 || 3
|-
!colspan=&quot;3&quot;|Вкупно кариера || 76 || 11 || || 5 || 0 || || 7 || 1 || || 1 || 0 || 89 || 12
|}

==Наводи==
{{наводи}}

==Надворешни врски==
{{Порталкутија
|right=yes
|boxwidth=200px
|marign=0px
|name1=Биографија
|image1=P vip.svg
|name2=Фудбал
|image2=Soccer ball.svg
|name3=Белгија
|image3= Flag of Belgium.svg
}}
* [https://int.soccerway.com/players/samuel-mbangula/638263/ Самуел Мбангула на soccerway] 
* [https://www.transfermarkt.com/samuel-mbangula/profil/spieler/654991 Самуел Мбангула на transfermarkt] 
* [https://www.espn.com/soccer/player/_/id/355997/samuel-mbangula Самуел Мбангула на espn] 
* [https://www.whoscored.com/players/468855/show/samuel-mbangula Самуел Мбангула на whoscored] 

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мбангула, Самуел}}
[[Категорија:Белгиски фудбалери]]
[[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]]
[[Категорија:Фудбалери на ФК Вердер Бремен]]
[[Категорија:Фудбалери во Серија А]]
[[Категорија:Родени во 2004 година]]
[[Категорија:Живи луѓе]]</text>
      <sha1>4ah9kl15gp2oskm94qrcry05jtmzuow</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651670</id>
      <parentid>5651669</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T18:36:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <origin>5651670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7552" sha1="pqem1bsinekr31ma8ey7qz6y3w8bre9" xml:space="preserve">{{Infobox football biography 3
 | playername           = Самуел Мбангула
 | image                = 
 | fullname             = Самуел-Жермен Киндуелу &lt;br&gt;Мбангула Тшифунда&lt;ref&gt;{{Cite web|authore=Michele Mazzeo|url=https://www.fanpage.it/sport/calcio/chi-e-mbangula-il-20enne-schierato-titolare-in-juventus-como-da-thiago-motta/|title=Chi è Samuel Mbangula, il 20enne della Juve in gol all'esordio in Serie A contro il Como|date=20 август 2024|access-date=22 септември 2024}}&lt;/ref&gt;
 | height               = {{height|m=1.81}}
 | dateofbirth          = {{birth date and age|df=yes|2004|1|16}}
 | cityofbirth          = [[Брисел]]
 | countryofbirth       = [[Белгија]]
 | nationality          = {{flagsport|BEL}} [[Белгија]]
 | currentclub          = {{Fb team Bologna}}
 | clubnumber           = 11
 | position             = [[Напад (фудбал)|напаѓач]]
 | youthyears1   =  | youthclubs1   = {{Fb team Club Brugge}}
 | youthyears2   =  | youthclubs2   = {{Fb team Anderlecht}}
 | youthyears3   =  | youthclubs3   = {{Fb team Juventus}}
 | years1   = 2023-2024  | caps1   =  23  | goals1   =   2   | clubs1   = {{Fb team Juventus Next Gen}}
 | years2   = 2024-2025  | caps2   =  23  | goals2   =   3   | clubs2   = {{Fb team Juventus}}
 | years3   = 2025-      | caps3   =  26  | goals3   =   3   | clubs3   = {{Fb team Werder Bremen}}
 | years4   = 2026-      | caps4   =   4  | goals4   =   3   | clubs4   = →{{Fb team Bologna}}
 | nationalyears1   = 2019       | nationalcaps1   =   2  | nationalgoals1   =  0 | nationalteam1   = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 15 години|Белгија 15]]
 | nationalyears2   = 2019       | nationalcaps2   =   6  | nationalgoals2   =  4 | nationalteam2   = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 17 година|Белгија 17]]
 | nationalyears3   = 2021-2022  | nationalcaps3   =  10  | nationalgoals3   =  1 | nationalteam3   = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 18 година|Белгија 18]]
 | nationalyears4   = 2022-2023  | nationalcaps4   =   5  | nationalgoals4   =  0 | nationalteam4   = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 19 година|Белгија 19]]
 | nationalyears5   = 2023-      | nationalcaps5   =  13  | nationalgoals5   =  0 | nationalteam5   = {{flagsport|BEL}} [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 21 година|Белгија 21]]
}}

'''Самуел-Жермен Киндуелу Мбангула Тшифунда''' (роден на [[16 јануари]] [[2004]], во [[Брисел]]) — [[Белгија|белгиски]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на [[ФК Болоња|Болоња]], на заем од [[ФК Вердер Бремен|Вердер Бремен]], и на [[Фудбалска репрезентација на Белгија под 21 година|белгиската репрезентација под 21 година]].

==Биографија==
Роден во [[Белгија]], Мбангула има [[Демократска Република Конго|конгоанско]] потекло преку двајцата родители.&lt;ref&gt;{{Cite web|language=fr|author=Michel Tobo|url=https://foot.cd/youth-league-samuel-mbangula-sauve-la-juventus-face-au-benfica-de-lisbonne/|title=Youth League: Samuel Mbangula sauve la Juventus face au Benfica de Lisbonne|date=14 септември 2022|access-date=21 септември 2024}}&lt;/ref&gt; Тој се одлучил за својата спортската националност да ја одбере земјата во која е роден.

==Статистика==
===Клупска статистика===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;width:99%;text-align:center;&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | Сезона
! rowspan=&quot;2&quot; | Клуб
! colspan=&quot;3&quot; | Првенство
! colspan=&quot;3&quot; | Национален куп
! colspan=&quot;3&quot; | Континентален куп
! colspan=&quot;3&quot; | Останати купови
! colspan=&quot;2&quot; | Вкупно
|-
! Лига
! Наст
! Гол
! Лига
! Наст
! Гол
! Лига
! Наст
! Гол
! Лига
! Наст
! Гол
! Наст
! Гол
|-
|| [[ФК Јувентус Некст Џен сезона 2023-2024|2023-2024]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus Next Gen}} || [[Серија Ц 2023-2024|Ц]] || 17+6&lt;ref name=po&gt;Плејоф.&lt;/ref&gt; || 1+1&lt;ref name=po/&gt; || [[Фудбалски куп на Италија Серија Ц 2023-2024|КИ-Ц]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 25 || 2
|-
|| [[ФК Јувентус сезона 2024-2025|2024-2025]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Juventus}} || [[Серија А 2024-2025|А]] || 23 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 2024-2025|КИ]] || 1 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2024-2025|ЛШ]] || 7 || 1 || [[Суперкуп на Италија 2024|СИ]]+[[Светско клупско првенство во фудбал 2025|Скп]] || 1+0 || 0+0 || 32 || 4
|-
|| [[ФК Вердер Бремен сезона 2025-2026|2025-2026]] || rowspan=&quot;2&quot;|{{flagsport|GER}} {{Fb team (N) Werder Bremen}} || [[Прва Бундеслига 2025-2026|БЛ]] || 26 || 3 || [[Фудбалски куп на Германија 2025-2026|КГ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 27 || 3
|-
|| [[ФК Вердер Бремен сезона 2026-2027|јул. - сеп. 2026]] || [[Прва Бундеслига 2026-2027|БЛ]] || 0 || 0 || [[Фудбалски куп на Германија 2026-2027|КГ]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 1 || 0
|-
|| [[ФК Болоња сезона 2026-2027|сеп. 2026-2027]] || {{flagsport|ITA}} {{Fb team (N) Bologna}} || [[Серија А 2026-2027|А]] || 4 || 3 || [[Фудбалски куп на Италија 2026-2027|КИ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 4 || 3
|-
!colspan=&quot;3&quot;|Вкупно кариера || 76 || 11 || || 5 || 0 || || 7 || 1 || || 1 || 0 || 89 || 12
|}

==Наводи==
{{наводи}}

==Надворешни врски==
{{Порталкутија
|right=yes
|boxwidth=200px
|marign=0px
|name1=Биографија
|image1=P vip.svg
|name2=Фудбал
|image2=Soccer ball.svg
|name3=Белгија
|image3= Flag of Belgium.svg
}}
* [https://int.soccerway.com/players/samuel-mbangula/638263/ Самуел Мбангула на soccerway] 
* [https://www.transfermarkt.com/samuel-mbangula/profil/spieler/654991 Самуел Мбангула на transfermarkt] 
* [https://www.espn.com/soccer/player/_/id/355997/samuel-mbangula Самуел Мбангула на espn] 
* [https://www.whoscored.com/players/468855/show/samuel-mbangula Самуел Мбангула на whoscored] 

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мбангула, Самуел}}
[[Категорија:Белгиски фудбалери]]
[[Категорија:Фудбалери на ФК Јувентус]]
[[Категорија:Фудбалери на ФК Вердер Бремен]]
[[Категорија:Фудбалери на ФК Болоња]]
[[Категорија:Фудбалери во Серија А]]
[[Категорија:Родени во 2004 година]]
[[Категорија:Живи луѓе]]</text>
      <sha1>pqem1bsinekr31ma8ey7qz6y3w8bre9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Прилепско класно училиште</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1379206</id>
    <revision>
      <id>5651713</id>
      <parentid>5606701</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T22:16:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Реформирање и развој на училиштето */</comment>
      <origin>5651713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18902" sha1="aelf4nii3q1ryeo0ewxxayc3cee2uk6" xml:space="preserve">{{Инфокутија за училиште
| name                   = Прилепско класно училиште
| native_name            = 
| image                  = Prilep na razglednica, crkva i gimnazija.jpg
| image_size             = 
| alt                    = 
| caption                = Училиштето и црквата [[Црква „Св. Благовештение“ - Прилеп|„Св. Благовештение“]]
| location               = [[Прилеп]]
| country                = [[Османлиско Царство]]
| country1               = 
| coordinates            = &lt;!-- {{Coord|LAT|LON|display=inline,title}} --&gt;
| coordinates_footnotes  = 
| other_name             = &lt;!-- or | other_names = --&gt;
| former_name            = &lt;!-- or | former_names = --&gt;
| schooltype             = 
| fundingtype            = 
| type                   = 
| religious_affiliation  = 
| denomination           = 
| patron                 = 
| established            = 1865 или 1866
| founder                = &lt;!-- or | founders = --&gt;
| status                 = 
| closed                 = 1913
| grades_label           = Класови
| grades                 = I–III
| enrollment             = 175 (1895/96)
}}
'''Прилепското класно училиште''' е поранешно [[Прогимназија|класно училиште]] во град [[Прилеп]], кое функционирало од 1865 (или 1866) година, па до крајот на османлиското владееење во Македонија.

Основањето на класното училиште се поврзува со периодот 1866 гoд. кога вo основното училиште (кое во тој период траело четири години), бил отворен горен курс со што cе поставени основите на мaшкoтo класно училиштe. Подоцна училиштето прераснало во двокласно, а во периодот 1882—1886 било подигнато на трикласно, а во учебната 1886/87  бил отворен и четврти клас, но трае само една година. Потоа, училиштето останало трикласно до крајот на османлиското владеење.

== Историја ==

=== Основање ===
[[Податотека:Prilep bulgarian school 1843.jpg|лево|мини|Првото основно народно училиште во Прилеп “Св. Кирил и Методиј“ отворено во 1843 година]]
Во 1843 год. основано е првото народно основно училиште. Класното училиште во Прилеп веројатно било отворено во 1865 г. Во таа година, по покана на прилепската општина, за главен учител дошол бугарскиот учител [[Георги Икономов Дупничанин|Георги Икономов]] од [[Дупница]], кој претходно го отворил класното училиште во западниот дел на Велес. Но тој во Прилеп останал кратко време, само една година.

Потоа него го заменил еден друг бугарски учител — [[Никола Еничерев|Никола Ганчев Еничерев]] од Филипополис (денешен [[Пловдив]]), за кого со сигурност се смета дека во 1866 г. основал класно училиште во овој град.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Тој го одвоил главното од [[Метод на Бел-Ланкастер|заемното училиште]] и вовел нови науки. Во своите спомени за прилепското главно училиште Еничерев меѓу другото вели дека во текот на првата година на своето учителствување во Прилеп можел да сфати дека прилепските луѓе „''не бараат високи науки, туку нешто практично — реално, што ќе може веднаш да им помогне во трговијата и занаетите, затоа и училишната програма ја наредив во тој дух.''“

[[Податотека:Никола Ганчев Еничерев.jpg|мини|десно|211x211пкс|[[Никола Еничерев|Никола Ганчев Еничерев]], учител во Прилеп во периодот од 1866 — 1877 година]]

Во идната, 1868 г., предметите во двокласното училиште во Прилеп биле распределени по клупи, т.е. во секоја клупа се учеле одделни предмета и тоа:
* I клупа: начала од физика, физиология, всеобща история, алгебра, турский и грьцкий язик;
* II клупа: катихизис, гражд, землеописание, числителница, граматика, турский и грьцкий язик;
* III клупа·. бълг. граматика;
* IV клупа: кратка бълг. граматика, кратко землеописание, битописание.

Всушност III и IV клупа го сочинувале I клас, а I и II клупа II клас во ова училиште. Во 1872/73 учебна година во класното училиште во Прилеп имало два учитела. Едниот (Н. Г. Еничерев) предавал граматика, земјопис, числителница, физика и турски јазик, а другиот ([[Кузман Шапкарев]]) бугарска и општа историја, црковните науки и грчки јазик.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во 1865 гoд. вo Прилеп отворено е и првото женско училиште, кое подоцна и тоа станува класно.

=== Реформирање и развој на училиштето ===
[[Податотека:Yosif Kovachev Shtip.jpg|мини|255x255пкс|[[Јосиф Ковачев]], учителствувал во Прилеп од 1874 — 1877 година]]
Успехот што го постигнало штипското класно училиште ѝ дал повод на прилепската училишна општина да го покани [[Јосиф Ковачев]] да дојде за главен учител во Прилеп, за да ги реформира и модернизира училиштата во нејзиниот град. Ковачев ја прифатил поканата и во почетокот на 1874/75 учебна година дошол во Прилеп. Како учител и директор, Ковачев многу придонел за квалитативно издигнување на училиштата во Прилеп. По негово настојување големите училишни простории на општинското училиште биле преградени на помали — за секое одделение и клас по една. Направиле нови клупи и табли и вовеле учебни помагала (географски карти, глобуси и др.). Биле составени и нови наставни планови. Тој прв тука ја вовел новата гласовна метода. Училиштата биле од основа реформирани и добиле современа физиономија. Ковачев го реорганизирал и класното училиште и го приспособил на барањата на општината — да подготвува учители за кои се чувствувала голема потреба во прилепските села како и во селата на западна и југозападна Македонија. Во него се предавале следниве предмета: 1. българска граматика и славянски превод; 2. аритметика и бугхалтерия; 3. чертание и практаческа геометрия; 4. география в врзка с естёствена история; 5. популярна физика; 6. българска история с опщ преглед и воебща история; 7. опща цъковна история с предисловие (богослужение) ; 8. пространен катихизис с въведение в светото писание; 9. методика за първоначално обучение; 10. турски език; 11. гръцки език и 12. псалтики.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Кантарџиев|first=Ристо|author-link=Ристо Кантарџиев|date=1971|title=Класните училишта во Македонија|url=https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/12001/1/GZ23.05.%20%d0%9a%d0%b0%d0%bd%d1%82%d0%b0%d1%80%d1%9f%d0%b8%d0%b5%d0%b2%2c%20%d0%a0.%20-%20%d0%9a%d0%bb%d0%b0%d1%81%d0%bd%d0%b8%d1%82%d0%b5%20%d1%83%d1%87%d0%b8%d0%bb%d0%b8%d1%88%d1%82%d0%b0%20%d0%b2%d0%be%20%d0%9c%d0%b0%d0%ba%d0%b5%d0%b4%d0%be%d0%bd%d0%b8%d1%98%d0%b0.pdf|journal=Годишен зборник на Филозофскиот факултет|volume=23|pages=81-106}}&lt;/ref&gt;

Јосиф Ковачев учителствувал во Прилеп три години, од 1874 — 1877 г., и за тоа време во неговото училиште се подготвиле голем број модерни учители, кои се распрснале по селата на западна и југозападна Македонија, ширејќи го духот на новото училиште и новите педагошки идеи. Учителската дејност на Ковачев, како и на Еничерев (1866/67 — 1877/78) во Прилеп, ја прекинале Турците. Пред започнувањето на [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турска војна]], кога го засилиле теророт над населението, тие го затвориле Ковачев и го спровеле во солунскиот затвор.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

По силните залагања на Прилепската општина, во учебната 1882/83г. машкото двокласно училиште во Прилеп, подигнато е на трикласно, a во учебната 1883/84 година решено е да се отвори четврти клac, односно да стане полнокласно.

Истовремено Прилепската општина донесува решение класното училиште да се преименува во Гимназиjа, a женското да се вика средно училиште. Отпечатени се и празни свидетелства co натпис “Прилепска Гимназиjа”. Четвртиот клас отворен е во учебната 1886/87 гoдина нo трае само една година. Прилепската Гимназиjа останува со три класа до краjот нa турската власт вo Македониjа – 1912 гoдина.

Извесно осовременување во наставата на прилепското училиште внесуваат некои завршени македонски ученици од американскиот Роберт-колеџ вo Цариград, кои стануваат учители вo Прилеп.
[[Податотека:Prilep Exarchist school teachers 1892-1893.JPG|мини|340x340пкс|Учителите во Централното машко училиште во Прилеп во 1892/93 година.{{Br}}''Прв ред'': [[Антон Попстоилов]], Јордан Јанчулев, Спиро Мирчев, [[Козма Ѓоргиев]], [[Јордан Бомболов]], [[Пере Тошев]], Даме Груев, [[Георги Трајчев]], Никола Смичков{{Br}}''Втор ред'': [[Јордан Поп Костадинов]], [[Неделко Дамјанов]], Илија Тошев, Илија Иванов, Никола Радославов, Константин Трифунов, Стојче Димев, Ангеле Воденичаров]]
Училишните потреби наложуваат да ce подигне зграда за Гимназиjа вo Прилеп. Во дворот на црквата “Св. Благовештение” ставени се темелите на големата и убава зграда на Гимназиjата вo 1893 година, којa е доградена е во 1894 година.
Таа е градена од страна на граѓаните нa Прилеп, со нивна материjална и парична помош. За изградбата на гимназиската зграда, Аџи Мирче Бомбол дал 500 турски златни лири, Ице Фукара дал 300 турски златни лири, а околу 500 турски златни лири собрани се од прилепските еснафи и граѓани.

Иако оваа прва прилепска Гимназија функционира како егзархиска црковно – училишна општина, Егзархијата не успева да наметне свои луѓе за директори и учители. Целокупнота управа и материјалното работење на Гимназијата се самостојни, односно независни од Егзархијата.

Во Првата светска војна во периодот од 1915 до 1918 години згаснува работата на прилепската Гимназија, а училишната зграда пренаменета е во болничка амбуланта.

По војната во 1918 година продолжува работата на Гимназијата со истиот директор од пред војната, именувана како “Српска краљевинска гимназија”. Поради недостаток на наставен кадар, во своите училишта српските власти носат кадар од надвор, пред се од Русија, па така во во учебната 1924/25 година во прилепската Гимназија предаваат 5 наставници – Руски емигранти кои предаваат вештини и француски јазик.

== Директори ==

* [[Јосиф Ковачев]] — (1874 — 1877)
* [[Петар Ненков]] — (1885 — 1886)
* [[Јордан Кусев]] — (1886 — 1887)
* [[Иван Дејков]] — (1887 — 1888)
* [[Анастас Наумов]] — (1888 — 1891)
* [[Јордан Бомболов]] — (1891 — 1893)
* [[Паскал Рачев]] — (1893 — 1895)
* [[Петар Поп Арсов]] — (1895 — 1896)
* [[Вангел Калеичев]] — (1896 — 1898)
* [[Стојан Лазов (бугарски револуционер)|Стојан Лазов]] — (1898 — 1899)
* [[Иван Благоев]] — (1899 — 1901)
* [[Димитар Поп Андов]] — (1901 — 1902)
* [[Анастас Христов (учител)|Анастас Христов]] — (1902 — 1903)
* [[Андон Димитров]] — (1903 — 1904)
* [[Павел Ковачев]] — (1905 — 1907)
* [[Георги Трајчев]] — (1907 — 1908)
* [[Христо Шалдев]] — (1908 — 1912)

== Ученици ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!
! colspan=&quot;2&quot; |I клас
! colspan=&quot;2&quot; |II клас
! colspan=&quot;2&quot; |III клас
! colspan=&quot;2&quot; |IV клас
! colspan=&quot;3&quot; |Вкупно
|-
!
!машки
!женски
!машки
!женски
!машки
!женски
!машки
!женски
!машки
!женски
!вкупно
|-
|1893/94&lt;ref&gt;Статистика на българските училища в Турция (Македония и Одринско) за учебната 1893-1894 година. Пловдив, 1895, с. 60.&lt;/ref&gt;
|70
|9
|32
|13
|17
|—
|—
|—
|119
|22
|141
|-
|1894/95&lt;ref&gt;Статистика на българските училища в Европейска Турция, Македония и Одринско за 1894-1895 учебна година. Пловдив, 1896, с. 62.&lt;/ref&gt;
|54
|27
|44
|10
|16
|—
|—
|—
|114
|37
|151
|-
|1895/96&lt;ref&gt;Статистика на българските училища в Турция (Македония и Одринско) за учебната 1895-1896 година. Шумен, 1897, с. 74.&lt;/ref&gt;
|58
|36
|37
|20
|24
|—
|—
|—
|119
|56
|175
|}

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* {{Наведено списание|last=Ганчевъ Еничеревъ|first=Никола|date=1904|title=Спомени отъ моето учителство въ Прилѣпъ|url=https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File%3A%D0%A1%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D0%B7%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B8_%D1%83%D0%BC%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F%2C_%D0%BD%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B0_%D0%B8_%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B6%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0%2C_%D0%9A%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B0_20.pdf&amp;page=355|journal=[[Зборник за народни умотворенија, наука и книжнина|Сборникъ за народни умотворения, наука и книжнина]]|language=bg|volume=20|pages=1-72}}

[[Категорија:Историја на Прилеп]]
[[Категорија:Образованието во Отоманското Царство]]
[[Категорија:Прилепско класно училиште]]</text>
      <sha1>aelf4nii3q1ryeo0ewxxayc3cee2uk6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651721</id>
      <parentid>5651713</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T22:54:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Директори */</comment>
      <origin>5651721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18902" sha1="gpmoof537ww6kcc5myrck8ob0awbn3s" xml:space="preserve">{{Инфокутија за училиште
| name                   = Прилепско класно училиште
| native_name            = 
| image                  = Prilep na razglednica, crkva i gimnazija.jpg
| image_size             = 
| alt                    = 
| caption                = Училиштето и црквата [[Црква „Св. Благовештение“ - Прилеп|„Св. Благовештение“]]
| location               = [[Прилеп]]
| country                = [[Османлиско Царство]]
| country1               = 
| coordinates            = &lt;!-- {{Coord|LAT|LON|display=inline,title}} --&gt;
| coordinates_footnotes  = 
| other_name             = &lt;!-- or | other_names = --&gt;
| former_name            = &lt;!-- or | former_names = --&gt;
| schooltype             = 
| fundingtype            = 
| type                   = 
| religious_affiliation  = 
| denomination           = 
| patron                 = 
| established            = 1865 или 1866
| founder                = &lt;!-- or | founders = --&gt;
| status                 = 
| closed                 = 1913
| grades_label           = Класови
| grades                 = I–III
| enrollment             = 175 (1895/96)
}}
'''Прилепското класно училиште''' е поранешно [[Прогимназија|класно училиште]] во град [[Прилеп]], кое функционирало од 1865 (или 1866) година, па до крајот на османлиското владееење во Македонија.

Основањето на класното училиште се поврзува со периодот 1866 гoд. кога вo основното училиште (кое во тој период траело четири години), бил отворен горен курс со што cе поставени основите на мaшкoтo класно училиштe. Подоцна училиштето прераснало во двокласно, а во периодот 1882—1886 било подигнато на трикласно, а во учебната 1886/87  бил отворен и четврти клас, но трае само една година. Потоа, училиштето останало трикласно до крајот на османлиското владеење.

== Историја ==

=== Основање ===
[[Податотека:Prilep bulgarian school 1843.jpg|лево|мини|Првото основно народно училиште во Прилеп “Св. Кирил и Методиј“ отворено во 1843 година]]
Во 1843 год. основано е првото народно основно училиште. Класното училиште во Прилеп веројатно било отворено во 1865 г. Во таа година, по покана на прилепската општина, за главен учител дошол бугарскиот учител [[Георги Икономов Дупничанин|Георги Икономов]] од [[Дупница]], кој претходно го отворил класното училиште во западниот дел на Велес. Но тој во Прилеп останал кратко време, само една година.

Потоа него го заменил еден друг бугарски учител — [[Никола Еничерев|Никола Ганчев Еничерев]] од Филипополис (денешен [[Пловдив]]), за кого со сигурност се смета дека во 1866 г. основал класно училиште во овој град.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Тој го одвоил главното од [[Метод на Бел-Ланкастер|заемното училиште]] и вовел нови науки. Во своите спомени за прилепското главно училиште Еничерев меѓу другото вели дека во текот на првата година на своето учителствување во Прилеп можел да сфати дека прилепските луѓе „''не бараат високи науки, туку нешто практично — реално, што ќе може веднаш да им помогне во трговијата и занаетите, затоа и училишната програма ја наредив во тој дух.''“

[[Податотека:Никола Ганчев Еничерев.jpg|мини|десно|211x211пкс|[[Никола Еничерев|Никола Ганчев Еничерев]], учител во Прилеп во периодот од 1866 — 1877 година]]

Во идната, 1868 г., предметите во двокласното училиште во Прилеп биле распределени по клупи, т.е. во секоја клупа се учеле одделни предмета и тоа:
* I клупа: начала од физика, физиология, всеобща история, алгебра, турский и грьцкий язик;
* II клупа: катихизис, гражд, землеописание, числителница, граматика, турский и грьцкий язик;
* III клупа·. бълг. граматика;
* IV клупа: кратка бълг. граматика, кратко землеописание, битописание.

Всушност III и IV клупа го сочинувале I клас, а I и II клупа II клас во ова училиште. Во 1872/73 учебна година во класното училиште во Прилеп имало два учитела. Едниот (Н. Г. Еничерев) предавал граматика, земјопис, числителница, физика и турски јазик, а другиот ([[Кузман Шапкарев]]) бугарска и општа историја, црковните науки и грчки јазик.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во 1865 гoд. вo Прилеп отворено е и првото женско училиште, кое подоцна и тоа станува класно.

=== Реформирање и развој на училиштето ===
[[Податотека:Yosif Kovachev Shtip.jpg|мини|255x255пкс|[[Јосиф Ковачев]], учителствувал во Прилеп од 1874 — 1877 година]]
Успехот што го постигнало штипското класно училиште ѝ дал повод на прилепската училишна општина да го покани [[Јосиф Ковачев]] да дојде за главен учител во Прилеп, за да ги реформира и модернизира училиштата во нејзиниот град. Ковачев ја прифатил поканата и во почетокот на 1874/75 учебна година дошол во Прилеп. Како учител и директор, Ковачев многу придонел за квалитативно издигнување на училиштата во Прилеп. По негово настојување големите училишни простории на општинското училиште биле преградени на помали — за секое одделение и клас по една. Направиле нови клупи и табли и вовеле учебни помагала (географски карти, глобуси и др.). Биле составени и нови наставни планови. Тој прв тука ја вовел новата гласовна метода. Училиштата биле од основа реформирани и добиле современа физиономија. Ковачев го реорганизирал и класното училиште и го приспособил на барањата на општината — да подготвува учители за кои се чувствувала голема потреба во прилепските села како и во селата на западна и југозападна Македонија. Во него се предавале следниве предмета: 1. българска граматика и славянски превод; 2. аритметика и бугхалтерия; 3. чертание и практаческа геометрия; 4. география в врзка с естёствена история; 5. популярна физика; 6. българска история с опщ преглед и воебща история; 7. опща цъковна история с предисловие (богослужение) ; 8. пространен катихизис с въведение в светото писание; 9. методика за първоначално обучение; 10. турски език; 11. гръцки език и 12. псалтики.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Кантарџиев|first=Ристо|author-link=Ристо Кантарџиев|date=1971|title=Класните училишта во Македонија|url=https://repository.ukim.mk/bitstream/20.500.12188/12001/1/GZ23.05.%20%d0%9a%d0%b0%d0%bd%d1%82%d0%b0%d1%80%d1%9f%d0%b8%d0%b5%d0%b2%2c%20%d0%a0.%20-%20%d0%9a%d0%bb%d0%b0%d1%81%d0%bd%d0%b8%d1%82%d0%b5%20%d1%83%d1%87%d0%b8%d0%bb%d0%b8%d1%88%d1%82%d0%b0%20%d0%b2%d0%be%20%d0%9c%d0%b0%d0%ba%d0%b5%d0%b4%d0%be%d0%bd%d0%b8%d1%98%d0%b0.pdf|journal=Годишен зборник на Филозофскиот факултет|volume=23|pages=81-106}}&lt;/ref&gt;

Јосиф Ковачев учителствувал во Прилеп три години, од 1874 — 1877 г., и за тоа време во неговото училиште се подготвиле голем број модерни учители, кои се распрснале по селата на западна и југозападна Македонија, ширејќи го духот на новото училиште и новите педагошки идеи. Учителската дејност на Ковачев, како и на Еничерев (1866/67 — 1877/78) во Прилеп, ја прекинале Турците. Пред започнувањето на [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турска војна]], кога го засилиле теророт над населението, тие го затвориле Ковачев и го спровеле во солунскиот затвор.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

По силните залагања на Прилепската општина, во учебната 1882/83г. машкото двокласно училиште во Прилеп, подигнато е на трикласно, a во учебната 1883/84 година решено е да се отвори четврти клac, односно да стане полнокласно.

Истовремено Прилепската општина донесува решение класното училиште да се преименува во Гимназиjа, a женското да се вика средно училиште. Отпечатени се и празни свидетелства co натпис “Прилепска Гимназиjа”. Четвртиот клас отворен е во учебната 1886/87 гoдина нo трае само една година. Прилепската Гимназиjа останува со три класа до краjот нa турската власт вo Македониjа – 1912 гoдина.

Извесно осовременување во наставата на прилепското училиште внесуваат некои завршени македонски ученици од американскиот Роберт-колеџ вo Цариград, кои стануваат учители вo Прилеп.
[[Податотека:Prilep Exarchist school teachers 1892-1893.JPG|мини|340x340пкс|Учителите во Централното машко училиште во Прилеп во 1892/93 година.{{Br}}''Прв ред'': [[Антон Попстоилов]], Јордан Јанчулев, Спиро Мирчев, [[Козма Ѓоргиев]], [[Јордан Бомболов]], [[Пере Тошев]], Даме Груев, [[Георги Трајчев]], Никола Смичков{{Br}}''Втор ред'': [[Јордан Поп Костадинов]], [[Неделко Дамјанов]], Илија Тошев, Илија Иванов, Никола Радославов, Константин Трифунов, Стојче Димев, Ангеле Воденичаров]]
Училишните потреби наложуваат да ce подигне зграда за Гимназиjа вo Прилеп. Во дворот на црквата “Св. Благовештение” ставени се темелите на големата и убава зграда на Гимназиjата вo 1893 година, којa е доградена е во 1894 година.
Таа е градена од страна на граѓаните нa Прилеп, со нивна материjална и парична помош. За изградбата на гимназиската зграда, Аџи Мирче Бомбол дал 500 турски златни лири, Ице Фукара дал 300 турски златни лири, а околу 500 турски златни лири собрани се од прилепските еснафи и граѓани.

Иако оваа прва прилепска Гимназија функционира како егзархиска црковно – училишна општина, Егзархијата не успева да наметне свои луѓе за директори и учители. Целокупнота управа и материјалното работење на Гимназијата се самостојни, односно независни од Егзархијата.

Во Првата светска војна во периодот од 1915 до 1918 години згаснува работата на прилепската Гимназија, а училишната зграда пренаменета е во болничка амбуланта.

По војната во 1918 година продолжува работата на Гимназијата со истиот директор од пред војната, именувана како “Српска краљевинска гимназија”. Поради недостаток на наставен кадар, во своите училишта српските власти носат кадар од надвор, пред се од Русија, па така во во учебната 1924/25 година во прилепската Гимназија предаваат 5 наставници – Руски емигранти кои предаваат вештини и француски јазик.

== Директори ==

* [[Јосиф Ковачев]] — (1874 — 1877)
* [[Петар Ненков]] — (1885 — 1886)
* [[Јордан Кусев]] — (1886 — 1887)
* [[Иван Дејков]] — (1887 — 1888)
* [[Анастас Наумов]] — (1888 — 1891)
* [[Јордан Бомболов]] — (1891 — 1893)
* [[Паскал Рачев]] — (1893 — 1895)
* [[Петар Поп Арсов]] — (1895 — 1896)
* [[Вангел Калејчев]] — (1896 — 1898)
* [[Стојан Лазов (бугарски револуционер)|Стојан Лазов]] — (1898 — 1899)
* [[Иван Благоев]] — (1899 — 1901)
* [[Димитар Поп Андов]] — (1901 — 1902)
* [[Анастас Христов (учител)|Анастас Христов]] — (1902 — 1903)
* [[Андон Димитров]] — (1903 — 1904)
* [[Павел Ковачев]] — (1905 — 1907)
* [[Георги Трајчев]] — (1907 — 1908)
* [[Христо Шалдев]] — (1908 — 1912)

== Ученици ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!
! colspan=&quot;2&quot; |I клас
! colspan=&quot;2&quot; |II клас
! colspan=&quot;2&quot; |III клас
! colspan=&quot;2&quot; |IV клас
! colspan=&quot;3&quot; |Вкупно
|-
!
!машки
!женски
!машки
!женски
!машки
!женски
!машки
!женски
!машки
!женски
!вкупно
|-
|1893/94&lt;ref&gt;Статистика на българските училища в Турция (Македония и Одринско) за учебната 1893-1894 година. Пловдив, 1895, с. 60.&lt;/ref&gt;
|70
|9
|32
|13
|17
|—
|—
|—
|119
|22
|141
|-
|1894/95&lt;ref&gt;Статистика на българските училища в Европейска Турция, Македония и Одринско за 1894-1895 учебна година. Пловдив, 1896, с. 62.&lt;/ref&gt;
|54
|27
|44
|10
|16
|—
|—
|—
|114
|37
|151
|-
|1895/96&lt;ref&gt;Статистика на българските училища в Турция (Македония и Одринско) за учебната 1895-1896 година. Шумен, 1897, с. 74.&lt;/ref&gt;
|58
|36
|37
|20
|24
|—
|—
|—
|119
|56
|175
|}

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* {{Наведено списание|last=Ганчевъ Еничеревъ|first=Никола|date=1904|title=Спомени отъ моето учителство въ Прилѣпъ|url=https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File%3A%D0%A1%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D0%B7%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B8_%D1%83%D0%BC%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F%2C_%D0%BD%D0%B0%D1%83%D0%BA%D0%B0_%D0%B8_%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B6%D0%BD%D0%B8%D0%BD%D0%B0%2C_%D0%9A%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B0_20.pdf&amp;page=355|journal=[[Зборник за народни умотворенија, наука и книжнина|Сборникъ за народни умотворения, наука и книжнина]]|language=bg|volume=20|pages=1-72}}

[[Категорија:Историја на Прилеп]]
[[Категорија:Образованието во Отоманското Царство]]
[[Категорија:Прилепско класно училиште]]</text>
      <sha1>gpmoof537ww6kcc5myrck8ob0awbn3s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Георги Трајчев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1379967</id>
    <revision>
      <id>5651730</id>
      <parentid>5545152</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:33:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Емигрирање во Бугарија */</comment>
      <origin>5651730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14143" sha1="6zsm27zj4hjexke3c6clbbqvxrpv51r" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name          = Георги Трајчев
| image         = Георги Трайчев подобрена.jpg
| alt           = 
| caption       = 
| birth_name    = 
| birth_date    = 1869
| birth_place   = [[Прилеп]], [[Османлиска империја]]&lt;br&gt; (денешна [[Македонија]])
| death_date    = {{починал на и возраст|df=yes|1945|||1869||}}
| death_place   = [[Софија]], [[Бугарија]]
| other_names   = 
| occupation    = 
| years_active  = 
| known_for     = 
| notable_works = 
| education     = [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]]
| signature     = Signature of Georgi Traychev.svg
}}
'''Георги Трајчев''' (Прилеп, 1869 – 1945) – историчар, публицист, револуционер. Ја завршил [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската бугарска машка гимназија]] и бил учител. Член на ТМОРО (1896) и претседател на Околискиот револуционерен комитет во родниот град (1908).

== Биографија ==

=== Ран живот и образование ===
[[Податотека:Bulgarian_high_school_in_Solun_teachers_and_students.JPG|лево|мини|Четврта генерација на матуранти во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската гимназија]] во учебната 1888/89 год.{{Br}}''Прв ред'' ''(учители)'': [[Јероним Буфети|Ј. Буфети]], [[Благој Димитров|Б. Димитров]], [[Григор Прличев|Г. Прличев]], [[Димитар Матов|Д. Матов]], [[Никола Начов|Н. Начов]], [[Димитар Хаџииванов|Д. Хаџииванов]], [[Васил К’нчов|В. К’нчов]], [[Едхем ефенди|Е. ефенди]]{{Br}}''Втор ред'' ''(матуранти):'' [[Никола Зарзев|Н. Зарзев]], [[Константин Робев|К. Робев]], [[Никола Апостолов|Н. Апостолов]], [[Панче Васков|П. Васков]], [[Димитар Поптомов|Д. Поптомов]], [[Јаким Игнатиев|Ј. Игнатиев]], [[Иван Хаџимишев|И. Хаџимишев]], [[Манасиј Лучански|М. Лучански]]{{Br}}''Трет ред'' ''(матуранти):'' [[Јанаки Гелев|Ј. Гелев]], [[Георги Трајчев|Г. Трајчев]], [[Антон Димитров|А. Димитров]], [[Георги Николов|Г. Николов]]]]
Роден бил во Прилеп, 1869-тата година. Основното образование го завршил во родниот град, а во 1889 завршил со [[Список на матуранти од Солунската машка гимназија#IV генерација (1889)|четвртата генерација на матуранти]] во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската гимназија]]. Бидејќи немал доволно материјални средства, не можел да добие високо образование, но тоа не му пречело да се самообразува.

=== Учителска дејност ===
По завршувањето на Солунската гимназија, на 26 јуни 1889 година, во истата година добил учителско место во [[Богданци]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Ковилоски|first=Славчо|date=2014|title=Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист|url=https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/mk/article/view/440/365|journal=Филолошки студии|volume=12|issue=1|pages=82-92}}&lt;/ref&gt; Со започнувањето на учебната 1889/90 година, започнало и неговото учителствување, кое траело цели 40 години.
[[Податотека:Prilep_Exarchist_school_teachers_1892-1893.JPG|мини|Учителите во Централното машко училиште во Прилеп во 1892/93 година.{{Br}}''Прв ред'': А. П. Стоилов, Ј. Јанчулев, С. Мирчев, [[Козма Ѓоргиев|К. Ѓоргиев]], [[Јордан Бомболов|Ј. Бомболов]], [[Пере Тошев|П. Тошев]], Д. Груев, [[Георги Трајчев|Г. Трајчев]], Н. Смичков{{Br}}''Втор ред'': [[Јордан Поп Костадинов|Ј. Поп Костадинов]], [[Неделко Дамјанов|Н. Дамјанов]], И. Тошев, И. Иванов, Н. Радославов, К. Трифунов, С. Димев, А. Воденичаров]]
По една учебна година помината во Богданци, учителствувал во Кавадарци, потоа во [[Прилепско класно училиште|Прилеп]], Скопје, Сер, Дојран, Неврокоп, Велес, повторно во Прилеп, Ресен, Дебар, Обрзацов Чифлик - покрај градот Русе, уште еднаш во Ресен и во Скопје и најпосле во Софија. Тука и се пензионирал како учител, во IV Софиска прогимназија. Бил директор на училиштата во Дојран, Неврокоп, во Велес и во Прилеп. По Уриетот (1908), ја извршувал и должноста училиштен инспектор.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во меѓувреме, станал член на ТМОРО (1896), но не учествувал директно во четничкото движење, ниту во [[Илинденското востание]]. Тогаш ги добил псевдонимите '''Вестителов''' и '''Г. Мајков'''. За време на неговото повторно учителствување во родниот град (1907/08 и 1908/09), бил избран за претседател на прилепскиот околиски комитет.

=== Емигрирање во Бугарија ===
По завршувањето на Балканските војни (1912–1913), Георги Трајчев бил принуден да ја напушти Македонија и да замине во Бугарија. По извесно време накратко се вратил во Македонија, но по завршувањето на Првата светска војна трајно се населил во Софија. Таму ја продолжил својата просветна дејност како учител во IV софиска прогимназија, во која подоцна се пензионирал. Неговата служба во ова училиште е потврдена и во библиографскиот запис на монографијата „Град Прилеп“ од 1925 година, каде што е наведен како учител во IV софиска прогимназија. Во 1929 година ја завршил својата четириесетгодишна учителска кариера, започната во 1889 година.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 83. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Академска библиотека на Воената академија „Г. С. Раковски“, Софија. [https://digitlib.rndc.bg/index.php/istoricheska-biblioteka/tsarski-fond/434-grada-prilepa „Градъ Прилепъ“ — библиографски запис], 1925.&lt;/ref&gt;

Во меѓувоениот период Трајчев развил особено интензивна книжевна и публицистичка дејност. Продолжил да објавува статии во весници и списанија, посветувајќи значително внимание на општествено-политичките прашања, историјата на револуционерното движење, просветата и културното минато на Македонија. Во 1923 година ја започнал издавачката едиција „Македонска библиотека“, во чии рамки објавил вкупно тринаесет изданија со историски, географски, етнографски и патописен карактер. Меѓу нив биле „Мариово“ (1923), „Дојран и неговото езеро“ (1923), „Преспа“ (1923), „Преспанското езеро“ (1924), „Старини во Преспа“ (1924), „Град Прилеп“ (1925) и „Принос кон историјата на револуционерното дело во Македонија (Прилепско)“ (1925). Трајчев бил не само автор туку и издавач на овие трудови и лично се грижел за нивното распространување.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 84–85. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

По пензионирањето Трајчев продолжил да пишува и да ја обработува историската и етнографската граѓа што ја собирал во текот на својата долгогодишна работа во Македонија. Во 1930 година ја објавил автобиографската книга „Спомени од моето 40-годишно учителствување (1889–1929)“, која содржи податоци за неговиот живот, за училиштата во кои работел и за состојбите во македонското образование. Во 1933 година го издал трудот „Манастирите во Македонија“, посветен на манастирите и црковното наследство во различни македонски области, а во 1941 година ја објавил „Книга за Мијаците“, во која обработил историски, етнографски, просветни и културни прашања поврзани со Мијачијата.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 85, 89–91. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Иако трајно живеел во Софија, Трајчев повторно го посетил родниот Прилеп за време на Втората светска војна. На 23 мај 1942 година во градот било организирано чествување во негова чест. Настанот бил документиран во неговото издание „Спомени од мојот 50-годишен јубилеј (1891–1941)“, објавено во Софија во 1942 година, кое содржи фотографии од свеченоста, податоци за неговата публицистичка дејност и извадоци од тогашниот печат. Трајчев продолжил да живее во Софија, каде што починал во 1945 година.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 83 и 91. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

== Дела ==
Автор е на повеќе книги:
* ''Мариово''. София. 1923.
* ''Преспанското езеро''. София. 1924.
* ''Градъ Прилеп''. София. 1925.
* ''Приносъ къмъ историята на революционното дело въ Македония (Прилепско)''. София. 1925.
* ''Спомени отъ моето 40 годишно учителство (1889-1929 г.)''. Печатница П. Глушковъ, София. 1930.
* ''Манастирите въ Македония''. София. 1933.
* ''Книга за Мияците''. София. 1941.

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Дејци на ВМОРО]]
[[Категорија:Родени во 1869 година]]
[[Категорија:Учители во Прилепското класно училиште]]
[[Категорија:Починати во 1945 година]]</text>
      <sha1>6zsm27zj4hjexke3c6clbbqvxrpv51r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651740</id>
      <parentid>5651730</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:45:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ран живот и образование */</comment>
      <origin>5651740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19144" sha1="7uu3pj3lw36rvcz017qaszyxgkduuyw" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name          = Георги Трајчев
| image         = Георги Трайчев подобрена.jpg
| alt           = 
| caption       = 
| birth_name    = 
| birth_date    = 1869
| birth_place   = [[Прилеп]], [[Османлиска империја]]&lt;br&gt; (денешна [[Македонија]])
| death_date    = {{починал на и возраст|df=yes|1945|||1869||}}
| death_place   = [[Софија]], [[Бугарија]]
| other_names   = 
| occupation    = 
| years_active  = 
| known_for     = 
| notable_works = 
| education     = [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]]
| signature     = Signature of Georgi Traychev.svg
}}
'''Георги Трајчев''' (Прилеп, 1869 – 1945) – историчар, публицист, револуционер. Ја завршил [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската бугарска машка гимназија]] и бил учител. Член на ТМОРО (1896) и претседател на Околискиот револуционерен комитет во родниот град (1908).

== Биографија ==

=== Ран живот и образование ===
[[Податотека:Bulgarian_high_school_in_Solun_teachers_and_students.JPG|лево|мини|Четврта генерација на матуранти во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската гимназија]] во учебната 1888/89 год.{{Br}}''Прв ред'' ''(учители)'': [[Јероним Буфети|Ј. Буфети]], [[Благој Димитров|Б. Димитров]], [[Григор Прличев|Г. Прличев]], [[Димитар Матов|Д. Матов]], [[Никола Начов|Н. Начов]], [[Димитар Хаџииванов|Д. Хаџииванов]], [[Васил К’нчов|В. К’нчов]], [[Едхем ефенди|Е. ефенди]]{{Br}}''Втор ред'' ''(матуранти):'' [[Никола Зарзев|Н. Зарзев]], [[Константин Робев|К. Робев]], [[Никола Апостолов|Н. Апостолов]], [[Панче Васков|П. Васков]], [[Димитар Поптомов|Д. Поптомов]], [[Јаким Игнатиев|Ј. Игнатиев]], [[Иван Хаџимишев|И. Хаџимишев]], [[Манасиј Лучански|М. Лучански]]{{Br}}''Трет ред'' ''(матуранти):'' [[Јанаки Гелев|Ј. Гелев]], [[Георги Трајчев|Г. Трајчев]], [[Антон Димитров|А. Димитров]], [[Георги Николов|Г. Николов]]]]

### Ран живот и образование

Георги Трајчев е роден на [[2 октомври]] [[1869]] година во [[Прилеп]], тогаш во рамките на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Основното и прогимназиското образование ги завршил во родниот град. Кон крајот на август 1885 година, по завршувањето на прилепската прогимназија, заминал за [[Солун]] за да го продолжи своето школување. Според неговите подоцнежни спомени, истата година од Прилеп за Солун тргнала група од приближно дваесет момчиња и исто толку девојчиња, кои претходно ги завршиле тамошните машка и женска прогимназија. Учениците патувале со запрежни коли до железничката станица во [[Градско]], од каде што го продолжиле патувањето со воз до Солун.&lt;ref name=&quot;Trajchev1930&quot;&gt;Трайчев, Георги (1930). „Единъ споменъ за Солунската българска мъжка гимназия „Св. Кирилъ и Методий““. ''Илюстрация Илинденъ'', год. III, кн. 2 (22), Софија, стр. 1–3. [https://macedonia.kroraina.com/podporuchik/il_il/illustration_ilinden_year_3_issue_2.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Во Солун се запишал во IV клас на [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]], во која го продолжил средното образование. За време на школувањето престојувал во ученичкиот пансион при гимназијата. Според неговите сведоштва, полната пансионска такса изнесувала 15 турски лири, за што учениците добивале сместување, исхрана, облека и обувки. Во своите спомени Трајчев ги опишал и материјалните тешкотии со кои се соочувале семејствата од Македонија при школувањето на своите деца во Солун, наведувајќи дека дел од родителите, особено занаетчиите, биле принудени да земаат заеми со камата за да го финансираат нивното образование.&lt;ref name=&quot;Konstantinova2020&quot;&gt;Константинова, Юра (2020). ''Българите в османския Солун''. Софија: Институт за балканистика со Центар за тракологија при Бугарската академија на науките, стр. 225–226. [https://www.solunbg.org/images/Publikatsii/2020/Osmanskiat_Solun_3-1.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

За време на неговото школување во гимназијата предавале повеќе познати просветни дејци, меѓу кои [[Григор Прличев]], [[Васил К’нчов]] и [[Димитар Матов]]. Во учебната 1888/1889 година Трајчев бил ученик во завршниот, VII клас, кој првично броел 32 ученици. Меѓутоа, дел од нив се откажале од полагањето на завршниот испит, така што матурата ја положиле само тринаесетмина. Трајчев матурирал на [[26 јуни]] [[1889]] година, како припадник на [[Список на матуранти од Солунската машка гимназија#IV генерација (1889)|четвртата генерација матуранти]] на гимназијата. Меѓу неговите соученици што матурирале истата година биле [[Андон Димитров]], [[Панче Васков]] и [[Константин Робев]].&lt;ref name=&quot;Trajchev1930&quot; /&gt;

По завршувањето на гимназијата Трајчев имал намера да го продолжи образованието, но поради недостиг од материјални средства не можел да се запише на високообразовна установа. Наместо тоа, продолжил самостојно да се образува и да ги проширува своите знаења. Истата година започнал да работи како учител во [[Богданци]], каде што ја поминал учебната 1889/1890 година. Со тоа започнала неговата четириесетгодишна просветна дејност.&lt;ref name=&quot;Koviloski2014&quot;&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 83. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

=== Учителска дејност ===
По завршувањето на Солунската гимназија, на 26 јуни 1889 година, во истата година добил учителско место во [[Богданци]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Ковилоски|first=Славчо|date=2014|title=Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист|url=https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/mk/article/view/440/365|journal=Филолошки студии|volume=12|issue=1|pages=82-92}}&lt;/ref&gt; Со започнувањето на учебната 1889/90 година, започнало и неговото учителствување, кое траело цели 40 години.
[[Податотека:Prilep_Exarchist_school_teachers_1892-1893.JPG|мини|Учителите во Централното машко училиште во Прилеп во 1892/93 година.{{Br}}''Прв ред'': А. П. Стоилов, Ј. Јанчулев, С. Мирчев, [[Козма Ѓоргиев|К. Ѓоргиев]], [[Јордан Бомболов|Ј. Бомболов]], [[Пере Тошев|П. Тошев]], Д. Груев, [[Георги Трајчев|Г. Трајчев]], Н. Смичков{{Br}}''Втор ред'': [[Јордан Поп Костадинов|Ј. Поп Костадинов]], [[Неделко Дамјанов|Н. Дамјанов]], И. Тошев, И. Иванов, Н. Радославов, К. Трифунов, С. Димев, А. Воденичаров]]
По една учебна година помината во Богданци, учителствувал во Кавадарци, потоа во [[Прилепско класно училиште|Прилеп]], Скопје, Сер, Дојран, Неврокоп, Велес, повторно во Прилеп, Ресен, Дебар, Обрзацов Чифлик - покрај градот Русе, уште еднаш во Ресен и во Скопје и најпосле во Софија. Тука и се пензионирал како учител, во IV Софиска прогимназија. Бил директор на училиштата во Дојран, Неврокоп, во Велес и во Прилеп. По Уриетот (1908), ја извршувал и должноста училиштен инспектор.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во меѓувреме, станал член на ТМОРО (1896), но не учествувал директно во четничкото движење, ниту во [[Илинденското востание]]. Тогаш ги добил псевдонимите '''Вестителов''' и '''Г. Мајков'''. За време на неговото повторно учителствување во родниот град (1907/08 и 1908/09), бил избран за претседател на прилепскиот околиски комитет.

=== Емигрирање во Бугарија ===
По завршувањето на Балканските војни (1912–1913), Георги Трајчев бил принуден да ја напушти Македонија и да замине во Бугарија. По извесно време накратко се вратил во Македонија, но по завршувањето на Првата светска војна трајно се населил во Софија. Таму ја продолжил својата просветна дејност како учител во IV софиска прогимназија, во која подоцна се пензионирал. Неговата служба во ова училиште е потврдена и во библиографскиот запис на монографијата „Град Прилеп“ од 1925 година, каде што е наведен како учител во IV софиска прогимназија. Во 1929 година ја завршил својата четириесетгодишна учителска кариера, започната во 1889 година.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 83. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Академска библиотека на Воената академија „Г. С. Раковски“, Софија. [https://digitlib.rndc.bg/index.php/istoricheska-biblioteka/tsarski-fond/434-grada-prilepa „Градъ Прилепъ“ — библиографски запис], 1925.&lt;/ref&gt;

Во меѓувоениот период Трајчев развил особено интензивна книжевна и публицистичка дејност. Продолжил да објавува статии во весници и списанија, посветувајќи значително внимание на општествено-политичките прашања, историјата на револуционерното движење, просветата и културното минато на Македонија. Во 1923 година ја започнал издавачката едиција „Македонска библиотека“, во чии рамки објавил вкупно тринаесет изданија со историски, географски, етнографски и патописен карактер. Меѓу нив биле „Мариово“ (1923), „Дојран и неговото езеро“ (1923), „Преспа“ (1923), „Преспанското езеро“ (1924), „Старини во Преспа“ (1924), „Град Прилеп“ (1925) и „Принос кон историјата на револуционерното дело во Македонија (Прилепско)“ (1925). Трајчев бил не само автор туку и издавач на овие трудови и лично се грижел за нивното распространување.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 84–85. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

По пензионирањето Трајчев продолжил да пишува и да ја обработува историската и етнографската граѓа што ја собирал во текот на својата долгогодишна работа во Македонија. Во 1930 година ја објавил автобиографската книга „Спомени од моето 40-годишно учителствување (1889–1929)“, која содржи податоци за неговиот живот, за училиштата во кои работел и за состојбите во македонското образование. Во 1933 година го издал трудот „Манастирите во Македонија“, посветен на манастирите и црковното наследство во различни македонски области, а во 1941 година ја објавил „Книга за Мијаците“, во која обработил историски, етнографски, просветни и културни прашања поврзани со Мијачијата.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 85, 89–91. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Иако трајно живеел во Софија, Трајчев повторно го посетил родниот Прилеп за време на Втората светска војна. На 23 мај 1942 година во градот било организирано чествување во негова чест. Настанот бил документиран во неговото издание „Спомени од мојот 50-годишен јубилеј (1891–1941)“, објавено во Софија во 1942 година, кое содржи фотографии од свеченоста, податоци за неговата публицистичка дејност и извадоци од тогашниот печат. Трајчев продолжил да живее во Софија, каде што починал во 1945 година.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 83 и 91. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

== Дела ==
Автор е на повеќе книги:
* ''Мариово''. София. 1923.
* ''Преспанското езеро''. София. 1924.
* ''Градъ Прилеп''. София. 1925.
* ''Приносъ къмъ историята на революционното дело въ Македония (Прилепско)''. София. 1925.
* ''Спомени отъ моето 40 годишно учителство (1889-1929 г.)''. Печатница П. Глушковъ, София. 1930.
* ''Манастирите въ Македония''. София. 1933.
* ''Книга за Мияците''. София. 1941.

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Дејци на ВМОРО]]
[[Категорија:Родени во 1869 година]]
[[Категорија:Учители во Прилепското класно училиште]]
[[Категорија:Починати во 1945 година]]</text>
      <sha1>7uu3pj3lw36rvcz017qaszyxgkduuyw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651742</id>
      <parentid>5651740</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:47:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ран живот и образование */</comment>
      <origin>5651742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19093" sha1="0evz6ag9i3vw1rukzv58om34advu0ui" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name          = Георги Трајчев
| image         = Георги Трайчев подобрена.jpg
| alt           = 
| caption       = 
| birth_name    = 
| birth_date    = 1869
| birth_place   = [[Прилеп]], [[Османлиска империја]]&lt;br&gt; (денешна [[Македонија]])
| death_date    = {{починал на и возраст|df=yes|1945|||1869||}}
| death_place   = [[Софија]], [[Бугарија]]
| other_names   = 
| occupation    = 
| years_active  = 
| known_for     = 
| notable_works = 
| education     = [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]]
| signature     = Signature of Georgi Traychev.svg
}}
'''Георги Трајчев''' (Прилеп, 1869 – 1945) – историчар, публицист, револуционер. Ја завршил [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската бугарска машка гимназија]] и бил учител. Член на ТМОРО (1896) и претседател на Околискиот револуционерен комитет во родниот град (1908).

== Биографија ==

=== Ран живот и образование ===
Георги Трајчев е роден на [[2 октомври]] [[1869]] година во [[Прилеп]], тогаш во рамките на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Основното и прогимназиското образование ги завршил во родниот град. Кон крајот на август 1885 година, по завршувањето на прилепската прогимназија, заминал за [[Солун]] за да го продолжи своето школување. Според неговите подоцнежни спомени, истата година од Прилеп за Солун тргнала група од приближно дваесет момчиња и исто толку девојчиња, кои претходно ги завршиле тамошните машка и женска прогимназија. Учениците патувале со запрежни коли до железничката станица во [[Градско]], од каде што го продолжиле патувањето со воз до Солун.&lt;ref name=&quot;Trajchev1930&quot;&gt;Трайчев, Георги (1930). „Единъ споменъ за Солунската българска мъжка гимназия „Св. Кирилъ и Методий““. ''Илюстрация Илинденъ'', год. III, кн. 2 (22), Софија, стр. 1–3. [https://macedonia.kroraina.com/podporuchik/il_il/illustration_ilinden_year_3_issue_2.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;[[Податотека:Bulgarian_high_school_in_Solun_teachers_and_students.JPG|лево|мини|Четврта генерација на матуранти во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската гимназија]] во учебната 1888/89 год.{{Br}}''Прв ред'' ''(учители)'': [[Јероним Буфети|Ј. Буфети]], [[Благој Димитров|Б. Димитров]], [[Григор Прличев|Г. Прличев]], [[Димитар Матов|Д. Матов]], [[Никола Начов|Н. Начов]], [[Димитар Хаџииванов|Д. Хаџииванов]], [[Васил К’нчов|В. К’нчов]], [[Едхем ефенди|Е. ефенди]]{{Br}}''Втор ред'' ''(матуранти):'' [[Никола Зарзев|Н. Зарзев]], [[Константин Робев|К. Робев]], [[Никола Апостолов|Н. Апостолов]], [[Панче Васков|П. Васков]], [[Димитар Поптомов|Д. Поптомов]], [[Јаким Игнатиев|Ј. Игнатиев]], [[Иван Хаџимишев|И. Хаџимишев]], [[Манасиј Лучански|М. Лучански]]{{Br}}''Трет ред'' ''(матуранти):'' [[Јанаки Гелев|Ј. Гелев]], [[Георги Трајчев|Г. Трајчев]], [[Антон Димитров|А. Димитров]], [[Георги Николов|Г. Николов]]]]

Во Солун се запишал во IV клас на [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]], во која го продолжил средното образование. За време на школувањето престојувал во ученичкиот пансион при гимназијата. Според неговите сведоштва, полната пансионска такса изнесувала 15 турски лири, за што учениците добивале сместување, исхрана, облека и обувки. Во своите спомени Трајчев ги опишал и материјалните тешкотии со кои се соочувале семејствата од Македонија при школувањето на своите деца во Солун, наведувајќи дека дел од родителите, особено занаетчиите, биле принудени да земаат заеми со камата за да го финансираат нивното образование.&lt;ref name=&quot;Konstantinova2020&quot;&gt;Константинова, Юра (2020). ''Българите в османския Солун''. Софија: Институт за балканистика со Центар за тракологија при Бугарската академија на науките, стр. 225–226. [https://www.solunbg.org/images/Publikatsii/2020/Osmanskiat_Solun_3-1.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

За време на неговото школување во гимназијата предавале повеќе познати просветни дејци, меѓу кои [[Григор Прличев]], [[Васил К’нчов]] и [[Димитар Матов]]. Во учебната 1888/1889 година Трајчев бил ученик во завршниот, VII клас, кој првично броел 32 ученици. Меѓутоа, дел од нив се откажале од полагањето на завршниот испит, така што матурата ја положиле само тринаесетмина. Трајчев матурирал на [[26 јуни]] [[1889]] година, како припадник на [[Список на матуранти од Солунската машка гимназија#IV генерација (1889)|четвртата генерација матуранти]] на гимназијата. Меѓу неговите соученици што матурирале истата година биле [[Андон Димитров]], [[Панче Васков]] и [[Константин Робев]].&lt;ref name=&quot;Trajchev1930&quot; /&gt;

По завршувањето на гимназијата Трајчев имал намера да го продолжи образованието, но поради недостиг од материјални средства не можел да се запише на високообразовна установа. Наместо тоа, продолжил самостојно да се образува и да ги проширува своите знаења. Истата година започнал да работи како учител во [[Богданци]], каде што ја поминал учебната 1889/1890 година. Со тоа започнала неговата четириесетгодишна просветна дејност.&lt;ref name=&quot;Koviloski2014&quot;&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 83. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

=== Учителска дејност ===
По завршувањето на Солунската гимназија, на 26 јуни 1889 година, во истата година добил учителско место во [[Богданци]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Ковилоски|first=Славчо|date=2014|title=Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист|url=https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/mk/article/view/440/365|journal=Филолошки студии|volume=12|issue=1|pages=82-92}}&lt;/ref&gt; Со започнувањето на учебната 1889/90 година, започнало и неговото учителствување, кое траело цели 40 години.
[[Податотека:Prilep_Exarchist_school_teachers_1892-1893.JPG|мини|Учителите во Централното машко училиште во Прилеп во 1892/93 година.{{Br}}''Прв ред'': А. П. Стоилов, Ј. Јанчулев, С. Мирчев, [[Козма Ѓоргиев|К. Ѓоргиев]], [[Јордан Бомболов|Ј. Бомболов]], [[Пере Тошев|П. Тошев]], Д. Груев, [[Георги Трајчев|Г. Трајчев]], Н. Смичков{{Br}}''Втор ред'': [[Јордан Поп Костадинов|Ј. Поп Костадинов]], [[Неделко Дамјанов|Н. Дамјанов]], И. Тошев, И. Иванов, Н. Радославов, К. Трифунов, С. Димев, А. Воденичаров]]
По една учебна година помината во Богданци, учителствувал во Кавадарци, потоа во [[Прилепско класно училиште|Прилеп]], Скопје, Сер, Дојран, Неврокоп, Велес, повторно во Прилеп, Ресен, Дебар, Обрзацов Чифлик - покрај градот Русе, уште еднаш во Ресен и во Скопје и најпосле во Софија. Тука и се пензионирал како учител, во IV Софиска прогимназија. Бил директор на училиштата во Дојран, Неврокоп, во Велес и во Прилеп. По Уриетот (1908), ја извршувал и должноста училиштен инспектор.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во меѓувреме, станал член на ТМОРО (1896), но не учествувал директно во четничкото движење, ниту во [[Илинденското востание]]. Тогаш ги добил псевдонимите '''Вестителов''' и '''Г. Мајков'''. За време на неговото повторно учителствување во родниот град (1907/08 и 1908/09), бил избран за претседател на прилепскиот околиски комитет.

=== Емигрирање во Бугарија ===
По завршувањето на Балканските војни (1912–1913), Георги Трајчев бил принуден да ја напушти Македонија и да замине во Бугарија. По извесно време накратко се вратил во Македонија, но по завршувањето на Првата светска војна трајно се населил во Софија. Таму ја продолжил својата просветна дејност како учител во IV софиска прогимназија, во која подоцна се пензионирал. Неговата служба во ова училиште е потврдена и во библиографскиот запис на монографијата „Град Прилеп“ од 1925 година, каде што е наведен како учител во IV софиска прогимназија. Во 1929 година ја завршил својата четириесетгодишна учителска кариера, започната во 1889 година.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 83. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Академска библиотека на Воената академија „Г. С. Раковски“, Софија. [https://digitlib.rndc.bg/index.php/istoricheska-biblioteka/tsarski-fond/434-grada-prilepa „Градъ Прилепъ“ — библиографски запис], 1925.&lt;/ref&gt;

Во меѓувоениот период Трајчев развил особено интензивна книжевна и публицистичка дејност. Продолжил да објавува статии во весници и списанија, посветувајќи значително внимание на општествено-политичките прашања, историјата на револуционерното движење, просветата и културното минато на Македонија. Во 1923 година ја започнал издавачката едиција „Македонска библиотека“, во чии рамки објавил вкупно тринаесет изданија со историски, географски, етнографски и патописен карактер. Меѓу нив биле „Мариово“ (1923), „Дојран и неговото езеро“ (1923), „Преспа“ (1923), „Преспанското езеро“ (1924), „Старини во Преспа“ (1924), „Град Прилеп“ (1925) и „Принос кон историјата на револуционерното дело во Македонија (Прилепско)“ (1925). Трајчев бил не само автор туку и издавач на овие трудови и лично се грижел за нивното распространување.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 84–85. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

По пензионирањето Трајчев продолжил да пишува и да ја обработува историската и етнографската граѓа што ја собирал во текот на својата долгогодишна работа во Македонија. Во 1930 година ја објавил автобиографската книга „Спомени од моето 40-годишно учителствување (1889–1929)“, која содржи податоци за неговиот живот, за училиштата во кои работел и за состојбите во македонското образование. Во 1933 година го издал трудот „Манастирите во Македонија“, посветен на манастирите и црковното наследство во различни македонски области, а во 1941 година ја објавил „Книга за Мијаците“, во која обработил историски, етнографски, просветни и културни прашања поврзани со Мијачијата.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 85, 89–91. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Иако трајно живеел во Софија, Трајчев повторно го посетил родниот Прилеп за време на Втората светска војна. На 23 мај 1942 година во градот било организирано чествување во негова чест. Настанот бил документиран во неговото издание „Спомени од мојот 50-годишен јубилеј (1891–1941)“, објавено во Софија во 1942 година, кое содржи фотографии од свеченоста, податоци за неговата публицистичка дејност и извадоци од тогашниот печат. Трајчев продолжил да живее во Софија, каде што починал во 1945 година.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 83 и 91. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

== Дела ==
Автор е на повеќе книги:
* ''Мариово''. София. 1923.
* ''Преспанското езеро''. София. 1924.
* ''Градъ Прилеп''. София. 1925.
* ''Приносъ къмъ историята на революционното дело въ Македония (Прилепско)''. София. 1925.
* ''Спомени отъ моето 40 годишно учителство (1889-1929 г.)''. Печатница П. Глушковъ, София. 1930.
* ''Манастирите въ Македония''. София. 1933.
* ''Книга за Мияците''. София. 1941.

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Дејци на ВМОРО]]
[[Категорија:Родени во 1869 година]]
[[Категорија:Учители во Прилепското класно училиште]]
[[Категорија:Починати во 1945 година]]</text>
      <sha1>0evz6ag9i3vw1rukzv58om34advu0ui</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651743</id>
      <parentid>5651742</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:53:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Учителска дејност */</comment>
      <origin>5651743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27087" sha1="5esfma54zzdlfxfvetsdkvnwyke4uku" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name          = Георги Трајчев
| image         = Георги Трайчев подобрена.jpg
| alt           = 
| caption       = 
| birth_name    = 
| birth_date    = 1869
| birth_place   = [[Прилеп]], [[Османлиска империја]]&lt;br&gt; (денешна [[Македонија]])
| death_date    = {{починал на и возраст|df=yes|1945|||1869||}}
| death_place   = [[Софија]], [[Бугарија]]
| other_names   = 
| occupation    = 
| years_active  = 
| known_for     = 
| notable_works = 
| education     = [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]]
| signature     = Signature of Georgi Traychev.svg
}}
'''Георги Трајчев''' (Прилеп, 1869 – 1945) – историчар, публицист, револуционер. Ја завршил [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската бугарска машка гимназија]] и бил учител. Член на ТМОРО (1896) и претседател на Околискиот револуционерен комитет во родниот град (1908).

== Биографија ==

=== Ран живот и образование ===
Георги Трајчев е роден на [[2 октомври]] [[1869]] година во [[Прилеп]], тогаш во рамките на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Основното и прогимназиското образование ги завршил во родниот град. Кон крајот на август 1885 година, по завршувањето на прилепската прогимназија, заминал за [[Солун]] за да го продолжи своето школување. Според неговите подоцнежни спомени, истата година од Прилеп за Солун тргнала група од приближно дваесет момчиња и исто толку девојчиња, кои претходно ги завршиле тамошните машка и женска прогимназија. Учениците патувале со запрежни коли до железничката станица во [[Градско]], од каде што го продолжиле патувањето со воз до Солун.&lt;ref name=&quot;Trajchev1930&quot;&gt;Трайчев, Георги (1930). „Единъ споменъ за Солунската българска мъжка гимназия „Св. Кирилъ и Методий““. ''Илюстрация Илинденъ'', год. III, кн. 2 (22), Софија, стр. 1–3. [https://macedonia.kroraina.com/podporuchik/il_il/illustration_ilinden_year_3_issue_2.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;[[Податотека:Bulgarian_high_school_in_Solun_teachers_and_students.JPG|лево|мини|Четврта генерација на матуранти во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската гимназија]] во учебната 1888/89 год.{{Br}}''Прв ред'' ''(учители)'': [[Јероним Буфети|Ј. Буфети]], [[Благој Димитров|Б. Димитров]], [[Григор Прличев|Г. Прличев]], [[Димитар Матов|Д. Матов]], [[Никола Начов|Н. Начов]], [[Димитар Хаџииванов|Д. Хаџииванов]], [[Васил К’нчов|В. К’нчов]], [[Едхем ефенди|Е. ефенди]]{{Br}}''Втор ред'' ''(матуранти):'' [[Никола Зарзев|Н. Зарзев]], [[Константин Робев|К. Робев]], [[Никола Апостолов|Н. Апостолов]], [[Панче Васков|П. Васков]], [[Димитар Поптомов|Д. Поптомов]], [[Јаким Игнатиев|Ј. Игнатиев]], [[Иван Хаџимишев|И. Хаџимишев]], [[Манасиј Лучански|М. Лучански]]{{Br}}''Трет ред'' ''(матуранти):'' [[Јанаки Гелев|Ј. Гелев]], [[Георги Трајчев|Г. Трајчев]], [[Антон Димитров|А. Димитров]], [[Георги Николов|Г. Николов]]]]

Во Солун се запишал во IV клас на [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]], во која го продолжил средното образование. За време на школувањето престојувал во ученичкиот пансион при гимназијата. Според неговите сведоштва, полната пансионска такса изнесувала 15 турски лири, за што учениците добивале сместување, исхрана, облека и обувки. Во своите спомени Трајчев ги опишал и материјалните тешкотии со кои се соочувале семејствата од Македонија при школувањето на своите деца во Солун, наведувајќи дека дел од родителите, особено занаетчиите, биле принудени да земаат заеми со камата за да го финансираат нивното образование.&lt;ref name=&quot;Konstantinova2020&quot;&gt;Константинова, Юра (2020). ''Българите в османския Солун''. Софија: Институт за балканистика со Центар за тракологија при Бугарската академија на науките, стр. 225–226. [https://www.solunbg.org/images/Publikatsii/2020/Osmanskiat_Solun_3-1.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

За време на неговото школување во гимназијата предавале повеќе познати просветни дејци, меѓу кои [[Григор Прличев]], [[Васил К’нчов]] и [[Димитар Матов]]. Во учебната 1888/1889 година Трајчев бил ученик во завршниот, VII клас, кој првично броел 32 ученици. Меѓутоа, дел од нив се откажале од полагањето на завршниот испит, така што матурата ја положиле само тринаесетмина. Трајчев матурирал на [[26 јуни]] [[1889]] година, како припадник на [[Список на матуранти од Солунската машка гимназија#IV генерација (1889)|четвртата генерација матуранти]] на гимназијата. Меѓу неговите соученици што матурирале истата година биле [[Андон Димитров]], [[Панче Васков]] и [[Константин Робев]].&lt;ref name=&quot;Trajchev1930&quot; /&gt;

По завршувањето на гимназијата Трајчев имал намера да го продолжи образованието, но поради недостиг од материјални средства не можел да се запише на високообразовна установа. Наместо тоа, продолжил самостојно да се образува и да ги проширува своите знаења. Истата година започнал да работи како учител во [[Богданци]], каде што ја поминал учебната 1889/1890 година. Со тоа започнала неговата четириесетгодишна просветна дејност.&lt;ref name=&quot;Koviloski2014&quot;&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 83. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

=== Учителска дејност ===
За време на престојот во Богданци започнал да се интересира за опишувањето на населбите, нивната историја и секојдневниот живот на населението. Тогаш го подготвил својот прв патопис, „Опис на село Богданци (Гевгелиско)“, објавен во весникот „Новини“ во 1891 година. Со тоа, паралелно со учителската работа, започнала и неговата книжевна и публицистичка дејност.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Ковилоски|first=Славчо|date=2014|title=Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист|url=https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/mk/article/view/440/365|journal=Филолошки студии|volume=12|issue=1|pages=82-92}}&lt;/ref&gt;

Во учебната 1890/1891 година бил назначен за главен учител во [[Кавадарци]], а од следната учебна година работел во [[Прилепско класно училиште|Прилеп]], каде што останал до почетокот на 1895 година. Во овој период се занимавал и со прашања поврзани со наставата, наставните методи и организацијата на училиштата. Во јануари 1895 година во весникот „Новини“ објавил критичка статија за слабиот успех по одделни наставни предмети, во која укажал на недостатоците во наставата и предложил мерки за нивно надминување. Статијата предизвикала остри несогласувања меѓу прилепските учители. Девет негови колеги побарале негово отстранување од училиштето, по што случајот бил разгледуван на вонреден состанок на црковно-училишната општина. Било одлучено Трајчев да го напушти училиштето, со исплата на предвиденото примање до крајот на учебната година. Потоа [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] го назначила за учител во Скопското педагошко училиште.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 86–87. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Во [[Скопје]] работел до завршувањето на учебната 1895/1896 година, по што бил преместен во [[Сер]]. Таму поминал пет учебни години, од 1896/1897 до 1900/1901 година, како учител во Серското педагошко училиште. За време на престојот во Сер продолжил да објавува статии, патописи и прилози за просветното и културното дело. Меѓу нив бил и патописот „Една прошетка до село Дутли (Серско)“ од 1897 година, во кој ги опишал природните особености, населението и секојдневниот живот во околината на градот.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot;&gt;Трайчев, Георги (1942). ''Спомени отъ 50-годишниятъ ми юбилей (1891–1941)''. Софија, стр. 12–13. [https://www.strumski.com/books/G_Trajchev_Spomeni.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во учебната 1901/1902 година Трајчев бил назначен за директор на училиштето во [[Дојран]]. Следните четири учебни години, од 1902/1903 до 1905/1906, ја извршувал директорската должност во [[Неврокоп]], а во учебната 1906/1907 година бил директор на училиштето во [[Велес]]. Во учебната 1907/1908 година повторно се вратил во родниот Прилеп, каде што бил управител на прилепските училишта. Во овој период, покрај непосредната наставна работа, учествувал и во управувањето со училишните установи и организацијата на просветната дејност.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;

По [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] од 1908 година, Трајчев преминал на инспекторска должност. Во учебната 1908/1909 година бил училиштен инспектор во Прилепската околија, а во следните две учебни години, 1909/1910 и 1910/1911, ја извршувал истата должност на подрачјето на Охридската епархија. Во учебната 1911/1912 година бил преместен во Дебарската епархија, каде што работел како егзархиски училиштен инспектор. Престојот во [[Дебар]] и во [[Река (област)|Реканската област]] му овозможил непосредно да се запознае со населението, обичаите и културните особености на [[Мијаци]]те. Дел од сознанијата стекнати во овој период подоцна ги искористил при подготовката на својата „Книга за Мијаците“, објавена во 1941 година.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Бужаровски, Дамјан (2022). „Историјата и проверката на фактите: Мијаците во делото на Георги Трајчев“. ''Историја'', год. LVII, бр. 2, стр. 170–171. [https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/11/IST-2022.2.08-Buzarovski-D.-Istorijata-i-proverkata-na-faktite.-Mijacite-vo-deloto-na-Georgi-Trajcev.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Паралелно со просветната работа, Трајчев бил активен и во [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]], во чии редови пристапил во 1896 година. Во револуционерната дејност ги користел псевдонимите '''Вестителов''' и '''Г. Мајков'''. Иако не учествувал непосредно во четничкото движење ниту во [[Илинденско востание|Илинденското востание]] од 1903 година, бил вклучен во организациските активности на револуционерното движење. За време на своето повторно работење во Прилеп, во учебната 1907/1908 година, бил избран за претседател на Прилепскиот околиски револуционерен комитет.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;

По [[Балкански војни|Балканските војни]], неговата учителска дејност во Македонија била прекината. Во своите спомени Трајчев наведува дека бил затворан од српските власти и дека по потпишувањето на [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот мировен договор]] во 1913 година бил протеран во Бугарија. Во следните три години работел во земјоделското училиште „Образцов Чифлик“, во близина на градот [[Русе]]. Во 1916 година повторно бил испратен во Македонија, овојпат како секретар во Охридската митрополија. Потоа бил назначен за директор на училиштето во [[Ресен]], а во учебната 1917/1918 година работел како учител во [[Скопје]].&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;

По завршувањето на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] Трајчев се преселил во [[Софија]], каде што ја продолжил својата учителска кариера. Во 1920-тите години работел во IV софиска прогимназија, во која и се пензионирал. Неговото работење во оваа установа е потврдено и на насловната страница на монографијата „Град Прилеп“ од 1925 година, каде што е наведен како учител во IV софиска прогимназија. По четириесет години просветна служба, официјално бил пензиониран на [[15 октомври]] [[1929]] година. Своите искуства од долгогодишната работа ги изложил во книгата „Спомени од моето 40-годишно учителствување (1889–1929)“, објавена во 1930 година, која содржи податоци за развојот на училиштата, наставниот кадар и образовните прилики во Македонија.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Академска библиотека на Воената академија „Г. С. Раковски“, Софија. [https://digitlib.rndc.bg/index.php/istoricheska-biblioteka/tsarski-fond/434-grada-prilepa „Градъ Прилепъ“ — библиографски запис], 1925.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Емигрирање во Бугарија ===
По завршувањето на Балканските војни (1912–1913), Георги Трајчев бил принуден да ја напушти Македонија и да замине во Бугарија. По извесно време накратко се вратил во Македонија, но по завршувањето на Првата светска војна трајно се населил во Софија. Таму ја продолжил својата просветна дејност како учител во IV софиска прогимназија, во која подоцна се пензионирал. Неговата служба во ова училиште е потврдена и во библиографскиот запис на монографијата „Град Прилеп“ од 1925 година, каде што е наведен како учител во IV софиска прогимназија. Во 1929 година ја завршил својата четириесетгодишна учителска кариера, започната во 1889 година.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 83. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Академска библиотека на Воената академија „Г. С. Раковски“, Софија. [https://digitlib.rndc.bg/index.php/istoricheska-biblioteka/tsarski-fond/434-grada-prilepa „Градъ Прилепъ“ — библиографски запис], 1925.&lt;/ref&gt;

Во меѓувоениот период Трајчев развил особено интензивна книжевна и публицистичка дејност. Продолжил да објавува статии во весници и списанија, посветувајќи значително внимание на општествено-политичките прашања, историјата на револуционерното движење, просветата и културното минато на Македонија. Во 1923 година ја започнал издавачката едиција „Македонска библиотека“, во чии рамки објавил вкупно тринаесет изданија со историски, географски, етнографски и патописен карактер. Меѓу нив биле „Мариово“ (1923), „Дојран и неговото езеро“ (1923), „Преспа“ (1923), „Преспанското езеро“ (1924), „Старини во Преспа“ (1924), „Град Прилеп“ (1925) и „Принос кон историјата на револуционерното дело во Македонија (Прилепско)“ (1925). Трајчев бил не само автор туку и издавач на овие трудови и лично се грижел за нивното распространување.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 84–85. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

По пензионирањето Трајчев продолжил да пишува и да ја обработува историската и етнографската граѓа што ја собирал во текот на својата долгогодишна работа во Македонија. Во 1930 година ја објавил автобиографската книга „Спомени од моето 40-годишно учителствување (1889–1929)“, која содржи податоци за неговиот живот, за училиштата во кои работел и за состојбите во македонското образование. Во 1933 година го издал трудот „Манастирите во Македонија“, посветен на манастирите и црковното наследство во различни македонски области, а во 1941 година ја објавил „Книга за Мијаците“, во која обработил историски, етнографски, просветни и културни прашања поврзани со Мијачијата.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 85, 89–91. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Иако трајно живеел во Софија, Трајчев повторно го посетил родниот Прилеп за време на Втората светска војна. На 23 мај 1942 година во градот било организирано чествување во негова чест. Настанот бил документиран во неговото издание „Спомени од мојот 50-годишен јубилеј (1891–1941)“, објавено во Софија во 1942 година, кое содржи фотографии од свеченоста, податоци за неговата публицистичка дејност и извадоци од тогашниот печат. Трајчев продолжил да живее во Софија, каде што починал во 1945 година.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 83 и 91. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

== Дела ==
Автор е на повеќе книги:
* ''Мариово''. София. 1923.
* ''Преспанското езеро''. София. 1924.
* ''Градъ Прилеп''. София. 1925.
* ''Приносъ къмъ историята на революционното дело въ Македония (Прилепско)''. София. 1925.
* ''Спомени отъ моето 40 годишно учителство (1889-1929 г.)''. Печатница П. Глушковъ, София. 1930.
* ''Манастирите въ Македония''. София. 1933.
* ''Книга за Мияците''. София. 1941.

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Дејци на ВМОРО]]
[[Категорија:Родени во 1869 година]]
[[Категорија:Учители во Прилепското класно училиште]]
[[Категорија:Починати во 1945 година]]</text>
      <sha1>5esfma54zzdlfxfvetsdkvnwyke4uku</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651745</id>
      <parentid>5651743</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T00:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Учителска дејност */</comment>
      <origin>5651745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25293" sha1="7065dcar54x1hwhvc1l9i2384j4uosc" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name          = Георги Трајчев
| image         = Георги Трайчев подобрена.jpg
| alt           = 
| caption       = 
| birth_name    = 
| birth_date    = 1869
| birth_place   = [[Прилеп]], [[Османлиска империја]]&lt;br&gt; (денешна [[Македонија]])
| death_date    = {{починал на и возраст|df=yes|1945|||1869||}}
| death_place   = [[Софија]], [[Бугарија]]
| other_names   = 
| occupation    = 
| years_active  = 
| known_for     = 
| notable_works = 
| education     = [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]]
| signature     = Signature of Georgi Traychev.svg
}}
'''Георги Трајчев''' (Прилеп, 1869 – 1945) – историчар, публицист, револуционер. Ја завршил [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската бугарска машка гимназија]] и бил учител. Член на ТМОРО (1896) и претседател на Околискиот револуционерен комитет во родниот град (1908).

== Биографија ==

=== Ран живот и образование ===
Георги Трајчев е роден на [[2 октомври]] [[1869]] година во [[Прилеп]], тогаш во рамките на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Основното и прогимназиското образование ги завршил во родниот град. Кон крајот на август 1885 година, по завршувањето на прилепската прогимназија, заминал за [[Солун]] за да го продолжи своето школување. Според неговите подоцнежни спомени, истата година од Прилеп за Солун тргнала група од приближно дваесет момчиња и исто толку девојчиња, кои претходно ги завршиле тамошните машка и женска прогимназија. Учениците патувале со запрежни коли до железничката станица во [[Градско]], од каде што го продолжиле патувањето со воз до Солун.&lt;ref name=&quot;Trajchev1930&quot;&gt;Трайчев, Георги (1930). „Единъ споменъ за Солунската българска мъжка гимназия „Св. Кирилъ и Методий““. ''Илюстрация Илинденъ'', год. III, кн. 2 (22), Софија, стр. 1–3. [https://macedonia.kroraina.com/podporuchik/il_il/illustration_ilinden_year_3_issue_2.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;[[Податотека:Bulgarian_high_school_in_Solun_teachers_and_students.JPG|лево|мини|Четврта генерација на матуранти во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската гимназија]] во учебната 1888/89 год.{{Br}}''Прв ред'' ''(учители)'': [[Јероним Буфети|Ј. Буфети]], [[Благој Димитров|Б. Димитров]], [[Григор Прличев|Г. Прличев]], [[Димитар Матов|Д. Матов]], [[Никола Начов|Н. Начов]], [[Димитар Хаџииванов|Д. Хаџииванов]], [[Васил К’нчов|В. К’нчов]], [[Едхем ефенди|Е. ефенди]]{{Br}}''Втор ред'' ''(матуранти):'' [[Никола Зарзев|Н. Зарзев]], [[Константин Робев|К. Робев]], [[Никола Апостолов|Н. Апостолов]], [[Панче Васков|П. Васков]], [[Димитар Поптомов|Д. Поптомов]], [[Јаким Игнатиев|Ј. Игнатиев]], [[Иван Хаџимишев|И. Хаџимишев]], [[Манасиј Лучански|М. Лучански]]{{Br}}''Трет ред'' ''(матуранти):'' [[Јанаки Гелев|Ј. Гелев]], [[Георги Трајчев|Г. Трајчев]], [[Антон Димитров|А. Димитров]], [[Георги Николов|Г. Николов]]]]

Во Солун се запишал во IV клас на [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]], во која го продолжил средното образование. За време на школувањето престојувал во ученичкиот пансион при гимназијата. Според неговите сведоштва, полната пансионска такса изнесувала 15 турски лири, за што учениците добивале сместување, исхрана, облека и обувки. Во своите спомени Трајчев ги опишал и материјалните тешкотии со кои се соочувале семејствата од Македонија при школувањето на своите деца во Солун, наведувајќи дека дел од родителите, особено занаетчиите, биле принудени да земаат заеми со камата за да го финансираат нивното образование.&lt;ref name=&quot;Konstantinova2020&quot;&gt;Константинова, Юра (2020). ''Българите в османския Солун''. Софија: Институт за балканистика со Центар за тракологија при Бугарската академија на науките, стр. 225–226. [https://www.solunbg.org/images/Publikatsii/2020/Osmanskiat_Solun_3-1.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

За време на неговото школување во гимназијата предавале повеќе познати просветни дејци, меѓу кои [[Григор Прличев]], [[Васил К’нчов]] и [[Димитар Матов]]. Во учебната 1888/1889 година Трајчев бил ученик во завршниот, VII клас, кој првично броел 32 ученици. Меѓутоа, дел од нив се откажале од полагањето на завршниот испит, така што матурата ја положиле само тринаесетмина. Трајчев матурирал на [[26 јуни]] [[1889]] година, како припадник на [[Список на матуранти од Солунската машка гимназија#IV генерација (1889)|четвртата генерација матуранти]] на гимназијата. Меѓу неговите соученици што матурирале истата година биле [[Андон Димитров]], [[Панче Васков]] и [[Константин Робев]].&lt;ref name=&quot;Trajchev1930&quot; /&gt;

По завршувањето на гимназијата Трајчев имал намера да го продолжи образованието, но поради недостиг од материјални средства не можел да се запише на високообразовна установа. Наместо тоа, продолжил самостојно да се образува и да ги проширува своите знаења. Истата година започнал да работи како учител во [[Богданци]], каде што ја поминал учебната 1889/1890 година. Со тоа започнала неговата четириесетгодишна просветна дејност.&lt;ref name=&quot;Koviloski2014&quot;&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 83. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

=== Учителска дејност ===
За време на престојот во Богданци започнал да се интересира за опишувањето на населбите, нивната историја и секојдневниот живот на населението. Тогаш го подготвил својот прв патопис, „''Опис на село Богданци (Гевгелиско)''“, објавен во весникот „Новини“ во 1891 година. Со тоа, паралелно со учителската работа, започнала и неговата книжевна и публицистичка дејност.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Ковилоски|first=Славчо|date=2014|title=Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист|url=https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/mk/article/view/440/365|journal=Филолошки студии|volume=12|issue=1|pages=82-92}}&lt;/ref&gt;

Во учебната 1890/1891 година бил назначен за главен учител во [[Кавадарци]], а од следната учебна година работел во [[Прилепско класно училиште|Прилеп]], каде што останал до почетокот на 1895 година. Во овој период се занимавал и со прашања поврзани со наставата, наставните методи и организацијата на училиштата. Во јануари 1895 година во весникот „Новини“ објавил критичка статија за слабиот успех по одделни наставни предмети, во која укажал на недостатоците во наставата и предложил мерки за нивно надминување. Статијата предизвикала остри несогласувања меѓу прилепските учители. Девет негови колеги побарале негово отстранување од училиштето, по што случајот бил разгледуван на вонреден состанок на црковно-училишната општина. Било одлучено Трајчев да го напушти училиштето, со исплата на предвиденото примање до крајот на учебната година. Потоа [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] го назначила за учител во Скопското педагошко училиште.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 86–87. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Во [[Скопје]] работел до завршувањето на учебната 1895/1896 година, по што бил преместен во [[Сер]]. Таму поминал пет учебни години, од 1896/1897 до 1900/1901 година, како учител во Серското педагошко училиште. За време на престојот во Сер продолжил да објавува статии, патописи и прилози за просветното и културното дело. Меѓу нив бил и патописот „''Една прошетка до село Дутли (Серско)''“ од 1897 година, во кој ги опишал природните особености, населението и секојдневниот живот во околината на градот.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot;&gt;Трайчев, Георги (1942). ''Спомени отъ 50-годишниятъ ми юбилей (1891–1941)''. Софија, стр. 12–13. [https://www.strumski.com/books/G_Trajchev_Spomeni.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во учебната 1901/1902 година Трајчев бил назначен за директор на училиштето во [[Дојран]]. Следните четири учебни години, од 1902/1903 до 1905/1906, ја извршувал директорската должност во [[Неврокоп]], а во учебната 1906/1907 година бил директор на училиштето во [[Велес]]. Во учебната 1907/1908 година повторно се вратил во родниот Прилеп, каде што бил управител на прилепските училишта. Во овој период, покрај непосредната наставна работа, учествувал и во управувањето со училишните установи и организацијата на просветната дејност.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;

По [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] од 1908 година, Трајчев преминал на инспекторска должност. Во учебната 1908/1909 година бил училиштен инспектор во Прилепската околија, а во следните две учебни години, 1909/1910 и 1910/1911, ја извршувал истата должност на подрачјето на Охридската епархија. Во учебната 1911/1912 година бил преместен во Дебарската епархија, каде што работел како егзархиски училиштен инспектор. Престојот во [[Дебар]] и во [[Река (област)|Реканската област]] му овозможил непосредно да се запознае со населението, обичаите и културните особености на [[Мијаци]]те. Дел од сознанијата стекнати во овој период подоцна ги искористил при подготовката на својата „Книга за Мијаците“, објавена во 1941 година.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Бужаровски, Дамјан (2022). „Историјата и проверката на фактите: Мијаците во делото на Георги Трајчев“. ''Историја'', год. LVII, бр. 2, стр. 170–171. [https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/11/IST-2022.2.08-Buzarovski-D.-Istorijata-i-proverkata-na-faktite.-Mijacite-vo-deloto-na-Georgi-Trajcev.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Паралелно со просветната работа, Трајчев бил активен и во [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]], во чии редови пристапил во 1896 година. Во револуционерната дејност ги користел псевдонимите '''Вестителов''' и '''Г. Мајков'''. Иако не учествувал непосредно во четничкото движење ниту во [[Илинденско востание|Илинденското востание]] од 1903 година, бил вклучен во организациските активности на револуционерното движење. За време на своето повторно работење во Прилеп, во учебната 1907/1908 година, бил избран за претседател на Прилепскиот околиски револуционерен комитет.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;

=== Емигрирање во Бугарија ===
По [[Балкански војни|Балканските војни]], неговата учителска дејност во Македонија била прекината. Во своите спомени Трајчев наведува дека бил затворан од српските власти и дека по потпишувањето на [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот мировен договор]] во 1913 година бил протеран во Бугарија. Во следните три години работел во земјоделското училиште „Образцов Чифлик“, во близина на градот [[Русе]]. Во 1916 година повторно бил испратен во Македонија, овојпат како секретар во Охридската митрополија. Потоа бил назначен за директор на училиштето во [[Ресен]], а во учебната 1917/1918 година работел како учител во [[Скопје]].&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;

По завршувањето на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] Трајчев се преселил во [[Софија]], каде што ја продолжил својата учителска кариера. Во 1920-тите години работел во IV софиска прогимназија, во која и се пензионирал. Неговото работење во оваа установа е потврдено и на насловната страница на монографијата „Град Прилеп“ од 1925 година, каде што е наведен како учител во IV софиска прогимназија. По четириесет години просветна служба, официјално бил пензиониран на [[15 октомври]] [[1929]] година. Своите искуства од долгогодишната работа ги изложил во книгата „''Спомени од моето 40-годишно учителствување (1889–1929)''“, објавена во 1930 година, која содржи податоци за развојот на училиштата, наставниот кадар и образовните прилики во Македонија.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Академска библиотека на Воената академија „Г. С. Раковски“, Софија. [https://digitlib.rndc.bg/index.php/istoricheska-biblioteka/tsarski-fond/434-grada-prilepa „Градъ Прилепъ“ — библиографски запис], 1925.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во меѓувоениот период Трајчев развил особено интензивна книжевна и публицистичка дејност. Продолжил да објавува статии во весници и списанија, посветувајќи значително внимание на општествено-политичките прашања, историјата на револуционерното движење, просветата и културното минато на Македонија. Во 1923 година ја започнал издавачката едиција „Македонска библиотека“, во чии рамки објавил вкупно тринаесет изданија со историски, географски, етнографски и патописен карактер. Меѓу нив биле „Мариово“ (1923), „Дојран и неговото езеро“ (1923), „Преспа“ (1923), „Преспанското езеро“ (1924), „Старини во Преспа“ (1924), „Град Прилеп“ (1925) и „Принос кон историјата на револуционерното дело во Македонија (Прилепско)“ (1925). Трајчев бил не само автор туку и издавач на овие трудови и лично се грижел за нивното распространување.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 84–85. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

По пензионирањето Трајчев продолжил да пишува и да ја обработува историската и етнографската граѓа што ја собирал во текот на својата долгогодишна работа во Македонија. Во 1930 година ја објавил автобиографската книга „Спомени од моето 40-годишно учителствување (1889–1929)“, која содржи податоци за неговиот живот, за училиштата во кои работел и за состојбите во македонското образование. Во 1933 година го издал трудот „Манастирите во Македонија“, посветен на манастирите и црковното наследство во различни македонски области, а во 1941 година ја објавил „Книга за Мијаците“, во која обработил историски, етнографски, просветни и културни прашања поврзани со Мијачијата.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 85, 89–91. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Иако трајно живеел во Софија, Трајчев повторно го посетил родниот Прилеп за време на Втората светска војна. На 23 мај 1942 година во градот било организирано чествување во негова чест. Настанот бил документиран во неговото издание „Спомени од мојот 50-годишен јубилеј (1891–1941)“, објавено во Софија во 1942 година, кое содржи фотографии од свеченоста, податоци за неговата публицистичка дејност и извадоци од тогашниот печат. Трајчев продолжил да живее во Софија, каде што починал во 1945 година.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 83 и 91. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

== Дела ==
Автор е на повеќе книги:
* ''Мариово''. София. 1923.
* ''Преспанското езеро''. София. 1924.
* ''Градъ Прилеп''. София. 1925.
* ''Приносъ къмъ историята на революционното дело въ Македония (Прилепско)''. София. 1925.
* ''Спомени отъ моето 40 годишно учителство (1889-1929 г.)''. Печатница П. Глушковъ, София. 1930.
* ''Манастирите въ Македония''. София. 1933.
* ''Книга за Мияците''. София. 1941.

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Дејци на ВМОРО]]
[[Категорија:Родени во 1869 година]]
[[Категорија:Учители во Прилепското класно училиште]]
[[Категорија:Починати во 1945 година]]</text>
      <sha1>7065dcar54x1hwhvc1l9i2384j4uosc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651746</id>
      <parentid>5651745</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T00:02:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Учителска дејност */</comment>
      <origin>5651746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26101" sha1="0nyh2p3ss19apojevjyspvtl6ykn01f" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name          = Георги Трајчев
| image         = Георги Трайчев подобрена.jpg
| alt           = 
| caption       = 
| birth_name    = 
| birth_date    = 1869
| birth_place   = [[Прилеп]], [[Османлиска империја]]&lt;br&gt; (денешна [[Македонија]])
| death_date    = {{починал на и возраст|df=yes|1945|||1869||}}
| death_place   = [[Софија]], [[Бугарија]]
| other_names   = 
| occupation    = 
| years_active  = 
| known_for     = 
| notable_works = 
| education     = [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]]
| signature     = Signature of Georgi Traychev.svg
}}
'''Георги Трајчев''' (Прилеп, 1869 – 1945) – историчар, публицист, револуционер. Ја завршил [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската бугарска машка гимназија]] и бил учител. Член на ТМОРО (1896) и претседател на Околискиот револуционерен комитет во родниот град (1908).

== Биографија ==

=== Ран живот и образование ===
Георги Трајчев е роден на [[2 октомври]] [[1869]] година во [[Прилеп]], тогаш во рамките на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Основното и прогимназиското образование ги завршил во родниот град. Кон крајот на август 1885 година, по завршувањето на прилепската прогимназија, заминал за [[Солун]] за да го продолжи своето школување. Според неговите подоцнежни спомени, истата година од Прилеп за Солун тргнала група од приближно дваесет момчиња и исто толку девојчиња, кои претходно ги завршиле тамошните машка и женска прогимназија. Учениците патувале со запрежни коли до железничката станица во [[Градско]], од каде што го продолжиле патувањето со воз до Солун.&lt;ref name=&quot;Trajchev1930&quot;&gt;Трайчев, Георги (1930). „Единъ споменъ за Солунската българска мъжка гимназия „Св. Кирилъ и Методий““. ''Илюстрация Илинденъ'', год. III, кн. 2 (22), Софија, стр. 1–3. [https://macedonia.kroraina.com/podporuchik/il_il/illustration_ilinden_year_3_issue_2.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;[[Податотека:Bulgarian_high_school_in_Solun_teachers_and_students.JPG|лево|мини|Четврта генерација на матуранти во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската гимназија]] во учебната 1888/89 год.{{Br}}''Прв ред'' ''(учители)'': [[Јероним Буфети|Ј. Буфети]], [[Благој Димитров|Б. Димитров]], [[Григор Прличев|Г. Прличев]], [[Димитар Матов|Д. Матов]], [[Никола Начов|Н. Начов]], [[Димитар Хаџииванов|Д. Хаџииванов]], [[Васил К’нчов|В. К’нчов]], [[Едхем ефенди|Е. ефенди]]{{Br}}''Втор ред'' ''(матуранти):'' [[Никола Зарзев|Н. Зарзев]], [[Константин Робев|К. Робев]], [[Никола Апостолов|Н. Апостолов]], [[Панче Васков|П. Васков]], [[Димитар Поптомов|Д. Поптомов]], [[Јаким Игнатиев|Ј. Игнатиев]], [[Иван Хаџимишев|И. Хаџимишев]], [[Манасиј Лучански|М. Лучански]]{{Br}}''Трет ред'' ''(матуранти):'' [[Јанаки Гелев|Ј. Гелев]], [[Георги Трајчев|Г. Трајчев]], [[Антон Димитров|А. Димитров]], [[Георги Николов|Г. Николов]]]]

Во Солун се запишал во IV клас на [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]], во која го продолжил средното образование. За време на школувањето престојувал во ученичкиот пансион при гимназијата. Според неговите сведоштва, полната пансионска такса изнесувала 15 турски лири, за што учениците добивале сместување, исхрана, облека и обувки. Во своите спомени Трајчев ги опишал и материјалните тешкотии со кои се соочувале семејствата од Македонија при школувањето на своите деца во Солун, наведувајќи дека дел од родителите, особено занаетчиите, биле принудени да земаат заеми со камата за да го финансираат нивното образование.&lt;ref name=&quot;Konstantinova2020&quot;&gt;Константинова, Юра (2020). ''Българите в османския Солун''. Софија: Институт за балканистика со Центар за тракологија при Бугарската академија на науките, стр. 225–226. [https://www.solunbg.org/images/Publikatsii/2020/Osmanskiat_Solun_3-1.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

За време на неговото школување во гимназијата предавале повеќе познати просветни дејци, меѓу кои [[Григор Прличев]], [[Васил К’нчов]] и [[Димитар Матов]]. Во учебната 1888/1889 година Трајчев бил ученик во завршниот, VII клас, кој првично броел 32 ученици. Меѓутоа, дел од нив се откажале од полагањето на завршниот испит, така што матурата ја положиле само тринаесетмина. Трајчев матурирал на [[26 јуни]] [[1889]] година, како припадник на [[Список на матуранти од Солунската машка гимназија#IV генерација (1889)|четвртата генерација матуранти]] на гимназијата. Меѓу неговите соученици што матурирале истата година биле [[Андон Димитров]], [[Панче Васков]] и [[Константин Робев]].&lt;ref name=&quot;Trajchev1930&quot; /&gt;

По завршувањето на гимназијата Трајчев имал намера да го продолжи образованието, но поради недостиг од материјални средства не можел да се запише на високообразовна установа. Наместо тоа, продолжил самостојно да се образува и да ги проширува своите знаења. Истата година започнал да работи како учител во [[Богданци]], каде што ја поминал учебната 1889/1890 година. Со тоа започнала неговата четириесетгодишна просветна дејност.&lt;ref name=&quot;Koviloski2014&quot;&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 83. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

=== Учителска дејност ===
За време на престојот во Богданци започнал да се интересира за опишувањето на населбите, нивната историја и секојдневниот живот на населението. Тогаш го подготвил својот прв патопис, „''Опис на село Богданци (Гевгелиско)''“, објавен во весникот „Новини“ во 1891 година. Со тоа, паралелно со учителската работа, започнала и неговата книжевна и публицистичка дејност.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Ковилоски|first=Славчо|date=2014|title=Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист|url=https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/mk/article/view/440/365|journal=Филолошки студии|volume=12|issue=1|pages=82-92}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:Prilep_Exarchist_school_teachers_1892-1893.JPG|мини|Учителите во Централното машко училиште во Прилеп во 1892/93 година.{{Br}}''Прв ред'': А. П. Стоилов, Ј. Јанчулев, С. Мирчев, [[Козма Ѓоргиев|К. Ѓоргиев]], [[Јордан Бомболов|Ј. Бомболов]], [[Пере Тошев|П. Тошев]], Д. Груев, [[Георги Трајчев|Г. Трајчев]], Н. Смичков{{Br}}''Втор ред'': [[Јордан Поп Костадинов|Ј. Поп Костадинов]], [[Неделко Дамјанов|Н. Дамјанов]], И. Тошев, И. Иванов, Н. Радославов, К. Трифунов, С. Димев, А. Воденичаров]]
Во учебната 1890/1891 година бил назначен за главен учител во [[Кавадарци]], а од следната учебна година работел во [[Прилепско класно училиште|Прилеп]], каде што останал до почетокот на 1895 година. Во овој период се занимавал и со прашања поврзани со наставата, наставните методи и организацијата на училиштата. Во јануари 1895 година во весникот „Новини“ објавил критичка статија за слабиот успех по одделни наставни предмети, во која укажал на недостатоците во наставата и предложил мерки за нивно надминување. Статијата предизвикала остри несогласувања меѓу прилепските учители. Девет негови колеги побарале негово отстранување од училиштето, по што случајот бил разгледуван на вонреден состанок на црковно-училишната општина. Било одлучено Трајчев да го напушти училиштето, со исплата на предвиденото примање до крајот на учебната година. Потоа [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] го назначила за учител во Скопското педагошко училиште.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 86–87. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Во [[Скопје]] работел до завршувањето на учебната 1895/1896 година, по што бил преместен во [[Сер]]. Таму поминал пет учебни години, од 1896/1897 до 1900/1901 година, како учител во Серското педагошко училиште. За време на престојот во Сер продолжил да објавува статии, патописи и прилози за просветното и културното дело. Меѓу нив бил и патописот „''Една прошетка до село Дутли (Серско)''“ од 1897 година, во кој ги опишал природните особености, населението и секојдневниот живот во околината на градот.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot;&gt;Трайчев, Георги (1942). ''Спомени отъ 50-годишниятъ ми юбилей (1891–1941)''. Софија, стр. 12–13. [https://www.strumski.com/books/G_Trajchev_Spomeni.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во учебната 1901/1902 година Трајчев бил назначен за директор на училиштето во [[Дојран]]. Следните четири учебни години, од 1902/1903 до 1905/1906, ја извршувал директорската должност во [[Неврокоп]], а во учебната 1906/1907 година бил директор на училиштето во [[Велес]]. Во учебната 1907/1908 година повторно се вратил во родниот Прилеп, каде што бил управител на прилепските училишта. Во овој период, покрај непосредната наставна работа, учествувал и во управувањето со училишните установи и организацијата на просветната дејност.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;

По [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] од 1908 година, Трајчев преминал на инспекторска должност. Во учебната 1908/1909 година бил училиштен инспектор во Прилепската околија, а во следните две учебни години, 1909/1910 и 1910/1911, ја извршувал истата должност на подрачјето на Охридската епархија. Во учебната 1911/1912 година бил преместен во Дебарската епархија, каде што работел како егзархиски училиштен инспектор. Престојот во [[Дебар]] и во [[Река (област)|Реканската област]] му овозможил непосредно да се запознае со населението, обичаите и културните особености на [[Мијаци]]те. Дел од сознанијата стекнати во овој период подоцна ги искористил при подготовката на својата „Книга за Мијаците“, објавена во 1941 година.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Бужаровски, Дамјан (2022). „Историјата и проверката на фактите: Мијаците во делото на Георги Трајчев“. ''Историја'', год. LVII, бр. 2, стр. 170–171. [https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/11/IST-2022.2.08-Buzarovski-D.-Istorijata-i-proverkata-na-faktite.-Mijacite-vo-deloto-na-Georgi-Trajcev.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Паралелно со просветната работа, Трајчев бил активен и во [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]], во чии редови пристапил во 1896 година. Во револуционерната дејност ги користел псевдонимите '''Вестителов''' и '''Г. Мајков'''. Иако не учествувал непосредно во четничкото движење ниту во [[Илинденско востание|Илинденското востание]] од 1903 година, бил вклучен во организациските активности на револуционерното движење. За време на своето повторно работење во Прилеп, во учебната 1907/1908 година, бил избран за претседател на Прилепскиот околиски револуционерен комитет.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;

=== Емигрирање во Бугарија ===
По [[Балкански војни|Балканските војни]], неговата учителска дејност во Македонија била прекината. Во своите спомени Трајчев наведува дека бил затворан од српските власти и дека по потпишувањето на [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот мировен договор]] во 1913 година бил протеран во Бугарија. Во следните три години работел во земјоделското училиште „Образцов Чифлик“, во близина на градот [[Русе]]. Во 1916 година повторно бил испратен во Македонија, овојпат како секретар во Охридската митрополија. Потоа бил назначен за директор на училиштето во [[Ресен]], а во учебната 1917/1918 година работел како учител во [[Скопје]].&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;

По завршувањето на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] Трајчев се преселил во [[Софија]], каде што ја продолжил својата учителска кариера. Во 1920-тите години работел во IV софиска прогимназија, во која и се пензионирал. Неговото работење во оваа установа е потврдено и на насловната страница на монографијата „Град Прилеп“ од 1925 година, каде што е наведен како учител во IV софиска прогимназија. По четириесет години просветна служба, официјално бил пензиониран на [[15 октомври]] [[1929]] година. Своите искуства од долгогодишната работа ги изложил во книгата „''Спомени од моето 40-годишно учителствување (1889–1929)''“, објавена во 1930 година, која содржи податоци за развојот на училиштата, наставниот кадар и образовните прилики во Македонија.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Академска библиотека на Воената академија „Г. С. Раковски“, Софија. [https://digitlib.rndc.bg/index.php/istoricheska-biblioteka/tsarski-fond/434-grada-prilepa „Градъ Прилепъ“ — библиографски запис], 1925.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во меѓувоениот период Трајчев развил особено интензивна книжевна и публицистичка дејност. Продолжил да објавува статии во весници и списанија, посветувајќи значително внимание на општествено-политичките прашања, историјата на револуционерното движење, просветата и културното минато на Македонија. Во 1923 година ја започнал издавачката едиција „Македонска библиотека“, во чии рамки објавил вкупно тринаесет изданија со историски, географски, етнографски и патописен карактер. Меѓу нив биле „Мариово“ (1923), „Дојран и неговото езеро“ (1923), „Преспа“ (1923), „Преспанското езеро“ (1924), „Старини во Преспа“ (1924), „Град Прилеп“ (1925) и „Принос кон историјата на револуционерното дело во Македонија (Прилепско)“ (1925). Трајчев бил не само автор туку и издавач на овие трудови и лично се грижел за нивното распространување.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 84–85. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

По пензионирањето Трајчев продолжил да пишува и да ја обработува историската и етнографската граѓа што ја собирал во текот на својата долгогодишна работа во Македонија. Во 1930 година ја објавил автобиографската книга „Спомени од моето 40-годишно учителствување (1889–1929)“, која содржи податоци за неговиот живот, за училиштата во кои работел и за состојбите во македонското образование. Во 1933 година го издал трудот „Манастирите во Македонија“, посветен на манастирите и црковното наследство во различни македонски области, а во 1941 година ја објавил „Книга за Мијаците“, во која обработил историски, етнографски, просветни и културни прашања поврзани со Мијачијата.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 85, 89–91. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Иако трајно живеел во Софија, Трајчев повторно го посетил родниот Прилеп за време на Втората светска војна. На 23 мај 1942 година во градот било организирано чествување во негова чест. Настанот бил документиран во неговото издание „Спомени од мојот 50-годишен јубилеј (1891–1941)“, објавено во Софија во 1942 година, кое содржи фотографии од свеченоста, податоци за неговата публицистичка дејност и извадоци од тогашниот печат. Трајчев продолжил да живее во Софија, каде што починал во 1945 година.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 83 и 91. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

== Дела ==
Автор е на повеќе книги:
* ''Мариово''. София. 1923.
* ''Преспанското езеро''. София. 1924.
* ''Градъ Прилеп''. София. 1925.
* ''Приносъ къмъ историята на революционното дело въ Македония (Прилепско)''. София. 1925.
* ''Спомени отъ моето 40 годишно учителство (1889-1929 г.)''. Печатница П. Глушковъ, София. 1930.
* ''Манастирите въ Македония''. София. 1933.
* ''Книга за Мияците''. София. 1941.

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Дејци на ВМОРО]]
[[Категорија:Родени во 1869 година]]
[[Категорија:Учители во Прилепското класно училиште]]
[[Категорија:Починати во 1945 година]]</text>
      <sha1>0nyh2p3ss19apojevjyspvtl6ykn01f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651747</id>
      <parentid>5651746</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T00:09:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26876" sha1="l7qe1w5k9xfvxci51lopf7j3mqd0ruj" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name          = Георги Трајчев
| image         = Георги Трайчев подобрена.jpg
| alt           = 
| caption       = 
| birth_name    = 
| birth_date    = 1869
| birth_place   = [[Прилеп]], [[Османлиска империја]]&lt;br&gt; (денешна [[Македонија]])
| death_date    = {{починал на и возраст|df=yes|1945|||1869||}}
| death_place   = [[Софија]], [[Бугарија]]
| other_names   = 
| occupation    = 
| years_active  = 
| known_for     = 
| notable_works = 
| education     = [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]]
| signature     = Signature of Georgi Traychev.svg
}}
'''Георги Трајчев''' (Прилеп, 1869 – 1945) – просветен деец, [[историчар]], [[публицист]], [[патописец]] и револуционерен деец. По завршувањето на [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската бугарска машка гимназија]] во 1889 година, четириесет години работел како учител, училиштен директор и инспектор во повеќе места во Македонија и Бугарија. Во 1896 година пристапил во [[Тајна македонско-одринска револуционерна организација|ТМОРО]], а во учебната 1907/1908 година бил претседател на Прилепскиот околиски револуционерен комитет. Автор е на повеќе историски, географски и етнографски трудови, меѓу кои „''Град Прилеп''“ (1925), „''Манастирите во Македонија''“ (1933) и „''Книга за Мијаците''“ (1941).&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;

== Биографија ==

=== Ран живот и образование ===
Георги Трајчев е роден на [[2 октомври]] [[1869]] година во [[Прилеп]], тогаш во рамките на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Основното и прогимназиското образование ги завршил во родниот град. Кон крајот на август 1885 година, по завршувањето на прилепската прогимназија, заминал за [[Солун]] за да го продолжи своето школување. Според неговите подоцнежни спомени, истата година од Прилеп за Солун тргнала група од приближно дваесет момчиња и исто толку девојчиња, кои претходно ги завршиле тамошните машка и женска прогимназија. Учениците патувале со запрежни коли до железничката станица во [[Градско]], од каде што го продолжиле патувањето со воз до Солун.&lt;ref name=&quot;Trajchev1930&quot;&gt;Трайчев, Георги (1930). „Единъ споменъ за Солунската българска мъжка гимназия „Св. Кирилъ и Методий““. ''Илюстрация Илинденъ'', год. III, кн. 2 (22), Софија, стр. 1–3. [https://macedonia.kroraina.com/podporuchik/il_il/illustration_ilinden_year_3_issue_2.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;[[Податотека:Bulgarian_high_school_in_Solun_teachers_and_students.JPG|лево|мини|Четврта генерација на матуранти во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската гимназија]] во учебната 1888/89 год.{{Br}}''Прв ред'' ''(учители)'': [[Јероним Буфети|Ј. Буфети]], [[Благој Димитров|Б. Димитров]], [[Григор Прличев|Г. Прличев]], [[Димитар Матов|Д. Матов]], [[Никола Начов|Н. Начов]], [[Димитар Хаџииванов|Д. Хаџииванов]], [[Васил К’нчов|В. К’нчов]], [[Едхем ефенди|Е. ефенди]]{{Br}}''Втор ред'' ''(матуранти):'' [[Никола Зарзев|Н. Зарзев]], [[Константин Робев|К. Робев]], [[Никола Апостолов|Н. Апостолов]], [[Панче Васков|П. Васков]], [[Димитар Поптомов|Д. Поптомов]], [[Јаким Игнатиев|Ј. Игнатиев]], [[Иван Хаџимишев|И. Хаџимишев]], [[Манасиј Лучански|М. Лучански]]{{Br}}''Трет ред'' ''(матуранти):'' [[Јанаки Гелев|Ј. Гелев]], [[Георги Трајчев|Г. Трајчев]], [[Антон Димитров|А. Димитров]], [[Георги Николов|Г. Николов]]]]

Во Солун се запишал во IV клас на [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]], во која го продолжил средното образование. За време на школувањето престојувал во ученичкиот пансион при гимназијата. Според неговите сведоштва, полната пансионска такса изнесувала 15 турски лири, за што учениците добивале сместување, исхрана, облека и обувки. Во своите спомени Трајчев ги опишал и материјалните тешкотии со кои се соочувале семејствата од Македонија при школувањето на своите деца во Солун, наведувајќи дека дел од родителите, особено занаетчиите, биле принудени да земаат заеми со камата за да го финансираат нивното образование.&lt;ref name=&quot;Konstantinova2020&quot;&gt;Константинова, Юра (2020). ''Българите в османския Солун''. Софија: Институт за балканистика со Центар за тракологија при Бугарската академија на науките, стр. 225–226. [https://www.solunbg.org/images/Publikatsii/2020/Osmanskiat_Solun_3-1.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

За време на неговото школување во гимназијата предавале повеќе познати просветни дејци, меѓу кои [[Григор Прличев]], [[Васил К’нчов]] и [[Димитар Матов]]. Во учебната 1888/1889 година Трајчев бил ученик во завршниот, VII клас, кој првично броел 32 ученици. Меѓутоа, дел од нив се откажале од полагањето на завршниот испит, така што матурата ја положиле само тринаесетмина. Трајчев матурирал на [[26 јуни]] [[1889]] година, како припадник на [[Список на матуранти од Солунската машка гимназија#IV генерација (1889)|четвртата генерација матуранти]] на гимназијата. Меѓу неговите соученици што матурирале истата година биле [[Андон Димитров]], [[Панче Васков]] и [[Константин Робев]].&lt;ref name=&quot;Trajchev1930&quot; /&gt;

По завршувањето на гимназијата Трајчев имал намера да го продолжи образованието, но поради недостиг од материјални средства не можел да се запише на високообразовна установа. Наместо тоа, продолжил самостојно да се образува и да ги проширува своите знаења. Истата година започнал да работи како учител во [[Богданци]], каде што ја поминал учебната 1889/1890 година. Со тоа започнала неговата четириесетгодишна просветна дејност.&lt;ref name=&quot;Koviloski2014&quot;&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 83. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

=== Учителска дејност ===
За време на престојот во Богданци започнал да се интересира за опишувањето на населбите, нивната историја и секојдневниот живот на населението. Тогаш го подготвил својот прв патопис, „''Опис на село Богданци (Гевгелиско)''“, објавен во весникот „Новини“ во 1891 година. Со тоа, паралелно со учителската работа, започнала и неговата книжевна и публицистичка дејност.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Ковилоски|first=Славчо|date=2014|title=Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист|url=https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/mk/article/view/440/365|journal=Филолошки студии|volume=12|issue=1|pages=82-92}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:Prilep_Exarchist_school_teachers_1892-1893.JPG|мини|Учителите во Централното машко училиште во Прилеп во 1892/93 година.{{Br}}''Прв ред'': А. П. Стоилов, Ј. Јанчулев, С. Мирчев, [[Козма Ѓоргиев|К. Ѓоргиев]], [[Јордан Бомболов|Ј. Бомболов]], [[Пере Тошев|П. Тошев]], Д. Груев, [[Георги Трајчев|Г. Трајчев]], Н. Смичков{{Br}}''Втор ред'': [[Јордан Поп Костадинов|Ј. Поп Костадинов]], [[Неделко Дамјанов|Н. Дамјанов]], И. Тошев, И. Иванов, Н. Радославов, К. Трифунов, С. Димев, А. Воденичаров]]
Во учебната 1890/1891 година бил назначен за главен учител во [[Кавадарци]], а од следната учебна година работел во [[Прилепско класно училиште|Прилеп]], каде што останал до почетокот на 1895 година. Во овој период се занимавал и со прашања поврзани со наставата, наставните методи и организацијата на училиштата. Во јануари 1895 година во весникот „Новини“ објавил критичка статија за слабиот успех по одделни наставни предмети, во која укажал на недостатоците во наставата и предложил мерки за нивно надминување. Статијата предизвикала остри несогласувања меѓу прилепските учители. Девет негови колеги побарале негово отстранување од училиштето, по што случајот бил разгледуван на вонреден состанок на црковно-училишната општина. Било одлучено Трајчев да го напушти училиштето, со исплата на предвиденото примање до крајот на учебната година. Потоа [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] го назначила за учител во Скопското педагошко училиште.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 86–87. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Во [[Скопје]] работел до завршувањето на учебната 1895/1896 година, по што бил преместен во [[Сер]]. Таму поминал пет учебни години, од 1896/1897 до 1900/1901 година, како учител во Серското педагошко училиште. За време на престојот во Сер продолжил да објавува статии, патописи и прилози за просветното и културното дело. Меѓу нив бил и патописот „''Една прошетка до село Дутли (Серско)''“ од 1897 година, во кој ги опишал природните особености, населението и секојдневниот живот во околината на градот.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot;&gt;Трайчев, Георги (1942). ''Спомени отъ 50-годишниятъ ми юбилей (1891–1941)''. Софија, стр. 12–13. [https://www.strumski.com/books/G_Trajchev_Spomeni.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во учебната 1901/1902 година Трајчев бил назначен за директор на училиштето во [[Дојран]]. Следните четири учебни години, од 1902/1903 до 1905/1906, ја извршувал директорската должност во [[Неврокоп]], а во учебната 1906/1907 година бил директор на училиштето во [[Велес]]. Во учебната 1907/1908 година повторно се вратил во родниот Прилеп, каде што бил управител на прилепските училишта. Во овој период, покрај непосредната наставна работа, учествувал и во управувањето со училишните установи и организацијата на просветната дејност.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;

По [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] од 1908 година, Трајчев преминал на инспекторска должност. Во учебната 1908/1909 година бил училиштен инспектор во Прилепската околија, а во следните две учебни години, 1909/1910 и 1910/1911, ја извршувал истата должност на подрачјето на Охридската епархија. Во учебната 1911/1912 година бил преместен во Дебарската епархија, каде што работел како егзархиски училиштен инспектор. Престојот во [[Дебар]] и во [[Река (област)|Реканската област]] му овозможил непосредно да се запознае со населението, обичаите и културните особености на [[Мијаци]]те. Дел од сознанијата стекнати во овој период подоцна ги искористил при подготовката на својата „Книга за Мијаците“, објавена во 1941 година.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Бужаровски, Дамјан (2022). „Историјата и проверката на фактите: Мијаците во делото на Георги Трајчев“. ''Историја'', год. LVII, бр. 2, стр. 170–171. [https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/11/IST-2022.2.08-Buzarovski-D.-Istorijata-i-proverkata-na-faktite.-Mijacite-vo-deloto-na-Georgi-Trajcev.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Паралелно со просветната работа, Трајчев бил активен и во [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]], во чии редови пристапил во 1896 година. Во револуционерната дејност ги користел псевдонимите '''Вестителов''' и '''Г. Мајков'''. Иако не учествувал непосредно во четничкото движење ниту во [[Илинденско востание|Илинденското востание]] од 1903 година, бил вклучен во организациските активности на револуционерното движење. За време на своето повторно работење во Прилеп, во учебната 1907/1908 година, бил избран за претседател на Прилепскиот околиски револуционерен комитет.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;

=== Емигрирање во Бугарија ===
По [[Балкански војни|Балканските војни]], неговата учителска дејност во Македонија била прекината. Во своите спомени Трајчев наведува дека бил затворан од српските власти и дека по потпишувањето на [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот мировен договор]] во 1913 година бил протеран во Бугарија. Во следните три години работел во земјоделското училиште „Образцов Чифлик“, во близина на градот [[Русе]]. Во 1916 година повторно бил испратен во Македонија, овојпат како секретар во Охридската митрополија. Потоа бил назначен за директор на училиштето во [[Ресен]], а во учебната 1917/1918 година работел како учител во [[Скопје]].&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;

По завршувањето на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] Трајчев се преселил во [[Софија]], каде што ја продолжил својата учителска кариера. Во 1920-тите години работел во IV софиска прогимназија, во која и се пензионирал. Неговото работење во оваа установа е потврдено и на насловната страница на монографијата „Град Прилеп“ од 1925 година, каде што е наведен како учител во IV софиска прогимназија. По четириесет години просветна служба, официјално бил пензиониран на [[15 октомври]] [[1929]] година. Своите искуства од долгогодишната работа ги изложил во книгата „''Спомени од моето 40-годишно учителствување (1889–1929)''“, објавена во 1930 година, која содржи податоци за развојот на училиштата, наставниот кадар и образовните прилики во Македонија.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Академска библиотека на Воената академија „Г. С. Раковски“, Софија. [https://digitlib.rndc.bg/index.php/istoricheska-biblioteka/tsarski-fond/434-grada-prilepa „Градъ Прилепъ“ — библиографски запис], 1925.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во меѓувоениот период Трајчев развил особено интензивна книжевна и публицистичка дејност. Продолжил да објавува статии во весници и списанија, посветувајќи значително внимание на општествено-политичките прашања, историјата на револуционерното движење, просветата и културното минато на Македонија. Во 1923 година ја започнал издавачката едиција „Македонска библиотека“, во чии рамки објавил вкупно тринаесет изданија со историски, географски, етнографски и патописен карактер. Меѓу нив биле „Мариово“ (1923), „Дојран и неговото езеро“ (1923), „Преспа“ (1923), „Преспанското езеро“ (1924), „Старини во Преспа“ (1924), „Град Прилеп“ (1925) и „Принос кон историјата на револуционерното дело во Македонија (Прилепско)“ (1925). Трајчев бил не само автор туку и издавач на овие трудови и лично се грижел за нивното распространување.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 84–85. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

По пензионирањето Трајчев продолжил да пишува и да ја обработува историската и етнографската граѓа што ја собирал во текот на својата долгогодишна работа во Македонија. Во 1930 година ја објавил автобиографската книга „Спомени од моето 40-годишно учителствување (1889–1929)“, која содржи податоци за неговиот живот, за училиштата во кои работел и за состојбите во македонското образование. Во 1933 година го издал трудот „Манастирите во Македонија“, посветен на манастирите и црковното наследство во различни македонски области, а во 1941 година ја објавил „Книга за Мијаците“, во која обработил историски, етнографски, просветни и културни прашања поврзани со Мијачијата.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 85, 89–91. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Иако трајно живеел во Софија, Трајчев повторно го посетил родниот Прилеп за време на Втората светска војна. На 23 мај 1942 година во градот било организирано чествување во негова чест. Настанот бил документиран во неговото издание „Спомени од мојот 50-годишен јубилеј (1891–1941)“, објавено во Софија во 1942 година, кое содржи фотографии од свеченоста, податоци за неговата публицистичка дејност и извадоци од тогашниот печат. Трајчев продолжил да живее во Софија, каде што починал во 1945 година.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 83 и 91. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

== Дела ==
Автор е на повеќе книги:
* ''Мариово''. София. 1923.
* ''Преспанското езеро''. София. 1924.
* ''Градъ Прилеп''. София. 1925.
* ''Приносъ къмъ историята на революционното дело въ Македония (Прилепско)''. София. 1925.
* ''Спомени отъ моето 40 годишно учителство (1889-1929 г.)''. Печатница П. Глушковъ, София. 1930.
* ''Манастирите въ Македония''. София. 1933.
* ''Книга за Мияците''. София. 1941.

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Дејци на ВМОРО]]
[[Категорија:Родени во 1869 година]]
[[Категорија:Учители во Прилепското класно училиште]]
[[Категорија:Починати во 1945 година]]</text>
      <sha1>l7qe1w5k9xfvxci51lopf7j3mqd0ruj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651748</id>
      <parentid>5651747</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T00:10:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26858" sha1="2zxrnhxp4v4j4ljka5uoddldkvjvnqz" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name          = Георги Трајчев
| image         = Георги Трайчев подобрена.jpg
| alt           = 
| caption       = 
| birth_name    = 
| birth_date    = 1869
| birth_place   = [[Прилеп]], [[Османлиска империја]]&lt;br&gt; (денешна [[Македонија]])
| death_date    = {{починал на и возраст|df=yes|1945|||1869||}}
| death_place   = [[Софија]], [[Бугарија]]
| other_names   = 
| occupation    = 
| years_active  = 
| known_for     = 
| notable_works = 
| education     = [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]]
| signature     = Signature of Georgi Traychev.svg
}}
'''Георги Трајчев''' (Прилеп, 1869 – 1945) – просветен деец, [[историчар]], [[публицист]], [[патописец]] и револуционерен деец. По завршувањето на [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската бугарска машка гимназија]] во 1889 година, четириесет години работел како учител, училиштен директор и инспектор во повеќе места во Македонија и Бугарија. Во 1896 година пристапил во [[Тајна македонско-одринска револуционерна организација|ТМОРО]], а во учебната 1907/1908 година бил претседател на Прилепскиот околиски револуционерен комитет. Автор е на повеќе историски, географски и етнографски трудови, меѓу кои „''Град Прилеп''“ (1925), „''Манастирите во Македонија''“ (1933) и „''Книга за Мијаците''“ (1941).

== Биографија ==

=== Ран живот и образование ===
Георги Трајчев е роден на [[2 октомври]] [[1869]] година во [[Прилеп]], тогаш во рамките на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Основното и прогимназиското образование ги завршил во родниот град. Кон крајот на август 1885 година, по завршувањето на прилепската прогимназија, заминал за [[Солун]] за да го продолжи своето школување. Според неговите подоцнежни спомени, истата година од Прилеп за Солун тргнала група од приближно дваесет момчиња и исто толку девојчиња, кои претходно ги завршиле тамошните машка и женска прогимназија. Учениците патувале со запрежни коли до железничката станица во [[Градско]], од каде што го продолжиле патувањето со воз до Солун.&lt;ref name=&quot;Trajchev1930&quot;&gt;Трайчев, Георги (1930). „Единъ споменъ за Солунската българска мъжка гимназия „Св. Кирилъ и Методий““. ''Илюстрация Илинденъ'', год. III, кн. 2 (22), Софија, стр. 1–3. [https://macedonia.kroraina.com/podporuchik/il_il/illustration_ilinden_year_3_issue_2.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;[[Податотека:Bulgarian_high_school_in_Solun_teachers_and_students.JPG|лево|мини|Четврта генерација на матуранти во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската гимназија]] во учебната 1888/89 год.{{Br}}''Прв ред'' ''(учители)'': [[Јероним Буфети|Ј. Буфети]], [[Благој Димитров|Б. Димитров]], [[Григор Прличев|Г. Прличев]], [[Димитар Матов|Д. Матов]], [[Никола Начов|Н. Начов]], [[Димитар Хаџииванов|Д. Хаџииванов]], [[Васил К’нчов|В. К’нчов]], [[Едхем ефенди|Е. ефенди]]{{Br}}''Втор ред'' ''(матуранти):'' [[Никола Зарзев|Н. Зарзев]], [[Константин Робев|К. Робев]], [[Никола Апостолов|Н. Апостолов]], [[Панче Васков|П. Васков]], [[Димитар Поптомов|Д. Поптомов]], [[Јаким Игнатиев|Ј. Игнатиев]], [[Иван Хаџимишев|И. Хаџимишев]], [[Манасиј Лучански|М. Лучански]]{{Br}}''Трет ред'' ''(матуранти):'' [[Јанаки Гелев|Ј. Гелев]], [[Георги Трајчев|Г. Трајчев]], [[Антон Димитров|А. Димитров]], [[Георги Николов|Г. Николов]]]]

Во Солун се запишал во IV клас на [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]], во која го продолжил средното образование. За време на школувањето престојувал во ученичкиот пансион при гимназијата. Според неговите сведоштва, полната пансионска такса изнесувала 15 турски лири, за што учениците добивале сместување, исхрана, облека и обувки. Во своите спомени Трајчев ги опишал и материјалните тешкотии со кои се соочувале семејствата од Македонија при школувањето на своите деца во Солун, наведувајќи дека дел од родителите, особено занаетчиите, биле принудени да земаат заеми со камата за да го финансираат нивното образование.&lt;ref name=&quot;Konstantinova2020&quot;&gt;Константинова, Юра (2020). ''Българите в османския Солун''. Софија: Институт за балканистика со Центар за тракологија при Бугарската академија на науките, стр. 225–226. [https://www.solunbg.org/images/Publikatsii/2020/Osmanskiat_Solun_3-1.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

За време на неговото школување во гимназијата предавале повеќе познати просветни дејци, меѓу кои [[Григор Прличев]], [[Васил К’нчов]] и [[Димитар Матов]]. Во учебната 1888/1889 година Трајчев бил ученик во завршниот, VII клас, кој првично броел 32 ученици. Меѓутоа, дел од нив се откажале од полагањето на завршниот испит, така што матурата ја положиле само тринаесетмина. Трајчев матурирал на [[26 јуни]] [[1889]] година, како припадник на [[Список на матуранти од Солунската машка гимназија#IV генерација (1889)|четвртата генерација матуранти]] на гимназијата. Меѓу неговите соученици што матурирале истата година биле [[Андон Димитров]], [[Панче Васков]] и [[Константин Робев]].&lt;ref name=&quot;Trajchev1930&quot; /&gt;

По завршувањето на гимназијата Трајчев имал намера да го продолжи образованието, но поради недостиг од материјални средства не можел да се запише на високообразовна установа. Наместо тоа, продолжил самостојно да се образува и да ги проширува своите знаења. Истата година започнал да работи како учител во [[Богданци]], каде што ја поминал учебната 1889/1890 година. Со тоа започнала неговата четириесетгодишна просветна дејност.&lt;ref name=&quot;Koviloski2014&quot;&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 83. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

=== Учителска дејност ===
За време на престојот во Богданци започнал да се интересира за опишувањето на населбите, нивната историја и секојдневниот живот на населението. Тогаш го подготвил својот прв патопис, „''Опис на село Богданци (Гевгелиско)''“, објавен во весникот „Новини“ во 1891 година. Со тоа, паралелно со учителската работа, започнала и неговата книжевна и публицистичка дејност.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Ковилоски|first=Славчо|date=2014|title=Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист|url=https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/mk/article/view/440/365|journal=Филолошки студии|volume=12|issue=1|pages=82-92}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:Prilep_Exarchist_school_teachers_1892-1893.JPG|мини|Учителите во Централното машко училиште во Прилеп во 1892/93 година.{{Br}}''Прв ред'': А. П. Стоилов, Ј. Јанчулев, С. Мирчев, [[Козма Ѓоргиев|К. Ѓоргиев]], [[Јордан Бомболов|Ј. Бомболов]], [[Пере Тошев|П. Тошев]], Д. Груев, [[Георги Трајчев|Г. Трајчев]], Н. Смичков{{Br}}''Втор ред'': [[Јордан Поп Костадинов|Ј. Поп Костадинов]], [[Неделко Дамјанов|Н. Дамјанов]], И. Тошев, И. Иванов, Н. Радославов, К. Трифунов, С. Димев, А. Воденичаров]]
Во учебната 1890/1891 година бил назначен за главен учител во [[Кавадарци]], а од следната учебна година работел во [[Прилепско класно училиште|Прилеп]], каде што останал до почетокот на 1895 година. Во овој период се занимавал и со прашања поврзани со наставата, наставните методи и организацијата на училиштата. Во јануари 1895 година во весникот „Новини“ објавил критичка статија за слабиот успех по одделни наставни предмети, во која укажал на недостатоците во наставата и предложил мерки за нивно надминување. Статијата предизвикала остри несогласувања меѓу прилепските учители. Девет негови колеги побарале негово отстранување од училиштето, по што случајот бил разгледуван на вонреден состанок на црковно-училишната општина. Било одлучено Трајчев да го напушти училиштето, со исплата на предвиденото примање до крајот на учебната година. Потоа [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] го назначила за учител во Скопското педагошко училиште.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 86–87. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Во [[Скопје]] работел до завршувањето на учебната 1895/1896 година, по што бил преместен во [[Сер]]. Таму поминал пет учебни години, од 1896/1897 до 1900/1901 година, како учител во Серското педагошко училиште. За време на престојот во Сер продолжил да објавува статии, патописи и прилози за просветното и културното дело. Меѓу нив бил и патописот „''Една прошетка до село Дутли (Серско)''“ од 1897 година, во кој ги опишал природните особености, населението и секојдневниот живот во околината на градот.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot;&gt;Трайчев, Георги (1942). ''Спомени отъ 50-годишниятъ ми юбилей (1891–1941)''. Софија, стр. 12–13. [https://www.strumski.com/books/G_Trajchev_Spomeni.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во учебната 1901/1902 година Трајчев бил назначен за директор на училиштето во [[Дојран]]. Следните четири учебни години, од 1902/1903 до 1905/1906, ја извршувал директорската должност во [[Неврокоп]], а во учебната 1906/1907 година бил директор на училиштето во [[Велес]]. Во учебната 1907/1908 година повторно се вратил во родниот Прилеп, каде што бил управител на прилепските училишта. Во овој период, покрај непосредната наставна работа, учествувал и во управувањето со училишните установи и организацијата на просветната дејност.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;

По [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] од 1908 година, Трајчев преминал на инспекторска должност. Во учебната 1908/1909 година бил училиштен инспектор во Прилепската околија, а во следните две учебни години, 1909/1910 и 1910/1911, ја извршувал истата должност на подрачјето на Охридската епархија. Во учебната 1911/1912 година бил преместен во Дебарската епархија, каде што работел како егзархиски училиштен инспектор. Престојот во [[Дебар]] и во [[Река (област)|Реканската област]] му овозможил непосредно да се запознае со населението, обичаите и културните особености на [[Мијаци]]те. Дел од сознанијата стекнати во овој период подоцна ги искористил при подготовката на својата „Книга за Мијаците“, објавена во 1941 година.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Бужаровски, Дамјан (2022). „Историјата и проверката на фактите: Мијаците во делото на Георги Трајчев“. ''Историја'', год. LVII, бр. 2, стр. 170–171. [https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/11/IST-2022.2.08-Buzarovski-D.-Istorijata-i-proverkata-na-faktite.-Mijacite-vo-deloto-na-Georgi-Trajcev.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Паралелно со просветната работа, Трајчев бил активен и во [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]], во чии редови пристапил во 1896 година. Во револуционерната дејност ги користел псевдонимите '''Вестителов''' и '''Г. Мајков'''. Иако не учествувал непосредно во четничкото движење ниту во [[Илинденско востание|Илинденското востание]] од 1903 година, бил вклучен во организациските активности на револуционерното движење. За време на своето повторно работење во Прилеп, во учебната 1907/1908 година, бил избран за претседател на Прилепскиот околиски револуционерен комитет.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;

=== Емигрирање во Бугарија ===
По [[Балкански војни|Балканските војни]], неговата учителска дејност во Македонија била прекината. Во своите спомени Трајчев наведува дека бил затворан од српските власти и дека по потпишувањето на [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот мировен договор]] во 1913 година бил протеран во Бугарија. Во следните три години работел во земјоделското училиште „Образцов Чифлик“, во близина на градот [[Русе]]. Во 1916 година повторно бил испратен во Македонија, овојпат како секретар во Охридската митрополија. Потоа бил назначен за директор на училиштето во [[Ресен]], а во учебната 1917/1918 година работел како учител во [[Скопје]].&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;

По завршувањето на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] Трајчев се преселил во [[Софија]], каде што ја продолжил својата учителска кариера. Во 1920-тите години работел во IV софиска прогимназија, во која и се пензионирал. Неговото работење во оваа установа е потврдено и на насловната страница на монографијата „Град Прилеп“ од 1925 година, каде што е наведен како учител во IV софиска прогимназија. По четириесет години просветна служба, официјално бил пензиониран на [[15 октомври]] [[1929]] година. Своите искуства од долгогодишната работа ги изложил во книгата „''Спомени од моето 40-годишно учителствување (1889–1929)''“, објавена во 1930 година, која содржи податоци за развојот на училиштата, наставниот кадар и образовните прилики во Македонија.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Академска библиотека на Воената академија „Г. С. Раковски“, Софија. [https://digitlib.rndc.bg/index.php/istoricheska-biblioteka/tsarski-fond/434-grada-prilepa „Градъ Прилепъ“ — библиографски запис], 1925.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во меѓувоениот период Трајчев развил особено интензивна книжевна и публицистичка дејност. Продолжил да објавува статии во весници и списанија, посветувајќи значително внимание на општествено-политичките прашања, историјата на револуционерното движење, просветата и културното минато на Македонија. Во 1923 година ја започнал издавачката едиција „Македонска библиотека“, во чии рамки објавил вкупно тринаесет изданија со историски, географски, етнографски и патописен карактер. Меѓу нив биле „Мариово“ (1923), „Дојран и неговото езеро“ (1923), „Преспа“ (1923), „Преспанското езеро“ (1924), „Старини во Преспа“ (1924), „Град Прилеп“ (1925) и „Принос кон историјата на револуционерното дело во Македонија (Прилепско)“ (1925). Трајчев бил не само автор туку и издавач на овие трудови и лично се грижел за нивното распространување.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 84–85. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

По пензионирањето Трајчев продолжил да пишува и да ја обработува историската и етнографската граѓа што ја собирал во текот на својата долгогодишна работа во Македонија. Во 1930 година ја објавил автобиографската книга „Спомени од моето 40-годишно учителствување (1889–1929)“, која содржи податоци за неговиот живот, за училиштата во кои работел и за состојбите во македонското образование. Во 1933 година го издал трудот „Манастирите во Македонија“, посветен на манастирите и црковното наследство во различни македонски области, а во 1941 година ја објавил „Книга за Мијаците“, во која обработил историски, етнографски, просветни и културни прашања поврзани со Мијачијата.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 85, 89–91. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Иако трајно живеел во Софија, Трајчев повторно го посетил родниот Прилеп за време на Втората светска војна. На 23 мај 1942 година во градот било организирано чествување во негова чест. Настанот бил документиран во неговото издание „Спомени од мојот 50-годишен јубилеј (1891–1941)“, објавено во Софија во 1942 година, кое содржи фотографии од свеченоста, податоци за неговата публицистичка дејност и извадоци од тогашниот печат. Трајчев продолжил да живее во Софија, каде што починал во 1945 година.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 83 и 91. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

== Дела ==
Автор е на повеќе книги:
* ''Мариово''. София. 1923.
* ''Преспанското езеро''. София. 1924.
* ''Градъ Прилеп''. София. 1925.
* ''Приносъ къмъ историята на революционното дело въ Македония (Прилепско)''. София. 1925.
* ''Спомени отъ моето 40 годишно учителство (1889-1929 г.)''. Печатница П. Глушковъ, София. 1930.
* ''Манастирите въ Македония''. София. 1933.
* ''Книга за Мияците''. София. 1941.

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Дејци на ВМОРО]]
[[Категорија:Родени во 1869 година]]
[[Категорија:Учители во Прилепското класно училиште]]
[[Категорија:Починати во 1945 година]]</text>
      <sha1>2zxrnhxp4v4j4ljka5uoddldkvjvnqz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651749</id>
      <parentid>5651748</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T00:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ран живот и образование */</comment>
      <origin>5651749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26911" sha1="a1y859ubao426el8sjl4k2v1oz3xjww" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name          = Георги Трајчев
| image         = Георги Трайчев подобрена.jpg
| alt           = 
| caption       = 
| birth_name    = 
| birth_date    = 1869
| birth_place   = [[Прилеп]], [[Османлиска империја]]&lt;br&gt; (денешна [[Македонија]])
| death_date    = {{починал на и возраст|df=yes|1945|||1869||}}
| death_place   = [[Софија]], [[Бугарија]]
| other_names   = 
| occupation    = 
| years_active  = 
| known_for     = 
| notable_works = 
| education     = [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]]
| signature     = Signature of Georgi Traychev.svg
}}
'''Георги Трајчев''' (Прилеп, 1869 – 1945) – просветен деец, [[историчар]], [[публицист]], [[патописец]] и револуционерен деец. По завршувањето на [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската бугарска машка гимназија]] во 1889 година, четириесет години работел како учител, училиштен директор и инспектор во повеќе места во Македонија и Бугарија. Во 1896 година пристапил во [[Тајна македонско-одринска револуционерна организација|ТМОРО]], а во учебната 1907/1908 година бил претседател на Прилепскиот околиски револуционерен комитет. Автор е на повеќе историски, географски и етнографски трудови, меѓу кои „''Град Прилеп''“ (1925), „''Манастирите во Македонија''“ (1933) и „''Книга за Мијаците''“ (1941).

== Биографија ==

=== Ран живот и образование ===
Георги Трајчев е роден на [[2 октомври]] [[1869]] година во [[Прилеп]], тогаш во рамките на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Основното и прогимназиското образование ги завршил во родниот град. Кон крајот на август 1885 година, по завршувањето на [[Прилепско класно училиште|прилепската прогимназија]], заминал за [[Солун]] за да го продолжи своето школување. Според неговите подоцнежни спомени, истата година од Прилеп за Солун тргнала група од приближно дваесет момчиња и исто толку девојчиња, кои претходно ги завршиле тамошните машка и женска прогимназија. Учениците патувале со запрежни коли до железничката станица во [[Градско]], од каде што го продолжиле патувањето со воз до Солун.&lt;ref name=&quot;Trajchev1930&quot;&gt;Трайчев, Георги (1930). „Единъ споменъ за Солунската българска мъжка гимназия „Св. Кирилъ и Методий““. ''Илюстрация Илинденъ'', год. III, кн. 2 (22), Софија, стр. 1–3. [https://macedonia.kroraina.com/podporuchik/il_il/illustration_ilinden_year_3_issue_2.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;[[Податотека:Bulgarian_high_school_in_Solun_teachers_and_students.JPG|лево|мини|Четврта генерација на матуранти во [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската гимназија]] во учебната 1888/89 год.{{Br}}''Прв ред'' ''(учители)'': [[Јероним Буфети|Ј. Буфети]], [[Благој Димитров|Б. Димитров]], [[Григор Прличев|Г. Прличев]], [[Димитар Матов|Д. Матов]], [[Никола Начов|Н. Начов]], [[Димитар Хаџииванов|Д. Хаџииванов]], [[Васил К’нчов|В. К’нчов]], [[Едхем ефенди|Е. ефенди]]{{Br}}''Втор ред'' ''(матуранти):'' [[Никола Зарзев|Н. Зарзев]], [[Константин Робев|К. Робев]], [[Никола Апостолов|Н. Апостолов]], [[Панче Васков|П. Васков]], [[Димитар Поптомов|Д. Поптомов]], [[Јаким Игнатиев|Ј. Игнатиев]], [[Иван Хаџимишев|И. Хаџимишев]], [[Манасиј Лучански|М. Лучански]]{{Br}}''Трет ред'' ''(матуранти):'' [[Јанаки Гелев|Ј. Гелев]], [[Георги Трајчев|Г. Трајчев]], [[Антон Димитров|А. Димитров]], [[Георги Николов|Г. Николов]]]]

Во Солун се запишал во IV клас на [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“]], во која го продолжил средното образование. За време на школувањето престојувал во ученичкиот пансион при гимназијата. Според неговите сведоштва, полната пансионска такса изнесувала 15 турски лири, за што учениците добивале сместување, исхрана, облека и обувки. Во своите спомени Трајчев ги опишал и материјалните тешкотии со кои се соочувале семејствата од Македонија при школувањето на своите деца во Солун, наведувајќи дека дел од родителите, особено занаетчиите, биле принудени да земаат заеми со камата за да го финансираат нивното образование.&lt;ref name=&quot;Konstantinova2020&quot;&gt;Константинова, Юра (2020). ''Българите в османския Солун''. Софија: Институт за балканистика со Центар за тракологија при Бугарската академија на науките, стр. 225–226. [https://www.solunbg.org/images/Publikatsii/2020/Osmanskiat_Solun_3-1.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

За време на неговото школување во гимназијата предавале повеќе познати просветни дејци, меѓу кои [[Григор Прличев]], [[Васил К’нчов]] и [[Димитар Матов]]. Во учебната 1888/1889 година Трајчев бил ученик во завршниот, VII клас, кој првично броел 32 ученици. Меѓутоа, дел од нив се откажале од полагањето на завршниот испит, така што матурата ја положиле само тринаесетмина. Трајчев матурирал на [[26 јуни]] [[1889]] година, како припадник на [[Список на матуранти од Солунската машка гимназија#IV генерација (1889)|четвртата генерација матуранти]] на гимназијата. Меѓу неговите соученици што матурирале истата година биле [[Андон Димитров]], [[Панче Васков]] и [[Константин Робев]].&lt;ref name=&quot;Trajchev1930&quot; /&gt;

По завршувањето на гимназијата Трајчев имал намера да го продолжи образованието, но поради недостиг од материјални средства не можел да се запише на високообразовна установа. Наместо тоа, продолжил самостојно да се образува и да ги проширува своите знаења. Истата година започнал да работи како учител во [[Богданци]], каде што ја поминал учебната 1889/1890 година. Со тоа започнала неговата четириесетгодишна просветна дејност.&lt;ref name=&quot;Koviloski2014&quot;&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 83. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

=== Учителска дејност ===
За време на престојот во Богданци започнал да се интересира за опишувањето на населбите, нивната историја и секојдневниот живот на населението. Тогаш го подготвил својот прв патопис, „''Опис на село Богданци (Гевгелиско)''“, објавен во весникот „Новини“ во 1891 година. Со тоа, паралелно со учителската работа, започнала и неговата книжевна и публицистичка дејност.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Ковилоски|first=Славчо|date=2014|title=Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист|url=https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/mk/article/view/440/365|journal=Филолошки студии|volume=12|issue=1|pages=82-92}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:Prilep_Exarchist_school_teachers_1892-1893.JPG|мини|Учителите во Централното машко училиште во Прилеп во 1892/93 година.{{Br}}''Прв ред'': А. П. Стоилов, Ј. Јанчулев, С. Мирчев, [[Козма Ѓоргиев|К. Ѓоргиев]], [[Јордан Бомболов|Ј. Бомболов]], [[Пере Тошев|П. Тошев]], Д. Груев, [[Георги Трајчев|Г. Трајчев]], Н. Смичков{{Br}}''Втор ред'': [[Јордан Поп Костадинов|Ј. Поп Костадинов]], [[Неделко Дамјанов|Н. Дамјанов]], И. Тошев, И. Иванов, Н. Радославов, К. Трифунов, С. Димев, А. Воденичаров]]
Во учебната 1890/1891 година бил назначен за главен учител во [[Кавадарци]], а од следната учебна година работел во [[Прилепско класно училиште|Прилеп]], каде што останал до почетокот на 1895 година. Во овој период се занимавал и со прашања поврзани со наставата, наставните методи и организацијата на училиштата. Во јануари 1895 година во весникот „Новини“ објавил критичка статија за слабиот успех по одделни наставни предмети, во која укажал на недостатоците во наставата и предложил мерки за нивно надминување. Статијата предизвикала остри несогласувања меѓу прилепските учители. Девет негови колеги побарале негово отстранување од училиштето, по што случајот бил разгледуван на вонреден состанок на црковно-училишната општина. Било одлучено Трајчев да го напушти училиштето, со исплата на предвиденото примање до крајот на учебната година. Потоа [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] го назначила за учител во Скопското педагошко училиште.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 86–87. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Во [[Скопје]] работел до завршувањето на учебната 1895/1896 година, по што бил преместен во [[Сер]]. Таму поминал пет учебни години, од 1896/1897 до 1900/1901 година, како учител во Серското педагошко училиште. За време на престојот во Сер продолжил да објавува статии, патописи и прилози за просветното и културното дело. Меѓу нив бил и патописот „''Една прошетка до село Дутли (Серско)''“ од 1897 година, во кој ги опишал природните особености, населението и секојдневниот живот во околината на градот.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot;&gt;Трайчев, Георги (1942). ''Спомени отъ 50-годишниятъ ми юбилей (1891–1941)''. Софија, стр. 12–13. [https://www.strumski.com/books/G_Trajchev_Spomeni.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во учебната 1901/1902 година Трајчев бил назначен за директор на училиштето во [[Дојран]]. Следните четири учебни години, од 1902/1903 до 1905/1906, ја извршувал директорската должност во [[Неврокоп]], а во учебната 1906/1907 година бил директор на училиштето во [[Велес]]. Во учебната 1907/1908 година повторно се вратил во родниот Прилеп, каде што бил управител на прилепските училишта. Во овој период, покрај непосредната наставна работа, учествувал и во управувањето со училишните установи и организацијата на просветната дејност.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;

По [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] од 1908 година, Трајчев преминал на инспекторска должност. Во учебната 1908/1909 година бил училиштен инспектор во Прилепската околија, а во следните две учебни години, 1909/1910 и 1910/1911, ја извршувал истата должност на подрачјето на Охридската епархија. Во учебната 1911/1912 година бил преместен во Дебарската епархија, каде што работел како егзархиски училиштен инспектор. Престојот во [[Дебар]] и во [[Река (област)|Реканската област]] му овозможил непосредно да се запознае со населението, обичаите и културните особености на [[Мијаци]]те. Дел од сознанијата стекнати во овој период подоцна ги искористил при подготовката на својата „Книга за Мијаците“, објавена во 1941 година.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Бужаровски, Дамјан (2022). „Историјата и проверката на фактите: Мијаците во делото на Георги Трајчев“. ''Историја'', год. LVII, бр. 2, стр. 170–171. [https://www.zirm.mk/wp-content/uploads/2022/11/IST-2022.2.08-Buzarovski-D.-Istorijata-i-proverkata-na-faktite.-Mijacite-vo-deloto-na-Georgi-Trajcev.pdf Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Паралелно со просветната работа, Трајчев бил активен и во [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]], во чии редови пристапил во 1896 година. Во револуционерната дејност ги користел псевдонимите '''Вестителов''' и '''Г. Мајков'''. Иако не учествувал непосредно во четничкото движење ниту во [[Илинденско востание|Илинденското востание]] од 1903 година, бил вклучен во организациските активности на револуционерното движење. За време на своето повторно работење во Прилеп, во учебната 1907/1908 година, бил избран за претседател на Прилепскиот околиски револуционерен комитет.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;

=== Емигрирање во Бугарија ===
По [[Балкански војни|Балканските војни]], неговата учителска дејност во Македонија била прекината. Во своите спомени Трајчев наведува дека бил затворан од српските власти и дека по потпишувањето на [[Букурешки договор (1913)|Букурешкиот мировен договор]] во 1913 година бил протеран во Бугарија. Во следните три години работел во земјоделското училиште „Образцов Чифлик“, во близина на градот [[Русе]]. Во 1916 година повторно бил испратен во Македонија, овојпат како секретар во Охридската митрополија. Потоа бил назначен за директор на училиштето во [[Ресен]], а во учебната 1917/1918 година работел како учител во [[Скопје]].&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;

По завршувањето на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] Трајчев се преселил во [[Софија]], каде што ја продолжил својата учителска кариера. Во 1920-тите години работел во IV софиска прогимназија, во која и се пензионирал. Неговото работење во оваа установа е потврдено и на насловната страница на монографијата „Град Прилеп“ од 1925 година, каде што е наведен како учител во IV софиска прогимназија. По четириесет години просветна служба, официјално бил пензиониран на [[15 октомври]] [[1929]] година. Своите искуства од долгогодишната работа ги изложил во книгата „''Спомени од моето 40-годишно учителствување (1889–1929)''“, објавена во 1930 година, која содржи податоци за развојот на училиштата, наставниот кадар и образовните прилики во Македонија.&lt;ref name=&quot;Trajchev1942&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Академска библиотека на Воената академија „Г. С. Раковски“, Софија. [https://digitlib.rndc.bg/index.php/istoricheska-biblioteka/tsarski-fond/434-grada-prilepa „Градъ Прилепъ“ — библиографски запис], 1925.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во меѓувоениот период Трајчев развил особено интензивна книжевна и публицистичка дејност. Продолжил да објавува статии во весници и списанија, посветувајќи значително внимание на општествено-политичките прашања, историјата на револуционерното движење, просветата и културното минато на Македонија. Во 1923 година ја започнал издавачката едиција „Македонска библиотека“, во чии рамки објавил вкупно тринаесет изданија со историски, географски, етнографски и патописен карактер. Меѓу нив биле „Мариово“ (1923), „Дојран и неговото езеро“ (1923), „Преспа“ (1923), „Преспанското езеро“ (1924), „Старини во Преспа“ (1924), „Град Прилеп“ (1925) и „Принос кон историјата на револуционерното дело во Македонија (Прилепско)“ (1925). Трајчев бил не само автор туку и издавач на овие трудови и лично се грижел за нивното распространување.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 84–85. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

По пензионирањето Трајчев продолжил да пишува и да ја обработува историската и етнографската граѓа што ја собирал во текот на својата долгогодишна работа во Македонија. Во 1930 година ја објавил автобиографската книга „Спомени од моето 40-годишно учителствување (1889–1929)“, која содржи податоци за неговиот живот, за училиштата во кои работел и за состојбите во македонското образование. Во 1933 година го издал трудот „Манастирите во Македонија“, посветен на манастирите и црковното наследство во различни македонски области, а во 1941 година ја објавил „Книга за Мијаците“, во која обработил историски, етнографски, просветни и културни прашања поврзани со Мијачијата.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 85, 89–91. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

Иако трајно живеел во Софија, Трајчев повторно го посетил родниот Прилеп за време на Втората светска војна. На 23 мај 1942 година во градот било организирано чествување во негова чест. Настанот бил документиран во неговото издание „Спомени од мојот 50-годишен јубилеј (1891–1941)“, објавено во Софија во 1942 година, кое содржи фотографии од свеченоста, податоци за неговата публицистичка дејност и извадоци од тогашниот печат. Трајчев продолжил да живее во Софија, каде што починал во 1945 година.&lt;ref&gt;Ковилоски, Славчо (2014). „Георги Трајчев како просветен деец, книжевник и публицист“. ''Филолошки студии'', бр. 1, стр. 83 и 91. [https://journals.ukim.mk/index.php/philologicalstudies/en/article/download/440/365/895 Целосен текст (PDF)].&lt;/ref&gt;

== Дела ==
Автор е на повеќе книги:
* ''Мариово''. София. 1923.
* ''Преспанското езеро''. София. 1924.
* ''Градъ Прилеп''. София. 1925.
* ''Приносъ къмъ историята на революционното дело въ Македония (Прилепско)''. София. 1925.
* ''Спомени отъ моето 40 годишно учителство (1889-1929 г.)''. Печатница П. Глушковъ, София. 1930.
* ''Манастирите въ Македония''. София. 1933.
* ''Книга за Мияците''. София. 1941.

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Дејци на ВМОРО]]
[[Категорија:Родени во 1869 година]]
[[Категорија:Учители во Прилепското класно училиште]]
[[Категорија:Починати во 1945 година]]</text>
      <sha1>a1y859ubao426el8sjl4k2v1oz3xjww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Велике Лашче</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1388929</id>
    <revision>
      <id>5651639</id>
      <parentid>5524426</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T17:07:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PetarM</username>
        <id>13136</id>
      </contributor>
      <comment>+ фото</comment>
      <origin>5651639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5641" sha1="be8wilc59bpo4vjhugp774tbwb47nf4" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|official_name          = Велике Лашче
|image_skyline          = Velike Lašče, panorama (Slovenija, 2025).jpg
|imagesize              = 250px
|image_caption          =
|dot_x =  |dot_y =
||pushpin_map           = Словенија
|pushpin_label_position = top
|pushpin_map_caption    = Location in Slovenia
|subdivision_type       = Држава
|subdivision_name       = [[File:Flag of Slovenia.svg|25px]] [[Словенија]]
|subdivision_type1      = Регион
|subdivision_name1      = [[Долењска]]
|subdivision_type2      = [[Статистички региони во Словенија]]
|subdivision_name2      = [[Среднословенечки статистички регион|Среднословенечки]]
|subdivision_type3      = [[Општини во Словенија|Општини]]
|subdivision_name3      = [[Велике Лашче (општина)|Велике Лашче]]
|area_total_km2           = 6.0
|population_as_of               = 2012
|population_footnotes           =
|population_note                =
|population_total               = 724
|population_blank1_title        =Ethnicities
|population_blank1              =
|population_blank2_title        =
|population_blank2              =
|population_density_blank1_km2 =
|population_density_blank1_sq_mi =
|coordinates            = {{coord|45|50|10.67|N|14|38|15.89|E|region:SI|display=inline,title}}
|elevation_footnotes    =
|elevation_m            = 526.5
|postal_code            = 1315 Velike Lašče
|footnotes              = &lt;ref&gt;[http://www.stat.si/eng/index.asp Statistical Office of the Republic of Slovenia]&lt;/ref&gt;}}
'''Велике Лашче''' — град во [[Словенија]]. Тој е седиште на [[општина Велике Лашче]]. Тој е дел од традиционалниот регион [[Долењска]] и сега е вклучен во [[Среднословенечки статистички регион|Среднословенечкиот статистички регион]].

== Име ==
Името ''Велике Лашче'' го разликува градот од соседното село ''Мале Лашче''. Името на населбите за прв пат било потврдено во пишани извори во 1145 година како ''Ласис'' (и како ''Ласиса'' во 1251 година, и ''Ласич'' во 1256 година). Средновековните транскрипции укажуваат дека името првично било ''*Lašiče'', акузативна множинска форма на [[Патроним|патронимот]] ''Лашиќ'', изведено од името ''Лах'' - со што се означува „местото каде што живеат луѓето од Лах“. Името ''Лах'' е изведено од ''влашкиот јазик'' и првично се однесувало на романизираното [[Келти|келтско]] население, а подоцна и на говорниците [[Романски јазици|на романски јазици]], вклучувајќи ги Италијанците и Ускоците.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Etimološki slovar slovenskih zemljepisnih imen|last=Snoj|first=Marko|date=2009|publisher=Modrijan|location=Ljubljana|page=227}}&lt;/ref&gt; Во минатото, германското име било ''Грослашиц''.

== Црква ==
Парохиската црква во населбата е посветена на [[Рождество на Пресвета Богородица|Рождеството на Пресвета Богородица]] и припаѓа на [[Љубљанска надбискупија|Љубљанската надбискупија]]. Тоа е голема неороманска црква изградена откако оригиналната зграда од 13 век била уништена од пожар во 1856 година. Нејзината двојна [[камбанарија]] е доминантна знаменитост.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://eid.gov.si/#!/enota/2639|title=Velike Lašče - Cerkev Marijinega rojstva|work=Register kulturne dediščine|publisher=Republika Slovenija, Ministrstvo za kulturo|accessdate=February 10, 2025}}&lt;/ref&gt; Пред црквата се наоѓа [[обелиск]] споменик на [[Фран Левстик]], подигнат во 1889 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://eid.gov.si/#!/enota/26271|title=Velike Lašče - Spomenik Franu Levstiku|work=Register kulturne dediščine|publisher=Republika Slovenija, Ministrstvo za kulturo|accessdate=February 10, 2025}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

{{Ризница-ред|Велике Лашче}}
* [https://www.geopedia.world/#T12_L362_F2473:1871_x1630019.9903909368_y5754065.060890829_s15_b2345 Велике Лашче на Геопедија]
* [http://www.velike-lasce.si/ Велике Лашче општинска интернет страница]
[[Категорија:Страници со повеќеделни слики во автоматски размер]]
[[Категорија:Координати на Википодатоците]]
[[Категорија:Градови во Словенија]]
[[Категорија:Општина Велике Лашче]]{{Велике Лашче}}</text>
      <sha1>be8wilc59bpo4vjhugp774tbwb47nf4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Црква „Св. Ѓорѓи“ - Златоград</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1395021</id>
    <revision>
      <id>5651700</id>
      <parentid>5588022</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T21:07:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpectralWiz</username>
        <id>106165</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11946" sha1="cgs86e6q32vjjr9u2my6ukdzf6b0k0g" xml:space="preserve">{{Инфокутија Црква
| icon                   =
| icon_width             =
| icon_alt               =
| name                   = Свети Ѓорѓи
| fullname               = 
| other name             = 
| native_name            = Свети Георги
| native_name_lang       = bg
| image                  = 20100213 Zlatograd Orthodox Church.jpg
| image_size             = 
| alt                    = 
| caption                = Поглед на црквата
| pushpin map            = 
| pushpin label position = 
| pushpin map alt        = 
| pushpin mapsize        = 
| relief                 = 
| map caption            = 
| coordinates            = {{coord|41.3864|25.0875|type:landmark_region:BG|display=inline,title}}
| osgraw                 = &lt;!--  TEXT --&gt;
| osgridref              = &lt;!-- {{gbmappingsmall| TEXT}} --&gt;
| location               = [[Златоград]]
| country                = [[Бугарија]]

| denomination           = [[Бугарска православна црква]]
| previous denomination  = 
| tradition              =
| religious institute    = &lt;!-- Can be substituted with 'religious order'--&gt;
| churchmanship          = 
| membership             = 
| attendance             = 
| website                = &lt;!-- {{URL| example.com}} --&gt;

| former name            = 
| bull date              = 
| founded date           = &lt;!-- {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} - but see note below --&gt;
| founder                = 
| dedication             = 
| dedicated date         = 
| consecrated date       = 
| cult                   = 
| relics                 = 
| events                 = 
| past bishop            = 
| people                 =

| status                 = 
| functional status      = 
| heritage designation   = 
| designated date        = 
| architect              = 
| architectural type     = псевдобазилика
| style                  = 
| years built            = 1871
| groundbreaking         = 
| completed date         = 
| construction cost      = 
| closed date            = 
| demolished date        =

| capacity               = 
| length                 = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| width                  = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| width nave             = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| height                 = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| diameter               = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| other dimensions       = 
| floor count            = 
| floor area             = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| dome quantity          = 
| dome height outer      = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| dome height inner      = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| dome dia outer         = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| dome dia inner         = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| spire quantity         = 
| spire height           = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| materials              = 
| bells                  = 
| bells hung             = 
| bell weight            = &lt;!-- {{long ton|0| }} --&gt;

| parish                 = 
| benefice               =
| deanery                = 
| archdeaconry           = 
| episcopalarea          = Смољанско
| archdiocese            = 
| metropolis             = 
| diocese                = [[Пловдивска епархија|Пловдивска]]
| province               = 
| presbytery             = 
| synod                  = 
| circuit                = 
| district               = 
| division               = 
| subdivision            =

| archbishop             = 
| bishop                 = 
| auxiliary bishop       =
| cardinal protector     =
| abbot                  = 
| prior                  = 
| subprior               = 
| exarch                 = 
| provost-rector         = 
| provost                = 
| viceprovost            = 
| rector                 = 
| vicar                  = 
| dean                   = 
| subdean                = 
| archpriest             = 
| precentor              = 
| succentor              = 
| chancellor             = 
| canonchancellor        = 
| canon                  = 
| canonpastor            = 
| canonmissioner         = 
| canontreasurer         = 
| prebendary             = 
| priestincharge         = 
| priest                 = 
| asstpriest             = 
| honpriest              = 
| curate                 = 
| asstcurate             = 
| nonstipendiaryminister =
| minister               = 
| assistant              = 
| seniorpastor           = 
| pastor                 = 
| chaplain               = 
| archdeacon             = 
| deacon                 = 
| deaconess              =

| reader                 = 
| student intern         = 
| organistdom            = 
| director               = 
| organist               = 
| organscholar           = 
| chapterclerk           = 
| laychapter             = 
| warden                 = 
| verger                 = 
| businessmgr            = 
| liturgycoord           = 
| reledu                 = 
| rcia                   = 
| youthmin               = 
| flowerguild            = 
| musicgroup             = 
| parishadmin            = 
| serversguild           = 
| sacristan              =

| logo                   = 
| logosize               = 
| logolink               = 
| logoalt                =

| embedded               = 
}}

'''Свети Ѓорѓи''' ({{Langx|bg|Свети Георги}}) — црква во градот [[Златоград]], Јужна [[Бугарија]]. Влегува во состав на [[Пловдивска епархија|Пловдивската епархија]] на [[Бугарската православна црква]].

== Историја ==
Црквата била изградена во 1871 г. во тогашно Дар’дере (денес Златоград), за време на [[Бугарска преродба|Преродбата]], за што сведочи натпис на северниот ѕид. Изградена е 37 години по првата градска црква „[[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Златоград|Успение на Пресв. Богородица]]“, поради што меѓу населението е позната и како „'''новата црква'''“.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Според преданието, во Златоград се населиле тројца млади занаетчии од блиското село [[Узунџово]] по име Запрјан, Ганко и Русен. По смртта на неговата прва жена, Запрјан се оженил со Петарка Хаџи Манолева. Во еден сон, [[Св. Ѓорѓи]] нејзе ѝ се јавил и ѝ исповедал да подигне храм во негово име, што довело до изградбата на оваа црква.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://zlatograd.top/listing/st-george-church/|title=Църква „Св. Георги“|work=Портал Златоград|accessdate=13 мај 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Храмот бил осветен на 23 јули 1872 г. од пловдивскиот митрополит [[Панарет Пловдивски|Панарет]] и ѓакон Максим.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Архитектура ==
Градбата претставува голема куполна [[псевдобазилика]] со една [[апсида]] и отворен [[трем]] на западната страна. Изградена е од [[камен]]. Дел од ѕидаријата, особено околу прозорските прагови, е изработена од помошник на мајсторот Стојан од с. [[Хасовица]], [[Смољан (област)|Смољанско]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Покривот е двовден, покриен со камени плочи ({{Крат|т.н.|така наречени}} тикли) донесени од околината.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://opoznai.bg/view/tzarkva-sv-georgi-zlatograd|title=Църква &quot;Св. Георги&quot; - Златоград|date=14 април 2015|work=Опознай|accessdate=13 мај 2026|archive-date=2022-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220627144954/https://opoznai.bg/view/tzarkva-sv-georgi-zlatograd|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Камбанаријата се наоѓа на западниот ѕид. Подигната е во 1911–1912 г. при обнова на црквата.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://zlatograd.bg/za-obshtinata/istoriya-i-kultura/tsarkvi-i-muzei/tsarkva-sveti-georgi|title=Църква „Свети Георги&quot;|work=Община Златоград|accessdate=13 мај 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

=== Внатрешност ===
Црквата поседува убав [[иконостас]] и многу икони од познати македонски зографи, претставници на [[Дебарска школа|Дебарската школа]]. Зографот [[Нестор Фрчковски|Нестор Трајанов]] е автор на иконите во царскиот ред на иконостасот, како и на иконата на Св. Ѓорѓи над влезот.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Покрај Нестор, во храмот работеле и браќата зографи [[Михаил Фрчковски|Михаил]], [[Пане Фрчковски|Пане]] и [[Теофил Фрчковски|Теофил Ѓурчиновци]].&lt;ref&gt;{{Василиев|225}}&lt;/ref&gt;

Во внатрешноста исто така има многу икони од [[Света Гора]], но и од зографи на [[Самоковска школа|Самоковската]] и [[Тревненска школа]]. Двете икони на [[Богородица]]: „Пресв. Богородица Ватопедска“ и „Пресв. Богородица Скоропослушница“ (1904) се сметаат за чудотворни.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Втората икона е дело на зографот Михаил Евангелидис од [[Тасос]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://artstudies.bg/books/greek_icon_painters.pdf|title=Ελληνες αγιογραφοι στη Βουλγαρια μετα το 1453|last=Стефанов Мутафов|first=Емануел|publisher=Институт за изкуствознание при Българската академия на науките|year=2008|isbn=9789548594127|location=София|pages=84}}&lt;/ref&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot; caption=&quot;Икони од црквата, дела на Нестор Трајанов&quot;&gt;
Податотека:Iconostasis &quot;St. George&quot; Zlatograd.jpg|Иконостасот
Податотека:Icon of Saint George from Nestor Traykov in Zlatograd.jpg|Св. Ѓорѓи
Податотека:St. John the Baptist Nestor Traykov Zlatograd.jpg|Св. Јован Крстител
Податотека:St. Petka and St. Charalambos Nestor Traykov Zlatograd.jpg|Св. Петка и Св. Харалампиј
Податотека:Saints Cyril and Methodius Nestor Traykov Zlatograd.jpg|Св. Кирил и Методиј
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Пловдивска епархија]]

== Наводи ==
{{наводи}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ѓорѓи - Златоград}}
[[Категорија:Цркви во Смољан (општина)]]
[[Категорија:Цркви во Пловдивската епархија]]
[[Категорија:Појавено во 1871 година]]
[[Категорија:Дела на Дебарската школа]]</text>
      <sha1>cgs86e6q32vjjr9u2my6ukdzf6b0k0g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Seseli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1398341</id>
    <revision>
      <id>5651814</id>
      <parentid>5582458</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T10:35:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5651814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10542" sha1="34enasgocj6s21lvkm00w0ofhsrh4b4" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| image = Seseli gummiferum flowers1.jpg
| image_caption = ''[[Seseli gummiferum]]''
| display_parents = 2
| taxon = Seseli
| authority = [[L.]]&lt;ref name=POWO_40522-1/&gt;
| subdivision_ranks = видови
| subdivision = 
| synonyms =
  {{Genus list
  |Bakeros|Raf.
  |Balinotella|Soják
  |Cremastosciadium|Rech.f.
  |Dela|Adans.
  |Elaeopleurum|Korovin
  |Eriocycla|Lindl.
  |Galbanophora|Neck.
  |Gasparinia|Bertol.
  |Hippaton|Raf.
  |Hippomarathrum|G.Gaertn., B.Mey. &amp; Scherb.
  |Leiotelis|Raf.
  |Libanotis|Haller ex Zinn
  |Lomatopodium|Fisch. &amp; C.A.Mey.
  |Marathrum|Link
  |Oreotelia|Raf.
  |Petrosciadium|Edgew.
  |Pseudammi|H.Wolff
  |Scaphespermum|Edgew.
  |Seselinia|Beck
  |Sphenocarpus|Korovin
  }}
| synonyms_ref = &lt;ref name=&quot;POWO_40522-1&quot;&gt;{{cite web |title=''Seseli'' L.. |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:40522-1 |access-date=2022-12-24 }}&lt;/ref&gt;
}}
'''''Seseli''''' е [[Род (биологија)|род]] на тревни повеќегодишни растенија од семејството штитоцветни, [[Штитоцветни|Apiaceae]]. Понекогаш се дрвенести во основата со конусен корен. Листовите се 1–3-перни или перничесто расцепени. Ливчињата се бели или жолти, а плодот е јајцевиден или елипсоиден.

Во родот има околу 140 видови, од кои во [[Македонија]] растат 7 вида.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1572}}&lt;/ref&gt;

== Видови ==
{{На|2022|December}}, [[Plants of the World Online]] ги прифаќа следниве 145 вида:
{{div col|colwidth=20em}}
*''[[Seseli abolinii]]'' &lt;small&gt;(Korovin) Schischk.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli acaulis]]'' &lt;small&gt;(R.H.Shan &amp; M.L.Sheh) V.M.Vinogr.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli aemulans]]'' &lt;small&gt;Popov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli afghanicum]]'' &lt;small&gt;(Podlech) Pimenov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli alaicum]]'' &lt;small&gt;Pimenov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli albescens]]'' &lt;small&gt;(Franch.) Pimenov &amp; Kljuykov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli alboalatum]]'' &lt;small&gt;(Haines) Pimenov &amp; Kljuykov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli alexeenkoi]]'' &lt;small&gt;Lipsky&lt;/small&gt;
*''[[Seseli andronakii]]'' &lt;small&gt;Woronow ex Schischk.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli annuum]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli arenarium]]'' &lt;small&gt;M.Bieb.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli aroanicum]]'' &lt;small&gt;Hartvig&lt;/small&gt;
*''[[Seseli asperulum]]'' &lt;small&gt;(Trautv.) Schischk.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli atlanticum]]'' &lt;small&gt;Boiss.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli austriacum]]'' &lt;small&gt;(Beck) Wohlf.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli besserianum]]'' &lt;small&gt;Stoyanov &amp; Ostr.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli betpakdalense]]'' &lt;small&gt;Bajtenov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli bocconei]]'' &lt;small&gt;Guss.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli buchtormense]]'' &lt;small&gt;(Fisch. ex Hornem.) W.D.J.Koch&lt;/small&gt;
*''[[Seseli bulgaricum]]'' &lt;small&gt;P.W.Ball&lt;/small&gt;
*''[[Seseli calycinum]]'' &lt;small&gt;(Korovin) Pimenov &amp; Sdobnina&lt;/small&gt;
*''[[Seseli campestre]]'' &lt;small&gt;Besser&lt;/small&gt;
*''[[Seseli cantabricum]]'' &lt;small&gt;Lange&lt;/small&gt;
*''[[Seseli condensatum]]'' &lt;small&gt;(L.) Rchb.f.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli coreanum]]'' &lt;small&gt;H.Wolff&lt;/small&gt;
*''[[Seseli coronatum]]'' &lt;small&gt;Ledeb.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli corymbosum]]'' &lt;small&gt;Boiss. &amp; Heldr.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli crithmifolium]]'' &lt;small&gt;(Juss. ex DC.) Boiss.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli cuneifolium]]'' &lt;small&gt;M.Bieb.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli degenii]]'' &lt;small&gt;Urum.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli delavayi]]'' &lt;small&gt;Franch.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli denudatum]]'' &lt;small&gt;Boiss.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli dichotomum]]'' &lt;small&gt;Pall. ex M.Bieb.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli diffusum]]'' &lt;small&gt;(Roxb. ex Sm.) G.Hend. &amp; Hume&lt;/small&gt;
*''[[Seseli djianeae]]'' &lt;small&gt;Gamisans&lt;/small&gt;
*''[[Seseli eriocarpum]]'' &lt;small&gt;(Schrenk) B.Fedtsch.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli eriocephalum]]'' &lt;small&gt;(Pall. ex Spreng.) Schischk.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli eryngioides]]'' &lt;small&gt;(Korovin) Pimenov &amp; V.N.Tikhom.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli farrenyi]]'' &lt;small&gt;Molero &amp; J.Pujadas&lt;/small&gt;
*''[[Seseli fasciculatum]]'' &lt;small&gt;(Korovin) Korovin ex Schischk.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli foliosum]]'' &lt;small&gt;(Sommier &amp; Levier) Manden.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli galioides]]'' &lt;small&gt;Lazkov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli galloprovinciale]]'' &lt;small&gt;Reduron&lt;/small&gt;
*''[[Seseli ghafoorianum]]'' &lt;small&gt;(Akhani) Pimenov &amp; Kljuykov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli giganteum]]'' &lt;small&gt;Lipsky&lt;/small&gt;
*''[[Seseli glabratum]]'' &lt;small&gt;Willd. ex Schult.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli globiferum]]'' &lt;small&gt;Vis.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli gouanii]]'' &lt;small&gt;W.D.J.Koch&lt;/small&gt;
*''[[Seseli gracile]]'' &lt;small&gt;Waldst. &amp; Kit.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli grandivittatum]]'' &lt;small&gt;(Sommier &amp; Levier) Schischk.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli grubovii]]'' &lt;small&gt;V.M.Vinogr. &amp; Sanchir&lt;/small&gt;
*''[[Seseli gummiferum]]'' &lt;small&gt;Pall. ex Sm.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli halkensis]]'' &lt;small&gt;C.Catt., Kit Tan &amp; Biel&lt;/small&gt;
*''[[Seseli hartvigii]]'' &lt;small&gt;Parolly &amp; Nordt&lt;/small&gt;
*''[[Seseli heterophyllum]]'' &lt;small&gt;Janka&lt;/small&gt;
*''[[Seseli hippomarathrum]]'' &lt;small&gt;Jacq.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli iliense]]'' &lt;small&gt;(Regel &amp; Schmalh.) Lipsky&lt;/small&gt;
*[[Seseli × inaequale|''Seseli'' × ''inaequale'']] &lt;small&gt;N.Terracc.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli incanum]]'' &lt;small&gt;(Stephan ex Willd.) B.Fedtsch.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli incisodentatum]]'' &lt;small&gt;K.T.Fu&lt;/small&gt;
*''[[Seseli intramongolicum]]'' &lt;small&gt;Ma&lt;/small&gt;
*''[[Seseli intricatum]]'' &lt;small&gt;Boiss.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli jinanense]]'' &lt;small&gt;(L.C.Xu &amp; M.D.Xu) Pimenov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli jomuticum]]'' &lt;small&gt;Schischk.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli junatovii]]'' &lt;small&gt;V.M.Vinogr.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli karateginum]]'' &lt;small&gt;Lipsky&lt;/small&gt;
*''[[Seseli kaschgaricum]]'' &lt;small&gt;Pimenov &amp; Kljuykov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli kiabii]]'' &lt;small&gt;(Akhani) Akhani&lt;/small&gt;
*''[[Seseli korovinii]]'' &lt;small&gt;Schischk.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli korshinskyi]]'' &lt;small&gt;(Schischk.) Pimenov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli krylovii]]'' &lt;small&gt;(V.N.Tikhom.) Pimenov &amp; Sdobnina&lt;/small&gt;
*''[[Seseli lancifolium]]'' &lt;small&gt;(K.T.Fu) Pimenov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli lanzhouense]]'' &lt;small&gt;(K.T.Fu ex R.H.Shan &amp; M.L.Sheh) V.M.Vinogr.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli laticalycinum]]'' &lt;small&gt;(R.H.Shan &amp; M.L.Sheh) Pimenov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli lehmannianum]]'' &lt;small&gt;Boiss.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli lehmannii]]'' &lt;small&gt;Degen&lt;/small&gt;
*''[[Seseli leptocladum]]'' &lt;small&gt;Woronow&lt;/small&gt;
*''[[Seseli leucospermum]]'' &lt;small&gt;Waldst. &amp; Kit.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli libanotis]]'' &lt;small&gt;(L.) W.D.J.Koch&lt;/small&gt;
*''[[Seseli longifolium]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli luteolum]]'' &lt;small&gt;Pimenov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli mairei]]'' &lt;small&gt;H.Wolff&lt;/small&gt;
*''[[Seseli malyi]]'' &lt;small&gt;A.Kern.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli marashica]]'' &lt;small&gt;E.Doğan &amp; H.Duman&lt;/small&gt;
*''[[Seseli marginatum]]'' &lt;small&gt;(Korovin) Pimenov &amp; Sdobnina&lt;/small&gt;
*''[[Seseli merkuloviczii]]'' &lt;small&gt;(Korovin) Pimenov &amp; Sdobnina&lt;/small&gt;
*''[[Seseli mironovii]]'' &lt;small&gt;(Korovin) Pimenov &amp; Sdobnina&lt;/small&gt;
*''[[Seseli montanum]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli mucronatum]]'' &lt;small&gt;(Schrenk) Pimenov &amp; Sdobnina&lt;/small&gt;
*''[[Seseli nemorosum]]'' &lt;small&gt;(Korovin) Pimenov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli nevskii]]'' &lt;small&gt;(Korovin) Pimenov &amp; Sdobnina&lt;/small&gt;
*''[[Seseli nortonii]]'' &lt;small&gt;Fedde ex H.Wolff&lt;/small&gt;
*''[[Seseli nudum]]'' &lt;small&gt;(Lindl.) Pimenov &amp; Kljuykov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli olivieri]]'' &lt;small&gt;Boiss.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli osseum]]'' &lt;small&gt;Crantz&lt;/small&gt;
*''[[Seseli pallasii]]'' &lt;small&gt;Besser&lt;/small&gt;
*''[[Seseli parnassicum]]'' &lt;small&gt;Boiss. &amp; Heldr.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli peixotoanum]]'' &lt;small&gt;Samp.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli pelliotii]]'' &lt;small&gt;(H.Boissieu) Pimenov &amp; Kljuykov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli petraeum]]'' &lt;small&gt;M.Bieb.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli petrosciadium]]'' &lt;small&gt;Pimenov &amp; Kljuykov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli peucedanoides]]'' &lt;small&gt;(M.Bieb.) Koso-Pol.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli polyphyllum]]'' &lt;small&gt;Ten.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli ponticum]]'' &lt;small&gt;Lipsky&lt;/small&gt;
*''[[Seseli praecox]]'' &lt;small&gt;(Gamisans) Gamisans&lt;/small&gt;
*''[[Seseli purpureovaginatum]]'' &lt;small&gt;R.H.Shan &amp; M.L.Sheh&lt;/small&gt;
*''[[Seseli resinosum]]'' &lt;small&gt;Freyn &amp; Sint.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli rhodopeum]]'' &lt;small&gt;Velen.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli rigidum]]'' &lt;small&gt;Waldst. &amp; Kit.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli rimosum]]'' &lt;small&gt;Pimenov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli roylei]]'' &lt;small&gt;(Lindl.) Pimenov &amp; Kljuykov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli rupicola]]'' &lt;small&gt;Woronow&lt;/small&gt;
*''[[Seseli sandbergiae]]'' &lt;small&gt;Fedde ex H.Wolff&lt;/small&gt;
*''[[Seseli schrenkianum]]'' &lt;small&gt;(C.A.Mey. ex Schischk.) Pimenov &amp; Sdobnina&lt;/small&gt;
*''[[Seseli sclerophyllum]]'' &lt;small&gt;Korovin&lt;/small&gt;
*''[[Seseli scopulorum]]'' &lt;small&gt;C.C.Towns.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli seravschanicum]]'' &lt;small&gt;Pimenov &amp; Sdobnina&lt;/small&gt;
*''[[Seseli serpentina]]'' &lt;small&gt;B.L.Burtt ex H.Duman &amp; E.Doğan&lt;/small&gt;
*''[[Seseli seseloides]]'' &lt;small&gt;(Fisch. &amp; C.A.Mey. ex Ledeb.) M.Hiroe&lt;/small&gt;
*''[[Seseli sessiliflorum]]'' &lt;small&gt;Schrenk&lt;/small&gt;
*''[[Seseli setifera]]'' &lt;small&gt;(Korovin ex Pavlov) M.Hiroe&lt;/small&gt;
*''[[Seseli sibiricum]]'' &lt;small&gt;(L.) Garcke&lt;/small&gt;
*''[[Seseli sibthorpii]]'' &lt;small&gt;Gren. &amp; Godr.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli squarrulosum]]'' &lt;small&gt;R.H.Shan &amp; M.L.Sheh&lt;/small&gt;
*''[[Seseli staintonii]]'' &lt;small&gt;(Riedl &amp; Kuber) Pimenov &amp; Kljuykov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli staurophyllum]]'' &lt;small&gt;Rech.f.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli stewartii]]'' &lt;small&gt;(M.Hiroe) Pimenov &amp; Kljuykov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli strictum]]'' &lt;small&gt;Ledeb.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli talassicum]]'' &lt;small&gt;(Korovin) Pimenov &amp; Sdobnina&lt;/small&gt;
*''[[Seseli tenellum]]'' &lt;small&gt;Pimenov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli tenuisectum]]'' &lt;small&gt;Regel &amp; Schmalh.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli thomsonii]]'' &lt;small&gt;(C.B.Clarke) Pimenov &amp; Kljuykov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli togasii]]'' &lt;small&gt;(M.Hiroe) Pimenov &amp; Kljuykov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli tommasinii]]'' &lt;small&gt;Rchb.f.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli tortuosum]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli tragioides]]'' &lt;small&gt;Pimenov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli transcaucasicum]]'' &lt;small&gt;(Schischk.) Pimenov &amp; Sdobnina&lt;/small&gt;
*''[[Seseli turbinatum]]'' &lt;small&gt;Korovin&lt;/small&gt;
*''[[Seseli ugoense]]'' &lt;small&gt;Koidz.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli unicaule]]'' &lt;small&gt;(Korovin) Pimenov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli valentinae]]'' &lt;small&gt;Popov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli vandasii]]'' &lt;small&gt;Hayek&lt;/small&gt;
*''[[Seseli veitchii]]'' &lt;small&gt;(H.Boissieu) Pimenov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli wannienchun]]'' &lt;small&gt;(K.T.Fu) Pimenov&lt;/small&gt;
*''[[Seseli yunnanense]]'' &lt;small&gt;Franch.&lt;/small&gt;
*''[[Seseli kurdistanicum]]''  Lyskov &amp; Fırat,
{{div col end}}

== Наводи ==
{{Ризница-врска|Seseli}}{{Наводи}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Целери]]
[[Категорија:Статии со микроформати за вид]]</text>
      <sha1>34enasgocj6s21lvkm00w0ofhsrh4b4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Покрај морето</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1403414</id>
    <revision>
      <id>5651695</id>
      <parentid>5635222</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T20:54:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Surajr7</username>
        <id>99167</id>
      </contributor>
      <origin>5651695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14434" sha1="lydsxk2blchqeq1fwzz6m6ivdbtk98b" xml:space="preserve">{{закосен наслов}}{{Инфокутија Уметничко дело|image=[[Податотека:Paul Gauguin - Fatata te Miti (By the Sea) - Google Art Project.jpg|350px]]|image_size=|title=Покрај морето|artist=[[Пол Гоген]]|year=1892|city=[[Вашингтон]]|museum=[[Национална галерија на уметноста]]}}'''''Покрај морето''''' ([[Тахитски јазик|тахитски]]; е ''Fatata te Miti)'' — слика [[маслено сликарство]] од 1892 година од [[Франција|францускиот]] уметник [[Пол Гоген]], која се наоѓа во Националната галерија на уметности во [[Вашингтон]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wga.hu/html_m/g/gauguin/04/tahiti23.html|title=By the Sea (Fatata te Miti)|publisher=Web Gallery of Art|accessdate=6 October 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://topics.nytimes.com/top/reference/timestopics/people/g/paul_gauguin/index.html|title=Paul Gauguin New York Times|work=New York Times|accessdate=6 October 2014}}&lt;/ref&gt;

== Слики ==
[[File:Gauguin_Arearea_no_varua_ino.jpg|лево|мини| ''[[Arearea no varua ino]]'', 1894, [[Нова Карлсбергова глиптотека]], Њујорк]]
[[File:Paul_Gauguin_-_Parau_na_te_Varua_ino_(1892).jpg|лево|мини| ''[[Зборови до злиот дух]]'', 1892 година, [[Национална уметничка галерија (Вашингтон)|Национална галерија на уметност во Вашингтон]]]]
[[File:Paul_Gauguin_-_&quot;In_the_waves&quot;_or_&quot;Ondine&quot;_-_1889.jpg|мини| ''Во бранот'' или ''Ондин'', 1889, [[Музеј на уметност (Кливленд)|Музеј на уметност во Кливленд]]]]
Гоген ја насликал сликата ''Покрај морето'' во 1892 година, за време на неговото прво патување на [[Тахити]]. Како и ''[[Vahine no te vi|Жена со манго]]'' (тахитски: ''Vahine no te v)'' насликана во исто време, тоа е пример за релативно малкуте едноставни жанровски сцени што Гоген ги насликал веднаш по поставувањето на своето студио во родна бамбусова колиба во Матаиеа, Папеари. Сепак, како што истакнува Ненси Моул Метјуз, биографката на Гоген, ниту едното ниту другото не го претставуваат она што тој всушност ''го видел''. Сликите го трансформираат секојдневното и обичното во егзотичен поглед на животот на островот. Сликата [[Arearea no varua ino|''Arearea no varua in''o]], насликана кратко откако Гоген се вратил во Париз, се чини дека го дели истиот амбиент и покажува како тој преминал од едноставно жанровско сликарство, воведувајќи симболистички елементи. Истото дрво, кое ја дели сликата на две различни зони, може да се види во ''[[Зборови до злиот дух]].''

Сликата прикажува две тахитски жени, видени одзади, како скокаат во морето. Во позадина има [[рибар]], кој лови риба со копје. Сликата го отелотворува [[Романтизам|романтичниот]] поглед на Тахиќаните, познат по ''„Свадбата на'' ''Лоти''“ од [[Пјер Лоти]]. Во тој роман, Лоти ги опишал занимањата на неговата тахитска невеста како исклучително едноставни, „сон, капење, пред сè капење“. Жените на сликата се капат голи, соблекувајќи ги своите ''парео костуми'', очигледно незаинтересирани за присуството на рибарот во близина. Ова е слика од неограничениот тропски рај што Гоген се надевал да го пронајде, иако реалноста била дека полинезиската култура била трансформирана од западните [[Мисионер|мисионери]] и [[Колонијализам|колонијализмот]], бидејќи тие ги наметнале своите вредности и религија врз луѓето што живееле на островите.&lt;ref name=&quot;NGA&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nga.gov/collection/gallery/gg82/gg82-46624.html|title=Fatata te Miti (By the Sea)|work=nga.gov|publisher=[[National Gallery of Art]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141009202930/https://www.nga.gov/collection/gallery/gg82/gg82-46624.html|archive-date=2014-10-09|accessdate=2014-10-06}}&lt;/ref&gt;

Темата на нимфите што се забавуваат на брановите била традиција на Златното доба, постојано претставувана од уметници како [[Тицијан]] и [[Гистав Курбе]], па сè до современиот [[Дега]] на Гоген. Гоген бил фасциниран од темата, првпат ја започнал во 1885 година со неговата ''слика „Жени се капат“''. Тој се вратил на тоа со својата ''слика „[[Ондин (Гогин)|Ондин]]“'' (W 336) од 1889 година, неговата препознатлива слика на изложбата „Волпини“.

Гоген користел интензивни тропски бои за да пренесе сензуално задоволство.&lt;ref name=&quot;NGA&quot; /&gt; На пример, тој користел розови и виолетови нијанси за песокот, иако всушност плажите биле досадна вулканска кафеава боја. Техниката што ја користел овде за нанесување чиста (немешана) боја во задебелени и рамни форми обележани со темни шалтери е онаа што тој ја развил во Бретања, наречена ''клоизонизам.'' Ајзенман забележува дека на оваа и слични слики, Гоген поставил форми на сложувалки со комплементарни и соседни нијанси една до друга како бинарни елементи за да сугерира колористички лиминален посредник, одразувајќи го духовното верување на Гоген дека бинарните елементи како што се моралниот и физичкиот универзум се помирливи. За да ја зголеми луминозноста и да го подобри нивниот ефект на скапоцен камен, Гоген нанел тенок слој од проѕирен восок на површината на неговите рани тахитски слики.

Сликата претходно била во сопственост на Честер Дејл, кој ја оставил својата колекција на Националната галерија на уметности во Вашингтон во 1962 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://arthistory.about.com/od/from_exhibitions/ig/chester_dale_collection/cdc_nga_2010-11_35.htm|title=From Impressionism to Modernism: The Chester Dale Collection|publisher=About Education|archive-url=https://web.archive.org/web/20141010091815/http://arthistory.about.com/od/from_exhibitions/ig/chester_dale_collection/cdc_nga_2010-11_35.htm|archive-date=10 October 2014|accessdate=6 October 2014}}&lt;/ref&gt;

== Прв тахитски период ==
Барајќи општество кое е поелементарно и поедноставно од она во Франција, Гоген понудил на аукција триесет од своите слики и ги искористил парите за да патува до Тахити. Оваа прва посета траела од 1891 до 1893 година. Неговата книга ''Noa Noa'' била напишана во стилот на патнички дневник и првично била наменета да обезбеди контекст за неговата изложба во Париз во 1893 година. Гоген првпат ги употребил зборовите ''Noa Noa'', потсетувајќи на зборовите што самите Тахиќани ги користеле за мирисот на тахитските жени: ''„Téiné merahi '''noa noa''' “'' што значи ''„(сега) многу '''миризливо'''“.''&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.clevelandart.org/research/in-the-library/collection-in-focus/paul-gauguins-noa-noa|title=Paul Gauguin's Noa Noa|work=clevelandart.org|publisher=[[Cleveland Museum of Art]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923225904/http://www.clevelandart.org/research/in-the-library/collection-in-focus/paul-gauguins-noa-noa|archive-date=2015-09-23|accessdate=2014-10-07|quote=A mingled perfume, half animal, half vegetable emanated from them; the perfume of their blood and of the gardenias—tiaré—which they wore in their hair. &quot;Téiné merahi noa noa (now very fragrant),&quot; they said.}}&lt;/ref&gt; Суштинската ''Fenua'' („земја“ или „остров“) е разбрана во насловот на неговата книга, па затоа точниот превод е „Миризливиот остров“. Исто така, се подразбира и тахитскиот термин за „рај“ - ''Rohutu noanoa''. Сепак, неговата книга останала необјавена до 1901 година, иако извадоци биле објавени во ''„La Revue Blanche“'' во 1897 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.clevelandart.org/research/in-the-library/collection-in-focus/paul-gauguins-noa-noa|title=Paul Gauguin's Noa Noa|publisher=www.clevelandart.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923225904/http://www.clevelandart.org/research/in-the-library/collection-in-focus/paul-gauguins-noa-noa|archive-date=2015-09-23|accessdate=2014-10-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://data.bnf.fr/12079829/paul_gauguin_noa_noa/|title=Noa Noa|work=bnf.fr|publisher=[[Bibliothèque nationale de France]]}}&lt;/ref&gt; Првата европска изложба на Гогеновите дела се одржала во март 1893 година во Копенхаген, кога тој успеал да ја прифати понудата на еден капетан што дошол во посета и да испрати осум избрани слики.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;110px&quot; caption=&quot;Слики на Гоген од првиот тахитски период  избрани за неговата изложба во Копенхаген&quot;&gt;

File:Parau_Parau_Whispered_Words_by_Paul_Gauguin_1892.jpeg
File:Gauguin - Aha Oe Feii? (What? Are You Jealous?) 1892.jpg
File:Paul_Gauguin-_Manao_tupapau_(The_Spirit_of_the_Dead_Keep_Watch).JPG
File:Paul_Gauguin_049.jpg
File:Paul_Gauguin_045.jpg
File:Paul_Gauguin_027.jpg
File:Paul_Gauguin_-_I_Raro_Te_Oviri_(Under_the_Pandanus)_-_Google_Art_Project.jpg
File:Gauguin_Te_fare.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==

* [[Список на слики од Пол Гоген]]

== Наводи ==
{{наводи}}

; Извори

* {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/gauguininsouthse00dani|title=Gauguin in the South Seas|last=Danielsson, Bengt|publisher=[[Doubleday (publisher)|Doubleday]]|year=1965|location=Garden City, New York|author-link=Bengt Danielsson|url-access=registration}}
* Eisenman, Stephen F., (1999). ''Gauguin's Skirt''. London: Thames and Hudson. {{ISBN|978-0500280386}}.
* Mathews, Nancy Mowll (2001). ''Paul Gauguin, an Erotic Life''. New Haven, Connecticut: Yale University Press, {{ISBN|0-300-09109-5}}.
* {{Наведена книга|title=The Art of Paul Gauguin|last=Stuckey|first=Charles F.|date=1988|publisher=[[National Gallery of Art]]|others=with Peter Zegers|isbn=0-8212-1723-2|pages=[https://archive.org/details/unset0000unse_d8s2/page/276 276-7]|chapter=The First Tahitian Years|lccn=88-81005|chapter-url=https://archive.org/details/unset0000unse_d8s2/page/276}}

== Надворешни врски ==

* Гоген, Пол; Морис, Чарлс (1901). [http://www.gutenberg.org/cache/epub/11646/pg11646.html ''Ноа Ноа: Тахити весник на Пол Гоген'' .] [http://www.gutenberg.org/cache/epub/11646/pg11646.html На француски]
* [http://manybooks.net/titles/gauguinpother06noa_noa.html ''Ноа Ноа: Тахити весник на Пол Гоген'' .] [http://manybooks.net/titles/gauguinpother06noa_noa.html на англиски] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141010070617/http://manybooks.net/titles/gauguinpother06noa_noa.html|date=2014-10-10}}  
[[Категорија:Постимпресионистички слики]]
[[Категорија:Слики од Пол Гоген]]
[[Категорија:Уметнички слики од 1892 година]]

{{Пол Гоген}}</text>
      <sha1>lydsxk2blchqeq1fwzz6m6ivdbtk98b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Адамов стил</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1403625</id>
    <revision>
      <id>5651577</id>
      <parentid>5645982</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:10:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8798" sha1="lm968okln0fqfym9pria8tle96ja70x" xml:space="preserve">[[Податотека:Syon House 2.jpg|мини|Величествен неокласичен ентериер од Роберт Адам, Сајон Куќа, Лондон]]
[[Податотека:Robert and James Adam. Details for Derby House in Grosvenor Square. Published 1777.jpg|мини|Роберт и Џејмс Адам. Детали за Дерби куќа на плоштадот Гросвенор. Објавено во 1777 година.]]
'''Адамов стил''' ([[англиски]]: ''Adam style, Adamesque'') — варијанта на раниот неокласичен стил во [[архитектура]]та, внатрешната декорација и дизајнот на [[мебел]], развиен кон крајот на 1760-тите од шкотскиот архитект [[Роберт Адам]] (1728–1792) и неговите браќа [[Џон Адам|Џон]] (1721–1792) и [[Џејмс Адам|Џејмс]] (1732–1794).

Стилот на Адам , кој настанал врз темелите на англискиот [[Андреа Паладио|паладијански неокласицизам]], претставува послободна интерпретација [[Класична архитектура|на класичната архитектура]]. Археолошките истражувања и подоброто познавање на античката архитектура одиграле значајна улога во нејзиното формирање, како и декорацијата на италијанската [[Ренесансна архитектура|ренесанса]] и влијанието на современата француска архитектура.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/adamstyle0000pari|title=Adam Style|last=Parissien|first=Steven|date=1992|publisher=Preservation Pr|isbn=978-0891331971|edition=|series=|volume=|location=|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=|title=New Classicists: Robert Adam and the Search for a Modern Classicism|last=John|first=Richard|date=2010|publisher=Images Publishing Dist Ac|isbn=978-1920744540|edition=|series=|volume=|location=|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}&lt;/ref&gt;

Стилот на Адам го нашол својот најцелосен израз во внатрешната декорација. Репертоарот на декоративни елементи од овој стил е инспириран од античката римска архитектура и сликарството [[Помпеја|на Помпеја]], но содржи и елементи [[Неоготика|на неоготски стил]], како и мотиви преземени од египетската и [[Етрурска уметност|етрурската уметност]]. Неговите карактеристични карактеристики се: декоративни мотиви преземени од [[Римска уметност|римската уметност]] ([[медалјон]]и, [[Вазна|вазни]], [[Урна|урни]], лози, [[Сфинга|сфинги]], [[Грифон|грифини]], [[купидон]]и), насликани или изведени во штуко, расфрлани по големи, рамни површини на ѕидот; [[Гротеска|гротескни]], плитки [[Пиластер|пиластри]], насликани ленти, [[гирланди]] и [[Драперија|драперии]] и сложен колорит.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/geniusofrobertad0000harr|title=The Genius of Robert Adam: His Interiors|last=Harris|first=Eileen|date=2001|publisher=Paul Mellon Centre BA|isbn=978-0300081299|edition=|series=|volume=|location=|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}&lt;/ref&gt;

До крајот на 18 век, стилот на Адам во Англија бил заменет со трендови блиски до [[Ампир|стилот на Ампир]].

Благодарение на тритомната илустрирана публикација ''„Делата во архитектурата на Роберт и'' ''Џејмс Адам“'' ( [http://digital.library.wisc.edu/1711.dl/DLDecArts.RobertAdamV1 прв том 1773], [http://digital.library.wisc.edu/1711.dl/DLDecArts.RobertAdamV2 втор том 1779] ; [http://digital.library.wisc.edu/1711.dl/DLDecArts.RobertAdamV3 третиот том] бил објавен постхумно во 1822 година)&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=|title=The Works in Architecture of Robert and James Adam|last=Adam|first=Robert|date=2006|publisher=Dover Publications|isbn=978-0-486-44966-1|edition=|series=Dover Architecture|volume=|location=|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}&lt;/ref&gt; декоративниот репертоар на стилот на Адам станал познат низ цела Европа.

Шкотскиот архитект [[Чарлс Камерон]] (1743–1812) вовел елементи од овој стил во руската архитектура (летната резиденција на царицата [[Катерина II (Русија)|Катерина II]] во [[Пушкин (град).]] Под влијание на стилот на Адам, т.н. [[Федерални стил|федерален стил]] (околу 1780 - околу 1830 година).

== Најважните дела ==

* Остерли Парк, Мидлсекс, 1761-1780.
* Латон Ху, Бедфордшир, 1766–1775.
* Аделфи, Лондон – терасовидни куќи покрај Темза, 1768–1772.
* Куќата на Воткин Вилијамс-Вин, Лондон, 1772–1774.
* Куќата на грофицата од Хом (во која сега се наоѓа Институтот Курто, 1775–1777).
* Резиденцијата на Ерлот од Дерби во Лондон, 1777–1778, уништена во 1862 година.

== Галерија ==
&lt;gallery&gt;
Податотека:Home House 05.jpg|Ентериер на „Хоум Куќа“, дизајниран од Роберт Адам во 1777 година.
Податотека:Osterley Park Interior.jpg|Остерли Парк внатрешност
Податотека:AdamBrothersHallatSyon1778.jpg|Дизајн за салата во „Сајон куќата“ од Роберт и Џејмс Адам, 1778 година.
&lt;/gallery&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Литература ==

* {{Cite book|url=|title=The Works in Architecture of Robert and James Adam|last=Adam|first=Robert|date=2006|publisher=Dover Publications|isbn=978-0-486-44966-1|edition=|series=Dover Architecture|volume=|location=|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|ref=harv|authorlink=}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/geniusofrobertad0000harr|title=The Genius of Robert Adam: His Interiors|last=Harris|first=Eileen|date=2001|publisher=Paul Mellon Centre BA|isbn=978-0300081299|edition=|series=|volume=|location=|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|ref=harv|authorlink=}}
* {{Cite book|url=|title=New Classicists: Robert Adam and the Search for a Modern Classicism|last=John|first=Richard|date=2010|publisher=Images Publishing Dist Ac|isbn=978-1920744540|edition=|series=|volume=|location=|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|ref=harv|authorlink=}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/adamstyle0000pari|title=Adam Style|last=Parissien|first=Steven|date=1992|publisher=Preservation Pr|isbn=978-0891331971|edition=|series=|volume=|location=|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|ref=harv|authorlink=}}
* {{Cite book|url=|title=The Architecture of Robert &amp; James Adam, 1785–1794|last=Bolton|first=Arthur T.|date=1922|publisher=Country Life|edition=|series=|location=London|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|ref=harv|authorlink=}}
* {{Cite book|url=|title=The Furniture of Robert Adam|last=Harris|first=Eileen|date=1963|publisher=Alec Tiranti|edition=|series=|location=London|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|ref=harv|authorlink=}}
* {{Cite book|url=|title=The Decorative Work of Robert Adam|last=Stillman|first=Damie|date=1973|publisher=Academy Editions|isbn=978-0-85458-160-3|edition=|series=|location=|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|ref=harv|authorlink=}}

{{Западни уметнички движења}}
[[Категорија:Архитектонски стилови]]</text>
      <sha1>lm968okln0fqfym9pria8tle96ja70x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651578</id>
      <parentid>5651577</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:12:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8995" sha1="0qmglv5jgisciltsovlpk0otvq3csbl" xml:space="preserve">[[Податотека:Syon House 2.jpg|мини|Величествен неокласичен ентериер од Роберт Адам, Сајон Куќа, Лондон]]
[[Податотека:Robert and James Adam. Details for Derby House in Grosvenor Square. Published 1777.jpg|мини|Роберт и Џејмс Адам. Детали за Дерби куќа на плоштадот Гросвенор. Објавено во 1777 година.]]
'''Адамов стил''' ([[англиски]]: ''Adam style, Adamesque'') — варијанта на раниот неокласичен стил во [[архитектура]]та, внатрешната декорација и дизајнот на [[мебел]], развиен кон крајот на 1760-тите од шкотскиот архитект [[Роберт Адам]] (1728–1792) и неговите браќа [[Џон Адам|Џон]] (1721–1792) и [[Џејмс Адам|Џејмс]] (1732–1794).

Стилот на Адам , кој настанал врз темелите на англискиот [[Андреа Паладио|паладијански неокласицизам]], претставува послободна интерпретација [[Класична архитектура|на класичната архитектура]]. Археолошките истражувања и подоброто познавање на античката архитектура одиграле значајна улога во нејзиното формирање, како и декорацијата на италијанската [[Ренесансна архитектура|ренесанса]] и влијанието на современата француска архитектура.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/adamstyle0000pari|title=Adam Style|last=Parissien|first=Steven|date=1992|publisher=Preservation Pr|isbn=978-0891331971|edition=|series=|volume=|location=|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=|title=New Classicists: Robert Adam and the Search for a Modern Classicism|last=John|first=Richard|date=2010|publisher=Images Publishing Dist Ac|isbn=978-1920744540|edition=|series=|volume=|location=|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}&lt;/ref&gt;

Стилот на Адам го нашол својот најцелосен израз во внатрешната декорација. Репертоарот на декоративни елементи од овој стил е инспириран од античката римска архитектура и сликарството [[Помпеја|на Помпеја]], но содржи и елементи [[Неоготика|на неоготски стил]], како и мотиви преземени од египетската и [[Етрурска уметност|етрурската уметност]]. Неговите карактеристични карактеристики се: декоративни мотиви преземени од [[Римска уметност|римската уметност]] ([[медалјон]]и, [[Вазна|вазни]], [[Урна|урни]], лози, [[Сфинга|сфинги]], [[Грифон|грифини]], [[купидон]]и), насликани или изведени во штуко, расфрлани по големи, рамни површини на ѕидот; [[Гротеска|гротескни]], плитки [[Пиластер|пиластри]], насликани ленти, [[гирланди]] и [[Драперија|драперии]] и сложен колорит.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/geniusofrobertad0000harr|title=The Genius of Robert Adam: His Interiors|last=Harris|first=Eileen|date=2001|publisher=Paul Mellon Centre BA|isbn=978-0300081299|edition=|series=|volume=|location=|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}&lt;/ref&gt;

До крајот на 18 век, стилот на Адам во Англија бил заменет со трендови блиски до [[Ампир|стилот на Ампир]].

Благодарение на тритомната илустрирана публикација ''„Делата во архитектурата на Роберт и'' ''Џејмс Адам“'' ( [http://digital.library.wisc.edu/1711.dl/DLDecArts.RobertAdamV1 прв том 1773], [http://digital.library.wisc.edu/1711.dl/DLDecArts.RobertAdamV2 втор том 1779] ; [http://digital.library.wisc.edu/1711.dl/DLDecArts.RobertAdamV3 третиот том] бил објавен постхумно во 1822 година)&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=|title=The Works in Architecture of Robert and James Adam|last=Adam|first=Robert|date=2006|publisher=Dover Publications|isbn=978-0-486-44966-1|edition=|series=Dover Architecture|volume=|location=|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|author-link=}}&lt;/ref&gt; декоративниот репертоар на стилот на Адам станал познат низ цела Европа.

Шкотскиот архитект [[Чарлс Камерон]] (1743–1812) вовел елементи од овој стил во руската архитектура (летната резиденција на царицата [[Катерина II (Русија)|Катерина II]] во [[Пушкин (град).]] Под влијание на стилот на Адам, т.н. [[Федерални стил|федерален стил]] (околу 1780 - околу 1830 година).

== Најважните дела ==

* Остерли Парк, Мидлсекс, 1761-1780.
* Латон Ху, Бедфордшир, 1766–1775.
* Аделфи, Лондон – терасовидни куќи покрај Темза, 1768–1772.
* Куќата на Воткин Вилијамс-Вин, Лондон, 1772–1774.
* Куќата на грофицата од Хом (во која сега се наоѓа Институтот Курто, 1775–1777).
* Резиденцијата на Ерлот од Дерби во Лондон, 1777–1778, уништена во 1862 година.

== Галерија ==
&lt;gallery&gt;
Податотека:Home House 05.jpg|Ентериер на „Хоум Куќа“, дизајниран од Роберт Адам во 1777 година.
Податотека:Osterley Park Interior.jpg|Остерли Парк внатрешност
Податотека:AdamBrothersHallatSyon1778.jpg|Дизајн за салата во „Сајон куќата“ од Роберт и Џејмс Адам, 1778 година.
&lt;/gallery&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Литература ==

* {{Cite book|url=|title=The Works in Architecture of Robert and James Adam|last=Adam|first=Robert|date=2006|publisher=Dover Publications|isbn=978-0-486-44966-1|edition=|series=Dover Architecture|volume=|location=|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|ref=harv|authorlink=}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/geniusofrobertad0000harr|title=The Genius of Robert Adam: His Interiors|last=Harris|first=Eileen|date=2001|publisher=Paul Mellon Centre BA|isbn=978-0300081299|edition=|series=|volume=|location=|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|ref=harv|authorlink=}}
* {{Cite book|url=|title=New Classicists: Robert Adam and the Search for a Modern Classicism|last=John|first=Richard|date=2010|publisher=Images Publishing Dist Ac|isbn=978-1920744540|edition=|series=|volume=|location=|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|ref=harv|authorlink=}}
* {{Cite book|url=https://archive.org/details/adamstyle0000pari|title=Adam Style|last=Parissien|first=Steven|date=1992|publisher=Preservation Pr|isbn=978-0891331971|edition=|series=|volume=|location=|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|ref=harv|authorlink=}}
* {{Cite book|url=|title=The Architecture of Robert &amp; James Adam, 1785–1794|last=Bolton|first=Arthur T.|date=1922|publisher=Country Life|edition=|series=|location=London|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|ref=harv|authorlink=}}
* {{Cite book|url=|title=The Furniture of Robert Adam|last=Harris|first=Eileen|date=1963|publisher=Alec Tiranti|edition=|series=|location=London|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|ref=harv|authorlink=}}
* {{Cite book|url=|title=The Decorative Work of Robert Adam|last=Stillman|first=Damie|date=1973|publisher=Academy Editions|isbn=978-0-85458-160-3|edition=|series=|location=|pages=|language=|doi=|jfm=|mr=|zbl=|id=|ref=harv|authorlink=}}

{{Западни уметнички движења}}
[[Категорија:Архитектонски стилови]]
[[Категорија:Внатрешно уредување]]
[[Категорија:Неокласична архитектура]]
[[Категорија:Шкотска архитектура]]</text>
      <sha1>0qmglv5jgisciltsovlpk0otvq3csbl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Летризам</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1403651</id>
    <revision>
      <id>5651580</id>
      <parentid>5633797</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:14:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3186" sha1="a69jwoci13ry92zhdt4l2omanrp94ig" xml:space="preserve">[[Податотека:Brown-man.jpg|мини|Човек со кафеава кожа]]
'''Летризам''' — француско авангардно движење во [[Уметност|уметноста]]. Основана е во [[Париз]] во средината на [[1940-ти|1940-тите]] од романскиот имигрант Исидор Ису.&lt;ref&gt;Walker, John. (1992) [http://www.artdesigncafe.com/lettrism-1992 &quot;Lettrism&quot;] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160303231248/http://www.artdesigncafe.com/lettrism-1992 |date=2016-03-03 }}. ''Glossary of Art, Architecture &amp; Design since 1945'', 3rd. ed.&lt;/ref&gt; Во едно дело, Ису и Летр ги примениле своите теории во сите области на уметноста и културата, а особено во поезијата, филмот, сликарството и политичката теорија. Движењето ги има своите теоретски корени во [[Дадаизам|дадаизмот]] и [[Надреализам|надреализмот]]. Тој бил под големо влијание на неговиот сонародник Тристан Цар, еден од основачите на дадаистичкото движење. Меѓу надреалистите, Андре Бретон имал значајно влијание, но Ису бил незадоволен од она што го сметал за стагнација и теоретски неуспех на движењето што траело во текот на 1940-тите.
[[Податотека:Gérard-Philippe Broutin (2007).png|мини|Портрет на Жерар-Филип Брутин]]
Движењето го добило името по францускиот збор (''lettre)'', што значи буква, бидејќи нивните рани дела се фокусирале на букви и други визуелни или говорни симболи. Самите книжевни научници го претпочитаат името „летеризам“ како англиски термин, а тоа е формата што се користи во англиско говорните средини. Терминот, кој првично ѝ бил даден на групата како име, останал во употреба, дури и откако многумина од нив се откажале од каква било поврзаност со букви и зборови. Покрај тоа, во употреба се и други имиња, или за групата како целина или за нејзините активности во специфични домени, како што се „движење Изуски“, „младо востание“, „хиперграфисти“, „креатори“, „бесконечна уметност“, екскордизам.

== Наводи ==
{{Западни уметнички движења}}
[[Категорија:Модерна уметност]]</text>
      <sha1>a69jwoci13ry92zhdt4l2omanrp94ig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Арте Повера</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1404119</id>
    <revision>
      <id>5651582</id>
      <parentid>5633498</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:16:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <origin>5651582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10711" sha1="rap5i1wzskw5z913khmrp5sf3aqxjnp" xml:space="preserve">[[Податотека:KMM Merz 01.JPG|мини|''„Иглу од камен“'', [[Марио Мерц]] ( [[1982]] )]]
'''Арте Повера''' ([[Италијански јазик|италијански:]] „arte povera“ = „сиромашна“ или „осиромашена уметност“), тема која во 1967 година е смислена од италијанскиот критичар [[Ђермано Челант|Германо Целант]]. Делата на Арте Повера се просторни [[Инсталација|уметнички инсталации]] составени од елементи на „сиромашни“ и секојдневни материјали како што се земја, дрво, стакло, камења, железо, весници итн. материјали. Употребата на секојдневни и едноставни материјали била наменета да биде протест против високите стилови во уметноста. Освен во [[Италија]], Музејот на уметност во [[Лихтенштајн]], исто така, има значајна колекција на дела од уметници од Арте Повера.

Понекогаш се користиле едноставно за да се опише еден вид на работа во која употребените материјали - како што се земја, гранчиња и весници - се намерно избрани поради нивната „безвредност“. Како реакција на комерцијализацијата на уметничкиот свет, но всушност конотациите се многу пошироки.“ Според Целант, „Арте Повера изразува пристап кон уметноста кој е фундаментално антикомерцијален, прекаритабилен, банален и антиформален, првенствено загрижен за физичките квалитети на медиумите и варијабилноста на материјалите“. Неговото значење лежи во ангажирањето на уметниците со реалните материјали и целокупноста на реалноста и нивниот обид да ја протолкуваат таа реалност на начин кој, иако е тежок за разбирање, е суптилен, недостижен, приватен, интензивен.“
[[Датотека:Trap_Pascali_Tate_Modern_T12982.jpg|мини| [[Пино Паскали]], ''Стапица'' ([[1968]])]]
Терминот е инспириран од изразот „сиромашен театар“ на полскиот режисер Јежи Гротовски. Во пракса, елементот „сиромаштија“ не треба да се сфаќа премногу буквално. Многу дела биле технички многу сложени, користејќи скапи материјали. Како што истакнува Каролин Тисдал, „Контекстот на уметничката Арта Повера била и е, во крајна линија, прекрасната палата и белиот простор со високи тавани на уметничкиот свет, а не превирањата на улиците“. Денес, вообичаено е терминот да се користи за група уметници кои твореле во Италија од средината на 1960-тите па наваму, со [[Пјеро Манцони]] како еден вид основач. Други големи уметници се [[Марио Мерц]], [[Пино Паскали]], [[Микеланђело Пистолето|Микеланџело Пистолето]], Јанис Кунелис, [[Лучијано Фабро]] и [[Ђилберто Цорио|Жилберто Корио]]. Тие биле изложени заедно од торинскиот уметнички трговец [[Енцо Спероне]]. Корио за него рекол: „Спероне беше оној што ги правеше работите да се случат, тој знаеше како да ја искористи секоја можност да ја пренесе уметноста родена во личните домови и студија на поединци, насочувајќи ја кон пошироката јавност.“

Книгата на Челант од 1969 година, Арте Повера (преведена на англиски истата година како „Arte Povera: Conceptual, Actual or Impossible Art?“), го проширил концептот за да опфати многу уметници кои не се од Италија – како што се Џозеф Бојс, Карл Андре, Ева Хесе и Ричард Лонг, меѓу другите – а кои вообичаено би се поврзувале со минимализмот, концептуалната уметност или земјената уметност. Во книгата, тој предложил различни алтернативни имиња за овој уметнички правец или движење, вклучувајќи ги „актуелна уметност“, „невозможна уметност“, „микро-емотивна уметност“, „уметност на сурови материјали“ и „анти-форма“. Еден концепт, кој и онака бил флексибилен, се растегнувал до крајните граници на издржливоста. Еден начин да се разреши оваа збунетост околу дефинициите е да се претпостави дека Челант се обидувал да ја дефинира уметноста од доцните 1960-ти на радикално поинаков начин од оној што го подразбирала Луси Липард со фразата „дематеријализација на уметничкиот објект“. За Липард, фокусот бил на идејата за Челант пак, тоа била самата работа, објектот – односно материјалниот објект. Концептуалната уметност го користи јазикот како алатка, додека Арте Повера се обидува да го избегне јазикот – или барем да го лиши од неговите стандардни функции – третирајќи го едноставно како уште еден објект на уметничка комуникација. Осврнувајќи се на движењето во 2001 година, Франческо Бонами истакнал дека: „дури и во 1967 година, Челант не сакал да го уништи традиционалниот јазик на уметноста. Наместо тоа, тој генијално предложил начин уметниците да го протнат тој јазик низ колапсот на повоена Италија“.

== Значајни уметници ==

* [[Ђовани Алселмо|Џовани Анселмо,]] Giovanni Anselmo
* [[Алигјеро Боети|Алигиеро Боети]] Alighiero Boetti
* [[Јозеф Бојс]] Joseph Beuys
* [[Ђино де Доминикис|Џино де Доминисис]] Gino de Dominicis
* [[Лучано Фабро|Лучијано Фабро]] Luciano Fabro
* [[Алфред Гулден]] „Alfred Gulden“
* [[Јанис Кунелис]] Jannis Kounellis
* [[Марио Мерц]]  Mario Merz
* [[Ана Оперман]] Anna Oppermann
* [[Ђулио Паолини|Џулио Паолини]] Giulio Paolini
* [[Џузепе Пеноне]] Giuseppe Penone
* [[Ветор Писани]] Vettor Pisani
* [[Микеланђело Пистолето|Микеланџело Пистолето]] Michelangelo Pistoletto
* [[Фабрицио Плеси]] Fabrizio Plessi
* [[Салво]] Salvo „Salvatore Mangione“
* [[Ђилберто Цорио|Гилберто Зорио]] Gilberto Zorio

== Поврзано ==

* [[антиформа]]

== Надворешни врски ==

* {{Наведена мрежна страница|url=http://www.scultura-italiana.com/Approfondimenti/Arte_povera.htm|title=La Scultura Italiana: Arte Povera|last=|date=|work=|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20080510184250/http://www.scultura-italiana.com/Approfondimenti/Arte_povera.htm|archive-date=10. 05. 2008|accessdate=06. 10. 2018}} - илустрирана статија
* {{Наведена мрежна страница|url=http://www.centrepompidou.fr/education/ressources/ENS-ArtePovera/ENS-ArtePovera.htm|title=Centre Pompidou: Arte Povera|last=|date=|work=|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20120414145422/http://www.centrepompidou.fr/education/ressources/ENS-ArtePovera/ENS-ArtePovera.htm|archive-date=14. 04. 2012|accessdate=03. 09. 2018}} - илустрирана статија
* {{Наведена мрежна страница|url=http://www.guggenheimcollection.org/site/movement_works_Arte_Povera_0.html|title=Guggenheim Museum: Arte Povera|last=|date=|work=|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623060302/http://www.guggenheimcollection.org/site/movement_works_Arte_Povera_0.html|archive-date=23. 06. 2008|accessdate=06. 10. 2018}}
* {{Наведена мрежна страница|url=http://www.tate.org.uk/collections/glossary/definition.jsp?entryId=31|title=Tate Collection: Arte Povera|last=|date=|work=|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20080517103854/http://www.tate.org.uk/collections/glossary/definition.jsp?entryId=31|archive-date=17. 05. 2008|accessdate=05. 04. 2020}}

{{Западни уметнички движења}}

[[Категорија:Вајарство]]
[[Категорија:Уметност]]
[[Категорија:Модерна уметност]]
[[Категорија:Италијански уметнички правци]]</text>
      <sha1>rap5i1wzskw5z913khmrp5sf3aqxjnp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Наби (уметност)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1404248</id>
    <revision>
      <id>5651587</id>
      <parentid>5634981</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:21:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4227" sha1="l0nrmlyfa025aowfesmp8xmf8uyv4py" xml:space="preserve">[[Податотека:Serusier_-_the_talisman.JPG|мини| Пол Серусије, ''Талисман'', 1888 година.]]
'''Наби,''' или '''Набисти'''&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/art/Nabis-French-artists|title=Nabis {{!}} French Post-Impressionism, Symbolism &amp; Fauvism {{!}} Britannica|work=www.britannica.com|language=en|accessdate=2026-09-27}}&lt;/ref&gt; ({{Lang-fr|Les Nabis}}) биле група млади француски уметници активни во Париз од 1888 до 1900 година, кои одиграле голема улога во преминот од импресионизмот и академизмот кон апстрактната уметност, симболизмот и другите рани движења на модернизмот.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=Vn_M6j7KejAC&amp;q=Symbolist+Art+Theories:+A+Critical+Anthology+Henri+Dorra&amp;redir_esc=y#v=snippet&amp;q=Symbolist%20Art%20Theories:%20A%20Critical%20Anthology%20Henri%20Dorra&amp;f=false|title=Symbolist Art Theories: A Critical Anthology|last=Dorra|first=Henri|date=1994|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-07768-3|language=en}}&lt;/ref&gt;

Меѓу членовите биле Пјер Бонар&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://cdm16028.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15324coll10/id/92098|title=b1068175 20|work=cdm16028.contentdm.oclc.org|language=mk|accessdate=2026-09-27}}&lt;/ref&gt;, Морис Дени, Пол Рансон, Едуар Вијар, Кер-Ксавие Русел, [[Феликс Валотон,]] [[Пол Серусије]] и [[Огист Казалис]]. Тие создавале под влијание на [[Пол Гоген]]. 

Името потекнува од [[Хебрејски јазик|хебрејскиот јазик]] и значи „пророци“. Сликарите се состанале во студиото на Пол Рансон во [[1890|1890-тите]] и дискутирале за [[Симболизам|симболизмот]]. За разлика од [[Импресионизам|импресионистите,]] тие ја нагласуваат насликаната површина и [[Контура|контурата]]. Моделирањето и просторните вредности се ставени во втор план. Теоретичарот на групите Морис Дени ја дефинирал сликата како површина покриена со боја која е распоредена според одредени законитости. Покрај Пол Гоген, групата била под влијание и на Одилон Редон (чија најпозната слика е „Киклоп“). Понатаму, групата Наби била инспирирана од јапонските обоени печати од дрво . Таа значително се продлабочила во областа на применетата уметност, сликарството [[Плакат|на плакати]], [[Сценографија|театарската декорација]] и [[Илустрације књига|илустрациите на книги]].

* Аристид Мајол () – (1861–1944)
* [[Феликс Вајотон]] (1865–1925)
* Пјер Бонар (1867–1947)
* [[Кер-Ксавијер Русел|Кер-Ксавиер Русел]] () – (1867–1944)
* Едуард Вијар (1868–1940)
* Морис Дени () – (1870–1943)
* [[Жорж Лакомб]] () – (1868–1916)
* [[Пол Рансон]] () - (1864-1909)
* Пол Серусије (1864–1927)

== Наводи ==
{{наводи}}
{{Западни уметнички движења}}

[[Категорија:Постимпресионизам]]
[[Категорија:Сликарство]]
[[Категорија:Историја на уметноста]]
[[Категорија:Уметност]]
[[Категорија:Статии со текст на француски]]</text>
      <sha1>l0nrmlyfa025aowfesmp8xmf8uyv4py</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Воздушна четка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1404272</id>
    <revision>
      <id>5651617</id>
      <parentid>5635319</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:57:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5651617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34421" sha1="dpkg4o61sqhdnf4oyzw1v7u9o7d15d4" xml:space="preserve">[[File:PaascheAirbrush.jpg|thumb|[[Paasche Airbrush Company|Paasche]] F#1 Single-action external mix airbrush]]
[[File:Airbrush art.jpg|thumb|Уметник со Воздушна четка на работа]]
'''Воздушна четка''' ― мала, [[Пневматика|управувана со воздух]] алатка која [[Млазница за атомизирање|атомизира]] и прска различни медиуми, најчесто [[боја]], но исто така и [[мастило]], [[боја]] и [[шминка]]. [[Сликање со спреј]] развиена од воздушната четка и се смета дека користи тип на воздушна четка.&lt;ref&gt;[https://apps.apple.com/us/app/airbrush-face-photo-editor/id998411110/ Воздушна четкаt]&lt;/ref&gt;.

== Историја ==
[[File:The Employment of Women in Britain, 1914-1918 Q28177.jpg|thumb|Двајца фабрички работници користат воздушни четки за да насликаат крило на авион, септември 1918 година]]
До средината на 2000-тите, беше нашироко објавено дека четката за воздух е измислена во 1893 година, но по истражувањето преземено во соработка со Одделот за конзервација на Универзитетот во Њујорк и личната поддршка од професорката Маргарет Холбен Елис, се појави подетална историја, која бараше многу авторитети како што е Oxford Art да ги ажурираат своите речници

Во зависност од дефиницијата која бара компримиран воздух или не, првиот уред за боење со прскање што може да се нарече воздушна четка е патентиран во 1876 година од [[Френсис Едгар Стенли]] од [[Њутон, Масачусетс]]. Ова функционираше слично на дифузор/атомизатор и немаше континуирано снабдување со воздух. Стенли и неговиот брат близнак подоцна измислиле процес за континуирано обложување фотографски плочи (Stanley Dry Plate Company), но можеби се најпознати по нивниот [[Stanley Steamer]]. Нема уметнички слики што го користеле овој „дистрибутер/атомизатор на бои“ или сè уште се познати.

Според истражувањето подготвено од професорот Енди Пеналуна, првиот инструмент што користел снабдување со компримиран воздух наречен „дистрибутер на боја“ бил развиен од [[Абнер Пилер]] „за сликање на [[акварел]] и други уметнички цели“ и користел рачно управуван [[Компресор за гас|компресор]] за снабдување со континуиран воздух. Тоа било прилично грубо, бидејќи се базираше на голем број резервни делови во работилница за златар, како што се стари шрафцигери и факели за заварување. Беа потребни четири години понатамошен развој пред да биде развиен работен прототип од  од [[Mt. Морис, Илиноис]]. Волкуп го патентирал делото под името „air-brush“, име што го смислила неговата сопруга Фиби Волуп. Раѓањето на името „Air Brush“ може да се следи на состанокот на засегнатите страни на новата Air Brush Manufacturing Co. во 19:00&amp;nbsp; на 6 октомври 1883 година, кога името е формално родено. Во модерно време датумот се користи за да се слави уметноста со воздушни четки низ светот, користејќи го [[хаштагот на Твитер]] . Сопругата на Вокуп подоцна ќе биде основач на Уметничкото училиште во Илиноис каде што четкањето со воздух се учело на студенти од целиот свет. Во истата изнајмена 4-катница ќе биде основана Воздушна четка Рокфорд под Liberty Walkup. Помеѓу другите, Walkups му предаваше на техниката на воздушна четка на [[Американски импресионизам|Американски импресионист]] мајстор [[Вилсон Ирвин]] во школата Air Brush во [[Рокфорд, Илиноис]]. Првата извесна воздушна четка од типот на „атомизирање“ беше измислена од [[Чарлс Бурдик]] во 1893 година и претставена од [[Тајер и Чендлер]] уметнички материјали компанија на [[Светската колумбиска изложба]] во [[Чикаго, Илиноис|Чикаго]].
Јенс Пааше, дански имигрант, во 1907 година ја патентирал својата турбинска воздушна четка. Тоа е надворешна мешана воздушна четка, каде што протокот на воздух е поделен на два на механизмот за активирање: еден дел од струјата врти турбина (околу 20.000 вртежи во минута) и друг млаз излегува од млазницата, што е вистинскиот тек на бојата. Турбината придвижува брегаста осовина, која придвижува клипна игла, која се движи низ коритото за боја, вметнувајќи микроскопски капки боја во протокот на воздух на млазницата. Овој патент на крајот стана легендарната воздушна четка Paasche AB Turbo, која е позната по својата способност да прави линии тесни како човечка коса. Исто така е добро познато дека е крајно досадно за прилагодување.

Paasche AB Turbo повеќе не се произведува (2026 година). Тоа е специјализирана алатка, добро позната по своите идиосинкразии, а компјутеризираната манипулација со слики ја окупира нејзината еколошка ниша. Сепак, половните AB Turbo се многу барани меѓу хобистите и колекционерите на трговските места на Интернет.
==Дизајн==
Воздушната четка работи така што поминува проток на брзо движење (компресиран) воздух низ [[вентури пумпа|вентури]], што создава локално намалување на воздухот [[притисок]] (вшмукување) што овозможува извлекување на бојата од меѓусебно поврзан резервоар при нормален атмосферски притисок. Високата брзина на воздухот ја атомизира бојата во многу ситни капки додека дува покрај многу фина компонента за мерење на бојата. Бојата се носи на хартија или други површини. Операторот го контролира количеството на бојата што се раздува со користење на променлив активирач кој манипулира со положбата на многу фино заострената игла која е контролен елемент на компонентата за мерење на бојата. Исклучително фин степен на атомизација е она што му овозможува на уметникот да создаде такви мазни ефекти на мешање со помош на воздушната четка.&lt;ref name=SDK&gt;[https://https://play.google.com/store/apps/details?id=com.magicv.airbrush&amp;hl=en/ Воздушна четка]на семрежното место на СДК &lt;/ref&gt;

Техниката овозможува мешање на две или повеќе бои на беспрекорен начин, при што една боја полека станува друга боја. Сликите со слободна четка со воздух, без помош на [[матрици]] или фрискети, имаат лебдечки квалитет, со нежно дефинирани рабови помеѓу боите и помеѓу боите на предниот и заднината. Вештиот уметник со воздушна четка може да произведе слики од фотографски реализам или може да симулира речиси секој сликарски медиум. Сликањето на ова ниво на вештина вклучува дополнителни алатки, како што се маски и [[фрискети]] и многу внимателно планирање.

Некои воздушни четки користат [[притисок]]и дури 20 [[Пунти по квадратен инч|psi]] (1,38 бари), додека други користат притисоци во регионот од 30-35 psi (2-2,4 бари). На поголемите „пиштоли за прскање“ како што се користат за боење со спреј на автомобили им се потребни 100 psi (6,8 бари) или повеќе за адекватно атомизирање на погуста боја користејќи помалку растворувач. Тие се способни да испорачаат потежок слој побрзо на широк простор. Дури и со мали воздушни четки за уметници кои користат акрилна боја, уметниците мора да внимаваат да не дишат во атомизираната боја, која лебди во воздухот со минути и може да оди длабоко во белите дробови. Со комерцијални пиштоли за прскање за автомобили, од витално значење е сликарот да има чист извор на воздух за дишење, бидејќи автомобилската боја е многу поштетна за белите дробови отколку акрилот. Одредени пиштоли за прскање, наречени пиштоли со низок притисок со висок волумен (HVLP), се дизајнирани да ги испорачуваат истите големи количини на боја без да бараат такви високи притисоци.
==Видови==
[[File:Airbrush.jpg|thumb|Aerograph Super 63, воздушна четка со внатрешно мешање со двојно дејство, напојувана со гравитација]]

Воздушните четки обично се класифицираат според три карактеристики. Првата карактеристика е дејството што го врши корисникот за да го активира протокот на бојата. Вториот е механизмот за внесување на бојата во воздушната четка. Третиот е точката во која бојата и воздухот се мешаат.

===Активирање акција===
Повеќето воздушни четки може да се групираат во два вида на активирачки дејства: со едно дејство или со двојно дејство.

Наједноставните воздушни четки работат со механизам со „едно дејство“, каде што втиснувањето на чкрапалото го активира протокот на воздух низ воздушната четка, веднаш испуштајќи боја. Протокот на бојата и шемата на прскање на воздушната четка се прилагодуваат одделно од дејството на активирањето. Ова се прави преку прилагодување на поставеноста на иглата на воздушната четка во нејзиниот врв за боја, со вртење на врвот на бојата на надворешна микс воздушна четка (Badger 350 или [[Paasche Airbrush Company|Paasche]] Model H се добри примери на воздушни четки за надворешно мешање со едно дејство) или вртење на тркалцето за поставување игла на внатрешната четка за мешање. на воздушни четки за внатрешно мешање со едно дејство). Волуменот на бојата и шемата на прскање се одржуваат на фиксно ниво додека корисникот на воздушната четка повторно не ја прилагоди поставката. Прилагодувањето на волуменот на бојата и шемата на прскање додека се слика е можно, но не по дизајн. Воздушните четки со едно дејство се поедноставни за употреба и генерално се поевтини, но тие претставуваат ограничувања во апликациите во кои корисникот сака да направи нешто поуметничко отколку едноставно да нанесе голем, униформен слој на боја.

Воздушните четки со „двојно дејство“ (или „двојно дејство“) овозможуваат истовремено прилагодување и на воздухот и на бојата на активирањето, дозволувајќи му на корисникот да го активира воздухот со притискање на чкрапалото и истовремено да ги приспособува бојата и шемата на прскање со нишање на чкрапалото напред-назад. Оваа способност за прилагодување на протокот на бојата додека се прска воздушната четка, го прилагодува прилагодувањето на широкото растојание на корисничката до широката површина линии без запирање за повторно прилагодување на шемата за прскање (како што е потребно со воздушна четка со едно дејство). Ова овозможува поголема контрола на прскањето и овозможува поширок спектар на уметнички ефекти. Употребата на овој тип на воздушна четка бара пракса за да се постигне знаење, како со техниката на активирање, така и со контролата. Напорот е исплатлив, бидејќи четкањето со воздух нуди поголема уметничка разновидност. Воздухопловните четки со двојно дејство (Badger Patriot 105, Paasche VL, Iwata CM-C се добри примери на воздушни четки со двојно дејство) се со пософистициран дизајн модел од воздушните четки со едно дејство, што ги прави поскапи од двете.

===Систем за напојување===
Бојата може да се внесе во воздушната четка преку гравитација од резервоарот за боја кој се наоѓа на врвот на воздушната четка (наречен
''напојување со гравитација'' или ''напојување одозгора''), или извлечена од резервоар монтиран долу (''долу/вшмукување/напојување на сифон''), или од страна (''странично довод''). Секој тип на храна носи уникатни предности и недостатоци. Воздушните четки за снабдување со гравитација бараат помал воздушен притисок за да функционираат, бидејќи гравитацијата помага во протокот на бојата во комората за мешање. Вообичаено, инструментите со најдобра атомизација на магла и барања за детали го користат овој метод бидејќи помалиот воздушен притисок овозможува пофина контрола на протокот на бојата и помалку прекумерно прскање. Сепак, капацитетот на бојата на воздушните четки за гравитација е ограничен. Воздухопловните четки со странично и долно напојување му овозможуваат на уметникот да гледа над горниот дел од воздушната четка, при што првата понекогаш нуди опции за лева и десна рака што одговараат на уметникот. Резервоарот за боја на дното може да биде со различни големини, па така, воздушната четка за довод на дното обично има поголем капацитет на боја од другите типови и често се претпочита за работа од поголем обем, како што се автомобилски апликации и дизајн на облека. Страничните воздушни четки за напојување се хибрид од двете и можат да користат и чаша во стил на гравитација или шише во стил на вшмукување.

===Точка за мешање===
[[File:Airbrush System for Gundam Marker.jpg|thumb|Надворешна мешана воздушна четка со воздушна конзерва]]
Воздушните четки може да се поделат на „внатрешна мешавина“ и „надворешна мешавина“. Со воздушна четка „внатрешно мешање“, бојата и воздухот се мешаат во телото на воздушната четка (на врвот), создавајќи пофина атомизирана „магла“ од боја. Со воздушна четка „надворешна мешавина“, воздухот и бојата се среќаваат надвор од врвот пред да се измешаат едни со други, што создава поголема, погруба шема на атомизација. Надворешните микс воздушни четки се поевтини и посоодветни за покривање на поголеми површини со повеќе вискозни бои или лакови, додека внатрешните мешани воздушни четки се поскапи и посоодветни за работа со фини детали со потенки бои.

== Пиштоли за прскање==
Воздушната четка доведе до развој на [[пиштол за прскање]]: сличен уред кој обично испорачува поголем волумен на боја и за боење поголеми површини.

Првата машина за прскање бои беше развиена во 1887 година.

Опремата од [[DeVilbiss Automotive Refinishing|DeVilbiss]] и [[Illinois Tool Works|Binks]] е типична за модерните пиштоли за прскање.

Додавањето на едноставен адаптер за рачка за пиштол на [[аеросолна боја]] спреј може да создаде евтина алтернатива на пиштолот за прскање.
==Техника==
[[File:VFS Summer Intensive Programs 2011.jpg|thumb]]
Техниката за воздушна четка е слободна манипулација со воздушната четка, медиумот, воздушниот притисок и растојанието од површината што се прска со цел да се произведе одреден предвидлив резултат на конзистентна основа со или без штитови или матрици. Техниката на воздушна четка ќе се разликува со типот на четка за воздух што се користи (едно дејство или двојно/двојно дејство).

Техниката на воздушна четка со двојно дејство вклучува притискање на чкрапалото на горниот дел од воздушната четка со показалецот за да се ослободи само воздухот и постепено се враќа назад до прагот на ослободување на бојата. Најважната процедурална динамика е секогаш да се започне само со воздух и да се заврши само со воздух. Со почитување на ова правило, може да се постигне прецизна контрола на волуменот на бојата и ширината на линијата и карактерот. Единствениот најважен удар со воздушна четка што постојано го користат професионалци е ударот со кама. Ова опишува удар кој започнува широко и завршува како тесна линија, создадена со започнување со четката подалеку од потпорот и придвижување рамномерно поблиску додека се повлекува линијата.

Техниката за воздушна четка со едно дејство го добива своето име од фактот дека е потребно само едно дејство за работа. Единечното притискање на чкрапалото ослободува фиксен однос на бојата и воздухот.
Постигнувањето на различни широчини на линии бара или промена на комбинацијата на врвот и млазницата или рачно прилагодување на волуменот на прскање помеѓу промените на ширината на прскањето. Најважниот аспект на правилната техника на воздушна четка со едно дејство е да се задржи раката во движење пред да се притисне чкрапалото и откако ќе се ослободи чкрапалото. Ова ја избегнува линијата &quot;бар ѕвонче&quot;.

=== Уметност и илустрација===
Од почетокот на технологијата за воздушни четки, комерцијалните уметници и илустратори сфатија дека воздушните четки им овозможија да создаваат високо рендерирани слики и високо ниво на реализам. Уметниците често ја користат воздушната четка во комбинација со исечени матрици или предмети кои се држат слободна рака за да го блокираат на контролиран начин протокот на бојата врз хартијата (или дигиталните алтернативи). Сликите на Airbrush може да се најдат во рекламирање, објавување (на пр., корици на книги), [[стрип]] и [[графички романи]] и се популарни меѓу уметниците од фантазија и научна фантастика.

=== Ретуширање на фотографии===

Воздушното четкање долго време се користело за менување на [[фотографија]]и во преддигиталната ера, а пред четкањето со воздух сличен ефект се постигнувал преку употреба на пастелен тип на боички. 


Терминот „несовршена фотографија“ или „фотографија со четка со воздух“ исто така се користи за да се опише [[гламурна фотографија|сликовити фотографии]] во кои несовршеностите на моделот се отстранети или во кои нивните атрибути се подобрени. Терминот често се применувал на пежоративен начин за да се опишат сликите на нереално женско совршенство и бил особено чест во однос на сликите во ''[[Playboy]]'', а подоцна и во ''[[Maxim (magazine)|Maxim]]''.

Користејќи ја технологијата [[дигитално снимање]], ваквото уредување на слики сега обично се прави со уредувач [[растерска слика]], кој е способен за уште посуптилна работа во рацете на вешт уметник. Во индустријата за фино ретуширање, техниката на четкање со воздух често се смета за ниска практика, со значително послаб квалитет од оној што се наоѓа во најважните публикации за модна фотографија.

=== Мурали ===
Воздушните четки се погодни и за сликање [[мурали]].

===Хоби===
Воздушните четки вообичаено се користат од љубителите на моделирање на скали за бојадисување модели бидејќи може да се постават пофини слоеви, како и непроѕирни ефекти како атмосферски влијанија, додавање дамки итн. Фината атомизација на бојата во модерните воздушни четки, исто така, овозможува прецизно да се репродуцираат шарени маскирани шеми со меки рабови авионите се добар пример за ова).

Многу хобисти на [[радио контролиран модел]] исто така ја користат воздушната четка за да создаваат уметнички дела на телата на [[Lexan]]. Работите со боја се движат од основна боја во една боја до фини детални уметнички дела.

Воздушните четки, исто така, станаа вообичаени алатки во [[cosplay]], костими и [[Театарски имот|реквизит]]-изработка.


===Сонирање со воздушна четка===
Воздушните четки се користат за нанесување на специјални раствори за потемнување како форма на [[потемнување без сонце]] што симулира изглед на природен [[сончев тен]]. Се промовира како побезбедна и поздрава алтернатива на штетните ефекти од долготрајното изложување на сонце. Често се изведува од компании кои нудат и други алтернативи за сончање како што се [[лежалки]].

=== Автомобилство ===
Воздушните четки се користат за прскање мурали, графики и други уметнички дела на автомобили, мотоцикли и шлемови. Оваа уметничка форма постои барем од педесеттите години, но во поново време бележи зголемување на популарноста благодарение на шоуата како „Rides“ и „American Chopper“.
Повеќето професионалци претпочитаат да користат бази за автомобилска класа преку врвни воздушни четки со гравитација. Трошоците за ангажирање професионален уметник ќе варираат од неколку стотици до неколку илјади долари, во зависност од локацијата, нивото на вештина и репутацијата.
=== Планетарна картографија ===
Airbrush беше нова техника во научното прикажување на Месечината и другите планети во 1960-тите. Мапите на Airbrush беа произведени од гранката USGS [[Astrogeology]] за поддршка на мисиите на НАСА Аполо.

=== Улични уметници ===
Многу улични уметници користат воздушно четкање за да создаваат имиња и слики за туристите, како на пример околу [[Jackson Square, New Orleans|Jackson Square]] во [[New Orleans]]. Во средината на 1970-тите, [[Панама Сити Бич, Флорида]] беше главниот град на воздушните четки во светот,{{Потребен е навод|датум=февруари 2022}} со стотици уметници кои сликаа приспособени дизајни на [[маици]].

==Безбедност==
Кога се вдишуваат, ситно дисперзираните бои и растворувачи може да предизвикаат сериозни опасности по здравјето. Регулаторните одредби како што се оние издадени од САД [[Управата за безбедност и здравје при работа]] диктираат строги барања за да се спречи небезбедна употреба во работните средини.


==Наводи==
{{наводи}}

==External links==

* [https://www.airbrushmuseum.com/ Airbrush Museum]&amp;nbsp;&amp;ndash; history, photos and patent diagrams
* [https://downloads.artekaos.com/categories ArteKaos Airbrush]&amp;nbsp;&amp;ndash; Airbrush Manuals and parts PDF
{{Authority control}}

[[Категорија:Сликарски техники]]
[[Категорија:Фотографски техники]]
[[Категорија:Материјали за визуелни уметности]]
[[Категорија:Пневматски алатки]]
[[Категорија:Уметнички техники]]</text>
      <sha1>dpkg4o61sqhdnf4oyzw1v7u9o7d15d4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маргинална уметност</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1404376</id>
    <revision>
      <id>5651586</id>
      <parentid>5646731</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:21:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28782" sha1="7ca6z3698tu28ntju9ntlok5ze7cfej" xml:space="preserve">[[Податотека:Pirosmani - Deer.jpg|мини|Пиросмани – Елен]]
'''Маргинална уметност''' ({{Lang-fr|Art brut}}, {{Lang-en|Outsider Art}}) е името за уметнички дела што биле создадени кај луѓето кои биле во психијатриски болници или други поединци од [[Маргина|маргините]] на општеството и надвор од официјалните уметнички институции.&lt;ref name=&quot;британика 1&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Енциклопедија Британика. А-Б|publisher=Народна књига : Политика|year=2005|isbn=86-331-2075-5|editor-last=Мишић|editor-first=Милан|location=Београд|pages=71}}&lt;/ref&gt; Овој термин првпат го споменал францускиот уметник [[Жан Дибифе]].&lt;ref name=&quot;британика 1&quot; /&gt; Во англосаксонската култура, овој термин ги опфаќа самоуките и наивни уметници.

Доктор [[Валтер Моргенталер]] во [[1921|1921 година]]  го објавил делото „Ментално болниот како уметник“. Ова дело е базирано на случајот на Адолф Велфли, психотичен пациент кого се лекувал. Велфли спонтано решил да црта и создал 45 тома цртежи во кои ја опишал својата животна приказна. Ова дело има 25.000 страници, 1.600 [[Илустрација|илустрации]] и 1.500 [[Колаж|колажи.]]

Инспириран од оваа книга, [[Жан Дибифе]] почнал да собира уметнички дела создадени од лица со ментални заболувања. Неговата збирка е позната како „Collection de l'Art Brut“ и моментално се чува во [[Лозана]]. Подоцна, во овој потфат на собирање дела му се придружил и [[Андре Бретон]]. Дибифе сметал дека доминантната култура го задушува секој нов уметнички пробив, лишувајќи го притоа од енергија. Резултатот е потиснување на уметничкото изразување, „сурова уметност“ (Art brut) било неговото решение за овој проблем. Таа е единствената што останува имуна на културните влијанија и не може да биде асимилирана, бидејќи самите уметници или не можат, или не сакаат да бидат асимилирани.

Овие перцепции датираат од почетокот на [[20 век]] и  довеле до појава на алтернативните уметнички движења: [[кубизам]], [[дадаизам]], [[Конструктивизам (уметност)|конструктивизам]] и [[футуризам]]. Сите тие се обиделе драстично да се дистанцираат од традиционалната уметност. Така, [[Марсел Дишан]] ја претпочитал случајноста во [[Уметност|уметноста]], а [[Пабло Пикасо]] барал инспирација во [[Уметност|уметноста]] на примитивните општества и детските [[Цртање|цртежи]].
[[Податотека:16 Anna Zemánková, Bez názvu, 60. léta.jpg|мини|16 Ана Земанкова, Без наслов, 1960-ти]]
Терминот ''маргинална уметност'' е измислен во 1972 година, како наслов на книга [[Art critic|од уметничкиот критичар]] [[Roger Cardinal (art historian)|Роџер Кардинал]].&lt;ref&gt;{{Наведување|last1=Conley|first1=Katharine|title=Surrealism and Outsider Art: From the ‘Automatic Message’ to André Breton’s Collection|location=|publisher=|year=2006}}. ''Yale French Studies'', no. 109 (2006): 129–43.&lt;/ref&gt; Името произлегува од [[Англиски јазик|англискиот]] (''art brut,''  „сурова уметност“ или „груба уметност“), името измислено во 1940-тите од [[Франција|францускиот]] уметник [[Жан Дибифе|Жан Дубифе]] за да се опише [[уметност]] создадена надвор од границите на официјалната култура. Дибуфе особено се фокусирал на уметноста на оние надвор од етаблираната уметничка сцена, користејќи психијатриски пациенти, пустиници и спиритуалисти како примери.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Cardinal, Roger (1972). {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/outsiderart0000roge|title=Outsider Art|last=|publisher=Praeger|year=1972|location=New York|pages=24–30}}.&lt;/ref&gt;
[[Податотека:WolfiBandHainLarge.jpg|мини|Адолф Велфли 1910 г.]]
Маргиналната уметност се појавила како успешна категорија на уметнички маркетинг. Во [[Њујорк (град)|Њујорк,]] се одржува и годишен [[Outsider Art Fair|Саем за маргинална уметност]],&lt;ref name=&quot;Outsider Art Fair&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.outsiderartfair.com/|title=Outsider Art Fair|work=Outsider Art Fair|accessdate=19 July 2014}}&lt;/ref&gt; и има најмалку две редовно објавувани списанија посветени на оваа тема. Терминот понекогаш погрешно се применува како сеопфатна маркетиншка етикета за уметност создадена од луѓе кои се надвор од светот на уметноста или системот на уметнички галерии, без оглед на нивните околности или содржината на нивната работа.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://pantograph-punch.com/post/outsider-art|title=&quot;What the Dickens is Outsider Art?&quot; The Pantograph Punch, December 2016, retrieved 2017-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201045302/http://pantograph-punch.com/post/outsider-art|archive-date=01. 12. 2017|accessdate=12. 05. 2023}}&lt;/ref&gt; Поспецифичниот термин, „[[Outsider music|маргинална музика]]“, подоцна бил адаптиран и за музичарите.

== Уметноста на ментално болните ==
Првата што покажала интерес за уметноста на ментално болните, заедно со уметноста на децата и творците на „ селска уметност, била групата „Син јавач“: [[Василиј Кандински]], [[Аугуст Маке|Аугуст Меке]], [[Франц Марк]], Алексеј фон Јавленски и други. Она што уметниците го забележале во работата на овие групи била експресивната моќ што произлегувала од нивниот перцепиран недостаток на софистицираност. Примери за ова биле репродуцирани во 1912 година, во првото и единствено издание на нивното издание, ''„“(Der Blaue Reiter Almanac)''. За време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], Меке бил убиен во [[First Battle of Champagne|Шампањ]] во 1914 година, а Марк бил убиен во [[Верденска битка|Верденската битка]] во 1916 година. Празнината оставена од овие смртни случаи била донекаде пополнета од уметникот [[Паул Кле]], кој продолжил да црпи инспирација од овие „примитивци“.

Интересот за уметноста на пациентите во ментални болници продолжил да расте во текот на 1920-тите. Во 1921 година, д-р [[Walter Morgenthaler|Валтер Моргенталер]] ја објавил својата книга ''Психијатриски пациент како уметник'' (''Ein Geisteskranker als Künstler'') за Адолф Велфли, [[Психоза|психотичен]] ментален пациент под негова грижа. Велфи спонтано почнал да црта, а активноста со цртањето како да го смирила. Неговото најзначајно дело бил илустриран еп од 45 тома во кој ја раскажал својата имагинарна животна приказна. Со 25.000 страници, 1.600 илустрации и 1.500 колажи, тоа е монументално дело. Волфли, исто така, создал голем број помали дела, од кои некои биле продадени или подарени. Неговите дела се изложени во [[Adolf Wölfli Foundation|Фондацијата „Адолф Волфли“]] во [[Museum of Fine Arts Bern|Музејот на ликовни уметности]] во [[Берн]].

Одлучувачки момент бил објавувањето ''на''  ''[[Artistry of the Mentally Ill|Уметност на ментално болните]]'' (''Bildnerei der Geisteskranken'') во 1922 година, од [[Hans Prinzhorn|Ханс Принцхорн]]. Ова била првата формална студија за психијатриски трудови, заснована на компилација од илјадници примери од европски институции. Книгата и уметничката колекција привлекле големо внимание од авангардните уметници од тоа време, вклучувајќи ги [[Пол Кле]], [[Макс Ернст]] и [[Жан Дибифе|Жан Дубифе]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rawvision.com/what-outsider-art|title=&quot;Outsider Art Sourcebook&quot; (Raw Vision, Watford, 2009, p.4)|archive-url=https://web.archive.org/web/20140627195045/http://www.rawvision.com/what-outsider-art|archive-date=27. 06. 2014|accessdate=12. 05. 2023}}&lt;/ref&gt;

Луѓето со одредено формално уметничко образование, како и добро етаблираните уметници, не се имуни на ментални болести, а можат да бидат и институционализирани. На пример, [[William Kurelek|Вилијам Курелек]], подоцна награден со Орден на Канада за животно дело, бил примен во [[Maudsley Hospital|Психијатриската болница Модсли]] како млад човек, каде што бил лекуван од [[шизофренија]]. Тој сликал додека престојувал во болницата, и ја создал сликата [[The Maze (painting)|''Лавиринтот'']], мрачен приказ на неговата [[Tortured artist|измачена младост]]. Тој бил префрлен од болницата Модсли во болницата [[Netherne Hospital|Холанд]] од ноември 1953 година, до јануари 1955 година, да работи со [[Edward Adamson|Едвард Адамсон]] (1911–1996), пионер на уметничката терапија и креатор на колекцијата Адамсон.

== Жан Дубифе и ''Арт Брут'' ==
[[Франција|Францускиот]] уметник [[Жан Дибифе|Жан Дубифе]] бил особено импресиониран од ''скулптурите на ментално болните'' и започнал своја колекција од таква уметност, која ја нарекол ''„art brut“'' или сурова уметност. Во 1948 година, тој ја основал „[[Compagnie de l'Art Brut|Compagnie de l'Art Brut“]] со други уметници, вклучувајќи ги [[Андре Бретон]] и [[Клод Леви-Строс]].&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=6YY06T1P0MQC|title=French Primitivism and the Ends of Empire, 1945-1975|last=Sherman|first=Daniel J.|publisher=University of Chicago Press|year=2011|isbn=9780226752693|pages=12, 14, 111, 114}}&lt;/ref&gt; Колекцијата што ја основал станала позната како [[Collection de l'art brut|Колекција на странска уметност]], а речиси три децении куратор бил [[Славко Копач]].&lt;ref&gt;[[Fabrice Flahutez]], Pauline Goutain et Roberta Trapani, {{Наведена книга|title=Slavko Kopač. Ombres et matières, Shadows and Materials|last=|publisher=Gallimard|year=|isbn=978-2-07-295610-2|location=Paris}}. Hors série Connaissance, 2022 352 p. &lt;/ref&gt; Содржи илјадници дела и сега е трајно сместена во [[Лозана]], [[Швајцарија]].

== Културен контекст ==
Интересот за „надворешните“ практики меѓу уметниците и критичарите од дваесеттиот век може да ае смета како дел од поголем акцент на отфрлање на воспоставените вредности во рамките на [[Модернизам|модернистичкото]] уметничко милје. Почетокот на 20 век го виде појавувањето [[Кубизам|на кубизмот]] и [[Дадаизам|дадаизмот]], [[Конструктивизам (уметност)|конструктивистичките]] и [[Футуризам|футуристичките]] движења во уметноста, од кои сите вклучуваа драматично движење подалеку од културните форми на минатото. Дадаистот [[Марсел Дишан]], на пример, ја напушти „сликарската“ техника за да дозволи случајните операции да играат улога во одредувањето на формата на неговите дела или едноставно да ги реконтекстуализира постојните „готови“ предмети како уметност. Уметниците од средината на векот, вклучувајќи го и [[Пабло Пикасо]], барале инспирација надвор од традицијата на високата култура, црпејќи од артефакти на „примитивни“ општества, необразована уметност создадена од деца и вулгарна рекламна графика. Застапувањето на Дубифе за ''art brut'' – ментално растроените и другите на маргините на општеството – е уште еден пример за авангардна уметност што ги доведува во прашање воспоставените културни вредности. Како и со анализата на овие други уметнички движења, тековниот дискурс сугерира дека Art Brut е инхерентно поврзан со примитивизмот &lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Наведување|last=Koenig|first=Raphael|title=Art Beyond the Norms: Art of the Insane, Art Brut, and the Avant-Garde from Prinzhorn to Dubuffet|date=2018|url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/41121236/KOENIG-DISSERTATION-2018.pdf?sequence=1&amp;isAllowed=y|work=Doctoral dissertation|pages=99|publisher=Harvard University, Graduate School of Arts &amp; Sciences.|access-date=2022-12-08}}&lt;/ref&gt; поради неговата сличност во позајмувањето на лична „депатријација“ и егзотика на познати, но туѓи форми.

== Наводи ==
{{наводи}} 

== Литература ==

* Markus Steigman/ René Zey- Lexikon der Modernen Kunst Tehniken und Stile Hamburg [[2002]].
* Bandyopadhyay, S. and I. Jackson. {{cite book|title=''The Collection, the Ruin and the Theatre: architecture, sculpture and landscape in Nek Chand's Rock Garden, Chandigarh'' Liverpool|publisher=[[Liverpool University Press]]|year=2007|location=|author=}}.
* {{cite book|title=I Colori dell'Apocalisse – Viaggi nell'outsider art|publisher=|year=2009|isbn=978-88-6288-026-8|location=|author=Greg Bottoms,}}, Odoya, Bologna
* {{cite book|url=https://archive.org/details/colorfulapocalyp00bott|title=The Colorful Apocalypse: Journeys in Outsider Art|publisher=|year=2007|location=Chicago|author=Greg Bottoms,}}[[University of Chicago Press]], 2007 {{ISBN|978-0-226-06685-1}}
* {{cite book|title=Art Brut.|publisher=|year=|location=|author=Roger Cardinal,}}. In: ''Dictionary of Art,'' Vol. 2, London, 1996, p.&amp;nbsp;515–516.
* Marc Decimo, {{citation|author=|title=Les Jardins de l'art brut|location=|publisher=|year=2007}}, Les presses du réel, Dijon (France),
* Turhan Demirel, &quot;Outsider Bilderwelten&quot;, Bettina Peters Verlag, 2006, {{ISBN|3-939691-44-5}}
* [[Жан Дибифе|Jean Dubuffet]]: ''L’Art brut préféré aux arts culturels'' [1949](=engl in: ''Art brut. Madness and Marginalia'', special issue of ''Art &amp; Text'', No. 27, 1987, p.&amp;nbsp;31–33).
* {{cite book|title=Blinded Insight: On the Modernist Reception of the Art of The Mentally Ill.|publisher=|year=|location=|author=Hal Foster,}}. In: ''October'', No. 97, Summer 2001, pp.&amp;nbsp;3–30.
* {{cite book|url=https://archive.org/details/artistoutsidercr0000unse|title=The Artist Outsider: Creativity and the Boundaries of Culture|publisher=|year=1993|isbn=978-1560983354|editor=Michael D. Hall and Eugene W. Metcalf,|location=}} Washington D.C.: Smithsonian Institution Scholarly Press,
* {{cite book|url=https://archive.org/details/createberecogniz0000turn|title=Create and Be Recognized: Photography on the Edge|publisher=Chronicle Books|year=2004|editor=Deborah Klochko and John Turner|location=San Francisco}}.
* John M. MacGregor, {{citation|author=|title=The Discovery of the Art of the Insane.|location=|publisher=|year=1989}} Princeton, Oxford,
* {{cite book|title=Outsider Art: From the margins to the marketplace|publisher=Reaktion books|year=2009|location=London|author=David Maclagan,}}.
* {{citation|author=John Maizels,|title=Raw Creation art and beyond,|location=|publisher=|year=1996}} Phaidon Press Limited, London,
* {{cite book|url=https://archive.org/details/outsiderartsourc0000unse|title=Outsider Art Sourcebook|publisher=|year=2009|isbn=978-0-9543393-2-6|editor=John Maizels|location=}}. Raw Vision, Watford,
* {{cite book|url=https://archive.org/details/artbrutoriginsof0000peir|title=Art brut: The Origins of Outsider Art|publisher=Flammarion|year=2001|location=Paris|author=Lucienne Peiry,}}.
* Lucienne Peiry (ed.), &quot;Collection de l'Art Brut, Lausanne&quot;, Skira Flammarion, 2012.
* {{cite book|title=How to Look at Outsider Art,|publisher=Abrams|year=2005|location=New York|author=Lyle Rexer,}}.
* {{cite book|url=https://archive.org/details/outsiderartspont00rhod|title=Outsider Art: Spontaneous Alternatives|publisher=Thames and Hudson|year=2000|location=London|author=Colin Rhodes,}}.
* Rubin, Susan Goldman.  (March 9, 2004).  {{cite book|url=https://archive.org/details/artagainstoddsfr00rubi|title=Art Against the Odds: From Slave Quilts to Prison Paintings.|publisher=Crown Books for Young Readers|year=2004|isbn=0-375-82406-5|location=Publisher|author=}}.
* Michel Thévoz, ''Art brut,'' New York, 1975.
* {{cite book|title=Parallel Visions. Modern Artists and Outsider Art.|publisher=|year=1992|isbn=|editor=Maurice Tuchman and Carol Eliel,|location=|pages=}} Exhb. cat. Los Angeles County Museum of Art, Los Angeles,
* {{citation|author=Bianca Tosatti,|title=Arte e psichiatria. Uno sguardo sottile|location=|publisher=|year=2000}}, (in collaboration with Giorgio Bedoni), Mazzotta, Milano,
* Bianca Tosatti, {{citation|author=|title=Les Fascicules de l'Art brut', un saggio sull'artista Antonio dalla Valle|location=|publisher=|year=2007}}.
* Allen S. Weiss, {{citation|author=|title=Shattered Forms, Art Brut, Phantasms, Modernism,|location=|publisher=|year=1992}} State University of New York, Albany,
* {{cite book|url=https://archive.org/details/selftaughtartist0000unse|title=Self Taught Artists of the 20th Century: An American Anthology|publisher=Chronicle Books|year=1998|location=San Francisco|author=}}.
* Daniel Wojcik, Outsider Art: Visionary Worlds and Trauma. [[University Press of Mississippi]], 2016.
* {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=VqajnKzxTJMC|title=Diagnosing Genius: The Life and Death of Beethoven|last1=Martin Mai|first=François|publisher=McGill-Queen's Press|year=2007|isbn=978-0773578791|quote=There is a strong possibility that he had recurrent depressive episodes, and it is also likely that he had what would now be called a bipolar disorder.}}
* {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=AYr0U7iJuWkC&amp;pg=PA15|title=Mania: Clinical and Research Perspectives|last1=Goodnick|first=Paul J.|publisher=American Psychiatric Pub|year=1998|isbn=978-0880487283|page=15}}
* {{Cite journal|last1=Kyaga|first1=Simon|last2=Landén|first2=Mikael|last3=Boman|first3=Marcus|last4=Hultman|first4=Christina M.|last5=Långström|first5=Niklas|last6=Lichtenstein|first6=Paul|date=January 2013|title=Mental illness, suicide and creativity: 40-year prospective total population study|journal=Journal of Psychiatric Research|volume=47|issue=1|pages=83–90|doi=10.1016/j.jpsychires.2012.09.010|issn=1879-1379|pmid=23063328}}
* {{Cite book|url=https://uwestminsterpress.co.uk/site/books/m/10.16997/book43/|title=Can Music Make You Sick?|last1=Musgrave|first1=George|last2=Gross|first2=Sally Anne|date=2020-09-29|publisher=University of Westminster Press|isbn=978-1-912656-62-2|language=en|doi=10.16997/book43|s2cid=224842613}}
* {{cite magazine|url=https://www.psychologytoday.com/blog/arts-and-health/201406/creative-arts-therapy-and-expressive-arts-therapy|title=Creative Arts Therapy and Expressive Arts Therapy|last=Malchiodi|first=Cathy|magazine=Psychology Today|date=June 30, 2014|accessdate=September 12, 2017}}
* {{cite journal|last1=Heenan|first1=Deirdre|date=March 2006|title=Art as therapy: an effective way of promoting positive mental health?|url=https://archive.org/details/sim_disability-society_2006-03_21_2/page/n68|journal=Disability &amp; Society|volume=21|issue=2|pages=179–191|doi=10.1080/09687590500498143|s2cid=43879929}}
* {{cite journal|last1=Folley|first1=Bradley S.|last2=Park|first2=Sohee|date=December 2005|title=Verbal creativity and schizotypal personality in relation to prefrontal hemispheric laterality: A behavioral and near-infrared optical imaging study|journal=Schizophrenia Research|volume=80|issue=2–3|pages=271–282|doi=10.1016/j.schres.2005.06.016|pmc=2817946|pmid=16125369}}
* {{cite journal|last1=Furnham|first1=Batey M.|year=2009|title=The relationship between creativity, schizotypy and intelligence|journal=Individual Differences Research|volume=7|pages=272–284}}
* {{cite journal|author=Batey M.|author2=Furnham A.|year=2008|title=The relationship between measures of creativity and schizotypy|url=https://archive.org/details/sim_personality-and-individual-differences_2008-12_45_8/page/n119|journal=Personality and Individual Differences|volume=45|issue=8|pages=816–821|doi=10.1016/j.paid.2008.08.014}}
* {{cite journal|author=Furnham A.|author2=Batey M.|author3=Anand K.|author4=Manfield J.|year=2008|title=Personality, hypomania, intelligence and creativity|url=https://archive.org/details/sim_personality-and-individual-differences_2008-04_44_5/page/n17|journal=Personality and Individual Differences|volume=44|issue=5|pages=1060–1069|doi=10.1016/j.paid.2007.10.035}}
* {{Cite journal|last1=Kyaga|first1=S.|last2=Lichtenstein|first2=P.|last3=Boman|first3=M.|last4=Hultman|first4=C.|last5=Långström|first5=N.|last6=Landén|first6=M.|year=2011|title=Creativity and mental disorder: Family study of 300 000 people with severe mental disorder|journal=The British Journal of Psychiatry|volume=199|issue=5|pages=373–379|doi=10.1192/bjp.bp.110.085316|pmid=21653945|doi-access=free}}
* {{cite journal|last1=Kyaga|first1=Simon|last2=Landén|first2=Mikael|last3=Boman|first3=Marcus|last4=Hultman|first4=Christina M.|last5=Långström|first5=Niklas|last6=Lichtenstein|first6=Paul|date=January 2013|title=Mental illness, suicide and creativity: 40-Year prospective total population study|journal=Journal of Psychiatric Research|volume=47|issue=1|pages=83–90|doi=10.1016/j.jpsychires.2012.09.010|pmid=23063328}}

== Надворешни врски ==

* [http://www.artbrut.ch/ Лозана]
* [http://www.rawvision.com/outsiderart/whatisoa.html Списание Raw Vision]  
* [http://www.art.org/ Чикашки центар за маргинални уметности]
* [https://web.archive.org/web/20190301042929/http://www.outsiderart.info/ Уметност надвор од светот на уметноста]
* [http://mnmu.rs/ Музеј на наивна и маргинална уметност во Јагодина]
* [http://marginalart.rs/ Уметници однадвор во колекцијата на Музејот на наивна и маргинална уметност]  
* [http://www.politika.rs/scc/clanak/383557/Skriveno-lice-savremene-umetnosti Скриеното лице на современата уметност („Политика“, 23 јуни 2017)]
* [https://www.jtfolkart.com/ Жанин Тејлор Народна уметност] – добавувач на аутсајдерска уметност
* {{Наведена мрежна страница|url=http://www.gricha-rosov.com/|title=Gricha-rosov.com|last=|date=|work=|publisher=|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160523181209/http://www.gricha-rosov.com/|archive-date=23. 05. 2016|accessdate=12. 05. 2023}}– Богата база на податоци и презентација на меѓународни надворешни уметници (на француски јазик, но има обемни илустрации)
* [http://russian-outsider-art.com/ Руска уметност однадвор од колекцијата Богемскаја-Турчин]
* [http://www.outsiderartnews.com Вести за Outsider Art]  , вести и најави
* [https://exchange.umma.umich.edu/resources/23716 Колекција: „Народна, самоука, аматерска и визионерска уметност“]   во [[University of Michigan Museum of Art|Музејот на уметност на Универзитетот во Мичиген]]
{{Западни уметнички движења}}

[[Категорија:Модерна уметност]]
[[Категорија:Статии со извори на англиски (en)]]
[[Категорија:CS1-одржување: датумски формат]]
[[Категорија:Статии со текст на англиски]]
[[Категорија:Статии со текст на француски]]</text>
      <sha1>7ca6z3698tu28ntju9ntlok5ze7cfej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шок уметност</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1404382</id>
    <revision>
      <id>5651585</id>
      <parentid>5640049</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:20:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25438" sha1="n0jblmdv0lsjff6q29ub1t1atrdxq7l" xml:space="preserve">[[File:Duchamp_Fountaine.jpg|десно|мини| ''Фонтана'' (1917), од [[Марсел Дишан]], „уметнички пионер на шок уметноста“.]]
'''Шок-уметност'''а е современа уметност што вклучува вознемирувачки слики, звуци или мириси со цел да создаде шокантно доживување.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=McDonald|first=Thomas|date=2026-05-05|title=[PDF] Shock Factory: The Visual Culture of Industrial Music by Nicolas Ballet|url=https://doi.org/10.55277/researchhub.zux8f7vi.1}}&lt;/ref&gt; Таа претставува начин да се вознемират „самозадоволните, рамнодушните и лицемерните“ луѓе.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=McDonald|first=Thomas|date=2026-05-05|title=[PDF] Shock Factory: The Visual Culture of Industrial Music by Nicolas Ballet|url=https://doi.org/10.55277/researchhub.zux8f7vi.1}}&lt;/ref&gt; Иако поборниците на оваа уметничка форма тврдат дека таа „содржи општествен коментар“, а критичарите ја отфрлаат како „културно загадување“, станува збор за уметност што сè повеќе се продава на пазарот – уметност која еден ликовен критичар во 2001 година ја опишал како „најбезбедниот вид уметност со чие создавање еден уметник може да се занимава денес“.

== Историја ==
Иако движењето станува сè поприсутно, корените на шок-уметноста се длабоко во историјата на уметноста. [[Кустос|Кустосотот]] [[Кралска академија|на Кралската академија,]] Норман Розентал, во каталогот за изложбата „Шок-уметност“ „Сензација“ во 1997 година забележал дека уметниците отсекогаш се занимавале со освојување на „територија што досега била [[табу]]“.&lt;ref name=&quot;silber&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Silberman|first=Vanessa|date=March 2001|title=Inside shock art|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0HMU/is_3_28/ai_73023799/print|journal=Art Business News|volume=28|issue=3|archive-url=https://web.archive.org/web/20071222034805/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0HMU/is_3_28/ai_73023799/print|archive-date=December 22, 2007|access-date=October 31, 2007|via=[[FindArticles]]}}&lt;/ref&gt; Во Кина, која доживела активно движење за „шок-уметност“ по [[Протести на плоштадот „Тјенанмен“ од 1989 година|протестите на плоштадот Тјенанмен во 1989 година]], посегнувањето по табуто го навело [[Министерство за култура на Кина|Министерството за култура]] да се обиде да преземе мерки против оваа уметничка форма, забранувајќи ја употребата на трупови или делови од телото во уметноста.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|title=Shock artists take freedom to new lows|last=Pomfret|first=John|date=July 31, 2001|work=The Washington Post|pages=Style}}&lt;/ref&gt;

Слично на тоа, филозофот Стивен Хикс ја опишува шок-уметноста како неизбежен заклучок на трендовите иницирани во [[Модерна уметност|модернистичкото уметничко движење]] од крајот на 19 век. Традиционално, уметноста обично била наменета да биде претстава на реалноста и прослава на човечката или природната убавина, но до крајот на 1800-тите модернистите почнале да ги доведуваат во прашање границите на она што претставува уметност. Првите модернисти од крајот на 1800-тите години систематски се зафатиле со проектот за изолирање на сите елементи на уметноста и нивно елиминирање или пркосење на истите, честопати прикажувајќи го светот како „распарчен, распаѓачки, застрашувачки, депресивен, празен и на крајот неразбирлив“. „Дедото“ на овој тренд бил [[Марсел Дишан]] со неговото дело ''„Фонтана“'' од 1916 година, [[Мочалник|писоар]] што го потпишал и го доставил на уметничка изложба. Слични дела што раскинале со минатите естетски традиции се ''„Врисокот'' “ (1893) од [[Едвард Мунк]] и ''[[Госпоѓиците од Авињон|„Девојките од Авињон“]]'' (1907) од [[Пабло Пикасо]]. Паралелен тренд беше „редукционизмот“: нагласување на основните елементи на уметноста како што се боите или формите, честопати на начин што ја минимизира потребата од уметничка вештина. Хикс го цитира ''„Бело на бело'' “ (1918) од [[Казимир Малевич]] . Последователен тренд било користењето на уметноста како ироничен или [[Кич|кичест]] коментар: „ако традиционално уметничкиот предмет е посебен и уникатен артефакт, тогаш можеме да го елиминираме посебниот статус на уметничкиот предмет со тоа што ќе создадеме уметнички дела кои се репродукции на неподносливо обични предмети“, како што бил случајот со фабричките [[Ситопечат|ситопечати]] на производи за широка потрошувачка на [[Енди Ворхол]]. Со преминот кон постмодернистичка уметност во 1970-тите и 80-тите, се појавува преокупација со политика, секс и скотологија, како во ''„Мочање во Христос'' “ (1987) од Андрес Серано, и музичарот за перформанс уметност/панк-рок , Г.Г. Алин, кој станал озлогласен по вршењето нужда на сцената. „.дојдоа до ќорсокак: од „мокрењето врз уметноста“ на Дишан на почетокот на векот до „серењето врз тебе“ на Алин на крајот – тоа не претставува значаен развој во текот на еден век.

Во 1998 година, Џон Виндзор во ''„Индипендент“'' напишал дека делото на Младите британски уметници изгледалоо питомо во споредба со она на „шок-уметноста“ од 1970-тите, вклучувајќи ги и „откачените скандали“ во галеријата Николас Тредвел, меѓу кои била и „висечка, анатомски дентална кожа лудачка кошула, комплетна со гениталии“, насловена како ''„Розово распнување“'', од Менди Хејверс.

Во Соединетите Американски Држави во 2008 година, имало судски случај за да се утврди дали фетиш филмовите на Ира Исак претставуваат шок-уметност, како што тврди режисерот, или незаконска непристојност.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=91356782|title='Shock Art' or Porn?|date=2008-06-10|work=[[National Public Radio]]|accessdate=2008-12-07}}&lt;/ref&gt; Судот заклучил дека филмовите навистина биле непристојни, а Исак била осудена на четири години затвор.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.politico.com/blogs/under-the-radar/2013/01/x-rated-video-maker-gets-4-year-prison-term-154463|title=X-rated video maker gets 4-year prison term|last=Gerstein|first=Josh|date=2013-01-17|work=POLITICO|language=en|accessdate=2026-04-27}}&lt;/ref&gt;

== Избрани значајни примери ==

* „Фонтана“ (Fountain) – писоар изложен од [[Марсел Дишан]], пионер на овој уметнички правец, во 1917 година. Во 2004 година, во анкета спроведена меѓу 500 уметници и критичари, „Фонтана“ била прогласена за „највлијателното дело на модерната уметност“..
* „Изметот на уметникот“ (Artist's Shit) – уметничко дело од Пјеро Манцони од 1961 година, составено од 90 лимени конзерви, од кои секоја наводно содржи 30 грама (1,1 унца) од изметот на самиот Манцони. Една конзерва била продадена за 124.000 евра во аукциската куќа „Сотби“ (Sotheby's) на 23 мај 2007 година,  а конзервата со број 54 била продадена во „Кристис“ (Christie's) за 182.500 фунти на 16 октомври 2015 година.&lt;ref name=&quot;Miller&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Miller|first=John|date=1 May 2007|title=Excremental Value|url=http://www.tate.org.uk/context-comment/articles/excremental-value|journal=[[Tate Etc]]|issue=10|access-date=2 May 2014}}&lt;/ref&gt;
* „Оргии на театарот на мистеријата“ (Orgies of Mystery Theatre) од Херман Нич – изведба што вклучувала музика и танц среде „распарчени животински трупови“, прикажана на симпозиумот „Уништување во уметноста“ (Destruction in Art Symposium) во 1966 година.{{Наведени вести|url=https://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/446884341.html?FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;type=current&amp;date=Oct+01%2C+1999&amp;author=JEFF+MAHONEY%2C+THE+SPECTATOR&amp;pub=The+Spectator&amp;desc=THE+20TH+CENTURY+HAS+SEEN+PLENTY+OF+EXAMPLES+OF+SHOCK+ART&amp;pqatl=google|title=The 20th Century Has Seen Plenty of Examples of Shock Art|last=Mahoney|first=Jeff|date=1 October 1999|work=The Spectator|access-date=20 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20121106121640/http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/446884341.html?FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;type=current&amp;date=Oct+01,+1999&amp;author=JEFF+MAHONEY,+THE+SPECTATOR&amp;pub=The+Spectator&amp;desc=THE+20TH+CENTURY+HAS+SEEN+PLENTY+OF+EXAMPLES+OF+SHOCK+ART&amp;pqatl=google|archive-date=November 6, 2012|page=A.12}}&lt;/ref&gt;
* „Вечерата“ (The Dinner Party) – изложба од 1979 година на Џуди Чикаго, во која поставката на масата е организирана како за вечера на која присуствуваат славни жени. Делото предизвикало контроверзии и било окарактеризирано како „уметност на шокот“ поради вклучувањето на иконични мотиви на „пеперутки“ на секое место за седење, кои ја симболизирале [[Вулва|вулвата]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.travelchannel.com/Travel_Ideas/Museums_and_Culture/ci.The_Brooklyn_Museum.artTravelIdeasFmt?vgnextfmt=artTravelIdeasFmt|title=Museums and Culture: the Brooklyn Museum|last=Walsh|first=Erica|work=travelchannel.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20081207041905/http://www.travelchannel.com/Travel_Ideas/Museums_and_Culture/ci.The_Brooklyn_Museum.artTravelIdeasFmt?vgnextfmt=artTravelIdeasFmt|archive-date=7 December 2008|accessdate=7 December 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=FHyyliXwGl0C&amp;q=%22dinner+party%22+vulva&amp;pg=PA536|title=Feminism-art-theory: An Anthology, 1968-2000|last=Robinson|first=Hilary|publisher=Blackwell Publishing|year=2001|isbn=0-631-20850-X|page=536}}&lt;/ref&gt;
* „Пиш-Крајст“ (Piss Christ) – фотографија од 1987 година на Андрес Серано, која прикажува распетие потопено во урината на самиот уметник.&lt;ref name=&quot;Babich&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Words in blood, like flowers: philosophy and poetry, music and eros in Hölderlin, Nietzsche, and Heidegger|url=https://archive.org/details/wordsinbloodlike0000babi|last=Babich|first=Babette E.|publisher=SUNY Press|year=2006|isbn=0-7914-6835-6|series=SUNY series in contemporary continental philosophy|page=[https://archive.org/details/wordsinbloodlike0000babi/page/202 202]}}&lt;/ref&gt;
* Уметникот [[Рик Гибсон]] изработил пар обетки со лиофилизирани (сушени со замрзнување) човечки фетуси („Човечки обетки“, 1987),&lt;ref&gt;{{Наведување|title=Outraging public decency with foetus earrings|journal=The Times|pages=37|place=London, United Kingdom|date=12 July 1990}}&lt;/ref&gt; изел човечки тестис („Канибал во Ванкувер“, 1989)&lt;ref&gt;{{Наведување|title=Never Mind the Bollocks…|journal=Time Out|pages=11|place=London, United Kingdom|date=12 April 1989}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведување|last=Stueck|first=Wendy|title=Would-be cannibal's appetizer confiscated|journal=Vancouver Sun|pages=A7|place=Vancouver, Canada|date=15 July 1989}}&lt;/ref&gt; и предложил да создаде диптих со згмечен стаорец („Стаорецот Снифи“, 1990).&lt;ref&gt;{{Наведени вести|title=Snuffing Sniffy for Art|last=Kastor|first=Elizabeth|date=6 January 1990|work=The Washington Post|pages=D1, D7}}&lt;/ref&gt; но и критикувано како неоригинален производ на „тактики за шокирање“, а не како „вистинска уметност“. &lt;ref&gt;{{Наведени вести|title=Sniffy Unscathed by Art|last=Kastor|first=Elizabeth|date=7 January 1990|work=The Washington Post|pages=D1, D3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Babich&quot; /&gt;
* „12 квадратни метри“ (1994) – перформанс на Џанг Хуан во Пекинг, при што уметникот го „премачкал своето голо тело со мед и рибино масло“ и се изложил на „рој муви и инсекти“.
* Во 1996 година, Готфрид Хелнвајн ја насликал „Поклонувањето на мудреците“ (или „Поклонувањето на волхвите“), прикажувајќи го Адолф Хитлер како бебето Исус, делото било изложено во Државниот руски музеј во Санкт Петербург, во „Легијата на честа“ ([[Музејот на ликовни уметности во Сан Франциско]]), во Уметничкиот музеј во Денвер,[28] во Музејот Лудвиг и на други места.&lt;ref&gt;Gwen F. Chanzit, Denver Art Museum, [http://www.helnwein.com/news/update/artikel_2206.html &quot;Radar, Selections from the Collection of Vicki and Kent Logan&quot;] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071116220008/http://www.helnwein.com/news/update/artikel_2206.html|date=2007-11-16}}, 2006&lt;/ref&gt; 
* „Мира“ (1995) – портрет на убиецот Мира Хиндли, составен од отпечатоци од детски дланки, дело на Маркус Харви.
* ''T''„Светата Дева Марија“ – црна Дева Марија, украсена со измет од слон и поставена пред позадина со порнографски содржини, дело на Крис Офили.&lt;ref name=&quot;silber&quot; /&gt;
* „Мојот кревет“ (1998) – дело на Трејси Емин што се состои од креветот на уметницата, покриен со извалкани чаршафи и опкружен со отпадоци, вклучително и долна облека со дамки од менструална крв.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|date=9 November 2003|title=Beyond Shock Value|url=http://www.newsweek.com/2003/11/09/beyond-shock-value.html|journal=Newsweek|access-date=20 April 2011}}&lt;/ref&gt;
* „Хелена: Блендер со златни рипки“ (2000) – инсталација на Марко Еваристи со живи златни рипки во блендери, кои посетителите биле поканети да ги вклучат.
* ''Ебана пекол (Fucking Hell,) е скулптура од 2008 година на Џејк и Динос Чапман, која прикажува девет кошмарни пејзажи со илјадници рачно обоени минијатурни фигури на [[нацисти]]''.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=http://www.culture24.org.uk/art/art18306|title=Jake &amp; Dinos Chapman – A Retrospective At The Saatchi Gallery|last=Field|first=Corinne|date=3 October 2003|work=Culture 24|access-date=20 April 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/938731.stm|title=Shock Art Hits London|date=23 September 2000|publisher=BBC|accessdate=20 April 2011}}&lt;/ref&gt;
* Во 2007 година, Марк Мекгован изел куче од расата корги во Лондон како протест против ловот на лисици што го практикувал принцот Филип, војводата од [[Единбург]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.spoonfed.co.uk/spooners/spoonfed-arts-team-8139/mark-mcgowan-to-re-enact-the-death-of-raoul-moat-3606/|title=Mark McGowan to re-enact the death of Raoul Moat|date=20 August 2010|publisher=spoonfed|archive-url=https://web.archive.org/web/20101002110359/http://www.spoonfed.co.uk/spooners/spoonfed-arts-team-8139/mark-mcgowan-to-re-enact-the-death-of-raoul-moat-3606/|archive-date=2 October 2010|accessdate=20 April 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=http://www.cbc.ca/news/background/culture-society/|title=Art that Shocks|date=3 December 2007|work=cbc.ca|access-date=20 April 2011}}&lt;/ref&gt;
* Во 2008 година, за време на претседателските избори во САД, уметникот Аполо Браун во својата тогашна уметничка галерија во Њујорк изложил маица со натпис „Кој го уби Обама?“, а подоцна и маица со натпис „Обама е мојот роб“. Двете маици ја шокирале јавноста и предизвикале закани со смрт упатени кон уметникот.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tapatalk.com/groups/hiphopnews/obama-is-my-slave-t-shirt-peddler-gets-beat-down-i-t773.html|title=Davey D's Daily Hip Hop News-Obama Is My Slave' T-Shirt Peddler Gets Beat Down in His Store|date=2008-08-14|work=Davey D's Daily Hip Hop News|language=en-gb|accessdate=2023-06-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gawker.com/370913/who-killed-obama-asks-sweatshirt|title='WHO KILLED OBAMA?' Asks Sweatshirt|last=Nolan|first=Hamilton|date=2008-03-21|work=Gawker|language=en|accessdate=2023-06-21}} {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.huffpost.com/entry/obama-is-a-slave-shirt-sp_n_113296|title=&quot;Obama Is My Slave&quot; Shirt Sparks Lawsuit Threat In New York|date=2008-07-25|work=HuffPost|language=en|accessdate=2023-06-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://gothamist.com/news/emwho-killed-obamaem-t-shirt-designer-just-misunderstood|title=Who Killed Obama? T-Shirt Designer Just Misunderstood|date=22 March 2008}}&lt;/ref&gt;
* „Јазол на незаборавот“ (Forget Me Knot): Во 2012 година, Срули Рехт документирал единствен по својата природа хируршки зафат-перформанс, при што пластичен хирург му отстранил лента од кожа со димензии 110 x 10 мм од стомакот додека тој бил буден. Парчето кожа, на кое сè уште имало влакна, било обработено (штавено) и вградено во прстен од 24-каратно злато.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huffingtonpost.com/2013/01/22/sruli-recht-forget-me-knot-skin-ring_n_2528183.html|title=Sruli Recht, Designer, Creates 'Forget Me Knot' Skin Ring Featuring Slice Of His Own Flesh|date=22 January 2013|publisher=huffington post|accessdate=27 January 2013}}&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==

*  [[Нова готика]]

* [[Шок-рок]]

* [[Трансгресивна уметност]]

* [[Индустриска музика]]

* [[Виенски акционизам]]

* [[Насилство во уметноста]]

* [[Гинтер Брус]]

* [[Жоан Корнеља]]

* [[Рик Гибсон]]

* [[Мери Кели]]

* [[Роберт Меплторп]]

* [[Џонатан Мис]]

* [[Нек Фејс]]

* [[Рејмонд Петибон]]

* [[Пјер Пинонсели]]

* [[Даш Сноу]]

* [[Тал Р]]

* [[Абдул Вас]]

* [[Кара Вокер]]

* [[Џоел-Питер Виткин]]
== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==

* [https://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/463659.stm Се отвора изложба на шокантна уметност] . [[Би-би-си|Би-Би-Си]] .
* [https://web.archive.org/web/20071028104242/http://www.partialobserver.com/article.cfm?id=119 Шок од голотијата: уметничка лиценца да се навреди] ''„Парцијален набљудувач“''
* [http://www.americanrepertorytheater.org/inside/articles/flagrante-shock-art-and-dirty-politics%20 Во Флагранте: Шок уметност и валкана политика] „ Американски репертоарски театар “
* [https://www.theguardian.com/Archive/Article/0,4273,4065758,00.html Шокантна уметност со хорор за сите да уживаат во] ''[[Гардијан|The Guardian]]''
* [https://web.archive.org/web/20090221091143/http://www.gottfriedhelnwein.ie/news/update/artikel_3635.html Крвав, но непоколеблив] ''[[The Sunday Times|„Сандеј тајмс“]]''
* [https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9907E3D8133FF936A1575AC0A96F958260 „Уметниците имаат права, како и даночните обврзници“] од Маргарет О'Брајан Штајнфелс, ''[[The New York Times]]'', 25 септември 1999 година
* [https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C04E0D7133EF930A15750C0A9659C8B63 „Шокантна уметност: Заокружете ги вообичаените одбрани“] од Џудит Шулевиц, ''[[The New York Times|Њујорк Тајмс]]'', 23 март 2003 година

{{Западни уметнички движења}}

[[Категорија:Модерна уметност]]
[[Категорија:Уметнички правци]]</text>
      <sha1>n0jblmdv0lsjff6q29ub1t1atrdxq7l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Наивна уметност</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1404485</id>
    <revision>
      <id>5651584</id>
      <parentid>5640080</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:20:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28649" sha1="lsnq0jhmr9rpywf2zg2ptrkiwf73ttj" xml:space="preserve">[[File:Rousseau_theRepastOfTheLion.jpg|мини| ''„Вкусот на лавот“'' од [[Анри Русо]] (околу 1907 година, [[Метрополитен (музеј)|Метрополитен музеј на уметност]]) е пример за наивна уметност.]]
'''Наивната уметност''' обично се дефинира како [[Ликовна уметност|визуелна уметност]] која е создадена од лице на кое му недостасува формалното образование и обука што ги поминува професионалниот уметник (во анатомија, [[Историја на уметноста|историја на уметност]], техника, перспектива и начини на гледање).&lt;ref name=&quot;Roberto&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Radical Cataloging: Essays at the Front|last=Benedetti|first=Joan M.|date=19 April 2008|publisher=McFarland|isbn=978-1-4766-0512-8|editor-last=Roberto|editor-first=K. R.|page=113|chapter=Folk Art Terminology Revisited: Why It (Still) Matters|chapter-url=https://books.google.com/books?id=xoX2BgAAQBAJ&amp;pg=PA113}}&lt;/ref&gt; Кога оваа естетика ја имитира обучен уметник, резултатот понекогаш се нарекува ''примитивизам'', ''псевдонаивна уметност'',&lt;ref name=&quot;Risatti&quot;&gt;{{Наведена книга|title=A Theory of Craft: Function and Aesthetic Expression|last=Risatti|first=Howard|date=15 September 2009|publisher=University of North Carolina Press|isbn=978-0-8078-8907-7|location=Chapel Hill|page=223|chapter=Aesthetics and the Function/Nonfunction Dichotomy|oclc=793525283|chapter-url=https://books.google.com/books?id=pPuY_aWE4oYC&amp;pg=PA223}}&lt;/ref&gt; или ''лажно наивна уметност''.&lt;ref name=&quot;Levy&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Lines of Thought: The Drawings of Desmond Morris|last=Levy|first=Silvano|publisher=Kettlestone Press|year=2008|isbn=978-0-9560153-0-3|location=Kettlestone|page=138|oclc=377804527|author-link=Silvano Levy}}&lt;/ref&gt;

За разлика од [[Народна уметност|народната уметност]], наивната уметност не произлегува нужно од посебен контекст или традиција на народната култура,&lt;ref name=&quot;Roberto&quot; /&gt; всушност, барем во развиените економии и од [[Печатење|Печатарската револуција]], свеста за локалната ликовна традиција е неизбежна, бидејќи се ширела преку популарните печатени материјали и други медиуми. Наивните уметници се свесни за конвенциите на „ликовната уметност“, како што се графичката перспектива и композициските правила, но не се во состојба целосно да ги применат или пак избираат да не го сторат тоа. Спротивно на тоа, [[Маргинална уметност|маргиналната уметност]] (''art brut'') означува дела од сличен контекст, но кои имаат само минимален контакт со мејнстрим уметничкиот свет.

Наивната уметност е препознаена, а честопати имитирана, по својата детска едноставност и искреност.&lt;ref name=&quot;Walker&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Glossary of Art, Architecture, and Design Since 1945|url=https://archive.org/details/glossaryofartarc0000walk_o9l5|last=Walker|first=John Albert|date=26 April 1992|publisher=Library Association Publishing|isbn=978-0-85365-639-5|location=London|page=433|oclc=26202538}}&lt;/ref&gt; Сликите од овој вид обично имаат рамен стил на прикажување со рудиментарен израз на перспектива.&lt;ref name=&quot;Matulka&quot;&gt;{{Наведена книга|title=A Picture Book Primer: Understanding and Using Picture Books|last=Matulka|first=Denise I.|publisher=Libraries Unlimited|year=2008|isbn=978-1-59158-441-4|location=Westport|page=80|chapter=Anatomy of a Picture Book: Picture, Space, Design, Medium, and Style § Naïve Art|oclc=225846825|chapter-url=https://books.google.com/books?id=09-XR0gKk9AC&amp;pg=PA80}}&lt;/ref&gt; Еден особено влијателен сликар на „наивна уметност“ бил [[Анри Русо]] (1844–1910), француски постимпресионист кој бил откриен од [[Пабло Пикасо]].

Дефиницијата на терминот и неговите „граници“ со соседните термини како што се народната уметност и уметноста однадвор, биле предмет на одредена контроверзност. Наивната уметност е термин што обично се користи за формите на ликовна уметност, како што се слики и скулптури, изработени од самоук уметник, додека предметите со практична употреба спаѓаат во [[Народна уметност|народната уметност]]. Но, оваа разлика е оспорена. Друг термин што може да се користи, особено за слики и архитектура, е „провинциски“, кој во суштина се користи за дела од уметници кои добиле одредена конвенционална обука, но чија работа ненамерно не ги исполнува метрополитенските или дворските стандарди.

== Карактеристики ==
[[File:Alfred_Wallis_Noah's_Ark.jpg|мини| Алфред Валис, 1942, пред ''Ноевата арка'', [[Zander Collection|колекција Зандер]]]]
[[File:Pirosmani_-_Deer.jpg|мини| [[Нико Пиросмани]], ''Елен'', 1901]]
Иако наивната уметност&lt;ref&gt;Nathalia Brodskaïa ''L'Art naïf'' éd. Parkstone International {{ISBN|9781859956687}}&lt;/ref&gt; често се сметала (пред дваесеттиот век) за [[маргинална уметност]]  создадена од лица без формална (или мала) обука или дипломи, таа сега е целосно признат уметнички жанр, претставен во уметнички галерии и академии ширумсветот.

Карактеристиките на наивната уметност имаат непријатна врска со формалните квалитети на сликарството, особено ако не се почитуваат трите правила на перспектибата (како што ги дефинирале ''прогресивните сликари на ренесансата''):

# Намалување на големината на предметите пропорционално со растојанието,
# Пригушување на боите со растојание,
# Намалување на прецизноста на деталите со растојанието, 

Резултатите се:

# Ефекти на перспективата геометриски погрешни (непријатен аспект на делата, изглед на детски цртежи или изглед на средновековно сликарство, но споредбата запира тука)
# Силна употреба на шари, нерафинирана боја на сите планови на композицијата, без слабеење во позадината,
# Еднаква точност доведена до деталите, вклучувајќи ги и оние од позадината кои треба да бидат засенчени.

Едноставноста, а не суптилноста, се претпоставува дека се одликуваат со наивна уметност. Сепак, наивната уметност станала толку популарна и со препознатлив стил што многу примери би можеле да се наречат ''псевдонаивни''.

Додека наивната уметност идеално го опишува делото на уметник кој не добил формално образование во уметничко училиште или академија, на пример [[Анри Русо]] или Алфред Валис, „псевдонаивната“ или „лажно наивната“ уметност го опишува делото на уметник кој работи на поимитативен или самосвесен начин и чие дело може да се смета за поимитативно отколку оригинално.

Малку е веројатно да се најде строга наивност кај современите уметници, со оглед на ширењето на автодидактизмот како облик на образование во денешно време. Категоризациите како „наивни“ не се секогаш добредојдени кај живите уметници,,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://amygellerillustration.com/assets/thesis.pdf|title=Lure of the Naïve|last=Geller|first=Amy|work=amygellerillustration.com/|archive-url=https://web.archive.org/web/20120904052739/http://amygellerillustration.com/assets/thesis.pdf|archive-date=September 4, 2012|accessdate=July 12, 2016|ref=page 150}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Naïve art|url=https://archive.org/details/naiveart0000brod|last=[translation|first=[text] Natalia Brodskaia|last2=Darton]|first2=adaptation Mike|date=2000|publisher=Parkstone Press|isbn=1859953352|location=New York|page=[https://archive.org/details/naiveart0000brod/page/74 74]}}&lt;/ref&gt; но ова најверојатно ќе се промени како што стануваат познати признати и достоинствени сигнали. Музеи посветени на наивната уметност денес постојат во [[Кечкемет]], [[Унгарија]], [[Ковачица]], Србија, [[Рига]], [[Латвија]], [[Хаен (шпанска покраина)|Хаен]], [[Шпанија]], [[Рио де Жанеиро]], [[Бразил]], Вик и [[Париз]], Франција.

„Примитивна уметност“ е друг термин што често се користи за уметност од страна на оние без формално образование, но историски почесто се применува за дела од одредени култури кои биле оценети како социјално или технолошки „примитивни“ од страна на западната академија, како што се уметноста на Индијанците, подсахарска Африка или уметноста на Пацифичките Острови (видете Племенска уметност). Ова се разликува од самосвесното, „примитивно“ инспирирано движење примитивизам. Друг термин поврзан со (но не е целосно синоним за) наивната уметност е [[Народна уметност|народната уметност]].

Термините „наивизам“ и „примитивизам“ исто така постојат и обично се применуваат на професионални сликари кои работат во стилот на наивната уметност (како [[Пол Гоген]], Михаил Ларионов и [[Паул Кле]]).

== Термин и критика ==
Во 1870 година, во својата поема ''„Во зелено-кабаре, 5 часа навечер“'', [[Артур Рембо]] го користи зборот ''наивен'' за да означи „несмасни“ сликовни претстави: ''„Размислував за многу наивните теми на таписеријата“'', што можеби е случај со потеклото на наивната употреба од страна на [[Гијом Аполинер]] некое време подоцна.

Во последниве години, се развива сè покритички поглед на различните, честопати дискриминаторски термини (на пр. „наивна уметност“, „аутсајдерска уметност“, „примитивна уметност“) и одвојувањето на неакадемската од академската уметност. Според историчарката на уметност и кураторка Сузане Фефер, да се биде уметник не е избор, туку судбина, само нечие потекло, пол или класа одредуваат дали некој може да студира уметност и со тоа општествено да биде признаен како уметник. Уметноста што затоа не се одвива во рамките на препознаениот систем обично е отфрлена од овој систем. Поради моќта на дефинирање на системот, која секогаш лежи кај системот, а не кај самите уметници, се користат исклучувачки термини кои никогаш не се наменети да бидат инклузивни.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=26 Artists. Works from the Zander Collection|last=Pfeffer|first=Susanne|publisher=Verlag der Buchhandlung Walther und Franz König, Köln|year=2023|isbn=978-3-7533-0381-9|editor-last=Zander|editor-first=Susanne|location=Cologne|pages=355|language=en|chapter=Being an Artist}}&lt;/ref&gt;

[[Ликовен критичар|Уметничкиот критичар]] Џери Салц се залага за укинување на поделбата помеѓу „надворешна уметност“ и институционализирана, официјална уметност и вклучување на неакадемска уметност во презентацијата на постојаните колекции во големите [[музеи]]. Тој повикувал уметници како [[Хилма аф Клинт]], [[Бил Трејлор]], [[Адолф Волфли]] и [[Џон Кејн]] да бидат канонизирани, бидејќи нивната дискриминација раскажува лажна и невистинита приказна за [[Историја на уметноста|историјата на уметноста]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vulture.com/2013/02/jerry-saltz-on-the-outsider-art-fair.html|title=Jerry Saltz on the Outsider Art Fair — and Why There's No Such Thing As 'Outsider' Art}}&lt;/ref&gt;

Роберта Смит, уметнички критичар за „ [[The New York Times|Њујорк тајмс“]], исто така се залага за раскинување на одвојувањето на неакадемската и академската уметност и ги повикува музеите подеднакво да ја интегрираат неакадемската уметност во презентациите на своите колекции. Смит укажува на извонредниот уметнички квалитет на делата од самоуки уметници, што бара преработка на уметничкиот канон од 20 век.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/2013/02/03/arts/design/american-folk-vs-academic-art.html|title=Curator, Tear Down These Walls}}&lt;/ref&gt;

Во 2023 и 2024 година, музејот Шпренгел Хановер и [[Kunstsammlungen Chemnitz|Кунстсамлунген Хемниц]] ја претставиле изложбата ''Кој модернизам?'' ''Внатрешни и аутсајдери на авангардата'', со намера да се корегира ставот за „наивните“ уметници како „аутсајдери“ и да се демонстрираат нивните блиски врски со авангардата.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Welche Moderne? In- und Outsider der Avantgarde|last=Bußmann|first=Frédéric|last2=Spieler|first2=Reinhard|publisher=Distanz Verlag|year=2023|isbn=978-3-95476-575-1|location=Berlin|pages=15}}&lt;/ref&gt; Изложбата ја опишала „наивната уметност“ како дел од модернизмот и стилски феномен со рамноправен статус. „Наивните“ уметници го следеле својот стил, влијаејќи врз други уметници и под влијание на други уметници.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Welche Moderne? In- und Outsider der Avantgarde|last=Bußmann|first=Frédéric|last2=Spieler|first2=Reinhard|publisher=Distanz Verlag|year=2023|isbn=978-3-95476-575-1|location=Berlin|pages=51}}&lt;/ref&gt;

== Движења ==

=== Сликарите на Светото Срце ===
Германскиот колекционер на уметнички дела и критичар Вилхелм Уде е познат како главен организатор на првата изложба на наивна уметност, која се одржала во [[Париз]] во 1928 година. Учесници биле [[Анри Русо]], Андре Бошан, Камил Бомбоа, Серафин Луј и Луј Вивин, познати заедно како сликарите на „Сликарите на светото срце“.

=== Училиште Хлебине ===
Термин што се однесува на хрватските наивни сликари кои работеле во или околу селото Хлебине, во близина на унгарската граница, од околу 1930 година. Во тоа време, според ''Светската енциклопедија на наивна уметност'' (1984), селото се состоело малку повеќе од „неколку калливи кривулести улици и еднокатни куќи“, но произвело толку извонредна генерација уметници што станало практично синоним за [[Југославија|југословенското]] наивно сликарство.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=A dictionary of modern and contemporary art|url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000chil|last=Chilvers|first=Ian|last2=Glaves-Smith|first2=John R.|date=2009|publisher=Oxford University Press|isbn=9780191726750|edition=2.|location=Oxford New York|pages=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000chil/page/321 321]-322|language=en|doi=10.1093/acref/9780199239665.001.0001|oclc=449932409}}&lt;/ref&gt;

[[Хлебине]] е мала живописна општина на север од Хрватска, која во 1920-тите станала средина во која група самоуки селани почнале да развиваат уникатен и донекаде револуционерен стил на сликање. Ова било поттикнато од водечки интелектуалци од тоа време, како што се поетот [[Антун Густав Матош]] и најголемото име во хрватската литература, [[Мирослав Крлежа]], кои се залагале за индивидуален национален уметнички стил кој ќе биде независен од западните влијанија. Овие идеи ги прифатил еден познат уметник од Хлебине – [[Крсто Хегедушиќ]], кој потоа го основал Уметничкото училиште Хлебине во 1930 година во потрага по национален „рурален уметнички израз“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.moonproject.co.uk/hlebine-school-of-art-more-than-peasant-doodles/|title=Hlebine School of Art: More than peasant doodles|work=MoonProject|language=en-US|accessdate=2016-03-17}}&lt;/ref&gt;

[[Иван Генералиќ]] бил првиот мајстор на Хлебинската школа и првиот што развил pпрепознатливличен стил, достигнувајќи висок стандард во својата уметност.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hmnu.org/en/vodic.asp|title=The Croatian Museum of Naive Art – Guide to the Permanent Display|last=Otvorena.hr|first=Otvorena mreza -|work=www.hmnu.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927064623/http://www.hmnu.org/en/vodic.asp|archive-date=2013-09-27|accessdate=2016-03-17}}&lt;/ref&gt;

По [[Втората светска војна]], следната генерација сликари од Хлебин имале тенденција повеќе да се фокусираат на стилизирани прикази на селскиот живот земени од имагинацијата. Генералиќ продолжил да биде доминантна фигура и ги охрабрувал помладите уметници, вклучувајќи го и неговиот син Јосип Генералиќ.

Училиштето Хлебине станало светски феномен со [[Венециското биенале]] во 1952 година и изложбите во [[Бразил]] и [[Брисел]]. стана светски феномен со Венециското биенале во 1952 година и изложбите во Бразил и Брисел.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=0QujBgAAQBAJ|title=DK Eyewitness Travel Guide: Croatia|date=2015-04-07|publisher=Penguin|isbn=9781465441737|language=en}}&lt;/ref&gt;

Други наивни уметници од школата Хлебине се Драган Гажи, [[Марија Примаченко]], Јосип Генералиќ, [[Крсто Хегедушиќ]], Мијо Ковачиќ, [[Иван Лацковиќ Кроата|Иван Лацковиќ-Хрват]], Фрањо Мраз, Иван Веченај и Мирко Вириус.

=== Во еврејската уметност ===
Кон крајот на 19-ти и почетокот на 20-ти век, неколку еврејски уметници во Израел биле под влијание на древната уметност на Блискиот Исток и затоа биле инспирирани да сликаат во стил што потсетува на наивна уметност. [[Moshe Mizrahi Shah|Моше Мизрахи Шах]], рабин од [[Техеран]] кој се населил во Сафед кон крајот на 19-ти век, сликал библиски сцени инспирирани од древната уметност, како и од источноевропското еврејско претставување. Во 1920-тите, кога уметникот од Париската школа, Јицак Френкел, пристигнал во Сафед, тој бил под влијание на Шах и создал дела што прикажуваат библиски сцени и фигури, како што е „Врзувањето на Исак“. Делото на Френкел било опишано од израелскиот историчар на уметност Гидеон Офрат како „историска ерецизраелска средба помеѓу популарната уметност и таканаречената „висока уметност“.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Zanger|first=Anat|date=2003|title=&quot;Hole in the Moon&quot; or Zionism and the Binding (Ha-Ak'eda) Myth in Israeli Cinema|url=https://www.jstor.org/stable/42944609|journal=Shofar|volume=22|issue=1|pages=95–109|issn=0882-8539}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Sabar|first=Shalom|title=Shalom Sabar, &quot;The Binding of Isaac in the Work of Moshe Shah Mizraḥi: A Persian-Jewish Folk Artist in Early Twentieth-Century Jerusalem,&quot; in Aaron Koller and Daniel Tsadik, eds., Iran, Israel, and the Jews: Symbiosis and Conflict (Eugene, OR: Pickwick; New York: Yeshiva University, 2019), 254-286|url=https://www.academia.edu/38991029/Shalom_Sabar_The_Binding_of_Isaac_in_the_Work_of_Moshe_Shah_Mizra%E1%B8%A5i_A_Persian_Jewish_Folk_Artist_in_Early_Twentieth_Century_Jerusalem_in_Aaron_Koller_and_Daniel_Tsadik_eds_Iran_Israel_and_the_Jews_Symbiosis_and_Conflict_Eugene_OR_Pickwick_New_York_Yeshiva_University_2019_254_286|journal=The Hebrew University of Jerusalem}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.timesofisrael.com/spotlight/the-binding-of-isaac-in-the-levin-collection/|title=The Binding of Isaac in the Levin Collection {{!}} The Times of Israel|date=2021-03-29|work=The Times of Israel|access-date=2025-10-18|language=en-US|issn=0040-7909}}&lt;/ref&gt;

== Уметници ==
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Главна|Список на уметници на наивна уметност}}

== Музеи и галерии ==

* [[Croatian Museum of Naïve Art|Хрватски музеј на наивна уметност]], Загреб, Хрватска
* Меѓународен музеј на наивна уметност „Анатол Јаковски“, [[Ница]], Франција
* Музеј на наивна уметност – Макс Фурни, Париз, Франција
* [[International Museum of Naive Art|Меѓународен музеј на наивна уметност]], Вик, Франција
* Музеј на лоша уметност, [[Масачусетс]]
* [[Национален музеј на народна декоративна уметност]], [[Киев]], Украина

== Поврзано ==

* [[Автодидактицизам]]
* Анатол Јаковски
* Чикашки Имаџисти
* Неопримитивизам
* [[Маргинална уметност]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Литература ==

* Вокер, Џон. [https://web.archive.org/web/20120411033105/http://www.artdesigncafe.com/naive-art-1992 „Наивна уметност“] . ''Речник на уметност, архитектура и дизајн од 1945 година'', 3-ти. ед. (архивирана врска, 11 април 2012 година)
* 
{{Западни уметнички движења}}

[[Категорија:Маргинална уметност]]
[[Категорија:Уметнички правци]]</text>
      <sha1>lsnq0jhmr9rpywf2zg2ptrkiwf73ttj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жикле</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1404741</id>
    <revision>
      <id>5651605</id>
      <parentid>5638176</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:47:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5651605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10267" sha1="nb07ncc9el9avuolqd8y9zrqpts03p6" xml:space="preserve">[[File:Prints Pigment Giclee.jpg|thumb|right|200px|''[[Лов на нилски коњ и крокодил]]'' од [[Питер Пол Рубенс]], отпечатено на хартија и платно, со седумте [[Seiko Epson Corporation|Epson]] кертриџи со пигментно мастило за печатачот што се користат за негово производство (печатач и отпечатоци најчесто се нарекуваат жиле)]]

'''Жикле''' опишува [[Дигитално печатење|дигитални отпечатоци]] наменети како [[ликовна уметност]] и произведени од [[инк-џет печатач]].измислен во 1991 година од [[печатење|печатар]] Џек Дуган. Името првично се применувало за ликовни отпечатоци создадени на модифициран [[печатач на ирис]] во процес измислен кон крајот на 1980-тите. Оттогаш се користи нашироко за да означи какво било печатење на ликовна уметност, обично архивско, печатено со инк-џет печатач. Често го користат уметници, галерии и печатници за да опишат висококвалитетно печатење на ликовна уметност базирано на инк-џет печатач.&lt;ref&gt;[https://www.merriam-webster.com/dictionary/gicl%C3%A9e/ giclée]&lt;/ref&gt;

== Потекло ==

Зборот „жиклеј“ го усвоил Џек Дуган околу 1990 година. Тој бил графичар кој работел во [[Греам Наш#Наш Изданија|Наш Изданија]]. Тој сакал име за новиот тип отпечатоци што ги произведувале на модифициран [[печатач Ирис]], [[голем формат (фотографија)|голем формат]], [[резолуција на слика|висока резолуција]] индустриски [[претпечатска проверка]] инк-џет печатач на кој хартијата што го прима мастилото е прикачена на ротирачки барабан. Печатачот бил адаптиран за печатење на ликовна уметност. Дуган сакал збор што ќе ги разликува таквите отпечатоци од обичните комерцијални [[печатач на ирис|Ирис]] отпечатоци што тогаш се користеле како пробни материјали во комерцијалната печатарска индустрија.

=== Етимологија===
''Жикле''се базира на [[францускиот јазик|француски]] зборот {{lang|fr|gicler}}, францускиот термин за млаз или млазница, и поврзаниот глагол {{lang|fr|gicler}} („да прска“). Како именка, {{lang|fr|une giclée}} значи прскање на некоја течност.&lt;ref&gt;[https://www.goodmoodprints.com/en-BG/goodnews/what-is-a-giclee-art-print-a-complete-guide/ giclée]&lt;/ref&gt;

== Тековна употреба ==

Покрај неговата оригинална поврзаност со печатењето со перуники, зборот „гиклеј“ се поврзува лабаво со други видови на [[инк-џет печатење]], вклучувајќи процеси што користат бои или архивски мастила отпорни на бледеење (базирани на [[пигмент]]). Во професионалните контексти на ликовна уметност, мастилата на база на пигмент генерално се претпочитаат во однос на мастилата на база на боја поради нивната значително поголема отпорност на бледнеење и деградација на животната средина. Овие процеси често вклучуваат архивски подлоги првенствено произведени на [[Canon Inc.|Canon]], [[Epson]], [[Hewlett-Packard|HP]] и други печатачи со голем формат. Овие печатачи го користат процесот на боење [[CMYK]] (цијан, магента, жолта и црна) како основа со дополнителни бои [[кертриџи со мастило|кертриџи]] за порамномерни транзиции на градиент (како што се светла [[магента]], светла [[цијан]], светла и многу светло сива), до 12 различни мастила во врвни модели на печатачи (портокалова, зелена, виолетова (Epson); црвена, зелена, сина (HP); 11+ Chroma Optimizer [проѕирен слој] (Canon)) за да се постигне поголема боја [[гама]]. Достапен е широк спектар на [[подлога (печатење)|подлоги]] на кои може да се отпечати слика со такви мастила, вклучувајќи различни текстури и завршни обработки како што се мат [[фотографска хартија|фотохартија]], [[сликање со акварел|хартија со акварел]], памучно [[платно]], претходно премачкано платно или текстуриран винил. Изборот на подлога и премаз е важен фактор за тоа како се однесуваат мастилата на база на пигмент и како се зачувуваат со текот на времето.
== Applications ==


Уметниците генерално користат инк-џет печатење за да направат репродукции на нивните оригинални дводимензионални уметнички дела, фотографии или [[компјутерски генерирани слики|компјутерски генерирана уметност]]. Професионално произведените инк-џет печати се многу поскапи по печатење отколку процесот на четирибојно [[офсет печатење|офсет литографија]] што традиционално се користи за вакви репродукции. Инк-џет печатење со голем формат може да чини повеќе од десет пати повеќе од четирибојно офсет лито печатење на истата слика во тираж од 1000, без да се вклучи скенирањето и [[корекцијата на боите]]. Четирибојните офсет литографски машини имаат недостаток што целата работа мора да се постави и произведе одеднаш во масовно издание. Со инк-џет печатењето, уметникот не мора да плаќа за скапото поставување на печатарската плоча или за маркетингот и складирањето потребни за големи четирибојни офсет печати. ​​Ова му овозможува на уметникот да следи бизнис модел [[точно на време (бизнис)|точно на време]] во кој инк-џет печатењето може да биде економична опција, бидејќи уметноста може да се печати и продава поединечно во согласност со побарувачката. Печатењето со мастило има дополнителна предност што им овозможува на уметниците да преземат целосна контрола врз производството на нивните слики, вклучувајќи ја и конечната корекција на боите и користените подлоги. Како резултат на тоа, бројни индивидуални уметници поседуваат и управуваат со свои печатачи. Во професионални контексти на ликовна уметност, изборот на архивска хартија и условите за кадрирање, вклучително и застаклувањето со UV филтрирање, е релевантен фактор за долгорочната стабилност и зачувувањето на бојата на жиле отпечатоците.&lt;ref&gt;[https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/giclee/ giclée]&lt;/ref&gt;


==Наводи==
{{наводи}}


== Надворешни врски==

* {{cite news |url=https://www.wired.com/wired/archive/8.11/danziger_pr.html |last=Offman |first=Craig |title=The New Remasters |work=[[Wired (magazine)|Wired]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20010127113500/https://www.wired.com/wired/archive/8.11/danziger_pr.html |date=November 2000 |archive-date=27 January 2001 |access-date=31 May 2026 }}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Жикли}}
[[Категорија:Графирство]]
[[Категорија:Компјутерски печатачи]]
[[Категорија:Неологизми од 1991 година]]
[[Категорија:Технолошки неологизми]]</text>
      <sha1>nb07ncc9el9avuolqd8y9zrqpts03p6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Галантна сцена</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1405410</id>
    <revision>
      <id>5651565</id>
      <parentid>5642449</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T11:59:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Тиверополник ја премести страницата [[Фете галант]] на [[Галантна сцена]]</comment>
      <origin>5642449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12287" sha1="pnfftb6vcx100xlpl474kn8y8xrsifv" xml:space="preserve">
[[File:Antoine_Watteau_-_L'imbarco_per_Citera.jpg|десно|мини|300x300пкс| Антоан Вато, ''Испраќање на брод за Китера'', 1717 година]]
'''Фете галант''' ({{МФА|fr|fɛt ɡalɑ̃t}}, {{Lit|Празник на галантијата}}) — категорија на сликарство специјално создадена од [[Кралска академија на сликарството и вајарството|Француската академија]] во 1717 година за да ги опише варијациите на [[Антоан Вато]] (1684–1721) на темата на празникот „fête champêtre“, на кои се прикажани фигури во балски или маскенбалски костими кои љубовно се забавуваат во паркови. Кога Вато аплицирал да се приклучи на Француската академија во 1717 година, немало соодветна категорија за неговите дела, па затоа академијата едноставно создала една, наместо да ја отфрли неговата апликација. Неговиот приемен дел беше „ ''Испраќање на бродот за Китера“'', кој сега се наоѓа во [[Лувр]].&lt;ref&gt;Kleiner, Fred, S. (Ed.) (2011) ''Gardner's Art Through the Ages: A global history''. Enhanced 13th edn. Boston: Wadsworth, p. 755. {{ISBN|978-0-495-79986-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oxf&quot;&gt;Clarke, M. &amp; D. (2010) &quot;fête galante&quot; in ''The Concise Oxford Dictionary of Art Terms''. oxfordreference.com, [[Oxford University Press]]. Retrieved 8 November 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/glossary/fte-galante Fête Galante] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161116225546/http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/glossary/fte-galante|date=2016-11-16}} ''Glossary'', [[National Gallery]], 2013. Retrieved 8 November 2013.&lt;/ref&gt;

Вато сакаше признание од [[Кралска академија на сликарството и вајарството|Академијата за сликарство и скулптура]] назначена од владата. Академијата ја одржуваше хиерархијата на жанровите, рангирајќи ги сцените од секојдневниот живот и портретите, сликите најпосакувани од приватните патрони, како пониски од морално едукативните слики што илустрираат [[Историско сликарство|историски слики]], вклучувајќи [[Алегорија|алегории]] и сцени од [[Мит|митологијата]].&lt;gallery widths=&quot;140px&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
File:Jean-Antoine_Watteau_-_Fêtes_Venitiennes_-_Google_Art_Project.jpg|алт=Fêtes Vénitiennes| Фетес Венитиен
File:Jean-Antoine_Watteau_-_Mezzetin.JPG|алт=Mezzetin, 1718/9| Мезетин, 1718/9
&lt;/gallery&gt;

== Поширок контекст ==
Сликите од жанрот „Fête galante“ (галантни свечености) заземаат значајно место во уметноста на [[Рококо|рококото]], период во кој европското сликарство постепено се оддалечувало од строгите хиерархиски правила и величествените претстави поврзани со црквата и [[Монархиски двор|кралските дворови]]. Наместо тоа, уметниците сè повеќе се насочувале кон прикажување интимни моменти, романтични средби, општествени забави и лични задоволства. Овие дела најчесто прикажувале елегантно облечени личности во раскошни природни амбиенти, опкружени со бујна вегетација и идилични пејзажи. Иако ваквите композиции станале препознатливо обележје на рококото, нивната инспирација често потекнувала од постари сликарски традиции, особено од венецијанското сликарство на XVI век и холандското сликарство на XVII век.

Деветнаесеттиот век доживеал анахроничко оживување на ваквите сцени во приказите на ''жанрот на костуми'' или сликите ''на сцена галант'' од, на пример, Артуро Ричи и Жан Гужеле.

== Примери ==
[[File:Gaston_La_Touche_-_The_Arbor_-_Walters_372626.jpg|мини| Гастон Ла Туш, ''Арбор'', 1906 година|300x300пкс]]

* ''L'Accord Parfait'' (LACMA) - насликан од Вато помеѓу 1717 и 1718 година. Прекрасна млада жена држи музика за домашен старец што свири [[флејта]].
* ''[[Le Collation|Ле Колажација]]'' - од Патер. Благородници флертуваат и берат цвеќиња пред гола жена како се потпира на насип во облик на морска школка. Голата фигура веројатно ја претставува божицата [[Венера (божица)|Венера]].
* ''[[Danse dans le Parc]]'' - од Николас Ланкрет. Раскошно облечени дворјани танцуваат пред статуата на херојски машки гол. Машките голи тела биле омилена тема на историските слики, па затоа оваа статуа очигледно има за цел да ги воздигне танчерите до „историски“ статус.
* ''[[Declaration of Love (painting)|Изјава на љубовта]]'' - насликана од Жан Франсоа де Троја во 1731 година. Стилот на Де Троја е многу пореалистичен од повеќето. Оваа слика ја купил прускиот крал Фредерик II и ја поставил во палатата [[Сансуси|Сан Суси]].
* ''Les Deux Cousines'' - насликани од Вато помеѓу 1717 и 1718 година. На две жени во бели [[Сатен|сатенски]] фустани им се нуди црвена наметка од галантен млад човек. Како и кај другите слики на фестивалот „fête galante“, грчко-римските статуи покрај езерото помагаат да се издигне оваа жанровска сцена до статус [[Историско сликарство|на историско сликарство]].
* ''[[Gardens of the Villa d'Este at Tivoli|Градините на Вила д'Есте во Тиволи]]'' - насликани од Фрагонард. Класичната архитектура обезбедува позадина за оброк и игри на отворено.
* ''[[A Lady in a Garden Taking Coffee With Some Children|Дама во градина пие кафе со неколку деца]]'' - насликана од Ланкре околу 1742 година. Жена седи покрај фонтана во раскошна градина и им служи егзотично кафе на своите деца, додека двајца мажи - веројатно сопруг и слуга - набљудуваат.
* ''Мецетино'' - насликано од Вато помеѓу 1718 и 1720 година. Технички не е фестивал на галантијата, оваа слика прикажува патетична фигура од италијанската [[комедија дел арте]] како пее серенади на статуа.
* ''Поклонение во Китера'' - насликано од Вато во 1717 година. Убаво облечени аристократи, водени од херувими, посетуваат остров наводно посветен на древната божица на љубовта [[Афродита|Китера]]. Оваа слика често се смета за прототип на фестивалот галант.
* ''Овчарите'' - насликани од Вато околу 1716 година. Оваа слика се поигрува со долгата традиција на аристократи кои се преправаат дека се рурални овчари, традиција која цветала во 18 век, најпозната во лажното селце на [[Марија Антоанета]].
* ''[[Venetian Pleasures|Венецијански задоволства]]'' - насликани од Вато помеѓу 1718 и 1719 година. Двајца танчери (човекот во арапска носија) настапуваат пред толпа гледачи пред статуа на Венера. Гајдата може да биде автопортрет.

== Галерија ==
&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Податотека:Fichier:Declarationoflove.jpg|врска=https://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Declarationoflove.jpg|''Жан-Франсоа де Троја, Собир во парк, или Изјава на љубовта''
Податотека:Fichier:LANCRET, Nicolas - The earth.jpg|врска=https://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:LANCRET,_Nicolas_-_The_earth.jpg|''Николас Ланкре, Земјата''
Податотека:Fichier:Nicolas Lancret 001.jpg|врска=https://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Nicolas_Lancret_001.jpg|''Николас Ланкре, Ле Мулене''
Податотека:Fichier:Jean baptiste joseph pater - reunião num parque 01.jpg|врска=https://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Jean_baptiste_joseph_pater_-_reuni%C3%A3o_num_parque_01.jpg|''Жан-Батист Патер, Одмор во паркот''
Податотека:Fichier:Jean-Honoré Fragonard 006.jpg|врска=https://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Jean-Honor%C3%A9_Fragonard_006.jpg|''Жан-Оноре Фрагонар, Градините на вилата д'Есте во Тиволи''
Податотека:Fichier:Norblin-Fete galante.jpg|врска=https://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Norblin-Fete_galante.jpg|''Жан-Пјер Норблин де Ла Гурден, Фете галанте''
Податотека:Fichier:Pierre-Antoine Quillard 001.jpg|врска=https://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Pierre-Antoine_Quillard_001.jpg|''Пјер-Антоан Квилар, Четирите годишни времиња''
Податотека:Fichier:Legende børn i det frie (Le jeu de quatre-coins).jpg|врска=https://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Legende_b%C3%B8rn_i_det_frie_(Le_jeu_de_quatre-coins).jpg|''Николас Ланкре, Играта на четири агли''
Податотека:Fichier:Watteau cousines.jpg|врска=https://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Watteau_cousines.jpg|''Антоан Вато, Двајцата братучеди''
&lt;/gallery&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* Национална галерија на уметност, Вашингтон, ДЦ. [https://web.archive.org/web/20130401212119/http://www.nga.gov/exhibitions/frgenre-watteau.shtm „Вато и празникот Галанте“]
[[Категорија:Жанрови на ликовната уметност]]
[[Категорија:Рококо]]</text>
      <sha1>pnfftb6vcx100xlpl474kn8y8xrsifv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651567</id>
      <parentid>5651565</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T11:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12342" sha1="nr24lixd8qailhybxemm8rr76nnpmwx" xml:space="preserve">
[[File:Antoine_Watteau_-_L'imbarco_per_Citera.jpg|десно|мини|300x300пкс| Антоан Вато, ''Испраќање на брод за Китера'', 1717 година]]
'''Фете галант''' ({{МФА|fr|fɛt ɡalɑ̃t}}, {{Lit|Празник на галантијата}}) — категорија на сликарство специјално создадена од [[Кралска академија на сликарството и вајарството|Француската академија]] во 1717 година за да ги опише варијациите на [[Антоан Вато]] (1684–1721) на темата на празникот „fête champêtre“, на кои се прикажани фигури во балски или маскенбалски костими кои љубовно се забавуваат во паркови. Кога Вато аплицирал да се приклучи на Француската академија во 1717 година, немало соодветна категорија за неговите дела, па затоа академијата едноставно создала една, наместо да ја отфрли неговата апликација. Неговиот приемен дел беше „ ''Испраќање на бродот за Китера“'', кој сега се наоѓа во [[Лувр]].&lt;ref&gt;Kleiner, Fred, S. (Ed.) (2011) ''Gardner's Art Through the Ages: A global history''. Enhanced 13th edn. Boston: Wadsworth, p. 755. {{ISBN|978-0-495-79986-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Oxf&quot;&gt;Clarke, M. &amp; D. (2010) &quot;fête galante&quot; in ''The Concise Oxford Dictionary of Art Terms''. oxfordreference.com, [[Oxford University Press]]. Retrieved 8 November 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/glossary/fte-galante Fête Galante] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161116225546/http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/glossary/fte-galante|date=2016-11-16}} ''Glossary'', [[National Gallery]], 2013. Retrieved 8 November 2013.&lt;/ref&gt;

Вато сакаше признание од [[Кралска академија на сликарството и вајарството|Академијата за сликарство и скулптура]] назначена од владата. Академијата ја одржуваше хиерархијата на жанровите, рангирајќи ги сцените од секојдневниот живот и портретите, сликите најпосакувани од приватните патрони, како пониски од морално едукативните слики што илустрираат [[Историско сликарство|историски слики]], вклучувајќи [[Алегорија|алегории]] и сцени од [[Мит|митологијата]].&lt;gallery widths=&quot;140px&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
File:Jean-Antoine_Watteau_-_Fêtes_Venitiennes_-_Google_Art_Project.jpg|алт=Fêtes Vénitiennes| Фетес Венитиен
File:Jean-Antoine_Watteau_-_Mezzetin.JPG|алт=Mezzetin, 1718/9| Мезетин, 1718/9
&lt;/gallery&gt;

== Поширок контекст ==
Сликите од жанрот „Fête galante“ (галантни свечености) заземаат значајно место во уметноста на [[Рококо|рококото]], период во кој европското сликарство постепено се оддалечувало од строгите хиерархиски правила и величествените претстави поврзани со црквата и [[Монархиски двор|кралските дворови]]. Наместо тоа, уметниците сè повеќе се насочувале кон прикажување интимни моменти, романтични средби, општествени забави и лични задоволства. Овие дела најчесто прикажувале елегантно облечени личности во раскошни природни амбиенти, опкружени со бујна вегетација и идилични пејзажи. Иако ваквите композиции станале препознатливо обележје на рококото, нивната инспирација често потекнувала од постари сликарски традиции, особено од венецијанското сликарство на XVI век и холандското сликарство на XVII век.

Деветнаесеттиот век доживеал анахроничко оживување на ваквите сцени во приказите на ''жанрот на костуми'' или сликите ''на сцена галант'' од, на пример, Артуро Ричи и Жан Гужеле.

== Примери ==
[[File:Gaston_La_Touche_-_The_Arbor_-_Walters_372626.jpg|мини| Гастон Ла Туш, ''Арбор'', 1906 година|300x300пкс]]

* ''L'Accord Parfait'' (LACMA) - насликан од Вато помеѓу 1717 и 1718 година. Прекрасна млада жена држи музика за домашен старец што свири [[флејта]].
* ''[[Le Collation|Ле Колажација]]'' - од Патер. Благородници флертуваат и берат цвеќиња пред гола жена како се потпира на насип во облик на морска школка. Голата фигура веројатно ја претставува божицата [[Венера (божица)|Венера]].
* ''[[Danse dans le Parc]]'' - од Николас Ланкрет. Раскошно облечени дворјани танцуваат пред статуата на херојски машки гол. Машките голи тела биле омилена тема на историските слики, па затоа оваа статуа очигледно има за цел да ги воздигне танчерите до „историски“ статус.
* ''[[Declaration of Love (painting)|Изјава на љубовта]]'' - насликана од Жан Франсоа де Троја во 1731 година. Стилот на Де Троја е многу пореалистичен од повеќето. Оваа слика ја купил прускиот крал Фредерик II и ја поставил во палатата [[Сансуси|Сан Суси]].
* ''Les Deux Cousines'' - насликани од Вато помеѓу 1717 и 1718 година. На две жени во бели [[Сатен|сатенски]] фустани им се нуди црвена наметка од галантен млад човек. Како и кај другите слики на фестивалот „fête galante“, грчко-римските статуи покрај езерото помагаат да се издигне оваа жанровска сцена до статус [[Историско сликарство|на историско сликарство]].
* ''[[Gardens of the Villa d'Este at Tivoli|Градините на Вила д'Есте во Тиволи]]'' - насликани од Фрагонард. Класичната архитектура обезбедува позадина за оброк и игри на отворено.
* ''[[A Lady in a Garden Taking Coffee With Some Children|Дама во градина пие кафе со неколку деца]]'' - насликана од Ланкре околу 1742 година. Жена седи покрај фонтана во раскошна градина и им служи егзотично кафе на своите деца, додека двајца мажи - веројатно сопруг и слуга - набљудуваат.
* ''Мецетино'' - насликано од Вато помеѓу 1718 и 1720 година. Технички не е фестивал на галантијата, оваа слика прикажува патетична фигура од италијанската [[комедија дел арте]] како пее серенади на статуа.
* ''Поклонение во Китера'' - насликано од Вато во 1717 година. Убаво облечени аристократи, водени од херувими, посетуваат остров наводно посветен на древната божица на љубовта [[Афродита|Китера]]. Оваа слика често се смета за прототип на фестивалот галант.
* ''Овчарите'' - насликани од Вато околу 1716 година. Оваа слика се поигрува со долгата традиција на аристократи кои се преправаат дека се рурални овчари, традиција која цветала во 18 век, најпозната во лажното селце на [[Марија Антоанета]].
* ''[[Venetian Pleasures|Венецијански задоволства]]'' - насликани од Вато помеѓу 1718 и 1719 година. Двајца танчери (човекот во арапска носија) настапуваат пред толпа гледачи пред статуа на Венера. Гајдата може да биде автопортрет.

== Галерија ==
&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Податотека:Fichier:Declarationoflove.jpg|врска=https://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Declarationoflove.jpg|''Жан-Франсоа де Троја, Собир во парк, или Изјава на љубовта''
Податотека:Fichier:LANCRET, Nicolas - The earth.jpg|врска=https://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:LANCRET,_Nicolas_-_The_earth.jpg|''Николас Ланкре, Земјата''
Податотека:Fichier:Nicolas Lancret 001.jpg|врска=https://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Nicolas_Lancret_001.jpg|''Николас Ланкре, Ле Мулене''
Податотека:Fichier:Jean baptiste joseph pater - reunião num parque 01.jpg|врска=https://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Jean_baptiste_joseph_pater_-_reuni%C3%A3o_num_parque_01.jpg|''Жан-Батист Патер, Одмор во паркот''
Податотека:Fichier:Jean-Honoré Fragonard 006.jpg|врска=https://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Jean-Honor%C3%A9_Fragonard_006.jpg|''Жан-Оноре Фрагонар, Градините на вилата д'Есте во Тиволи''
Податотека:Fichier:Norblin-Fete galante.jpg|врска=https://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Norblin-Fete_galante.jpg|''Жан-Пјер Норблин де Ла Гурден, Фете галанте''
Податотека:Fichier:Pierre-Antoine Quillard 001.jpg|врска=https://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Pierre-Antoine_Quillard_001.jpg|''Пјер-Антоан Квилар, Четирите годишни времиња''
Податотека:Fichier:Legende børn i det frie (Le jeu de quatre-coins).jpg|врска=https://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Legende_b%C3%B8rn_i_det_frie_(Le_jeu_de_quatre-coins).jpg|''Николас Ланкре, Играта на четири агли''
Податотека:Fichier:Watteau cousines.jpg|врска=https://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Watteau_cousines.jpg|''Антоан Вато, Двајцата братучеди''
&lt;/gallery&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* Национална галерија на уметност, Вашингтон, ДЦ. [https://web.archive.org/web/20130401212119/http://www.nga.gov/exhibitions/frgenre-watteau.shtm „Вато и празникот Галанте“]

{{Западни уметнички движења}}

[[Категорија:Жанрови на ликовната уметност]]
[[Категорија:Рококо]]</text>
      <sha1>nr24lixd8qailhybxemm8rr76nnpmwx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Директоратски стил</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1405582</id>
    <revision>
      <id>5651570</id>
      <parentid>5644257</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:05:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Тиверополник ја премести страницата [[Стил на директориум]] на [[Директоратски стил]]</comment>
      <origin>5644257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5184" sha1="5pmvcvo3ghih26y68ya0ir4hc68nrk5" xml:space="preserve">
[[File:Portrait_de_madame_de_Verninac_by_David_Louvre_RF1942-16_n2.jpg|мини|389x389пкс| ''Госпоѓа Рејмон де Вернинак'' од [[Жак-Луј Давид]], со облека и стол во стилот на Директор. „7-ма година“, односно 1798–99 година.]]
[[File:Portrait_of_Madame_Tallien_Jean-Bernard_Duvivier_1806.jpg|мини|408x408пкс| Портрет на Тереза Талиен од Жан-Бернард Дувивие (1806) во музејот во Бруклин.]]
'''Стил на директориум''' ({{МФА|fr|diʁɛktwaʁ|-|LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-directoire.wav}}) — период во декоративната уметност, модата, а особено дизајнот на мебел во Франција, истовремено со [[Француски директорат|Директориумот]] (2 ноември 1795 - 10 ноември 1799), подоцнежниот дел од [[Француска револуција|Француската револуција]]. Стилот користи неокласични архитектонски форми, минимална резба, рамни пространства од високозрнести фурнири и применето декоративно сликарство. Тоа е стилска транзиција помеѓу Луј XVI и [[Ампир|Империјата]].

Стилот на директори бил обликуван главно под влијание на архитектите и дизајнерите Шарл Персие (1764–1838) и Пјер Франсоа Леонард Фонтен (1762–1853). Неговите главни карактеристики се засновале на примената на неокласични архитектонски елементи и украсни мотиви, со што претставувал претходник на подоцнежниот, пораскошен и посложен [[Ампир|ампирски стил]]. Овој стил се развил и добил поширока примена по воспоставувањето на [[Прво Француско Царство|Првото Француско Царство]] од страна на [[Наполеон Бонапарт]].

Стилот на директорот го одразуваше револуционерното верување во вредностите на [[Римска Република|републиканскиот Рим]]:&lt;blockquote&gt;„ [[Стоицизам|Стоичките]] доблести на републиканскиот Рим беа почитувани како стандарди не само за уметноста, туку и за политичкото однесување и личниот морал. ''Конвенционалистите'' се сметаа себеси за антички херои. Децата беа именувани по [[Марко Јуниј Брут|Брут]], [[Солон]] и [[Ликург (Спарта)|Ликург]]. Фестивалите на Револуцијата беа организирани од [[Жак-Луј Давид]] како антички ритуали. Дури и столчињата на кои седеше комитетот на ''Salut Publique'' беа направени според антички модели осмислени од Давид... Всушност, неокласицизмот стана модерен“.&lt;ref&gt;Honour, 171&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

== Мебел ==
[[File:Couven_Directoire-Zimmer_1.jpg|мини|399x399пкс| ''Директориумска'' соба во музејот Кувен.]]
Изворите на инспирација се [[Етрурска уметност|етрурски]], [[Римска уметност|римски]] и стилот на Луј XVI. Главните декоративни мотиви се: класични вазни, резбани [[Урна|урни]], стрели, крилести лавови, змејови, сирени, женски бисти и [[Сфинга|сфинги]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Enciclopedia căminului|last=Ecaterina Oproiu|first=Tatiana Corvin|date=1975|publisher=Editura științifică și enciclopedică|page=44|language=ro}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Референци ==

* {{Наведена книга|title=Jansen Furniture|last=Abbott|first=James Archer|publisher=Acanthus Press|year=2007|isbn=978-0-926494-45-9|location=New York}}
* Honour, Hugh, ''Neo-classicism. Style and Civilisation'' 1968,(Reprinted 1977)
* {{Наведена книга|title=The Fairchild Dictionary of Interior Design|last=Pegler|first=Martin M|last2=Carboni|first2=Ron|publisher=[[Fairchild Fashion Group]]|year=2006|isbn=978-1-56367-444-0|edition=2nd|location=New York}}
[[Категорија:Уметнички правци]]
[[Категорија:Украсна уметност]]
[[Категорија:Архитектонски стилови]]</text>
      <sha1>5pmvcvo3ghih26y68ya0ir4hc68nrk5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651572</id>
      <parentid>5651570</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:06:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5239" sha1="72fcwsw7148zdpss154a6fw5c2ngni4" xml:space="preserve">
[[File:Portrait_de_madame_de_Verninac_by_David_Louvre_RF1942-16_n2.jpg|мини|389x389пкс| ''Госпоѓа Рејмон де Вернинак'' од [[Жак-Луј Давид]], со облека и стол во стилот на Директор. „7-ма година“, односно 1798–99 година.]]
[[File:Portrait_of_Madame_Tallien_Jean-Bernard_Duvivier_1806.jpg|мини|408x408пкс| Портрет на Тереза Талиен од Жан-Бернард Дувивие (1806) во музејот во Бруклин.]]
'''Стил на директориум''' ({{МФА|fr|diʁɛktwaʁ|-|LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-directoire.wav}}) — период во декоративната уметност, модата, а особено дизајнот на мебел во Франција, истовремено со [[Француски директорат|Директориумот]] (2 ноември 1795 - 10 ноември 1799), подоцнежниот дел од [[Француска револуција|Француската револуција]]. Стилот користи неокласични архитектонски форми, минимална резба, рамни пространства од високозрнести фурнири и применето декоративно сликарство. Тоа е стилска транзиција помеѓу Луј XVI и [[Ампир|Империјата]].

Стилот на директори бил обликуван главно под влијание на архитектите и дизајнерите Шарл Персие (1764–1838) и Пјер Франсоа Леонард Фонтен (1762–1853). Неговите главни карактеристики се засновале на примената на неокласични архитектонски елементи и украсни мотиви, со што претставувал претходник на подоцнежниот, пораскошен и посложен [[Ампир|ампирски стил]]. Овој стил се развил и добил поширока примена по воспоставувањето на [[Прво Француско Царство|Првото Француско Царство]] од страна на [[Наполеон Бонапарт]].

Стилот на директорот го одразуваше револуционерното верување во вредностите на [[Римска Република|републиканскиот Рим]]:&lt;blockquote&gt;„ [[Стоицизам|Стоичките]] доблести на републиканскиот Рим беа почитувани како стандарди не само за уметноста, туку и за политичкото однесување и личниот морал. ''Конвенционалистите'' се сметаа себеси за антички херои. Децата беа именувани по [[Марко Јуниј Брут|Брут]], [[Солон]] и [[Ликург (Спарта)|Ликург]]. Фестивалите на Револуцијата беа организирани од [[Жак-Луј Давид]] како антички ритуали. Дури и столчињата на кои седеше комитетот на ''Salut Publique'' беа направени според антички модели осмислени од Давид... Всушност, неокласицизмот стана модерен“.&lt;ref&gt;Honour, 171&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

== Мебел ==
[[File:Couven_Directoire-Zimmer_1.jpg|мини|399x399пкс| ''Директориумска'' соба во музејот Кувен.]]
Изворите на инспирација се [[Етрурска уметност|етрурски]], [[Римска уметност|римски]] и стилот на Луј XVI. Главните декоративни мотиви се: класични вазни, резбани [[Урна|урни]], стрели, крилести лавови, змејови, сирени, женски бисти и [[Сфинга|сфинги]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Enciclopedia căminului|last=Ecaterina Oproiu|first=Tatiana Corvin|date=1975|publisher=Editura științifică și enciclopedică|page=44|language=ro}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Референци ==

* {{Наведена книга|title=Jansen Furniture|last=Abbott|first=James Archer|publisher=Acanthus Press|year=2007|isbn=978-0-926494-45-9|location=New York}}
* Honour, Hugh, ''Neo-classicism. Style and Civilisation'' 1968,(Reprinted 1977)
* {{Наведена книга|title=The Fairchild Dictionary of Interior Design|last=Pegler|first=Martin M|last2=Carboni|first2=Ron|publisher=[[Fairchild Fashion Group]]|year=2006|isbn=978-1-56367-444-0|edition=2nd|location=New York}}

{{Западни уметнички движења}}

[[Категорија:Уметнички правци]]
[[Категорија:Украсна уметност]]
[[Категорија:Архитектонски стилови]]</text>
      <sha1>72fcwsw7148zdpss154a6fw5c2ngni4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шиноазерија</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1405583</id>
    <revision>
      <id>5651573</id>
      <parentid>5649806</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:06:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <comment>/* Надворешни врски */</comment>
      <origin>5651573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68028" sha1="cabhryrq0pqp4gvma9jglb1hc50mhdt" xml:space="preserve">
[[File:The_Yellow_Drawing_Room_at_Buckingham_Palace_–_James_Roberts.jpg|мини|400x400пкс| Жолтата дневна соба во [[Бакингемска палата|Бакингемската палата]] е преполна со кинески дизајни. [[Џорџ IV|Кралот Џорџ IV]] бил страствен покровител на кинескиот стил и создал многу други простории во овој стил, како што е Централната соба, исто така сместена во Источното крило.]]
[[File:Museo_delle_porcellane_di_Firenze,_porcellane_viennesi_a_cineserie,_1799,_02.JPG|мини|428x428пкс| Виенски порцелански бокал, 1799 година, украсен да имитира уште еден редок кинески производ, лакирани садови]]
'''Шиноазерија''' (термин преземен од [[Француски јазик|францускиот]] збор chinoiserie, изведен од chinois, што значи „кинески“; на [[Традиционално кинеско писмо|традиционален кинески]]: 中國風; на [[Упростено кинеско писмо|поедноставен кинески]]: 中国风; [[пинјин]]: Zhōngguófēng; буквално „кинески стил“) — претставува европска интерпретација и имитација на кинеските и другите уметнички традиции од источноазискиот културен простор. Овој стил особено се применува во декоративната уметност, градинарското уредување, архитектурата, книжевноста, театарот и музиката.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.oed.com/view/Entry/31805?redirectedFrom=Chinoiserie#eid9510224|title=Chinois|publisher=[[The Oxford English Dictionary]]|access-date=2015-12-09}}&lt;/ref&gt; Естетиката на шиноазеријата се изразувала на различни начини, во зависност од регионот во кој се развивала. Таа е поврзана со поширокото културно и уметничко движење познато како ориентализам, кое ги проучувало културите на Далечниот Исток од историска, филолошка, антрополошка, филозофска и религиозна перспектива. Шиноазеријата се појавила во 17 век, а особена популарност стекнала во текот на 18 век, благодарение на зголемената трговска размена со Кина, за време на периодот на најголемиот подем на династијата Ќинг, како и со останатите земји од [[Источна Азија]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=Chinese Whispers: Chinoiserie in Britain, 1650–1930|last=Beevers|first=David|publisher=Royal Pavilion &amp; Museums|year=2009|isbn=978-0-948723-71-1|location=Brighton|pages=19}}&lt;/ref&gt;

Како уметнички стил, шиноазеријата е тесно поврзана со [[Рококо|рококото]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.vam.ac.uk/content/articles/s/style-guide-chinoiserie/|title=Style Guide: Chinoiserie|last=Victoria and Albert Museum, Digital Media|access-date=12 April 2018|website=www.vam.ac.uk}}&lt;/ref&gt; Двата стила се одликуваат со богата и раскошна декорација, асиметрични композиции, нагласена употреба на различни материјали и стилизирани природни мотиви, како и со теми поврзани со слободното време, уживањето и задоволството. Сепак, шиноазеријата се разликува по тоа што главно се насочува кон мотиви и претстави кои Европејците ги сметале за карактеристични за кинеската култура.

== Историја ==
[[File:Le_Jardin_chinois_(detail)_by_François_Boucher.jpg|лево|мини|446x446пкс| ''Кинеската градина'', слика во кинеска техника од Франсоа Буше; 1742; масло на платно; 40,5 x 48 см&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Universal Principles of ART|last=Parks|first=John A.|date=2015|publisher=Rockport Publishers|isbn=978-1-63159-030-6|page=54|language=en}}&lt;/ref&gt;]]
Киноазеријата влегла во европската уметност и декорација кон средината и крајот на 17 век; делото на Атанасиј Кирхер влијаело врз проучувањето на ориентализмот. Популарноста на киноазеријата достигна врв околу средината на 18 век, кога се поврза со [[рококо]] стилот и со делата на Франсоа Буше, Томас Чипендејл и Жан-Батист Пиламент. Исто така, беше популаризирано поради приливот на кинески и индиски стоки што се внесуваа годишно во Европа преку англиски, [[Холандска источноиндиска компанија|холандски]], француски и шведски источноиндиски компании. Кинеската изработка се врати во популарноста во Европа и Соединетите Американски Држави од средината на 19 век до 1920-тите, а денес и во елитниот дизајн на ентериер и мода.
[[File:Kew_Gardens_Pagoda.jpg|мини|300x300пкс| Големата пагода во [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини]] во Кју, Лондон, изградена од Сер Вилијам Чемберс]]
Иако обично се сфаќа како европски стил, киноазеријата беше глобален феномен. Локални верзии на киноазери беа развиени во Индија, Јапонија, Иран и особено во Латинска Америка. Преку трговијата со галеони во Манила, шпанските трговци донеле големи количини кинески порцелан, лак, текстил и зачини од кинеските трговци со седиште во [[Манила]] до новите шпански пазари во Акапулко, Панама и [[Лима]]. Потоа тие производи ги инспирирале локалните уметници и занаетчии, како што се керамичарите кои изработувале грнчарија од Талавера во Пуебла де Лос Анџелес.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Made in the Americas: the new world discovers Asia|last=Carr|first=Dennis|last2=Bailey|first2=Gauvin A|last3=Brook|first3=Timothy|last4=Codding|first4=Mitchell|last5=Corrigan|first5=Karina|last6=Pierce|first6=Donna|date=2015-01-01|publisher=MFA Publications, Museum of Fine Arts, Boston|isbn=978-0-87846-812-6|language=en|oclc=916494129}}&lt;/ref&gt;

Киноазеријата имала некаква паралела со „окцидентерието“,&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Yang|first=Chi-ming|date=2014|title=Eighteenth-Century Easts and Wests: Introduction|url=https://www.jstor.org/stable/24690356|journal=Eighteenth-Century Studies|volume=47|issue=2|pages=95–101|doi=10.1353/ecs.2014.0002|issn=0013-2586|jstor=24690356|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; што претставувало стока во западен стил произведена во Кина од 18 век за кинески потрошувачи. Иако ова било значаен интерес на царевите Кангси и Ќанлонг, како што покажува архитектурата на Сијанг Лоу, тоа не било ограничено само на дворот. Артефактите и уметноста од „Оксидентерието“ беа достапни за поширок спектар на потрошувачи, бидејќи беа произведени дома.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Kleutghen|first=Kristina|date=2014|title=Chinese Occidenterie: the Diversity of &quot;Western&quot; Objects in Eighteenth-Century China|url=https://www.jstor.org/stable/24690358|journal=Eighteenth-Century Studies|volume=47|issue=2|pages=117–135|doi=10.1353/ecs.2014.0006|issn=0013-2586|jstor=24690358|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

== Популаризација ==
Популарноста на шиноазеријата во Европа во текот на 18 век се должела на повеќе фактори. Зголемената трговска размена со Источна Азија, особено со Кина, им овозможила на Европејците поголем, иако сè уште ограничен, пристап до дотогаш малку познатите култури, што предизвикало значителен интерес и восхит кон азиските традиции. Во европската перцепција, поимот „Кина“, поврзан со шиноазеријата, не се однесувал исклучиво на кинеската територија, туку опфаќал многу поширок географски и културен простор, вклучувајќи ги Јапонија, Кореја, Југоисточна Азија, Индија, па дури и Персија.

Во уметноста, источните култури претставувале значаен извор на инспирација. Богатството од декоративни мотиви, живописните претстави и хармоничните композиции карактеристични за ориенталната естетика ја поттикнувале европската имагинација, создавајќи претстава за идеализиран свет од кој можеле да се преземат нови идеи за збогатување и преобразување на сопствените уметнички традиции. Оттука, шиноазеријата може да се разгледува како значаен резултат на културната и уметничката размена меѓу Истокот и Западот. Во текот на 19 век, особено во неговите последни децении, овој стил постепено го изгубил својот посебен идентитет и бил вклучен во поширокиот уметнички концепт на егзотизмот.&lt;ref name=&quot;Deguo Wolizi 2015, pp. 37-44&quot;&gt;張省卿 ([[Sheng-Ching Chang]])，《東方啓蒙西方 – 十八世紀德國沃里兹（Wörlitz）自然風景園林之中國元素(Dongfang qimeng Xifang- shiba shiji Deguo Wolizi (Wörlitz) ziran fengjing yuanlin zhi Zhongguo yuansu) 》 (The East enlightening the West – Chinese elements in the 18th century landscape gardens of Wörlitz in Germany), 台北 (Taipei)：輔仁大學出版社(Furendaxue chubanshe; Fu Jen University Bookstore), 2015, pp. 37–44.&lt;/ref&gt;
[[File:Child_reaching_for_a_caged_bird_dli_165005546_cor.tif|мини|388x388пкс| Анонимен (Франција) по Франсоа Буше, „Дете посегнува по птица во кафез“, 19 век, гравура и [[Бакропис|бакрорез]].]]
Иако коренот на зборот „киноазери“ е „Chine“ (Кина), Европејците од 17 и 18 век немале јасна концептуализација за тоа каква била Кина во реалноста. Честопати термините како „Ориент“, „Далечен Исток“ или „Кина“ се користеле подеднакво за да го означат регионот на Источна Азија кој имал соодветна кинеска култура како главен претставник, но значењето на терминот можело да се менува во зависност од различните контексти. На пример, Сер Вилијам Чемберс, во своето дело „Дисертација за ориенталното градинарство“ од 1772 година, генерално ја нарекува Кина „Ориент“. Во финансиските записи на Луј XIV во текот на 17 и 18 век веќе биле регистрирани изрази како „façon de la Chine“, кинески начин или „à la chinoise“, изработени на кинески начин. Во 19 век, терминот „киноазери“ се појавил за прв пат во француската литература. Во романот ''[[:fr:L'Interdiction|„Забраната“]]'' објавен во 1836 година, Оноре де Балзак го користел терминот „киноазери“ за да се осврне на занаетчиските дела направени во кинески стил. Од овој момент па натаму, терминот доби на интензитет и почна да се користи сè почесто за предмети произведени во кинески стил, но понекогаш и за да означи грациозни предмети со мали димензии или од оскудна важност. Во 1878 година 'chinoiserie' официјално влезе во ''Dictionnaire de l'Academie''.&lt;ref name=&quot;Deguo Wolizi 2015, pp. 37-44&quot; /&gt;
[[File:Porcelain;_man_seated_on_plinth,_holding_monkey_and_ball._Meissen_factory._British_Museum_1948,1203.64_(detail).jpg|мини|380x380пкс| Човек седи на постоље, држи мајмун и топка. Мајсен порцелан. Датирано околу 1735 година. [[Британски музеј]]. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/H_1948-1203-64|title=British Museum object|work=The British Museum|language=en}}&lt;/ref&gt;]]
По ширењето на наративите на [[Марко Поло]], знаењето за Кина што го имале Европејците продолжило да произлегува во суштина од извештаите на трговците и дипломатските пратеници. Датирајќи од втората половина на 17 век, релевантна улога во оваа размена на информации ја презедоа језуитите, чие континуирано собирање мисионерски информации и транскрипција на јазикот ѝ дадоа на европската јавност нов, подлабок увид во кинеската империја и нејзината култура.&lt;ref&gt;張省卿 ([[Sheng-Ching Chang]])，《東方啓蒙西方 – 十八世紀德國沃里兹（Wörlitz）自然風景園林之中國元素(Dongfang qimeng Xifang- shiba shiji Deguo Wolizi (Wörlitz) ziran fengjing yuanlin zhi Zhongguo yuansu) 》 (The East enlightening the West – Chinese elements in the 18th century landscape gardens of Wörlitz in Germany), 台北 (Taipei)：輔仁大學出版社(Furendaxue chubanshe; Fu Jen University Bookstore), 2015, pp. 42–44.&lt;/ref&gt;

Иако Европејците честопати имале неточни идеи за Источна Азија, тоа не морало да ја исклучи нивната фасцинација и почит. Особено, Кинезите кои имале „извонредно завршена уметност... [и] чии дворски церемонии биле уште посложени од оние во Версај“ биле сметани за високо цивилизирани.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Mayor|first=A. Hyatt|date=1941|title=Chinoiserie|journal=The Metropolitan Museum of Art Bulletin|volume=36|issue=5|pages=111–114|doi=10.2307/3256573|jstor=3256573}}&lt;/ref&gt; Според [[Франсоа Волтер|Волтер]] во неговата ''„Уметност на Кина“'', „фактот останува дека пред четири илјади години, кога не знаевме да читаме, тие [Кинезите] знаеја сè што е суштински корисно со кое се фалиме денес.“&lt;ref&gt;Voltaire ''as qtd. in'' Lovejoy, Arthur. (1948) ''Essays in the History of Ideas'' (1948). Johns Hopkins U. Press. 1978 edition: {{ISBN|0-313-20504-3}}&lt;/ref&gt; Покрај тоа, индиската филозофија сè повеќе ја восхитувале филозофи како што е Артур Шопенхауер, кој ги сметал Упанишадите за „производ на највисоката човечка мудрост“ и „најпрофитабилното и највозвишеното читање што... е можно во светот“.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Oriental enlightenment : the encounter between Asian and Western thought|last=Clarke|first=J. J.|date=1997|publisher=Routledge|isbn=0-203-00438-8|location=London|oclc=52219015}}&lt;/ref&gt;

Киноазеријата не беше универзално популарна. Некои критичари го сметаа стилот за „повлекување од разумот и вкусот и спуштање во морално двосмислен свет базиран на хедонизам, сензација и вредности што се сметаат за женствени“.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Се сметало дека му недостасува логиката и разумот врз кои се темелела античката уметност. Архитектот и автор Роберт Морис тврдел дека „се состои од само каприци и химера, без правила или ред, не бара плодност на гениј за да се спроведе во дело“.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Оние со поархеолошки поглед на Истокот, го сметале стилот на кинеска уметност, со неговите дисторзии и чуден пристап, за потсмев на вистинската кинеска уметност и архитектура.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Конечно, други верувале дека интересот за киноазери укажува на распространета „културна конфузија“ во европското општество.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Interracial Encounters: Reciprocal Representations in African and Asian American Literatures, 1896–1937|last=Lee|first=Julia H.|publisher=NYU Press|year=2011|isbn=978-0-8147-5257-9|location=New York|pages=114–137}}&lt;/ref&gt;

== Упорност по 18 век ==
Киноазеријата опстојала во 19-тиот и 20-тиот век, но опаднала во популарност. Имаше забележително губење на интересот за декор инспириран од Кина по смртта во 1830 година на кралот [[Џорџ IV]], голем поборник на стилот. Првата опиумска војна од 1839–1842 година помеѓу Велика Британија и Кина ја наруши трговијата и предизвика понатамошен пад на интересот за ориенталните производи.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Opium, Soldiers and Evangelicals: England's 1840–42 War with China and its Aftermath|last=Gelber|first=Harry G|publisher=Palgrave Macmillan|year=2004|isbn=978-1-4039-0700-4|location=New York}}&lt;/ref&gt; Кина ги затвори своите врати за извоз и увоз, а за многу луѓе киноазеријата стана мода од минатото.

Со стабилизирањето на британско-кинеските односи кон крајот на 19 век, се појави оживување на интересот за кинеската изработка. На пример, принцот Алберт преместил многу дела од кинеска уметност од Кралскиот павилјон на Џорџ IV во Брајтон во подостапната Бакингемска палата. Киноазеријата служеше да ја потсети Британија на нејзината поранешна колонијална слава која брзо бледнееше со модерната ера.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Податотека:Cuboid vase MET DP-16489-034.jpg|алт=Cuboid Cong vase; circa 1870; bone china; 20.8 × 10.2 × 10 cm; Metropolitan Museum of Art (New York City)|Кубоидна вазна од Конг ; околу 1870 година; коскен порцелан; 20,8 × 10,2 × 10 см; [[Метрополитен (музеј)|Метрополитен музеј на уметност]] (Њујорк)
Податотека:Pair of round, flat bodied bottles MET DP-1687-026.jpg|алт=Pair of round and flat bodied bottles; 1870–1880; porcelain; first bottle: 26.4 × 21 × 10.6 cm, second bottle: 25.7 × 20.2 × 10.2 cm; Metropolitan Museum of Art|Пар шишиња со тркалезно и рамно тело; 1870–1880; порцелан; прво шише: 26,4 × 21 × 10,6 см, второ шише: 25,7 × 20,2 × 10,2 см; Метрополитен музеј на уметност
Податотека:Wall Clock, c. 1880, probably made by Escalier de Cristal, Paris, bronze and enamel - Art Institute of Chicago - DSC09884.JPG|алт=Wall clock; circa 1880; bronze and enamel; probably made by Escalier de Cristal (Paris); Art Institute of Chicago (US)|Ѕиден часовник; околу 1880 година; бронза и емајл; веројатно изработен од Ескалиер де Кристал (Париз); Уметнички институт во Чикаго (САД)
Податотека:Rex Whistler - Wallpaper in the Chinoiserie Style, with a Picture Frame as its Central Motif 1932.jpg|алт=Wallpaper in the chinoiserie style, with a picture frame as its central motif, Rex Whistler|Тапети во киноазери стил, со рамка за слика како централен мотив, Рекс Вислер
&lt;/gallery&gt;

== Кинески порцелан ==
Од [[Ренесанса|ренесансата]] до 18 век, западните дизајнери се обидувале да ја имитираат техничката софистицираност на кинескиот извозен порцелан (и, впрочем, јапонскиот извозен порцелан - Европејците генерално биле нејасни како потекло на „ориенталниот“ увоз), со само делумен успех. Еден од најраните успешни обиди, на пример, бил порцеланот Медичи произведен во Фиренца кон крајот на 16 век, бидејќи казиното Сан Марко останало отворено од 1575 до 1587 година.&lt;ref name=&quot;britannica1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/372403/Medici-porcelain|title=Medici porcelain|date=2013-07-22|publisher=Britannica.com|accessdate=2015-06-18}}&lt;/ref&gt; И покрај тоа што никогаш не бил комерцијален по природа, следниот голем обид за реплицирање на кинескиот порцелан бил фабриката за мека паста во Руан во 1673 година, при што Едме Потерат, широко познат како создавач на француската традиција на грнчарство со мека паста, ја отворил својата фабрика во 1647 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/510765/Rouen-ware|title=Rouen ware &amp;#124; pottery|date=2007|publisher=Britannica.com|others=The Editors of Encyclopaedia Britannica|accessdate=2015-06-18}}&lt;/ref&gt; На крајот беа направени напори да се имитира порцелан од тврда паста, кој беше високо ценет. Како таква, директната имитација на кинеските дизајни во [[Фајанс|фајансот]] започнала кон крајот на 17 век, била пренесена во европското производство на порцелан, најприродно во производите за чај, и достигнала врв во бранот на рококо киноазери (околу 1740–1770).&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.decorativefair.com/key-periods-in-the-development-of-chinoiserie-style-in-the-west-how-taste-travelled-part-i/|title=Key Periods in the Development of Chinoiserie Style in the West – How Taste Travelled. Part I|publisher=Decorative Fair|accessdate=3 September 2021}}&lt;/ref&gt;

Најраните навестувања за киноазери се појавуваат на почетокот на 17 век, во уметноста на земјите со активни Источноиндиски компании, [[Холандска источноиндиска компанија|Холандија]] и Англија, а потоа, до средината на 17 век, и во Португалија. Грнчарската керамика со глазура од калај (видете ''делфтвер'') изработена во [[Делфт]] и други холандски градови усвоила вистинска сино-бела декорација [[Минг (династија)|од династијата Минг]] од почетокот на 17 век. Откако била објавена книгата на Јохан Ниухоф, 150-те слики го охрабриле кинескиот стил и станале особено популарни во 18 век. Раните керамички производи во фабриките за порцелан во Мајсен и други фабрики природно имитирале кинески дизајни, иако облиците за „корисни производи“, садови за јадење и чај, обично останувале западни, честопати базирани на облици од сребро. Декоративните производи како што се вазните следеле кинески форми.&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
Податотека:MediciPorcelainBottle1.png|алт=A Medici porcelain bottle; 1575-1587; Louvre. The Casino of San Marco's porcelain manufactory was one of the oldest successful attempts to imitate Chinese porcelain in European history.|Порцеланско шише од Медичи ; 1575–1587; [[Лувр]]. Фабриката за порцелан во Казиното на Сан Марко беше еден од најстарите успешни обиди за имитирање на кинески порцелан во европската историја.&lt;ref name=&quot;britannica1&quot; /&gt;
Податотека:Coffeepot MET DP166663.jpg|алт=Austrian coffeepot; circa 1720; hard-paste porcelain; 17.8 × 15.9 cm; Metropolitan Museum of Art (New York City)|Австриски кафемат; околу 1720 година; порцелан од тврда паста; 17,8 × 15,9 см; [[Метрополитен (музеј)|Метрополитен музеј на уметност]] (Њујорк)
Податотека:Covered vase MET DP260828.jpg|алт=Covered vases; circa 1770; soft-paste porcelain; height: 38.7 cm, width: 16.5 cm; Metropolitan Museum of Art|Покриени вазни; околу 1770 година; порцелан од мека паста; висина: 38,7 см, ширина: 16,5 см; Метрополитен музеј на уметност
Податотека:Dish with a Chinoiserie design. Porcelain decorated in overglaze enamels. 1735-1740 CE. From Jingdezhen, China; possibly decorated in Canton (Guangzhou). Victoria and Albert Museum, London, UK.jpg|алт=Dish with a Chinoiserie design. Porcelain decorated in overglaze enamels. 1735–1740 CE. From Jingdezhen, China; possibly decorated in Canton (Guangzhou). Victoria and Albert Museum, London.|Сад со кинески стил. Порцелан украсен со глазирани емајли. 1735–1740 година од н.е. Од Џингдежен, Кина; веројатно декориран во Кантон (Гуангжу). [[Викторија и Алберт (музеј)|Музеј Викторија и Алберт]], Лондон.
&lt;/gallery&gt;

== Сликање ==
[[File:Boucher_-_Festin_de_l'empereur_de_Chine,_1742_vers.jpg|мини|300x300пкс| ''Гозбата на кинескиот цар'', од Франсоа Буше, 1742 година.]]
Влијанието на источните декоративни и ликовни уметности постепено се проширило и врз европската и американската уметничка и занаетчиска традиција. На пример, во Соединетите Американски Држави, градот Чарлстон уште во средината на 18 век увезувал разновидни луксузни производи од Азија, меѓу кои се вбројувале и уметнички слики.&lt;ref&gt;Leath, R. A.. (1999). &quot;After the Chinese Taste&quot;: Chinese Export Porcelain and Chinoiserie Design in Eighteen-Century Charleston. ''[https://www.jstor.org/stable/25616724 Historical Archaeology]'', ''33''(3), 48–61.&lt;/ref&gt; Одредени карактеристики на кинеското сликарство нашле свое место во европската и американската визуелна уметност, особено употребата на асиметрични композиции, прикажувањето на теми поврзани со секојдневниот живот и слободното време, како и внесувањето разиграност, фантазија и необични декоративни елементи во уметничкото изразување.

Вилијам Александар (1767–1816), британски сликар, илустратор и гравер кој патувал во Источна Азија и Кина во 18 век, бил директно под влијание на културата и пејзажот што го видел на Истокот.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Chinoiserie: Commerce and Critical Ornament in Eighteenth-Century Britain|last=Sloboda|first=Stacey|publisher=Manchester UP|year=2014|isbn=978-0-7190-8945-9|location=New York|pages=29, 33}}&lt;/ref&gt; Тој претстави идеализиран, романтизиран приказ на кинеската култура, но беше под влијание на „претходно воспоставени визуелни знаци“.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Иако пејзажите од кинески стил што ги прикажал Александар точно го одразувале пејзажот на Кина, „парадоксално, токму оваа имитација и повторување на иконските знаци на Кина ја негираат самата можност за автентичност и ги претвораат во стереотипи.“&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Приказот на Кина и Источна Азија во европското и американското сликарство зависел од разбирањето на Истокот преку западните предрасуди, а не од претставувањето на источната култура каква што всушност била.

== Дизајн на ентериер ==
[[File:Albert_von_Keller_001.jpg|лево|мини|375x375пкс| Приказ на кинеско преклопно платно како внатрешна декорација на сликата со масло ''„Шопен“'' (1873) од Алберт фон Келер]]
[[File:Behang.chinoiserie.jpg|мини|441x441пкс| Насликано платно за ѕидно покривање, Geelvinck-Hinlopen Huis]]
[[File:Chinesisches_Teehaus_Potsdam_IMG_3489.jpg|мини|302x302пкс| Кинеската куќа во [[Потсдам]] (Германија)]]
[[File:Chinese_Village.jpg|мини|318x318пкс| „Кинеското село“ во Царско Село, нарачано од [[Катерина II (Русија)|Катерина Велика]]]]
[[File:Palazzina_cinese_0001.JPG|мини|300x300пкс| „Кинескиот дворец“ во [[Палермо]], нарачан од [[Фердинанд I од Двете Сицилии|Фердинанд III од Сицилија]]]]
Различни европски монарси, како што е [[Луј XV]] од Франција, му давале посебна наклонетост на киноазеријата, бидејќи добро се вклопувала со [[рококо]] стилот. Цели соби, како оние во Шато де Шантији, биле насликани со кинески композиции, а уметници како [[Антоан Вато]] и други донеле стручна изработка во стилот. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gotheborg.com/glossary/glossaryindex.htm?http://www.gotheborg.com/glossary/data/chinoiserie.shtml|title=chinoiserie|last=Jan-Erik Nilsson|publisher=Gothenborg.com|accessdate=2007-09-17}} {{Мртва_врска|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Централноевропските палати како што се замокот во Верлиц или замокот во Пилниц вклучуваат соби украсени со кинески елементи, додека во палатата Сансуси во Потсдам се наоѓаат Куќата на змејот (Das Drachenhaus) и Кинеската куќа (Das Chinesische Haus).  Павилјони за задоволства во „кинески вкус“ се појавија во формалните партери на доцнобарокните и рококо германските и руските палати, како и во плочките во Аранхуез во близина на [[Мадрид]]. Кинески села биле изградени во планинскиот парк Вилхелмсхе во близина на Касел, Германија; во [[Палата Дротнингхолм|Дротнингхолм]], [[Шведска]] и Царское Село, [[Русија]]. Масите за чај од махагони и порцеланските кабинети на Томас Чипендејл, особено, биле украсени со решеткасти стакла и огради, ''околу'' 1753–70 година, но биле натурализирани и трезвени ''почести'' на мебелот на раните научници [[Чјинг (династија)|од династијата Ќинг]], бидејќи ''тангот'' еволуирал во странична маса од средно-грузиски стил, а квадратните фотелји со летвичест грб им одговарале на англиските господа, како и на кинеските научници. Не секоја адаптација на принципите на кинескиот дизајн спаѓа во рамките на мејнстрим кинеската уметност. Кинеските медиуми вклучувале „јапонски“ садови, имитации на лак и обоен лим (толе) што имитирале јапонски јазик, рани насликани тапети во чаршафи, по гравури на Жан-Батист Пиламен, како и керамички фигурини и украси за маса.

Во текот на 17 и 18 век, европските занаетчии започнале да изработуваат мебел инспириран од традиционалниот кинески лакиран мебел,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vam.ac.uk/articles/east-asian-lacquer-influence|title=V&amp;A · The influence of East Asian lacquer on European furniture|language=en|website=Victoria and Albert Museum|access-date=2018-01-24}}&lt;/ref&gt; настојувајќи да го имитираат неговиот препознатлив изглед и декоративни карактеристики. Ваквите парчиња мебел често биле украсувани со абонос, слонова коска и мотиви карактеристични за кинеската уметност, меѓу кои особено се истакнувале пагодите. Значајна улога во популаризацијата на мебелот во стилот на шиноазеријата имал англискиот дизајнер и изработувач на мебел Томас Чипендејл, кој објавил книга со наслов „Џентлменот и директорот на кабинетот: Голема колекција од најелегантните и најкорисни дизајни на мебел за домаќинството, според најсовремениот вкус“. Ова дело претставувало важен прирачник за изработка и украсување мебел со сложени декоративни елементи инспирирани од источната естетика. Столовите и кабинетите дизајнирани од Чипендејл често биле збогатени со живописни претстави на птици, цветни орнаменти и фантастични пејзажи што прикажувале замислени егзотични предели. Посебна карактеристика на овие украси била употребата на асиметрични композиции, кои придонесувале за динамичниот и разигран изглед на мебелот.

Зголемената употреба на тапети во европските домови во 18 век, исто така, ја одразува општата фасцинација со кинеските мотиви. Со подемот на вилите и растечкиот вкус за сончеви ентериери, популарноста на тапетите растеше. Побарувачката за тапети создадени од кинески уметници започнала прво кај европските аристократи помеѓу 1740 и 1790 година.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Entwistle|first=E. A.|date=1961|title=Wallpaper and its History|journal=Journal of the Royal Society of Arts|pages=450–456}}&lt;/ref&gt; Луксузните тапети што им биле достапни би биле уникатни, рачно изработени и скапи.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Подоцнежните тапети со мотиви од кинеска фарба станале достапни за средната класа кога можеле да се печатат и на тој начин да се произведуваат во различни квалитети и цени.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Behind Closed Doors|last=Vickery|first=Amanda|publisher=Yale UP|year=2009|isbn=978-0-300-16896-9|location=New Haven, CT|pages=151}}&lt;/ref&gt;

Дезените на тапетите од кинезолеријата се слични на пагодите, цветните дизајни и егзотичните имагинарни сцени што се наоѓаат на мебелот и порцеланот од кинезолеријата. Како и киноазерскиот мебел и другите декоративни уметнички форми, тапетите од киноазери обично се поставувале во спални соби, плакари и други приватни простории во куќата. Се очекуваше од шарите на тапетите да ги надополнат декоративните предмети и мебелот во просторијата, создавајќи комплементарна позадина.

== Архитектура и градини ==
Европското разбирање на кинескиот и источноазискиот дизајн на градини е илустрирано со употребата на зборот ''Шараваџи'', сфатен како убавина, без ред што има форма на естетски пријатна неправилност во дизајнот на пејзажот. Зборот патувал заедно со увезените лакирани производи од Јапонија, каде што ''шара'аџи'' бил идиом во проценката на дизајнот во декоративните уметности.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Kuitert|first=Wybe|date=2014|title=Japanese Art, Aesthetics, and a European Discourse: Unraveling Sharawadgi|journal=Japan Review|volume=27|pages=78}}[http://ngjs.nl/files/artikelen/2014_Unraveling_Sharawadgi_Kuitert.pdf Online as PDF] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210120194735/http://ngjs.nl/files/artikelen/2014_Unraveling_Sharawadgi_Kuitert.pdf |date=2021-01-20 }}&lt;/ref&gt; Сер Вилијам Темпл (1628–1699), осврнувајќи се на такво уметничко дело, го воведува терминот шараваџи во својот есеј ''„За градините на Епикур“'' напишан во 1685 година и објавен во 1690 година.&lt;ref&gt;William Temple. &quot;Upon the Gardens of Epicurus; or Of Gardening in the Year 1685.&quot; In Miscellanea, the Second Part, in Four Essays. Simpson, 1690&lt;/ref&gt; Под влијание на Темпл, европските градинари и пејзажни дизајнери го користеле концептот на шараваџи за да создадат градини за кои се верувало дека ја одразуваат асиметријата и натурализмот присутни во градините на Истокот.

Овие градини често содржат разни миризливи растенија, цвеќиња и дрвја, декоративни камења, езерца или езера со риби и кривулести патеки. Тие често се оградени со ѕид. Архитектонските карактеристики поставени во овие градини често вклучуваат пагоди, церемонијални сали што се користат за прослави или празници, павилјони со цвеќиња и сезонски елементи.&lt;ref&gt;Zhou, Ruru (2015). &quot;Chinese Gardens&quot;. ''China Highlights''.&lt;/ref&gt;

Пејзажи како што се лондонските градини Кју покажуваат изразено кинеско влијание во архитектурата. Монументалната Голема пагода од 163 стапки во центарот на градините, дизајнирана и изградена од Вилијам Чемберс, покажува силни англиски архитектонски елементи, што резултира со производ на комбинирани култури (Bald, 290). Реплика од неа е изградена во Англиската градина во [[Минхен]], додека Кинеската градина [[Градинарско кралство Десау-Верлиц|Ораниенбаум]] вклучува уште една пагода, а исто така и кинеска чајџилница. Иако подемот на еден посериозен пристап во неокласицизмот од 1770-тите па наваму имаше тенденција да ги замени ориентално инспирираните дизајни, на врвот на регентскиот „грчки“ мебел, [[Џорџ IV|принцот Регент]] се појави со кутија од Брајтон Павилјон, а фабриката за порцелан во Вустер на Чемберлен имитираше производи од „Имари“.  Додека класичните стилови владееле во парадните соби, луксузните куќи, од Бадминтон Хаус (каде што „Кинеската спална соба“ била опремена од Вилијам и Џон Линел, околу 1754 година) и Ностел Приори до Каса Лома во Торонто, понекогаш имале цела гостинска соба украсена во кинески стил, комплетно со кревет во кинески стил, тапети со тема на феникс и [[порцелан]]. Подоцнежниот егзотик додаде имагинарни турски теми, каде што „диванот“ стана [[Миндер|софа]].

== Чај ==
[[File:Moscow_05-2017_img44_Tea_House_at_Myasnitskaya.jpg|десно|мини|300x300пкс| Чајџилница на улицата Мјасницкаја во [[Москва]]]]
Едно од нештата што придонеле за популарноста на киноазеријата била модата за пиење чај од 18 век.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/sections/thesalt/2015/04/07/396664685/tea-tuesdays-how-tea-sugar-reshaped-the-british-empire|title=Tea Tuesdays: How Tea + Sugar Reshaped The British Empire|last=Godoy|first=Maria|date=7 April 2015|work=npr.org|accessdate=12 April 2018}}&lt;/ref&gt; Женската и домашната култура на пиење чај бараше соодветна ''киноазери мизансценска изведба''. Според Биверс, „пиењето чај било фундаментален дел од учтивото општество; голем дел од интересот и за кинеските извозни производи и за кинеската кујна произлегол од желбата да се создадат соодветни услови за ритуалот на пиење чај.“&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; По 1750 година, Англија увезувала 10 милиони фунти чај годишно, што покажува колку била распространета оваа практика.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Fisher|first=Reka N.|date=1979|title=English Tea Caddy|journal=Bulletin (St. Louis Art Museum)|volume=15|issue=2|pages=174–175|jstor=40716247}}&lt;/ref&gt; Вкусот за кинески порцелан, и извозни производи и европски имитации, како и пиењето чај беше повеќе поврзан со жените отколку со мажите. Голем број аристократски и општествено важни жени биле познати колекционери на кинески порцелан, меѓу кои и [[Марија II|кралицата Мери II]], [[Ана (британска кралица)|кралицата Ана]], Хенриета Хауард и војвотката од Квинсбери, сите општествено важни жени. Ова е значајно бидејќи нивните домови служеле како примери за добар вкус и дружељубивост.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Porter|first=David|date=2002|title=Monstrous Beauty: Eighteenth-Century Fashion and the Aesthetics of the Chinese Taste|journal=Eighteenth-Century Studies|volume=35|issue=3|pages=395–411|doi=10.1353/ecs.2002.0031}}&lt;/ref&gt; Еден единствен историски инцидент во кој имало „жестока конкуренција помеѓу Маргарет, втората војвотка од Портланд, и Елизабет, грофица од Илчестер, за јапонска сино-бела чинија“&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Impey|first=Oliver|date=1989|title=Eastern Trade and the Furnishing of the British Country House|journal=Studies in the History of Art|volume=25|pages=177–2|jstor=42620694}}&lt;/ref&gt; покажува како богатите жени потрошувачи ја потврдувале својата куповна моќ и својата потреба да играат улога во создавањето на преовладувачката мода.

== Мода ==
[[File:Evening_dress_in_Chinese_dragon_print_satin_by_Tom_Ford_for_Yves_Saint_Laurent_Rive_Gauche._Dress_of_the_Year,_2004.jpg|мини|554x554пкс| Сатенски вечерен фустан со кинески змејски принт од Том Форд за Ив Сен Лоран Рив Гош, 2004 година.]]
Терминот се користи и во [[Мода|модната]] индустрија за да се опишат „дизајни во текстил, мода и декоративни уметности што произлегуваат од кинеските стилови“.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=http://fairchildpub.files.wordpress.com/2009/08/fashion-dictionary-sample1.pdf|title=The Fairchild Dictionary of Fashion|last=Calasibetta|first=Charlotte Mankey|last2=Tortora, Phyllis|publisher=[[Fairchild Publications|Fairchild Books]]|year=2010|isbn=978-1-56367-973-5|location=New York|access-date=2011-02-17}}&lt;/ref&gt; Од 17 век, кинеската уметност и естетика биле извори на инспирација за уметниците и творците,&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Luxury the Chinese Way: New Competitive Scenarios|last=Rovai|first=Serena|date=2016|isbn=978-1-137-53775-1|location=Houndmills, Basingstoke, Hampshire|oclc=946357865}}&lt;/ref&gt; и модни дизајнери кога стоките од ориенталните земји беа широко видени за прв пат во Западна Европа.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Berg Companion to Fashion|date=2018|others=Valerie Steele|isbn=978-1-4742-6471-6|location=London|oclc=1101075054}}&lt;/ref&gt;

Во 18 век и во текот на 19 век, кинеската мода била особено славена во Франција, а потеклото на поголемиот дел од модата инспирирана од Кина било француско во овој период.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://wp.nyu.edu/compass/2018/04/24/the-chinoiserie-paradox-fashion-creating-the-self-through-the-other/|title=The Chinoiserie Paradox: Fashion Creating the Self Through the &quot;Other&quot; – Compass|language=en-US|accessdate=2022-07-15}}&lt;/ref&gt; Киноазеријата исто така инспирирала дизајнери како што се Маријано Фортуни, Калот Соерс и Жан Пакен.&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Historical Dictionary of the Fashion Industry|last=Sterlacci|first=Francesca|date=2017|others=Joanne Arbuckle|isbn=978-1-4422-3909-8|edition=Second|location=Landham|oclc=969439606}}&lt;/ref&gt;
[[File:The_Chinese_Summer_dress.png|лево|мини|300x300пкс| Облека во кинески стил дизајнирана од американски дизајнери во 1910-тите, објавена во ''„Ladies' Home Journal''“ (1913)]]
На почетокот на 20 век, европските и модните дизајнери ја користеле Кина и други земји надвор од евроцентричниот моден свет за да бараат инспирација; списанието [[Vogue|''„Вог“'']] исто така признало дека Кина придонела за естетската инспирација за глобалната мода.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chan|first=Heather|date=2017|title=From Costume to Fashion: Visions of Chinese Modernity in Vogue Magazine, 1892–1943|journal=Ars Orientalis|volume=47|doi=10.3998/ars.13441566.0047.009|issn=2328-1286|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Кинеските мотиви станаа популарни во европската мода во овој период.&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Beyond Chinoiserie: Artistic Exchange between China and the West During the Late Qing dynasty (1796–1911)|date=2019|others=Petra ten-Doesschate Chu, Jennifer Dawn Milam|isbn=978-90-04-38783-6|location=Leiden|oclc=1077291584}}&lt;/ref&gt; : 239 Кина и кинескиот народ, исто така, ги снабдуваа материјалите и естетиката за американската мода.&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; Оригиналната кинеска мода, исто така, влијаела на различни дизајни и стилови на [[Неглиже|дешабил]].&lt;ref name=&quot;:17&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://siliconvalley.basisindependent.com/2021/04/29/fashioning-empire-chinese-chic/|title=Fashioning Empire: Chinese Chic|date=2021-04-29|work=BASIS Independent Silicon Valley|language=en-US|accessdate=2022-07-29}}&lt;/ref&gt;

Исто така, постоел моден тренд дневните јакни и палта да се кројат во стилови што би сугерирале разни кинески парчиња облека, како што било објавено во ''„Женскиот хоум журнал“'' во јуни 1913 година, каде што изложените облеки покажувале влијанија од дворскиот фустан од мандарина од династијата Ќинг (особено буфуто), џиаолинг рукун, канџија, мамианкун, јунџијан, јаокун (кратка здолниште со струк), пилинг (јака), како и традиционални [[Кинески вез|кинески везови]] и традиционални кинески лао зи, панкоу, високи јаки итн.&lt;ref name=&quot;:17&quot; /&gt;

 
== Музика ==
Западните апроксимации на кинеската и ориенталната музика првпат почнале да се користат во средината на 17 век во опери како што се ''„Кралицата на самовилите''“ (1692) од [[Хенри Персел|Персел]] и ''„Чинези“'' (1754) од [[Кристоф Вилибалд Глук|Глук]].&lt;ref&gt;Bellman, Jonathan, ed. ''The Exotic in Western Music'' (1998)&lt;/ref&gt; [[Жан-Жак Русо]] го вклучил она што го сметал за автентична кинеска мелодија, ''air chinois'', во својот ''Музички речник'' од 1768 година, а [[Карл Марија фон Вебер|Вебер]] го употребил повторно во неговата ''Overtura cinesa'' (1804).&lt;ref&gt;The same theme was later used by [[Eugene Aynsley Goossens|Eugene Goossens]] in his ''Variations on a Chinese Theme'' (1912) and by [[Paul Hindemith|Hindemith]] in the ''Symphonic Metamorphosis of themes by Carl Maria von Weber'' (1943)&lt;/ref&gt; Сатиричната едночинка на [[Жак Офенбах|Офенбах]] „''[[Ба-та-клан (Офенбах)|Ба-та-клан]]''“ (1855) беше голем успех во Париз.&lt;ref&gt;Lamb A. Ba-ta-clan. In: ''The New Grove Dictionary of Opera''. Macmillan, London and New York, 1997.&lt;/ref&gt; Светскиот саем во Париз во 1889 година одигра значајна улога во привлекувањето на вниманието на современите западни композитори кон светската музика.&lt;ref&gt;'French Encounters with the Far East', Ch. 4 of Annegret Fauser: [https://boydellandbrewer.com/9781580461856/musical-encounters-at-the-1889-paris-worlds-fair/#generate-pdf ''Musical Encounters at the 1889 Paris World's Fair''] (2005)&lt;/ref&gt;

На почетокот на 20 век, француските композитори одговорија на тогашниот утописки, носталгичен поглед на кинескиот пејзаж и култура на Западот во дела како што се ''„Пагоди“'' ([[Клод Дебиси|Дебиси, 1903]]).&lt;ref&gt;Locke, Ralph. ''Musical Exoticism'' (2009)&lt;/ref&gt; Потоа следеа три главни примери на музичка киноазерија од 20 век: ''„Das Lied von der Erde''“ (1908) од [[Густав Малер|Малер]], ''„The Lyed'' von der Erde“ (1914) од [[Игор Стравински|Стравински]] и „''Turandot“'' (1926) од [[Џакомо Пучини|Пучини]].&lt;ref&gt;Scott, Derek B. 'The Twentieth Century: Orientalism and Musical Style', in ''Musical Quarterly'' No. 8212 (1998), pp. 309-35&lt;/ref&gt;

Други значајни дела се „Кинескиот танц“ од [[Петар Илич Чајковски|Чајковски]] (од вториот чин на ''[[Оревокршачка|„Оревокршачката“]]'' од 1892 година), „Лејдеронета, императрис на пагодите“ [[Морис Равел|од Равел]] (од ''„Ма мајка ми“'', 1910 година), ''Кинеската симфонија'' (1914 година) од Бернард ван Дирен и оркестарската фантазија со лесна музика ''„Во градината на кинескиот храм“'' од Алберт Кетелбеј (1923 година).&lt;ref&gt;Martin Clayton and Bennett Zon (eds.): ''Music and Orientalism in the British Empire, 1780s-1940s'', Ashgate (2007)&lt;/ref&gt; Во Британија, многу композитори на песни од 20 век поставиле музика за англиски преводи на кинеска поезија (од ориенталисти како што се Лонселот Кранмер-Бинг, Херберт Џајлс, Едвард Повис Матерс и Артур Вејли), вклучувајќи го и [[Бенџамин Бритен]] во неговиот циклус ''„Песни од Кинезите'' за висок глас и гитара“ (1957).&lt;ref&gt;There are other settings of Chinese translations by [[Granville Bantock]], [[Lennox Berkeley]], [[Arthur Bliss]], [[Armstrong Gibbs]], [[Constant Lambert]], [[Charles Wilfred Orr|C.W. Orr]], [[Alan Rawsthorne]] and [[Humphrey Searle]].&lt;/ref&gt; Понови оперски примери се ''„Ноќ во кинеската опера“'' (Џудит Вир, 1987) и ''„Никсон во Кина“'' (Џон Адамс, 1987).&lt;ref&gt;John Adams has stated: &quot;at no point in this opera did I want to write fake Chinese music&quot;. Daines, Matthew. ''Telling the Truth about Nixon: Parody, Cultural Representation, and Gender Politics in John Adams’s Opera Nixon in China'', Ph.D. dissertation, University of California, Davis (1995), p. 118&lt;/ref&gt;

Влијанието на кинеската и источноазиската музика е евидентно и во популарната музика, од музичката комедија (''Гејша'', 1896, ''Кинески меден месец'', 1899, ''Чу Чин Чоу'', 1916), Тин Пан Алеја (''Ноќи во Лајмхаус'' од [[Џорџ Гершвин]], 1920), бродвејски мјузикли и џез (''Кралот и јас'', 1951, ''Песна на цветни тапани'', 1958, „Киноазиска песна“ од [[Дјук Елингтон]], 1971)&lt;ref&gt;Moon, Krystyn R. ''Yellowface: Creating the Chinese in American Popular Music and Performance, 1850s-1920s'' (2005)&lt;/ref&gt; па сè до модерната рок музика (''Кинеска девојка'' од [[Дејвид Боуви]], 1976 и многу други).&lt;ref&gt;Chris Eldon Lee (producer). [https://www.bbc.co.uk/programmes/b00sm4tg BBC Radio 4 documentary, ''Chopsticks at Dawn''], first broadcast 8 June, 2010&lt;/ref&gt; Овие дела често вклучуваат западни културни стенографски [[Клише|клишеа]] од кинескиот музички стил, како што е ориенталниот риф, користејќи ја пентатонската скала, честопати хармонизирана со отворени паралелни четвртни.&lt;ref name=&quot;[[NPR]]&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/transcripts/338622840|title=How The 'Kung Fu Fighting' Melody Came To Represent Asia [transcript]|last=Steve Inskeep [host]|date=August 28, 2014|publisher=NPR|accessdate=March 4, 2023}}&lt;/ref&gt;

== Литературна критика ==
Терминот се користи и во литературната критика. Таканаречениот „мандарински стил“ „е омилен кај литературните стручњаци, кај оние кои сакаат пишаниот збор да го направат што е можно поинаков од говорниот“.&lt;ref&gt;[[Cyril Connolly]], ''[[Enemies of Promise]]'' (1938), ch. 20&lt;/ref&gt; Критичарите, исто така, опишуваат манирен „кинески“ стил на пишување, како оној што го користи Ернест Брама во неговите раскази „Каи Лунг“, Бери Хјуарт во неговите романи ''„Мајстор Ли“ и „Број десет вол“'' и Стивен Марли во неговата серија ''„Чија црн змеј“''.&lt;ref&gt;Marley rejects the chinoiserie label in favour of his own term, &quot;Chinese Gothic&quot;.&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи|30em}}

== Извори ==
* Чанг, Шенг-Чинг (張省卿)，《東方啓蒙西方 -十八世紀德國沃里兹（Wörlitz）自然風景園林之中國元素(Dongfang qimeng Xifang – shiba shiji Deguo Wolizhlitizi) јуансу) 》 (Истокот го просветлува Западот - кинески елементи во пејзажните градини на Ворлиц од 18 век во Германија), 台北 (Тајпеј)：輔仁大學出版社 (Furendaxue chubanshe; Универзитетска книжарница Фу Џен), 2015 година.
* Канг, Ангела. ''Музичка киноасерија'', теза на Универзитетот во Нотингем, септември 2011 година

== Надворешни врски ==

* [http://www.encyclopedia.com/html/c1/chinoise.asp Киноазери] во Колумбиската енциклопедија
* [http://www.getty.edu/art/exhibitions/orient/ (Музеј Гети) Изложба „Замислувајќи го Ориентот“], 2004–05.
* [https://web.archive.org/web/20090306175715/http://harpsichordphoto.org/myers/ Пример за кинеска чембало во француски стил]  

{{Западни уметнички движења}}
[[Категорија:Рококо-архитектура]]
[[Категорија:Рококо]]
[[Категорија:Европска уметност]]
[[Категорија:Украсна уметност]]
[[Категорија:Статии со текст на упростен кинески]]
[[Категорија:Статии со текст на традиционален кинески]]
[[Категорија:Страници со непрегледан превод]]</text>
      <sha1>cabhryrq0pqp4gvma9jglb1hc50mhdt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Состанок во Самара</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1405659</id>
    <revision>
      <id>5651716</id>
      <parentid>5648554</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T22:41:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ГП</username>
        <id>23995</id>
      </contributor>
      <comment>/* За делото */ дополнување</comment>
      <origin>5651716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13970" sha1="avtgq8mil271f642pplqqdhai6olhz6" xml:space="preserve">'''„Состанок во Самара“''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Appointment in Samarra'') — [[роман]] на американскиот писател [[Џон О’Хара]] од 1934 година. насловот на романот е изведен од една случка опишана во легендата „Смртта зборува“ од една драма на [[Вилијам Сомерсет Мом|Сомерсет Мом]].&lt;ref&gt;John O’Hara, ''Sastanak u Samari''. Zora, Zagreb, 1955, стр. 6.&lt;/ref&gt;

==Содржина==
За време на [[Големата депресија]], во Покраинскиот клуб во малиот рударски град Гибсвил, [[Пенсилванија]], се одржува [[Божиќ|божиќна]] забава на која присуствуваат само членовите на клубот — угледните и побогатите луѓе во градот. Еден од нив, продавачот на [[автомобил|автомобили]] Џулијан Инглиш, предизвикува скандал така што му го истура својот [[пијалак]] в лице на Хари Рајтли. Истовремено, Ал Греко, кој работи за злосторникот Ед Чарни, носи пакет со [[Шампањ (вино)|шампањ]] наменет за Инглиш и го следи неговиот автомобил, претчувствувајќи дека се случило нешто необично. Утредента, неговата сопруга Керолајн го прекорува поради непромислената постапка со која го навредил најбогатиот човек во градот, кој сигурно ќе се обиде да му се одмазди. Наговорен од неа, Џулијан го посетува Рајтли со намера да му се извини, но тој одбива да го прими. Ед Чарни го минува Божиќ со своето семејство и затоа го замолува Ал да внимава на неговата љубовница, пејачката Хелен Холман. Џулијан и Керолајн, пак, одат на божиќната забава во клубот за [[голф]], каде сите присутни зборуваат за испадот на Џулијан. Продавачот на автомобили Лутер Флигер и сопругата Ирма се забавуваат во кафеаната во која пее Хелен Холман. Ноќта, таму пристига пијаниот Џулијан, кој доаѓа до масата на Ал и така се запознава со Хелен. Тие танцуваат, а потоа заедно излегуваат надвор во автомобилот на Џулијан кого подоцна Керолајн и пријателите го наоѓаат заспан. Утредента, таа е потиштена и чувствува голема душевна болка. Џулијан заминува на работа, а таму Лутер го прекорува Џулијан (кој е неговиот шеф) поради испадот со Хелен, зашто Ед е нивниот најважен купувач. Ед, пак, дознава за случката и поради тоа е бесен на Ал, а Хелен си ги зема личните работи и ја напушта кафеаната. Џулијан го посетува својот клуб, каде предизвикува тепачка, а за тоа време, несреќната Керолајн оди кај мајка ѝ, кажувајќи ѝ дека има намера да побара [[развод]]. Пред нејзината куќа ја среќава Џулијан и тие започнуваат остра кавга. Керолајн ја откажува забавата предвидена за вечерта и останува кај мајка си, а Џулијан се враќа дома. Него го посетува [[новинар|новинарката]] Кетрајт, која се распрашува за нивната домашна забава. За да си ја потврди својата привлечност, тој се обидува да ја заведе, но Кетрајт си заминува, оставајќи го сам. Ноќта, на 26 декември 1930 година, околу 11 часот, Џулијан се опива, се затвора во гаражата оставајќи го автомобилот да работи и се задушува со [[јаглерод моноксид]]от што го испушта автомобилот. Малку подоцна, еден сосед го наоѓа мртвото тело на Џулија, а веќе по два часа, татко му на Џулијан ја известува Керолајн за несреќата. Судот спроведува истрага и заклучува дека станува збор за [[самоубиство]].&lt;ref&gt;John O’Hara, ''Sastanak u Samari''. Zora, Zagreb, 1955.&lt;/ref&gt;

==За делото==
Во предговорот кон изданието на романот од 1952 година, О’Хара го објаснува неговото создавање: Тој бил напишан на нова, преносна машина за пишување во периодот септември 1933 - март 1934 година, во собата на авторот во [[хотел]]от Пиквик Армс (''Pickwick Arms Hotel'') на источната 55 улица во [[Њујорк (град)|Њујорк]] (со исклучок на три дена, кога работел како уредник на бродскиот весник за време на едно крстарење по [[Карипско Море|Карипското Море]]). Притоа, романот бил напишан само во еден оригинален примерок кој бил сопственост на еден пријател на О’Хара, кој пак го подарил на библиотеката на [[Универзитет Јејл|Универзитетот Јејл]]. Откако ги напишал првите 25 000 зборови, авторот му го предал ракописот на Алфред Харкорт од издавачката куќа ''Harcourt, Brace &amp; Company'', кој му плаќал по 50 долари неделно до завршувањето на романот. Во тоа време, О’Хара имал 28 години и бил штотуку разведен, а според неговото признание, за време на неговото пишување не бил сиромашен (иако бил сиромашен пред пишувањето и по излегувањето на романот), туку бил прилично среќен човек. Инаку, романот го пишувал ноќе (секој ден, освен во четврток и во недела), т.е. до полноќ скитал по баровите, а потоа седнувал да пишува до два или до три часот, а понекогаш и до осум часот наутро. Пишувањето го прекинувал кога ќе осетел болка во грбот, а прецртаните места во ракописот се последица на обидите да пишува дури и тогаш кога веќе бил уморен. По напорната работа, спиел по десет часа, а во текот на денот ги извршувал дневните обврски. На почетокот, неговата намера била да напише четири подолги раскази, меѓусебно неповрзани, со исклучок на местото и времето на дејствието, а потоа во петтиот расказ да ги поврзе ликовите. Меѓутоа, откако го напишал првиот расказ, се преиспитал и се откажал од таа намера, а по два месеца започнал да пишува од почеток.&lt;ref&gt;„Predgovor“, во: John O’Hara, ''Sastanak u Samari''. Zora, Zagreb, 1955, стр. 7-9.&lt;/ref&gt;

Понатаму, О’Хара го објаснува потеклото на насловот на романот кој првобитно гласел „Пеколната градина“. Откако напишал околу 50 000 зборови, [[Дороти Паркер]] му дала примерок од драмата „Шепи“ (''Sheppey'') на Сомерсет Мом, отворен на страницата на која се наоѓа „Самарската легенда“. О’Хара ја прочитал легендата и тогаш ја добил идејата за новиот наслов, „Состанок во Самара“, кој не им се допаднал ниту на Дороти Паркер, ниту на Алфред Харкорт, ниту на издавачката куќа. Меѓутоа, и покрај потеклото на насловот, романот не е заснован врз Самарската легенда. Романот бил објавен во август 1934 година и веднаш стекнал голема популарност кај читателите, но неколку критичари напишале многу лиши критики за него. [[Ернест Хемингвеј]] се изразил пофално за книгата, [[Синклер Луис]] имал многу лошо мислење за неа, а ставот на [[Френсис Скот Фицџералд|Ф. С. Фицџералд]] гласел: „да, да, но и не.“ Според мислењето на О’Хара, делото спаѓа во вториот ред од неговите романи и не се закитил со ниедна награда.&lt;ref&gt;„Predgovor“, во: John O’Hara, ''Sastanak u Samari''. Zora, Zagreb, 1955, стр. 9-11.&lt;/ref&gt; Меѓутоа, денешната книжевна критика го смета делото за најдоброто остварување на авторот и за еден од најзначајните американски романи од 1930-тите, а токму ова дело му донела светска слава.&lt;ref&gt;Novak Simić, „John O’Hara“, во: John O’Hara, ''Sastanak u Samari''. Zora, Zagreb, 1955, стр. 225.&lt;/ref&gt;

Главниот лик во романот, Џулијан Инглиш, е безбоен претставник на средната класа од американските провинциски места, кој го живее својот сив живот без изненадувања, без позначајни настани, кој размислува со мислите на дневниот печат и радиото, ги почитува општествените конвенции и ја работи својата работа. Иако приказот на животот во американската провинција не е нов (тоа веќе го направиле бројни американски писатели, како: [[Теодор Драјзер]], [[Синклер Луис]], [[Вилијам Фокнер]], [[Џејмс Т. Фарел]] итн.), тежината и вредноста на романот лежи во начинот на којшто се опишани застранувањето и трагичниот бунт на Инглиш кој, всушност, направил само мал испад во клубот, но неговата постапка е прифатена од средината како бунт против лицемерието и лажниот пуританизам, како и против празниот и бесмислен провинциски живот. Затоа, целито негов сталеж се врти против него: пријателите, сопругата, па дури и родителите; сите се одрекуваат од него, го избегнуваат и така тој останува изолиран. Тој се обидува да се оправда и да се исповеда, но насекаде наидува на одбивност и презир. Најпосле, кога дознава дека за него нема никаква иднина во тоа место, дека е целосно уништен, тој извршува самоубиство. &lt;ref&gt;Novak Simić, „John O’Hara“, во: John O’Hara, ''Sastanak u Samari''. Zora, Zagreb, 1955, стр. 224-225.&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Дела на Џон О’Хара]]
[[Категорија:Американски романи]]
[[Категорија:Романи на англиски јазик]]
[[Категорија:Книги од 1934 година]]
[[Категорија:Романи кои се одвиваат во САД]]</text>
      <sha1>avtgq8mil271f642pplqqdhai6olhz6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фете галант</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406919</id>
    <redirect title="Галантна сцена" />
    <revision>
      <id>5651566</id>
      <timestamp>2026-10-30T11:59:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <comment>Тиверополник ја премести страницата [[Фете галант]] на [[Галантна сцена]]</comment>
      <origin>5651566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="8sr8h52zjm2rs0hgfd4ern2dmlo4pzx" xml:space="preserve">#пренасочување [[Галантна сцена]]</text>
      <sha1>8sr8h52zjm2rs0hgfd4ern2dmlo4pzx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Стил на директориум</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406920</id>
    <redirect title="Директоратски стил" />
    <revision>
      <id>5651571</id>
      <timestamp>2026-10-30T12:05:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <comment>Тиверополник ја премести страницата [[Стил на директориум]] на [[Директоратски стил]]</comment>
      <origin>5651571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="rvprdeu6ikvhfkckf6mt8vfd70l8zv1" xml:space="preserve">#пренасочување [[Директоратски стил]]</text>
      <sha1>rvprdeu6ikvhfkckf6mt8vfd70l8zv1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Isatis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406921</id>
    <revision>
      <id>5651575</id>
      <timestamp>2026-10-30T12:08:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BosaFi</username>
        <id>115936</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1352251604|Isatis]]“</comment>
      <origin>5651575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3575" sha1="a5lm4ay4wtwdwfdl13rx0u31du08hqx" xml:space="preserve">
'''''Isatis''''' е род на [[Скриеносеменици|скриеносемени растенија]] од семејството [[Зелки|Brassicaceae]], домороден во [[Средоземно Море|средоземниот]] регион источно до [[Средна Азија|централна Азија]]. Неговото име од родот, Isatis, потекнува од старогрчкиот збор за растението, ἰσάτις. Поради нивната исклучително варијабилна морфологија, азиските видови особено е тешко да се одредат; единствената сигурна дијагностичка карактеристика е зрелиот плод. Тие се (обично) [[Двегодишно растение|двегодишни]] или повеќегодишни [[Тревесто растение|тревни растенија]]&lt;nowiki/&gt;со разгрането исправено стебло.

== Опис ==
Едногодишни, двегодишни или повеќегодишни тревести растенија. Стеблата вертикални, голи или влакнести. Листовите последователни; приосновните со дршки, стеблените приседнати, во основата срцевидни или стреловидни и го опфаќаат стеблото. Цветовите хермафродитни, собрани во гроздовидни, односно лажно штитовидни соцветија. Чашкините ливчиња скоро расперени, во основата не се торбесто подуени. Венечните ливчиња жолти, во основата стеснети во кус нокт. Прашниците во основата без запци. Нектарните жлезди меѓу себе прстеновидно поврзани. Плодникот приседнат, со многу кусо столпче кое може и да отсуствува, со 2 семенови зачетока. Плодот шушменче, со покуса или подолга дршка, виси надолу, линејно- долгнавесто, издолжено-клиновидно, издолжено-јајцевидно, обратно- јајцевидно, елиптично или скоро круглесто, широко-крилесто, без преграда, не распукнува, со 1 или ретко со 2 долгнавести, жолтеникаво- кафеави семки.

* ''Isatis'' ''tinctoria'' - Шушменчињата 3-5 пати подолги отколку широки 
* ''Isatis'' ''praecox'' - Шушменчињата 2-3 пати подолги отколку широки&lt;ref name=&quot;:022&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=585}}&lt;/ref&gt;

== Видови ==
Моментално прифатените видови вклучуваат: 
 

== Наводи ==
{{Наводи}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Статии со микроформати за вид]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]</text>
      <sha1>a5lm4ay4wtwdwfdl13rx0u31du08hqx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651576</id>
      <parentid>5651575</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:09:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BosaFi</username>
        <id>115936</id>
      </contributor>
      <origin>5651576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9536" sha1="cu5tbaf9ttylxjljgvq606v0yngiubf" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|image = Isatis tinctoria02.JPG
|image_caption = ''Isatis tinctoria''
|taxon = Isatis
|authority = [[L.]]
|subdivision_ranks = Species
|subdivision = About 30 species, including:&lt;br/&gt;
''Isatis boissieriana''&lt;br/&gt;
''Isatis glauca''&lt;br/&gt;
''[[Isatis tinctoria]]''&lt;br/&gt;
others (see text)
| synonyms = {{collapsible list |
*''Boreava'' &lt;small&gt;Jaub. &amp; Spach&lt;/small&gt;
*''Martinsia'' &lt;small&gt;Godr.&lt;/small&gt;
*''Pachypteris'' &lt;small&gt;Kar. &amp; Kir.&lt;/small&gt;
*''Pachypterygium'' &lt;small&gt;Bunge&lt;/small&gt;
*''Sameraria'' &lt;small&gt;Desv.&lt;/small&gt;
*''Tauscheria'' &lt;small&gt;Fisch. ex DC.&lt;/small&gt;
*''Tetrapterygium'' &lt;small&gt;Fisch. &amp; C.A.Mey.&lt;/small&gt;
  }}
|synonyms_ref =&lt;ref name = &quot;30287110-2&quot; &gt;{{cite web |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30287110-2 |title=''Isatis'' Tourn. ex L. |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=13 August 2020 }}&lt;/ref&gt;
}}

'''''Isatis''''' е род на [[Скриеносеменици|скриеносемени растенија]] од семејството [[Зелки|Brassicaceae]], домороден во [[Средоземно Море|средоземниот]] регион источно до [[Средна Азија|централна Азија]]. Неговото име од родот, Isatis, потекнува од старогрчкиот збор за растението, ἰσάτις. Поради нивната исклучително варијабилна морфологија, азиските видови особено е тешко да се одредат; единствената сигурна дијагностичка карактеристика е зрелиот плод. Тие се (обично) [[Двегодишно растение|двегодишни]] или повеќегодишни [[Тревесто растение|тревни растенија]]&lt;nowiki/&gt;со разгрането исправено стебло.

== Опис ==
Едногодишни, двегодишни или повеќегодишни тревести растенија. Стеблата вертикални, голи или влакнести. Листовите последователни; приосновните со дршки, стеблените приседнати, во основата срцевидни или стреловидни и го опфаќаат стеблото. Цветовите хермафродитни, собрани во гроздовидни, односно лажно штитовидни соцветија. Чашкините ливчиња скоро расперени, во основата не се торбесто подуени. Венечните ливчиња жолти, во основата стеснети во кус нокт. Прашниците во основата без запци. Нектарните жлезди меѓу себе прстеновидно поврзани. Плодникот приседнат, со многу кусо столпче кое може и да отсуствува, со 2 семенови зачетока. Плодот шушменче, со покуса или подолга дршка, виси надолу, линејно- долгнавесто, издолжено-клиновидно, издолжено-јајцевидно, обратно- јајцевидно, елиптично или скоро круглесто, широко-крилесто, без преграда, не распукнува, со 1 или ретко со 2 долгнавести, жолтеникаво- кафеави семки.

* ''Isatis'' ''tinctoria'' - Шушменчињата 3-5 пати подолги отколку широки 
* ''Isatis'' ''praecox'' - Шушменчињата 2-3 пати подолги отколку широки&lt;ref name=&quot;:022&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=585}}&lt;/ref&gt;

== Видови ==
Моментално прифатените видови вклучуваат: 

{{div col|colwidth=24em}}
*''[[Isatis afghanica]]'' &lt;small&gt;Hadac &amp; Chrtek&lt;/small&gt;
*''[[Isatis amani]]'' &lt;small&gt;P.H.Davis&lt;/small&gt;
*''[[Isatis apennina]]'' &lt;small&gt;Ten. ex Grande&lt;/small&gt;
*''[[Isatis apscheronica]]'' &lt;small&gt;N.Busch&lt;/small&gt;
*''[[Isatis aptera]]'' &lt;small&gt;(Boiss. &amp; Heldr.) Al-Shehbaz, Moazzeni &amp; Mumm.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis arenaria]]'' &lt;small&gt;Azn.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis armena]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis arnoldiana]]'' &lt;small&gt;N.Busch&lt;/small&gt;
*''[[Isatis aucheri]]'' &lt;small&gt;Boiss.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis biscutellifolia]]'' &lt;small&gt;Boiss. &amp; Buhse&lt;/small&gt;
*''[[Isatis bitlisica]]'' &lt;small&gt;P.H.Davis&lt;/small&gt;
*''[[Isatis boissieriana]]'' &lt;small&gt;Rchb.f.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis brachycarpa]]'' &lt;small&gt;C.A.Mey.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis brevipes]]'' &lt;small&gt;(Bunge) Jafri&lt;/small&gt;
*''[[Isatis bullata]]'' &lt;small&gt;Aitch. &amp; Hemsl.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis bungeana]]'' &lt;small&gt;Seidlitz&lt;/small&gt;
*''[[Isatis buschiana]]'' &lt;small&gt;Schischk.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis callifera]]'' &lt;small&gt;Boiss. &amp; Balansa&lt;/small&gt;
*''[[Isatis campylocarpa]]'' &lt;small&gt;Boiss.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis canaliculata]]'' &lt;small&gt;(Vassilcz.) V.V.Botschantz.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis candolleana]]'' &lt;small&gt;Boiss.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis cappadocica]]'' &lt;small&gt;Desv.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis cardiocarpa]]'' &lt;small&gt;(Trautv.) Al-Shehbaz, Moazzeni &amp; Mumm.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis caucasica]]'' &lt;small&gt;N.Busch&lt;/small&gt;
*''[[Isatis cochlearis]]'' &lt;small&gt;Boiss.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis constricta]]'' &lt;small&gt;P.H.Davis&lt;/small&gt;
*''[[Isatis costata]]'' &lt;small&gt;C.A.Mey.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis davisiana]]'' &lt;small&gt;H.Misirdali ex P.H.Davis, R.R.Mill &amp; Kit Tan&lt;/small&gt;
*''[[Isatis demiriziana]]'' &lt;small&gt;H.Misirdali ex P.H.Davis, R.R.Mill &amp; Kit Tan&lt;/small&gt;
*''[[Isatis densiflora]]'' &lt;small&gt;(Bunge ex Boiss.) D.A.German&lt;/small&gt;
*''[[Isatis deserti]]'' &lt;small&gt;(N.Busch) V.V.Botschantz.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis djurjaedae]]'' &lt;small&gt;Coss. &amp; Durieu&lt;/small&gt;
*''[[Isatis elegans]]'' &lt;small&gt;(Boiss.) Hadac &amp; Chrtek&lt;/small&gt;
*''[[Isatis emarginata]]'' &lt;small&gt;Kar. &amp; Kir.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis erzurumica]]'' &lt;small&gt;P.H.Davis&lt;/small&gt;
*''[[Isatis floribunda]]'' &lt;small&gt;Boiss. ex Bornm.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis frigida]]'' &lt;small&gt;Boiss. &amp; Kotschy&lt;/small&gt;
*''[[Isatis frutescens]]'' &lt;small&gt;Kar. &amp; Kir.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis gaubae]]'' &lt;small&gt;Bornm.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis glastifolia]]'' &lt;small&gt;(Fisch. &amp; C.A.Mey.) Al-Shehbaz, Moazzeni &amp; Mumm.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis glauca]]'' &lt;small&gt;Aucher ex Boiss.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis grammotis]]'' &lt;small&gt;Kit Tan&lt;/small&gt;
*''[[Isatis gymnocarpa]]'' &lt;small&gt;(Fisch. ex DC.) Al-Shehbaz, Moazzeni &amp; Mumm.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis harsukhii]]'' &lt;small&gt;O.E.Schulz&lt;/small&gt;
*''[[Isatis hirtocalyx]]'' &lt;small&gt;Franch.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis huber-morathii]]'' &lt;small&gt;P.H.Davis&lt;/small&gt;
*''[[Isatis iberica]]'' &lt;small&gt;Steven&lt;/small&gt;
*''[[Isatis jacutensis]]'' &lt;small&gt;(N.Busch) N.Busch&lt;/small&gt;
*''[[Isatis karjaginii]]'' &lt;small&gt;Schischk.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis kotschyana]]'' &lt;small&gt;Boiss. &amp; Hohen.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis kozlovskyi]]'' &lt;small&gt;Grossh.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis laevigata]]'' &lt;small&gt;Trautv.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis latisiliqua]]'' &lt;small&gt;Steven&lt;/small&gt;
*''[[Isatis leuconeura]]'' &lt;small&gt;Boiss. &amp; Buhse&lt;/small&gt;
*''[[Isatis littoralis]]'' &lt;small&gt;Steven&lt;/small&gt;
*''[[Isatis lockmanniana]]'' &lt;small&gt;Kotschy ex Boiss.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis lusitanica]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis mardinensis]]'' &lt;small&gt;P.H.Davis &amp; H.Misirdali&lt;/small&gt;
*''[[Isatis maxima]]'' &lt;small&gt;Pavlov&lt;/small&gt;
*''[[Isatis microcarpa]]'' &lt;small&gt;J.Gay ex Boiss.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis minima]]'' &lt;small&gt;Bunge&lt;/small&gt;
*''[[Isatis multicaulis]]'' &lt;small&gt;(Kar. &amp; Kir.) Jafri&lt;/small&gt;
*''[[Isatis oblongata]]'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis odontogera]]'' &lt;small&gt;(Bordz.) D.A.German&lt;/small&gt;
*''[[Isatis ornithorhynchus]]'' &lt;small&gt;N.Busch&lt;/small&gt;
*''[[Isatis pachycarpa]]'' &lt;small&gt;Rech.f., Aellen &amp; Esfand.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis pinnatiloba]]'' &lt;small&gt;P.H.Davis&lt;/small&gt;
*''[[Isatis platyloba]]'' &lt;small&gt;Link ex Steud.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis praecox]]'' &lt;small&gt;Kit. ex Tratt.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis raimondoi]]'' &lt;small&gt;Di Grist., Scafidi &amp; Domina&lt;/small&gt;
*''[[Isatis raphanifolia]]'' &lt;small&gt;Boiss.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis rugulosa]]'' &lt;small&gt;Bunge ex Boiss.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis sabulosa]]'' &lt;small&gt;Steven ex Ledeb.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis sevangensis]]'' &lt;small&gt;N.Busch&lt;/small&gt;
*''[[Isatis sivasica]]'' &lt;small&gt;P.H.Davis&lt;/small&gt;
*''[[Isatis spatella]]'' &lt;small&gt;P.H.Davis&lt;/small&gt;
*''[[Isatis spectabilis]]'' &lt;small&gt;P.H.Davis&lt;/small&gt;
*''[[Isatis steveniana]]'' &lt;small&gt;Trautv.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis stocksii]]'' &lt;small&gt;Boiss.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis subdidyma]]'' &lt;small&gt;(N.Busch) [[Vandika Ervandovna Avetisyan|V.E.Avet.]]&lt;/small&gt;
*''[[Isatis takhtajanii]]'' &lt;small&gt;Avet.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis tinctoria]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis tomentella]]'' &lt;small&gt;Boiss. &amp; Balansa&lt;/small&gt;
*''[[Isatis trachycarpa]]'' &lt;small&gt;Trautv.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis turcomanica]]'' &lt;small&gt;Korsh.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis undulata]]'' &lt;small&gt;Aucher ex Boiss.&lt;/small&gt;
*''[[Isatis violascens]]'' &lt;small&gt;Bunge&lt;/small&gt;
*''[[Isatis zarrei]]'' &lt;small&gt;Al-Shehbaz, Moazzeni &amp; Mumm.&lt;/small&gt;
{{div col end}}

== Наводи ==
{{Наводи}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Статии со микроформати за вид]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]</text>
      <sha1>cu5tbaf9ttylxjljgvq606v0yngiubf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pimpinella peregrina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406922</id>
    <revision>
      <id>5651588</id>
      <timestamp>2026-10-30T12:21:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1077763011|Pimpinella peregrina]]“</comment>
      <origin>5651588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1176" sha1="35grp3bwqeq2ms5590gesutgrdlrnzr" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|image=Pimpinella peregrina IP0705013.jpg|genus=Pimpinella|species=peregrina|authority=L.|synonyms=''Anisum italicum''}}

'''''Pimpinella peregrina''''' ― вид на двегодишна билка од родот [[бедренка]]. Има самоодржлива форма на раст и едноставни, широки лисја.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://eol.org/pages/5045168|title=Pimpinella peregrina L. - Encyclopedia of Life|work=eol.org|accessdate=2022-02-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.maltawildplants.com/APIA/Pimpinella_peregrina.php|title=Pimpinella peregrina (Southern Burnet Saxifrage) : MaltaWildPlants.com - the online Flora of the Maltese Islands.|last=Mifsud|first=Stephen|date=2002-08-23|work=www.maltawildplants.com|language=en-us|accessdate=2022-03-07}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Флора на Малта]]
[[Категорија:Бедренка]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]</text>
      <sha1>35grp3bwqeq2ms5590gesutgrdlrnzr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651591</id>
      <parentid>5651588</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:28:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5651591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3157" sha1="blk4xnhqefw4fkpj4xxn3uiy45sjioq" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|image=Pimpinella peregrina IP0705013.jpg|genus=Pimpinella|species=peregrina|authority=L.|synonyms=''Anisum italicum''}}

'''''Pimpinella peregrina''''' ― вид на двегодишна билка од родот [[бедренка]]. Има самоодржлива форма на раст и едноставни, широки лисја.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://eol.org/pages/5045168|title=Pimpinella peregrina L. - Encyclopedia of Life|work=eol.org|accessdate=2022-02-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.maltawildplants.com/APIA/Pimpinella_peregrina.php|title=Pimpinella peregrina (Southern Burnet Saxifrage) : MaltaWildPlants.com - the online Flora of the Maltese Islands.|last=Mifsud|first=Stephen|date=2002-08-23|work=www.maltawildplants.com|language=en-us|accessdate=2022-03-07}}&lt;/ref&gt;

== Опис ==
Ова е двогодишно растение 40-90 см високо. Стеблото е вертикално, круглесто, со надолжни пруги, разгрането, во долниот дел со меки куси, прилегнати влакненца, во горниот дел е голо. Базалните листови се 15-30 мм долги, јајцевидни или круглести, во основата срцевидно всечени, напилени, од двете страни покриени со куси влакненца. Терниналниот штит е со 14-40 штитчиња, без брактеи. Штитчињата се со 20-35 мм долги дршки, препокриени со куси, нагоре свртени влакненца, и со 15-35 цвета, без брактеоли. Венечните ливчиња се бели, обратно-јајцевидни, долги околу 1 мм. Плодот е јајцевиден, долг околу 2 мм, со густи, расперени тврди влакна.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1564-1565}}&lt;/ref&gt;

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] расте по суви, тревести места, по брдските пасишта, на варовнички камењари, меѓу грмушки, на чистини во дабови шуми на надморска височина до 1000 метри. Видот е познат за Скопје, Горно Количани, Таорска Клисура, Кавадарци, клисурата на Раец, Демир Капија, Нов Дојран, Кичево, Илинска Планина, Дебар, Долно Косоврасти, Струга, Радолишта, Галичица, Пештани, Трпејца, Свети Наум.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Флора на Малта]]
[[Категорија:Бедренка]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]</text>
      <sha1>blk4xnhqefw4fkpj4xxn3uiy45sjioq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Pimpinella peregrina</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1406923</id>
    <revision>
      <id>5651589</id>
      <timestamp>2026-10-30T12:21:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5651589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aquilegia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406924</id>
    <revision>
      <id>5651590</id>
      <timestamp>2026-10-30T12:28:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <comment>нс</comment>
      <origin>5651590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47223" sha1="f1yr1geduafnd7lsqsymkgkie7kwo5v" xml:space="preserve">{{закосен наслов}}{{speciesbox
| name = Aquilegia
| image = Wald-Akelei.JPG
| image_alt = Фотографија од видот ''Aquilegia vulgaris''
| image_caption = ''[[Aquilegia vulgaris]]''
| taxon = Aquilegia
| authority = [[L.]]
| subdivision_ranks = Видови
| subdivision = Приближно 130, видете [[Список на видови Aquilegia|список]]
| subdivision_ref = &lt;ref name = POWO&gt;{{Cite powo | id=325954-2 |title=''Aquilegia'' L.|access-date=23 February 2026}}&lt;/ref&gt;
| type_species = ''[[Aquilegia vulgaris]]''
| type_species_authority = [[L.]]
| synonyms = *''Aquilina'' {{small|Bubani, nom. illeg.}}
| synonyms_ref = &lt;ref name =POWO/&gt;
}}'''''Aquilegia''''' — [[Род (биологија)|род]] на [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] цветни растенија во подсемејството ''[[Thalictroideae]]'' од семејството [[Лутичиња|''Ranunculaceae'']]. Родот вклучува помеѓу 70 и 400 [[Таксон|таксони]] (опишани [[Вид (биологија)|видови]] и [[Подвид|подвидови]]) со природни [[Ареал|ареали]] низ [[Северна полутопка|северната]] [[Северна полутопка|полутопка]]. [[Домороден вид|Домородни]] и [[Доведен вид|доведени видови]] на ''Aquilegia'' постојат на сите континенти освен на [[Антарктик|Антарктикот]]. Познати по нивната висока физичка варијабилност и леснотија на хибридизација, ''Aquilegia'' се популарни градинарски растенија и создале многу култивирани сорти.

Претставниците на родот ''Aquilegia'' се повеќегодишни тревести растенија со исправени и цврсти [[Стебло|стебла]]. [[Лист|Листовите]] се сложени, најчесто двапати или трипати триделни, составени од повеќе лисни делови. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни или собрани во ретки [[Соцветие|соцветија]], најчесто со впечатливи бои. Секој цвет има пет [[Чашкини ливчиња|чашкини]] и пет [[Венечно ливче|венечни ливчиња]]. Венечните ливчиња се карактеристични по тоа што нивниот долен дел е продолжен во шупливи нектарски потпорки, чија должина и облик се разликуваат меѓу видовите. Во Северна Америка, разновидноста во обликот и должината на потпорките е поврзана со приспособувањето кон различни опрашувачи. Кај некои видови и одгледувани сорти потпорките се отсутни или се слабо развиени. Во хортикултурата се одгледуваат и сорти со изменета градба на цветовите, меѓу кои и оние со двојни цветови, кај кои дел од цветните органи се преобразени во дополнителни венечни ливчиња.

''Aquilegia'' биле поврзани со божиците на плодноста во [[Старогрчка религија|античката грчка]] и [[Римска религија|античката римска религија]] и поврзани со христијанските религиозни концепти. Археолошките докази сугерираат дека растенијата ''Aquilegia'' се одгледувале до 3 век од н.е. во [[Британија|римска Британија]] и тие сè уште се популарни во градините низ целиот свет. И покрај тоа што честопати се токсични, ''Aquilegia'' ги користеле луѓето како билни лекови, парфеми и храна. Азиските практичари на народна медицина, [[Американски староседелци|домородните Северноамериканци]] и [[Среден век|средновековните Европејци]] сметале дека делови од растенијата имаат медицинска употреба. Селективното размножување и хибридизација на ''Aquilegia'' се случува со векови, при што генетските размени помеѓу видовите [[Стар Свет|од Стариот]] и [[Нов Свет|Новиот]] [[Нов Свет|Свет]] создаваат дополнителна разновидност.

== Етимологија ==
Грчкиот писател од 1 век од н.е. [[Диоскорид]] го нарекол родот ''Isopyrum'', име кое сега се користи за друг род, ''[[Isopyrum]]''.&lt;ref name=&quot;Nold&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|38}} Во 12 век, игуменијата и полимат [[Хилдегарда Бингенска]] ги нарекувала растенијата ''{{lang|la|[[wikt:aquila|aquila]]}}''{{Цп}}од каде што потекнува името на родот на германски, ''Akelei''. Првата употреба на ''aquilegia'' во однос на родот била во 13 век од страна на [[Алберт Велики|Алберт]] [[Алберт Велики|Велики]]. Во 16 и 17 век, имињата ''Colombina'', ''Aquilina'' и ''Aquileia'' почнале да стапуваат во употреба. Со делото ''[[Species Plantarum|„Species Plantarum“]]'' од 1753 година на шведскиот биолог [[Карл Линеј]], формалното име за родот станало ''Aquilegia'', иако употребата на ''Aquilina'' опстојувала во научната употреба барем до 1901 година.&lt;ref name=&quot;Nardi&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|23}}

Постојат голем број други вообичаени имиња за ''Aquilegia'' на различни јазици.

== Опис ==
[[Податотека:Schwarzviolette_Akelei_(Aquilegia_atrata)_02.jpg|алт=Photograph of flowers of Aquilegia atrata|десно|мини|''Цветови на [[Aquilegia atrata]]'' ]]
''Aquilegia'' е род [[Повеќегодишни растенија|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|тревести]] [[Скриеносеменици|цветни]] растенија од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[лутичиња]]. Претставниците на родот се разновидни по изглед и се разликуваат според големината, обликот и градбата на растението.&lt;ref name=&quot;Nold2&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|29}}&lt;ref name=&quot;FNA&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt; Иако сите видови се повеќегодишни, некои се релативно кратковечни и имаат животен циклус сличен на оној кај [[Двегодишно растение|двегодишните растенија]], додека други можат да живеат и да цветаат од три до шест години.&lt;ref name=&quot;Nold2&quot; /&gt;{{Rp|18}}&lt;ref name=&quot;Ornamental&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Ornamental Plants From Russia And Adjacent States of the Former Soviet Union|last=Shulkina|first=Tatyana|date=2005|publisher=Rostok|isbn=9785946680325|location=[[Saint Petersburg]]|chapter=''Aquilegia'' L.|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=120&amp;taxon_id=102388|via=efloras.org}}&lt;/ref&gt;

По зимскиот период на мирување, растенијата повторно развиваат листови, а потоа настапува релативно краток период на цветање.&lt;ref name=&quot;SouthernLiving&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.southernliving.com/columbine-plants-7570572|title=How To Grow And Care For Columbine Flowers|last=Riccio|first=Peggy|date=25 February 2025|editor-last=Scheppmann|editor-first=Khara|work=[[Southern Living]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250619165223/https://www.southernliving.com/columbine-plants-7570572|archive-date=19 June 2025|accessdate=28 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nold2&quot; /&gt;{{Rp|15–16}} Времето на првото цветање зависи од видот: некои ''Aquilegia'' цветаат уште во првата година по сеидбата, додека други го образуваат првиот цвет дури во втората година.&lt;ref name=&quot;Nold2&quot; /&gt;{{Rp|13}} По цветањето се развиваат плодови со повеќе семиња, кои при созревањето се отвораат и ги ослободуваат семињата. Така растенијата се размножуваат и природно се обновуваат. [[Лист|Листовите]] обично остануваат развиени во текот на летото, а наесен постепено овенуваат и изумираат.&lt;ref name=&quot;SouthernLiving&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;PollinationBiology&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chartier|first=Marion|last2=Kopper|first2=Constantin|last3=Münch|first3=Michael|last4=Carril|first4=Olivia Messinger|last5=Díaz-Infante|first5=Sergio|last6=Lachmayer|first6=Margarita|last7=Ulrich|first7=Silvia|last8=Wilson|first8=Joseph&amp;nbsp;S.|last9=Schönenberger|first9=Jürg|date=January 2025|title=Pollination Biology and Secondary Pollinators in Seven North American ''Aquilegia'' Species|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=20–37|bibcode=2025IJPlS.186...20C|doi=10.1086/733068|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Растенијата од родот Aquilegia се развиваат од тенки, дрвенести подземни стебла (подлоги), кои го сочинуваат повеќегодишниот дел на растението. Секоја година, во текот на вегетацискиот период, од нив израснуваат едно или повеќе надземни стебла, кои по образувањето на плодовите постепено се сушат и изумираат.&lt;ref name=&quot;Nardi2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|143–145}}

Листовите можат да бидат приземни (базални) или стеблени (каулински). Приземните листови се развиваат во основата на растението и најчесто имаат долги, еластични лисни дршки, додека стеблените листови се развиваат по должината на надземното стебло и обично имаат покуси дршки или се приседнати. Листовите се сложени и најчесто се триделни, двојно триделни или тројно триделни. Кај триделните листови лисната плоча е разделена на три ливчиња. Кај двојно триделните листови секоја од трите главни ливчиња е дополнително разделена на три, при што листот има вкупно девет ливчиња. Кај тројно триделните листови оваа поделба се повторува уште еднаш, па листот може да има вкупно 27 ливчиња.&lt;ref name=&quot;FNA2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;

Цветоносните стебла израснуваат од лисните розети во текот на пролетта и летото.&lt;ref name=&quot;RHSA&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/aquilegia|title=''Aquilegia''|work=rhs.org.uk|publisher=[[Royal Horticultural Society]]|accessdate=16 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[Соцветие|Соцветието]] се развива на врвот на надземното стебло и може да биде долго до 30 см. Во зависност од видот, може да содржи од еден до десет цимозни соцветија или поединечни цветови.&lt;ref name=&quot;FNA3&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;

Градбата на цветовите се разликува меѓу видовите во родот, но кај сите тие се развиваат од цветни пупки што во почетокот се свртени надолу.&lt;ref name=&quot;Nold3&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|31}} Цветовите можат да бидат еднобојни или да имаат повеќе бои.&lt;ref name=&quot;RHSA&quot; /&gt; Најчести се сините нијанси, кои се движат од светлосина до виолетова, па дури и речиси црна. Сините цветови се особено застапени кај европските видови, каде што ''[[Aquilegia aurea]]'' е исклучок со своите жолти цветови. Кај северноамериканските видови почести се жолтите и црвените цветови, додека сините и сино-виолетовите се карактеристични главно за видовите што растат на поголема надморска височина.&lt;ref name=&quot;Nold3&quot; /&gt;{{Rp|33}}

[[Околуцветник|Околуцветникот]] на цветовите од родот ''Aquilegia'' обично е составен од пет [[Чашкино ливче|чашкини]] и пет [[Венечно ливче|венечни ливчиња]].&lt;ref name=&quot;PollinationSystems&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt; Чашкините ливчиња се широки и по изглед наликуваат на венечни, додека вистинските венечни ливчиња се составени од два дела: поширок преден дел и издолжена, шуплива нектарска потпорка, која се протега наназад и содржи нектар.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora Iberica|Flora Iberica: Plantas Vasculares de la Península Ibérica e Islas Baleares]]|date=1986|publisher=[[Real Jardín Botánico de Madrid]]|isbn=8400062221|editor-last=Castroviejo|editor-first=S.|volume=1: Lycopodiaceae–Papaveraceae|location=Madrid|language=es|trans-title=Flora Iberica: Vascular Plants of the Iberian Peninsula and Balearic Islands|chapter=''Aquilegia'' L.|access-date=31 May 2025|editor-last2=Laínz|editor-first2=M.|editor-last3=López González|editor-first3=G.|editor-last4=Montserrat|editor-first4=P.|editor-last5=Muñoz Garmendia|editor-first5=F.|editor-last6=Paiva|editor-first6=J.|editor-last7=Villar|editor-first7=L.|chapter-url=https://bibdigital.rjb.csic.es/medias/71/a5/be/6f/71a5be6f-b4bc-432f-9a6a-baa17a5d8ccb/files/Fl_iber1.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531200940/https://bibdigital.rjb.csic.es/medias/71/a5/be/6f/71a5be6f-b4bc-432f-9a6a-baa17a5d8ccb/files/Fl_iber1.pdf|archive-date=31 May 2025}}&lt;/ref&gt;{{Rp|376}}&lt;ref name=&quot;Nold4&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|31}} Нектарските потпорки им даваат на цветовите карактеристичен изглед и служат за привлекување опрашувачи.&lt;ref name=&quot;Problem&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Rodale's Flower Garden Problem Solver|last=Ball|first=Jeff|last2=Ball|first2=Liz|date=1990|publisher=[[Rodale Press]]|isbn=0878578684|location=[[Emmaus, Pennsylvania|Emmaus, PA]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|147}}

Обликот на потпорките се разликува меѓу видовите. Кај некои тие се кукасто или роговидно свиткани, додека кај други се прави или извртени.&lt;ref name=&quot;Nold4&quot; /&gt;{{Rp|31, 38}}&lt;ref name=&quot;CE&quot;&gt;{{Наведена енциклопедија|location=[[Toronto]]|access-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; Кај одредени видови, како што е ''[[Aquilegia ecalcarata]]'', нектарските потпорки природно отсуствуваат.&lt;ref name=&quot;Nold4&quot; /&gt;{{Rp|82}} Отсуството на потпорки може да се појави и кај поединечни растенија или популации на видови кај кои тие вообичаено се развиени, како наследна особина поврзана со рецесивен ген.&lt;ref name=&quot;Nold4&quot; /&gt;{{Rp|31}}&lt;ref name=&quot;FNA4&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Weber&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Colorado Flora: Western Slope|last=Weber|first=William A.|date=1987|publisher=[[University Press of Colorado|Colorado Associated University Press]]|isbn=0870811673|location=[[Boulder, Colorado|Boulder]], [[Colorado|CO]]|page=295|lccn=87-70012|author-link=William Alfred Weber}}&lt;/ref&gt;

Цветовите на растенијата од родот Aquilegia се двополови, односно имаат и машки и женски цветни органи. Тие можат да се размножуваат преку самоопрашување, кое се одвива на два начина: со автогамија, кога поленот од прашниците паѓа на жигот на истиот цвет, и со геитоногамија, кога поленот се пренесува од еден цвет на друг цвет на истото растение. Кај геитоногамијата пренесувањето на поленот обично го вршат опрашувачи.&lt;ref name=&quot;PollinationSystems2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Автогамијата е забележана како главен начин на [[оплодување]] кај видот ''[[Aquilegia paui]]''.&lt;ref name=&quot;Shift&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Martinell|first=M. Carmen|last2=Rovira|first2=Ana|last3=Blanché|first3=Cèsar|last4=Bosch|first4=Maria|date=August 2011|title=Shift Towards Autogamy in the Extremely Narrow Endemic ''Aquilegia paui'' and Comparison with Its Widespread Close Relative ''A. vulgaris'' (Ranunculaceae)|journal=[[Plant Systematics and Evolution]]|volume=295|pages=72–83|bibcode=2011PSyEv.295...73M|doi=10.1007/s00606-011-0463-x|jstor=43558220}}&lt;/ref&gt; Кај ''[[Aquilegia formosa]]'' и ''[[Aquilegia eximia]]'' може да се појави дихогамија, односно временско раздвојување на созревањето на машките и женските цветни органи, со што се намалува можноста за самоопрашување. Кај претставниците на родот се јавува и вкрстено опрашување ([[ксеногамија]]), при кое опрашувачите го пренесуваат [[Полен|поленот]] од еден цвет на жигот на друг цвет на различно растение.&lt;ref name=&quot;PollinationBiology2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chartier|first=Marion|last2=Kopper|first2=Constantin|last3=Münch|first3=Michael|last4=Carril|first4=Olivia Messinger|last5=Díaz-Infante|first5=Sergio|last6=Lachmayer|first6=Margarita|last7=Ulrich|first7=Silvia|last8=Wilson|first8=Joseph&amp;nbsp;S.|last9=Schönenberger|first9=Jürg|date=January 2025|title=Pollination Biology and Secondary Pollinators in Seven North American ''Aquilegia'' Species|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=20–37|bibcode=2025IJPlS.186...20C|doi=10.1086/733068|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Машките и женските репродуктивни органи на цветовите од родот ''Aquilegia'' се составени од [[Прашник|прашници]] и [[Толчник (ботаника)|гинецеум]]. Прашниците се распоредени во спирала околу гинецеумот, а нивниот вкупен број се разликува меѓу видовите.&lt;ref name=&quot;PollinationSystems3&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt; Родот ''Aquilegia'' се одликува со спирален распоред на прашниците и со гинецеум составен од споени плодни листови (карпели), што претставува особеност во рамките на семејството ''Ranunculaceae''.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Floral Diagrams: An Aid to Understanding Flower Morphology and Evolution|last=Ronse De Craene|first=Louis P.|date=2022|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=9781108825733|edition=2nd|location=[[Cambridge]]|page=160|doi=10.1017/9781108919074|lccn=2021050296}}&lt;/ref&gt;

Меѓу прашниците и гинецеумот се наоѓаат стерилни прашници (стаминодии), кои имаат лушпест изглед.&lt;ref name=&quot;FNA5&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt; Цветовите се протандрични, односно машките цветни органи созреваат пред женските. Прашниците го ослободуваат поленот пред жиговите да станат приемчиви за него.&lt;ref name=&quot;Nold5&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|27}}

Во текот на цветањето ([[Антеза|антезата]]), цветовите минуваат низ три развојни фази. Во предмашката фаза околуцветникот е отворен, но прашниците сè уште не се отвориле и не го ослободуваат поленот. Во машката фаза прашниците се отвораат и го ослободуваат поленот. Во постмашката фаза прашниците овенуваат, додека околуцветникот останува отворен.&lt;ref name=&quot;PollinationBiology3&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chartier|first=Marion|last2=Kopper|first2=Constantin|last3=Münch|first3=Michael|last4=Carril|first4=Olivia Messinger|last5=Díaz-Infante|first5=Sergio|last6=Lachmayer|first6=Margarita|last7=Ulrich|first7=Silvia|last8=Wilson|first8=Joseph&amp;nbsp;S.|last9=Schönenberger|first9=Jürg|date=January 2025|title=Pollination Biology and Secondary Pollinators in Seven North American ''Aquilegia'' Species|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=20–37|bibcode=2025IJPlS.186...20C|doi=10.1086/733068|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Плодот кај растенијата од родот ''Aquilegia'' е збирен плод составен од неколку фоликули. Секој фоликул се отвора по должината на еден шев и завршува со свиткан врв, наречен клун.&lt;ref name=&quot;Nold6&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt; Семето е црно, мазно и бубреговидно.&lt;ref name=&quot;FNA6&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;

Во моментот на расејувањето, семињата обично се во состојба на мирување.&lt;ref name=&quot;Dormacy&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Zhang|first=Keliang|last2=Ji|first2=Yusong|last3=Fu|first3=Guixian|last4=Yao|first4=Linjun|last5=Liu|first5=Huina|last6=Tao|first6=Jun|last7=Walck|first7=Jeffrey&amp;nbsp;L.|date=July 2021|title=Dormancy Cycles in ''Aquilegia oxysepala'' Trautv. et Mey. (Ranunculaceae), A Species with Non-Deep Simple Morphophysiological Dormancy|journal=[[Plant and Soil]]|volume=464|pages=223–235|bibcode=2021PlSoi.464..223Z|doi=10.1007/s11104-021-04951-8|issn=0032-079X}}&lt;/ref&gt; Тие можат да ја задржат ’ртливоста подолго време во споредба со семињата на многу други претставници на семејството Ranunculaceae, иако посвежите семиња обично ’ртат побрзо.&lt;ref name=&quot;Nold6&quot; /&gt;{{Rp|23}} На пример, семето на Aquilegia formosa, чувано во ладилник, ја задржало ’ртливоста најмалку три години.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nrcs.usda.gov/plantmaterials/orpmcmt9921.pdf|title=Protocol Information: ''Aquilegia formosa'' Fisch. ex DC.|date=2009|publisher=Corvallis Plant Materials Center, [[United States Department of Agriculture]]|location=[[Corvallis, Oregon|Corvallis, OR]]|accessdate=11 August 2025}}&lt;/ref&gt;

Ртењето првенствено зависи од температурата. На семињата обично им е потребен повеќемесечен период на повисоки летни температури, проследен со изложување на ниски зимски температури во траење од неколку недели до неколку месеци. Овој период на студ ги прекинува физиолошките механизми што го одржуваат семето во мирување, по што ртењето започнува со затоплувањето во пролет. На тој начин се спречува предвременото ’ртење во услови неповолни за преживување на младите растенија.&lt;ref name=&quot;Dormacy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Sowing&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Porceddu|first=M.|last2=Mattana|first2=E.|last3=Pritchard|first3=H.&amp;nbsp;W.|last4=Bacchetta|first4=G.|date=2017|title=Dissecting Seed Dormancy and Germination in ''Aquilegia barbaricina'', Through Thermal Kinetics of Embryo Growth|journal=[[Plant Biology (journal)|Plant Biology]]|volume=19|pages=983–993|bibcode=2017PlBio..19..983P|doi=10.1111/plb.12610|pmid=28762612|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

Основниот [[Плоидност|број на хромозоми]] кај претставниците на родот ''Aquilegia'' е 2''n'' = 14, односно имаат седум пара хромозоми.&lt;ref name=&quot;FNA7&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|date=October 1964|title=Documented Chromosome Numbers of Plants|journal=[[Madroño (journal)|Madroño]]|volume=17|pages=266–268|jstor=41423164}}&lt;/ref&gt; Сепак, кај поединечни растенија се забележани и отстапувања од овој број. Кај некои единки се присутни и дополнителни [[Б-хромозоми]], кои можат да влијаат врз нивните [[Фенотип|фенотипски]] особини и плодноста.&lt;ref name=&quot;Nardi3&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|183–185}}

== Фитохемија ==
[[File:Aquilegia_vulgaris_MHNT.BOT.2009.13.42.jpg|алт=|мини|Пплодови и семиња од видот ''[[Aquilegia vulgaris]]''. Човечката консумација на семе и корења од колумбина може да внесе токсини кои го нарушуваат здравјето на срцето.]]
Кај некои видови од родот ''Aquilegia'', како што е ''[[Aquilegia vulgaris]]'', се присутни цијанофори — клетки што создаваат сина пигментација. Кај овие видови се забележани [[Гликозид|цијаногени гликозиди]], меѓу кои [[дурин]] и триглохинин. Овие соединенија обично имаат горчлив вкус и можат да бидат токсични за луѓето и животните.[1]

Голтањето на околу 20 грама свежи листови од ''Aquilegia vulgaris'' може да предизвика сериозно труење, со симптоми како што се конвулзии, отежнато дишење и срцева слабост. Забележан е и случај на дете кај кое по консумирање на 12 цветови од овој вид се појавиле слабост на екстремитетите, [[цијаноза]], поспаност и [[миоза]] (стеснување на зениците). Симптомите се повлекле во текот на три часа.&lt;ref name=&quot;Toxicity&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Natural Poisons and Venoms: Plant Toxins: Polyketides, Phenylpropanoids and Further Compounds|last=Teuscher|first=Eberhard|last2=Lindequist|first2=Ulrike|date=2024|publisher=[[De Gruyter]]|isbn=9783110728538|series=De Gruyter STEM|location=Berlin; [[Boston]]|pages=300–326|doi=10.1515/9783110728538}}&lt;/ref&gt; Зрелите семиња и корените исто така содржат токсични соединенија, чие внесување може да има штетно влијание врз срцето.&lt;ref name=&quot;FSAF&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/wildflowers/plant-of-the-week/Aquilegia-flavescens.shtml|title=Plant of the Week: Yellow Columbine (''Aquilegia flavescens'')|last=Delmatier|first=Charmaine|date=2014|work=fs.usda.gov|publisher=[[United States Forest Service]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531200942/https://www.fs.usda.gov/wildflowers/plant-of-the-week/Aquilegia-flavescens.shtml|archive-date=31 May 2025|accessdate=18 May 2025}}&lt;/ref&gt;

Кај ''Aquilegia vulgaris'' е забележано присуство на изоцитизозид, [[Флавоноид|флавоноидно]] соединение со антибактериски својства.&lt;ref name=&quot;Antibacterial&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Sulaiman|first=Mazdida|last2=Ebehairy|first2=Layane|last3=Nissapatorn|first3=Veeranoot|last4=Rahmatullah|first4=Mohammed|last5=Villegas|first5=Jhonnel|last6=Dupa|first6=Helina Jean|last7=Verzosa|first7=Ricksterlie&amp;nbsp;C.|last8=Dolma|first8=Karma&amp;nbsp;G.|last9=Shabaz|first9=Muhamad|date=11 October 2024|title=Antibacterial phenolic compounds from the flowering plants of Asia and the Pacific: coming to the light|journal=[[Pharmaceutical Biology]]|volume=62|pages=713–766|doi=10.1080/13880209.2024.2407530|pmc=11486068|pmid=39392281|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Полифенолите, особено флавоноидите, се главните состојки на хидроетанолниот екстракт од ''[[Aquilegia oxysepala]]'', добиен со употреба на мешавина од вода и етанол како растворувач. Овие соединенија имаат [[Антиоксиданс|антиоксидантно]] дејство. Истражувањата покажале дека екстрактот од ''A. oxysepala'' има изразена способност за неутрализирање на DPPH, супероксидните анјони и хидроксилните радикали, но послабо дејствува врз [[Водород пероксид|водородниот пероксид]]. Сепак, [[Хемија на аскорбинска киселина|аскорбинската киселина]] покажува посилно антиоксидантно дејство од екстрактот.&lt;ref name=&quot;AOExtract&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Yu|first=Yan|last2=Yi|first2=Zhi-Biao|last3=Liang|first3=Yi-Zeng|date=August 2009|title=Evaluation of Antioxidant Activities of ''Aquilegia oxysepala'' Hydroethanolic Extract|journal=[[Journal of Food Biochemistry]]|volume=33|pages=500–505|doi=10.1111/j.1745-4514.2009.00233.x|issn=0145-8884}}&lt;/ref&gt;

Кај цветните растенија, [[Фенилпропаноид|фенилпропаноидите]] можат да имаат заштитна улога од [[Ултравиолетово зрачење|ултравиолетовото (UV) зрачење]], а истовремено да учествуваат во создавањето сигнали што ги привлекуваат опрашувачите. Во една студија на цветовите на ''[[Aquilegia formosa]]'' било утврдено дека венечните и чашкините ливчиња содржат подеднакви количества фенилпропаноиди што ја апсорбираат ултравиолетовата светлина.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Narbona|first=Eduardo|last2=Del&amp;nbsp;Valle|first2=Jose&amp;nbsp;C.|last3=Whittall|first3=Justen&amp;nbsp;B.|last4=Buide|first4=M.&amp;nbsp;Luisa|last5=Pulgar|first5=Iñigo|last6=Gutierrez Camargo|first6=Maria Gabriela|last7=Cerdeira Morellato|first7=Leonor Patricia|last8=Rodríguez-Castañeda|first8=Nancy|last9=Rossi|first9=Victor|date=7 May 2025|title=Transcontinental patterns in floral pigment abundance among animal-pollinated species|journal=[[Scientific Reports]]|volume=15|page=15927|bibcode=2025NatSR..1515927N|doi=10.1038/s41598-025-94709-4|pmc=12059069|pmid=40335586|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

== Екологија ==
[[File:Effect_of_leaf_miners_on_Aquilegia_canadensis_(cropped).jpg|алт=Photograph of leaf miner trails on Aquilegia canadensis leaf|десно|мини|Лисните рудари можат да остават траги каде што го изеделе внатрешното ткиво на листовите од ''Aquilegia''.]]
И покрај токсичноста на растенијата од родот ''Aquilegia'' и отсуството на познати причини што би ги поттикнувале луѓето да ги консумираат,&lt;ref name=&quot;Toxicity2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Natural Poisons and Venoms: Plant Toxins: Polyketides, Phenylpropanoids and Further Compounds|last=Teuscher|first=Eberhard|last2=Lindequist|first2=Ulrike|date=2024|publisher=[[De Gruyter]]|isbn=9783110728538|series=De Gruyter STEM|location=Berlin; [[Boston]]|pages=300–326|doi=10.1515/9783110728538}}&lt;/ref&gt; нивните плодови и листови понекогаш служат како храна за животните. Иако консумирањето на овие растенија од страна на цицачите не е дел од нивниот репродуктивен циклус, забележани се случаи на такво однесување. На пример, во една студија за загрозениот вид ''[[Aquilegia paui]]'' е наведено дека, според непосредни набљудувања, козите уништиле околу 30 % од плодовите.&lt;ref name=&quot;Shift2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Martinell|first=M. Carmen|last2=Rovira|first2=Ana|last3=Blanché|first3=Cèsar|last4=Bosch|first4=Maria|date=August 2011|title=Shift Towards Autogamy in the Extremely Narrow Endemic ''Aquilegia paui'' and Comparison with Its Widespread Close Relative ''A. vulgaris'' (Ranunculaceae)|journal=[[Plant Systematics and Evolution]]|volume=295|pages=72–83|bibcode=2011PSyEv.295...73M|doi=10.1007/s00606-011-0463-x|jstor=43558220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Conservation&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Martinell|first=M. Carmen|last2=López-Pujol|first2=Jordi|last3=Blanché|first3=Cèsar|last4=Molero|first4=Julián|last5=Sàez|first5=Llorenç|date=2011|title=Conservation Assessment of ''Aquilegia paui'' (Ranunculaceae): A Case Study of an Extremely Narrow Endemic|url=https://www.cambridge.org/core/journals/oryx/article/conservation-assessment-of-aquilegia-paui-ranunculaceae-a-case-study-of-an-extremely-narrow-endemic/9E66060BEEABA24D662CDB23D2DEE239|journal=[[Oryx (journal)|Oryx]]|volume=45|pages=187–190|doi=10.1017/S0030605310001754|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427225231/https://www.cambridge.org/core/journals/oryx/article/conservation-assessment-of-aquilegia-paui-ranunculaceae-a-case-study-of-an-extremely-narrow-endemic/9E66060BEEABA24D662CDB23D2DEE239|archive-date=27 April 2025|access-date=16 May 2025|via=[[Cambridge University Press]]|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

Во [[Северисток (САД)|североисточниот дел на Соединетите Американски Држави]] и во [[источна Канада]], ''[[Aquilegia canadensis]]'' служи како растение домаќин за пеперутката ''[[Erynnis lucilius]]''. Пеперутките ги полагаат јајцата на долната страна од листовите на аквилегијата во два периода: од април до јуни и од јули до септември. Гасениците што се изведуваат од јајцата положени во вториот период ја презимуваат во растителниот отпад околу растението.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/wildflowers/pollinators/pollinator-of-the-month/columbine-duskywing.shtml|title=Pollinator of the Month: Columbine Duskywing (''Erynnis lucilius'')|last=Simpson|first=Melissa|work=fs.usda.gov|publisher=[[United States Forest Service]]|accessdate=28 May 2025}}&lt;/ref&gt;

Во [[Запад (САД)|западниот дел на Соединетите Американски Држав]]&lt;nowiki/&gt;и е забележано дека бумбарот ''[[Bombus occidentalis]]'' [[Крадење нектар|краде нектар]] од цветовите на ''[[Aquilegia coerulea]]''. Тоа го прави така што отвора или користи дупки направени во нектарските потпорки на цветовите, наместо да влегува во нив на вообичаениот начин.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Pyke|first=Graham H.|date=1982|title=Local Geographic Distributions of Bumblebees Near Crested Butte, Colorado: Competition and Community Structure|journal=[[Ecology (journal)|Ecology]]|volume=63|issue=2|pages=555–573|bibcode=1982Ecol...63..555P|doi=10.2307/1938970|issn=0012-9658|jstor=1938970}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
&lt;references /&gt;

== Надворешни врски ==</text>
      <sha1>f1yr1geduafnd7lsqsymkgkie7kwo5v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651593</id>
      <parentid>5651590</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:31:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <comment>/* Надворешни врски */</comment>
      <origin>5651593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47603" sha1="1jtixrc5k3polfk01tgr0ir5gb3kyv4" xml:space="preserve">{{закосен наслов}}{{speciesbox
| name = Aquilegia
| image = Wald-Akelei.JPG
| image_alt = Фотографија од видот ''Aquilegia vulgaris''
| image_caption = ''[[Aquilegia vulgaris]]''
| taxon = Aquilegia
| authority = [[L.]]
| subdivision_ranks = Видови
| subdivision = Приближно 130, видете [[Список на видови Aquilegia|список]]
| subdivision_ref = &lt;ref name = POWO&gt;{{Cite powo | id=325954-2 |title=''Aquilegia'' L.|access-date=23 February 2026}}&lt;/ref&gt;
| type_species = ''[[Aquilegia vulgaris]]''
| type_species_authority = [[L.]]
| synonyms = *''Aquilina'' {{small|Bubani, nom. illeg.}}
| synonyms_ref = &lt;ref name =POWO/&gt;
}}'''''Aquilegia''''' — [[Род (биологија)|род]] на [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] цветни растенија во подсемејството ''[[Thalictroideae]]'' од семејството [[Лутичиња|''Ranunculaceae'']]. Родот вклучува помеѓу 70 и 400 [[Таксон|таксони]] (опишани [[Вид (биологија)|видови]] и [[Подвид|подвидови]]) со природни [[Ареал|ареали]] низ [[Северна полутопка|северната]] [[Северна полутопка|полутопка]]. [[Домороден вид|Домородни]] и [[Доведен вид|доведени видови]] на ''Aquilegia'' постојат на сите континенти освен на [[Антарктик|Антарктикот]]. Познати по нивната висока физичка варијабилност и леснотија на хибридизација, ''Aquilegia'' се популарни градинарски растенија и создале многу култивирани сорти.

Претставниците на родот ''Aquilegia'' се повеќегодишни тревести растенија со исправени и цврсти [[Стебло|стебла]]. [[Лист|Листовите]] се сложени, најчесто двапати или трипати триделни, составени од повеќе лисни делови. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни или собрани во ретки [[Соцветие|соцветија]], најчесто со впечатливи бои. Секој цвет има пет [[Чашкини ливчиња|чашкини]] и пет [[Венечно ливче|венечни ливчиња]]. Венечните ливчиња се карактеристични по тоа што нивниот долен дел е продолжен во шупливи нектарски потпорки, чија должина и облик се разликуваат меѓу видовите. Во Северна Америка, разновидноста во обликот и должината на потпорките е поврзана со приспособувањето кон различни опрашувачи. Кај некои видови и одгледувани сорти потпорките се отсутни или се слабо развиени. Во хортикултурата се одгледуваат и сорти со изменета градба на цветовите, меѓу кои и оние со двојни цветови, кај кои дел од цветните органи се преобразени во дополнителни венечни ливчиња.

''Aquilegia'' биле поврзани со божиците на плодноста во [[Старогрчка религија|античката грчка]] и [[Римска религија|античката римска религија]] и поврзани со христијанските религиозни концепти. Археолошките докази сугерираат дека растенијата ''Aquilegia'' се одгледувале до 3 век од н.е. во [[Британија|римска Британија]] и тие сè уште се популарни во градините низ целиот свет. И покрај тоа што честопати се токсични, ''Aquilegia'' ги користеле луѓето како билни лекови, парфеми и храна. Азиските практичари на народна медицина, [[Американски староседелци|домородните Северноамериканци]] и [[Среден век|средновековните Европејци]] сметале дека делови од растенијата имаат медицинска употреба. Селективното размножување и хибридизација на ''Aquilegia'' се случува со векови, при што генетските размени помеѓу видовите [[Стар Свет|од Стариот]] и [[Нов Свет|Новиот]] [[Нов Свет|Свет]] создаваат дополнителна разновидност.

== Етимологија ==
Грчкиот писател од 1 век од н.е. [[Диоскорид]] го нарекол родот ''Isopyrum'', име кое сега се користи за друг род, ''[[Isopyrum]]''.&lt;ref name=&quot;Nold&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|38}} Во 12 век, игуменијата и полимат [[Хилдегарда Бингенска]] ги нарекувала растенијата ''{{lang|la|[[wikt:aquila|aquila]]}}''{{Цп}}од каде што потекнува името на родот на германски, ''Akelei''. Првата употреба на ''aquilegia'' во однос на родот била во 13 век од страна на [[Алберт Велики|Алберт]] [[Алберт Велики|Велики]]. Во 16 и 17 век, имињата ''Colombina'', ''Aquilina'' и ''Aquileia'' почнале да стапуваат во употреба. Со делото ''[[Species Plantarum|„Species Plantarum“]]'' од 1753 година на шведскиот биолог [[Карл Линеј]], формалното име за родот станало ''Aquilegia'', иако употребата на ''Aquilina'' опстојувала во научната употреба барем до 1901 година.&lt;ref name=&quot;Nardi&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|23}}

Постојат голем број други вообичаени имиња за ''Aquilegia'' на различни јазици.

== Опис ==
[[Податотека:Schwarzviolette_Akelei_(Aquilegia_atrata)_02.jpg|алт=Photograph of flowers of Aquilegia atrata|десно|мини|''Цветови на [[Aquilegia atrata]]'' ]]
''Aquilegia'' е род [[Повеќегодишни растенија|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|тревести]] [[Скриеносеменици|цветни]] растенија од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[лутичиња]]. Претставниците на родот се разновидни по изглед и се разликуваат според големината, обликот и градбата на растението.&lt;ref name=&quot;Nold2&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|29}}&lt;ref name=&quot;FNA&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt; Иако сите видови се повеќегодишни, некои се релативно кратковечни и имаат животен циклус сличен на оној кај [[Двегодишно растение|двегодишните растенија]], додека други можат да живеат и да цветаат од три до шест години.&lt;ref name=&quot;Nold2&quot; /&gt;{{Rp|18}}&lt;ref name=&quot;Ornamental&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Ornamental Plants From Russia And Adjacent States of the Former Soviet Union|last=Shulkina|first=Tatyana|date=2005|publisher=Rostok|isbn=9785946680325|location=[[Saint Petersburg]]|chapter=''Aquilegia'' L.|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=120&amp;taxon_id=102388|via=efloras.org}}&lt;/ref&gt;

По зимскиот период на мирување, растенијата повторно развиваат листови, а потоа настапува релативно краток период на цветање.&lt;ref name=&quot;SouthernLiving&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.southernliving.com/columbine-plants-7570572|title=How To Grow And Care For Columbine Flowers|last=Riccio|first=Peggy|date=25 February 2025|editor-last=Scheppmann|editor-first=Khara|work=[[Southern Living]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250619165223/https://www.southernliving.com/columbine-plants-7570572|archive-date=19 June 2025|accessdate=28 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nold2&quot; /&gt;{{Rp|15–16}} Времето на првото цветање зависи од видот: некои ''Aquilegia'' цветаат уште во првата година по сеидбата, додека други го образуваат првиот цвет дури во втората година.&lt;ref name=&quot;Nold2&quot; /&gt;{{Rp|13}} По цветањето се развиваат плодови со повеќе семиња, кои при созревањето се отвораат и ги ослободуваат семињата. Така растенијата се размножуваат и природно се обновуваат. [[Лист|Листовите]] обично остануваат развиени во текот на летото, а наесен постепено овенуваат и изумираат.&lt;ref name=&quot;SouthernLiving&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;PollinationBiology&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chartier|first=Marion|last2=Kopper|first2=Constantin|last3=Münch|first3=Michael|last4=Carril|first4=Olivia Messinger|last5=Díaz-Infante|first5=Sergio|last6=Lachmayer|first6=Margarita|last7=Ulrich|first7=Silvia|last8=Wilson|first8=Joseph&amp;nbsp;S.|last9=Schönenberger|first9=Jürg|date=January 2025|title=Pollination Biology and Secondary Pollinators in Seven North American ''Aquilegia'' Species|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=20–37|bibcode=2025IJPlS.186...20C|doi=10.1086/733068|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Растенијата од родот Aquilegia се развиваат од тенки, дрвенести подземни стебла (подлоги), кои го сочинуваат повеќегодишниот дел на растението. Секоја година, во текот на вегетацискиот период, од нив израснуваат едно или повеќе надземни стебла, кои по образувањето на плодовите постепено се сушат и изумираат.&lt;ref name=&quot;Nardi2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|143–145}}

Листовите можат да бидат приземни (базални) или стеблени (каулински). Приземните листови се развиваат во основата на растението и најчесто имаат долги, еластични лисни дршки, додека стеблените листови се развиваат по должината на надземното стебло и обично имаат покуси дршки или се приседнати. Листовите се сложени и најчесто се триделни, двојно триделни или тројно триделни. Кај триделните листови лисната плоча е разделена на три ливчиња. Кај двојно триделните листови секоја од трите главни ливчиња е дополнително разделена на три, при што листот има вкупно девет ливчиња. Кај тројно триделните листови оваа поделба се повторува уште еднаш, па листот може да има вкупно 27 ливчиња.&lt;ref name=&quot;FNA2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;

Цветоносните стебла израснуваат од лисните розети во текот на пролетта и летото.&lt;ref name=&quot;RHSA&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/aquilegia|title=''Aquilegia''|work=rhs.org.uk|publisher=[[Royal Horticultural Society]]|accessdate=16 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[Соцветие|Соцветието]] се развива на врвот на надземното стебло и може да биде долго до 30 см. Во зависност од видот, може да содржи од еден до десет цимозни соцветија или поединечни цветови.&lt;ref name=&quot;FNA3&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;

Градбата на цветовите се разликува меѓу видовите во родот, но кај сите тие се развиваат од цветни пупки што во почетокот се свртени надолу.&lt;ref name=&quot;Nold3&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|31}} Цветовите можат да бидат еднобојни или да имаат повеќе бои.&lt;ref name=&quot;RHSA&quot; /&gt; Најчести се сините нијанси, кои се движат од светлосина до виолетова, па дури и речиси црна. Сините цветови се особено застапени кај европските видови, каде што ''[[Aquilegia aurea]]'' е исклучок со своите жолти цветови. Кај северноамериканските видови почести се жолтите и црвените цветови, додека сините и сино-виолетовите се карактеристични главно за видовите што растат на поголема надморска височина.&lt;ref name=&quot;Nold3&quot; /&gt;{{Rp|33}}

[[Околуцветник|Околуцветникот]] на цветовите од родот ''Aquilegia'' обично е составен од пет [[Чашкино ливче|чашкини]] и пет [[Венечно ливче|венечни ливчиња]].&lt;ref name=&quot;PollinationSystems&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt; Чашкините ливчиња се широки и по изглед наликуваат на венечни, додека вистинските венечни ливчиња се составени од два дела: поширок преден дел и издолжена, шуплива нектарска потпорка, која се протега наназад и содржи нектар.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora Iberica|Flora Iberica: Plantas Vasculares de la Península Ibérica e Islas Baleares]]|date=1986|publisher=[[Real Jardín Botánico de Madrid]]|isbn=8400062221|editor-last=Castroviejo|editor-first=S.|volume=1: Lycopodiaceae–Papaveraceae|location=Madrid|language=es|trans-title=Flora Iberica: Vascular Plants of the Iberian Peninsula and Balearic Islands|chapter=''Aquilegia'' L.|access-date=31 May 2025|editor-last2=Laínz|editor-first2=M.|editor-last3=López González|editor-first3=G.|editor-last4=Montserrat|editor-first4=P.|editor-last5=Muñoz Garmendia|editor-first5=F.|editor-last6=Paiva|editor-first6=J.|editor-last7=Villar|editor-first7=L.|chapter-url=https://bibdigital.rjb.csic.es/medias/71/a5/be/6f/71a5be6f-b4bc-432f-9a6a-baa17a5d8ccb/files/Fl_iber1.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531200940/https://bibdigital.rjb.csic.es/medias/71/a5/be/6f/71a5be6f-b4bc-432f-9a6a-baa17a5d8ccb/files/Fl_iber1.pdf|archive-date=31 May 2025}}&lt;/ref&gt;{{Rp|376}}&lt;ref name=&quot;Nold4&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|31}} Нектарските потпорки им даваат на цветовите карактеристичен изглед и служат за привлекување опрашувачи.&lt;ref name=&quot;Problem&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Rodale's Flower Garden Problem Solver|last=Ball|first=Jeff|last2=Ball|first2=Liz|date=1990|publisher=[[Rodale Press]]|isbn=0878578684|location=[[Emmaus, Pennsylvania|Emmaus, PA]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|147}}

Обликот на потпорките се разликува меѓу видовите. Кај некои тие се кукасто или роговидно свиткани, додека кај други се прави или извртени.&lt;ref name=&quot;Nold4&quot; /&gt;{{Rp|31, 38}}&lt;ref name=&quot;CE&quot;&gt;{{Наведена енциклопедија|location=[[Toronto]]|access-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; Кај одредени видови, како што е ''[[Aquilegia ecalcarata]]'', нектарските потпорки природно отсуствуваат.&lt;ref name=&quot;Nold4&quot; /&gt;{{Rp|82}} Отсуството на потпорки може да се појави и кај поединечни растенија или популации на видови кај кои тие вообичаено се развиени, како наследна особина поврзана со рецесивен ген.&lt;ref name=&quot;Nold4&quot; /&gt;{{Rp|31}}&lt;ref name=&quot;FNA4&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Weber&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Colorado Flora: Western Slope|last=Weber|first=William A.|date=1987|publisher=[[University Press of Colorado|Colorado Associated University Press]]|isbn=0870811673|location=[[Boulder, Colorado|Boulder]], [[Colorado|CO]]|page=295|lccn=87-70012|author-link=William Alfred Weber}}&lt;/ref&gt;

Цветовите на растенијата од родот Aquilegia се двополови, односно имаат и машки и женски цветни органи. Тие можат да се размножуваат преку самоопрашување, кое се одвива на два начина: со автогамија, кога поленот од прашниците паѓа на жигот на истиот цвет, и со геитоногамија, кога поленот се пренесува од еден цвет на друг цвет на истото растение. Кај геитоногамијата пренесувањето на поленот обично го вршат опрашувачи.&lt;ref name=&quot;PollinationSystems2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Автогамијата е забележана како главен начин на [[оплодување]] кај видот ''[[Aquilegia paui]]''.&lt;ref name=&quot;Shift&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Martinell|first=M. Carmen|last2=Rovira|first2=Ana|last3=Blanché|first3=Cèsar|last4=Bosch|first4=Maria|date=August 2011|title=Shift Towards Autogamy in the Extremely Narrow Endemic ''Aquilegia paui'' and Comparison with Its Widespread Close Relative ''A. vulgaris'' (Ranunculaceae)|journal=[[Plant Systematics and Evolution]]|volume=295|pages=72–83|bibcode=2011PSyEv.295...73M|doi=10.1007/s00606-011-0463-x|jstor=43558220}}&lt;/ref&gt; Кај ''[[Aquilegia formosa]]'' и ''[[Aquilegia eximia]]'' може да се појави дихогамија, односно временско раздвојување на созревањето на машките и женските цветни органи, со што се намалува можноста за самоопрашување. Кај претставниците на родот се јавува и вкрстено опрашување ([[ксеногамија]]), при кое опрашувачите го пренесуваат [[Полен|поленот]] од еден цвет на жигот на друг цвет на различно растение.&lt;ref name=&quot;PollinationBiology2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chartier|first=Marion|last2=Kopper|first2=Constantin|last3=Münch|first3=Michael|last4=Carril|first4=Olivia Messinger|last5=Díaz-Infante|first5=Sergio|last6=Lachmayer|first6=Margarita|last7=Ulrich|first7=Silvia|last8=Wilson|first8=Joseph&amp;nbsp;S.|last9=Schönenberger|first9=Jürg|date=January 2025|title=Pollination Biology and Secondary Pollinators in Seven North American ''Aquilegia'' Species|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=20–37|bibcode=2025IJPlS.186...20C|doi=10.1086/733068|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Машките и женските репродуктивни органи на цветовите од родот ''Aquilegia'' се составени од [[Прашник|прашници]] и [[Толчник (ботаника)|гинецеум]]. Прашниците се распоредени во спирала околу гинецеумот, а нивниот вкупен број се разликува меѓу видовите.&lt;ref name=&quot;PollinationSystems3&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt; Родот ''Aquilegia'' се одликува со спирален распоред на прашниците и со гинецеум составен од споени плодни листови (карпели), што претставува особеност во рамките на семејството ''Ranunculaceae''.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Floral Diagrams: An Aid to Understanding Flower Morphology and Evolution|last=Ronse De Craene|first=Louis P.|date=2022|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=9781108825733|edition=2nd|location=[[Cambridge]]|page=160|doi=10.1017/9781108919074|lccn=2021050296}}&lt;/ref&gt;

Меѓу прашниците и гинецеумот се наоѓаат стерилни прашници (стаминодии), кои имаат лушпест изглед.&lt;ref name=&quot;FNA5&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt; Цветовите се протандрични, односно машките цветни органи созреваат пред женските. Прашниците го ослободуваат поленот пред жиговите да станат приемчиви за него.&lt;ref name=&quot;Nold5&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|27}}

Во текот на цветањето ([[Антеза|антезата]]), цветовите минуваат низ три развојни фази. Во предмашката фаза околуцветникот е отворен, но прашниците сè уште не се отвориле и не го ослободуваат поленот. Во машката фаза прашниците се отвораат и го ослободуваат поленот. Во постмашката фаза прашниците овенуваат, додека околуцветникот останува отворен.&lt;ref name=&quot;PollinationBiology3&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chartier|first=Marion|last2=Kopper|first2=Constantin|last3=Münch|first3=Michael|last4=Carril|first4=Olivia Messinger|last5=Díaz-Infante|first5=Sergio|last6=Lachmayer|first6=Margarita|last7=Ulrich|first7=Silvia|last8=Wilson|first8=Joseph&amp;nbsp;S.|last9=Schönenberger|first9=Jürg|date=January 2025|title=Pollination Biology and Secondary Pollinators in Seven North American ''Aquilegia'' Species|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=20–37|bibcode=2025IJPlS.186...20C|doi=10.1086/733068|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Плодот кај растенијата од родот ''Aquilegia'' е збирен плод составен од неколку фоликули. Секој фоликул се отвора по должината на еден шев и завршува со свиткан врв, наречен клун.&lt;ref name=&quot;Nold6&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt; Семето е црно, мазно и бубреговидно.&lt;ref name=&quot;FNA6&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;

Во моментот на расејувањето, семињата обично се во состојба на мирување.&lt;ref name=&quot;Dormacy&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Zhang|first=Keliang|last2=Ji|first2=Yusong|last3=Fu|first3=Guixian|last4=Yao|first4=Linjun|last5=Liu|first5=Huina|last6=Tao|first6=Jun|last7=Walck|first7=Jeffrey&amp;nbsp;L.|date=July 2021|title=Dormancy Cycles in ''Aquilegia oxysepala'' Trautv. et Mey. (Ranunculaceae), A Species with Non-Deep Simple Morphophysiological Dormancy|journal=[[Plant and Soil]]|volume=464|pages=223–235|bibcode=2021PlSoi.464..223Z|doi=10.1007/s11104-021-04951-8|issn=0032-079X}}&lt;/ref&gt; Тие можат да ја задржат ’ртливоста подолго време во споредба со семињата на многу други претставници на семејството Ranunculaceae, иако посвежите семиња обично ’ртат побрзо.&lt;ref name=&quot;Nold6&quot; /&gt;{{Rp|23}} На пример, семето на Aquilegia formosa, чувано во ладилник, ја задржало ’ртливоста најмалку три години.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nrcs.usda.gov/plantmaterials/orpmcmt9921.pdf|title=Protocol Information: ''Aquilegia formosa'' Fisch. ex DC.|date=2009|publisher=Corvallis Plant Materials Center, [[United States Department of Agriculture]]|location=[[Corvallis, Oregon|Corvallis, OR]]|accessdate=11 August 2025}}&lt;/ref&gt;

Ртењето првенствено зависи од температурата. На семињата обично им е потребен повеќемесечен период на повисоки летни температури, проследен со изложување на ниски зимски температури во траење од неколку недели до неколку месеци. Овој период на студ ги прекинува физиолошките механизми што го одржуваат семето во мирување, по што ртењето започнува со затоплувањето во пролет. На тој начин се спречува предвременото ’ртење во услови неповолни за преживување на младите растенија.&lt;ref name=&quot;Dormacy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Sowing&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Porceddu|first=M.|last2=Mattana|first2=E.|last3=Pritchard|first3=H.&amp;nbsp;W.|last4=Bacchetta|first4=G.|date=2017|title=Dissecting Seed Dormancy and Germination in ''Aquilegia barbaricina'', Through Thermal Kinetics of Embryo Growth|journal=[[Plant Biology (journal)|Plant Biology]]|volume=19|pages=983–993|bibcode=2017PlBio..19..983P|doi=10.1111/plb.12610|pmid=28762612|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

Основниот [[Плоидност|број на хромозоми]] кај претставниците на родот ''Aquilegia'' е 2''n'' = 14, односно имаат седум пара хромозоми.&lt;ref name=&quot;FNA7&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|date=October 1964|title=Documented Chromosome Numbers of Plants|journal=[[Madroño (journal)|Madroño]]|volume=17|pages=266–268|jstor=41423164}}&lt;/ref&gt; Сепак, кај поединечни растенија се забележани и отстапувања од овој број. Кај некои единки се присутни и дополнителни [[Б-хромозоми]], кои можат да влијаат врз нивните [[Фенотип|фенотипски]] особини и плодноста.&lt;ref name=&quot;Nardi3&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|183–185}}

== Фитохемија ==
[[File:Aquilegia_vulgaris_MHNT.BOT.2009.13.42.jpg|алт=|мини|Пплодови и семиња од видот ''[[Aquilegia vulgaris]]''. Човечката консумација на семе и корења од колумбина може да внесе токсини кои го нарушуваат здравјето на срцето.]]
Кај некои видови од родот ''Aquilegia'', како што е ''[[Aquilegia vulgaris]]'', се присутни цијанофори — клетки што создаваат сина пигментација. Кај овие видови се забележани [[Гликозид|цијаногени гликозиди]], меѓу кои [[дурин]] и триглохинин. Овие соединенија обично имаат горчлив вкус и можат да бидат токсични за луѓето и животните.[1]

Голтањето на околу 20 грама свежи листови од ''Aquilegia vulgaris'' може да предизвика сериозно труење, со симптоми како што се конвулзии, отежнато дишење и срцева слабост. Забележан е и случај на дете кај кое по консумирање на 12 цветови од овој вид се појавиле слабост на екстремитетите, [[цијаноза]], поспаност и [[миоза]] (стеснување на зениците). Симптомите се повлекле во текот на три часа.&lt;ref name=&quot;Toxicity&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Natural Poisons and Venoms: Plant Toxins: Polyketides, Phenylpropanoids and Further Compounds|last=Teuscher|first=Eberhard|last2=Lindequist|first2=Ulrike|date=2024|publisher=[[De Gruyter]]|isbn=9783110728538|series=De Gruyter STEM|location=Berlin; [[Boston]]|pages=300–326|doi=10.1515/9783110728538}}&lt;/ref&gt; Зрелите семиња и корените исто така содржат токсични соединенија, чие внесување може да има штетно влијание врз срцето.&lt;ref name=&quot;FSAF&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/wildflowers/plant-of-the-week/Aquilegia-flavescens.shtml|title=Plant of the Week: Yellow Columbine (''Aquilegia flavescens'')|last=Delmatier|first=Charmaine|date=2014|work=fs.usda.gov|publisher=[[United States Forest Service]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531200942/https://www.fs.usda.gov/wildflowers/plant-of-the-week/Aquilegia-flavescens.shtml|archive-date=31 May 2025|accessdate=18 May 2025}}&lt;/ref&gt;

Кај ''Aquilegia vulgaris'' е забележано присуство на изоцитизозид, [[Флавоноид|флавоноидно]] соединение со антибактериски својства.&lt;ref name=&quot;Antibacterial&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Sulaiman|first=Mazdida|last2=Ebehairy|first2=Layane|last3=Nissapatorn|first3=Veeranoot|last4=Rahmatullah|first4=Mohammed|last5=Villegas|first5=Jhonnel|last6=Dupa|first6=Helina Jean|last7=Verzosa|first7=Ricksterlie&amp;nbsp;C.|last8=Dolma|first8=Karma&amp;nbsp;G.|last9=Shabaz|first9=Muhamad|date=11 October 2024|title=Antibacterial phenolic compounds from the flowering plants of Asia and the Pacific: coming to the light|journal=[[Pharmaceutical Biology]]|volume=62|pages=713–766|doi=10.1080/13880209.2024.2407530|pmc=11486068|pmid=39392281|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Полифенолите, особено флавоноидите, се главните состојки на хидроетанолниот екстракт од ''[[Aquilegia oxysepala]]'', добиен со употреба на мешавина од вода и етанол како растворувач. Овие соединенија имаат [[Антиоксиданс|антиоксидантно]] дејство. Истражувањата покажале дека екстрактот од ''A. oxysepala'' има изразена способност за неутрализирање на DPPH, супероксидните анјони и хидроксилните радикали, но послабо дејствува врз [[Водород пероксид|водородниот пероксид]]. Сепак, [[Хемија на аскорбинска киселина|аскорбинската киселина]] покажува посилно антиоксидантно дејство од екстрактот.&lt;ref name=&quot;AOExtract&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Yu|first=Yan|last2=Yi|first2=Zhi-Biao|last3=Liang|first3=Yi-Zeng|date=August 2009|title=Evaluation of Antioxidant Activities of ''Aquilegia oxysepala'' Hydroethanolic Extract|journal=[[Journal of Food Biochemistry]]|volume=33|pages=500–505|doi=10.1111/j.1745-4514.2009.00233.x|issn=0145-8884}}&lt;/ref&gt;

Кај цветните растенија, [[Фенилпропаноид|фенилпропаноидите]] можат да имаат заштитна улога од [[Ултравиолетово зрачење|ултравиолетовото (UV) зрачење]], а истовремено да учествуваат во создавањето сигнали што ги привлекуваат опрашувачите. Во една студија на цветовите на ''[[Aquilegia formosa]]'' било утврдено дека венечните и чашкините ливчиња содржат подеднакви количества фенилпропаноиди што ја апсорбираат ултравиолетовата светлина.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Narbona|first=Eduardo|last2=Del&amp;nbsp;Valle|first2=Jose&amp;nbsp;C.|last3=Whittall|first3=Justen&amp;nbsp;B.|last4=Buide|first4=M.&amp;nbsp;Luisa|last5=Pulgar|first5=Iñigo|last6=Gutierrez Camargo|first6=Maria Gabriela|last7=Cerdeira Morellato|first7=Leonor Patricia|last8=Rodríguez-Castañeda|first8=Nancy|last9=Rossi|first9=Victor|date=7 May 2025|title=Transcontinental patterns in floral pigment abundance among animal-pollinated species|journal=[[Scientific Reports]]|volume=15|page=15927|bibcode=2025NatSR..1515927N|doi=10.1038/s41598-025-94709-4|pmc=12059069|pmid=40335586|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

== Екологија ==
[[File:Effect_of_leaf_miners_on_Aquilegia_canadensis_(cropped).jpg|алт=Photograph of leaf miner trails on Aquilegia canadensis leaf|десно|мини|Лисните рудари можат да остават траги каде што го изеделе внатрешното ткиво на листовите од ''Aquilegia''.]]
И покрај токсичноста на растенијата од родот ''Aquilegia'' и отсуството на познати причини што би ги поттикнувале луѓето да ги консумираат,&lt;ref name=&quot;Toxicity2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Natural Poisons and Venoms: Plant Toxins: Polyketides, Phenylpropanoids and Further Compounds|last=Teuscher|first=Eberhard|last2=Lindequist|first2=Ulrike|date=2024|publisher=[[De Gruyter]]|isbn=9783110728538|series=De Gruyter STEM|location=Berlin; [[Boston]]|pages=300–326|doi=10.1515/9783110728538}}&lt;/ref&gt; нивните плодови и листови понекогаш служат како храна за животните. Иако консумирањето на овие растенија од страна на цицачите не е дел од нивниот репродуктивен циклус, забележани се случаи на такво однесување. На пример, во една студија за загрозениот вид ''[[Aquilegia paui]]'' е наведено дека, според непосредни набљудувања, козите уништиле околу 30 % од плодовите.&lt;ref name=&quot;Shift2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Martinell|first=M. Carmen|last2=Rovira|first2=Ana|last3=Blanché|first3=Cèsar|last4=Bosch|first4=Maria|date=August 2011|title=Shift Towards Autogamy in the Extremely Narrow Endemic ''Aquilegia paui'' and Comparison with Its Widespread Close Relative ''A. vulgaris'' (Ranunculaceae)|journal=[[Plant Systematics and Evolution]]|volume=295|pages=72–83|bibcode=2011PSyEv.295...73M|doi=10.1007/s00606-011-0463-x|jstor=43558220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Conservation&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Martinell|first=M. Carmen|last2=López-Pujol|first2=Jordi|last3=Blanché|first3=Cèsar|last4=Molero|first4=Julián|last5=Sàez|first5=Llorenç|date=2011|title=Conservation Assessment of ''Aquilegia paui'' (Ranunculaceae): A Case Study of an Extremely Narrow Endemic|url=https://www.cambridge.org/core/journals/oryx/article/conservation-assessment-of-aquilegia-paui-ranunculaceae-a-case-study-of-an-extremely-narrow-endemic/9E66060BEEABA24D662CDB23D2DEE239|journal=[[Oryx (journal)|Oryx]]|volume=45|pages=187–190|doi=10.1017/S0030605310001754|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427225231/https://www.cambridge.org/core/journals/oryx/article/conservation-assessment-of-aquilegia-paui-ranunculaceae-a-case-study-of-an-extremely-narrow-endemic/9E66060BEEABA24D662CDB23D2DEE239|archive-date=27 April 2025|access-date=16 May 2025|via=[[Cambridge University Press]]|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

Во [[Северисток (САД)|североисточниот дел на Соединетите Американски Држави]] и во [[источна Канада]], ''[[Aquilegia canadensis]]'' служи како растение домаќин за пеперутката ''[[Erynnis lucilius]]''. Пеперутките ги полагаат јајцата на долната страна од листовите на аквилегијата во два периода: од април до јуни и од јули до септември. Гасениците што се изведуваат од јајцата положени во вториот период ја презимуваат во растителниот отпад околу растението.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/wildflowers/pollinators/pollinator-of-the-month/columbine-duskywing.shtml|title=Pollinator of the Month: Columbine Duskywing (''Erynnis lucilius'')|last=Simpson|first=Melissa|work=fs.usda.gov|publisher=[[United States Forest Service]]|accessdate=28 May 2025}}&lt;/ref&gt;

Во [[Запад (САД)|западниот дел на Соединетите Американски Држав]]&lt;nowiki/&gt;и е забележано дека бумбарот ''[[Bombus occidentalis]]'' [[Крадење нектар|краде нектар]] од цветовите на ''[[Aquilegia coerulea]]''. Тоа го прави така што отвора или користи дупки направени во нектарските потпорки на цветовите, наместо да влегува во нив на вообичаениот начин.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Pyke|first=Graham H.|date=1982|title=Local Geographic Distributions of Bumblebees Near Crested Butte, Colorado: Competition and Community Structure|journal=[[Ecology (journal)|Ecology]]|volume=63|issue=2|pages=555–573|bibcode=1982Ecol...63..555P|doi=10.2307/1938970|issn=0012-9658|jstor=1938970}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
&lt;references /&gt;

== Надворешни врски ==
*{{Commons category-inline|Aquilegia}}
* {{wikispecies|Aquilegia|''Aquilegia''}}

{{таксонска лента}}
[[Категорија:Градинарски растенија]]
[[Категорија:Aquilegia]]
[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]</text>
      <sha1>1jtixrc5k3polfk01tgr0ir5gb3kyv4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651594</id>
      <parentid>5651593</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T12:31:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <comment>/* Надворешни врски */</comment>
      <origin>5651594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47587" sha1="aupa9b9u7jhacs5esxpmpt7qcrdot1r" xml:space="preserve">{{закосен наслов}}{{speciesbox
| name = Aquilegia
| image = Wald-Akelei.JPG
| image_alt = Фотографија од видот ''Aquilegia vulgaris''
| image_caption = ''[[Aquilegia vulgaris]]''
| taxon = Aquilegia
| authority = [[L.]]
| subdivision_ranks = Видови
| subdivision = Приближно 130, видете [[Список на видови Aquilegia|список]]
| subdivision_ref = &lt;ref name = POWO&gt;{{Cite powo | id=325954-2 |title=''Aquilegia'' L.|access-date=23 February 2026}}&lt;/ref&gt;
| type_species = ''[[Aquilegia vulgaris]]''
| type_species_authority = [[L.]]
| synonyms = *''Aquilina'' {{small|Bubani, nom. illeg.}}
| synonyms_ref = &lt;ref name =POWO/&gt;
}}'''''Aquilegia''''' — [[Род (биологија)|род]] на [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] цветни растенија во подсемејството ''[[Thalictroideae]]'' од семејството [[Лутичиња|''Ranunculaceae'']]. Родот вклучува помеѓу 70 и 400 [[Таксон|таксони]] (опишани [[Вид (биологија)|видови]] и [[Подвид|подвидови]]) со природни [[Ареал|ареали]] низ [[Северна полутопка|северната]] [[Северна полутопка|полутопка]]. [[Домороден вид|Домородни]] и [[Доведен вид|доведени видови]] на ''Aquilegia'' постојат на сите континенти освен на [[Антарктик|Антарктикот]]. Познати по нивната висока физичка варијабилност и леснотија на хибридизација, ''Aquilegia'' се популарни градинарски растенија и создале многу култивирани сорти.

Претставниците на родот ''Aquilegia'' се повеќегодишни тревести растенија со исправени и цврсти [[Стебло|стебла]]. [[Лист|Листовите]] се сложени, најчесто двапати или трипати триделни, составени од повеќе лисни делови. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни или собрани во ретки [[Соцветие|соцветија]], најчесто со впечатливи бои. Секој цвет има пет [[Чашкини ливчиња|чашкини]] и пет [[Венечно ливче|венечни ливчиња]]. Венечните ливчиња се карактеристични по тоа што нивниот долен дел е продолжен во шупливи нектарски потпорки, чија должина и облик се разликуваат меѓу видовите. Во Северна Америка, разновидноста во обликот и должината на потпорките е поврзана со приспособувањето кон различни опрашувачи. Кај некои видови и одгледувани сорти потпорките се отсутни или се слабо развиени. Во хортикултурата се одгледуваат и сорти со изменета градба на цветовите, меѓу кои и оние со двојни цветови, кај кои дел од цветните органи се преобразени во дополнителни венечни ливчиња.

''Aquilegia'' биле поврзани со божиците на плодноста во [[Старогрчка религија|античката грчка]] и [[Римска религија|античката римска религија]] и поврзани со христијанските религиозни концепти. Археолошките докази сугерираат дека растенијата ''Aquilegia'' се одгледувале до 3 век од н.е. во [[Британија|римска Британија]] и тие сè уште се популарни во градините низ целиот свет. И покрај тоа што честопати се токсични, ''Aquilegia'' ги користеле луѓето како билни лекови, парфеми и храна. Азиските практичари на народна медицина, [[Американски староседелци|домородните Северноамериканци]] и [[Среден век|средновековните Европејци]] сметале дека делови од растенијата имаат медицинска употреба. Селективното размножување и хибридизација на ''Aquilegia'' се случува со векови, при што генетските размени помеѓу видовите [[Стар Свет|од Стариот]] и [[Нов Свет|Новиот]] [[Нов Свет|Свет]] создаваат дополнителна разновидност.

== Етимологија ==
Грчкиот писател од 1 век од н.е. [[Диоскорид]] го нарекол родот ''Isopyrum'', име кое сега се користи за друг род, ''[[Isopyrum]]''.&lt;ref name=&quot;Nold&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|38}} Во 12 век, игуменијата и полимат [[Хилдегарда Бингенска]] ги нарекувала растенијата ''{{lang|la|[[wikt:aquila|aquila]]}}''{{Цп}}од каде што потекнува името на родот на германски, ''Akelei''. Првата употреба на ''aquilegia'' во однос на родот била во 13 век од страна на [[Алберт Велики|Алберт]] [[Алберт Велики|Велики]]. Во 16 и 17 век, имињата ''Colombina'', ''Aquilina'' и ''Aquileia'' почнале да стапуваат во употреба. Со делото ''[[Species Plantarum|„Species Plantarum“]]'' од 1753 година на шведскиот биолог [[Карл Линеј]], формалното име за родот станало ''Aquilegia'', иако употребата на ''Aquilina'' опстојувала во научната употреба барем до 1901 година.&lt;ref name=&quot;Nardi&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|23}}

Постојат голем број други вообичаени имиња за ''Aquilegia'' на различни јазици.

== Опис ==
[[Податотека:Schwarzviolette_Akelei_(Aquilegia_atrata)_02.jpg|алт=Photograph of flowers of Aquilegia atrata|десно|мини|''Цветови на [[Aquilegia atrata]]'' ]]
''Aquilegia'' е род [[Повеќегодишни растенија|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|тревести]] [[Скриеносеменици|цветни]] растенија од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[лутичиња]]. Претставниците на родот се разновидни по изглед и се разликуваат според големината, обликот и градбата на растението.&lt;ref name=&quot;Nold2&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|29}}&lt;ref name=&quot;FNA&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt; Иако сите видови се повеќегодишни, некои се релативно кратковечни и имаат животен циклус сличен на оној кај [[Двегодишно растение|двегодишните растенија]], додека други можат да живеат и да цветаат од три до шест години.&lt;ref name=&quot;Nold2&quot; /&gt;{{Rp|18}}&lt;ref name=&quot;Ornamental&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Ornamental Plants From Russia And Adjacent States of the Former Soviet Union|last=Shulkina|first=Tatyana|date=2005|publisher=Rostok|isbn=9785946680325|location=[[Saint Petersburg]]|chapter=''Aquilegia'' L.|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=120&amp;taxon_id=102388|via=efloras.org}}&lt;/ref&gt;

По зимскиот период на мирување, растенијата повторно развиваат листови, а потоа настапува релативно краток период на цветање.&lt;ref name=&quot;SouthernLiving&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.southernliving.com/columbine-plants-7570572|title=How To Grow And Care For Columbine Flowers|last=Riccio|first=Peggy|date=25 February 2025|editor-last=Scheppmann|editor-first=Khara|work=[[Southern Living]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250619165223/https://www.southernliving.com/columbine-plants-7570572|archive-date=19 June 2025|accessdate=28 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nold2&quot; /&gt;{{Rp|15–16}} Времето на првото цветање зависи од видот: некои ''Aquilegia'' цветаат уште во првата година по сеидбата, додека други го образуваат првиот цвет дури во втората година.&lt;ref name=&quot;Nold2&quot; /&gt;{{Rp|13}} По цветањето се развиваат плодови со повеќе семиња, кои при созревањето се отвораат и ги ослободуваат семињата. Така растенијата се размножуваат и природно се обновуваат. [[Лист|Листовите]] обично остануваат развиени во текот на летото, а наесен постепено овенуваат и изумираат.&lt;ref name=&quot;SouthernLiving&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;PollinationBiology&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chartier|first=Marion|last2=Kopper|first2=Constantin|last3=Münch|first3=Michael|last4=Carril|first4=Olivia Messinger|last5=Díaz-Infante|first5=Sergio|last6=Lachmayer|first6=Margarita|last7=Ulrich|first7=Silvia|last8=Wilson|first8=Joseph&amp;nbsp;S.|last9=Schönenberger|first9=Jürg|date=January 2025|title=Pollination Biology and Secondary Pollinators in Seven North American ''Aquilegia'' Species|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=20–37|bibcode=2025IJPlS.186...20C|doi=10.1086/733068|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Растенијата од родот Aquilegia се развиваат од тенки, дрвенести подземни стебла (подлоги), кои го сочинуваат повеќегодишниот дел на растението. Секоја година, во текот на вегетацискиот период, од нив израснуваат едно или повеќе надземни стебла, кои по образувањето на плодовите постепено се сушат и изумираат.&lt;ref name=&quot;Nardi2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|143–145}}

Листовите можат да бидат приземни (базални) или стеблени (каулински). Приземните листови се развиваат во основата на растението и најчесто имаат долги, еластични лисни дршки, додека стеблените листови се развиваат по должината на надземното стебло и обично имаат покуси дршки или се приседнати. Листовите се сложени и најчесто се триделни, двојно триделни или тројно триделни. Кај триделните листови лисната плоча е разделена на три ливчиња. Кај двојно триделните листови секоја од трите главни ливчиња е дополнително разделена на три, при што листот има вкупно девет ливчиња. Кај тројно триделните листови оваа поделба се повторува уште еднаш, па листот може да има вкупно 27 ливчиња.&lt;ref name=&quot;FNA2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;

Цветоносните стебла израснуваат од лисните розети во текот на пролетта и летото.&lt;ref name=&quot;RHSA&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/aquilegia|title=''Aquilegia''|work=rhs.org.uk|publisher=[[Royal Horticultural Society]]|accessdate=16 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[Соцветие|Соцветието]] се развива на врвот на надземното стебло и може да биде долго до 30 см. Во зависност од видот, може да содржи од еден до десет цимозни соцветија или поединечни цветови.&lt;ref name=&quot;FNA3&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;

Градбата на цветовите се разликува меѓу видовите во родот, но кај сите тие се развиваат од цветни пупки што во почетокот се свртени надолу.&lt;ref name=&quot;Nold3&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|31}} Цветовите можат да бидат еднобојни или да имаат повеќе бои.&lt;ref name=&quot;RHSA&quot; /&gt; Најчести се сините нијанси, кои се движат од светлосина до виолетова, па дури и речиси црна. Сините цветови се особено застапени кај европските видови, каде што ''[[Aquilegia aurea]]'' е исклучок со своите жолти цветови. Кај северноамериканските видови почести се жолтите и црвените цветови, додека сините и сино-виолетовите се карактеристични главно за видовите што растат на поголема надморска височина.&lt;ref name=&quot;Nold3&quot; /&gt;{{Rp|33}}

[[Околуцветник|Околуцветникот]] на цветовите од родот ''Aquilegia'' обично е составен од пет [[Чашкино ливче|чашкини]] и пет [[Венечно ливче|венечни ливчиња]].&lt;ref name=&quot;PollinationSystems&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt; Чашкините ливчиња се широки и по изглед наликуваат на венечни, додека вистинските венечни ливчиња се составени од два дела: поширок преден дел и издолжена, шуплива нектарска потпорка, која се протега наназад и содржи нектар.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora Iberica|Flora Iberica: Plantas Vasculares de la Península Ibérica e Islas Baleares]]|date=1986|publisher=[[Real Jardín Botánico de Madrid]]|isbn=8400062221|editor-last=Castroviejo|editor-first=S.|volume=1: Lycopodiaceae–Papaveraceae|location=Madrid|language=es|trans-title=Flora Iberica: Vascular Plants of the Iberian Peninsula and Balearic Islands|chapter=''Aquilegia'' L.|access-date=31 May 2025|editor-last2=Laínz|editor-first2=M.|editor-last3=López González|editor-first3=G.|editor-last4=Montserrat|editor-first4=P.|editor-last5=Muñoz Garmendia|editor-first5=F.|editor-last6=Paiva|editor-first6=J.|editor-last7=Villar|editor-first7=L.|chapter-url=https://bibdigital.rjb.csic.es/medias/71/a5/be/6f/71a5be6f-b4bc-432f-9a6a-baa17a5d8ccb/files/Fl_iber1.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531200940/https://bibdigital.rjb.csic.es/medias/71/a5/be/6f/71a5be6f-b4bc-432f-9a6a-baa17a5d8ccb/files/Fl_iber1.pdf|archive-date=31 May 2025}}&lt;/ref&gt;{{Rp|376}}&lt;ref name=&quot;Nold4&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|31}} Нектарските потпорки им даваат на цветовите карактеристичен изглед и служат за привлекување опрашувачи.&lt;ref name=&quot;Problem&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Rodale's Flower Garden Problem Solver|last=Ball|first=Jeff|last2=Ball|first2=Liz|date=1990|publisher=[[Rodale Press]]|isbn=0878578684|location=[[Emmaus, Pennsylvania|Emmaus, PA]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|147}}

Обликот на потпорките се разликува меѓу видовите. Кај некои тие се кукасто или роговидно свиткани, додека кај други се прави или извртени.&lt;ref name=&quot;Nold4&quot; /&gt;{{Rp|31, 38}}&lt;ref name=&quot;CE&quot;&gt;{{Наведена енциклопедија|location=[[Toronto]]|access-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; Кај одредени видови, како што е ''[[Aquilegia ecalcarata]]'', нектарските потпорки природно отсуствуваат.&lt;ref name=&quot;Nold4&quot; /&gt;{{Rp|82}} Отсуството на потпорки може да се појави и кај поединечни растенија или популации на видови кај кои тие вообичаено се развиени, како наследна особина поврзана со рецесивен ген.&lt;ref name=&quot;Nold4&quot; /&gt;{{Rp|31}}&lt;ref name=&quot;FNA4&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Weber&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Colorado Flora: Western Slope|last=Weber|first=William A.|date=1987|publisher=[[University Press of Colorado|Colorado Associated University Press]]|isbn=0870811673|location=[[Boulder, Colorado|Boulder]], [[Colorado|CO]]|page=295|lccn=87-70012|author-link=William Alfred Weber}}&lt;/ref&gt;

Цветовите на растенијата од родот Aquilegia се двополови, односно имаат и машки и женски цветни органи. Тие можат да се размножуваат преку самоопрашување, кое се одвива на два начина: со автогамија, кога поленот од прашниците паѓа на жигот на истиот цвет, и со геитоногамија, кога поленот се пренесува од еден цвет на друг цвет на истото растение. Кај геитоногамијата пренесувањето на поленот обично го вршат опрашувачи.&lt;ref name=&quot;PollinationSystems2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Автогамијата е забележана како главен начин на [[оплодување]] кај видот ''[[Aquilegia paui]]''.&lt;ref name=&quot;Shift&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Martinell|first=M. Carmen|last2=Rovira|first2=Ana|last3=Blanché|first3=Cèsar|last4=Bosch|first4=Maria|date=August 2011|title=Shift Towards Autogamy in the Extremely Narrow Endemic ''Aquilegia paui'' and Comparison with Its Widespread Close Relative ''A. vulgaris'' (Ranunculaceae)|journal=[[Plant Systematics and Evolution]]|volume=295|pages=72–83|bibcode=2011PSyEv.295...73M|doi=10.1007/s00606-011-0463-x|jstor=43558220}}&lt;/ref&gt; Кај ''[[Aquilegia formosa]]'' и ''[[Aquilegia eximia]]'' може да се појави дихогамија, односно временско раздвојување на созревањето на машките и женските цветни органи, со што се намалува можноста за самоопрашување. Кај претставниците на родот се јавува и вкрстено опрашување ([[ксеногамија]]), при кое опрашувачите го пренесуваат [[Полен|поленот]] од еден цвет на жигот на друг цвет на различно растение.&lt;ref name=&quot;PollinationBiology2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chartier|first=Marion|last2=Kopper|first2=Constantin|last3=Münch|first3=Michael|last4=Carril|first4=Olivia Messinger|last5=Díaz-Infante|first5=Sergio|last6=Lachmayer|first6=Margarita|last7=Ulrich|first7=Silvia|last8=Wilson|first8=Joseph&amp;nbsp;S.|last9=Schönenberger|first9=Jürg|date=January 2025|title=Pollination Biology and Secondary Pollinators in Seven North American ''Aquilegia'' Species|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=20–37|bibcode=2025IJPlS.186...20C|doi=10.1086/733068|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Машките и женските репродуктивни органи на цветовите од родот ''Aquilegia'' се составени од [[Прашник|прашници]] и [[Толчник (ботаника)|гинецеум]]. Прашниците се распоредени во спирала околу гинецеумот, а нивниот вкупен број се разликува меѓу видовите.&lt;ref name=&quot;PollinationSystems3&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt; Родот ''Aquilegia'' се одликува со спирален распоред на прашниците и со гинецеум составен од споени плодни листови (карпели), што претставува особеност во рамките на семејството ''Ranunculaceae''.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Floral Diagrams: An Aid to Understanding Flower Morphology and Evolution|last=Ronse De Craene|first=Louis P.|date=2022|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=9781108825733|edition=2nd|location=[[Cambridge]]|page=160|doi=10.1017/9781108919074|lccn=2021050296}}&lt;/ref&gt;

Меѓу прашниците и гинецеумот се наоѓаат стерилни прашници (стаминодии), кои имаат лушпест изглед.&lt;ref name=&quot;FNA5&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt; Цветовите се протандрични, односно машките цветни органи созреваат пред женските. Прашниците го ослободуваат поленот пред жиговите да станат приемчиви за него.&lt;ref name=&quot;Nold5&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|27}}

Во текот на цветањето ([[Антеза|антезата]]), цветовите минуваат низ три развојни фази. Во предмашката фаза околуцветникот е отворен, но прашниците сè уште не се отвориле и не го ослободуваат поленот. Во машката фаза прашниците се отвораат и го ослободуваат поленот. Во постмашката фаза прашниците овенуваат, додека околуцветникот останува отворен.&lt;ref name=&quot;PollinationBiology3&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chartier|first=Marion|last2=Kopper|first2=Constantin|last3=Münch|first3=Michael|last4=Carril|first4=Olivia Messinger|last5=Díaz-Infante|first5=Sergio|last6=Lachmayer|first6=Margarita|last7=Ulrich|first7=Silvia|last8=Wilson|first8=Joseph&amp;nbsp;S.|last9=Schönenberger|first9=Jürg|date=January 2025|title=Pollination Biology and Secondary Pollinators in Seven North American ''Aquilegia'' Species|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=20–37|bibcode=2025IJPlS.186...20C|doi=10.1086/733068|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Плодот кај растенијата од родот ''Aquilegia'' е збирен плод составен од неколку фоликули. Секој фоликул се отвора по должината на еден шев и завршува со свиткан врв, наречен клун.&lt;ref name=&quot;Nold6&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt; Семето е црно, мазно и бубреговидно.&lt;ref name=&quot;FNA6&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;

Во моментот на расејувањето, семињата обично се во состојба на мирување.&lt;ref name=&quot;Dormacy&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Zhang|first=Keliang|last2=Ji|first2=Yusong|last3=Fu|first3=Guixian|last4=Yao|first4=Linjun|last5=Liu|first5=Huina|last6=Tao|first6=Jun|last7=Walck|first7=Jeffrey&amp;nbsp;L.|date=July 2021|title=Dormancy Cycles in ''Aquilegia oxysepala'' Trautv. et Mey. (Ranunculaceae), A Species with Non-Deep Simple Morphophysiological Dormancy|journal=[[Plant and Soil]]|volume=464|pages=223–235|bibcode=2021PlSoi.464..223Z|doi=10.1007/s11104-021-04951-8|issn=0032-079X}}&lt;/ref&gt; Тие можат да ја задржат ’ртливоста подолго време во споредба со семињата на многу други претставници на семејството Ranunculaceae, иако посвежите семиња обично ’ртат побрзо.&lt;ref name=&quot;Nold6&quot; /&gt;{{Rp|23}} На пример, семето на Aquilegia formosa, чувано во ладилник, ја задржало ’ртливоста најмалку три години.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nrcs.usda.gov/plantmaterials/orpmcmt9921.pdf|title=Protocol Information: ''Aquilegia formosa'' Fisch. ex DC.|date=2009|publisher=Corvallis Plant Materials Center, [[United States Department of Agriculture]]|location=[[Corvallis, Oregon|Corvallis, OR]]|accessdate=11 August 2025}}&lt;/ref&gt;

Ртењето првенствено зависи од температурата. На семињата обично им е потребен повеќемесечен период на повисоки летни температури, проследен со изложување на ниски зимски температури во траење од неколку недели до неколку месеци. Овој период на студ ги прекинува физиолошките механизми што го одржуваат семето во мирување, по што ртењето започнува со затоплувањето во пролет. На тој начин се спречува предвременото ’ртење во услови неповолни за преживување на младите растенија.&lt;ref name=&quot;Dormacy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Sowing&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Porceddu|first=M.|last2=Mattana|first2=E.|last3=Pritchard|first3=H.&amp;nbsp;W.|last4=Bacchetta|first4=G.|date=2017|title=Dissecting Seed Dormancy and Germination in ''Aquilegia barbaricina'', Through Thermal Kinetics of Embryo Growth|journal=[[Plant Biology (journal)|Plant Biology]]|volume=19|pages=983–993|bibcode=2017PlBio..19..983P|doi=10.1111/plb.12610|pmid=28762612|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

Основниот [[Плоидност|број на хромозоми]] кај претставниците на родот ''Aquilegia'' е 2''n'' = 14, односно имаат седум пара хромозоми.&lt;ref name=&quot;FNA7&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|date=October 1964|title=Documented Chromosome Numbers of Plants|journal=[[Madroño (journal)|Madroño]]|volume=17|pages=266–268|jstor=41423164}}&lt;/ref&gt; Сепак, кај поединечни растенија се забележани и отстапувања од овој број. Кај некои единки се присутни и дополнителни [[Б-хромозоми]], кои можат да влијаат врз нивните [[Фенотип|фенотипски]] особини и плодноста.&lt;ref name=&quot;Nardi3&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|183–185}}

== Фитохемија ==
[[File:Aquilegia_vulgaris_MHNT.BOT.2009.13.42.jpg|алт=|мини|Пплодови и семиња од видот ''[[Aquilegia vulgaris]]''. Човечката консумација на семе и корења од колумбина може да внесе токсини кои го нарушуваат здравјето на срцето.]]
Кај некои видови од родот ''Aquilegia'', како што е ''[[Aquilegia vulgaris]]'', се присутни цијанофори — клетки што создаваат сина пигментација. Кај овие видови се забележани [[Гликозид|цијаногени гликозиди]], меѓу кои [[дурин]] и триглохинин. Овие соединенија обично имаат горчлив вкус и можат да бидат токсични за луѓето и животните.[1]

Голтањето на околу 20 грама свежи листови од ''Aquilegia vulgaris'' може да предизвика сериозно труење, со симптоми како што се конвулзии, отежнато дишење и срцева слабост. Забележан е и случај на дете кај кое по консумирање на 12 цветови од овој вид се појавиле слабост на екстремитетите, [[цијаноза]], поспаност и [[миоза]] (стеснување на зениците). Симптомите се повлекле во текот на три часа.&lt;ref name=&quot;Toxicity&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Natural Poisons and Venoms: Plant Toxins: Polyketides, Phenylpropanoids and Further Compounds|last=Teuscher|first=Eberhard|last2=Lindequist|first2=Ulrike|date=2024|publisher=[[De Gruyter]]|isbn=9783110728538|series=De Gruyter STEM|location=Berlin; [[Boston]]|pages=300–326|doi=10.1515/9783110728538}}&lt;/ref&gt; Зрелите семиња и корените исто така содржат токсични соединенија, чие внесување може да има штетно влијание врз срцето.&lt;ref name=&quot;FSAF&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/wildflowers/plant-of-the-week/Aquilegia-flavescens.shtml|title=Plant of the Week: Yellow Columbine (''Aquilegia flavescens'')|last=Delmatier|first=Charmaine|date=2014|work=fs.usda.gov|publisher=[[United States Forest Service]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531200942/https://www.fs.usda.gov/wildflowers/plant-of-the-week/Aquilegia-flavescens.shtml|archive-date=31 May 2025|accessdate=18 May 2025}}&lt;/ref&gt;

Кај ''Aquilegia vulgaris'' е забележано присуство на изоцитизозид, [[Флавоноид|флавоноидно]] соединение со антибактериски својства.&lt;ref name=&quot;Antibacterial&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Sulaiman|first=Mazdida|last2=Ebehairy|first2=Layane|last3=Nissapatorn|first3=Veeranoot|last4=Rahmatullah|first4=Mohammed|last5=Villegas|first5=Jhonnel|last6=Dupa|first6=Helina Jean|last7=Verzosa|first7=Ricksterlie&amp;nbsp;C.|last8=Dolma|first8=Karma&amp;nbsp;G.|last9=Shabaz|first9=Muhamad|date=11 October 2024|title=Antibacterial phenolic compounds from the flowering plants of Asia and the Pacific: coming to the light|journal=[[Pharmaceutical Biology]]|volume=62|pages=713–766|doi=10.1080/13880209.2024.2407530|pmc=11486068|pmid=39392281|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Полифенолите, особено флавоноидите, се главните состојки на хидроетанолниот екстракт од ''[[Aquilegia oxysepala]]'', добиен со употреба на мешавина од вода и етанол како растворувач. Овие соединенија имаат [[Антиоксиданс|антиоксидантно]] дејство. Истражувањата покажале дека екстрактот од ''A. oxysepala'' има изразена способност за неутрализирање на DPPH, супероксидните анјони и хидроксилните радикали, но послабо дејствува врз [[Водород пероксид|водородниот пероксид]]. Сепак, [[Хемија на аскорбинска киселина|аскорбинската киселина]] покажува посилно антиоксидантно дејство од екстрактот.&lt;ref name=&quot;AOExtract&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Yu|first=Yan|last2=Yi|first2=Zhi-Biao|last3=Liang|first3=Yi-Zeng|date=August 2009|title=Evaluation of Antioxidant Activities of ''Aquilegia oxysepala'' Hydroethanolic Extract|journal=[[Journal of Food Biochemistry]]|volume=33|pages=500–505|doi=10.1111/j.1745-4514.2009.00233.x|issn=0145-8884}}&lt;/ref&gt;

Кај цветните растенија, [[Фенилпропаноид|фенилпропаноидите]] можат да имаат заштитна улога од [[Ултравиолетово зрачење|ултравиолетовото (UV) зрачење]], а истовремено да учествуваат во создавањето сигнали што ги привлекуваат опрашувачите. Во една студија на цветовите на ''[[Aquilegia formosa]]'' било утврдено дека венечните и чашкините ливчиња содржат подеднакви количества фенилпропаноиди што ја апсорбираат ултравиолетовата светлина.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Narbona|first=Eduardo|last2=Del&amp;nbsp;Valle|first2=Jose&amp;nbsp;C.|last3=Whittall|first3=Justen&amp;nbsp;B.|last4=Buide|first4=M.&amp;nbsp;Luisa|last5=Pulgar|first5=Iñigo|last6=Gutierrez Camargo|first6=Maria Gabriela|last7=Cerdeira Morellato|first7=Leonor Patricia|last8=Rodríguez-Castañeda|first8=Nancy|last9=Rossi|first9=Victor|date=7 May 2025|title=Transcontinental patterns in floral pigment abundance among animal-pollinated species|journal=[[Scientific Reports]]|volume=15|page=15927|bibcode=2025NatSR..1515927N|doi=10.1038/s41598-025-94709-4|pmc=12059069|pmid=40335586|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

== Екологија ==
[[File:Effect_of_leaf_miners_on_Aquilegia_canadensis_(cropped).jpg|алт=Photograph of leaf miner trails on Aquilegia canadensis leaf|десно|мини|Лисните рудари можат да остават траги каде што го изеделе внатрешното ткиво на листовите од ''Aquilegia''.]]
И покрај токсичноста на растенијата од родот ''Aquilegia'' и отсуството на познати причини што би ги поттикнувале луѓето да ги консумираат,&lt;ref name=&quot;Toxicity2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Natural Poisons and Venoms: Plant Toxins: Polyketides, Phenylpropanoids and Further Compounds|last=Teuscher|first=Eberhard|last2=Lindequist|first2=Ulrike|date=2024|publisher=[[De Gruyter]]|isbn=9783110728538|series=De Gruyter STEM|location=Berlin; [[Boston]]|pages=300–326|doi=10.1515/9783110728538}}&lt;/ref&gt; нивните плодови и листови понекогаш служат како храна за животните. Иако консумирањето на овие растенија од страна на цицачите не е дел од нивниот репродуктивен циклус, забележани се случаи на такво однесување. На пример, во една студија за загрозениот вид ''[[Aquilegia paui]]'' е наведено дека, според непосредни набљудувања, козите уништиле околу 30 % од плодовите.&lt;ref name=&quot;Shift2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Martinell|first=M. Carmen|last2=Rovira|first2=Ana|last3=Blanché|first3=Cèsar|last4=Bosch|first4=Maria|date=August 2011|title=Shift Towards Autogamy in the Extremely Narrow Endemic ''Aquilegia paui'' and Comparison with Its Widespread Close Relative ''A. vulgaris'' (Ranunculaceae)|journal=[[Plant Systematics and Evolution]]|volume=295|pages=72–83|bibcode=2011PSyEv.295...73M|doi=10.1007/s00606-011-0463-x|jstor=43558220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Conservation&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Martinell|first=M. Carmen|last2=López-Pujol|first2=Jordi|last3=Blanché|first3=Cèsar|last4=Molero|first4=Julián|last5=Sàez|first5=Llorenç|date=2011|title=Conservation Assessment of ''Aquilegia paui'' (Ranunculaceae): A Case Study of an Extremely Narrow Endemic|url=https://www.cambridge.org/core/journals/oryx/article/conservation-assessment-of-aquilegia-paui-ranunculaceae-a-case-study-of-an-extremely-narrow-endemic/9E66060BEEABA24D662CDB23D2DEE239|journal=[[Oryx (journal)|Oryx]]|volume=45|pages=187–190|doi=10.1017/S0030605310001754|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427225231/https://www.cambridge.org/core/journals/oryx/article/conservation-assessment-of-aquilegia-paui-ranunculaceae-a-case-study-of-an-extremely-narrow-endemic/9E66060BEEABA24D662CDB23D2DEE239|archive-date=27 April 2025|access-date=16 May 2025|via=[[Cambridge University Press]]|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

Во [[Северисток (САД)|североисточниот дел на Соединетите Американски Држави]] и во [[источна Канада]], ''[[Aquilegia canadensis]]'' служи како растение домаќин за пеперутката ''[[Erynnis lucilius]]''. Пеперутките ги полагаат јајцата на долната страна од листовите на аквилегијата во два периода: од април до јуни и од јули до септември. Гасениците што се изведуваат од јајцата положени во вториот период ја презимуваат во растителниот отпад околу растението.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/wildflowers/pollinators/pollinator-of-the-month/columbine-duskywing.shtml|title=Pollinator of the Month: Columbine Duskywing (''Erynnis lucilius'')|last=Simpson|first=Melissa|work=fs.usda.gov|publisher=[[United States Forest Service]]|accessdate=28 May 2025}}&lt;/ref&gt;

Во [[Запад (САД)|западниот дел на Соединетите Американски Држав]]&lt;nowiki/&gt;и е забележано дека бумбарот ''[[Bombus occidentalis]]'' [[Крадење нектар|краде нектар]] од цветовите на ''[[Aquilegia coerulea]]''. Тоа го прави така што отвора или користи дупки направени во нектарските потпорки на цветовите, наместо да влегува во нив на вообичаениот начин.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Pyke|first=Graham H.|date=1982|title=Local Geographic Distributions of Bumblebees Near Crested Butte, Colorado: Competition and Community Structure|journal=[[Ecology (journal)|Ecology]]|volume=63|issue=2|pages=555–573|bibcode=1982Ecol...63..555P|doi=10.2307/1938970|issn=0012-9658|jstor=1938970}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
&lt;references /&gt;

== Надворешни врски ==
*{{Commons|Aquilegia}}
* {{wikispecies|Aquilegia|''Aquilegia''}}

{{таксонска лента}}
[[Категорија:Градинарски растенија]]
[[Категорија:Aquilegia]]
[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]</text>
      <sha1>aupa9b9u7jhacs5esxpmpt7qcrdot1r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651601</id>
      <parentid>5651594</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:35:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>/* Наводи */</comment>
      <origin>5651601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47591" sha1="8udtfwlyrfnqeprwseh4u2057ozrduc" xml:space="preserve">{{закосен наслов}}{{speciesbox
| name = Aquilegia
| image = Wald-Akelei.JPG
| image_alt = Фотографија од видот ''Aquilegia vulgaris''
| image_caption = ''[[Aquilegia vulgaris]]''
| taxon = Aquilegia
| authority = [[L.]]
| subdivision_ranks = Видови
| subdivision = Приближно 130, видете [[Список на видови Aquilegia|список]]
| subdivision_ref = &lt;ref name = POWO&gt;{{Cite powo | id=325954-2 |title=''Aquilegia'' L.|access-date=23 February 2026}}&lt;/ref&gt;
| type_species = ''[[Aquilegia vulgaris]]''
| type_species_authority = [[L.]]
| synonyms = *''Aquilina'' {{small|Bubani, nom. illeg.}}
| synonyms_ref = &lt;ref name =POWO/&gt;
}}'''''Aquilegia''''' — [[Род (биологија)|род]] на [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] цветни растенија во подсемејството ''[[Thalictroideae]]'' од семејството [[Лутичиња|''Ranunculaceae'']]. Родот вклучува помеѓу 70 и 400 [[Таксон|таксони]] (опишани [[Вид (биологија)|видови]] и [[Подвид|подвидови]]) со природни [[Ареал|ареали]] низ [[Северна полутопка|северната]] [[Северна полутопка|полутопка]]. [[Домороден вид|Домородни]] и [[Доведен вид|доведени видови]] на ''Aquilegia'' постојат на сите континенти освен на [[Антарктик|Антарктикот]]. Познати по нивната висока физичка варијабилност и леснотија на хибридизација, ''Aquilegia'' се популарни градинарски растенија и создале многу култивирани сорти.

Претставниците на родот ''Aquilegia'' се повеќегодишни тревести растенија со исправени и цврсти [[Стебло|стебла]]. [[Лист|Листовите]] се сложени, најчесто двапати или трипати триделни, составени од повеќе лисни делови. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни или собрани во ретки [[Соцветие|соцветија]], најчесто со впечатливи бои. Секој цвет има пет [[Чашкини ливчиња|чашкини]] и пет [[Венечно ливче|венечни ливчиња]]. Венечните ливчиња се карактеристични по тоа што нивниот долен дел е продолжен во шупливи нектарски потпорки, чија должина и облик се разликуваат меѓу видовите. Во Северна Америка, разновидноста во обликот и должината на потпорките е поврзана со приспособувањето кон различни опрашувачи. Кај некои видови и одгледувани сорти потпорките се отсутни или се слабо развиени. Во хортикултурата се одгледуваат и сорти со изменета градба на цветовите, меѓу кои и оние со двојни цветови, кај кои дел од цветните органи се преобразени во дополнителни венечни ливчиња.

''Aquilegia'' биле поврзани со божиците на плодноста во [[Старогрчка религија|античката грчка]] и [[Римска религија|античката римска религија]] и поврзани со христијанските религиозни концепти. Археолошките докази сугерираат дека растенијата ''Aquilegia'' се одгледувале до 3 век од н.е. во [[Британија|римска Британија]] и тие сè уште се популарни во градините низ целиот свет. И покрај тоа што честопати се токсични, ''Aquilegia'' ги користеле луѓето како билни лекови, парфеми и храна. Азиските практичари на народна медицина, [[Американски староседелци|домородните Северноамериканци]] и [[Среден век|средновековните Европејци]] сметале дека делови од растенијата имаат медицинска употреба. Селективното размножување и хибридизација на ''Aquilegia'' се случува со векови, при што генетските размени помеѓу видовите [[Стар Свет|од Стариот]] и [[Нов Свет|Новиот]] [[Нов Свет|Свет]] создаваат дополнителна разновидност.

== Етимологија ==
Грчкиот писател од 1 век од н.е. [[Диоскорид]] го нарекол родот ''Isopyrum'', име кое сега се користи за друг род, ''[[Isopyrum]]''.&lt;ref name=&quot;Nold&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|38}} Во 12 век, игуменијата и полимат [[Хилдегарда Бингенска]] ги нарекувала растенијата ''{{lang|la|[[wikt:aquila|aquila]]}}''{{Цп}}од каде што потекнува името на родот на германски, ''Akelei''. Првата употреба на ''aquilegia'' во однос на родот била во 13 век од страна на [[Алберт Велики|Алберт]] [[Алберт Велики|Велики]]. Во 16 и 17 век, имињата ''Colombina'', ''Aquilina'' и ''Aquileia'' почнале да стапуваат во употреба. Со делото ''[[Species Plantarum|„Species Plantarum“]]'' од 1753 година на шведскиот биолог [[Карл Линеј]], формалното име за родот станало ''Aquilegia'', иако употребата на ''Aquilina'' опстојувала во научната употреба барем до 1901 година.&lt;ref name=&quot;Nardi&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|23}}

Постојат голем број други вообичаени имиња за ''Aquilegia'' на различни јазици.

== Опис ==
[[Податотека:Schwarzviolette_Akelei_(Aquilegia_atrata)_02.jpg|алт=Photograph of flowers of Aquilegia atrata|десно|мини|''Цветови на [[Aquilegia atrata]]'' ]]
''Aquilegia'' е род [[Повеќегодишни растенија|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|тревести]] [[Скриеносеменици|цветни]] растенија од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[лутичиња]]. Претставниците на родот се разновидни по изглед и се разликуваат според големината, обликот и градбата на растението.&lt;ref name=&quot;Nold2&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|29}}&lt;ref name=&quot;FNA&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt; Иако сите видови се повеќегодишни, некои се релативно кратковечни и имаат животен циклус сличен на оној кај [[Двегодишно растение|двегодишните растенија]], додека други можат да живеат и да цветаат од три до шест години.&lt;ref name=&quot;Nold2&quot; /&gt;{{Rp|18}}&lt;ref name=&quot;Ornamental&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Ornamental Plants From Russia And Adjacent States of the Former Soviet Union|last=Shulkina|first=Tatyana|date=2005|publisher=Rostok|isbn=9785946680325|location=[[Saint Petersburg]]|chapter=''Aquilegia'' L.|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=120&amp;taxon_id=102388|via=efloras.org}}&lt;/ref&gt;

По зимскиот период на мирување, растенијата повторно развиваат листови, а потоа настапува релативно краток период на цветање.&lt;ref name=&quot;SouthernLiving&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.southernliving.com/columbine-plants-7570572|title=How To Grow And Care For Columbine Flowers|last=Riccio|first=Peggy|date=25 February 2025|editor-last=Scheppmann|editor-first=Khara|work=[[Southern Living]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250619165223/https://www.southernliving.com/columbine-plants-7570572|archive-date=19 June 2025|accessdate=28 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nold2&quot; /&gt;{{Rp|15–16}} Времето на првото цветање зависи од видот: некои ''Aquilegia'' цветаат уште во првата година по сеидбата, додека други го образуваат првиот цвет дури во втората година.&lt;ref name=&quot;Nold2&quot; /&gt;{{Rp|13}} По цветањето се развиваат плодови со повеќе семиња, кои при созревањето се отвораат и ги ослободуваат семињата. Така растенијата се размножуваат и природно се обновуваат. [[Лист|Листовите]] обично остануваат развиени во текот на летото, а наесен постепено овенуваат и изумираат.&lt;ref name=&quot;SouthernLiving&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;PollinationBiology&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chartier|first=Marion|last2=Kopper|first2=Constantin|last3=Münch|first3=Michael|last4=Carril|first4=Olivia Messinger|last5=Díaz-Infante|first5=Sergio|last6=Lachmayer|first6=Margarita|last7=Ulrich|first7=Silvia|last8=Wilson|first8=Joseph&amp;nbsp;S.|last9=Schönenberger|first9=Jürg|date=January 2025|title=Pollination Biology and Secondary Pollinators in Seven North American ''Aquilegia'' Species|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=20–37|bibcode=2025IJPlS.186...20C|doi=10.1086/733068|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Растенијата од родот Aquilegia се развиваат од тенки, дрвенести подземни стебла (подлоги), кои го сочинуваат повеќегодишниот дел на растението. Секоја година, во текот на вегетацискиот период, од нив израснуваат едно или повеќе надземни стебла, кои по образувањето на плодовите постепено се сушат и изумираат.&lt;ref name=&quot;Nardi2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|143–145}}

Листовите можат да бидат приземни (базални) или стеблени (каулински). Приземните листови се развиваат во основата на растението и најчесто имаат долги, еластични лисни дршки, додека стеблените листови се развиваат по должината на надземното стебло и обично имаат покуси дршки или се приседнати. Листовите се сложени и најчесто се триделни, двојно триделни или тројно триделни. Кај триделните листови лисната плоча е разделена на три ливчиња. Кај двојно триделните листови секоја од трите главни ливчиња е дополнително разделена на три, при што листот има вкупно девет ливчиња. Кај тројно триделните листови оваа поделба се повторува уште еднаш, па листот може да има вкупно 27 ливчиња.&lt;ref name=&quot;FNA2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;

Цветоносните стебла израснуваат од лисните розети во текот на пролетта и летото.&lt;ref name=&quot;RHSA&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/aquilegia|title=''Aquilegia''|work=rhs.org.uk|publisher=[[Royal Horticultural Society]]|accessdate=16 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[Соцветие|Соцветието]] се развива на врвот на надземното стебло и може да биде долго до 30 см. Во зависност од видот, може да содржи од еден до десет цимозни соцветија или поединечни цветови.&lt;ref name=&quot;FNA3&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;

Градбата на цветовите се разликува меѓу видовите во родот, но кај сите тие се развиваат од цветни пупки што во почетокот се свртени надолу.&lt;ref name=&quot;Nold3&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|31}} Цветовите можат да бидат еднобојни или да имаат повеќе бои.&lt;ref name=&quot;RHSA&quot; /&gt; Најчести се сините нијанси, кои се движат од светлосина до виолетова, па дури и речиси црна. Сините цветови се особено застапени кај европските видови, каде што ''[[Aquilegia aurea]]'' е исклучок со своите жолти цветови. Кај северноамериканските видови почести се жолтите и црвените цветови, додека сините и сино-виолетовите се карактеристични главно за видовите што растат на поголема надморска височина.&lt;ref name=&quot;Nold3&quot; /&gt;{{Rp|33}}

[[Околуцветник|Околуцветникот]] на цветовите од родот ''Aquilegia'' обично е составен од пет [[Чашкино ливче|чашкини]] и пет [[Венечно ливче|венечни ливчиња]].&lt;ref name=&quot;PollinationSystems&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt; Чашкините ливчиња се широки и по изглед наликуваат на венечни, додека вистинските венечни ливчиња се составени од два дела: поширок преден дел и издолжена, шуплива нектарска потпорка, која се протега наназад и содржи нектар.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora Iberica|Flora Iberica: Plantas Vasculares de la Península Ibérica e Islas Baleares]]|date=1986|publisher=[[Real Jardín Botánico de Madrid]]|isbn=8400062221|editor-last=Castroviejo|editor-first=S.|volume=1: Lycopodiaceae–Papaveraceae|location=Madrid|language=es|trans-title=Flora Iberica: Vascular Plants of the Iberian Peninsula and Balearic Islands|chapter=''Aquilegia'' L.|access-date=31 May 2025|editor-last2=Laínz|editor-first2=M.|editor-last3=López González|editor-first3=G.|editor-last4=Montserrat|editor-first4=P.|editor-last5=Muñoz Garmendia|editor-first5=F.|editor-last6=Paiva|editor-first6=J.|editor-last7=Villar|editor-first7=L.|chapter-url=https://bibdigital.rjb.csic.es/medias/71/a5/be/6f/71a5be6f-b4bc-432f-9a6a-baa17a5d8ccb/files/Fl_iber1.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531200940/https://bibdigital.rjb.csic.es/medias/71/a5/be/6f/71a5be6f-b4bc-432f-9a6a-baa17a5d8ccb/files/Fl_iber1.pdf|archive-date=31 May 2025}}&lt;/ref&gt;{{Rp|376}}&lt;ref name=&quot;Nold4&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|31}} Нектарските потпорки им даваат на цветовите карактеристичен изглед и служат за привлекување опрашувачи.&lt;ref name=&quot;Problem&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Rodale's Flower Garden Problem Solver|last=Ball|first=Jeff|last2=Ball|first2=Liz|date=1990|publisher=[[Rodale Press]]|isbn=0878578684|location=[[Emmaus, Pennsylvania|Emmaus, PA]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|147}}

Обликот на потпорките се разликува меѓу видовите. Кај некои тие се кукасто или роговидно свиткани, додека кај други се прави или извртени.&lt;ref name=&quot;Nold4&quot; /&gt;{{Rp|31, 38}}&lt;ref name=&quot;CE&quot;&gt;{{Наведена енциклопедија|location=[[Toronto]]|access-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; Кај одредени видови, како што е ''[[Aquilegia ecalcarata]]'', нектарските потпорки природно отсуствуваат.&lt;ref name=&quot;Nold4&quot; /&gt;{{Rp|82}} Отсуството на потпорки може да се појави и кај поединечни растенија или популации на видови кај кои тие вообичаено се развиени, како наследна особина поврзана со рецесивен ген.&lt;ref name=&quot;Nold4&quot; /&gt;{{Rp|31}}&lt;ref name=&quot;FNA4&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Weber&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Colorado Flora: Western Slope|last=Weber|first=William A.|date=1987|publisher=[[University Press of Colorado|Colorado Associated University Press]]|isbn=0870811673|location=[[Boulder, Colorado|Boulder]], [[Colorado|CO]]|page=295|lccn=87-70012|author-link=William Alfred Weber}}&lt;/ref&gt;

Цветовите на растенијата од родот Aquilegia се двополови, односно имаат и машки и женски цветни органи. Тие можат да се размножуваат преку самоопрашување, кое се одвива на два начина: со автогамија, кога поленот од прашниците паѓа на жигот на истиот цвет, и со геитоногамија, кога поленот се пренесува од еден цвет на друг цвет на истото растение. Кај геитоногамијата пренесувањето на поленот обично го вршат опрашувачи.&lt;ref name=&quot;PollinationSystems2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Автогамијата е забележана како главен начин на [[оплодување]] кај видот ''[[Aquilegia paui]]''.&lt;ref name=&quot;Shift&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Martinell|first=M. Carmen|last2=Rovira|first2=Ana|last3=Blanché|first3=Cèsar|last4=Bosch|first4=Maria|date=August 2011|title=Shift Towards Autogamy in the Extremely Narrow Endemic ''Aquilegia paui'' and Comparison with Its Widespread Close Relative ''A. vulgaris'' (Ranunculaceae)|journal=[[Plant Systematics and Evolution]]|volume=295|pages=72–83|bibcode=2011PSyEv.295...73M|doi=10.1007/s00606-011-0463-x|jstor=43558220}}&lt;/ref&gt; Кај ''[[Aquilegia formosa]]'' и ''[[Aquilegia eximia]]'' може да се појави дихогамија, односно временско раздвојување на созревањето на машките и женските цветни органи, со што се намалува можноста за самоопрашување. Кај претставниците на родот се јавува и вкрстено опрашување ([[ксеногамија]]), при кое опрашувачите го пренесуваат [[Полен|поленот]] од еден цвет на жигот на друг цвет на различно растение.&lt;ref name=&quot;PollinationBiology2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chartier|first=Marion|last2=Kopper|first2=Constantin|last3=Münch|first3=Michael|last4=Carril|first4=Olivia Messinger|last5=Díaz-Infante|first5=Sergio|last6=Lachmayer|first6=Margarita|last7=Ulrich|first7=Silvia|last8=Wilson|first8=Joseph&amp;nbsp;S.|last9=Schönenberger|first9=Jürg|date=January 2025|title=Pollination Biology and Secondary Pollinators in Seven North American ''Aquilegia'' Species|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=20–37|bibcode=2025IJPlS.186...20C|doi=10.1086/733068|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Машките и женските репродуктивни органи на цветовите од родот ''Aquilegia'' се составени од [[Прашник|прашници]] и [[Толчник (ботаника)|гинецеум]]. Прашниците се распоредени во спирала околу гинецеумот, а нивниот вкупен број се разликува меѓу видовите.&lt;ref name=&quot;PollinationSystems3&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt; Родот ''Aquilegia'' се одликува со спирален распоред на прашниците и со гинецеум составен од споени плодни листови (карпели), што претставува особеност во рамките на семејството ''Ranunculaceae''.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Floral Diagrams: An Aid to Understanding Flower Morphology and Evolution|last=Ronse De Craene|first=Louis P.|date=2022|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=9781108825733|edition=2nd|location=[[Cambridge]]|page=160|doi=10.1017/9781108919074|lccn=2021050296}}&lt;/ref&gt;

Меѓу прашниците и гинецеумот се наоѓаат стерилни прашници (стаминодии), кои имаат лушпест изглед.&lt;ref name=&quot;FNA5&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt; Цветовите се протандрични, односно машките цветни органи созреваат пред женските. Прашниците го ослободуваат поленот пред жиговите да станат приемчиви за него.&lt;ref name=&quot;Nold5&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|27}}

Во текот на цветањето ([[Антеза|антезата]]), цветовите минуваат низ три развојни фази. Во предмашката фаза околуцветникот е отворен, но прашниците сè уште не се отвориле и не го ослободуваат поленот. Во машката фаза прашниците се отвораат и го ослободуваат поленот. Во постмашката фаза прашниците овенуваат, додека околуцветникот останува отворен.&lt;ref name=&quot;PollinationBiology3&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chartier|first=Marion|last2=Kopper|first2=Constantin|last3=Münch|first3=Michael|last4=Carril|first4=Olivia Messinger|last5=Díaz-Infante|first5=Sergio|last6=Lachmayer|first6=Margarita|last7=Ulrich|first7=Silvia|last8=Wilson|first8=Joseph&amp;nbsp;S.|last9=Schönenberger|first9=Jürg|date=January 2025|title=Pollination Biology and Secondary Pollinators in Seven North American ''Aquilegia'' Species|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=20–37|bibcode=2025IJPlS.186...20C|doi=10.1086/733068|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Плодот кај растенијата од родот ''Aquilegia'' е збирен плод составен од неколку фоликули. Секој фоликул се отвора по должината на еден шев и завршува со свиткан врв, наречен клун.&lt;ref name=&quot;Nold6&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt; Семето е црно, мазно и бубреговидно.&lt;ref name=&quot;FNA6&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;

Во моментот на расејувањето, семињата обично се во состојба на мирување.&lt;ref name=&quot;Dormacy&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Zhang|first=Keliang|last2=Ji|first2=Yusong|last3=Fu|first3=Guixian|last4=Yao|first4=Linjun|last5=Liu|first5=Huina|last6=Tao|first6=Jun|last7=Walck|first7=Jeffrey&amp;nbsp;L.|date=July 2021|title=Dormancy Cycles in ''Aquilegia oxysepala'' Trautv. et Mey. (Ranunculaceae), A Species with Non-Deep Simple Morphophysiological Dormancy|journal=[[Plant and Soil]]|volume=464|pages=223–235|bibcode=2021PlSoi.464..223Z|doi=10.1007/s11104-021-04951-8|issn=0032-079X}}&lt;/ref&gt; Тие можат да ја задржат ’ртливоста подолго време во споредба со семињата на многу други претставници на семејството Ranunculaceae, иако посвежите семиња обично ’ртат побрзо.&lt;ref name=&quot;Nold6&quot; /&gt;{{Rp|23}} На пример, семето на Aquilegia formosa, чувано во ладилник, ја задржало ’ртливоста најмалку три години.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nrcs.usda.gov/plantmaterials/orpmcmt9921.pdf|title=Protocol Information: ''Aquilegia formosa'' Fisch. ex DC.|date=2009|publisher=Corvallis Plant Materials Center, [[United States Department of Agriculture]]|location=[[Corvallis, Oregon|Corvallis, OR]]|accessdate=11 August 2025}}&lt;/ref&gt;

Ртењето првенствено зависи од температурата. На семињата обично им е потребен повеќемесечен период на повисоки летни температури, проследен со изложување на ниски зимски температури во траење од неколку недели до неколку месеци. Овој период на студ ги прекинува физиолошките механизми што го одржуваат семето во мирување, по што ртењето започнува со затоплувањето во пролет. На тој начин се спречува предвременото ’ртење во услови неповолни за преживување на младите растенија.&lt;ref name=&quot;Dormacy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Sowing&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Porceddu|first=M.|last2=Mattana|first2=E.|last3=Pritchard|first3=H.&amp;nbsp;W.|last4=Bacchetta|first4=G.|date=2017|title=Dissecting Seed Dormancy and Germination in ''Aquilegia barbaricina'', Through Thermal Kinetics of Embryo Growth|journal=[[Plant Biology (journal)|Plant Biology]]|volume=19|pages=983–993|bibcode=2017PlBio..19..983P|doi=10.1111/plb.12610|pmid=28762612|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

Основниот [[Плоидност|број на хромозоми]] кај претставниците на родот ''Aquilegia'' е 2''n'' = 14, односно имаат седум пара хромозоми.&lt;ref name=&quot;FNA7&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|date=October 1964|title=Documented Chromosome Numbers of Plants|journal=[[Madroño (journal)|Madroño]]|volume=17|pages=266–268|jstor=41423164}}&lt;/ref&gt; Сепак, кај поединечни растенија се забележани и отстапувања од овој број. Кај некои единки се присутни и дополнителни [[Б-хромозоми]], кои можат да влијаат врз нивните [[Фенотип|фенотипски]] особини и плодноста.&lt;ref name=&quot;Nardi3&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|183–185}}

== Фитохемија ==
[[File:Aquilegia_vulgaris_MHNT.BOT.2009.13.42.jpg|алт=|мини|Пплодови и семиња од видот ''[[Aquilegia vulgaris]]''. Човечката консумација на семе и корења од колумбина може да внесе токсини кои го нарушуваат здравјето на срцето.]]
Кај некои видови од родот ''Aquilegia'', како што е ''[[Aquilegia vulgaris]]'', се присутни цијанофори — клетки што создаваат сина пигментација. Кај овие видови се забележани [[Гликозид|цијаногени гликозиди]], меѓу кои [[дурин]] и триглохинин. Овие соединенија обично имаат горчлив вкус и можат да бидат токсични за луѓето и животните.[1]

Голтањето на околу 20 грама свежи листови од ''Aquilegia vulgaris'' може да предизвика сериозно труење, со симптоми како што се конвулзии, отежнато дишење и срцева слабост. Забележан е и случај на дете кај кое по консумирање на 12 цветови од овој вид се појавиле слабост на екстремитетите, [[цијаноза]], поспаност и [[миоза]] (стеснување на зениците). Симптомите се повлекле во текот на три часа.&lt;ref name=&quot;Toxicity&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Natural Poisons and Venoms: Plant Toxins: Polyketides, Phenylpropanoids and Further Compounds|last=Teuscher|first=Eberhard|last2=Lindequist|first2=Ulrike|date=2024|publisher=[[De Gruyter]]|isbn=9783110728538|series=De Gruyter STEM|location=Berlin; [[Boston]]|pages=300–326|doi=10.1515/9783110728538}}&lt;/ref&gt; Зрелите семиња и корените исто така содржат токсични соединенија, чие внесување може да има штетно влијание врз срцето.&lt;ref name=&quot;FSAF&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/wildflowers/plant-of-the-week/Aquilegia-flavescens.shtml|title=Plant of the Week: Yellow Columbine (''Aquilegia flavescens'')|last=Delmatier|first=Charmaine|date=2014|work=fs.usda.gov|publisher=[[United States Forest Service]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531200942/https://www.fs.usda.gov/wildflowers/plant-of-the-week/Aquilegia-flavescens.shtml|archive-date=31 May 2025|accessdate=18 May 2025}}&lt;/ref&gt;

Кај ''Aquilegia vulgaris'' е забележано присуство на изоцитизозид, [[Флавоноид|флавоноидно]] соединение со антибактериски својства.&lt;ref name=&quot;Antibacterial&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Sulaiman|first=Mazdida|last2=Ebehairy|first2=Layane|last3=Nissapatorn|first3=Veeranoot|last4=Rahmatullah|first4=Mohammed|last5=Villegas|first5=Jhonnel|last6=Dupa|first6=Helina Jean|last7=Verzosa|first7=Ricksterlie&amp;nbsp;C.|last8=Dolma|first8=Karma&amp;nbsp;G.|last9=Shabaz|first9=Muhamad|date=11 October 2024|title=Antibacterial phenolic compounds from the flowering plants of Asia and the Pacific: coming to the light|journal=[[Pharmaceutical Biology]]|volume=62|pages=713–766|doi=10.1080/13880209.2024.2407530|pmc=11486068|pmid=39392281|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Полифенолите, особено флавоноидите, се главните состојки на хидроетанолниот екстракт од ''[[Aquilegia oxysepala]]'', добиен со употреба на мешавина од вода и етанол како растворувач. Овие соединенија имаат [[Антиоксиданс|антиоксидантно]] дејство. Истражувањата покажале дека екстрактот од ''A. oxysepala'' има изразена способност за неутрализирање на DPPH, супероксидните анјони и хидроксилните радикали, но послабо дејствува врз [[Водород пероксид|водородниот пероксид]]. Сепак, [[Хемија на аскорбинска киселина|аскорбинската киселина]] покажува посилно антиоксидантно дејство од екстрактот.&lt;ref name=&quot;AOExtract&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Yu|first=Yan|last2=Yi|first2=Zhi-Biao|last3=Liang|first3=Yi-Zeng|date=August 2009|title=Evaluation of Antioxidant Activities of ''Aquilegia oxysepala'' Hydroethanolic Extract|journal=[[Journal of Food Biochemistry]]|volume=33|pages=500–505|doi=10.1111/j.1745-4514.2009.00233.x|issn=0145-8884}}&lt;/ref&gt;

Кај цветните растенија, [[Фенилпропаноид|фенилпропаноидите]] можат да имаат заштитна улога од [[Ултравиолетово зрачење|ултравиолетовото (UV) зрачење]], а истовремено да учествуваат во создавањето сигнали што ги привлекуваат опрашувачите. Во една студија на цветовите на ''[[Aquilegia formosa]]'' било утврдено дека венечните и чашкините ливчиња содржат подеднакви количества фенилпропаноиди што ја апсорбираат ултравиолетовата светлина.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Narbona|first=Eduardo|last2=Del&amp;nbsp;Valle|first2=Jose&amp;nbsp;C.|last3=Whittall|first3=Justen&amp;nbsp;B.|last4=Buide|first4=M.&amp;nbsp;Luisa|last5=Pulgar|first5=Iñigo|last6=Gutierrez Camargo|first6=Maria Gabriela|last7=Cerdeira Morellato|first7=Leonor Patricia|last8=Rodríguez-Castañeda|first8=Nancy|last9=Rossi|first9=Victor|date=7 May 2025|title=Transcontinental patterns in floral pigment abundance among animal-pollinated species|journal=[[Scientific Reports]]|volume=15|page=15927|bibcode=2025NatSR..1515927N|doi=10.1038/s41598-025-94709-4|pmc=12059069|pmid=40335586|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

== Екологија ==
[[File:Effect_of_leaf_miners_on_Aquilegia_canadensis_(cropped).jpg|алт=Photograph of leaf miner trails on Aquilegia canadensis leaf|десно|мини|Лисните рудари можат да остават траги каде што го изеделе внатрешното ткиво на листовите од ''Aquilegia''.]]
И покрај токсичноста на растенијата од родот ''Aquilegia'' и отсуството на познати причини што би ги поттикнувале луѓето да ги консумираат,&lt;ref name=&quot;Toxicity2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Natural Poisons and Venoms: Plant Toxins: Polyketides, Phenylpropanoids and Further Compounds|last=Teuscher|first=Eberhard|last2=Lindequist|first2=Ulrike|date=2024|publisher=[[De Gruyter]]|isbn=9783110728538|series=De Gruyter STEM|location=Berlin; [[Boston]]|pages=300–326|doi=10.1515/9783110728538}}&lt;/ref&gt; нивните плодови и листови понекогаш служат како храна за животните. Иако консумирањето на овие растенија од страна на цицачите не е дел од нивниот репродуктивен циклус, забележани се случаи на такво однесување. На пример, во една студија за загрозениот вид ''[[Aquilegia paui]]'' е наведено дека, според непосредни набљудувања, козите уништиле околу 30 % од плодовите.&lt;ref name=&quot;Shift2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Martinell|first=M. Carmen|last2=Rovira|first2=Ana|last3=Blanché|first3=Cèsar|last4=Bosch|first4=Maria|date=August 2011|title=Shift Towards Autogamy in the Extremely Narrow Endemic ''Aquilegia paui'' and Comparison with Its Widespread Close Relative ''A. vulgaris'' (Ranunculaceae)|journal=[[Plant Systematics and Evolution]]|volume=295|pages=72–83|bibcode=2011PSyEv.295...73M|doi=10.1007/s00606-011-0463-x|jstor=43558220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Conservation&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Martinell|first=M. Carmen|last2=López-Pujol|first2=Jordi|last3=Blanché|first3=Cèsar|last4=Molero|first4=Julián|last5=Sàez|first5=Llorenç|date=2011|title=Conservation Assessment of ''Aquilegia paui'' (Ranunculaceae): A Case Study of an Extremely Narrow Endemic|url=https://www.cambridge.org/core/journals/oryx/article/conservation-assessment-of-aquilegia-paui-ranunculaceae-a-case-study-of-an-extremely-narrow-endemic/9E66060BEEABA24D662CDB23D2DEE239|journal=[[Oryx (journal)|Oryx]]|volume=45|pages=187–190|doi=10.1017/S0030605310001754|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427225231/https://www.cambridge.org/core/journals/oryx/article/conservation-assessment-of-aquilegia-paui-ranunculaceae-a-case-study-of-an-extremely-narrow-endemic/9E66060BEEABA24D662CDB23D2DEE239|archive-date=27 April 2025|access-date=16 May 2025|via=[[Cambridge University Press]]|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

Во [[Северисток (САД)|североисточниот дел на Соединетите Американски Држави]] и во [[источна Канада]], ''[[Aquilegia canadensis]]'' служи како растение домаќин за пеперутката ''[[Erynnis lucilius]]''. Пеперутките ги полагаат јајцата на долната страна од листовите на аквилегијата во два периода: од април до јуни и од јули до септември. Гасениците што се изведуваат од јајцата положени во вториот период ја презимуваат во растителниот отпад околу растението.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/wildflowers/pollinators/pollinator-of-the-month/columbine-duskywing.shtml|title=Pollinator of the Month: Columbine Duskywing (''Erynnis lucilius'')|last=Simpson|first=Melissa|work=fs.usda.gov|publisher=[[United States Forest Service]]|accessdate=28 May 2025}}&lt;/ref&gt;

Во [[Запад (САД)|западниот дел на Соединетите Американски Држав]]&lt;nowiki/&gt;и е забележано дека бумбарот ''[[Bombus occidentalis]]'' [[Крадење нектар|краде нектар]] од цветовите на ''[[Aquilegia coerulea]]''. Тоа го прави така што отвора или користи дупки направени во нектарските потпорки на цветовите, наместо да влегува во нив на вообичаениот начин.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Pyke|first=Graham H.|date=1982|title=Local Geographic Distributions of Bumblebees Near Crested Butte, Colorado: Competition and Community Structure|journal=[[Ecology (journal)|Ecology]]|volume=63|issue=2|pages=555–573|bibcode=1982Ecol...63..555P|doi=10.2307/1938970|issn=0012-9658|jstor=1938970}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи|3}}

== Надворешни врски ==
*{{Commons|Aquilegia}}
* {{wikispecies|Aquilegia|''Aquilegia''}}

{{таксонска лента}}
[[Категорија:Градинарски растенија]]
[[Категорија:Aquilegia]]
[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]</text>
      <sha1>8udtfwlyrfnqeprwseh4u2057ozrduc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651602</id>
      <parentid>5651601</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:35:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>/* Наводи */</comment>
      <origin>5651602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47591" sha1="7dxn7uq4jk8j2cr7ew87arcnn6wx88g" xml:space="preserve">{{закосен наслов}}{{speciesbox
| name = Aquilegia
| image = Wald-Akelei.JPG
| image_alt = Фотографија од видот ''Aquilegia vulgaris''
| image_caption = ''[[Aquilegia vulgaris]]''
| taxon = Aquilegia
| authority = [[L.]]
| subdivision_ranks = Видови
| subdivision = Приближно 130, видете [[Список на видови Aquilegia|список]]
| subdivision_ref = &lt;ref name = POWO&gt;{{Cite powo | id=325954-2 |title=''Aquilegia'' L.|access-date=23 February 2026}}&lt;/ref&gt;
| type_species = ''[[Aquilegia vulgaris]]''
| type_species_authority = [[L.]]
| synonyms = *''Aquilina'' {{small|Bubani, nom. illeg.}}
| synonyms_ref = &lt;ref name =POWO/&gt;
}}'''''Aquilegia''''' — [[Род (биологија)|род]] на [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] цветни растенија во подсемејството ''[[Thalictroideae]]'' од семејството [[Лутичиња|''Ranunculaceae'']]. Родот вклучува помеѓу 70 и 400 [[Таксон|таксони]] (опишани [[Вид (биологија)|видови]] и [[Подвид|подвидови]]) со природни [[Ареал|ареали]] низ [[Северна полутопка|северната]] [[Северна полутопка|полутопка]]. [[Домороден вид|Домородни]] и [[Доведен вид|доведени видови]] на ''Aquilegia'' постојат на сите континенти освен на [[Антарктик|Антарктикот]]. Познати по нивната висока физичка варијабилност и леснотија на хибридизација, ''Aquilegia'' се популарни градинарски растенија и создале многу култивирани сорти.

Претставниците на родот ''Aquilegia'' се повеќегодишни тревести растенија со исправени и цврсти [[Стебло|стебла]]. [[Лист|Листовите]] се сложени, најчесто двапати или трипати триделни, составени од повеќе лисни делови. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни или собрани во ретки [[Соцветие|соцветија]], најчесто со впечатливи бои. Секој цвет има пет [[Чашкини ливчиња|чашкини]] и пет [[Венечно ливче|венечни ливчиња]]. Венечните ливчиња се карактеристични по тоа што нивниот долен дел е продолжен во шупливи нектарски потпорки, чија должина и облик се разликуваат меѓу видовите. Во Северна Америка, разновидноста во обликот и должината на потпорките е поврзана со приспособувањето кон различни опрашувачи. Кај некои видови и одгледувани сорти потпорките се отсутни или се слабо развиени. Во хортикултурата се одгледуваат и сорти со изменета градба на цветовите, меѓу кои и оние со двојни цветови, кај кои дел од цветните органи се преобразени во дополнителни венечни ливчиња.

''Aquilegia'' биле поврзани со божиците на плодноста во [[Старогрчка религија|античката грчка]] и [[Римска религија|античката римска религија]] и поврзани со христијанските религиозни концепти. Археолошките докази сугерираат дека растенијата ''Aquilegia'' се одгледувале до 3 век од н.е. во [[Британија|римска Британија]] и тие сè уште се популарни во градините низ целиот свет. И покрај тоа што честопати се токсични, ''Aquilegia'' ги користеле луѓето како билни лекови, парфеми и храна. Азиските практичари на народна медицина, [[Американски староседелци|домородните Северноамериканци]] и [[Среден век|средновековните Европејци]] сметале дека делови од растенијата имаат медицинска употреба. Селективното размножување и хибридизација на ''Aquilegia'' се случува со векови, при што генетските размени помеѓу видовите [[Стар Свет|од Стариот]] и [[Нов Свет|Новиот]] [[Нов Свет|Свет]] создаваат дополнителна разновидност.

== Етимологија ==
Грчкиот писател од 1 век од н.е. [[Диоскорид]] го нарекол родот ''Isopyrum'', име кое сега се користи за друг род, ''[[Isopyrum]]''.&lt;ref name=&quot;Nold&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|38}} Во 12 век, игуменијата и полимат [[Хилдегарда Бингенска]] ги нарекувала растенијата ''{{lang|la|[[wikt:aquila|aquila]]}}''{{Цп}}од каде што потекнува името на родот на германски, ''Akelei''. Првата употреба на ''aquilegia'' во однос на родот била во 13 век од страна на [[Алберт Велики|Алберт]] [[Алберт Велики|Велики]]. Во 16 и 17 век, имињата ''Colombina'', ''Aquilina'' и ''Aquileia'' почнале да стапуваат во употреба. Со делото ''[[Species Plantarum|„Species Plantarum“]]'' од 1753 година на шведскиот биолог [[Карл Линеј]], формалното име за родот станало ''Aquilegia'', иако употребата на ''Aquilina'' опстојувала во научната употреба барем до 1901 година.&lt;ref name=&quot;Nardi&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|23}}

Постојат голем број други вообичаени имиња за ''Aquilegia'' на различни јазици.

== Опис ==
[[Податотека:Schwarzviolette_Akelei_(Aquilegia_atrata)_02.jpg|алт=Photograph of flowers of Aquilegia atrata|десно|мини|''Цветови на [[Aquilegia atrata]]'' ]]
''Aquilegia'' е род [[Повеќегодишни растенија|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|тревести]] [[Скриеносеменици|цветни]] растенија од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[лутичиња]]. Претставниците на родот се разновидни по изглед и се разликуваат според големината, обликот и градбата на растението.&lt;ref name=&quot;Nold2&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|29}}&lt;ref name=&quot;FNA&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt; Иако сите видови се повеќегодишни, некои се релативно кратковечни и имаат животен циклус сличен на оној кај [[Двегодишно растение|двегодишните растенија]], додека други можат да живеат и да цветаат од три до шест години.&lt;ref name=&quot;Nold2&quot; /&gt;{{Rp|18}}&lt;ref name=&quot;Ornamental&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Ornamental Plants From Russia And Adjacent States of the Former Soviet Union|last=Shulkina|first=Tatyana|date=2005|publisher=Rostok|isbn=9785946680325|location=[[Saint Petersburg]]|chapter=''Aquilegia'' L.|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=120&amp;taxon_id=102388|via=efloras.org}}&lt;/ref&gt;

По зимскиот период на мирување, растенијата повторно развиваат листови, а потоа настапува релативно краток период на цветање.&lt;ref name=&quot;SouthernLiving&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.southernliving.com/columbine-plants-7570572|title=How To Grow And Care For Columbine Flowers|last=Riccio|first=Peggy|date=25 February 2025|editor-last=Scheppmann|editor-first=Khara|work=[[Southern Living]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250619165223/https://www.southernliving.com/columbine-plants-7570572|archive-date=19 June 2025|accessdate=28 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nold2&quot; /&gt;{{Rp|15–16}} Времето на првото цветање зависи од видот: некои ''Aquilegia'' цветаат уште во првата година по сеидбата, додека други го образуваат првиот цвет дури во втората година.&lt;ref name=&quot;Nold2&quot; /&gt;{{Rp|13}} По цветањето се развиваат плодови со повеќе семиња, кои при созревањето се отвораат и ги ослободуваат семињата. Така растенијата се размножуваат и природно се обновуваат. [[Лист|Листовите]] обично остануваат развиени во текот на летото, а наесен постепено овенуваат и изумираат.&lt;ref name=&quot;SouthernLiving&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;PollinationBiology&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chartier|first=Marion|last2=Kopper|first2=Constantin|last3=Münch|first3=Michael|last4=Carril|first4=Olivia Messinger|last5=Díaz-Infante|first5=Sergio|last6=Lachmayer|first6=Margarita|last7=Ulrich|first7=Silvia|last8=Wilson|first8=Joseph&amp;nbsp;S.|last9=Schönenberger|first9=Jürg|date=January 2025|title=Pollination Biology and Secondary Pollinators in Seven North American ''Aquilegia'' Species|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=20–37|bibcode=2025IJPlS.186...20C|doi=10.1086/733068|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Растенијата од родот Aquilegia се развиваат од тенки, дрвенести подземни стебла (подлоги), кои го сочинуваат повеќегодишниот дел на растението. Секоја година, во текот на вегетацискиот период, од нив израснуваат едно или повеќе надземни стебла, кои по образувањето на плодовите постепено се сушат и изумираат.&lt;ref name=&quot;Nardi2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|143–145}}

Листовите можат да бидат приземни (базални) или стеблени (каулински). Приземните листови се развиваат во основата на растението и најчесто имаат долги, еластични лисни дршки, додека стеблените листови се развиваат по должината на надземното стебло и обично имаат покуси дршки или се приседнати. Листовите се сложени и најчесто се триделни, двојно триделни или тројно триделни. Кај триделните листови лисната плоча е разделена на три ливчиња. Кај двојно триделните листови секоја од трите главни ливчиња е дополнително разделена на три, при што листот има вкупно девет ливчиња. Кај тројно триделните листови оваа поделба се повторува уште еднаш, па листот може да има вкупно 27 ливчиња.&lt;ref name=&quot;FNA2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;

Цветоносните стебла израснуваат од лисните розети во текот на пролетта и летото.&lt;ref name=&quot;RHSA&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/aquilegia|title=''Aquilegia''|work=rhs.org.uk|publisher=[[Royal Horticultural Society]]|accessdate=16 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[Соцветие|Соцветието]] се развива на врвот на надземното стебло и може да биде долго до 30 см. Во зависност од видот, може да содржи од еден до десет цимозни соцветија или поединечни цветови.&lt;ref name=&quot;FNA3&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;

Градбата на цветовите се разликува меѓу видовите во родот, но кај сите тие се развиваат од цветни пупки што во почетокот се свртени надолу.&lt;ref name=&quot;Nold3&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|31}} Цветовите можат да бидат еднобојни или да имаат повеќе бои.&lt;ref name=&quot;RHSA&quot; /&gt; Најчести се сините нијанси, кои се движат од светлосина до виолетова, па дури и речиси црна. Сините цветови се особено застапени кај европските видови, каде што ''[[Aquilegia aurea]]'' е исклучок со своите жолти цветови. Кај северноамериканските видови почести се жолтите и црвените цветови, додека сините и сино-виолетовите се карактеристични главно за видовите што растат на поголема надморска височина.&lt;ref name=&quot;Nold3&quot; /&gt;{{Rp|33}}

[[Околуцветник|Околуцветникот]] на цветовите од родот ''Aquilegia'' обично е составен од пет [[Чашкино ливче|чашкини]] и пет [[Венечно ливче|венечни ливчиња]].&lt;ref name=&quot;PollinationSystems&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt; Чашкините ливчиња се широки и по изглед наликуваат на венечни, додека вистинските венечни ливчиња се составени од два дела: поширок преден дел и издолжена, шуплива нектарска потпорка, која се протега наназад и содржи нектар.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora Iberica|Flora Iberica: Plantas Vasculares de la Península Ibérica e Islas Baleares]]|date=1986|publisher=[[Real Jardín Botánico de Madrid]]|isbn=8400062221|editor-last=Castroviejo|editor-first=S.|volume=1: Lycopodiaceae–Papaveraceae|location=Madrid|language=es|trans-title=Flora Iberica: Vascular Plants of the Iberian Peninsula and Balearic Islands|chapter=''Aquilegia'' L.|access-date=31 May 2025|editor-last2=Laínz|editor-first2=M.|editor-last3=López González|editor-first3=G.|editor-last4=Montserrat|editor-first4=P.|editor-last5=Muñoz Garmendia|editor-first5=F.|editor-last6=Paiva|editor-first6=J.|editor-last7=Villar|editor-first7=L.|chapter-url=https://bibdigital.rjb.csic.es/medias/71/a5/be/6f/71a5be6f-b4bc-432f-9a6a-baa17a5d8ccb/files/Fl_iber1.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531200940/https://bibdigital.rjb.csic.es/medias/71/a5/be/6f/71a5be6f-b4bc-432f-9a6a-baa17a5d8ccb/files/Fl_iber1.pdf|archive-date=31 May 2025}}&lt;/ref&gt;{{Rp|376}}&lt;ref name=&quot;Nold4&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|31}} Нектарските потпорки им даваат на цветовите карактеристичен изглед и служат за привлекување опрашувачи.&lt;ref name=&quot;Problem&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Rodale's Flower Garden Problem Solver|last=Ball|first=Jeff|last2=Ball|first2=Liz|date=1990|publisher=[[Rodale Press]]|isbn=0878578684|location=[[Emmaus, Pennsylvania|Emmaus, PA]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|147}}

Обликот на потпорките се разликува меѓу видовите. Кај некои тие се кукасто или роговидно свиткани, додека кај други се прави или извртени.&lt;ref name=&quot;Nold4&quot; /&gt;{{Rp|31, 38}}&lt;ref name=&quot;CE&quot;&gt;{{Наведена енциклопедија|location=[[Toronto]]|access-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; Кај одредени видови, како што е ''[[Aquilegia ecalcarata]]'', нектарските потпорки природно отсуствуваат.&lt;ref name=&quot;Nold4&quot; /&gt;{{Rp|82}} Отсуството на потпорки може да се појави и кај поединечни растенија или популации на видови кај кои тие вообичаено се развиени, како наследна особина поврзана со рецесивен ген.&lt;ref name=&quot;Nold4&quot; /&gt;{{Rp|31}}&lt;ref name=&quot;FNA4&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Weber&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Colorado Flora: Western Slope|last=Weber|first=William A.|date=1987|publisher=[[University Press of Colorado|Colorado Associated University Press]]|isbn=0870811673|location=[[Boulder, Colorado|Boulder]], [[Colorado|CO]]|page=295|lccn=87-70012|author-link=William Alfred Weber}}&lt;/ref&gt;

Цветовите на растенијата од родот Aquilegia се двополови, односно имаат и машки и женски цветни органи. Тие можат да се размножуваат преку самоопрашување, кое се одвива на два начина: со автогамија, кога поленот од прашниците паѓа на жигот на истиот цвет, и со геитоногамија, кога поленот се пренесува од еден цвет на друг цвет на истото растение. Кај геитоногамијата пренесувањето на поленот обично го вршат опрашувачи.&lt;ref name=&quot;PollinationSystems2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Автогамијата е забележана како главен начин на [[оплодување]] кај видот ''[[Aquilegia paui]]''.&lt;ref name=&quot;Shift&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Martinell|first=M. Carmen|last2=Rovira|first2=Ana|last3=Blanché|first3=Cèsar|last4=Bosch|first4=Maria|date=August 2011|title=Shift Towards Autogamy in the Extremely Narrow Endemic ''Aquilegia paui'' and Comparison with Its Widespread Close Relative ''A. vulgaris'' (Ranunculaceae)|journal=[[Plant Systematics and Evolution]]|volume=295|pages=72–83|bibcode=2011PSyEv.295...73M|doi=10.1007/s00606-011-0463-x|jstor=43558220}}&lt;/ref&gt; Кај ''[[Aquilegia formosa]]'' и ''[[Aquilegia eximia]]'' може да се појави дихогамија, односно временско раздвојување на созревањето на машките и женските цветни органи, со што се намалува можноста за самоопрашување. Кај претставниците на родот се јавува и вкрстено опрашување ([[ксеногамија]]), при кое опрашувачите го пренесуваат [[Полен|поленот]] од еден цвет на жигот на друг цвет на различно растение.&lt;ref name=&quot;PollinationBiology2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chartier|first=Marion|last2=Kopper|first2=Constantin|last3=Münch|first3=Michael|last4=Carril|first4=Olivia Messinger|last5=Díaz-Infante|first5=Sergio|last6=Lachmayer|first6=Margarita|last7=Ulrich|first7=Silvia|last8=Wilson|first8=Joseph&amp;nbsp;S.|last9=Schönenberger|first9=Jürg|date=January 2025|title=Pollination Biology and Secondary Pollinators in Seven North American ''Aquilegia'' Species|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=20–37|bibcode=2025IJPlS.186...20C|doi=10.1086/733068|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Машките и женските репродуктивни органи на цветовите од родот ''Aquilegia'' се составени од [[Прашник|прашници]] и [[Толчник (ботаника)|гинецеум]]. Прашниците се распоредени во спирала околу гинецеумот, а нивниот вкупен број се разликува меѓу видовите.&lt;ref name=&quot;PollinationSystems3&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt; Родот ''Aquilegia'' се одликува со спирален распоред на прашниците и со гинецеум составен од споени плодни листови (карпели), што претставува особеност во рамките на семејството ''Ranunculaceae''.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Floral Diagrams: An Aid to Understanding Flower Morphology and Evolution|last=Ronse De Craene|first=Louis P.|date=2022|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=9781108825733|edition=2nd|location=[[Cambridge]]|page=160|doi=10.1017/9781108919074|lccn=2021050296}}&lt;/ref&gt;

Меѓу прашниците и гинецеумот се наоѓаат стерилни прашници (стаминодии), кои имаат лушпест изглед.&lt;ref name=&quot;FNA5&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt; Цветовите се протандрични, односно машките цветни органи созреваат пред женските. Прашниците го ослободуваат поленот пред жиговите да станат приемчиви за него.&lt;ref name=&quot;Nold5&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|27}}

Во текот на цветањето ([[Антеза|антезата]]), цветовите минуваат низ три развојни фази. Во предмашката фаза околуцветникот е отворен, но прашниците сè уште не се отвориле и не го ослободуваат поленот. Во машката фаза прашниците се отвораат и го ослободуваат поленот. Во постмашката фаза прашниците овенуваат, додека околуцветникот останува отворен.&lt;ref name=&quot;PollinationBiology3&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chartier|first=Marion|last2=Kopper|first2=Constantin|last3=Münch|first3=Michael|last4=Carril|first4=Olivia Messinger|last5=Díaz-Infante|first5=Sergio|last6=Lachmayer|first6=Margarita|last7=Ulrich|first7=Silvia|last8=Wilson|first8=Joseph&amp;nbsp;S.|last9=Schönenberger|first9=Jürg|date=January 2025|title=Pollination Biology and Secondary Pollinators in Seven North American ''Aquilegia'' Species|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=20–37|bibcode=2025IJPlS.186...20C|doi=10.1086/733068|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Плодот кај растенијата од родот ''Aquilegia'' е збирен плод составен од неколку фоликули. Секој фоликул се отвора по должината на еден шев и завршува со свиткан врв, наречен клун.&lt;ref name=&quot;Nold6&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt; Семето е црно, мазно и бубреговидно.&lt;ref name=&quot;FNA6&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;

Во моментот на расејувањето, семињата обично се во состојба на мирување.&lt;ref name=&quot;Dormacy&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Zhang|first=Keliang|last2=Ji|first2=Yusong|last3=Fu|first3=Guixian|last4=Yao|first4=Linjun|last5=Liu|first5=Huina|last6=Tao|first6=Jun|last7=Walck|first7=Jeffrey&amp;nbsp;L.|date=July 2021|title=Dormancy Cycles in ''Aquilegia oxysepala'' Trautv. et Mey. (Ranunculaceae), A Species with Non-Deep Simple Morphophysiological Dormancy|journal=[[Plant and Soil]]|volume=464|pages=223–235|bibcode=2021PlSoi.464..223Z|doi=10.1007/s11104-021-04951-8|issn=0032-079X}}&lt;/ref&gt; Тие можат да ја задржат ’ртливоста подолго време во споредба со семињата на многу други претставници на семејството Ranunculaceae, иако посвежите семиња обично ’ртат побрзо.&lt;ref name=&quot;Nold6&quot; /&gt;{{Rp|23}} На пример, семето на Aquilegia formosa, чувано во ладилник, ја задржало ’ртливоста најмалку три години.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nrcs.usda.gov/plantmaterials/orpmcmt9921.pdf|title=Protocol Information: ''Aquilegia formosa'' Fisch. ex DC.|date=2009|publisher=Corvallis Plant Materials Center, [[United States Department of Agriculture]]|location=[[Corvallis, Oregon|Corvallis, OR]]|accessdate=11 August 2025}}&lt;/ref&gt;

Ртењето првенствено зависи од температурата. На семињата обично им е потребен повеќемесечен период на повисоки летни температури, проследен со изложување на ниски зимски температури во траење од неколку недели до неколку месеци. Овој период на студ ги прекинува физиолошките механизми што го одржуваат семето во мирување, по што ртењето започнува со затоплувањето во пролет. На тој начин се спречува предвременото ’ртење во услови неповолни за преживување на младите растенија.&lt;ref name=&quot;Dormacy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Sowing&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Porceddu|first=M.|last2=Mattana|first2=E.|last3=Pritchard|first3=H.&amp;nbsp;W.|last4=Bacchetta|first4=G.|date=2017|title=Dissecting Seed Dormancy and Germination in ''Aquilegia barbaricina'', Through Thermal Kinetics of Embryo Growth|journal=[[Plant Biology (journal)|Plant Biology]]|volume=19|pages=983–993|bibcode=2017PlBio..19..983P|doi=10.1111/plb.12610|pmid=28762612|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

Основниот [[Плоидност|број на хромозоми]] кај претставниците на родот ''Aquilegia'' е 2''n'' = 14, односно имаат седум пара хромозоми.&lt;ref name=&quot;FNA7&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|date=October 1964|title=Documented Chromosome Numbers of Plants|journal=[[Madroño (journal)|Madroño]]|volume=17|pages=266–268|jstor=41423164}}&lt;/ref&gt; Сепак, кај поединечни растенија се забележани и отстапувања од овој број. Кај некои единки се присутни и дополнителни [[Б-хромозоми]], кои можат да влијаат врз нивните [[Фенотип|фенотипски]] особини и плодноста.&lt;ref name=&quot;Nardi3&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|183–185}}

== Фитохемија ==
[[File:Aquilegia_vulgaris_MHNT.BOT.2009.13.42.jpg|алт=|мини|Пплодови и семиња од видот ''[[Aquilegia vulgaris]]''. Човечката консумација на семе и корења од колумбина може да внесе токсини кои го нарушуваат здравјето на срцето.]]
Кај некои видови од родот ''Aquilegia'', како што е ''[[Aquilegia vulgaris]]'', се присутни цијанофори — клетки што создаваат сина пигментација. Кај овие видови се забележани [[Гликозид|цијаногени гликозиди]], меѓу кои [[дурин]] и триглохинин. Овие соединенија обично имаат горчлив вкус и можат да бидат токсични за луѓето и животните.[1]

Голтањето на околу 20 грама свежи листови од ''Aquilegia vulgaris'' може да предизвика сериозно труење, со симптоми како што се конвулзии, отежнато дишење и срцева слабост. Забележан е и случај на дете кај кое по консумирање на 12 цветови од овој вид се појавиле слабост на екстремитетите, [[цијаноза]], поспаност и [[миоза]] (стеснување на зениците). Симптомите се повлекле во текот на три часа.&lt;ref name=&quot;Toxicity&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Natural Poisons and Venoms: Plant Toxins: Polyketides, Phenylpropanoids and Further Compounds|last=Teuscher|first=Eberhard|last2=Lindequist|first2=Ulrike|date=2024|publisher=[[De Gruyter]]|isbn=9783110728538|series=De Gruyter STEM|location=Berlin; [[Boston]]|pages=300–326|doi=10.1515/9783110728538}}&lt;/ref&gt; Зрелите семиња и корените исто така содржат токсични соединенија, чие внесување може да има штетно влијание врз срцето.&lt;ref name=&quot;FSAF&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/wildflowers/plant-of-the-week/Aquilegia-flavescens.shtml|title=Plant of the Week: Yellow Columbine (''Aquilegia flavescens'')|last=Delmatier|first=Charmaine|date=2014|work=fs.usda.gov|publisher=[[United States Forest Service]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531200942/https://www.fs.usda.gov/wildflowers/plant-of-the-week/Aquilegia-flavescens.shtml|archive-date=31 May 2025|accessdate=18 May 2025}}&lt;/ref&gt;

Кај ''Aquilegia vulgaris'' е забележано присуство на изоцитизозид, [[Флавоноид|флавоноидно]] соединение со антибактериски својства.&lt;ref name=&quot;Antibacterial&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Sulaiman|first=Mazdida|last2=Ebehairy|first2=Layane|last3=Nissapatorn|first3=Veeranoot|last4=Rahmatullah|first4=Mohammed|last5=Villegas|first5=Jhonnel|last6=Dupa|first6=Helina Jean|last7=Verzosa|first7=Ricksterlie&amp;nbsp;C.|last8=Dolma|first8=Karma&amp;nbsp;G.|last9=Shabaz|first9=Muhamad|date=11 October 2024|title=Antibacterial phenolic compounds from the flowering plants of Asia and the Pacific: coming to the light|journal=[[Pharmaceutical Biology]]|volume=62|pages=713–766|doi=10.1080/13880209.2024.2407530|pmc=11486068|pmid=39392281|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Полифенолите, особено флавоноидите, се главните состојки на хидроетанолниот екстракт од ''[[Aquilegia oxysepala]]'', добиен со употреба на мешавина од вода и етанол како растворувач. Овие соединенија имаат [[Антиоксиданс|антиоксидантно]] дејство. Истражувањата покажале дека екстрактот од ''A. oxysepala'' има изразена способност за неутрализирање на DPPH, супероксидните анјони и хидроксилните радикали, но послабо дејствува врз [[Водород пероксид|водородниот пероксид]]. Сепак, [[Хемија на аскорбинска киселина|аскорбинската киселина]] покажува посилно антиоксидантно дејство од екстрактот.&lt;ref name=&quot;AOExtract&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Yu|first=Yan|last2=Yi|first2=Zhi-Biao|last3=Liang|first3=Yi-Zeng|date=August 2009|title=Evaluation of Antioxidant Activities of ''Aquilegia oxysepala'' Hydroethanolic Extract|journal=[[Journal of Food Biochemistry]]|volume=33|pages=500–505|doi=10.1111/j.1745-4514.2009.00233.x|issn=0145-8884}}&lt;/ref&gt;

Кај цветните растенија, [[Фенилпропаноид|фенилпропаноидите]] можат да имаат заштитна улога од [[Ултравиолетово зрачење|ултравиолетовото (UV) зрачење]], а истовремено да учествуваат во создавањето сигнали што ги привлекуваат опрашувачите. Во една студија на цветовите на ''[[Aquilegia formosa]]'' било утврдено дека венечните и чашкините ливчиња содржат подеднакви количества фенилпропаноиди што ја апсорбираат ултравиолетовата светлина.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Narbona|first=Eduardo|last2=Del&amp;nbsp;Valle|first2=Jose&amp;nbsp;C.|last3=Whittall|first3=Justen&amp;nbsp;B.|last4=Buide|first4=M.&amp;nbsp;Luisa|last5=Pulgar|first5=Iñigo|last6=Gutierrez Camargo|first6=Maria Gabriela|last7=Cerdeira Morellato|first7=Leonor Patricia|last8=Rodríguez-Castañeda|first8=Nancy|last9=Rossi|first9=Victor|date=7 May 2025|title=Transcontinental patterns in floral pigment abundance among animal-pollinated species|journal=[[Scientific Reports]]|volume=15|page=15927|bibcode=2025NatSR..1515927N|doi=10.1038/s41598-025-94709-4|pmc=12059069|pmid=40335586|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

== Екологија ==
[[File:Effect_of_leaf_miners_on_Aquilegia_canadensis_(cropped).jpg|алт=Photograph of leaf miner trails on Aquilegia canadensis leaf|десно|мини|Лисните рудари можат да остават траги каде што го изеделе внатрешното ткиво на листовите од ''Aquilegia''.]]
И покрај токсичноста на растенијата од родот ''Aquilegia'' и отсуството на познати причини што би ги поттикнувале луѓето да ги консумираат,&lt;ref name=&quot;Toxicity2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Natural Poisons and Venoms: Plant Toxins: Polyketides, Phenylpropanoids and Further Compounds|last=Teuscher|first=Eberhard|last2=Lindequist|first2=Ulrike|date=2024|publisher=[[De Gruyter]]|isbn=9783110728538|series=De Gruyter STEM|location=Berlin; [[Boston]]|pages=300–326|doi=10.1515/9783110728538}}&lt;/ref&gt; нивните плодови и листови понекогаш служат како храна за животните. Иако консумирањето на овие растенија од страна на цицачите не е дел од нивниот репродуктивен циклус, забележани се случаи на такво однесување. На пример, во една студија за загрозениот вид ''[[Aquilegia paui]]'' е наведено дека, според непосредни набљудувања, козите уништиле околу 30 % од плодовите.&lt;ref name=&quot;Shift2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Martinell|first=M. Carmen|last2=Rovira|first2=Ana|last3=Blanché|first3=Cèsar|last4=Bosch|first4=Maria|date=August 2011|title=Shift Towards Autogamy in the Extremely Narrow Endemic ''Aquilegia paui'' and Comparison with Its Widespread Close Relative ''A. vulgaris'' (Ranunculaceae)|journal=[[Plant Systematics and Evolution]]|volume=295|pages=72–83|bibcode=2011PSyEv.295...73M|doi=10.1007/s00606-011-0463-x|jstor=43558220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Conservation&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Martinell|first=M. Carmen|last2=López-Pujol|first2=Jordi|last3=Blanché|first3=Cèsar|last4=Molero|first4=Julián|last5=Sàez|first5=Llorenç|date=2011|title=Conservation Assessment of ''Aquilegia paui'' (Ranunculaceae): A Case Study of an Extremely Narrow Endemic|url=https://www.cambridge.org/core/journals/oryx/article/conservation-assessment-of-aquilegia-paui-ranunculaceae-a-case-study-of-an-extremely-narrow-endemic/9E66060BEEABA24D662CDB23D2DEE239|journal=[[Oryx (journal)|Oryx]]|volume=45|pages=187–190|doi=10.1017/S0030605310001754|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427225231/https://www.cambridge.org/core/journals/oryx/article/conservation-assessment-of-aquilegia-paui-ranunculaceae-a-case-study-of-an-extremely-narrow-endemic/9E66060BEEABA24D662CDB23D2DEE239|archive-date=27 April 2025|access-date=16 May 2025|via=[[Cambridge University Press]]|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

Во [[Северисток (САД)|североисточниот дел на Соединетите Американски Држави]] и во [[источна Канада]], ''[[Aquilegia canadensis]]'' служи како растение домаќин за пеперутката ''[[Erynnis lucilius]]''. Пеперутките ги полагаат јајцата на долната страна од листовите на аквилегијата во два периода: од април до јуни и од јули до септември. Гасениците што се изведуваат од јајцата положени во вториот период ја презимуваат во растителниот отпад околу растението.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/wildflowers/pollinators/pollinator-of-the-month/columbine-duskywing.shtml|title=Pollinator of the Month: Columbine Duskywing (''Erynnis lucilius'')|last=Simpson|first=Melissa|work=fs.usda.gov|publisher=[[United States Forest Service]]|accessdate=28 May 2025}}&lt;/ref&gt;

Во [[Запад (САД)|западниот дел на Соединетите Американски Држав]]&lt;nowiki/&gt;и е забележано дека бумбарот ''[[Bombus occidentalis]]'' [[Крадење нектар|краде нектар]] од цветовите на ''[[Aquilegia coerulea]]''. Тоа го прави така што отвора или користи дупки направени во нектарските потпорки на цветовите, наместо да влегува во нив на вообичаениот начин.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Pyke|first=Graham H.|date=1982|title=Local Geographic Distributions of Bumblebees Near Crested Butte, Colorado: Competition and Community Structure|journal=[[Ecology (journal)|Ecology]]|volume=63|issue=2|pages=555–573|bibcode=1982Ecol...63..555P|doi=10.2307/1938970|issn=0012-9658|jstor=1938970}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи|2}}

== Надворешни врски ==
*{{Commons|Aquilegia}}
* {{wikispecies|Aquilegia|''Aquilegia''}}

{{таксонска лента}}
[[Категорија:Градинарски растенија]]
[[Категорија:Aquilegia]]
[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]</text>
      <sha1>7dxn7uq4jk8j2cr7ew87arcnn6wx88g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651603</id>
      <parentid>5651602</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:40:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <comment>доп</comment>
      <origin>5651603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84167" sha1="9zv188odm0idx42jy1xq088c0n9ng4z" xml:space="preserve">{{закосен наслов}}{{speciesbox
| name = Aquilegia
| image = Wald-Akelei.JPG
| image_alt = Фотографија од видот ''Aquilegia vulgaris''
| image_caption = ''[[Aquilegia vulgaris]]''
| taxon = Aquilegia
| authority = [[L.]]
| subdivision_ranks = Видови
| subdivision = Приближно 130, видете [[Список на видови Aquilegia|список]]
| subdivision_ref = &lt;ref name = POWO&gt;{{Cite powo | id=325954-2 |title=''Aquilegia'' L.|access-date=23 February 2026}}&lt;/ref&gt;
| type_species = ''[[Aquilegia vulgaris]]''
| type_species_authority = [[L.]]
| synonyms = *''Aquilina'' {{small|Bubani, nom. illeg.}}
| synonyms_ref = &lt;ref name =POWO/&gt;
}}'''''Aquilegia''''' — [[Род (биологија)|род]] на [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] цветни растенија во подсемејството ''[[Thalictroideae]]'' од семејството [[Лутичиња|''Ranunculaceae'']]. Родот вклучува помеѓу 70 и 400 [[Таксон|таксони]] (опишани [[Вид (биологија)|видови]] и [[Подвид|подвидови]]) со природни [[Ареал|ареали]] низ [[Северна полутопка|северната]] [[Северна полутопка|полутопка]]. [[Домороден вид|Домородни]] и [[Доведен вид|доведени видови]] на ''Aquilegia'' постојат на сите континенти освен на [[Антарктик|Антарктикот]]. Познати по нивната висока физичка варијабилност и леснотија на хибридизација, ''Aquilegia'' се популарни градинарски растенија и создале многу култивирани сорти.

Претставниците на родот ''Aquilegia'' се повеќегодишни тревести растенија со исправени и цврсти [[Стебло|стебла]]. [[Лист|Листовите]] се сложени, најчесто двапати или трипати триделни, составени од повеќе лисни делови. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни или собрани во ретки [[Соцветие|соцветија]], најчесто со впечатливи бои. Секој цвет има пет [[Чашкини ливчиња|чашкини]] и пет [[Венечно ливче|венечни ливчиња]]. Венечните ливчиња се карактеристични по тоа што нивниот долен дел е продолжен во шупливи нектарски потпорки, чија должина и облик се разликуваат меѓу видовите. Во Северна Америка, разновидноста во обликот и должината на потпорките е поврзана со приспособувањето кон различни опрашувачи. Кај некои видови и одгледувани сорти потпорките се отсутни или се слабо развиени. Во хортикултурата се одгледуваат и сорти со изменета градба на цветовите, меѓу кои и оние со двојни цветови, кај кои дел од цветните органи се преобразени во дополнителни венечни ливчиња.

''Aquilegia'' биле поврзани со божиците на плодноста во [[Старогрчка религија|античката грчка]] и [[Римска религија|античката римска религија]] и поврзани со христијанските религиозни концепти. Археолошките докази сугерираат дека растенијата ''Aquilegia'' се одгледувале до 3 век од н.е. во [[Британија|римска Британија]] и тие сè уште се популарни во градините низ целиот свет. И покрај тоа што честопати се токсични, ''Aquilegia'' ги користеле луѓето како билни лекови, парфеми и храна. Азиските практичари на народна медицина, [[Американски староседелци|домородните Северноамериканци]] и [[Среден век|средновековните Европејци]] сметале дека делови од растенијата имаат медицинска употреба. Селективното размножување и хибридизација на ''Aquilegia'' се случува со векови, при што генетските размени помеѓу видовите [[Стар Свет|од Стариот]] и [[Нов Свет|Новиот]] [[Нов Свет|Свет]] создаваат дополнителна разновидност.

== Етимологија ==
Грчкиот писател од 1 век од н.е. [[Диоскорид]] го нарекол родот ''Isopyrum'', име кое сега се користи за друг род, ''[[Isopyrum]]''.&lt;ref name=&quot;Nold&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|38}} Во 12 век, игуменијата и полимат [[Хилдегарда Бингенска]] ги нарекувала растенијата ''{{lang|la|[[wikt:aquila|aquila]]}}''{{Цп}}од каде што потекнува името на родот на германски, ''Akelei''. Првата употреба на ''aquilegia'' во однос на родот била во 13 век од страна на [[Алберт Велики|Алберт]] [[Алберт Велики|Велики]]. Во 16 и 17 век, имињата ''Colombina'', ''Aquilina'' и ''Aquileia'' почнале да стапуваат во употреба. Со делото ''[[Species Plantarum|„Species Plantarum“]]'' од 1753 година на шведскиот биолог [[Карл Линеј]], формалното име за родот станало ''Aquilegia'', иако употребата на ''Aquilina'' опстојувала во научната употреба барем до 1901 година.&lt;ref name=&quot;Nardi&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|23}}

Постојат голем број други вообичаени имиња за ''Aquilegia'' на различни јазици.

== Опис ==
[[Податотека:Schwarzviolette_Akelei_(Aquilegia_atrata)_02.jpg|алт=Photograph of flowers of Aquilegia atrata|десно|мини|''Цветови на [[Aquilegia atrata]]'' ]]
''Aquilegia'' е род [[Повеќегодишни растенија|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|тревести]] [[Скриеносеменици|цветни]] растенија од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[лутичиња]]. Претставниците на родот се разновидни по изглед и се разликуваат според големината, обликот и градбата на растението.&lt;ref name=&quot;Nold2&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|29}}&lt;ref name=&quot;FNA&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt; Иако сите видови се повеќегодишни, некои се релативно кратковечни и имаат животен циклус сличен на оној кај [[Двегодишно растение|двегодишните растенија]], додека други можат да живеат и да цветаат од три до шест години.&lt;ref name=&quot;Nold2&quot; /&gt;{{Rp|18}}&lt;ref name=&quot;Ornamental&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Ornamental Plants From Russia And Adjacent States of the Former Soviet Union|last=Shulkina|first=Tatyana|date=2005|publisher=Rostok|isbn=9785946680325|location=[[Saint Petersburg]]|chapter=''Aquilegia'' L.|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=120&amp;taxon_id=102388|via=efloras.org}}&lt;/ref&gt;

По зимскиот период на мирување, растенијата повторно развиваат листови, а потоа настапува релативно краток период на цветање.&lt;ref name=&quot;SouthernLiving&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.southernliving.com/columbine-plants-7570572|title=How To Grow And Care For Columbine Flowers|last=Riccio|first=Peggy|date=25 February 2025|editor-last=Scheppmann|editor-first=Khara|work=[[Southern Living]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250619165223/https://www.southernliving.com/columbine-plants-7570572|archive-date=19 June 2025|accessdate=28 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nold2&quot; /&gt;{{Rp|15–16}} Времето на првото цветање зависи од видот: некои ''Aquilegia'' цветаат уште во првата година по сеидбата, додека други го образуваат првиот цвет дури во втората година.&lt;ref name=&quot;Nold2&quot; /&gt;{{Rp|13}} По цветањето се развиваат плодови со повеќе семиња, кои при созревањето се отвораат и ги ослободуваат семињата. Така растенијата се размножуваат и природно се обновуваат. [[Лист|Листовите]] обично остануваат развиени во текот на летото, а наесен постепено овенуваат и изумираат.&lt;ref name=&quot;SouthernLiving&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;PollinationBiology&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chartier|first=Marion|last2=Kopper|first2=Constantin|last3=Münch|first3=Michael|last4=Carril|first4=Olivia Messinger|last5=Díaz-Infante|first5=Sergio|last6=Lachmayer|first6=Margarita|last7=Ulrich|first7=Silvia|last8=Wilson|first8=Joseph&amp;nbsp;S.|last9=Schönenberger|first9=Jürg|date=January 2025|title=Pollination Biology and Secondary Pollinators in Seven North American ''Aquilegia'' Species|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=20–37|bibcode=2025IJPlS.186...20C|doi=10.1086/733068|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Растенијата од родот Aquilegia се развиваат од тенки, дрвенести подземни стебла (подлоги), кои го сочинуваат повеќегодишниот дел на растението. Секоја година, во текот на вегетацискиот период, од нив израснуваат едно или повеќе надземни стебла, кои по образувањето на плодовите постепено се сушат и изумираат.&lt;ref name=&quot;Nardi2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|143–145}}

Листовите можат да бидат приземни (базални) или стеблени (каулински). Приземните листови се развиваат во основата на растението и најчесто имаат долги, еластични лисни дршки, додека стеблените листови се развиваат по должината на надземното стебло и обично имаат покуси дршки или се приседнати. Листовите се сложени и најчесто се триделни, двојно триделни или тројно триделни. Кај триделните листови лисната плоча е разделена на три ливчиња. Кај двојно триделните листови секоја од трите главни ливчиња е дополнително разделена на три, при што листот има вкупно девет ливчиња. Кај тројно триделните листови оваа поделба се повторува уште еднаш, па листот може да има вкупно 27 ливчиња.&lt;ref name=&quot;FNA2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;

Цветоносните стебла израснуваат од лисните розети во текот на пролетта и летото.&lt;ref name=&quot;RHSA&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/aquilegia|title=''Aquilegia''|work=rhs.org.uk|publisher=[[Royal Horticultural Society]]|accessdate=16 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[Соцветие|Соцветието]] се развива на врвот на надземното стебло и може да биде долго до 30 см. Во зависност од видот, може да содржи од еден до десет цимозни соцветија или поединечни цветови.&lt;ref name=&quot;FNA3&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;

Градбата на цветовите се разликува меѓу видовите во родот, но кај сите тие се развиваат од цветни пупки што во почетокот се свртени надолу.&lt;ref name=&quot;Nold3&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|31}} Цветовите можат да бидат еднобојни или да имаат повеќе бои.&lt;ref name=&quot;RHSA&quot; /&gt; Најчести се сините нијанси, кои се движат од светлосина до виолетова, па дури и речиси црна. Сините цветови се особено застапени кај европските видови, каде што ''[[Aquilegia aurea]]'' е исклучок со своите жолти цветови. Кај северноамериканските видови почести се жолтите и црвените цветови, додека сините и сино-виолетовите се карактеристични главно за видовите што растат на поголема надморска височина.&lt;ref name=&quot;Nold3&quot; /&gt;{{Rp|33}}

[[Околуцветник|Околуцветникот]] на цветовите од родот ''Aquilegia'' обично е составен од пет [[Чашкино ливче|чашкини]] и пет [[Венечно ливче|венечни ливчиња]].&lt;ref name=&quot;PollinationSystems&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt; Чашкините ливчиња се широки и по изглед наликуваат на венечни, додека вистинските венечни ливчиња се составени од два дела: поширок преден дел и издолжена, шуплива нектарска потпорка, која се протега наназад и содржи нектар.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora Iberica|Flora Iberica: Plantas Vasculares de la Península Ibérica e Islas Baleares]]|date=1986|publisher=[[Real Jardín Botánico de Madrid]]|isbn=8400062221|editor-last=Castroviejo|editor-first=S.|volume=1: Lycopodiaceae–Papaveraceae|location=Madrid|language=es|trans-title=Flora Iberica: Vascular Plants of the Iberian Peninsula and Balearic Islands|chapter=''Aquilegia'' L.|access-date=31 May 2025|editor-last2=Laínz|editor-first2=M.|editor-last3=López González|editor-first3=G.|editor-last4=Montserrat|editor-first4=P.|editor-last5=Muñoz Garmendia|editor-first5=F.|editor-last6=Paiva|editor-first6=J.|editor-last7=Villar|editor-first7=L.|chapter-url=https://bibdigital.rjb.csic.es/medias/71/a5/be/6f/71a5be6f-b4bc-432f-9a6a-baa17a5d8ccb/files/Fl_iber1.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531200940/https://bibdigital.rjb.csic.es/medias/71/a5/be/6f/71a5be6f-b4bc-432f-9a6a-baa17a5d8ccb/files/Fl_iber1.pdf|archive-date=31 May 2025}}&lt;/ref&gt;{{Rp|376}}&lt;ref name=&quot;Nold4&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|31}} Нектарските потпорки им даваат на цветовите карактеристичен изглед и служат за привлекување опрашувачи.&lt;ref name=&quot;Problem&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Rodale's Flower Garden Problem Solver|last=Ball|first=Jeff|last2=Ball|first2=Liz|date=1990|publisher=[[Rodale Press]]|isbn=0878578684|location=[[Emmaus, Pennsylvania|Emmaus, PA]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|147}}

Обликот на потпорките се разликува меѓу видовите. Кај некои тие се кукасто или роговидно свиткани, додека кај други се прави или извртени.&lt;ref name=&quot;Nold4&quot; /&gt;{{Rp|31, 38}}&lt;ref name=&quot;CE&quot;&gt;{{Наведена енциклопедија|location=[[Toronto]]|access-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; Кај одредени видови, како што е ''[[Aquilegia ecalcarata]]'', нектарските потпорки природно отсуствуваат.&lt;ref name=&quot;Nold4&quot; /&gt;{{Rp|82}} Отсуството на потпорки може да се појави и кај поединечни растенија или популации на видови кај кои тие вообичаено се развиени, како наследна особина поврзана со рецесивен ген.&lt;ref name=&quot;Nold4&quot; /&gt;{{Rp|31}}&lt;ref name=&quot;FNA4&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Weber&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Colorado Flora: Western Slope|last=Weber|first=William A.|date=1987|publisher=[[University Press of Colorado|Colorado Associated University Press]]|isbn=0870811673|location=[[Boulder, Colorado|Boulder]], [[Colorado|CO]]|page=295|lccn=87-70012|author-link=William Alfred Weber}}&lt;/ref&gt;

Цветовите на растенијата од родот Aquilegia се двополови, односно имаат и машки и женски цветни органи. Тие можат да се размножуваат преку самоопрашување, кое се одвива на два начина: со автогамија, кога поленот од прашниците паѓа на жигот на истиот цвет, и со геитоногамија, кога поленот се пренесува од еден цвет на друг цвет на истото растение. Кај геитоногамијата пренесувањето на поленот обично го вршат опрашувачи.&lt;ref name=&quot;PollinationSystems2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Автогамијата е забележана како главен начин на [[оплодување]] кај видот ''[[Aquilegia paui]]''.&lt;ref name=&quot;Shift&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Martinell|first=M. Carmen|last2=Rovira|first2=Ana|last3=Blanché|first3=Cèsar|last4=Bosch|first4=Maria|date=August 2011|title=Shift Towards Autogamy in the Extremely Narrow Endemic ''Aquilegia paui'' and Comparison with Its Widespread Close Relative ''A. vulgaris'' (Ranunculaceae)|journal=[[Plant Systematics and Evolution]]|volume=295|pages=72–83|bibcode=2011PSyEv.295...73M|doi=10.1007/s00606-011-0463-x|jstor=43558220}}&lt;/ref&gt; Кај ''[[Aquilegia formosa]]'' и ''[[Aquilegia eximia]]'' може да се појави дихогамија, односно временско раздвојување на созревањето на машките и женските цветни органи, со што се намалува можноста за самоопрашување. Кај претставниците на родот се јавува и вкрстено опрашување ([[ксеногамија]]), при кое опрашувачите го пренесуваат [[Полен|поленот]] од еден цвет на жигот на друг цвет на различно растение.&lt;ref name=&quot;PollinationBiology2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chartier|first=Marion|last2=Kopper|first2=Constantin|last3=Münch|first3=Michael|last4=Carril|first4=Olivia Messinger|last5=Díaz-Infante|first5=Sergio|last6=Lachmayer|first6=Margarita|last7=Ulrich|first7=Silvia|last8=Wilson|first8=Joseph&amp;nbsp;S.|last9=Schönenberger|first9=Jürg|date=January 2025|title=Pollination Biology and Secondary Pollinators in Seven North American ''Aquilegia'' Species|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=20–37|bibcode=2025IJPlS.186...20C|doi=10.1086/733068|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Машките и женските репродуктивни органи на цветовите од родот ''Aquilegia'' се составени од [[Прашник|прашници]] и [[Толчник (ботаника)|гинецеум]]. Прашниците се распоредени во спирала околу гинецеумот, а нивниот вкупен број се разликува меѓу видовите.&lt;ref name=&quot;PollinationSystems3&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt; Родот ''Aquilegia'' се одликува со спирален распоред на прашниците и со гинецеум составен од споени плодни листови (карпели), што претставува особеност во рамките на семејството ''Ranunculaceae''.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Floral Diagrams: An Aid to Understanding Flower Morphology and Evolution|last=Ronse De Craene|first=Louis P.|date=2022|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=9781108825733|edition=2nd|location=[[Cambridge]]|page=160|doi=10.1017/9781108919074|lccn=2021050296}}&lt;/ref&gt;

Меѓу прашниците и гинецеумот се наоѓаат стерилни прашници (стаминодии), кои имаат лушпест изглед.&lt;ref name=&quot;FNA5&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt; Цветовите се протандрични, односно машките цветни органи созреваат пред женските. Прашниците го ослободуваат поленот пред жиговите да станат приемчиви за него.&lt;ref name=&quot;Nold5&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|27}}

Во текот на цветањето ([[Антеза|антезата]]), цветовите минуваат низ три развојни фази. Во предмашката фаза околуцветникот е отворен, но прашниците сè уште не се отвориле и не го ослободуваат поленот. Во машката фаза прашниците се отвораат и го ослободуваат поленот. Во постмашката фаза прашниците овенуваат, додека околуцветникот останува отворен.&lt;ref name=&quot;PollinationBiology3&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chartier|first=Marion|last2=Kopper|first2=Constantin|last3=Münch|first3=Michael|last4=Carril|first4=Olivia Messinger|last5=Díaz-Infante|first5=Sergio|last6=Lachmayer|first6=Margarita|last7=Ulrich|first7=Silvia|last8=Wilson|first8=Joseph&amp;nbsp;S.|last9=Schönenberger|first9=Jürg|date=January 2025|title=Pollination Biology and Secondary Pollinators in Seven North American ''Aquilegia'' Species|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=20–37|bibcode=2025IJPlS.186...20C|doi=10.1086/733068|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Плодот кај растенијата од родот ''Aquilegia'' е збирен плод составен од неколку фоликули. Секој фоликул се отвора по должината на еден шев и завршува со свиткан врв, наречен клун.&lt;ref name=&quot;Nold6&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt; Семето е црно, мазно и бубреговидно.&lt;ref name=&quot;FNA6&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;

Во моментот на расејувањето, семињата обично се во состојба на мирување.&lt;ref name=&quot;Dormacy&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Zhang|first=Keliang|last2=Ji|first2=Yusong|last3=Fu|first3=Guixian|last4=Yao|first4=Linjun|last5=Liu|first5=Huina|last6=Tao|first6=Jun|last7=Walck|first7=Jeffrey&amp;nbsp;L.|date=July 2021|title=Dormancy Cycles in ''Aquilegia oxysepala'' Trautv. et Mey. (Ranunculaceae), A Species with Non-Deep Simple Morphophysiological Dormancy|journal=[[Plant and Soil]]|volume=464|pages=223–235|bibcode=2021PlSoi.464..223Z|doi=10.1007/s11104-021-04951-8|issn=0032-079X}}&lt;/ref&gt; Тие можат да ја задржат ’ртливоста подолго време во споредба со семињата на многу други претставници на семејството Ranunculaceae, иако посвежите семиња обично ’ртат побрзо.&lt;ref name=&quot;Nold6&quot; /&gt;{{Rp|23}} На пример, семето на Aquilegia formosa, чувано во ладилник, ја задржало ’ртливоста најмалку три години.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nrcs.usda.gov/plantmaterials/orpmcmt9921.pdf|title=Protocol Information: ''Aquilegia formosa'' Fisch. ex DC.|date=2009|publisher=Corvallis Plant Materials Center, [[United States Department of Agriculture]]|location=[[Corvallis, Oregon|Corvallis, OR]]|accessdate=11 August 2025}}&lt;/ref&gt;

Ртењето првенствено зависи од температурата. На семињата обично им е потребен повеќемесечен период на повисоки летни температури, проследен со изложување на ниски зимски температури во траење од неколку недели до неколку месеци. Овој период на студ ги прекинува физиолошките механизми што го одржуваат семето во мирување, по што ртењето започнува со затоплувањето во пролет. На тој начин се спречува предвременото ’ртење во услови неповолни за преживување на младите растенија.&lt;ref name=&quot;Dormacy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Sowing&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Porceddu|first=M.|last2=Mattana|first2=E.|last3=Pritchard|first3=H.&amp;nbsp;W.|last4=Bacchetta|first4=G.|date=2017|title=Dissecting Seed Dormancy and Germination in ''Aquilegia barbaricina'', Through Thermal Kinetics of Embryo Growth|journal=[[Plant Biology (journal)|Plant Biology]]|volume=19|pages=983–993|bibcode=2017PlBio..19..983P|doi=10.1111/plb.12610|pmid=28762612|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

Основниот [[Плоидност|број на хромозоми]] кај претставниците на родот ''Aquilegia'' е 2''n'' = 14, односно имаат седум пара хромозоми.&lt;ref name=&quot;FNA7&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|date=October 1964|title=Documented Chromosome Numbers of Plants|journal=[[Madroño (journal)|Madroño]]|volume=17|pages=266–268|jstor=41423164}}&lt;/ref&gt; Сепак, кај поединечни растенија се забележани и отстапувања од овој број. Кај некои единки се присутни и дополнителни [[Б-хромозоми]], кои можат да влијаат врз нивните [[Фенотип|фенотипски]] особини и плодноста.&lt;ref name=&quot;Nardi3&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|183–185}}

== Фитохемија ==
[[File:Aquilegia_vulgaris_MHNT.BOT.2009.13.42.jpg|алт=|мини|Пплодови и семиња од видот ''[[Aquilegia vulgaris]]''. Човечката консумација на семе и корења од колумбина може да внесе токсини кои го нарушуваат здравјето на срцето.]]
Кај некои видови од родот ''Aquilegia'', како што е ''[[Aquilegia vulgaris]]'', се присутни цијанофори — клетки што создаваат сина пигментација. Кај овие видови се забележани [[Гликозид|цијаногени гликозиди]], меѓу кои [[дурин]] и триглохинин. Овие соединенија обично имаат горчлив вкус и можат да бидат токсични за луѓето и животните.[1]

Голтањето на околу 20 грама свежи листови од ''Aquilegia vulgaris'' може да предизвика сериозно труење, со симптоми како што се конвулзии, отежнато дишење и срцева слабост. Забележан е и случај на дете кај кое по консумирање на 12 цветови од овој вид се појавиле слабост на екстремитетите, [[цијаноза]], поспаност и [[миоза]] (стеснување на зениците). Симптомите се повлекле во текот на три часа.&lt;ref name=&quot;Toxicity&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Natural Poisons and Venoms: Plant Toxins: Polyketides, Phenylpropanoids and Further Compounds|last=Teuscher|first=Eberhard|last2=Lindequist|first2=Ulrike|date=2024|publisher=[[De Gruyter]]|isbn=9783110728538|series=De Gruyter STEM|location=Berlin; [[Boston]]|pages=300–326|doi=10.1515/9783110728538}}&lt;/ref&gt; Зрелите семиња и корените исто така содржат токсични соединенија, чие внесување може да има штетно влијание врз срцето.&lt;ref name=&quot;FSAF&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/wildflowers/plant-of-the-week/Aquilegia-flavescens.shtml|title=Plant of the Week: Yellow Columbine (''Aquilegia flavescens'')|last=Delmatier|first=Charmaine|date=2014|work=fs.usda.gov|publisher=[[United States Forest Service]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531200942/https://www.fs.usda.gov/wildflowers/plant-of-the-week/Aquilegia-flavescens.shtml|archive-date=31 May 2025|accessdate=18 May 2025}}&lt;/ref&gt;

Кај ''Aquilegia vulgaris'' е забележано присуство на изоцитизозид, [[Флавоноид|флавоноидно]] соединение со антибактериски својства.&lt;ref name=&quot;Antibacterial&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Sulaiman|first=Mazdida|last2=Ebehairy|first2=Layane|last3=Nissapatorn|first3=Veeranoot|last4=Rahmatullah|first4=Mohammed|last5=Villegas|first5=Jhonnel|last6=Dupa|first6=Helina Jean|last7=Verzosa|first7=Ricksterlie&amp;nbsp;C.|last8=Dolma|first8=Karma&amp;nbsp;G.|last9=Shabaz|first9=Muhamad|date=11 October 2024|title=Antibacterial phenolic compounds from the flowering plants of Asia and the Pacific: coming to the light|journal=[[Pharmaceutical Biology]]|volume=62|pages=713–766|doi=10.1080/13880209.2024.2407530|pmc=11486068|pmid=39392281|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Полифенолите, особено флавоноидите, се главните состојки на хидроетанолниот екстракт од ''[[Aquilegia oxysepala]]'', добиен со употреба на мешавина од вода и етанол како растворувач. Овие соединенија имаат [[Антиоксиданс|антиоксидантно]] дејство. Истражувањата покажале дека екстрактот од ''A. oxysepala'' има изразена способност за неутрализирање на DPPH, супероксидните анјони и хидроксилните радикали, но послабо дејствува врз [[Водород пероксид|водородниот пероксид]]. Сепак, [[Хемија на аскорбинска киселина|аскорбинската киселина]] покажува посилно антиоксидантно дејство од екстрактот.&lt;ref name=&quot;AOExtract&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Yu|first=Yan|last2=Yi|first2=Zhi-Biao|last3=Liang|first3=Yi-Zeng|date=August 2009|title=Evaluation of Antioxidant Activities of ''Aquilegia oxysepala'' Hydroethanolic Extract|journal=[[Journal of Food Biochemistry]]|volume=33|pages=500–505|doi=10.1111/j.1745-4514.2009.00233.x|issn=0145-8884}}&lt;/ref&gt;

Кај цветните растенија, [[Фенилпропаноид|фенилпропаноидите]] можат да имаат заштитна улога од [[Ултравиолетово зрачење|ултравиолетовото (UV) зрачење]], а истовремено да учествуваат во создавањето сигнали што ги привлекуваат опрашувачите. Во една студија на цветовите на ''[[Aquilegia formosa]]'' било утврдено дека венечните и чашкините ливчиња содржат подеднакви количества фенилпропаноиди што ја апсорбираат ултравиолетовата светлина.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Narbona|first=Eduardo|last2=Del&amp;nbsp;Valle|first2=Jose&amp;nbsp;C.|last3=Whittall|first3=Justen&amp;nbsp;B.|last4=Buide|first4=M.&amp;nbsp;Luisa|last5=Pulgar|first5=Iñigo|last6=Gutierrez Camargo|first6=Maria Gabriela|last7=Cerdeira Morellato|first7=Leonor Patricia|last8=Rodríguez-Castañeda|first8=Nancy|last9=Rossi|first9=Victor|date=7 May 2025|title=Transcontinental patterns in floral pigment abundance among animal-pollinated species|journal=[[Scientific Reports]]|volume=15|page=15927|bibcode=2025NatSR..1515927N|doi=10.1038/s41598-025-94709-4|pmc=12059069|pmid=40335586|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

== Екологија ==
[[File:Effect_of_leaf_miners_on_Aquilegia_canadensis_(cropped).jpg|алт=Photograph of leaf miner trails on Aquilegia canadensis leaf|десно|мини|[[Лисен рудар|Лисните рудари]] можат да остават траги каде што го изеделе внатрешното ткиво на листовите од ''Aquilegia''.]]
И покрај токсичноста на растенијата од родот ''Aquilegia'' и отсуството на познати причини што би ги поттикнувале луѓето да ги консумираат,&lt;ref name=&quot;Toxicity2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Natural Poisons and Venoms: Plant Toxins: Polyketides, Phenylpropanoids and Further Compounds|last=Teuscher|first=Eberhard|last2=Lindequist|first2=Ulrike|date=2024|publisher=[[De Gruyter]]|isbn=9783110728538|series=De Gruyter STEM|location=Berlin; [[Boston]]|pages=300–326|doi=10.1515/9783110728538}}&lt;/ref&gt; нивните плодови и листови понекогаш служат како храна за животните. Иако консумирањето на овие растенија од страна на цицачите не е дел од нивниот репродуктивен циклус, забележани се случаи на такво однесување. На пример, во една студија за загрозениот вид ''[[Aquilegia paui]]'' е наведено дека, според непосредни набљудувања, козите уништиле околу 30 % од плодовите.&lt;ref name=&quot;Shift2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Martinell|first=M. Carmen|last2=Rovira|first2=Ana|last3=Blanché|first3=Cèsar|last4=Bosch|first4=Maria|date=August 2011|title=Shift Towards Autogamy in the Extremely Narrow Endemic ''Aquilegia paui'' and Comparison with Its Widespread Close Relative ''A. vulgaris'' (Ranunculaceae)|journal=[[Plant Systematics and Evolution]]|volume=295|pages=72–83|bibcode=2011PSyEv.295...73M|doi=10.1007/s00606-011-0463-x|jstor=43558220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Conservation&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Martinell|first=M. Carmen|last2=López-Pujol|first2=Jordi|last3=Blanché|first3=Cèsar|last4=Molero|first4=Julián|last5=Sàez|first5=Llorenç|date=2011|title=Conservation Assessment of ''Aquilegia paui'' (Ranunculaceae): A Case Study of an Extremely Narrow Endemic|url=https://www.cambridge.org/core/journals/oryx/article/conservation-assessment-of-aquilegia-paui-ranunculaceae-a-case-study-of-an-extremely-narrow-endemic/9E66060BEEABA24D662CDB23D2DEE239|journal=[[Oryx (journal)|Oryx]]|volume=45|pages=187–190|doi=10.1017/S0030605310001754|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427225231/https://www.cambridge.org/core/journals/oryx/article/conservation-assessment-of-aquilegia-paui-ranunculaceae-a-case-study-of-an-extremely-narrow-endemic/9E66060BEEABA24D662CDB23D2DEE239|archive-date=27 April 2025|access-date=16 May 2025|via=[[Cambridge University Press]]|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

Во [[Северисток (САД)|североисточниот дел на Соединетите Американски Држави]] и во [[источна Канада]], ''[[Aquilegia canadensis]]'' служи како растение домаќин за пеперутката ''[[Erynnis lucilius]]''. Пеперутките ги полагаат јајцата на долната страна од листовите на аквилегијата во два периода: од април до јуни и од јули до септември. Гасениците што се изведуваат од јајцата положени во вториот период ја презимуваат во растителниот отпад околу растението.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/wildflowers/pollinators/pollinator-of-the-month/columbine-duskywing.shtml|title=Pollinator of the Month: Columbine Duskywing (''Erynnis lucilius'')|last=Simpson|first=Melissa|work=fs.usda.gov|publisher=[[United States Forest Service]]|accessdate=28 May 2025}}&lt;/ref&gt;

Во [[Запад (САД)|западниот дел на Соединетите Американски Држав]]&lt;nowiki/&gt;и е забележано дека бумбарот ''[[Bombus occidentalis]]'' [[Крадење нектар|краде нектар]] од цветовите на ''[[Aquilegia coerulea]]''. Тоа го прави така што отвора или користи дупки направени во нектарските потпорки на цветовите, наместо да влегува во нив на вообичаениот начин.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Pyke|first=Graham H.|date=1982|title=Local Geographic Distributions of Bumblebees Near Crested Butte, Colorado: Competition and Community Structure|journal=[[Ecology (journal)|Ecology]]|volume=63|issue=2|pages=555–573|bibcode=1982Ecol...63..555P|doi=10.2307/1938970|issn=0012-9658|jstor=1938970}}&lt;/ref&gt;

Во Северна Америка, три вида лисни рудари од родот ''[[Phytomyza]]'' ги користат растенијата од родот ''Aquilegia'' како домаќини: ''[[Phytomyza aquilegiana]]'' е распространет во источните делови на континентот, ''[[Phytomyza aquilegivora]]'' во [[Среден Запад|Средниот Запад на Соединетите Американски Држави]], а [[Phytomyza columbinae|''Phytomyza'' ''columbinae'']] во западните делови. Овие инсекти се познати како колумбински лисни рудари. Нивните ларви се хранат со ткивото помеѓу горната и долната површина на листовите, при што оставаат белузлави траги и дамки. По завршувањето на развојот, ларвите ги напуштаат листовите и се куклат на нивната долна страна, каде што образуваат мали кукли. Возрасните единки, пак, со помош на легалката ги прободуваат листовите за да дојдат до растителните сокови, оставајќи карактеристични траги од исхраната.&lt;ref name=&quot;NAPests&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://hort.extension.wisc.edu/articles/common-columbine-pests-columbine-leafminer-and-columbine-sawfly/|title=Common Columbine Pests: Columbine Leafminer and Columbine Sawfly|last=Mahr|first=Susan|work=hort.extension.wisc.edu|publisher=Wisconsin Horticulture, [[University of Wisconsin–Madison]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250528132919/https://hort.extension.wisc.edu/articles/common-columbine-pests-columbine-leafminer-and-columbine-sawfly/|archive-date=28 May 2025|accessdate=28 May 2025}}&lt;/ref&gt;

Друг сроден лисен рудар, ''[[Phytomyza ancholiae]]'', е автохтон вид во Франција.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Goureau|first=Claude Charles|author-link=Claude Charles Goureau|date=1851|title=Mémoire pour servir a l'histoire des Diptères dont les larves minent les feuilles des plantes|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/10626219|journal=[[Annales de la Société entomologique de France]]|volume=2|pages=153–155|archive-url=https://web.archive.org/web/20250528132923/https://www.biodiversitylibrary.org/page/10626219|archive-date=28 May 2025|access-date=31 May 2025|via=[[Biodiversity Heritage Library]]}}&lt;/ref&gt;

''[[Pristiphora rufipes]]'' потекнува од Европа, но денес е распространета и во Канада и Соединетите Американски Држави. Женките ги полагаат јајцата на листовите на растенијата од родот ''Aquilegia'', а ларвите се изведуваат кон крајот на пролетта. Во периодот од април до јуни, зелените ларви се хранат со листовите, постепено изедувајќи го нивното ткиво од надворешните делови кон средината. Кога на едно растение има голем број ларви, тие можат да ги изедат речиси сите листови, оставајќи ги неизедени само стеблото и цветовите. Ларвите го завршуваат развојот за неколку недели, по што паѓаат од растението и се куклат во кожурци.&lt;ref name=&quot;NAPests2&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://hort.extension.wisc.edu/articles/common-columbine-pests-columbine-leafminer-and-columbine-sawfly/|title=Common Columbine Pests: Columbine Leafminer and Columbine Sawfly|last=Mahr|first=Susan|work=hort.extension.wisc.edu|publisher=Wisconsin Horticulture, [[University of Wisconsin–Madison]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250528132919/https://hort.extension.wisc.edu/articles/common-columbine-pests-columbine-leafminer-and-columbine-sawfly/|archive-date=28 May 2025|accessdate=28 May 2025}}&lt;/ref&gt;

Неколку видови габи ги напаѓаат листовите на растенијата од родот ''Aquilegia'', меѓу кои се ''[[Ascochyta aquilegiae]]'', ''[[Cercospora aquilegiae]]'' и ''[[Septoria aquilegiae]]''.&lt;ref name=&quot;Problem2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Rodale's Flower Garden Problem Solver|last=Ball|first=Jeff|last2=Ball|first2=Liz|date=1990|publisher=[[Rodale Press]]|isbn=0878578684|location=[[Emmaus, Pennsylvania|Emmaus, PA]]}}&lt;/ref&gt;

[[Оомицети|Оомицетот]] ''[[Peronospora aquilegiicola]]'', предизвикувач на болеста позната како пламенеста мувла, потекнува од источноазиските популации на родовите ''Aquilegia'' и ''[[Semiaquilegia]]''. Неговото присуство на ''Aquilegia'' во Обединетото Кралство првпат било забележано во 2013 година. Ова откритие поттикнало дискусии за воведување карантински мерки со цел да се спречи неговото ширење во [[континентална Европа]].&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Thines|first=Marco|last2=Denton|first2=Geoffrey&amp;nbsp;J.|last3=Beal|first3=Elizabeth&amp;nbsp;J.|last4=Kilty|first4=Anne|last5=Denton|first5=Jennifer&amp;nbsp;O.|last6=Shin|first6=Hyeon-Dong|last7=Choi|first7=Young-Joon|date=October 2019|title=''Peronospora aquilegiicola'' sp. nov., the Downy Mildew Affecting Columbines in the UK is an Invasive Species from East Asia|journal=European Journal of Plant Pathology|volume=155|issue=2|pages=515–525|bibcode=2019EJPP..155..515T|doi=10.1007/s10658-019-01787-y|issn=1573-8469}}&lt;/ref&gt;

=== Опрашување ===
[[File:White-lined_Sphinx_and_Columbine_04.jpg|алт=Photograph of a hybrid columbine being pollinated by a hawkmoth|десно|мини|Некои северноамерикански ''Aquilegia'' се адаптирале на опрашување од ''[[Sphingidae]]'' ''(на сликата)'' и колибри. Нивните издолжени нектарски потпорки ги принудуваат ''Sphingidae'' што се хранат со нектар да стапат во допир со прашниците и жиговите на цветовите, со што се овозможува пренесување на поленот.]]
Видовите од родот ''Aquilegia'' развиле разновидни цветни особини, меѓу кои различна ориентација, обоеност и градба на нектарските потпорки, со кои привлекуваат различни опрашувачи. Овие приспособувања придонеле за еволутивното разидување и [[Видообразба|создавањето нови видови]].&lt;ref name=&quot;POPOVICH&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Ballerini|first=Evangeline S.|last2=Min|first2=Ya|last3=Edwards|first3=Molly&amp;nbsp;B.|last4=Kramer|first4=Elena&amp;nbsp;M.|last5=Hodges|first5=Scott&amp;nbsp;A.|date=8 September 2020|title=''POPOVICH'', Encoding a C2H2 Zinc-Finger Transcription Factor, Plays a Central Role in the Development of a Key Innovation, Floral Nectar Spurs, in ''Aquilegia''|journal=[[Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America]]|publisher=[[National Academy of Sciences]]|volume=117|pages=22552–22560|bibcode=2020PNAS..11722552B|doi=10.1073/pnas.2006912117|jstor=26969162|pmc=7486772|pmid=32848061|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

Збирот од цветни особини што овозможуваат привлекување одредена група опрашувачи се нарекува синдром на опрашување, односно цветен синдром. Цветовите на аквилегиите традиционално се поделени во три основни синдроми на опрашување, поврзани со привлекувањето бумбари, колибри и ''[[Sphingidae]]''. Секоја од овие групи се храни со нектарот на цветовите.&lt;ref name=&quot;PollinationSystems4&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt; Покрај нив, и инсектите што собираат полен можат да имаат секундарна улога во опрашувањето на аквилегиите. Студија објавена во 2026 година утврдила дека цветните синдроми кај видовите од родот Aquilegia првенствено се обликувани од трите групи опрашувачи што се хранат со нектар. Сепак, не биле пронајдени докази дека инсектите што собираат полен извршиле еволутивен притисок врз развојот на цветните особини.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Hawranek|first=Anna-Sophie|last2=Von Balthazar|first2=Maria|last3=Chartier|first3=Marion|last4=Schönenberger|first4=Jürg|date=16 January 2026|title=Floral Syndromes in ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) are Associated with Nectar- But Not Pollen-Collecting Pollinators|journal=[[Annals of Botany]]|volume=137|issue=5|pages=1305–1320|doi=10.1093/aob/mcaf333|pmc=13197590|pmid=41542994|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

Кога опрашувачите се ретки, некои видови аквилегии можат да се потпрат на самоопрашување како главен начин на размножување. Таков пример е ''[[Aquilegia paui]]''.&lt;ref name=&quot;PollinationSystems4&quot; /&gt;

Евроазиските видови од родот ''Aquilegia'' првенствено се опрашувани од муви, пчели и бумбари. Северноамериканските видови, пак, најчесто ги опрашуваат пчели, бумбари, ''[[Sphingidae]]'' и [[колибри]]. Опрашувањето од колибри е почесто кај северноамериканските ''Aquilegia'' со црвени цветови, додека видовите со бледи цветови можеби развиле таква обоеност за да бидат повидливи за ''Sphingidae'' во [[самрак]].&lt;ref name=&quot;Nold7&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt; {{Rp|32–33}}

Должината на нектарските потпорки кај одделни видови ''Aquilegia'' често е поврзана со нивните опрашувачи. Додека кај евроазиските видови должината на потпорките се разликува релативно малку, кај северноамериканските видови се забележува значителна разновидност.&lt;ref name=&quot;Increasingly&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Whittal|first=Justen B.|last2=Hodges|first2=Scott A.|date=June 2007|title=Pollinator Shifts Drive Increasingly Long Nectar Spurs in Columbine Flowers|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=447|issue=7145|pages=706–709|bibcode=2007Natur.447..706W|doi=10.1038/nature05857|pmid=17554306}}&lt;/ref&gt;

''[[Sphingidae]]'' имаат долги усни органи за хранење, што им овозможува да допрат до нектарот во длабочината на потпорките. Во подрачјата каде што овие пеперутки се главни опрашувачи, издолжените нектарски потпорки на ''[[Aquilegia coerulea]]'' го оневозможуваат земањето нектар без пеперутките притоа да дојдат во допир со поленот.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Brunet|first=Johanne|date=June 2009|title=Pollinators of the Rocky Mountain Columbine: Temporal Variation, Functional Groups and Associations With Floral Traits|url=https://www.researchgate.net/publication/24400848|journal=[[Annals of Botany]]|volume=103|issue=9|pages=1567–1578|doi=10.1093/aob/mcp096|issn=1095-8290|pmc=2701757|pmid=19414518|via=[[ResearchGate]]}}&lt;/ref&gt;

Иако ''Sphingidae'' се застапени и во Евроазија, меѓу тамошните видови ''Aquilegia'' не се забележува синдром на опрашување приспособен на нив, кој се одликува со особено долги нектарски потпорки. Можно е присуството на колибри во Северна Америка, кои отсуствуваат во Евроазија и имаат јазик со средна должина во споредба со другите опрашувачи и ''[[Sphingidae]]'', да претставувало еволутивен чекор што овозможил подоцнежно развивање на опрашувачкиот синдром од ''[[Sphingidae]]'' кај северноамериканските ''Aquilegia''.&lt;ref name=&quot;Increasingly&quot; /&gt;

Иако одредена популација на ''Aquilegia'' може да се приспособи на конкретно живеалиште и да развие цветни особини што привлекуваат одредени опрашувачи, тоа не мора нужно да доведе до [[еколошко видообразување]] и создавање генетски бариери меѓу популациите. Веројатноста за такво видообразување е поголема кога мутациите што влијаат врз градбата на цветовите и промените во однесувањето на опрашувачите се појавуваат кај мали и географски изолирани популации. Таков пример е ''[[Aquilegia micrantha var. mancosana]]''.&lt;ref name=&quot;Nardi4&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;

== Таксономија ==
{{cladogram|title=''Aquilegia''|caption=Филогенетско стебло на родот Aquilegia, засновано врз истражувањето на Fior и соработниците од 2013 година. Некои од научните имиња употребени во истражувањето денес се сметаат за синоними. Во оваа шема се користени имињата што ги прифаќа базата на податоци [[Plants of the World Online]] за соодветните таксони.|cladogram={{clade| style=font-size:85%;line-height:75%;width:300px;
    |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
    |1={{clade
        |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
        |1={{clade
            |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
            |1={{clade
                |1=''[[Aquilegia amurensis|A.&amp;nbsp;amurensis]]''
                |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                |2={{clade
                    |1=''[[Aquilegia amurensis|A.&amp;nbsp;parviflora]]''
                    |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                    |2=''[[Aquilegia amurensis|A.&amp;nbsp;japonica]]''
                    |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}
                }}
            |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
            |2={{clade
                |1=''[[Aquilegia jonesii|A.&amp;nbsp;jonesii]]''
                |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                |2={{clade
                    |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                    |1={{clade
                        |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                        |1={{clade
                            |1=''[[Aquilegia brevistyla|A.&amp;nbsp;brevistyla]]''
                            |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |2=''[[Aquilegia canadensis|A.&amp;nbsp;canadensis]]''
                            |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
}}}}|label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                    |2={{clade
                        |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                        |1={{clade
                            |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |1={{clade
                                |1=''[[Aquilegia scopulorum|A.&amp;nbsp;scopulorum]]''
                                |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                |2={{clade
                                    |1=''[[Aquilegia pubescens|A.&amp;nbsp;pubescens]]''
                                    |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                    |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                    |2={{clade
                                        |1=''[[Aquilegia eximia|A.&amp;nbsp;eximia]]''
                                        |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                        |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                            |2={{clade
                                               |1=''[[Aquilegia flavescens|A.&amp;nbsp;flavescens]]''
                                               |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                               |2=''[[Aquilegia formosa|A.&amp;nbsp;formosa]]''
                                               |label2=&amp;nbsp;}}}}}}}}
                        |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                        |2=''[[Aquilegia chrysantha|A.&amp;nbsp;chrysantha]]''
                        |label3=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                        |3={{clade
                            |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |1=''[[Aquilegia longissima|A.&amp;nbsp;longissima]]''
                            |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |2=''[[Aquilegia skinneri|A.&amp;nbsp;skinneri]]''
                            |label3=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |3={{clade
                                |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                |1=''[[Aquilegia elegantula|A.&amp;nbsp;elegantula]]''
                                |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                |2=''[[Aquilegia coerulea|A.&amp;nbsp;coerulea]]''
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
        |label2=&amp;nbsp;
        |2={{clade
            |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
            |1={{clade
                |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                |1=''[[Aquilegia yabeana|A.&amp;nbsp;yabeana]]''
                |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                |2={{clade
                    |1=''[[Aquilegia rockii|A.&amp;nbsp;rockii]]''
                    |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                    |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                    |2={{clade
                        |1=''[[Aquilegia kansuensis|A.&amp;nbsp;kansuensis]]''
                        |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                        |2=''[[Aquilegia ecalcarata|A.&amp;nbsp;ecalcarata]]''
}}
}}
}}
            |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
            |2={{clade
                |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                |1={{clade
                    |1=''[[Aquilegia moorcroftiana|A.&amp;nbsp;moorcroftiana]]''
                    |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                    |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                    |2={{clade
                        |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                        |1={{clade
                            |1=''[[Aquilegia nivalis|A.&amp;nbsp;nivalis]]''
                            |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |2={{clade
                                |1=''[[Aquilegia pubiflora|A.&amp;nbsp;pubiflora]]''
                                |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                |2=''[[Aquilegia fragrans|A.&amp;nbsp;fragrans]]''}}}}
                        |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                        |2=''[[Aquilegia lactiflora|A.&amp;nbsp;lactiflora]]''
                        |label3=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                        |3={{clade
                            |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |1=''[[Aquilegia karelinii|A.&amp;nbsp;karelinii]]''
                            |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |2=''[[Aquilegia atrovinosa|A.&amp;nbsp;atrovinosa]]''
}}
}}
}}
                |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                |2={{clade
                    |1=''[[Aquilegia olympica|A.&amp;nbsp;olympica]]''
                    |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                    |label2=
                    |2={{clade
                        |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                        |1={{bulleted list|''[[Aquilegia einseleana|A.&amp;nbsp;einseleana]]''|''[[Aquilegia bertolonii|A.&amp;nbsp;bertolonii]]''}}
                        |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                        |2={{clade
                            |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |1={{clade
                                |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                |1=''[[Aquilegia glandulosa|A.&amp;nbsp;glandulosa]]''
                                |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                |2=''[[Aquilegia sibirica|A.&amp;nbsp;sibirica]]''
                                |label3=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                |3={{clade
                                    |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                    |1=''[[Aquilegia viridiflora|A.&amp;nbsp;viridiflora]]''
                                    |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                    |2={{clade
                                             |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                             |1=''[[Aquilegia buergeriana|A.&amp;nbsp;buergeriana]]''
                                             |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                             |2=''[[Aquilegia oxysepala|A.&amp;nbsp;oxysepala]]''}}
}}}}
                            |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |2={{bulleted list|''[[Aquilegia alpina|A.&amp;nbsp;alpina]]''|''[[Aquilegia amaliae|A.&amp;nbsp;amaliae]]''|''[[Aquilegia atrata|A.&amp;nbsp;atrata]]''|''[[Aquilegia aurea|A.&amp;nbsp;aurea]]''|''[[Aquilegia barbaricina|A.&amp;nbsp;barbaricina]]''|''[[Aquilegia bernardii|A.&amp;nbsp;bernardii]]''|''[[Aquilegia blecicii|A.&amp;nbsp;blecicii]]''|''[[Aquilegia champagnatii|A.&amp;nbsp;champagnatii]]''|''[[Aquilegia dinarica|A.&amp;nbsp;dinarica]]''|''[[Aquilegia dumeticola|A.&amp;nbsp;dumeticola]]''|''[[Aquilegia grata|A.&amp;nbsp;grata]]''|''[[Aquilegia iulia|A.&amp;nbsp;iulia]]''|''[[Aquilegia litardierei|A.&amp;nbsp;litardierei]]''|''[[Aquilegia kitaibelii|A.&amp;nbsp;kitaibelii]]''|''[[Aquilegia magellensis|A.&amp;nbsp;magellensis]]''|''[[Aquilegia nigricans|A.&amp;nbsp;nigricans]]''|''[[Aquilegia nugorensis|A.&amp;nbsp;nugorensis]]''|''[[Aquilegia nuragica|A.&amp;nbsp;nuragica]]''|''[[Aquilegia pancicii|A.&amp;nbsp;pancicii]]''|''[[Aquilegia pyrenaica|A.&amp;nbsp;pyrenaica]]''|''[[Aquilegia reuteri|A.&amp;nbsp;reuteri]]''|''[[Aquilegia transsilvanica|A.&amp;nbsp;transsilvanica]]''|''[[Aquilegia vestinae|A.&amp;nbsp;vestinae]]''|''[[Aquilegia viscosa|A.&amp;nbsp;viscosa]]''|''[[Aquilegia vulgaris|A.&amp;nbsp;vulgaris]]''}}
}}
}}
                    }}
                }}
            }}
        }}}}Во рамките на [[Линеева таксономија|Линеевата таксономија]], родот ''Aquilegia'' за прв пат бил опишан како род во делото на [[Карл Линеј]] „ ''[[Species Plantarum|Species Plantarum“]]'' од 1753 година.&lt;ref name=&quot;Nardi5&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|23}} Родот се припишува на семејството [[Лутичиња|''Ranunculaceae'']], иако малцинство [[Botanists|ботаничари]] порано го сметале за член на семејството ''[[Helleboraceae]]''. Второто таксономско определување, предложено во 1819 година од францускиот ботаничар [[Жан-Луј-Огист Лоазелер-Деслоншамп]], се засновало врз градбата на плодовите кај растенијата од семејството ''Helleboraceae'', кои речиси секогаш се фоликули.&lt;ref name=&quot;Nold8&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|29}}&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/wildflowers/plant-of-the-week/aquilegia_caerulea.shtml|title=Plant of the Week: Colorado Columbine (''Aquilegia caerulea'' James)|last=Popovich|first=Steve|work=fs.usda.gov|publisher=[[United States Forest Service]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230524172921/https://www.fs.usda.gov/wildflowers/plant-of-the-week/aquilegia_caerulea.shtml|archive-date=24 May 2023|accessdate=12 May 2025}}&lt;/ref&gt;

Друга историска класификација, предложена во 1870 година од шведскиот ботаничар [[Нилс Лиља]], го издвојувала родот ''Aquilegia'' во посебно семејство, ''Aquilegiaceae'', во кое бил негов единствен претставник.&lt;ref name=&quot;Nardi5&quot; /&gt;{{Rp|31}}

Историски гледано, аквилегиите најчесто биле вклучувани во [[Племе (биологија)|племето]] ''[[Isopyreae]]'', иако понекогаш биле издвојувани во посебно племе, Aquilegieae. Таксономската положба на племето во кое бил сместен родот Aquilegia долго време била предмет на несогласувања, па затоа тоа наизменично било вклучувано во две [[Потсемејство|потсемејства]]: ''[[Thalictroideae]]'' и ''[[Isopyroideae]]''.&lt;ref name=&quot;Nardi6&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|31}} Денес, Isopyroideae се смета за синоним на Thalictroideae.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Wang|first=Wei|last2=Chen|first2=Zhi-Duan|date=August 2007|title=Generic level phylogeny of Thalictroideae (Ranunculaceae)—implications for the taxonomic status of ''Paropyrum'' and petal evolution|journal=[[Taxon (journal)|Taxon]]|volume=56|pages=811–821|bibcode=2007Taxon..56..811W|doi=10.2307/25065863|jstor=25065864}}&lt;/ref&gt;

Независно од таксономското сместување, родовите Aquilegia, ''[[Isopyrum]]'' и ''[[Thalictrum]]'' образуваат базална, парафилетска група. Таа се одликува со плезиоморфни особини, односно со наследени карактеристики што биле присутни кај нивниот [[Најновиот заеднички предок|последен заеднички предок]] и се споделуваат со други еволутивни групи, вклучувајќи го и семејството ''Berberidaceae''.&lt;ref name=&quot;Nardi6&quot; /&gt;{{Rp|31}}

[[Филогенија|Филогенетската]] ревизија на семејството ''Ranunculaceae'' на ниво на род, објавена во 2026 година во списанието ''[[Taxon (списание)|Taxon]]'', го вклучила родот ''Aquilegia'' во потсемејството ''Thalictroideae''. Со оваа ревизија, сите дванаесет родови во потсемејството биле обединети во едно племе — ''Thalictreae''.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Xiang|first=Kun-Li|last2=Ling|first2=Yuan-Yuan|last3=Lian|first3=Lian|last4=Peng|first4=Huan-Wen|last5=Jabbour|first5=Florian|last6=Erst|first6=Andrey&amp;nbsp;S.|author-link6=Andrey Erst|last7=Gao|first7=Tian-Gang|last8=Wang|first8=Wei|date=April 2026|title=A revised generic classification of Ranunculaceae based on molecular data|url=https://www.researchgate.net/publication/403161330|journal=[[Taxon (journal)|Taxon]]|volume=75|bibcode=2026Taxon..7570099X|doi=10.1002/tax.70099|archive-url=https://web.archive.org/web/20260729095711/https://www.researchgate.net/publication/403161330_A_revised_generic_classification_of_Ranunculaceae_based_on_molecular_data|archive-date=29 July 2026|access-date=28 July 2026|via=[[ResearchGate]]}}&lt;/ref&gt;

Во рамките на монофилетското потсемејство ''Thalictroideae'', ''Aquilegia'' е вториот најголем род според бројот на опишани видови и [[Подвид|подвидови]], веднаш по Thalictrum. Родот ''Aquilegia'' припаѓа на една од трите главни кладни групи во потсемејството, заедно со родовите ''[[Semiaquilegia]]'' и ''[[Urophysa]]''. ''Semiaquilegia'' и ''Aquilegia'' се сестрински родови, односно потекнуваат од заеднички непосреден предок.&lt;ref name=&quot;East&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Ling|first=Yuan-Yuan|last2=Peng|first2=Huan-Wen|last3=Lian|first3=Lian|last4=Erst|first4=Andrey&amp;nbsp;S.|author-link4=Andrey Erst|last5=Xiang|first5=Kun-Li|last6=Wang|first6=Wei|date=16 December 2024|title=Out of and In East Asia: Phylogeny, Biogeography and Diversification of Thalictroideae (Ranunculaceae) in the Northern Hemisphere|url=https://academic.oup.com/aob/article/134/7/1251/7743276|journal=[[Annals of Botany]]|volume=134|issue=7|pages=1251–1262|doi=10.1093/aob/mcae148|pmc=11688531|pmid=39196797|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Extended&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Bastida|first=Jesús M.|last2=Alcántara|first2=Julio M.|last3=Rey|first3=Pedro&amp;nbsp;J.|last4=Vargas|first4=Pablo|last5=Herrera|first5=Carlos&amp;nbsp;M.|date=February 2010|title=Extended Phylogeny of ''Aquilegia'': The Biogeographical and Ecological Patterns of Two Simultaneous But Contrasting Radiations|url=https://digital.csic.es/handle/10261/36746|journal=[[Plant Systematics and Evolution]]|volume=284|pages=171–185|bibcode=2010PSyEv.284..171B|doi=10.1007/s00606-009-0243-z|jstor=23673233|archive-url=https://web.archive.org/web/20250705081955/https://digital.csic.es/handle/10261/36746|archive-date=5 July 2025|access-date=31 May 2025|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

--

Широко прифатениот таксономски опфат на родот ''Aquilegia'' го утврдил американскиот ботаничар [[Филип А. Манц]] во својата монографија од 1946 година, насловена ''Aquilegia: The Cultivated and Wild Columbines''. Единствениот позначаен спорен елемент во неговата класификација е вклучувањето на азискиот вид ''[[Aquilegia ecalcarata]]'', кој нема нектарски потпорки. Овој вид понекогаш се издвојува во блискородниот род ''Semiaquilegia'', чии претставници исто така немаат нектарски потпорки. Името ''Semiaquilegia ecalcarata'' сè уште е широко застапено во хортикултурата.&lt;ref name=&quot;Nardi7&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|31}}&lt;ref name=&quot;Nold9&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|82}}

Друг вид без нектарски потпорки, ''[[Aquilegia micrantha var. mancosana]]'', исто така бил прекласифициран во родот Semiaquilegia, иако таквото таксономско определување не се задржало. Прекласификациите на некои други видови во родовите ''Isopyrum'' и ''[[Paraquilegia]]'', меѓу кои и префрлањето на ''[[Paraquilegia anemonoides]]'' во 1920 година, се покажале како потрајни. &lt;ref name=&quot;Nold9&quot; /&gt; {{Rp|38, 46–49}}

=== Еволуција ===

== Наводи ==
{{наводи|2}}

== Надворешни врски ==
*{{Commons|Aquilegia}}
* {{wikispecies|Aquilegia|''Aquilegia''}}

{{таксонска лента}}
[[Категорија:Градинарски растенија]]
[[Категорија:Aquilegia]]
[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]</text>
      <sha1>9zv188odm0idx42jy1xq088c0n9ng4z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651604</id>
      <parentid>5651603</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:41:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <comment>с.п</comment>
      <origin>5651604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84160" sha1="q2br92toys1sdp5kjqd6kdls3vlkvgx" xml:space="preserve">{{закосен наслов}}{{speciesbox
| name = Aquilegia
| image = Wald-Akelei.JPG
| image_alt = Фотографија од видот ''Aquilegia vulgaris''
| image_caption = ''[[Aquilegia vulgaris]]''
| taxon = Aquilegia
| authority = [[L.]]
| subdivision_ranks = Видови
| subdivision = Приближно 130, видете [[Список на видови Aquilegia|список]]
| subdivision_ref = &lt;ref name = POWO&gt;{{Cite powo | id=325954-2 |title=''Aquilegia'' L.|access-date=23 February 2026}}&lt;/ref&gt;
| type_species = ''[[Aquilegia vulgaris]]''
| type_species_authority = [[L.]]
| synonyms = *''Aquilina'' {{small|Bubani, nom. illeg.}}
| synonyms_ref = &lt;ref name =POWO/&gt;
}}'''''Aquilegia''''' — [[Род (биологија)|род]] на [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] цветни растенија во подсемејството ''[[Thalictroideae]]'' од семејството [[Лутичиња|''Ranunculaceae'']]. Родот вклучува помеѓу 70 и 400 [[Таксон|таксони]] (опишани [[Вид (биологија)|видови]] и [[Подвид|подвидови]]) со природни [[Ареал|ареали]] низ [[Северна полутопка|северната]] [[Северна полутопка|полутопка]]. [[Домороден вид|Домородни]] и [[Доведен вид|доведени видови]] на ''Aquilegia'' постојат на сите континенти освен на [[Антарктик|Антарктикот]]. Познати по нивната висока физичка варијабилност и леснотија на хибридизација, ''Aquilegia'' се популарни градинарски растенија и создале многу култивирани сорти.

Претставниците на родот ''Aquilegia'' се повеќегодишни тревести растенија со исправени и цврсти [[Стебло|стебла]]. [[Лист|Листовите]] се сложени, најчесто двапати или трипати триделни, составени од повеќе лисни делови. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни или собрани во ретки [[Соцветие|соцветија]], најчесто со впечатливи бои. Секој цвет има пет [[Чашкини ливчиња|чашкини]] и пет [[Венечно ливче|венечни ливчиња]]. Венечните ливчиња се карактеристични по тоа што нивниот долен дел е продолжен во шупливи нектарски потпорки, чија должина и облик се разликуваат меѓу видовите. Во Северна Америка, разновидноста во обликот и должината на потпорките е поврзана со приспособувањето кон различни опрашувачи. Кај некои видови и одгледувани сорти потпорките се отсутни или се слабо развиени. Во хортикултурата се одгледуваат и сорти со изменета градба на цветовите, меѓу кои и оние со двојни цветови, кај кои дел од цветните органи се преобразени во дополнителни венечни ливчиња.

''Aquilegia'' биле поврзани со божиците на плодноста во [[Старогрчка религија|античката грчка]] и [[Римска религија|античката римска религија]] и поврзани со христијанските религиозни концепти. Археолошките докази сугерираат дека растенијата ''Aquilegia'' се одгледувале до 3 век од н.е. во [[Британија|римска Британија]] и тие сè уште се популарни во градините низ целиот свет. И покрај тоа што честопати се токсични, ''Aquilegia'' ги користеле луѓето како билни лекови, парфеми и храна. Азиските практичари на народна медицина, [[Американски староседелци|домородните Северноамериканци]] и [[Среден век|средновековните Европејци]] сметале дека делови од растенијата имаат медицинска употреба. Селективното размножување и хибридизација на ''Aquilegia'' се случува со векови, при што генетските размени помеѓу видовите [[Стар Свет|од Стариот]] и [[Нов Свет|Новиот]] [[Нов Свет|Свет]] создаваат дополнителна разновидност.

== Етимологија ==
Грчкиот писател од 1 век од н.е. [[Диоскорид]] го нарекол родот ''Isopyrum'', име кое сега се користи за друг род, ''[[Isopyrum]]''.&lt;ref name=&quot;Nold&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|38}} Во 12 век, игуменијата и полимат [[Хилдегарда Бингенска]] ги нарекувала растенијата ''{{lang|la|[[wikt:aquila|aquila]]}}''{{Цп}}од каде што потекнува името на родот на германски, ''Akelei''. Првата употреба на ''aquilegia'' во однос на родот била во 13 век од страна на [[Алберт Велики|Алберт]] [[Алберт Велики|Велики]]. Во 16 и 17 век, имињата ''Colombina'', ''Aquilina'' и ''Aquileia'' почнале да стапуваат во употреба. Со делото ''[[Species Plantarum|„Species Plantarum“]]'' од 1753 година на шведскиот биолог [[Карл Линеј]], формалното име за родот станало ''Aquilegia'', иако употребата на ''Aquilina'' опстојувала во научната употреба барем до 1901 година.&lt;ref name=&quot;Nardi&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|23}}

Постојат голем број други вообичаени имиња за ''Aquilegia'' на различни јазици.

== Опис ==
[[Податотека:Schwarzviolette_Akelei_(Aquilegia_atrata)_02.jpg|алт=Photograph of flowers of Aquilegia atrata|десно|мини|''Цветови на [[Aquilegia atrata]]'' ]]
''Aquilegia'' е род [[Повеќегодишни растенија|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|тревести]] [[Скриеносеменици|цветни]] растенија од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[лутичиња]]. Претставниците на родот се разновидни по изглед и се разликуваат според големината, обликот и градбата на растението.&lt;ref name=&quot;Nold2&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|29}}&lt;ref name=&quot;FNA&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt; Иако сите видови се повеќегодишни, некои се релативно кратковечни и имаат животен циклус сличен на оној кај [[Двегодишно растение|двегодишните растенија]], додека други можат да живеат и да цветаат од три до шест години.&lt;ref name=&quot;Nold2&quot; /&gt;{{Rp|18}}&lt;ref name=&quot;Ornamental&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Ornamental Plants From Russia And Adjacent States of the Former Soviet Union|last=Shulkina|first=Tatyana|date=2005|publisher=Rostok|isbn=9785946680325|location=[[Saint Petersburg]]|chapter=''Aquilegia'' L.|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=120&amp;taxon_id=102388|via=efloras.org}}&lt;/ref&gt;

По зимскиот период на мирување, растенијата повторно развиваат листови, а потоа настапува релативно краток период на цветање.&lt;ref name=&quot;SouthernLiving&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.southernliving.com/columbine-plants-7570572|title=How To Grow And Care For Columbine Flowers|last=Riccio|first=Peggy|date=25 February 2025|editor-last=Scheppmann|editor-first=Khara|work=[[Southern Living]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250619165223/https://www.southernliving.com/columbine-plants-7570572|archive-date=19 June 2025|accessdate=28 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nold2&quot; /&gt;{{Rp|15–16}} Времето на првото цветање зависи од видот: некои ''Aquilegia'' цветаат уште во првата година по сеидбата, додека други го образуваат првиот цвет дури во втората година.&lt;ref name=&quot;Nold2&quot; /&gt;{{Rp|13}} По цветањето се развиваат плодови со повеќе семиња, кои при созревањето се отвораат и ги ослободуваат семињата. Така растенијата се размножуваат и природно се обновуваат. [[Лист|Листовите]] обично остануваат развиени во текот на летото, а наесен постепено овенуваат и изумираат.&lt;ref name=&quot;SouthernLiving&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;PollinationBiology&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chartier|first=Marion|last2=Kopper|first2=Constantin|last3=Münch|first3=Michael|last4=Carril|first4=Olivia Messinger|last5=Díaz-Infante|first5=Sergio|last6=Lachmayer|first6=Margarita|last7=Ulrich|first7=Silvia|last8=Wilson|first8=Joseph&amp;nbsp;S.|last9=Schönenberger|first9=Jürg|date=January 2025|title=Pollination Biology and Secondary Pollinators in Seven North American ''Aquilegia'' Species|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=20–37|bibcode=2025IJPlS.186...20C|doi=10.1086/733068|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Растенијата од родот Aquilegia се развиваат од тенки, дрвенести подземни стебла (подлоги), кои го сочинуваат повеќегодишниот дел на растението. Секоја година, во текот на вегетацискиот период, од нив израснуваат едно или повеќе надземни стебла, кои по образувањето на плодовите постепено се сушат и изумираат.&lt;ref name=&quot;Nardi2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|143–145}}

Листовите можат да бидат приземни (базални) или стеблени (каулински). Приземните листови се развиваат во основата на растението и најчесто имаат долги, еластични лисни дршки, додека стеблените листови се развиваат по должината на надземното стебло и обично имаат покуси дршки или се приседнати. Листовите се сложени и најчесто се триделни, двојно триделни или тројно триделни. Кај триделните листови лисната плоча е разделена на три ливчиња. Кај двојно триделните листови секоја од трите главни ливчиња е дополнително разделена на три, при што листот има вкупно девет ливчиња. Кај тројно триделните листови оваа поделба се повторува уште еднаш, па листот може да има вкупно 27 ливчиња.&lt;ref name=&quot;FNA2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;

Цветоносните стебла израснуваат од лисните розети во текот на пролетта и летото.&lt;ref name=&quot;RHSA&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/aquilegia|title=''Aquilegia''|work=rhs.org.uk|publisher=[[Royal Horticultural Society]]|accessdate=16 May 2025}}&lt;/ref&gt; [[Соцветие|Соцветието]] се развива на врвот на надземното стебло и може да биде долго до 30 см. Во зависност од видот, може да содржи од еден до десет цимозни соцветија или поединечни цветови.&lt;ref name=&quot;FNA3&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;

Градбата на цветовите се разликува меѓу видовите во родот, но кај сите тие се развиваат од цветни пупки што во почетокот се свртени надолу.&lt;ref name=&quot;Nold3&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|31}} Цветовите можат да бидат еднобојни или да имаат повеќе бои.&lt;ref name=&quot;RHSA&quot; /&gt; Најчести се сините нијанси, кои се движат од светлосина до виолетова, па дури и речиси црна. Сините цветови се особено застапени кај европските видови, каде што ''[[Aquilegia aurea]]'' е исклучок со своите жолти цветови. Кај северноамериканските видови почести се жолтите и црвените цветови, додека сините и сино-виолетовите се карактеристични главно за видовите што растат на поголема надморска височина.&lt;ref name=&quot;Nold3&quot; /&gt;{{Rp|33}}

[[Околуцветник|Околуцветникот]] на цветовите од родот ''Aquilegia'' обично е составен од пет [[Чашкино ливче|чашкини]] и пет [[Венечно ливче|венечни ливчиња]].&lt;ref name=&quot;PollinationSystems&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt; Чашкините ливчиња се широки и по изглед наликуваат на венечни, додека вистинските венечни ливчиња се составени од два дела: поширок преден дел и издолжена, шуплива нектарска потпорка, која се протега наназад и содржи нектар.&lt;ref name=&quot;FI&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora Iberica|Flora Iberica: Plantas Vasculares de la Península Ibérica e Islas Baleares]]|date=1986|publisher=[[Real Jardín Botánico de Madrid]]|isbn=8400062221|editor-last=Castroviejo|editor-first=S.|volume=1: Lycopodiaceae–Papaveraceae|location=Madrid|language=es|trans-title=Flora Iberica: Vascular Plants of the Iberian Peninsula and Balearic Islands|chapter=''Aquilegia'' L.|access-date=31 May 2025|editor-last2=Laínz|editor-first2=M.|editor-last3=López González|editor-first3=G.|editor-last4=Montserrat|editor-first4=P.|editor-last5=Muñoz Garmendia|editor-first5=F.|editor-last6=Paiva|editor-first6=J.|editor-last7=Villar|editor-first7=L.|chapter-url=https://bibdigital.rjb.csic.es/medias/71/a5/be/6f/71a5be6f-b4bc-432f-9a6a-baa17a5d8ccb/files/Fl_iber1.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531200940/https://bibdigital.rjb.csic.es/medias/71/a5/be/6f/71a5be6f-b4bc-432f-9a6a-baa17a5d8ccb/files/Fl_iber1.pdf|archive-date=31 May 2025}}&lt;/ref&gt;{{Rp|376}}&lt;ref name=&quot;Nold4&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|31}} Нектарските потпорки им даваат на цветовите карактеристичен изглед и служат за привлекување опрашувачи.&lt;ref name=&quot;Problem&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Rodale's Flower Garden Problem Solver|last=Ball|first=Jeff|last2=Ball|first2=Liz|date=1990|publisher=[[Rodale Press]]|isbn=0878578684|location=[[Emmaus, Pennsylvania|Emmaus, PA]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|147}}

Обликот на потпорките се разликува меѓу видовите. Кај некои тие се кукасто или роговидно свиткани, додека кај други се прави или извртени.&lt;ref name=&quot;Nold4&quot; /&gt;{{Rp|31, 38}}&lt;ref name=&quot;CE&quot;&gt;{{Наведена енциклопедија|location=[[Toronto]]|access-date=15 May 2025}}&lt;/ref&gt; Кај одредени видови, како што е ''[[Aquilegia ecalcarata]]'', нектарските потпорки природно отсуствуваат.&lt;ref name=&quot;Nold4&quot; /&gt;{{Rp|82}} Отсуството на потпорки може да се појави и кај поединечни растенија или популации на видови кај кои тие вообичаено се развиени, како наследна особина поврзана со рецесивен ген.&lt;ref name=&quot;Nold4&quot; /&gt;{{Rp|31}}&lt;ref name=&quot;FNA4&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Weber&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Colorado Flora: Western Slope|last=Weber|first=William A.|date=1987|publisher=[[University Press of Colorado|Colorado Associated University Press]]|isbn=0870811673|location=[[Boulder, Colorado|Boulder]], [[Colorado|CO]]|page=295|lccn=87-70012|author-link=William Alfred Weber}}&lt;/ref&gt;

Цветовите на растенијата од родот Aquilegia се двополови, односно имаат и машки и женски цветни органи. Тие можат да се размножуваат преку самоопрашување, кое се одвива на два начина: со автогамија, кога поленот од прашниците паѓа на жигот на истиот цвет, и со геитоногамија, кога поленот се пренесува од еден цвет на друг цвет на истото растение. Кај геитоногамијата пренесувањето на поленот обично го вршат опрашувачи.&lt;ref name=&quot;PollinationSystems2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Автогамијата е забележана како главен начин на [[оплодување]] кај видот ''[[Aquilegia paui]]''.&lt;ref name=&quot;Shift&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Martinell|first=M. Carmen|last2=Rovira|first2=Ana|last3=Blanché|first3=Cèsar|last4=Bosch|first4=Maria|date=August 2011|title=Shift Towards Autogamy in the Extremely Narrow Endemic ''Aquilegia paui'' and Comparison with Its Widespread Close Relative ''A. vulgaris'' (Ranunculaceae)|journal=[[Plant Systematics and Evolution]]|volume=295|pages=72–83|bibcode=2011PSyEv.295...73M|doi=10.1007/s00606-011-0463-x|jstor=43558220}}&lt;/ref&gt; Кај ''[[Aquilegia formosa]]'' и ''[[Aquilegia eximia]]'' може да се појави дихогамија, односно временско раздвојување на созревањето на машките и женските цветни органи, со што се намалува можноста за самоопрашување. Кај претставниците на родот се јавува и вкрстено опрашување ([[ксеногамија]]), при кое опрашувачите го пренесуваат [[Полен|поленот]] од еден цвет на жигот на друг цвет на различно растение.&lt;ref name=&quot;PollinationBiology2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chartier|first=Marion|last2=Kopper|first2=Constantin|last3=Münch|first3=Michael|last4=Carril|first4=Olivia Messinger|last5=Díaz-Infante|first5=Sergio|last6=Lachmayer|first6=Margarita|last7=Ulrich|first7=Silvia|last8=Wilson|first8=Joseph&amp;nbsp;S.|last9=Schönenberger|first9=Jürg|date=January 2025|title=Pollination Biology and Secondary Pollinators in Seven North American ''Aquilegia'' Species|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=20–37|bibcode=2025IJPlS.186...20C|doi=10.1086/733068|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Машките и женските репродуктивни органи на цветовите од родот ''Aquilegia'' се составени од [[Прашник|прашници]] и [[Толчник (ботаника)|гинецеум]]. Прашниците се распоредени во спирала околу гинецеумот, а нивниот вкупен број се разликува меѓу видовите.&lt;ref name=&quot;PollinationSystems3&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt; Родот ''Aquilegia'' се одликува со спирален распоред на прашниците и со гинецеум составен од споени плодни листови (карпели), што претставува особеност во рамките на семејството ''Ranunculaceae''.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Floral Diagrams: An Aid to Understanding Flower Morphology and Evolution|last=Ronse De Craene|first=Louis P.|date=2022|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=9781108825733|edition=2nd|location=[[Cambridge]]|page=160|doi=10.1017/9781108919074|lccn=2021050296}}&lt;/ref&gt;

Меѓу прашниците и гинецеумот се наоѓаат стерилни прашници (стаминодии), кои имаат лушпест изглед.&lt;ref name=&quot;FNA5&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt; Цветовите се протандрични, односно машките цветни органи созреваат пред женските. Прашниците го ослободуваат поленот пред жиговите да станат приемчиви за него.&lt;ref name=&quot;Nold5&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|27}}

Во текот на цветањето ([[Антеза|антезата]]), цветовите минуваат низ три развојни фази. Во предмашката фаза околуцветникот е отворен, но прашниците сè уште не се отвориле и не го ослободуваат поленот. Во машката фаза прашниците се отвораат и го ослободуваат поленот. Во постмашката фаза прашниците овенуваат, додека околуцветникот останува отворен.&lt;ref name=&quot;PollinationBiology3&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Chartier|first=Marion|last2=Kopper|first2=Constantin|last3=Münch|first3=Michael|last4=Carril|first4=Olivia Messinger|last5=Díaz-Infante|first5=Sergio|last6=Lachmayer|first6=Margarita|last7=Ulrich|first7=Silvia|last8=Wilson|first8=Joseph&amp;nbsp;S.|last9=Schönenberger|first9=Jürg|date=January 2025|title=Pollination Biology and Secondary Pollinators in Seven North American ''Aquilegia'' Species|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=20–37|bibcode=2025IJPlS.186...20C|doi=10.1086/733068|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt;

Плодот кај растенијата од родот ''Aquilegia'' е збирен плод составен од неколку фоликули. Секој фоликул се отвора по должината на еден шев и завршува со свиткан врв, наречен клун.&lt;ref name=&quot;Nold6&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt; Семето е црно, мазно и бубреговидно.&lt;ref name=&quot;FNA6&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;

Во моментот на расејувањето, семињата обично се во состојба на мирување.&lt;ref name=&quot;Dormacy&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Zhang|first=Keliang|last2=Ji|first2=Yusong|last3=Fu|first3=Guixian|last4=Yao|first4=Linjun|last5=Liu|first5=Huina|last6=Tao|first6=Jun|last7=Walck|first7=Jeffrey&amp;nbsp;L.|date=July 2021|title=Dormancy Cycles in ''Aquilegia oxysepala'' Trautv. et Mey. (Ranunculaceae), A Species with Non-Deep Simple Morphophysiological Dormancy|journal=[[Plant and Soil]]|volume=464|pages=223–235|bibcode=2021PlSoi.464..223Z|doi=10.1007/s11104-021-04951-8|issn=0032-079X}}&lt;/ref&gt; Тие можат да ја задржат ’ртливоста подолго време во споредба со семињата на многу други претставници на семејството Ranunculaceae, иако посвежите семиња обично ’ртат побрзо.&lt;ref name=&quot;Nold6&quot; /&gt;{{Rp|23}} На пример, семето на Aquilegia formosa, чувано во ладилник, ја задржало ’ртливоста најмалку три години.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nrcs.usda.gov/plantmaterials/orpmcmt9921.pdf|title=Protocol Information: ''Aquilegia formosa'' Fisch. ex DC.|date=2009|publisher=Corvallis Plant Materials Center, [[United States Department of Agriculture]]|location=[[Corvallis, Oregon|Corvallis, OR]]|accessdate=11 August 2025}}&lt;/ref&gt;

Ртењето првенствено зависи од температурата. На семињата обично им е потребен повеќемесечен период на повисоки летни температури, проследен со изложување на ниски зимски температури во траење од неколку недели до неколку месеци. Овој период на студ ги прекинува физиолошките механизми што го одржуваат семето во мирување, по што ртењето започнува со затоплувањето во пролет. На тој начин се спречува предвременото ’ртење во услови неповолни за преживување на младите растенија.&lt;ref name=&quot;Dormacy&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Sowing&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Porceddu|first=M.|last2=Mattana|first2=E.|last3=Pritchard|first3=H.&amp;nbsp;W.|last4=Bacchetta|first4=G.|date=2017|title=Dissecting Seed Dormancy and Germination in ''Aquilegia barbaricina'', Through Thermal Kinetics of Embryo Growth|journal=[[Plant Biology (journal)|Plant Biology]]|volume=19|pages=983–993|bibcode=2017PlBio..19..983P|doi=10.1111/plb.12610|pmid=28762612|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

Основниот [[Плоидност|број на хромозоми]] кај претставниците на родот ''Aquilegia'' е 2''n'' = 14, односно имаат седум пара хромозоми.&lt;ref name=&quot;FNA7&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Flora of North America|Flora of North America: North of Mexico]]|date=1997|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=9780195112467|volume=3|location=New York|chapter=''Aquilegia''|access-date=31 May 2025|chapter-url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-url=https://web.archive.org/web/20250205121235/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=102388|archive-date=5 February 2025|via=eFloras.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|date=October 1964|title=Documented Chromosome Numbers of Plants|journal=[[Madroño (journal)|Madroño]]|volume=17|pages=266–268|jstor=41423164}}&lt;/ref&gt; Сепак, кај поединечни растенија се забележани и отстапувања од овој број. Кај некои единки се присутни и дополнителни [[Б-хромозоми]], кои можат да влијаат врз нивните [[Фенотип|фенотипски]] особини и плодноста.&lt;ref name=&quot;Nardi3&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|183–185}}

== Фитохемија ==
[[File:Aquilegia_vulgaris_MHNT.BOT.2009.13.42.jpg|алт=|мини|Пплодови и семиња од видот ''[[Aquilegia vulgaris]]''. Човечката консумација на семе и корења од колумбина може да внесе токсини кои го нарушуваат здравјето на срцето.]]
Кај некои видови од родот ''Aquilegia'', како што е ''[[Aquilegia vulgaris]]'', се присутни цијанофори — клетки што создаваат сина пигментација. Кај овие видови се забележани [[Гликозид|цијаногени гликозиди]], меѓу кои [[дурин]] и триглохинин. Овие соединенија обично имаат горчлив вкус и можат да бидат токсични за луѓето и животните.

Голтањето на околу 20 грама свежи листови од ''Aquilegia vulgaris'' може да предизвика сериозно труење, со симптоми како што се конвулзии, отежнато дишење и срцева слабост. Забележан е и случај на дете кај кое по консумирање на 12 цветови од овој вид се појавиле слабост на екстремитетите, [[цијаноза]], поспаност и [[миоза]] (стеснување на зениците). Симптомите се повлекле во текот на три часа.&lt;ref name=&quot;Toxicity&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Natural Poisons and Venoms: Plant Toxins: Polyketides, Phenylpropanoids and Further Compounds|last=Teuscher|first=Eberhard|last2=Lindequist|first2=Ulrike|date=2024|publisher=[[De Gruyter]]|isbn=9783110728538|series=De Gruyter STEM|location=Berlin; [[Boston]]|pages=300–326|doi=10.1515/9783110728538}}&lt;/ref&gt; Зрелите семиња и корените исто така содржат токсични соединенија, чие внесување може да има штетно влијание врз срцето.&lt;ref name=&quot;FSAF&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/wildflowers/plant-of-the-week/Aquilegia-flavescens.shtml|title=Plant of the Week: Yellow Columbine (''Aquilegia flavescens'')|last=Delmatier|first=Charmaine|date=2014|work=fs.usda.gov|publisher=[[United States Forest Service]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250531200942/https://www.fs.usda.gov/wildflowers/plant-of-the-week/Aquilegia-flavescens.shtml|archive-date=31 May 2025|accessdate=18 May 2025}}&lt;/ref&gt;

Кај ''Aquilegia vulgaris'' е забележано присуство на изоцитизозид, [[Флавоноид|флавоноидно]] соединение со антибактериски својства.&lt;ref name=&quot;Antibacterial&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Sulaiman|first=Mazdida|last2=Ebehairy|first2=Layane|last3=Nissapatorn|first3=Veeranoot|last4=Rahmatullah|first4=Mohammed|last5=Villegas|first5=Jhonnel|last6=Dupa|first6=Helina Jean|last7=Verzosa|first7=Ricksterlie&amp;nbsp;C.|last8=Dolma|first8=Karma&amp;nbsp;G.|last9=Shabaz|first9=Muhamad|date=11 October 2024|title=Antibacterial phenolic compounds from the flowering plants of Asia and the Pacific: coming to the light|journal=[[Pharmaceutical Biology]]|volume=62|pages=713–766|doi=10.1080/13880209.2024.2407530|pmc=11486068|pmid=39392281|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Полифенолите, особено флавоноидите, се главните состојки на хидроетанолниот екстракт од ''[[Aquilegia oxysepala]]'', добиен со употреба на мешавина од вода и етанол како растворувач. Овие соединенија имаат [[Антиоксиданс|антиоксидантно]] дејство. Истражувањата покажале дека екстрактот од ''A. oxysepala'' има изразена способност за неутрализирање на DPPH, супероксидните анјони и хидроксилните радикали, но послабо дејствува врз [[Водород пероксид|водородниот пероксид]]. Сепак, [[Хемија на аскорбинска киселина|аскорбинската киселина]] покажува посилно антиоксидантно дејство од екстрактот.&lt;ref name=&quot;AOExtract&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Yu|first=Yan|last2=Yi|first2=Zhi-Biao|last3=Liang|first3=Yi-Zeng|date=August 2009|title=Evaluation of Antioxidant Activities of ''Aquilegia oxysepala'' Hydroethanolic Extract|journal=[[Journal of Food Biochemistry]]|volume=33|pages=500–505|doi=10.1111/j.1745-4514.2009.00233.x|issn=0145-8884}}&lt;/ref&gt;

Кај цветните растенија, [[Фенилпропаноид|фенилпропаноидите]] можат да имаат заштитна улога од [[Ултравиолетово зрачење|ултравиолетовото (UV) зрачење]], а истовремено да учествуваат во создавањето сигнали што ги привлекуваат опрашувачите. Во една студија на цветовите на ''[[Aquilegia formosa]]'' било утврдено дека венечните и чашкините ливчиња содржат подеднакви количества фенилпропаноиди што ја апсорбираат ултравиолетовата светлина.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Narbona|first=Eduardo|last2=Del&amp;nbsp;Valle|first2=Jose&amp;nbsp;C.|last3=Whittall|first3=Justen&amp;nbsp;B.|last4=Buide|first4=M.&amp;nbsp;Luisa|last5=Pulgar|first5=Iñigo|last6=Gutierrez Camargo|first6=Maria Gabriela|last7=Cerdeira Morellato|first7=Leonor Patricia|last8=Rodríguez-Castañeda|first8=Nancy|last9=Rossi|first9=Victor|date=7 May 2025|title=Transcontinental patterns in floral pigment abundance among animal-pollinated species|journal=[[Scientific Reports]]|volume=15|page=15927|bibcode=2025NatSR..1515927N|doi=10.1038/s41598-025-94709-4|pmc=12059069|pmid=40335586|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

== Екологија ==
[[File:Effect_of_leaf_miners_on_Aquilegia_canadensis_(cropped).jpg|алт=Photograph of leaf miner trails on Aquilegia canadensis leaf|десно|мини|[[Лисен рудар|Лисните рудари]] можат да остават траги каде што го изеделе внатрешното ткиво на листовите од ''Aquilegia''.]]
И покрај токсичноста на растенијата од родот ''Aquilegia'' и отсуството на познати причини што би ги поттикнувале луѓето да ги консумираат,&lt;ref name=&quot;Toxicity2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Natural Poisons and Venoms: Plant Toxins: Polyketides, Phenylpropanoids and Further Compounds|last=Teuscher|first=Eberhard|last2=Lindequist|first2=Ulrike|date=2024|publisher=[[De Gruyter]]|isbn=9783110728538|series=De Gruyter STEM|location=Berlin; [[Boston]]|pages=300–326|doi=10.1515/9783110728538}}&lt;/ref&gt; нивните плодови и листови понекогаш служат како храна за животните. Иако консумирањето на овие растенија од страна на цицачите не е дел од нивниот репродуктивен циклус, забележани се случаи на такво однесување. На пример, во една студија за загрозениот вид ''[[Aquilegia paui]]'' е наведено дека, според непосредни набљудувања, козите уништиле околу 30 % од плодовите.&lt;ref name=&quot;Shift2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Martinell|first=M. Carmen|last2=Rovira|first2=Ana|last3=Blanché|first3=Cèsar|last4=Bosch|first4=Maria|date=August 2011|title=Shift Towards Autogamy in the Extremely Narrow Endemic ''Aquilegia paui'' and Comparison with Its Widespread Close Relative ''A. vulgaris'' (Ranunculaceae)|journal=[[Plant Systematics and Evolution]]|volume=295|pages=72–83|bibcode=2011PSyEv.295...73M|doi=10.1007/s00606-011-0463-x|jstor=43558220}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Conservation&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Martinell|first=M. Carmen|last2=López-Pujol|first2=Jordi|last3=Blanché|first3=Cèsar|last4=Molero|first4=Julián|last5=Sàez|first5=Llorenç|date=2011|title=Conservation Assessment of ''Aquilegia paui'' (Ranunculaceae): A Case Study of an Extremely Narrow Endemic|url=https://www.cambridge.org/core/journals/oryx/article/conservation-assessment-of-aquilegia-paui-ranunculaceae-a-case-study-of-an-extremely-narrow-endemic/9E66060BEEABA24D662CDB23D2DEE239|journal=[[Oryx (journal)|Oryx]]|volume=45|pages=187–190|doi=10.1017/S0030605310001754|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427225231/https://www.cambridge.org/core/journals/oryx/article/conservation-assessment-of-aquilegia-paui-ranunculaceae-a-case-study-of-an-extremely-narrow-endemic/9E66060BEEABA24D662CDB23D2DEE239|archive-date=27 April 2025|access-date=16 May 2025|via=[[Cambridge University Press]]|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

Во [[Северисток (САД)|североисточниот дел на Соединетите Американски Држави]] и во [[источна Канада]], ''[[Aquilegia canadensis]]'' служи како растение домаќин за пеперутката ''[[Erynnis lucilius]]''. Пеперутките ги полагаат јајцата на долната страна од листовите на аквилегијата во два периода: од април до јуни и од јули до септември. Гасениците што се изведуваат од јајцата положени во вториот период ја презимуваат во растителниот отпад околу растението.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/wildflowers/pollinators/pollinator-of-the-month/columbine-duskywing.shtml|title=Pollinator of the Month: Columbine Duskywing (''Erynnis lucilius'')|last=Simpson|first=Melissa|work=fs.usda.gov|publisher=[[United States Forest Service]]|accessdate=28 May 2025}}&lt;/ref&gt;

Во [[Запад (САД)|западниот дел на Соединетите Американски Држав]]&lt;nowiki/&gt;и е забележано дека бумбарот ''[[Bombus occidentalis]]'' [[Крадење нектар|краде нектар]] од цветовите на ''[[Aquilegia coerulea]]''. Тоа го прави така што отвора или користи дупки направени во нектарските потпорки на цветовите, наместо да влегува во нив на вообичаениот начин.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Pyke|first=Graham H.|date=1982|title=Local Geographic Distributions of Bumblebees Near Crested Butte, Colorado: Competition and Community Structure|journal=[[Ecology (journal)|Ecology]]|volume=63|issue=2|pages=555–573|bibcode=1982Ecol...63..555P|doi=10.2307/1938970|issn=0012-9658|jstor=1938970}}&lt;/ref&gt;

Во Северна Америка, три вида лисни рудари од родот ''[[Phytomyza]]'' ги користат растенијата од родот ''Aquilegia'' како домаќини: ''[[Phytomyza aquilegiana]]'' е распространет во источните делови на континентот, ''[[Phytomyza aquilegivora]]'' во [[Среден Запад|Средниот Запад на Соединетите Американски Држави]], а [[Phytomyza columbinae|''Phytomyza'' ''columbinae'']] во западните делови. Овие инсекти се познати како колумбински лисни рудари. Нивните ларви се хранат со ткивото помеѓу горната и долната површина на листовите, при што оставаат белузлави траги и дамки. По завршувањето на развојот, ларвите ги напуштаат листовите и се куклат на нивната долна страна, каде што образуваат мали кукли. Возрасните единки, пак, со помош на легалката ги прободуваат листовите за да дојдат до растителните сокови, оставајќи карактеристични траги од исхраната.&lt;ref name=&quot;NAPests&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://hort.extension.wisc.edu/articles/common-columbine-pests-columbine-leafminer-and-columbine-sawfly/|title=Common Columbine Pests: Columbine Leafminer and Columbine Sawfly|last=Mahr|first=Susan|work=hort.extension.wisc.edu|publisher=Wisconsin Horticulture, [[University of Wisconsin–Madison]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250528132919/https://hort.extension.wisc.edu/articles/common-columbine-pests-columbine-leafminer-and-columbine-sawfly/|archive-date=28 May 2025|accessdate=28 May 2025}}&lt;/ref&gt;

Друг сроден лисен рудар, ''[[Phytomyza ancholiae]]'', е автохтон вид во Франција.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Goureau|first=Claude Charles|author-link=Claude Charles Goureau|date=1851|title=Mémoire pour servir a l'histoire des Diptères dont les larves minent les feuilles des plantes|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/10626219|journal=[[Annales de la Société entomologique de France]]|volume=2|pages=153–155|archive-url=https://web.archive.org/web/20250528132923/https://www.biodiversitylibrary.org/page/10626219|archive-date=28 May 2025|access-date=31 May 2025|via=[[Biodiversity Heritage Library]]}}&lt;/ref&gt;

''[[Pristiphora rufipes]]'' потекнува од Европа, но денес е распространета и во Канада и Соединетите Американски Држави. Женките ги полагаат јајцата на листовите на растенијата од родот ''Aquilegia'', а ларвите се изведуваат кон крајот на пролетта. Во периодот од април до јуни, зелените ларви се хранат со листовите, постепено изедувајќи го нивното ткиво од надворешните делови кон средината. Кога на едно растение има голем број ларви, тие можат да ги изедат речиси сите листови, оставајќи ги неизедени само стеблото и цветовите. Ларвите го завршуваат развојот за неколку недели, по што паѓаат од растението и се куклат во кожурци.&lt;ref name=&quot;NAPests2&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://hort.extension.wisc.edu/articles/common-columbine-pests-columbine-leafminer-and-columbine-sawfly/|title=Common Columbine Pests: Columbine Leafminer and Columbine Sawfly|last=Mahr|first=Susan|work=hort.extension.wisc.edu|publisher=Wisconsin Horticulture, [[University of Wisconsin–Madison]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250528132919/https://hort.extension.wisc.edu/articles/common-columbine-pests-columbine-leafminer-and-columbine-sawfly/|archive-date=28 May 2025|accessdate=28 May 2025}}&lt;/ref&gt;

Неколку видови габи ги напаѓаат листовите на растенијата од родот ''Aquilegia'', меѓу кои се ''[[Ascochyta aquilegiae]]'', ''[[Cercospora aquilegiae]]'' и ''[[Septoria aquilegiae]]''.&lt;ref name=&quot;Problem2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Rodale's Flower Garden Problem Solver|last=Ball|first=Jeff|last2=Ball|first2=Liz|date=1990|publisher=[[Rodale Press]]|isbn=0878578684|location=[[Emmaus, Pennsylvania|Emmaus, PA]]}}&lt;/ref&gt;

[[Оомицети|Оомицетот]] ''[[Peronospora aquilegiicola]]'', предизвикувач на болеста позната како пламенеста мувла, потекнува од источноазиските популации на родовите ''Aquilegia'' и ''[[Semiaquilegia]]''. Неговото присуство на ''Aquilegia'' во Обединетото Кралство првпат било забележано во 2013 година. Ова откритие поттикнало дискусии за воведување карантински мерки со цел да се спречи неговото ширење во [[континентална Европа]].&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Thines|first=Marco|last2=Denton|first2=Geoffrey&amp;nbsp;J.|last3=Beal|first3=Elizabeth&amp;nbsp;J.|last4=Kilty|first4=Anne|last5=Denton|first5=Jennifer&amp;nbsp;O.|last6=Shin|first6=Hyeon-Dong|last7=Choi|first7=Young-Joon|date=October 2019|title=''Peronospora aquilegiicola'' sp. nov., the Downy Mildew Affecting Columbines in the UK is an Invasive Species from East Asia|journal=European Journal of Plant Pathology|volume=155|issue=2|pages=515–525|bibcode=2019EJPP..155..515T|doi=10.1007/s10658-019-01787-y|issn=1573-8469}}&lt;/ref&gt;

=== Опрашување ===
[[File:White-lined_Sphinx_and_Columbine_04.jpg|алт=Photograph of a hybrid columbine being pollinated by a hawkmoth|десно|мини|Некои северноамерикански ''Aquilegia'' се адаптирале на опрашување од ''[[Sphingidae]]'' ''(на сликата)'' и колибри. Нивните издолжени нектарски потпорки ги принудуваат ''Sphingidae'' што се хранат со нектар да стапат во допир со прашниците и жиговите на цветовите, со што се овозможува пренесување на поленот.]]
Видовите од родот ''Aquilegia'' развиле разновидни цветни особини, меѓу кои различна ориентација, обоеност и градба на нектарските потпорки, со кои привлекуваат различни опрашувачи. Овие приспособувања придонеле за еволутивното разидување и [[Видообразба|создавањето нови видови]].&lt;ref name=&quot;POPOVICH&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Ballerini|first=Evangeline S.|last2=Min|first2=Ya|last3=Edwards|first3=Molly&amp;nbsp;B.|last4=Kramer|first4=Elena&amp;nbsp;M.|last5=Hodges|first5=Scott&amp;nbsp;A.|date=8 September 2020|title=''POPOVICH'', Encoding a C2H2 Zinc-Finger Transcription Factor, Plays a Central Role in the Development of a Key Innovation, Floral Nectar Spurs, in ''Aquilegia''|journal=[[Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America]]|publisher=[[National Academy of Sciences]]|volume=117|pages=22552–22560|bibcode=2020PNAS..11722552B|doi=10.1073/pnas.2006912117|jstor=26969162|pmc=7486772|pmid=32848061|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

Збирот од цветни особини што овозможуваат привлекување одредена група опрашувачи се нарекува синдром на опрашување, односно цветен синдром. Цветовите на аквилегиите традиционално се поделени во три основни синдроми на опрашување, поврзани со привлекувањето бумбари, колибри и ''[[Sphingidae]]''. Секоја од овие групи се храни со нектарот на цветовите.&lt;ref name=&quot;PollinationSystems4&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Von Balthazar|first=Maria|last2=Lachmayer|first2=Margarita|last3=Hawranek|first3=Anna-Sophie|last4=Kopper|first4=Constantin|last5=Schönenberger|first5=Jürg|last6=Chartier|first6=Marion|date=January 2025|title=Pollination and Reproductive Systems in Columbines (''Aquilegia'', Ranunculaceae): Review and Insights|journal=[[International Journal of Plant Sciences]]|volume=186|pages=38–52|bibcode=2025IJPlS.186...38V|doi=10.1086/733070|issn=1058-5893}}&lt;/ref&gt; Покрај нив, и инсектите што собираат полен можат да имаат секундарна улога во опрашувањето на аквилегиите. Студија објавена во 2026 година утврдила дека цветните синдроми кај видовите од родот Aquilegia првенствено се обликувани од трите групи опрашувачи што се хранат со нектар. Сепак, не биле пронајдени докази дека инсектите што собираат полен извршиле еволутивен притисок врз развојот на цветните особини.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Hawranek|first=Anna-Sophie|last2=Von Balthazar|first2=Maria|last3=Chartier|first3=Marion|last4=Schönenberger|first4=Jürg|date=16 January 2026|title=Floral Syndromes in ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) are Associated with Nectar- But Not Pollen-Collecting Pollinators|journal=[[Annals of Botany]]|volume=137|issue=5|pages=1305–1320|doi=10.1093/aob/mcaf333|pmc=13197590|pmid=41542994|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

Кога опрашувачите се ретки, некои видови аквилегии можат да се потпрат на самоопрашување како главен начин на размножување. Таков пример е ''[[Aquilegia paui]]''.&lt;ref name=&quot;PollinationSystems4&quot; /&gt;

Евроазиските видови од родот ''Aquilegia'' првенствено се опрашувани од муви, пчели и бумбари. Северноамериканските видови, пак, најчесто ги опрашуваат пчели, бумбари, ''[[Sphingidae]]'' и [[колибри]]. Опрашувањето од колибри е почесто кај северноамериканските ''Aquilegia'' со црвени цветови, додека видовите со бледи цветови можеби развиле таква обоеност за да бидат повидливи за ''Sphingidae'' во [[самрак]].&lt;ref name=&quot;Nold7&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt; {{Rp|32–33}}

Должината на нектарските потпорки кај одделни видови ''Aquilegia'' често е поврзана со нивните опрашувачи. Додека кај евроазиските видови должината на потпорките се разликува релативно малку, кај северноамериканските видови се забележува значителна разновидност.&lt;ref name=&quot;Increasingly&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Whittal|first=Justen B.|last2=Hodges|first2=Scott A.|date=June 2007|title=Pollinator Shifts Drive Increasingly Long Nectar Spurs in Columbine Flowers|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=447|issue=7145|pages=706–709|bibcode=2007Natur.447..706W|doi=10.1038/nature05857|pmid=17554306}}&lt;/ref&gt;

''[[Sphingidae]]'' имаат долги усни органи за хранење, што им овозможува да допрат до нектарот во длабочината на потпорките. Во подрачјата каде што овие пеперутки се главни опрашувачи, издолжените нектарски потпорки на ''[[Aquilegia coerulea]]'' го оневозможуваат земањето нектар без пеперутките притоа да дојдат во допир со поленот.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Brunet|first=Johanne|date=June 2009|title=Pollinators of the Rocky Mountain Columbine: Temporal Variation, Functional Groups and Associations With Floral Traits|url=https://www.researchgate.net/publication/24400848|journal=[[Annals of Botany]]|volume=103|issue=9|pages=1567–1578|doi=10.1093/aob/mcp096|issn=1095-8290|pmc=2701757|pmid=19414518|via=[[ResearchGate]]}}&lt;/ref&gt;

Иако ''Sphingidae'' се застапени и во Евроазија, меѓу тамошните видови ''Aquilegia'' не се забележува синдром на опрашување приспособен на нив, кој се одликува со особено долги нектарски потпорки. Можно е присуството на колибри во Северна Америка, кои отсуствуваат во Евроазија и имаат јазик со средна должина во споредба со другите опрашувачи и ''[[Sphingidae]]'', да претставувало еволутивен чекор што овозможил подоцнежно развивање на опрашувачкиот синдром од ''[[Sphingidae]]'' кај северноамериканските ''Aquilegia''.&lt;ref name=&quot;Increasingly&quot; /&gt;

Иако одредена популација на ''Aquilegia'' може да се приспособи на конкретно живеалиште и да развие цветни особини што привлекуваат одредени опрашувачи, тоа не мора нужно да доведе до [[еколошко видообразување]] и создавање генетски бариери меѓу популациите. Веројатноста за такво видообразување е поголема кога мутациите што влијаат врз градбата на цветовите и промените во однесувањето на опрашувачите се појавуваат кај мали и географски изолирани популации. Таков пример е ''[[Aquilegia micrantha var. mancosana]]''.&lt;ref name=&quot;Nardi4&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;

== Таксономија ==
{{cladogram|title=''Aquilegia''|caption=Филогенетско стебло на родот Aquilegia, засновано врз истражувањето на Fior и соработниците од 2013 година. Некои од научните имиња употребени во истражувањето денес се сметаат за синоними. Во оваа шема се користени имињата што ги прифаќа базата на податоци [[Plants of the World Online]] за соодветните таксони.|cladogram={{clade| style=font-size:85%;line-height:75%;width:300px;
    |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
    |1={{clade
        |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
        |1={{clade
            |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
            |1={{clade
                |1=''[[Aquilegia amurensis|A.&amp;nbsp;amurensis]]''
                |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                |2={{clade
                    |1=''[[Aquilegia amurensis|A.&amp;nbsp;parviflora]]''
                    |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                    |2=''[[Aquilegia amurensis|A.&amp;nbsp;japonica]]''
                    |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;}}
                }}
            |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
            |2={{clade
                |1=''[[Aquilegia jonesii|A.&amp;nbsp;jonesii]]''
                |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                |2={{clade
                    |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                    |1={{clade
                        |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                        |1={{clade
                            |1=''[[Aquilegia brevistyla|A.&amp;nbsp;brevistyla]]''
                            |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |2=''[[Aquilegia canadensis|A.&amp;nbsp;canadensis]]''
                            |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
}}}}|label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                    |2={{clade
                        |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                        |1={{clade
                            |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |1={{clade
                                |1=''[[Aquilegia scopulorum|A.&amp;nbsp;scopulorum]]''
                                |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                |2={{clade
                                    |1=''[[Aquilegia pubescens|A.&amp;nbsp;pubescens]]''
                                    |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                    |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                    |2={{clade
                                        |1=''[[Aquilegia eximia|A.&amp;nbsp;eximia]]''
                                        |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                        |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                            |2={{clade
                                               |1=''[[Aquilegia flavescens|A.&amp;nbsp;flavescens]]''
                                               |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                               |2=''[[Aquilegia formosa|A.&amp;nbsp;formosa]]''
                                               |label2=&amp;nbsp;}}}}}}}}
                        |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                        |2=''[[Aquilegia chrysantha|A.&amp;nbsp;chrysantha]]''
                        |label3=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                        |3={{clade
                            |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |1=''[[Aquilegia longissima|A.&amp;nbsp;longissima]]''
                            |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |2=''[[Aquilegia skinneri|A.&amp;nbsp;skinneri]]''
                            |label3=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |3={{clade
                                |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                |1=''[[Aquilegia elegantula|A.&amp;nbsp;elegantula]]''
                                |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                |2=''[[Aquilegia coerulea|A.&amp;nbsp;coerulea]]''
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
}}
        |label2=&amp;nbsp;
        |2={{clade
            |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
            |1={{clade
                |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                |1=''[[Aquilegia yabeana|A.&amp;nbsp;yabeana]]''
                |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                |2={{clade
                    |1=''[[Aquilegia rockii|A.&amp;nbsp;rockii]]''
                    |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                    |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                    |2={{clade
                        |1=''[[Aquilegia kansuensis|A.&amp;nbsp;kansuensis]]''
                        |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                        |2=''[[Aquilegia ecalcarata|A.&amp;nbsp;ecalcarata]]''
}}
}}
}}
            |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
            |2={{clade
                |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                |1={{clade
                    |1=''[[Aquilegia moorcroftiana|A.&amp;nbsp;moorcroftiana]]''
                    |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                    |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                    |2={{clade
                        |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                        |1={{clade
                            |1=''[[Aquilegia nivalis|A.&amp;nbsp;nivalis]]''
                            |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |2={{clade
                                |1=''[[Aquilegia pubiflora|A.&amp;nbsp;pubiflora]]''
                                |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                |2=''[[Aquilegia fragrans|A.&amp;nbsp;fragrans]]''}}}}
                        |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                        |2=''[[Aquilegia lactiflora|A.&amp;nbsp;lactiflora]]''
                        |label3=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                        |3={{clade
                            |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |1=''[[Aquilegia karelinii|A.&amp;nbsp;karelinii]]''
                            |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |2=''[[Aquilegia atrovinosa|A.&amp;nbsp;atrovinosa]]''
}}
}}
}}
                |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                |2={{clade
                    |1=''[[Aquilegia olympica|A.&amp;nbsp;olympica]]''
                    |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                    |label2=
                    |2={{clade
                        |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                        |1={{bulleted list|''[[Aquilegia einseleana|A.&amp;nbsp;einseleana]]''|''[[Aquilegia bertolonii|A.&amp;nbsp;bertolonii]]''}}
                        |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                        |2={{clade
                            |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |1={{clade
                                |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                |1=''[[Aquilegia glandulosa|A.&amp;nbsp;glandulosa]]''
                                |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                |2=''[[Aquilegia sibirica|A.&amp;nbsp;sibirica]]''
                                |label3=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                |3={{clade
                                    |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                    |1=''[[Aquilegia viridiflora|A.&amp;nbsp;viridiflora]]''
                                    |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                    |2={{clade
                                             |label1=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                             |1=''[[Aquilegia buergeriana|A.&amp;nbsp;buergeriana]]''
                                             |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                                             |2=''[[Aquilegia oxysepala|A.&amp;nbsp;oxysepala]]''}}
}}}}
                            |label2=&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
                            |2={{bulleted list|''[[Aquilegia alpina|A.&amp;nbsp;alpina]]''|''[[Aquilegia amaliae|A.&amp;nbsp;amaliae]]''|''[[Aquilegia atrata|A.&amp;nbsp;atrata]]''|''[[Aquilegia aurea|A.&amp;nbsp;aurea]]''|''[[Aquilegia barbaricina|A.&amp;nbsp;barbaricina]]''|''[[Aquilegia bernardii|A.&amp;nbsp;bernardii]]''|''[[Aquilegia blecicii|A.&amp;nbsp;blecicii]]''|''[[Aquilegia champagnatii|A.&amp;nbsp;champagnatii]]''|''[[Aquilegia dinarica|A.&amp;nbsp;dinarica]]''|''[[Aquilegia dumeticola|A.&amp;nbsp;dumeticola]]''|''[[Aquilegia grata|A.&amp;nbsp;grata]]''|''[[Aquilegia iulia|A.&amp;nbsp;iulia]]''|''[[Aquilegia litardierei|A.&amp;nbsp;litardierei]]''|''[[Aquilegia kitaibelii|A.&amp;nbsp;kitaibelii]]''|''[[Aquilegia magellensis|A.&amp;nbsp;magellensis]]''|''[[Aquilegia nigricans|A.&amp;nbsp;nigricans]]''|''[[Aquilegia nugorensis|A.&amp;nbsp;nugorensis]]''|''[[Aquilegia nuragica|A.&amp;nbsp;nuragica]]''|''[[Aquilegia pancicii|A.&amp;nbsp;pancicii]]''|''[[Aquilegia pyrenaica|A.&amp;nbsp;pyrenaica]]''|''[[Aquilegia reuteri|A.&amp;nbsp;reuteri]]''|''[[Aquilegia transsilvanica|A.&amp;nbsp;transsilvanica]]''|''[[Aquilegia vestinae|A.&amp;nbsp;vestinae]]''|''[[Aquilegia viscosa|A.&amp;nbsp;viscosa]]''|''[[Aquilegia vulgaris|A.&amp;nbsp;vulgaris]]''}}
}}
}}
                    }}
                }}
            }}
        }}}}Во рамките на [[Линеева таксономија|Линеевата таксономија]], родот ''Aquilegia'' за прв пат бил опишан како род во делото на [[Карл Линеј]] „ ''[[Species Plantarum|Species Plantarum“]]'' од 1753 година.&lt;ref name=&quot;Nardi5&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|23}} Родот се припишува на семејството [[Лутичиња|''Ranunculaceae'']], иако малцинство [[Botanists|ботаничари]] порано го сметале за член на семејството ''[[Helleboraceae]]''. Второто таксономско определување, предложено во 1819 година од францускиот ботаничар [[Жан-Луј-Огист Лоазелер-Деслоншамп]], се засновало врз градбата на плодовите кај растенијата од семејството ''Helleboraceae'', кои речиси секогаш се фоликули.&lt;ref name=&quot;Nold8&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|29}}&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fs.usda.gov/wildflowers/plant-of-the-week/aquilegia_caerulea.shtml|title=Plant of the Week: Colorado Columbine (''Aquilegia caerulea'' James)|last=Popovich|first=Steve|work=fs.usda.gov|publisher=[[United States Forest Service]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230524172921/https://www.fs.usda.gov/wildflowers/plant-of-the-week/aquilegia_caerulea.shtml|archive-date=24 May 2023|accessdate=12 May 2025}}&lt;/ref&gt;

Друга историска класификација, предложена во 1870 година од шведскиот ботаничар [[Нилс Лиља]], го издвојувала родот ''Aquilegia'' во посебно семејство, ''Aquilegiaceae'', во кое бил негов единствен претставник.&lt;ref name=&quot;Nardi5&quot; /&gt;{{Rp|31}}

Историски гледано, аквилегиите најчесто биле вклучувани во [[Племе (биологија)|племето]] ''[[Isopyreae]]'', иако понекогаш биле издвојувани во посебно племе, Aquilegieae. Таксономската положба на племето во кое бил сместен родот Aquilegia долго време била предмет на несогласувања, па затоа тоа наизменично било вклучувано во две [[Потсемејство|потсемејства]]: ''[[Thalictroideae]]'' и ''[[Isopyroideae]]''.&lt;ref name=&quot;Nardi6&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|31}} Денес, Isopyroideae се смета за синоним на Thalictroideae.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Wang|first=Wei|last2=Chen|first2=Zhi-Duan|date=August 2007|title=Generic level phylogeny of Thalictroideae (Ranunculaceae)—implications for the taxonomic status of ''Paropyrum'' and petal evolution|journal=[[Taxon (journal)|Taxon]]|volume=56|pages=811–821|bibcode=2007Taxon..56..811W|doi=10.2307/25065863|jstor=25065864}}&lt;/ref&gt;

Независно од таксономското сместување, родовите Aquilegia, ''[[Isopyrum]]'' и ''[[Thalictrum]]'' образуваат базална, парафилетска група. Таа се одликува со плезиоморфни особини, односно со наследени карактеристики што биле присутни кај нивниот [[Најновиот заеднички предок|последен заеднички предок]] и се споделуваат со други еволутивни групи, вклучувајќи го и семејството ''Berberidaceae''.&lt;ref name=&quot;Nardi6&quot; /&gt;{{Rp|31}}

[[Филогенија|Филогенетската]] ревизија на семејството ''Ranunculaceae'' на ниво на род, објавена во 2026 година во списанието ''[[Taxon (списание)|Taxon]]'', го вклучила родот ''Aquilegia'' во потсемејството ''Thalictroideae''. Со оваа ревизија, сите дванаесет родови во потсемејството биле обединети во едно племе — ''Thalictreae''.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Xiang|first=Kun-Li|last2=Ling|first2=Yuan-Yuan|last3=Lian|first3=Lian|last4=Peng|first4=Huan-Wen|last5=Jabbour|first5=Florian|last6=Erst|first6=Andrey&amp;nbsp;S.|author-link6=Andrey Erst|last7=Gao|first7=Tian-Gang|last8=Wang|first8=Wei|date=April 2026|title=A revised generic classification of Ranunculaceae based on molecular data|url=https://www.researchgate.net/publication/403161330|journal=[[Taxon (journal)|Taxon]]|volume=75|bibcode=2026Taxon..7570099X|doi=10.1002/tax.70099|archive-url=https://web.archive.org/web/20260729095711/https://www.researchgate.net/publication/403161330_A_revised_generic_classification_of_Ranunculaceae_based_on_molecular_data|archive-date=29 July 2026|access-date=28 July 2026|via=[[ResearchGate]]}}&lt;/ref&gt;

Во рамките на монофилетското потсемејство ''Thalictroideae'', ''Aquilegia'' е вториот најголем род според бројот на опишани видови и [[Подвид|подвидови]], веднаш по Thalictrum. Родот ''Aquilegia'' припаѓа на една од трите главни кладни групи во потсемејството, заедно со родовите ''[[Semiaquilegia]]'' и ''[[Urophysa]]''. ''Semiaquilegia'' и ''Aquilegia'' се сестрински родови, односно потекнуваат од заеднички непосреден предок.&lt;ref name=&quot;East&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Ling|first=Yuan-Yuan|last2=Peng|first2=Huan-Wen|last3=Lian|first3=Lian|last4=Erst|first4=Andrey&amp;nbsp;S.|author-link4=Andrey Erst|last5=Xiang|first5=Kun-Li|last6=Wang|first6=Wei|date=16 December 2024|title=Out of and In East Asia: Phylogeny, Biogeography and Diversification of Thalictroideae (Ranunculaceae) in the Northern Hemisphere|url=https://academic.oup.com/aob/article/134/7/1251/7743276|journal=[[Annals of Botany]]|volume=134|issue=7|pages=1251–1262|doi=10.1093/aob/mcae148|pmc=11688531|pmid=39196797|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Extended&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Bastida|first=Jesús M.|last2=Alcántara|first2=Julio M.|last3=Rey|first3=Pedro&amp;nbsp;J.|last4=Vargas|first4=Pablo|last5=Herrera|first5=Carlos&amp;nbsp;M.|date=February 2010|title=Extended Phylogeny of ''Aquilegia'': The Biogeographical and Ecological Patterns of Two Simultaneous But Contrasting Radiations|url=https://digital.csic.es/handle/10261/36746|journal=[[Plant Systematics and Evolution]]|volume=284|pages=171–185|bibcode=2010PSyEv.284..171B|doi=10.1007/s00606-009-0243-z|jstor=23673233|archive-url=https://web.archive.org/web/20250705081955/https://digital.csic.es/handle/10261/36746|archive-date=5 July 2025|access-date=31 May 2025|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;

Широко прифатениот таксономски опфат на родот ''Aquilegia'' го утврдил американскиот ботаничар [[Филип А. Манц]] во својата монографија од 1946 година, насловена ''Aquilegia: The Cultivated and Wild Columbines''. Единствениот позначаен спорен елемент во неговата класификација е вклучувањето на азискиот вид ''[[Aquilegia ecalcarata]]'', кој нема нектарски потпорки. Овој вид понекогаш се издвојува во блискородниот род ''Semiaquilegia'', чии претставници исто така немаат нектарски потпорки. Името ''Semiaquilegia ecalcarata'' сè уште е широко застапено во хортикултурата.&lt;ref name=&quot;Nardi7&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Il Genere ''Aquilegia'' L. (Ranunculaceae) in Italia/The Genus ''Aquilegia'' (Ranunculaceae) in Italy: Aquilegia Italicarum in Europaearum Conspectu Descriptio|last=Nardi|first=Enio|date=2015|publisher=Edizioni Polistampa|isbn=9788859615187|location=[[Florence]]|translator-last=Coster-Longman|translator-first=Christina}}&lt;/ref&gt;{{Rp|31}}&lt;ref name=&quot;Nold9&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/columbines00robe|title=Columbines: ''Aquilegia'', ''Paraquilegia'', and ''Semiaquilegia''|last=Nold|first=Robert|date=2003|publisher=Timber Press|isbn=0881925888|location=[[Portland, Oregon|Portland, OR]]|url-access=registration|via=[[Internet Archive]]}}&lt;/ref&gt;{{Rp|82}}

Друг вид без нектарски потпорки, ''[[Aquilegia micrantha var. mancosana]]'', исто така бил прекласифициран во родот Semiaquilegia, иако таквото таксономско определување не се задржало. Прекласификациите на некои други видови во родовите ''Isopyrum'' и ''[[Paraquilegia]]'', меѓу кои и префрлањето на ''[[Paraquilegia anemonoides]]'' во 1920 година, се покажале како потрајни. &lt;ref name=&quot;Nold9&quot; /&gt; {{Rp|38, 46–49}}

=== Еволуција ===

== Наводи ==
{{наводи|2}}

== Надворешни врски ==
*{{Commons|Aquilegia}}
* {{wikispecies|Aquilegia|''Aquilegia''}}

{{таксонска лента}}
[[Категорија:Градинарски растенија]]
[[Категорија:Aquilegia]]
[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]</text>
      <sha1>q2br92toys1sdp5kjqd6kdls3vlkvgx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Aquilegia</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1406925</id>
    <revision>
      <id>5651592</id>
      <timestamp>2026-10-30T12:29:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Сзр}}</comment>
      <origin>5651592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc" xml:space="preserve">{{Сзр}}</text>
      <sha1>grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pimpinella tragium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406926</id>
    <revision>
      <id>5651595</id>
      <timestamp>2026-10-30T13:03:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Speciesbox |image= |genus=Pimpinella |species=tragium |authority= |synonyms= }}  '''''Pimpinella tragium''''' ― вид на билка од родот [[бедренка]].   == Опис == Ова е двогодишно растение .&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1565}}&lt;/ref&gt;  == Во Македонија == Во [[Македонија]] расте по &lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;  == Наводи == {{Нав...</comment>
      <origin>5651595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="651" sha1="ibxpf51z12hd14jhmtmhjsjgx15mfdo" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|image=
|genus=Pimpinella
|species=tragium
|authority=
|synonyms=
}}

'''''Pimpinella tragium''''' ― вид на билка од родот [[бедренка]]. 

== Опис ==
Ова е двогодишно растение .&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1565}}&lt;/ref&gt;

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] расте по &lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Бедренка]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]</text>
      <sha1>ibxpf51z12hd14jhmtmhjsjgx15mfdo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651597</id>
      <parentid>5651595</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:07:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5651597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1159" sha1="7ox6izpsvumuod9z0uqvq1kv46zfmwh" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|image=Pimpinella tragium 43243839.jpg
|genus=Pimpinella
|species=tragium
|authority= [[Vill.]]
|synonyms=
}}

'''''Pimpinella tragium''''' ― вид на билка од родот [[бедренка]]. 

== Опис ==
Ова е повеќегодишно растение .&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1565}}&lt;/ref&gt;

== Подвидови ==
Прифатени се следниве подвидови:&lt;ref name = &quot;powo&quot;&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:847089-1 Pimpinella tragium]&lt;/ref&gt;

* ''P. t. depressa''
* ''P. t. glauca''
* ''P. t. lithophila''
* ''P. t. polyclada''
* ''P. t. pseudotragium''
* ''P. t. titanofila''
* ''P. t. tragium''

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] расте по &lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Бедренка]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Азија]]
[[Категорија:Флора на Африка]]</text>
      <sha1>7ox6izpsvumuod9z0uqvq1kv46zfmwh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651598</id>
      <parentid>5651597</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:14:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5651598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2883" sha1="0xl56jk1852sq0qfpyyf3i5lpk3laau" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|image=Pimpinella tragium 43243839.jpg
|genus=Pimpinella
|species=tragium
|authority= [[Vill.]]
|synonyms=
}}

'''''Pimpinella tragium''''' ― вид на билка од родот [[бедренка]]. 

== Опис ==
Ова е повеќегодишно тревесто растение, 30-60 см високо. Стеблото е вертикално, круглесто, со надолжни пруги, разгрането во областа на соцветието. Базалните листови се долгнавести, перести, 30-80 мм долги, со 3-6 пара сегменти. Терминалниот штит е со 5-12 штитчиња со нееднаква должина, со куси влакненца или голи, брактеи нема. Чашкините ливчиња отсуствуваат. Венечните ливчиња се бели или бледо-розови, долги околу 1 мм, од надворешната страна со куси влакненца. Плодот е јајцевиден, 1-2 мм долг, со слабо забележливи ребра, сосема препокриен со многу густи, прилегнати или расперени куси влакненца.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1565}}&lt;/ref&gt;

== Подвидови ==
Прифатени се следниве подвидови:&lt;ref name = &quot;powo&quot;&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:847089-1 Pimpinella tragium]&lt;/ref&gt;

* ''P. t. depressa''
* ''P. t. glauca''
* ''P. t. lithophila'' - Маврово, Волковија, Бистра, над Галичник, Сенечка Планина, Кораб, Јабланица, Галичица, Преспа, меѓу Стење и Коњско.
* ''P. t. polyclada'' - Караџица, Мавровско, клисурата на Радика, Бистра, Сенечка Планина, Баба Сач.
* ''P. t. pseudotragium''
* ''P. t. titanofila''
* ''P. t. tragium'' - во Македонија не се среќава.

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] расте по планински пасишта, на варовнички камењари и сипари, поретко на силикат, по рабови на букови, елово-букови шуми и шуми од црн бор, на надморска височина од 1100 до 2000 метри. &lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Бедренка]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Азија]]
[[Категорија:Флора на Африка]]</text>
      <sha1>0xl56jk1852sq0qfpyyf3i5lpk3laau</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Pimpinella tragium</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1406927</id>
    <revision>
      <id>5651596</id>
      <timestamp>2026-10-30T13:04:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5651596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Isatis tinctoria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406928</id>
    <revision>
      <id>5651599</id>
      <timestamp>2026-10-30T13:17:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BosaFi</username>
        <id>115936</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1382270776|Isatis tinctoria]]“</comment>
      <origin>5651599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7446" sha1="o23sx34mxecgcoptvsmntp149flfs2b" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|image=Isatis tinctoria02.JPG|image_caption=Isatis tinctoria|genus=Isatis|species=tinctoria|authority=[[L.]]|synonyms=}}
[[File:Isatis_tinctoria_(s._str.)_sl5.jpg|мини| Isatis tinctoria]]
[[File:Isatis_tinctoria_MHNT.BOT.2011.3.12.jpg|мини| Плодови од ''Isatis tinctoria'']]
'''''Isatis tinctoria''''' е [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] од семејството [[Зелки|Brassicaceae]] со документирана историја на употреба како сина боја и лековито растение. Двојната употреба се гледа во неговото име: терминот ''Isatis'' е поврзан со неговата античка употреба за лекување на рани; терминот ''tinctoria'' се однесува на нејзината употреба како боја. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Speranza|first=Jasmine|last2=Miceli|first2=Natalizia|last3=Taviano|first3=Maria Fernanda|last4=Ragusa|first4=Salvatore|last5=Kwiecień|first5=Inga|last6=Szopa|first6=Agnieszka|last7=Ekiert|first7=Halina|date=2020-03-01|title=Isatis tinctoria L. (Woad): A Review of Its Botany, Ethnobotanical Uses, Phytochemistry, Biological Activities, and Biotechnological Studies|journal=Plants|volume=9|issue=3|page=298|doi=10.3390/plants9030298|issn=2223-7747|pmc=7154893|pmid=32121532|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Дрвото е по потекло од [[Степа|степските]] и пустинските зони на [[Кавказ]], од Централна Азија до Источен [[Сибир]] и [[Југозападна Азија|Западна Азија,]] но сега се среќава и во Југоисточна и Централна [[Европа]] и западниот дел на [[Северна Америка]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Illustrierte Flora von Mitteleuropa. Spermatophyta, Band IV Teil 1. Angiospermae, Dicotyledones 2|last=Hegi|first=Gustav|date=1986|pages=126–131}}&lt;/ref&gt;

Дрвото било важен извор на сина боја и се одгледувало низ цела Европа, особено во Западна и Јужна Европа. Во средниот век, постоеле важни региони за одгледување дрва во Англија, Германија и Франција. Градови како [[Тулуза|Тулуз]] станале просперитетни од трговијата со ''Isatis'' ''tinctoria''. Со текот на времето, одгледувањето се проширило низ Европа, каде што било важна трговска стока. Од 16 век, ''[[Indigofera tinctoria]]'', почнало да го заменува. На почетокот на 20 век, обете биле заменети со синтетички сини бои, иако имало и одредено оживување на употребата на ''Isatis tinctoria'' за занаетчиски цели.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://folkcraftrevival.com/everything-you-need-to-know-about-dyers-woad/|title=Natural Dyeing using Dyer's Woad|date=13 December 2018}}&lt;/ref&gt;

== Опис ==
Двегодишно растение, 50-120 цм високо. Стеблото вертикално, во горниот дел метличесто разгрането, во долниот дел обично цилиндрично, во погорните делови со надолжни ребра, голо или во долниот дел со ретки, расперени влакна. Приосновните листови со долги дршки, долгнавести. Стеблените листови приседнати, 4-13 цм долги, 1-3 цм широки, издолжено-ланцетовидни, целокрајни, голи, во основата срцевидно-стреловидни, со долгнавести и наназад свртени ушиња кои го опфаќаат стеблото. Цветовите собрани по врвовите на гранчињата во лажни штитовидни, полутопчести соцветија. Чашкините ливчиња до 2 мм долги, елиптични, со тесен, бел, ципест раб. Венечните ливчиња жолти, 2,5-4 мм долги. Плодот е шушменче, 11-27 мм долго, 3-7 мм широко, 3-5 пати подолго отколку широко. Виси на 5-8 мм долга дршка, издолжено-обратно-јајцевидно или елиптично-обратно- јајцевидно, со крилца, во основата клиновидно стеснето, голо или влакнесто, со едно окце и најчесто со една семка (ретко се среќаваат две семки).&lt;ref name=&quot;:022&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=585-586}}&lt;/ref&gt;

Распространетост во Македонија

Расте покрај патишта, железнички пруги, на варовнички камењари и карпи, како рудерално и коровно растение. Многу често. Познато за [[Скопје]] - [[Матка]]; [[Демир Капија]]; [[Кавадарци]] - [[Полошки манастир|Полошки Манастир]]; [[Бистра (планина)|Бистра]]; [[Дебар]] - [[Крчин]].

Се посочува за [[Битола]] - с. [[Буково]]; [[Гевгелија]] - с. [[Миравци]]; [[Валандово]] - с. [[Удово]]; долината на [[Црна Река]] и [[Блаштица|Блашница]]; долината на [[Црн Дрим]] - с. [[Луково (Струшко)|Луково]]; [[Скопје]] - [[Водно]]; [[Галичица]].&lt;ref name=&quot;:022&quot; /&gt;

== Наводи ==
{{Наводи|25em}}

== Надворешни врски ==

* [https://www.woad.org.uk/ Woad.org.uk - Сè за вадата - Одгледување, екстракција, боење со вада, историја и факти за вадата]
* [http://www.erfurt-guide.de/se2.htm Поранешната индустрија за водови,] Рекс Вејлс, во „Трансакции на друштвото Њукомен“, 1935-36, том 16.
* [https://plants.usda.gov/home/plantProfile?symbol=ISTI Информации на USDA за ''Isatis tinctoria'']
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Растителни вапсила]]
[[Категорија:Зелки]]
[[Категорија:Статии со текст на латински]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]</text>
      <sha1>o23sx34mxecgcoptvsmntp149flfs2b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651600</id>
      <parentid>5651599</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T13:18:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BosaFi</username>
        <id>115936</id>
      </contributor>
      <origin>5651600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7451" sha1="rg78xd1vkbrlind93fzglz9tdu2drii" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|image=Isatis tinctoria02.JPG|image_caption=Isatis tinctoria|genus=Isatis|species=tinctoria|authority=[[L.]]|synonyms=}}
[[File:Isatis_tinctoria_(s._str.)_sl5.jpg|мини| Isatis tinctoria]]
[[File:Isatis_tinctoria_MHNT.BOT.2011.3.12.jpg|мини| Плодови од ''Isatis tinctoria'']]
'''''Isatis tinctoria''''' е [[Скриеносеменици|скриеносемено растение]] од семејството [[Зелки|Brassicaceae]] со документирана историја на употреба како сина боја и лековито растение. Двојната употреба се гледа во неговото име: терминот ''Isatis'' е поврзан со неговата античка употреба за лекување на рани; терминот ''tinctoria'' се однесува на нејзината употреба како боја. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Speranza|first=Jasmine|last2=Miceli|first2=Natalizia|last3=Taviano|first3=Maria Fernanda|last4=Ragusa|first4=Salvatore|last5=Kwiecień|first5=Inga|last6=Szopa|first6=Agnieszka|last7=Ekiert|first7=Halina|date=2020-03-01|title=Isatis tinctoria L. (Woad): A Review of Its Botany, Ethnobotanical Uses, Phytochemistry, Biological Activities, and Biotechnological Studies|journal=Plants|volume=9|issue=3|page=298|doi=10.3390/plants9030298|issn=2223-7747|pmc=7154893|pmid=32121532|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Дрвото е по потекло од [[Степа|степските]] и пустинските зони на [[Кавказ]], од Централна Азија до Источен [[Сибир]] и [[Југозападна Азија|Западна Азија,]] но сега се среќава и во Југоисточна и Централна [[Европа]] и западниот дел на [[Северна Америка]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Illustrierte Flora von Mitteleuropa. Spermatophyta, Band IV Teil 1. Angiospermae, Dicotyledones 2|last=Hegi|first=Gustav|date=1986|pages=126–131}}&lt;/ref&gt;

Дрвото било важен извор на сина боја и се одгледувало низ цела Европа, особено во Западна и Јужна Европа. Во средниот век, постоеле важни региони за одгледување дрва во Англија, Германија и Франција. Градови како [[Тулуза|Тулуз]] станале просперитетни од трговијата со ''Isatis'' ''tinctoria''. Со текот на времето, одгледувањето се проширило низ Европа, каде што било важна трговска стока. Од 16 век, ''[[Indigofera tinctoria]]'', почнало да го заменува. На почетокот на 20 век, обете биле заменети со синтетички сини бои, иако имало и одредено оживување на употребата на ''Isatis tinctoria'' за занаетчиски цели.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://folkcraftrevival.com/everything-you-need-to-know-about-dyers-woad/|title=Natural Dyeing using Dyer's Woad|date=13 December 2018}}&lt;/ref&gt;

== Опис ==
Двегодишно растение, 50-120 цм високо. Стеблото вертикално, во горниот дел метличесто разгрането, во долниот дел обично цилиндрично, во погорните делови со надолжни ребра, голо или во долниот дел со ретки, расперени влакна. Приосновните листови со долги дршки, долгнавести. Стеблените листови приседнати, 4-13 цм долги, 1-3 цм широки, издолжено-ланцетовидни, целокрајни, голи, во основата срцевидно-стреловидни, со долгнавести и наназад свртени ушиња кои го опфаќаат стеблото. Цветовите собрани по врвовите на гранчињата во лажни штитовидни, полутопчести соцветија. Чашкините ливчиња до 2 мм долги, елиптични, со тесен, бел, ципест раб. Венечните ливчиња жолти, 2,5-4 мм долги. Плодот е шушменче, 11-27 мм долго, 3-7 мм широко, 3-5 пати подолго отколку широко. Виси на 5-8 мм долга дршка, издолжено-обратно-јајцевидно или елиптично-обратно- јајцевидно, со крилца, во основата клиновидно стеснето, голо или влакнесто, со едно окце и најчесто со една семка (ретко се среќаваат две семки).&lt;ref name=&quot;:022&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=2001|location=Скопје|pages=585-586}}&lt;/ref&gt;

== Распространетост во Македонија ==
Расте покрај патишта, железнички пруги, на варовнички камењари и карпи, како рудерално и коровно растение. Многу често. Познато за [[Скопје]] - [[Матка]]; [[Демир Капија]]; [[Кавадарци]] - [[Полошки манастир|Полошки Манастир]]; [[Бистра (планина)|Бистра]]; [[Дебар]] - [[Крчин]].

Се посочува за [[Битола]] - с. [[Буково]]; [[Гевгелија]] - с. [[Миравци]]; [[Валандово]] - с. [[Удово]]; долината на [[Црна Река]] и [[Блаштица|Блашница]]; долината на [[Црн Дрим]] - с. [[Луково (Струшко)|Луково]]; [[Скопје]] - [[Водно]]; [[Галичица]].&lt;ref name=&quot;:022&quot; /&gt;

== Наводи ==
{{Наводи|25em}}

== Надворешни врски ==

* [https://www.woad.org.uk/ Woad.org.uk - Сè за вадата - Одгледување, екстракција, боење со вада, историја и факти за вадата]
* [http://www.erfurt-guide.de/se2.htm Поранешната индустрија за водови,] Рекс Вејлс, во „Трансакции на друштвото Њукомен“, 1935-36, том 16.
* [https://plants.usda.gov/home/plantProfile?symbol=ISTI Информации на USDA за ''Isatis tinctoria'']
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Растителни вапсила]]
[[Категорија:Зелки]]
[[Категорија:Статии со текст на латински]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]</text>
      <sha1>rg78xd1vkbrlind93fzglz9tdu2drii</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Роксан Стојанов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406929</id>
    <revision>
      <id>5651607</id>
      <timestamp>2026-10-30T14:07:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ondined</username>
        <id>138213</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:fr:Special:Redirect/revision/240298043|Roxane Stojanov]]“</comment>
      <origin>5651607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24937" sha1="tlyd4jkeswamdj2pp5bgxdv4qeihk4l" xml:space="preserve">
'''Роксан Стојанов''' (родена на 17 август 1995 година во Ош, Франција) е француско-македонска балетска уметница. Од 28 декември 2024 година го носи звањето ''Étoile'', највисокиот ранг во Балетот на Париската опера.

== Биографија ==

=== Детството и образованието ===
Роксан Стојанов е родена во Ош, во францускиот департман Жер.&lt;ref name=&quot;LM2024&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Rosita Boisseau|date=2024-12-31|title=Roxane Stojanov, nouvelle étoile de l’Opéra national de Paris|url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2024/12/31/roxane-stojanov-nouvelle-etoile-de-l-opera-national-de-paris_6475209_3246.html|journal=[[Le Monde]]|language=fr|access-date=2025-01-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vanityfair.fr/article/roxane-stojanov-portrait-de-la-nouvelle-etoile-opera-de-paris|title=Roxane Stojanov, portrait de la nouvelle étoile de l’Opéra de Paris|last=Wintrebert|first=Hugo|date=2025-01-01|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt; Нејзиниот татко е Македонец, а мајка ѝ е Французинка.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.radiofrance.fr/francemusique/roxane-stojanov-nouvelle-etoile-le-titre-me-donne-l-opportunite-de-me-sentir-libre-4245973|title=Roxane Stojanov, nouvelle étoile : &quot;Le titre me donne l'opportunité de me sentir libre&quot;|last=Lopez|first=Louis-Valentin|date=2025-01-02|language=fr|accessdate=2025-01-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Дел од детството го поминала во Скопје, Северна Македонија, каде што живеела од петтата до деветтата година.&lt;ref name=&quot;LM2024&quot; /&gt;

Започнала да учи класичен балет во танцовото училиште „Туту“ во Скопје, под водство на Ирена Лозинска.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.radiofrance.fr/francemusique/podcasts/reportage/retour-avec-l-etoile-roxane-stojanov-sur-ses-premiers-pas-de-danse-en-macedoine-du-nord-5601603|title=Retour avec l'étoile Roxane Stojanov sur ses premiers pas de danse en Macédoine du Nord|date=2025-05-15|language=fr|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt; Потоа го продолжила своето балетско образование во Брисел. Во 2007 година била примена во Балетското училиште на Париската опера.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.francetvinfo.fr/culture/spectacles/danse/roxane-stojanov-nommee-danseuse-etoile-de-l-opera-national-de-paris_6983201.html|title=Roxane Stojanov, nommée danseuse étoile de l’Opéra national de Paris|last=Paul Dubois|date=2024-12-29|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;

=== Кариера во Париската опера ===
Во 2013 година, таа се приклучи на корпусот де балет на Париската опера, каде што беше унапредена [[Корифеј|во Coryphée]] во 2016 година. Таа беше назначена за Sujet во 2018 година, а потоа за Première danseuse во 2022 година.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Овој напредок од училиштето за танц е меѓу патеките трасирани во документарната серија ''„Graines d'étoile“'', на Arte,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lefigaro.fr/culture/graines-d-etoiles-rendez-vous-dix-ans-plus-tard-sur-arte-20221218|title=Graines d’étoiles: rendez-vous dix ans plus tard sur Arte|last=Ariane Bavelier|date=2022-12-18|language=fr|accessdate=2025-01-02}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lavie.fr/ma-vie/culture/graines-detoiles-sur-arte-les-danseurs-de-lopera-a-lheure-des-choix-85544.php|title=« Graines d’étoiles » : sur Arte, les danseurs de l'Opéra à l'heure des choix|last=Claudine Colozzi|date=2022-11-30|language=fr-FR|accessdate=2025-01-02}}&lt;/ref&gt;

Откако станала солистка во балетската трупа, Роксан Стојанов започнала со танцување на неколку споредни улоги, особено учествувајќи во создавањето на балетот ''[[Le Rouge et le noir (ballet)|Le Rouge et le Noir]]'' од Пјер Лакот, играјќи ја улогата на принцезата Гамзати во ''„Бајадера“'', Мици Каспар во ''„Мајерлинг“'' од Кенет Мекмилан или Мирта во ''[[Жизел|„Жизел“]]''.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.operadeparis.fr/artistes/roxane-stojanov|title=Roxane Stojanov|language=fr|accessdate=2025-01-04}}&lt;/ref&gt; Таа се истакнува и во современиот репертоар, особено работејќи со Вилијам Форсајт за неговиот балет ''Rearray,'' чија премиера беше во 2024 година.&lt;ref name=&quot;LM2024&quot; /&gt; Нејзиното извонредно деби беше наградено со наградата Carpeaux Circle, која ја доби во 2017 година и наградата AROP во 2020 година,&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.resmusica.com/2017/10/19/roxane-stojanov-recoit-le-prix-de-danse-du-cercle-carpeaux/|title=Roxane Stojanov reçoit le prix de danse du Cercle Carpeaux|last=Rédaction|first=La|date=2017-10-19|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ouest-france.fr/culture/arts/danse/roxane-stojanov-nouvelle-danseuse-etoile-de-lopera-national-de-paris-6b7b8c10-c5d4-11ef-bba2-f7c457be7f94|title=Roxane Stojanov, nouvelle danseuse étoile de l’Opéra national de Paris|last=Lecornu-Baert|first=Nathalie|date=2024-12-29|language=fr}}&lt;/ref&gt;

Со доаѓањето на Хозе Мартинез на чело на балетската трупа, Роксан Стојанов почнала да добива главни улоги од класичниот репертоар, меѓу кои и улогата на Китри во ''Дон Кихот''. На 28 декември 2024 година, таа беше прогласена за Étoile по изведбата на балетот ''Paquita'', во кој ја играше главната улога,&lt;ref name=&quot;LM2024&quot; /&gt;,&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;,&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.&lt;ref name=&quot;LeFig2025&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lefigaro.fr/culture/roxane-stojanov-nouvelle-danseuse-etoile-de-l-opera-de-paris-20250104|title=Roxane Stojanov, nouvelle étoile : Ce qui me porte, c’est l’impression d’avoir pu rendre les gens heureux|last=Ariane Bavelier|year=2025|language=fr}}&lt;/ref&gt;

=== Кариера по назначувањето за Étoile ===
Во мај 2025 година, таа ги изведе улогите на Дајана и Силвија во „ ''Силвија'' “ од Мануел Легрис, која влезе во репертоарот на Балетот на Париската опера,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://cult.news/actualites/roxane-stojanov-cest-ma-philosophie-de-ne-jamais-tricher/|title=Roxane Stojanov : « C'est ma philosophie de ne jamais tricher »|last=redaction|first=La|date=2025-05-20|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.classykeo.com/2025/05/12/sylvia-a-garnier-le-retour-du-mythe/|title=Sylvia à Garnier : le retour du mythe - Critique|last=Gracia|first=Marie|date=2025-05-12|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во декември 2025 година, таа ја толкувала улогата на Есмералда во ''операта „Нотр Дам де Париз“'' од Ролан Пети во операта Бастилја. Ова е нејзина прва интерпретација на улогата, на која претходно ѝ пристапи преку варијација за време на натпреварот за промоција во 2022 година, на кој беше именувана за главна танчерка.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://coupsdoeil.fr/2025/12/roxane-stojanov-je-me-sens-libre-de-prendre-des-risques/|title=Roxane Stojanov : « Je me sens libre de prendre des risques »|last=Colozzi|first=Claudine|date=2025-12-26|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во април 2026 година, таа ја изведе улогата на Жулиета заедно со Лоренцо Лели во ''[[Ромео и Јулија (балет од Сергеј Прокофјев)|„Ромео и Јулија“]]'' од Рудолф Нуреев во операта Бастилја.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Boisseau|first=Rosita|date=2026-04-17|title=Le ballet « Roméo et Juliette », chorégraphié par Rudolf Noureev, revient à l’affiche de l’Opéra national de Paris|url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2026/04/17/le-ballet-romeo-et-juliette-choregraphie-par-rudolf-noureev-revient-a-l-affiche-de-l-opera-national-de-paris_6680824_3246.html|journal=Le Monde|language=fr|issn=1950-6244|access-date=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во јуни 2026 година, таа повторно ја толкувала улогата на Гамзати во ''„Бајадера“'' на Рудолф Нуреев во операта Бастилја. На 21 јуни, таа ја делеше сцената со Дороте Гилберт и Томас Докир, кој беше именуван за главен танчер по овој настап.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.classykeo.com/2026/06/21/thomas-docquir-danse-la-bayadere-une-etoile-nee-au-royaume-des-ombres/|title=CRITIQUE Ballet La Bayadère de Noureev à l'Opéra Bastille|last=Gracia|first=Marie|date=2026-06-21|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

== Гостувања и настапи надвор од Париската опера ==
Како дел од турнеите на Балетот на Париската опера, таа настапувала во Копенхаген (2015), Токио (2017 и 2024), Њујорк (2017), Новосибирск (2018), Абу Даби (2019) и Сеул (2023).&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://sceneweb.fr/roxane-stojanov-nommee-danseuse-etoile-de-lopera-national-de-paris/|title=Roxane Stojanov nommée danseuse Etoile de l'Opéra national de Paris|last=sceneweb|first=L'équipe de|date=2024-12-29|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во јули 2024 година, таа учествуваше на ''Балетската гала на Етоил во Париз'' во Сеул, заедно со Сае Еун Парк, Гијом Диоп, Пол Марк од Балетот на Париската опера.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Jeong-hun|first=Oh|date=2024-05-22|title=Park Se-eun, étoile de l'Opéra de Paris, viendra avec des collègues à Séoul {{!}} AGENCE DE PRESSE YONHAP|url=https://fr.yna.co.kr/view/AFR20240522001700884|journal=Agence de presse Yonhap|language=fr-FR|archive-url=http://web.archive.org/web/20240522055214/https://fr.yna.co.kr/view/AFR20240522001700884|archive-date=2024-05-22|access-date=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во 2025 година, Роксан Стојанов учествува на неколку меѓународни гала-настани. Во јули 2025 година, Роксан Стојанов учествува во две серии претстави во Кина. Таа првпат настапи во Шангај, од 18 до 20 јули, заедно со Томас Докир и Енцо Саугар.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://finance.sina.com.cn/jjxw/2025-07-19/doc-inffyxcr5445049.shtml|title=演界｜巴黎歌剧院芭蕾明星上海首演技惊四座：百年底蕴与顶尖技艺的璀璨碰撞|last=滚动播报|date=2025-07-19|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Потоа, на 25 и 26 јули 2025 година, таа учествуваше на гала-вечерта ''„Под ѕвездите на Париз“'' во Националниот центар за сценски уметности во Пекинг, особено во извадоци од „ ''Корсар“'' и ''„Знаци“'' со Антонио Конфорти.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://en.chncpa.org/whatson/zdyc/202505/t20250512_274625.shtml|title=Under the Stars of Paris: Ballet Stars Gala - NCPA CHINA|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Од 9 до 11 август 2025 година, таа е поканета на гала-вечерта ''„Балет Суприм“'' во Токио, каде што настапува со Антонио Конфорти извадоци од ''„Силвија“'' од Мануел Легрис и ''„À la manière de“'' од Жан-Гијом Барт.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nbs.or.jp/english/|title=NBS-Japan Performing Arts Foundation|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во ноември 2025 година, таа учествуваше, како гостин уметник, во претставите на Младинскиот балет на Париската национална опера во Куала Лумпур, Малезија, заедно со Сае Еун Парк, Франческо Мура и Антонио Конфорти.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.optionstheedge.com/topic/culture/recap-paris-opera-junior-ballet-makes-asian-debut-kl-supported-chanel|title=Recap: Paris Opera Junior Ballet makes Asian debut in KL, supported by Chanel|language=en|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

На 28 и 30 декември 2025 година, таа беше поканета од Балетот на Капитол де Тулуз да ја изведе самовилата од шеќерни сливи во ''[[Оревокршачка|„Оревокршачка“]]'', во кореографија на Мишел Ран, заедно со Иго Маршан во улогата на Добронамерниот Принц.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://classictoulouse.fr/danse/ballet-du-capitole-noel-avec-casse-noisette/|title=BALLET DU CAPITOLE – NOËL AVEC CASSE-NOISETTE|last=Rodriguez|first=Annie|date=2025-12-15|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во јуни 2026 година, Роксан Стојанов била покровителка на првото издание на ''Nuits Étoilées du Ritz Paris'', музички и танцов фестивал организиран под уметничко водство на Фредерик Фонтан. За време на премиерата на 13 јуни, таа изведе ''„Императрис“'', соло создадено специјално за неа од кореографот Флоран Мелак и режисерот Фредерик Фонтан, на музика од Фредерик Шопен.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.classykeo.com/2026/06/15/les-nuits-etoilees-du-ritz-luxe-calme-et-vocalises/|title=Les Nuits étoilées du Ritz : luxe, calme et vocalises - Classykeo|last=Gracia|first=Marie|date=2026-06-15|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

На 5 јули 2026 година, таа учествуваше на завршната гала-вечер на „Rencontres musicales d'Évian“, организирана во „La Source Vive“ во соработка со Националната опера во Париз. Таа настапи во ''„À la manière de“'' од Жан-Гијом Барт со Антонио Конфорти, потоа ''во „After the Rain“'' од Кристофер Вилдон со Флоран Мелак. Виола Имери, првата добитничка на наградата „Роксан Стојанов“, исто така учествува во шоуто изведувајќи варијација на ''Пакита'',&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://republika.mk/vesti/makedonija/ambasadorot-igor-nikolov-se-sretna-so-dobitnichkata-na-nagradata-roksan-stojanov-vo-pariz/|title=Амбасадорот Игор Николов се сретна со добитничката на наградата „Роксан Стојанов“ во Париз|last=Арсовски|first=Александар|date=2026-07-11|language=mk-MK|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://makfax.com.mk/kultura/pobednichkata-na-nagradata-roksan-stojanov-viola-imeri-zaminuva-na-profesionalen-prestoj-vo-pariz/|title=Победничката на наградата „Роксан Стојанов“, Виола Имери, заминува на професионален престој во Париз|last=Макфакс|first=В. Ј. /|date=2026-07-03|language=mk-MK|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Од 29 јули до 6 август 2026 година, таа учествува на Медитеранското ''танцово крстарење'', организирано како дел од партнерството помеѓу Понант и Париската Национална опера. Во придружба на други уметници од Балетот на Париската опера, таа учествува во програма што вклучува кореографски изведби и средби со патници.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.operadeparis.fr/infos-pratiques/croisiere-ponant|title=Croisière de la danse|language=fr|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

== Награда Роксана Стојанов ==
Во 2025 година, Роксан Стојанов ја основала наградата „Роксан Стојанов“, уметничко признание наменето за млади танчери од Северна Македонија, поврзано со програма за менторство и професионално усовршување. Наградата се организира во партнерство со фестивалот „Танц Фест“ и Францускиот институт во Скопје.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.resmusica.com/2025/10/23/lancement-du-prix-roxane-stojanov/|title=Lancement du Prix Roxane Stojanov|last=Rédaction|first=La|date=2025-10-23|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Првото издание се одржало на 18 април 2026 година во Македонскиот народен театар во Скопје. Првата награда ја освоила Виола Имери, која добила можност за стручен престој во Париз, вклучувајќи часови во Балетското училиште на Париската опера. На 5 јули 2026 година, таа настапила и на завршната гала-вечер на музичките средби во Евијан, заедно со Роксан Стојанов и други уметници&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://lastorydeladanse.fr/2026/07/13/prix-roxane-stojanov-ou-comment-realiser-le-reve-de-viola-ymeri/|title=Prix Roxane Stojanov ou comment réaliser le rêve de Viola Ymeri|last=Ghnassia|first=Constance|date=2026-07-13|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

== Награди и признанија ==

* 2017 година : Carpeaux Circle Prize,&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vanityfair.fr/article/les-25-nouvelles-tetes-qui-feront-2025|title=Les 25 nouvelles têtes qui feront 2025|last=Servant-Ulgu|first=Valentine|date=2024-12-19|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;
* 2020 (сезона 2018-2019) : Награда на АРОП,&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* 2025 година Награда „Менада“, доделена како дел од фестивалот „Танц Фест“ во Скопје, Северна Македонија.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

== Репертоар &lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.operadeparis.fr/artistes/roxane-stojanov|title=Roxane Stojanov|language=fr|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt; ==

=== Главни улоги ===
Меѓу главните улоги што ги изведува Роксана Стојанов во Балетот на Париската опера се &lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; :

* ''After the Rain од Кристофер Вилдон ''главна женска улога ''(2021)'' ''.''
* ''Дон Кихот'' од Рудолф Нуреев Китри, кралицата на дријадите и уличната танчерка.
* ''Жизел'' Мирта (2024).
* ''Бајадера'' од Рудолф Нуреев Гамзати.
* ''„Манон“'' од Кенет Мекмилан Господарката на Леско (2023).
* ''Црвеното и црното'' од Пјер Лакот Елиса, улога создадена во 2021 година.
* ''Мајерлинг'' од Кенет Мекмилан Мици Каспар (2024).
* ''Нотр Дам во Париз'' од Ролан Пети Есмералда (2025).
* ''Пакита'' од Пјер Лакот Пакита (2024).
* Rearray од Вилијам Форсајт (2024).
* ''Ромео и Јулија'' од Рудолф Нуреев : Жулиет (2026).
* ''Силвија'' де Мануел Легрис Дајана и Силвија (2025).
* ''„Кон мудра земја“'' од Жан-Кристоф Мајо (2026)

=== Креации ===

* ''At the Hawk's Well од Хироши Сугимото и Алесио Силвестрин : создавање (2019).''
* ''„Дела на Блејк I“'' од Вилијам Форсајт (2016).
* ''Болеро од Матс Ек.''
* ''Clear, Loud, Bright, Forward од Бенџамин Милпиед.''
* ''In this vessel we shall be kept'' Себастијан Берто, во соработка со Ајонг Ким (2016), создаден како дел од ''„La Rumeur des naufrages“'', проект на Париската опера и Палатата на Токио.
* ''Црвеното и црното'' од Пјер Лакот : создавање на улогата на Елиса (2021).
* ''Les Noces'' на Понтус Лидберг.
* ''L'Impératrice'', од Флоран Мелак, во режија на Фредерик Фонтан, создадена специјално за ''Les'' ''Nuits Étoilées du Ritz Paris''.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
* ''Sept mètres et demi au-dessus des montagnes'' од Николас Пол (2017)

== Белешки и референци ==
{{Наводи}}

== Видете исто така ==

=== Надворешни врски ===
{{Liens}}
* {{Наведено списание|last=Philippe Noisette|date=29 décembre 2024|title=Danse : ''Roxane Stojanov, une étoile de rêve pour l'Opéra de Paris''|url=https://www.lesechos.fr/weekend/spectacles-musique/danse-roxane-stojanov-une-etoile-de-reve-pour-lopera-de-paris-2139818|journal=[[Les Échos]]}}
* [https://www.dansercanalhistorique.fr/?q=content/roxana-stojanov-etoile  La Rédaction, ''Roxana Stojanov Etoile !'', in ''Danser - Canal historique'', 30 décembre 2024]
[[Категорија:Македонски уметници]]
[[Категорија:Балерини]]
[[Категорија:Википедија:Статии со нормативна контрола]]
[[Категорија:Страници со непрегледан превод]]</text>
      <sha1>tlyd4jkeswamdj2pp5bgxdv4qeihk4l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651614</id>
      <parentid>5651607</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:15:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ondined</username>
        <id>138213</id>
      </contributor>
      <comment>Додадена инфокутија со фотографија и биографски податоци.</comment>
      <origin>5651614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25508" sha1="2cpy1r4vou7k9t843sgbll1ibmunlvi" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=Роксан Стојанов|birth date=17 август 1995|birth place=Ош, Франција|image=La France vue par Roxana Stojanov - Danseuse Étoile de l'Opéra de Paris, franco-macédonienne.jpg|image caption=Роксан Стојанов во 2025 година|employer=Балетот на Париската опера|occupation=Étoile|awards=Награда на Кругот Карпо (2017), Награда на АРОП (2020), Менада (2025)|education=Балетското училиште на Париската опера}}

'''Роксан Стојанов''' (родена на 17 август 1995 година во Ош, Франција) е француско-македонска балетска уметница. Од 28 декември 2024 година го носи звањето ''Étoile'', највисокиот ранг во Балетот на Париската опера.

== Биографија ==

=== Детството и образованието ===
Роксан Стојанов е родена во Ош, во францускиот департман Жер.&lt;ref name=&quot;LM2024&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Rosita Boisseau|date=2024-12-31|title=Roxane Stojanov, nouvelle étoile de l’Opéra national de Paris|url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2024/12/31/roxane-stojanov-nouvelle-etoile-de-l-opera-national-de-paris_6475209_3246.html|journal=[[Le Monde]]|language=fr|access-date=2025-01-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vanityfair.fr/article/roxane-stojanov-portrait-de-la-nouvelle-etoile-opera-de-paris|title=Roxane Stojanov, portrait de la nouvelle étoile de l’Opéra de Paris|last=Wintrebert|first=Hugo|date=2025-01-01|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt; Нејзиниот татко е Македонец, а мајка ѝ е Французинка.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.radiofrance.fr/francemusique/roxane-stojanov-nouvelle-etoile-le-titre-me-donne-l-opportunite-de-me-sentir-libre-4245973|title=Roxane Stojanov, nouvelle étoile : &quot;Le titre me donne l'opportunité de me sentir libre&quot;|last=Lopez|first=Louis-Valentin|date=2025-01-02|language=fr|accessdate=2025-01-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Дел од детството го поминала во Скопје, Северна Македонија, каде што живеела од петтата до деветтата година.&lt;ref name=&quot;LM2024&quot; /&gt;

Започнала да учи класичен балет во танцовото училиште „Туту“ во Скопје, под водство на Ирена Лозинска.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.radiofrance.fr/francemusique/podcasts/reportage/retour-avec-l-etoile-roxane-stojanov-sur-ses-premiers-pas-de-danse-en-macedoine-du-nord-5601603|title=Retour avec l'étoile Roxane Stojanov sur ses premiers pas de danse en Macédoine du Nord|date=2025-05-15|language=fr|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt; Потоа го продолжила своето балетско образование во Брисел. Во 2007 година била примена во Балетското училиште на Париската опера.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.francetvinfo.fr/culture/spectacles/danse/roxane-stojanov-nommee-danseuse-etoile-de-l-opera-national-de-paris_6983201.html|title=Roxane Stojanov, nommée danseuse étoile de l’Opéra national de Paris|last=Paul Dubois|date=2024-12-29|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;

=== Кариера во Париската опера ===
Во 2013 година, таа се приклучи на корпусот де балет на Париската опера, каде што беше унапредена [[Корифеј|во Coryphée]] во 2016 година. Таа беше назначена за Sujet во 2018 година, а потоа за Première danseuse во 2022 година.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Овој напредок од училиштето за танц е меѓу патеките трасирани во документарната серија ''„Graines d'étoile“'', на Arte,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lefigaro.fr/culture/graines-d-etoiles-rendez-vous-dix-ans-plus-tard-sur-arte-20221218|title=Graines d’étoiles: rendez-vous dix ans plus tard sur Arte|last=Ariane Bavelier|date=2022-12-18|language=fr|accessdate=2025-01-02}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lavie.fr/ma-vie/culture/graines-detoiles-sur-arte-les-danseurs-de-lopera-a-lheure-des-choix-85544.php|title=« Graines d’étoiles » : sur Arte, les danseurs de l'Opéra à l'heure des choix|last=Claudine Colozzi|date=2022-11-30|language=fr-FR|accessdate=2025-01-02}}&lt;/ref&gt;

Откако станала солистка во балетската трупа, Роксан Стојанов започнала со танцување на неколку споредни улоги, особено учествувајќи во создавањето на балетот ''[[Le Rouge et le noir (ballet)|Le Rouge et le Noir]]'' од Пјер Лакот, играјќи ја улогата на принцезата Гамзати во ''„Бајадера“'', Мици Каспар во ''„Мајерлинг“'' од Кенет Мекмилан или Мирта во ''[[Жизел|„Жизел“]]''.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.operadeparis.fr/artistes/roxane-stojanov|title=Roxane Stojanov|language=fr|accessdate=2025-01-04}}&lt;/ref&gt; Таа се истакнува и во современиот репертоар, особено работејќи со Вилијам Форсајт за неговиот балет ''Rearray,'' чија премиера беше во 2024 година.&lt;ref name=&quot;LM2024&quot; /&gt; Нејзиното извонредно деби беше наградено со наградата Carpeaux Circle, која ја доби во 2017 година и наградата AROP во 2020 година,&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.resmusica.com/2017/10/19/roxane-stojanov-recoit-le-prix-de-danse-du-cercle-carpeaux/|title=Roxane Stojanov reçoit le prix de danse du Cercle Carpeaux|last=Rédaction|first=La|date=2017-10-19|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ouest-france.fr/culture/arts/danse/roxane-stojanov-nouvelle-danseuse-etoile-de-lopera-national-de-paris-6b7b8c10-c5d4-11ef-bba2-f7c457be7f94|title=Roxane Stojanov, nouvelle danseuse étoile de l’Opéra national de Paris|last=Lecornu-Baert|first=Nathalie|date=2024-12-29|language=fr}}&lt;/ref&gt;

Со доаѓањето на Хозе Мартинез на чело на балетската трупа, Роксан Стојанов почнала да добива главни улоги од класичниот репертоар, меѓу кои и улогата на Китри во ''Дон Кихот''. На 28 декември 2024 година, таа беше прогласена за Étoile по изведбата на балетот ''Paquita'', во кој ја играше главната улога,&lt;ref name=&quot;LM2024&quot; /&gt;,&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;,&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.&lt;ref name=&quot;LeFig2025&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lefigaro.fr/culture/roxane-stojanov-nouvelle-danseuse-etoile-de-l-opera-de-paris-20250104|title=Roxane Stojanov, nouvelle étoile : Ce qui me porte, c’est l’impression d’avoir pu rendre les gens heureux|last=Ariane Bavelier|year=2025|language=fr}}&lt;/ref&gt;

=== Кариера по назначувањето за Étoile ===
Во мај 2025 година, таа ги изведе улогите на Дајана и Силвија во „ ''Силвија'' “ од Мануел Легрис, која влезе во репертоарот на Балетот на Париската опера,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://cult.news/actualites/roxane-stojanov-cest-ma-philosophie-de-ne-jamais-tricher/|title=Roxane Stojanov : « C'est ma philosophie de ne jamais tricher »|last=redaction|first=La|date=2025-05-20|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.classykeo.com/2025/05/12/sylvia-a-garnier-le-retour-du-mythe/|title=Sylvia à Garnier : le retour du mythe - Critique|last=Gracia|first=Marie|date=2025-05-12|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во декември 2025 година, таа ја толкувала улогата на Есмералда во ''операта „Нотр Дам де Париз“'' од Ролан Пети во операта Бастилја. Ова е нејзина прва интерпретација на улогата, на која претходно ѝ пристапи преку варијација за време на натпреварот за промоција во 2022 година, на кој беше именувана за главна танчерка.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://coupsdoeil.fr/2025/12/roxane-stojanov-je-me-sens-libre-de-prendre-des-risques/|title=Roxane Stojanov : « Je me sens libre de prendre des risques »|last=Colozzi|first=Claudine|date=2025-12-26|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во април 2026 година, таа ја изведе улогата на Жулиета заедно со Лоренцо Лели во ''[[Ромео и Јулија (балет од Сергеј Прокофјев)|„Ромео и Јулија“]]'' од Рудолф Нуреев во операта Бастилја.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Boisseau|first=Rosita|date=2026-04-17|title=Le ballet « Roméo et Juliette », chorégraphié par Rudolf Noureev, revient à l’affiche de l’Opéra national de Paris|url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2026/04/17/le-ballet-romeo-et-juliette-choregraphie-par-rudolf-noureev-revient-a-l-affiche-de-l-opera-national-de-paris_6680824_3246.html|journal=Le Monde|language=fr|issn=1950-6244|access-date=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во јуни 2026 година, таа повторно ја толкувала улогата на Гамзати во ''„Бајадера“'' на Рудолф Нуреев во операта Бастилја. На 21 јуни, таа ја делеше сцената со Дороте Гилберт и Томас Докир, кој беше именуван за главен танчер по овој настап.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.classykeo.com/2026/06/21/thomas-docquir-danse-la-bayadere-une-etoile-nee-au-royaume-des-ombres/|title=CRITIQUE Ballet La Bayadère de Noureev à l'Opéra Bastille|last=Gracia|first=Marie|date=2026-06-21|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

== Гостувања и настапи надвор од Париската опера ==
Како дел од турнеите на Балетот на Париската опера, таа настапувала во Копенхаген (2015), Токио (2017 и 2024), Њујорк (2017), Новосибирск (2018), Абу Даби (2019) и Сеул (2023).&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://sceneweb.fr/roxane-stojanov-nommee-danseuse-etoile-de-lopera-national-de-paris/|title=Roxane Stojanov nommée danseuse Etoile de l'Opéra national de Paris|last=sceneweb|first=L'équipe de|date=2024-12-29|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во јули 2024 година, таа учествуваше на ''Балетската гала на Етоил во Париз'' во Сеул, заедно со Сае Еун Парк, Гијом Диоп, Пол Марк од Балетот на Париската опера.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Jeong-hun|first=Oh|date=2024-05-22|title=Park Se-eun, étoile de l'Opéra de Paris, viendra avec des collègues à Séoul {{!}} AGENCE DE PRESSE YONHAP|url=https://fr.yna.co.kr/view/AFR20240522001700884|journal=Agence de presse Yonhap|language=fr-FR|archive-url=http://web.archive.org/web/20240522055214/https://fr.yna.co.kr/view/AFR20240522001700884|archive-date=2024-05-22|access-date=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во 2025 година, Роксан Стојанов учествува на неколку меѓународни гала-настани. Во јули 2025 година, Роксан Стојанов учествува во две серии претстави во Кина. Таа првпат настапи во Шангај, од 18 до 20 јули, заедно со Томас Докир и Енцо Саугар.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://finance.sina.com.cn/jjxw/2025-07-19/doc-inffyxcr5445049.shtml|title=演界｜巴黎歌剧院芭蕾明星上海首演技惊四座：百年底蕴与顶尖技艺的璀璨碰撞|last=滚动播报|date=2025-07-19|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Потоа, на 25 и 26 јули 2025 година, таа учествуваше на гала-вечерта ''„Под ѕвездите на Париз“'' во Националниот центар за сценски уметности во Пекинг, особено во извадоци од „ ''Корсар“'' и ''„Знаци“'' со Антонио Конфорти.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://en.chncpa.org/whatson/zdyc/202505/t20250512_274625.shtml|title=Under the Stars of Paris: Ballet Stars Gala - NCPA CHINA|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Од 9 до 11 август 2025 година, таа е поканета на гала-вечерта ''„Балет Суприм“'' во Токио, каде што настапува со Антонио Конфорти извадоци од ''„Силвија“'' од Мануел Легрис и ''„À la manière de“'' од Жан-Гијом Барт.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nbs.or.jp/english/|title=NBS-Japan Performing Arts Foundation|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во ноември 2025 година, таа учествуваше, како гостин уметник, во претставите на Младинскиот балет на Париската национална опера во Куала Лумпур, Малезија, заедно со Сае Еун Парк, Франческо Мура и Антонио Конфорти.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.optionstheedge.com/topic/culture/recap-paris-opera-junior-ballet-makes-asian-debut-kl-supported-chanel|title=Recap: Paris Opera Junior Ballet makes Asian debut in KL, supported by Chanel|language=en|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

На 28 и 30 декември 2025 година, таа беше поканета од Балетот на Капитол де Тулуз да ја изведе самовилата од шеќерни сливи во ''[[Оревокршачка|„Оревокршачка“]]'', во кореографија на Мишел Ран, заедно со Иго Маршан во улогата на Добронамерниот Принц.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://classictoulouse.fr/danse/ballet-du-capitole-noel-avec-casse-noisette/|title=BALLET DU CAPITOLE – NOËL AVEC CASSE-NOISETTE|last=Rodriguez|first=Annie|date=2025-12-15|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во јуни 2026 година, Роксан Стојанов била покровителка на првото издание на ''Nuits Étoilées du Ritz Paris'', музички и танцов фестивал организиран под уметничко водство на Фредерик Фонтан. За време на премиерата на 13 јуни, таа изведе ''„Императрис“'', соло создадено специјално за неа од кореографот Флоран Мелак и режисерот Фредерик Фонтан, на музика од Фредерик Шопен.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.classykeo.com/2026/06/15/les-nuits-etoilees-du-ritz-luxe-calme-et-vocalises/|title=Les Nuits étoilées du Ritz : luxe, calme et vocalises - Classykeo|last=Gracia|first=Marie|date=2026-06-15|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

На 5 јули 2026 година, таа учествуваше на завршната гала-вечер на „Rencontres musicales d'Évian“, организирана во „La Source Vive“ во соработка со Националната опера во Париз. Таа настапи во ''„À la manière de“'' од Жан-Гијом Барт со Антонио Конфорти, потоа ''во „After the Rain“'' од Кристофер Вилдон со Флоран Мелак. Виола Имери, првата добитничка на наградата „Роксан Стојанов“, исто така учествува во шоуто изведувајќи варијација на ''Пакита'',&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://republika.mk/vesti/makedonija/ambasadorot-igor-nikolov-se-sretna-so-dobitnichkata-na-nagradata-roksan-stojanov-vo-pariz/|title=Амбасадорот Игор Николов се сретна со добитничката на наградата „Роксан Стојанов“ во Париз|last=Арсовски|first=Александар|date=2026-07-11|language=mk-MK|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://makfax.com.mk/kultura/pobednichkata-na-nagradata-roksan-stojanov-viola-imeri-zaminuva-na-profesionalen-prestoj-vo-pariz/|title=Победничката на наградата „Роксан Стојанов“, Виола Имери, заминува на професионален престој во Париз|last=Макфакс|first=В. Ј. /|date=2026-07-03|language=mk-MK|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Од 29 јули до 6 август 2026 година, таа учествува на Медитеранското ''танцово крстарење'', организирано како дел од партнерството помеѓу Понант и Париската Национална опера. Во придружба на други уметници од Балетот на Париската опера, таа учествува во програма што вклучува кореографски изведби и средби со патници.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.operadeparis.fr/infos-pratiques/croisiere-ponant|title=Croisière de la danse|language=fr|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

== Награда Роксана Стојанов ==
Во 2025 година, Роксан Стојанов ја основала наградата „Роксан Стојанов“, уметничко признание наменето за млади танчери од Северна Македонија, поврзано со програма за менторство и професионално усовршување. Наградата се организира во партнерство со фестивалот „Танц Фест“ и Францускиот институт во Скопје.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.resmusica.com/2025/10/23/lancement-du-prix-roxane-stojanov/|title=Lancement du Prix Roxane Stojanov|last=Rédaction|first=La|date=2025-10-23|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Првото издание се одржало на 18 април 2026 година во Македонскиот народен театар во Скопје. Првата награда ја освоила Виола Имери, која добила можност за стручен престој во Париз, вклучувајќи часови во Балетското училиште на Париската опера. На 5 јули 2026 година, таа настапила и на завршната гала-вечер на музичките средби во Евијан, заедно со Роксан Стојанов и други уметници&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://lastorydeladanse.fr/2026/07/13/prix-roxane-stojanov-ou-comment-realiser-le-reve-de-viola-ymeri/|title=Prix Roxane Stojanov ou comment réaliser le rêve de Viola Ymeri|last=Ghnassia|first=Constance|date=2026-07-13|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

== Награди и признанија ==

* 2017 година : Carpeaux Circle Prize,&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vanityfair.fr/article/les-25-nouvelles-tetes-qui-feront-2025|title=Les 25 nouvelles têtes qui feront 2025|last=Servant-Ulgu|first=Valentine|date=2024-12-19|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;
* 2020 (сезона 2018-2019) : Награда на АРОП,&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* 2025 година Награда „Менада“, доделена како дел од фестивалот „Танц Фест“ во Скопје, Северна Македонија.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

== Репертоар &lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.operadeparis.fr/artistes/roxane-stojanov|title=Roxane Stojanov|language=fr|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt; ==

=== Главни улоги ===
Меѓу главните улоги што ги изведува Роксана Стојанов во Балетот на Париската опера се &lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; :

* ''After the Rain од Кристофер Вилдон ''главна женска улога ''(2021)'' ''.''
* ''Дон Кихот'' од Рудолф Нуреев Китри, кралицата на дријадите и уличната танчерка.
* ''Жизел'' Мирта (2024).
* ''Бајадера'' од Рудолф Нуреев Гамзати.
* ''„Манон“'' од Кенет Мекмилан Господарката на Леско (2023).
* ''Црвеното и црното'' од Пјер Лакот Елиса, улога создадена во 2021 година.
* ''Мајерлинг'' од Кенет Мекмилан Мици Каспар (2024).
* ''Нотр Дам во Париз'' од Ролан Пети Есмералда (2025).
* ''Пакита'' од Пјер Лакот Пакита (2024).
* Rearray од Вилијам Форсајт (2024).
* ''Ромео и Јулија'' од Рудолф Нуреев : Жулиет (2026).
* ''Силвија'' де Мануел Легрис Дајана и Силвија (2025).
* ''„Кон мудра земја“'' од Жан-Кристоф Мајо (2026)

=== Креации ===

* ''At the Hawk's Well од Хироши Сугимото и Алесио Силвестрин : создавање (2019).''
* ''„Дела на Блејк I“'' од Вилијам Форсајт (2016).
* ''Болеро од Матс Ек.''
* ''Clear, Loud, Bright, Forward од Бенџамин Милпиед.''
* ''In this vessel we shall be kept'' Себастијан Берто, во соработка со Ајонг Ким (2016), создаден како дел од ''„La Rumeur des naufrages“'', проект на Париската опера и Палатата на Токио.
* ''Црвеното и црното'' од Пјер Лакот : создавање на улогата на Елиса (2021).
* ''Les Noces'' на Понтус Лидберг.
* ''L'Impératrice'', од Флоран Мелак, во режија на Фредерик Фонтан, создадена специјално за ''Les'' ''Nuits Étoilées du Ritz Paris''.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
* ''Sept mètres et demi au-dessus des montagnes'' од Николас Пол (2017)

== Белешки и референци ==
{{Наводи}}

== Видете исто така ==

=== Надворешни врски ===
{{Liens}}
* {{Наведено списание|last=Philippe Noisette|date=29 décembre 2024|title=Danse : ''Roxane Stojanov, une étoile de rêve pour l'Opéra de Paris''|url=https://www.lesechos.fr/weekend/spectacles-musique/danse-roxane-stojanov-une-etoile-de-reve-pour-lopera-de-paris-2139818|journal=[[Les Échos]]}}
* [https://www.dansercanalhistorique.fr/?q=content/roxana-stojanov-etoile  La Rédaction, ''Roxana Stojanov Etoile !'', in ''Danser - Canal historique'', 30 décembre 2024]
[[Категорија:Македонски уметници]]
[[Категорија:Балерини]]
[[Категорија:Википедија:Статии со нормативна контрола]]
[[Категорија:Страници со непрегледан превод]]</text>
      <sha1>2cpy1r4vou7k9t843sgbll1ibmunlvi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651831</id>
      <parentid>5651614</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T11:37:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <origin>5651831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25212" sha1="mjqls0m9lebzs6hyz6kubuwemlvdpdi" xml:space="preserve">{{Infobox person
 |name          = Роксан Стојанов
 |birth date    = {{birth date and age|1995|8|17|df=yes}}
 |birth place   = Ош, {{FRA}
 |image         = La France vue par Roxana Stojanov - Danseuse Étoile de l'Opéra de Paris, franco-macédonienne.jpg
 |image caption = Роксан Стојанов во 2025 година
 |employer      = Балетот на Париската опера
 |occupation    = балерина
 |awards        = Награда на Кругот Карпо (2017), Награда на АРОП (2020), Менада (2025)
 |education     = Балетското училиште на Париската опера
}}

'''Роксан Стојанов''' (р. {{родена во|17|август|1995}} година во Ош, Франција) — [[Франција|француско]]-[[Македонија|македонска]] балетска уметница. Од 28 декември 2024 година го носи звањето ''Étoile'', највисокиот ранг во Балетот на [[Париска опера|Париската опера]].

== Биографија ==
=== Детството и образованието ===

Роксан Стојанов е родена во Ош, во францускиот департман [[Жер]].&lt;ref name=&quot;LM2024&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Rosita Boisseau|date=2024-12-31|title=Roxane Stojanov, nouvelle étoile de l’Opéra national de Paris|url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2024/12/31/roxane-stojanov-nouvelle-etoile-de-l-opera-national-de-paris_6475209_3246.html|journal=[[Le Monde]]|language=fr|access-date=2025-01-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vanityfair.fr/article/roxane-stojanov-portrait-de-la-nouvelle-etoile-opera-de-paris|title=Roxane Stojanov, portrait de la nouvelle étoile de l’Opéra de Paris|last=Wintrebert|first=Hugo|date=2025-01-01|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt; Нејзиниот татко е Македонец, а мајка ѝ е Французинка.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.radiofrance.fr/francemusique/roxane-stojanov-nouvelle-etoile-le-titre-me-donne-l-opportunite-de-me-sentir-libre-4245973|title=Roxane Stojanov, nouvelle étoile : &quot;Le titre me donne l'opportunité de me sentir libre&quot;|last=Lopez|first=Louis-Valentin|date=2025-01-02|language=fr|accessdate=2025-01-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Дел од детството го поминала во [[Скопје]], Македонија, каде што живеела од петтата до деветтата година.&lt;ref name=&quot;LM2024&quot; /&gt;

Започнала да учи класичен балет во танцовото училиште „Туту“ во Скопје, под водство на Ирена Лозинска.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.radiofrance.fr/francemusique/podcasts/reportage/retour-avec-l-etoile-roxane-stojanov-sur-ses-premiers-pas-de-danse-en-macedoine-du-nord-5601603|title=Retour avec l'étoile Roxane Stojanov sur ses premiers pas de danse en Macédoine du Nord|date=2025-05-15|language=fr|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt; Потоа го продолжила своето балетско образование во Брисел. Во 2007 година била примена во Балетското училиште на Париската опера.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.francetvinfo.fr/culture/spectacles/danse/roxane-stojanov-nommee-danseuse-etoile-de-l-opera-national-de-paris_6983201.html|title=Roxane Stojanov, nommée danseuse étoile de l’Opéra national de Paris|last=Paul Dubois|date=2024-12-29|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;

=== Кариера во Париската опера ===

Во 2013 година, таа се приклучила на корпусот де балет на Париската опера, каде што била унапредена во корифеј во 2016 година. Таа била назначена за Sujet во 2018 година, а потоа за Première danseuse во 2022 година.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Овој напредок од училиштето за танц е меѓу патеките трасирани во документарната серија ''„Graines d'étoile“'', на Arte,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lefigaro.fr/culture/graines-d-etoiles-rendez-vous-dix-ans-plus-tard-sur-arte-20221218|title=Graines d’étoiles: rendez-vous dix ans plus tard sur Arte|last=Ariane Bavelier|date=2022-12-18|language=fr|accessdate=2025-01-02}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lavie.fr/ma-vie/culture/graines-detoiles-sur-arte-les-danseurs-de-lopera-a-lheure-des-choix-85544.php|title=« Graines d’étoiles » : sur Arte, les danseurs de l'Opéra à l'heure des choix|last=Claudine Colozzi|date=2022-11-30|language=fr-FR|accessdate=2025-01-02}}&lt;/ref&gt;

Откако станалала солистка во балетската трупа, Роксан Стојанов започнала со танцување на неколку споредни улоги, особено учествувајќи во создавањето на балетот ''Le Rouge et le Noir'' од Пјер Лакот, играјќи ја улогата на принцезата Гамзати во ''„Бајадера“'', Мици Каспар во ''„Мајерлинг“'' од Кенет Мекмилан или Мирта во ''[[Жизел|„Жизел“]]''.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.operadeparis.fr/artistes/roxane-stojanov|title=Roxane Stojanov|language=fr|accessdate=2025-01-04}}&lt;/ref&gt; Таа се истакнува и во современиот репертоар, особено работејќи со Вилијам Форсајт за неговиот балет ''Rearray,'' чија премиера беше во 2024 година.&lt;ref name=&quot;LM2024&quot; /&gt; Нејзиното извонредно деби беше наградено со наградата Carpeaux Circle, која ја доби во 2017 година и наградата AROP во 2020 година,&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.resmusica.com/2017/10/19/roxane-stojanov-recoit-le-prix-de-danse-du-cercle-carpeaux/|title=Roxane Stojanov reçoit le prix de danse du Cercle Carpeaux|last=Rédaction|first=La|date=2017-10-19|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ouest-france.fr/culture/arts/danse/roxane-stojanov-nouvelle-danseuse-etoile-de-lopera-national-de-paris-6b7b8c10-c5d4-11ef-bba2-f7c457be7f94|title=Roxane Stojanov, nouvelle danseuse étoile de l’Opéra national de Paris|last=Lecornu-Baert|first=Nathalie|date=2024-12-29|language=fr}}&lt;/ref&gt;

Со доаѓањето на Хозе Мартинез на чело на балетската трупа, Роксан Стојанов почнала да добива главни улоги од класичниот репертоар, меѓу кои и улогата на Китри во ''Дон Кихот''. На 28 декември 2024 година, таа беше прогласена за Étoile по изведбата на балетот ''Paquita'', во кој ја играше главната улога,&lt;ref name=&quot;LM2024&quot; /&gt;,&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;,&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.&lt;ref name=&quot;LeFig2025&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lefigaro.fr/culture/roxane-stojanov-nouvelle-danseuse-etoile-de-l-opera-de-paris-20250104|title=Roxane Stojanov, nouvelle étoile : Ce qui me porte, c’est l’impression d’avoir pu rendre les gens heureux|last=Ariane Bavelier|year=2025|language=fr}}&lt;/ref&gt;

=== Кариера по назначувањето за Étoile ===

Во мај 2025 година, таа ги изведе улогите на Дајана и Силвија во „ ''Силвија'' “ од Мануел Легрис, која влезе во репертоарот на Балетот на Париската опера,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://cult.news/actualites/roxane-stojanov-cest-ma-philosophie-de-ne-jamais-tricher/|title=Roxane Stojanov : « C'est ma philosophie de ne jamais tricher »|last=redaction|first=La|date=2025-05-20|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.classykeo.com/2025/05/12/sylvia-a-garnier-le-retour-du-mythe/|title=Sylvia à Garnier : le retour du mythe - Critique|last=Gracia|first=Marie|date=2025-05-12|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во декември 2025 година, таа ја толкувала улогата на Есмералда во ''операта „Нотр Дам де Париз“'' од Ролан Пети во операта Бастилја. Ова е нејзина прва интерпретација на улогата, на која претходно ѝ пристапи преку варијација за време на натпреварот за промоција во 2022 година, на кој беше именувана за главна танчерка.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://coupsdoeil.fr/2025/12/roxane-stojanov-je-me-sens-libre-de-prendre-des-risques/|title=Roxane Stojanov : « Je me sens libre de prendre des risques »|last=Colozzi|first=Claudine|date=2025-12-26|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во април 2026 година, таа ја изведе улогата на Жулиета заедно со Лоренцо Лели во ''[[Ромео и Јулија (балет од Сергеј Прокофјев)|„Ромео и Јулија“]]'' од Рудолф Нуреев во операта Бастилја.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Boisseau|first=Rosita|date=2026-04-17|title=Le ballet « Roméo et Juliette », chorégraphié par Rudolf Noureev, revient à l’affiche de l’Opéra national de Paris|url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2026/04/17/le-ballet-romeo-et-juliette-choregraphie-par-rudolf-noureev-revient-a-l-affiche-de-l-opera-national-de-paris_6680824_3246.html|journal=Le Monde|language=fr|issn=1950-6244|access-date=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во јуни 2026 година, таа повторно ја толкувала улогата на Гамзати во ''„Бајадера“'' на Рудолф Нуреев во операта Бастилја. На 21 јуни, таа ја делеше сцената со Дороте Гилберт и Томас Докир, кој беше именуван за главен танчер по овој настап.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.classykeo.com/2026/06/21/thomas-docquir-danse-la-bayadere-une-etoile-nee-au-royaume-des-ombres/|title=CRITIQUE Ballet La Bayadère de Noureev à l'Opéra Bastille|last=Gracia|first=Marie|date=2026-06-21|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

== Гостувања и настапи надвор од Париската опера ==

Како дел од турнеите на Балетот на Париската опера, таа настапувала во Копенхаген (2015), Токио (2017 и 2024), Њујорк (2017), Новосибирск (2018), Абу Даби (2019) и Сеул (2023).&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://sceneweb.fr/roxane-stojanov-nommee-danseuse-etoile-de-lopera-national-de-paris/|title=Roxane Stojanov nommée danseuse Etoile de l'Opéra national de Paris|last=sceneweb|first=L'équipe de|date=2024-12-29|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во јули 2024 година, таа учествуваше на ''Балетската гала на Етоил во Париз'' во Сеул, заедно со Сае Еун Парк, Гијом Диоп, Пол Марк од Балетот на Париската опера.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Jeong-hun|first=Oh|date=2024-05-22|title=Park Se-eun, étoile de l'Opéra de Paris, viendra avec des collègues à Séoul {{!}} AGENCE DE PRESSE YONHAP|url=https://fr.yna.co.kr/view/AFR20240522001700884|journal=Agence de presse Yonhap|language=fr-FR|archive-url=http://web.archive.org/web/20240522055214/https://fr.yna.co.kr/view/AFR20240522001700884|archive-date=2024-05-22|access-date=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во 2025 година, Роксан Стојанов учествува на неколку меѓународни гала-настани. Во јули 2025 година, Роксан Стојанов учествува во две серии претстави во Кина. Таа првпат настапи во Шангај, од 18 до 20 јули, заедно со Томас Докир и Енцо Саугар.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://finance.sina.com.cn/jjxw/2025-07-19/doc-inffyxcr5445049.shtml|title=演界｜巴黎歌剧院芭蕾明星上海首演技惊四座：百年底蕴与顶尖技艺的璀璨碰撞|last=滚动播报|date=2025-07-19|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Потоа, на 25 и 26 јули 2025 година, таа учествуваше на гала-вечерта ''„Под ѕвездите на Париз“'' во Националниот центар за сценски уметности во Пекинг, особено во извадоци од „ ''Корсар“'' и ''„Знаци“'' со Антонио Конфорти.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://en.chncpa.org/whatson/zdyc/202505/t20250512_274625.shtml|title=Under the Stars of Paris: Ballet Stars Gala - NCPA CHINA|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Од 9 до 11 август 2025 година, таа е поканета на гала-вечерта ''„Балет Суприм“'' во Токио, каде што настапува со Антонио Конфорти извадоци од ''„Силвија“'' од Мануел Легрис и ''„À la manière de“'' од Жан-Гијом Барт.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nbs.or.jp/english/|title=NBS-Japan Performing Arts Foundation|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во ноември 2025 година, таа учествуваше, како гостин уметник, во претставите на Младинскиот балет на Париската национална опера во Куала Лумпур, Малезија, заедно со Сае Еун Парк, Франческо Мура и Антонио Конфорти.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.optionstheedge.com/topic/culture/recap-paris-opera-junior-ballet-makes-asian-debut-kl-supported-chanel|title=Recap: Paris Opera Junior Ballet makes Asian debut in KL, supported by Chanel|language=en|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

На 28 и 30 декември 2025 година, таа беше поканета од Балетот на Капитол де Тулуз да ја изведе самовилата од шеќерни сливи во ''[[Оревокршачка|„Оревокршачка“]]'', во кореографија на Мишел Ран, заедно со Иго Маршан во улогата на Добронамерниот Принц.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://classictoulouse.fr/danse/ballet-du-capitole-noel-avec-casse-noisette/|title=BALLET DU CAPITOLE – NOËL AVEC CASSE-NOISETTE|last=Rodriguez|first=Annie|date=2025-12-15|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во јуни 2026 година, Роксан Стојанов била покровителка на првото издание на ''Nuits Étoilées du Ritz Paris'', музички и танцов фестивал организиран под уметничко водство на Фредерик Фонтан. За време на премиерата на 13 јуни, таа изведе ''„Императрис“'', соло создадено специјално за неа од кореографот Флоран Мелак и режисерот Фредерик Фонтан, на музика од Фредерик Шопен.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.classykeo.com/2026/06/15/les-nuits-etoilees-du-ritz-luxe-calme-et-vocalises/|title=Les Nuits étoilées du Ritz : luxe, calme et vocalises - Classykeo|last=Gracia|first=Marie|date=2026-06-15|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

На 5 јули 2026 година, таа учествуваше на завршната гала-вечер на „Rencontres musicales d'Évian“, организирана во „La Source Vive“ во соработка со Националната опера во Париз. Таа настапи во ''„À la manière de“'' од Жан-Гијом Барт со Антонио Конфорти, потоа ''во „After the Rain“'' од Кристофер Вилдон со Флоран Мелак. Виола Имери, првата добитничка на наградата „Роксан Стојанов“, исто така учествува во шоуто изведувајќи варијација на ''Пакита'',&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://republika.mk/vesti/makedonija/ambasadorot-igor-nikolov-se-sretna-so-dobitnichkata-na-nagradata-roksan-stojanov-vo-pariz/|title=Амбасадорот Игор Николов се сретна со добитничката на наградата „Роксан Стојанов“ во Париз|last=Арсовски|first=Александар|date=2026-07-11|language=mk-MK|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://makfax.com.mk/kultura/pobednichkata-na-nagradata-roksan-stojanov-viola-imeri-zaminuva-na-profesionalen-prestoj-vo-pariz/|title=Победничката на наградата „Роксан Стојанов“, Виола Имери, заминува на професионален престој во Париз|last=Макфакс|first=В. Ј. /|date=2026-07-03|language=mk-MK|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Од 29 јули до 6 август 2026 година, таа учествува на Медитеранското ''танцово крстарење'', организирано како дел од партнерството помеѓу Понант и Париската Национална опера. Во придружба на други уметници од Балетот на Париската опера, таа учествува во програма што вклучува кореографски изведби и средби со патници.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.operadeparis.fr/infos-pratiques/croisiere-ponant|title=Croisière de la danse|language=fr|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

== Награда Роксан Стојанов ==

Во 2025 година, Роксан Стојанов ја основала наградата „Роксан Стојанов“, уметничко признание наменето за млади танчери од Македонија, поврзано со програма за менторство и професионално усовршување. Наградата се организира во партнерство со фестивалот „Танц Фест“ и Францускиот институт во Скопје.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.resmusica.com/2025/10/23/lancement-du-prix-roxane-stojanov/|title=Lancement du Prix Roxane Stojanov|last=Rédaction|first=La|date=2025-10-23|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Првото издание се одржало на 18 април 2026 година во Македонскиот народен театар во Скопје. Првата награда ја освоила Виола Имери, која добила можност за стручен престој во Париз, вклучувајќи часови во Балетското училиште на Париската опера. На 5 јули 2026 година, таа настапила и на завршната гала-вечер на музичките средби во Евијан, заедно со Роксан Стојанов и други уметници&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://lastorydeladanse.fr/2026/07/13/prix-roxane-stojanov-ou-comment-realiser-le-reve-de-viola-ymeri/|title=Prix Roxane Stojanov ou comment réaliser le rêve de Viola Ymeri|last=Ghnassia|first=Constance|date=2026-07-13|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

== Награди и признанија ==

* 2017 година : Carpeaux Circle Prize,&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vanityfair.fr/article/les-25-nouvelles-tetes-qui-feront-2025|title=Les 25 nouvelles têtes qui feront 2025|last=Servant-Ulgu|first=Valentine|date=2024-12-19|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;
* 2020 (сезона 2018-2019) : Награда на АРОП,&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* 2025 година Награда „Менада“, доделена како дел од фестивалот „Танц Фест“ во Скопје, Македонија.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

== Репертоар ==
=== Главни улоги ===

Меѓу главните улоги што ги изведува Роксан Стојанов во Балетот на Париската опера се &lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; :

* ''After the Rain од Кристофер Вилдон ''главна женска улога ''(2021)'' ''.''
* ''Дон Кихот'' од Рудолф Нуреев Китри, кралицата на дријадите и уличната танчерка.
* ''Жизел'' Мирта (2024).
* ''Бајадера'' од Рудолф Нуреев Гамзати.
* ''„Манон“'' од Кенет Мекмилан Господарката на Леско (2023).
* ''Црвеното и црното'' од Пјер Лакот Елиса, улога создадена во 2021 година.
* ''Мајерлинг'' од Кенет Мекмилан Мици Каспар (2024).
* ''Нотр Дам во Париз'' од Ролан Пети Есмералда (2025).
* ''Пакита'' од Пјер Лакот Пакита (2024).
* Rearray од Вилијам Форсајт (2024).
* ''Ромео и Јулија'' од Рудолф Нуреев : Жулиет (2026).
* ''Силвија'' де Мануел Легрис Дајана и Силвија (2025).
* ''„Кон мудра земја“'' од Жан-Кристоф Мајо (2026)

=== Креации ===

* ''At the Hawk's Well од Хироши Сугимото и Алесио Силвестрин : создавање (2019).''
* ''„Дела на Блејк I“'' од Вилијам Форсајт (2016).
* ''Болеро од Матс Ек.''
* ''Clear, Loud, Bright, Forward од Бенџамин Милпиед.''
* ''In this vessel we shall be kept'' Себастијан Берто, во соработка со Ајонг Ким (2016), создаден како дел од ''„La Rumeur des naufrages“'', проект на Париската опера и Палатата на Токио.
* ''Црвеното и црното'' од Пјер Лакот : создавање на улогата на Елиса (2021).
* ''Les Noces'' на Понтус Лидберг.
* ''L'Impératrice'', од Флоран Мелак, во режија на Фредерик Фонтан, создадена специјално за ''Les'' ''Nuits Étoilées du Ritz Paris''.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
* ''Sept mètres et demi au-dessus des montagnes'' од Николас Пол (2017)

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==
* {{Наведено списание|last=Philippe Noisette|date=29 décembre 2024|title=Danse : ''Roxane Stojanov, une étoile de rêve pour l'Opéra de Paris''|url=https://www.lesechos.fr/weekend/spectacles-musique/danse-roxane-stojanov-une-etoile-de-reve-pour-lopera-de-paris-2139818|journal=[[Les Échos]]}}
* [https://www.dansercanalhistorique.fr/?q=content/roxana-stojanov-etoile  La Rédaction, ''Roxana Stojanov Etoile !'', in ''Danser - Canal historique'', 30 décembre 2024]

{{Нормативна контрола}}
[[Категорија:Македонски уметници]]
[[Категорија:Балерини]]</text>
      <sha1>mjqls0m9lebzs6hyz6kubuwemlvdpdi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651832</id>
      <parentid>5651831</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T11:38:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25213" sha1="436h7lbhx2shrygi56wolqrsmzso44t" xml:space="preserve">{{Infobox person
 |name          = Роксан Стојанов
 |birth date    = {{birth date and age|1995|8|17|df=yes}}
 |birth place   = Ош, {{FRA}}
 |image         = La France vue par Roxana Stojanov - Danseuse Étoile de l'Opéra de Paris, franco-macédonienne.jpg
 |image caption = Роксан Стојанов во 2025 година
 |employer      = Балетот на Париската опера
 |occupation    = балерина
 |awards        = Награда на Кругот Карпо (2017), Награда на АРОП (2020), Менада (2025)
 |education     = Балетското училиште на Париската опера
}}

'''Роксан Стојанов''' (р. {{родена на|17|август|1995}} година во Ош, Франција) — [[Франција|француско]]-[[Македонија|македонска]] балетска уметница. Од 28 декември 2024 година го носи звањето ''Étoile'', највисокиот ранг во Балетот на [[Париска опера|Париската опера]].

== Биографија ==
=== Детството и образованието ===

Роксан Стојанов е родена во Ош, во францускиот департман [[Жер]].&lt;ref name=&quot;LM2024&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Rosita Boisseau|date=2024-12-31|title=Roxane Stojanov, nouvelle étoile de l’Opéra national de Paris|url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2024/12/31/roxane-stojanov-nouvelle-etoile-de-l-opera-national-de-paris_6475209_3246.html|journal=[[Le Monde]]|language=fr|access-date=2025-01-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vanityfair.fr/article/roxane-stojanov-portrait-de-la-nouvelle-etoile-opera-de-paris|title=Roxane Stojanov, portrait de la nouvelle étoile de l’Opéra de Paris|last=Wintrebert|first=Hugo|date=2025-01-01|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt; Нејзиниот татко е Македонец, а мајка ѝ е Французинка.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.radiofrance.fr/francemusique/roxane-stojanov-nouvelle-etoile-le-titre-me-donne-l-opportunite-de-me-sentir-libre-4245973|title=Roxane Stojanov, nouvelle étoile : &quot;Le titre me donne l'opportunité de me sentir libre&quot;|last=Lopez|first=Louis-Valentin|date=2025-01-02|language=fr|accessdate=2025-01-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Дел од детството го поминала во [[Скопје]], Македонија, каде што живеела од петтата до деветтата година.&lt;ref name=&quot;LM2024&quot; /&gt;

Започнала да учи класичен балет во танцовото училиште „Туту“ во Скопје, под водство на Ирена Лозинска.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.radiofrance.fr/francemusique/podcasts/reportage/retour-avec-l-etoile-roxane-stojanov-sur-ses-premiers-pas-de-danse-en-macedoine-du-nord-5601603|title=Retour avec l'étoile Roxane Stojanov sur ses premiers pas de danse en Macédoine du Nord|date=2025-05-15|language=fr|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt; Потоа го продолжила своето балетско образование во Брисел. Во 2007 година била примена во Балетското училиште на Париската опера.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.francetvinfo.fr/culture/spectacles/danse/roxane-stojanov-nommee-danseuse-etoile-de-l-opera-national-de-paris_6983201.html|title=Roxane Stojanov, nommée danseuse étoile de l’Opéra national de Paris|last=Paul Dubois|date=2024-12-29|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;

=== Кариера во Париската опера ===

Во 2013 година, таа се приклучила на корпусот де балет на Париската опера, каде што била унапредена во корифеј во 2016 година. Таа била назначена за Sujet во 2018 година, а потоа за Première danseuse во 2022 година.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Овој напредок од училиштето за танц е меѓу патеките трасирани во документарната серија ''„Graines d'étoile“'', на Arte,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lefigaro.fr/culture/graines-d-etoiles-rendez-vous-dix-ans-plus-tard-sur-arte-20221218|title=Graines d’étoiles: rendez-vous dix ans plus tard sur Arte|last=Ariane Bavelier|date=2022-12-18|language=fr|accessdate=2025-01-02}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lavie.fr/ma-vie/culture/graines-detoiles-sur-arte-les-danseurs-de-lopera-a-lheure-des-choix-85544.php|title=« Graines d’étoiles » : sur Arte, les danseurs de l'Opéra à l'heure des choix|last=Claudine Colozzi|date=2022-11-30|language=fr-FR|accessdate=2025-01-02}}&lt;/ref&gt;

Откако станалала солистка во балетската трупа, Роксан Стојанов започнала со танцување на неколку споредни улоги, особено учествувајќи во создавањето на балетот ''Le Rouge et le Noir'' од Пјер Лакот, играјќи ја улогата на принцезата Гамзати во ''„Бајадера“'', Мици Каспар во ''„Мајерлинг“'' од Кенет Мекмилан или Мирта во ''[[Жизел|„Жизел“]]''.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.operadeparis.fr/artistes/roxane-stojanov|title=Roxane Stojanov|language=fr|accessdate=2025-01-04}}&lt;/ref&gt; Таа се истакнува и во современиот репертоар, особено работејќи со Вилијам Форсајт за неговиот балет ''Rearray,'' чија премиера беше во 2024 година.&lt;ref name=&quot;LM2024&quot; /&gt; Нејзиното извонредно деби беше наградено со наградата Carpeaux Circle, која ја доби во 2017 година и наградата AROP во 2020 година,&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.resmusica.com/2017/10/19/roxane-stojanov-recoit-le-prix-de-danse-du-cercle-carpeaux/|title=Roxane Stojanov reçoit le prix de danse du Cercle Carpeaux|last=Rédaction|first=La|date=2017-10-19|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ouest-france.fr/culture/arts/danse/roxane-stojanov-nouvelle-danseuse-etoile-de-lopera-national-de-paris-6b7b8c10-c5d4-11ef-bba2-f7c457be7f94|title=Roxane Stojanov, nouvelle danseuse étoile de l’Opéra national de Paris|last=Lecornu-Baert|first=Nathalie|date=2024-12-29|language=fr}}&lt;/ref&gt;

Со доаѓањето на Хозе Мартинез на чело на балетската трупа, Роксан Стојанов почнала да добива главни улоги од класичниот репертоар, меѓу кои и улогата на Китри во ''Дон Кихот''. На 28 декември 2024 година, таа беше прогласена за Étoile по изведбата на балетот ''Paquita'', во кој ја играше главната улога,&lt;ref name=&quot;LM2024&quot; /&gt;,&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;,&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.&lt;ref name=&quot;LeFig2025&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lefigaro.fr/culture/roxane-stojanov-nouvelle-danseuse-etoile-de-l-opera-de-paris-20250104|title=Roxane Stojanov, nouvelle étoile : Ce qui me porte, c’est l’impression d’avoir pu rendre les gens heureux|last=Ariane Bavelier|year=2025|language=fr}}&lt;/ref&gt;

=== Кариера по назначувањето за Étoile ===

Во мај 2025 година, таа ги изведе улогите на Дајана и Силвија во „ ''Силвија'' “ од Мануел Легрис, која влезе во репертоарот на Балетот на Париската опера,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://cult.news/actualites/roxane-stojanov-cest-ma-philosophie-de-ne-jamais-tricher/|title=Roxane Stojanov : « C'est ma philosophie de ne jamais tricher »|last=redaction|first=La|date=2025-05-20|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.classykeo.com/2025/05/12/sylvia-a-garnier-le-retour-du-mythe/|title=Sylvia à Garnier : le retour du mythe - Critique|last=Gracia|first=Marie|date=2025-05-12|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во декември 2025 година, таа ја толкувала улогата на Есмералда во ''операта „Нотр Дам де Париз“'' од Ролан Пети во операта Бастилја. Ова е нејзина прва интерпретација на улогата, на која претходно ѝ пристапи преку варијација за време на натпреварот за промоција во 2022 година, на кој беше именувана за главна танчерка.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://coupsdoeil.fr/2025/12/roxane-stojanov-je-me-sens-libre-de-prendre-des-risques/|title=Roxane Stojanov : « Je me sens libre de prendre des risques »|last=Colozzi|first=Claudine|date=2025-12-26|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во април 2026 година, таа ја изведе улогата на Жулиета заедно со Лоренцо Лели во ''[[Ромео и Јулија (балет од Сергеј Прокофјев)|„Ромео и Јулија“]]'' од Рудолф Нуреев во операта Бастилја.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Boisseau|first=Rosita|date=2026-04-17|title=Le ballet « Roméo et Juliette », chorégraphié par Rudolf Noureev, revient à l’affiche de l’Opéra national de Paris|url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2026/04/17/le-ballet-romeo-et-juliette-choregraphie-par-rudolf-noureev-revient-a-l-affiche-de-l-opera-national-de-paris_6680824_3246.html|journal=Le Monde|language=fr|issn=1950-6244|access-date=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во јуни 2026 година, таа повторно ја толкувала улогата на Гамзати во ''„Бајадера“'' на Рудолф Нуреев во операта Бастилја. На 21 јуни, таа ја делеше сцената со Дороте Гилберт и Томас Докир, кој беше именуван за главен танчер по овој настап.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.classykeo.com/2026/06/21/thomas-docquir-danse-la-bayadere-une-etoile-nee-au-royaume-des-ombres/|title=CRITIQUE Ballet La Bayadère de Noureev à l'Opéra Bastille|last=Gracia|first=Marie|date=2026-06-21|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

== Гостувања и настапи надвор од Париската опера ==

Како дел од турнеите на Балетот на Париската опера, таа настапувала во Копенхаген (2015), Токио (2017 и 2024), Њујорк (2017), Новосибирск (2018), Абу Даби (2019) и Сеул (2023).&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://sceneweb.fr/roxane-stojanov-nommee-danseuse-etoile-de-lopera-national-de-paris/|title=Roxane Stojanov nommée danseuse Etoile de l'Opéra national de Paris|last=sceneweb|first=L'équipe de|date=2024-12-29|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во јули 2024 година, таа учествуваше на ''Балетската гала на Етоил во Париз'' во Сеул, заедно со Сае Еун Парк, Гијом Диоп, Пол Марк од Балетот на Париската опера.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Jeong-hun|first=Oh|date=2024-05-22|title=Park Se-eun, étoile de l'Opéra de Paris, viendra avec des collègues à Séoul {{!}} AGENCE DE PRESSE YONHAP|url=https://fr.yna.co.kr/view/AFR20240522001700884|journal=Agence de presse Yonhap|language=fr-FR|archive-url=http://web.archive.org/web/20240522055214/https://fr.yna.co.kr/view/AFR20240522001700884|archive-date=2024-05-22|access-date=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во 2025 година, Роксан Стојанов учествува на неколку меѓународни гала-настани. Во јули 2025 година, Роксан Стојанов учествува во две серии претстави во Кина. Таа првпат настапи во Шангај, од 18 до 20 јули, заедно со Томас Докир и Енцо Саугар.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://finance.sina.com.cn/jjxw/2025-07-19/doc-inffyxcr5445049.shtml|title=演界｜巴黎歌剧院芭蕾明星上海首演技惊四座：百年底蕴与顶尖技艺的璀璨碰撞|last=滚动播报|date=2025-07-19|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Потоа, на 25 и 26 јули 2025 година, таа учествуваше на гала-вечерта ''„Под ѕвездите на Париз“'' во Националниот центар за сценски уметности во Пекинг, особено во извадоци од „ ''Корсар“'' и ''„Знаци“'' со Антонио Конфорти.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://en.chncpa.org/whatson/zdyc/202505/t20250512_274625.shtml|title=Under the Stars of Paris: Ballet Stars Gala - NCPA CHINA|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Од 9 до 11 август 2025 година, таа е поканета на гала-вечерта ''„Балет Суприм“'' во Токио, каде што настапува со Антонио Конфорти извадоци од ''„Силвија“'' од Мануел Легрис и ''„À la manière de“'' од Жан-Гијом Барт.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nbs.or.jp/english/|title=NBS-Japan Performing Arts Foundation|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во ноември 2025 година, таа учествуваше, како гостин уметник, во претставите на Младинскиот балет на Париската национална опера во Куала Лумпур, Малезија, заедно со Сае Еун Парк, Франческо Мура и Антонио Конфорти.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.optionstheedge.com/topic/culture/recap-paris-opera-junior-ballet-makes-asian-debut-kl-supported-chanel|title=Recap: Paris Opera Junior Ballet makes Asian debut in KL, supported by Chanel|language=en|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

На 28 и 30 декември 2025 година, таа беше поканета од Балетот на Капитол де Тулуз да ја изведе самовилата од шеќерни сливи во ''[[Оревокршачка|„Оревокршачка“]]'', во кореографија на Мишел Ран, заедно со Иго Маршан во улогата на Добронамерниот Принц.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://classictoulouse.fr/danse/ballet-du-capitole-noel-avec-casse-noisette/|title=BALLET DU CAPITOLE – NOËL AVEC CASSE-NOISETTE|last=Rodriguez|first=Annie|date=2025-12-15|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во јуни 2026 година, Роксан Стојанов била покровителка на првото издание на ''Nuits Étoilées du Ritz Paris'', музички и танцов фестивал организиран под уметничко водство на Фредерик Фонтан. За време на премиерата на 13 јуни, таа изведе ''„Императрис“'', соло создадено специјално за неа од кореографот Флоран Мелак и режисерот Фредерик Фонтан, на музика од Фредерик Шопен.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.classykeo.com/2026/06/15/les-nuits-etoilees-du-ritz-luxe-calme-et-vocalises/|title=Les Nuits étoilées du Ritz : luxe, calme et vocalises - Classykeo|last=Gracia|first=Marie|date=2026-06-15|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

На 5 јули 2026 година, таа учествуваше на завршната гала-вечер на „Rencontres musicales d'Évian“, организирана во „La Source Vive“ во соработка со Националната опера во Париз. Таа настапи во ''„À la manière de“'' од Жан-Гијом Барт со Антонио Конфорти, потоа ''во „After the Rain“'' од Кристофер Вилдон со Флоран Мелак. Виола Имери, првата добитничка на наградата „Роксан Стојанов“, исто така учествува во шоуто изведувајќи варијација на ''Пакита'',&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://republika.mk/vesti/makedonija/ambasadorot-igor-nikolov-se-sretna-so-dobitnichkata-na-nagradata-roksan-stojanov-vo-pariz/|title=Амбасадорот Игор Николов се сретна со добитничката на наградата „Роксан Стојанов“ во Париз|last=Арсовски|first=Александар|date=2026-07-11|language=mk-MK|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://makfax.com.mk/kultura/pobednichkata-na-nagradata-roksan-stojanov-viola-imeri-zaminuva-na-profesionalen-prestoj-vo-pariz/|title=Победничката на наградата „Роксан Стојанов“, Виола Имери, заминува на професионален престој во Париз|last=Макфакс|first=В. Ј. /|date=2026-07-03|language=mk-MK|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Од 29 јули до 6 август 2026 година, таа учествува на Медитеранското ''танцово крстарење'', организирано како дел од партнерството помеѓу Понант и Париската Национална опера. Во придружба на други уметници од Балетот на Париската опера, таа учествува во програма што вклучува кореографски изведби и средби со патници.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.operadeparis.fr/infos-pratiques/croisiere-ponant|title=Croisière de la danse|language=fr|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

== Награда Роксан Стојанов ==

Во 2025 година, Роксан Стојанов ја основала наградата „Роксан Стојанов“, уметничко признание наменето за млади танчери од Македонија, поврзано со програма за менторство и професионално усовршување. Наградата се организира во партнерство со фестивалот „Танц Фест“ и Францускиот институт во Скопје.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.resmusica.com/2025/10/23/lancement-du-prix-roxane-stojanov/|title=Lancement du Prix Roxane Stojanov|last=Rédaction|first=La|date=2025-10-23|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Првото издание се одржало на 18 април 2026 година во Македонскиот народен театар во Скопје. Првата награда ја освоила Виола Имери, која добила можност за стручен престој во Париз, вклучувајќи часови во Балетското училиште на Париската опера. На 5 јули 2026 година, таа настапила и на завршната гала-вечер на музичките средби во Евијан, заедно со Роксан Стојанов и други уметници&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://lastorydeladanse.fr/2026/07/13/prix-roxane-stojanov-ou-comment-realiser-le-reve-de-viola-ymeri/|title=Prix Roxane Stojanov ou comment réaliser le rêve de Viola Ymeri|last=Ghnassia|first=Constance|date=2026-07-13|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

== Награди и признанија ==

* 2017 година : Carpeaux Circle Prize,&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vanityfair.fr/article/les-25-nouvelles-tetes-qui-feront-2025|title=Les 25 nouvelles têtes qui feront 2025|last=Servant-Ulgu|first=Valentine|date=2024-12-19|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;
* 2020 (сезона 2018-2019) : Награда на АРОП,&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* 2025 година Награда „Менада“, доделена како дел од фестивалот „Танц Фест“ во Скопје, Македонија.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

== Репертоар ==
=== Главни улоги ===

Меѓу главните улоги што ги изведува Роксан Стојанов во Балетот на Париската опера се &lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; :

* ''After the Rain од Кристофер Вилдон ''главна женска улога ''(2021)'' ''.''
* ''Дон Кихот'' од Рудолф Нуреев Китри, кралицата на дријадите и уличната танчерка.
* ''Жизел'' Мирта (2024).
* ''Бајадера'' од Рудолф Нуреев Гамзати.
* ''„Манон“'' од Кенет Мекмилан Господарката на Леско (2023).
* ''Црвеното и црното'' од Пјер Лакот Елиса, улога создадена во 2021 година.
* ''Мајерлинг'' од Кенет Мекмилан Мици Каспар (2024).
* ''Нотр Дам во Париз'' од Ролан Пети Есмералда (2025).
* ''Пакита'' од Пјер Лакот Пакита (2024).
* Rearray од Вилијам Форсајт (2024).
* ''Ромео и Јулија'' од Рудолф Нуреев : Жулиет (2026).
* ''Силвија'' де Мануел Легрис Дајана и Силвија (2025).
* ''„Кон мудра земја“'' од Жан-Кристоф Мајо (2026)

=== Креации ===

* ''At the Hawk's Well од Хироши Сугимото и Алесио Силвестрин : создавање (2019).''
* ''„Дела на Блејк I“'' од Вилијам Форсајт (2016).
* ''Болеро од Матс Ек.''
* ''Clear, Loud, Bright, Forward од Бенџамин Милпиед.''
* ''In this vessel we shall be kept'' Себастијан Берто, во соработка со Ајонг Ким (2016), создаден како дел од ''„La Rumeur des naufrages“'', проект на Париската опера и Палатата на Токио.
* ''Црвеното и црното'' од Пјер Лакот : создавање на улогата на Елиса (2021).
* ''Les Noces'' на Понтус Лидберг.
* ''L'Impératrice'', од Флоран Мелак, во режија на Фредерик Фонтан, создадена специјално за ''Les'' ''Nuits Étoilées du Ritz Paris''.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
* ''Sept mètres et demi au-dessus des montagnes'' од Николас Пол (2017)

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==
* {{Наведено списание|last=Philippe Noisette|date=29 décembre 2024|title=Danse : ''Roxane Stojanov, une étoile de rêve pour l'Opéra de Paris''|url=https://www.lesechos.fr/weekend/spectacles-musique/danse-roxane-stojanov-une-etoile-de-reve-pour-lopera-de-paris-2139818|journal=[[Les Échos]]}}
* [https://www.dansercanalhistorique.fr/?q=content/roxana-stojanov-etoile  La Rédaction, ''Roxana Stojanov Etoile !'', in ''Danser - Canal historique'', 30 décembre 2024]

{{Нормативна контрола}}
[[Категорија:Македонски уметници]]
[[Категорија:Балерини]]</text>
      <sha1>436h7lbhx2shrygi56wolqrsmzso44t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651833</id>
      <parentid>5651832</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T11:38:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <comment>/* Репертоар */</comment>
      <origin>5651833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25194" sha1="9y7z5nfz3t4s79o57r7jwmr66j2o9lz" xml:space="preserve">{{Infobox person
 |name          = Роксан Стојанов
 |birth date    = {{birth date and age|1995|8|17|df=yes}}
 |birth place   = Ош, {{FRA}}
 |image         = La France vue par Roxana Stojanov - Danseuse Étoile de l'Opéra de Paris, franco-macédonienne.jpg
 |image caption = Роксан Стојанов во 2025 година
 |employer      = Балетот на Париската опера
 |occupation    = балерина
 |awards        = Награда на Кругот Карпо (2017), Награда на АРОП (2020), Менада (2025)
 |education     = Балетското училиште на Париската опера
}}

'''Роксан Стојанов''' (р. {{родена на|17|август|1995}} година во Ош, Франција) — [[Франција|француско]]-[[Македонија|македонска]] балетска уметница. Од 28 декември 2024 година го носи звањето ''Étoile'', највисокиот ранг во Балетот на [[Париска опера|Париската опера]].

== Биографија ==
=== Детството и образованието ===

Роксан Стојанов е родена во Ош, во францускиот департман [[Жер]].&lt;ref name=&quot;LM2024&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Rosita Boisseau|date=2024-12-31|title=Roxane Stojanov, nouvelle étoile de l’Opéra national de Paris|url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2024/12/31/roxane-stojanov-nouvelle-etoile-de-l-opera-national-de-paris_6475209_3246.html|journal=[[Le Monde]]|language=fr|access-date=2025-01-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vanityfair.fr/article/roxane-stojanov-portrait-de-la-nouvelle-etoile-opera-de-paris|title=Roxane Stojanov, portrait de la nouvelle étoile de l’Opéra de Paris|last=Wintrebert|first=Hugo|date=2025-01-01|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt; Нејзиниот татко е Македонец, а мајка ѝ е Французинка.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.radiofrance.fr/francemusique/roxane-stojanov-nouvelle-etoile-le-titre-me-donne-l-opportunite-de-me-sentir-libre-4245973|title=Roxane Stojanov, nouvelle étoile : &quot;Le titre me donne l'opportunité de me sentir libre&quot;|last=Lopez|first=Louis-Valentin|date=2025-01-02|language=fr|accessdate=2025-01-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Дел од детството го поминала во [[Скопје]], Македонија, каде што живеела од петтата до деветтата година.&lt;ref name=&quot;LM2024&quot; /&gt;

Започнала да учи класичен балет во танцовото училиште „Туту“ во Скопје, под водство на Ирена Лозинска.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.radiofrance.fr/francemusique/podcasts/reportage/retour-avec-l-etoile-roxane-stojanov-sur-ses-premiers-pas-de-danse-en-macedoine-du-nord-5601603|title=Retour avec l'étoile Roxane Stojanov sur ses premiers pas de danse en Macédoine du Nord|date=2025-05-15|language=fr|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt; Потоа го продолжила своето балетско образование во Брисел. Во 2007 година била примена во Балетското училиште на Париската опера.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.francetvinfo.fr/culture/spectacles/danse/roxane-stojanov-nommee-danseuse-etoile-de-l-opera-national-de-paris_6983201.html|title=Roxane Stojanov, nommée danseuse étoile de l’Opéra national de Paris|last=Paul Dubois|date=2024-12-29|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;

=== Кариера во Париската опера ===

Во 2013 година, таа се приклучила на корпусот де балет на Париската опера, каде што била унапредена во корифеј во 2016 година. Таа била назначена за Sujet во 2018 година, а потоа за Première danseuse во 2022 година.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; Овој напредок од училиштето за танц е меѓу патеките трасирани во документарната серија ''„Graines d'étoile“'', на Arte,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lefigaro.fr/culture/graines-d-etoiles-rendez-vous-dix-ans-plus-tard-sur-arte-20221218|title=Graines d’étoiles: rendez-vous dix ans plus tard sur Arte|last=Ariane Bavelier|date=2022-12-18|language=fr|accessdate=2025-01-02}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lavie.fr/ma-vie/culture/graines-detoiles-sur-arte-les-danseurs-de-lopera-a-lheure-des-choix-85544.php|title=« Graines d’étoiles » : sur Arte, les danseurs de l'Opéra à l'heure des choix|last=Claudine Colozzi|date=2022-11-30|language=fr-FR|accessdate=2025-01-02}}&lt;/ref&gt;

Откако станалала солистка во балетската трупа, Роксан Стојанов започнала со танцување на неколку споредни улоги, особено учествувајќи во создавањето на балетот ''Le Rouge et le Noir'' од Пјер Лакот, играјќи ја улогата на принцезата Гамзати во ''„Бајадера“'', Мици Каспар во ''„Мајерлинг“'' од Кенет Мекмилан или Мирта во ''[[Жизел|„Жизел“]]''.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.operadeparis.fr/artistes/roxane-stojanov|title=Roxane Stojanov|language=fr|accessdate=2025-01-04}}&lt;/ref&gt; Таа се истакнува и во современиот репертоар, особено работејќи со Вилијам Форсајт за неговиот балет ''Rearray,'' чија премиера беше во 2024 година.&lt;ref name=&quot;LM2024&quot; /&gt; Нејзиното извонредно деби беше наградено со наградата Carpeaux Circle, која ја доби во 2017 година и наградата AROP во 2020 година,&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.resmusica.com/2017/10/19/roxane-stojanov-recoit-le-prix-de-danse-du-cercle-carpeaux/|title=Roxane Stojanov reçoit le prix de danse du Cercle Carpeaux|last=Rédaction|first=La|date=2017-10-19|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ouest-france.fr/culture/arts/danse/roxane-stojanov-nouvelle-danseuse-etoile-de-lopera-national-de-paris-6b7b8c10-c5d4-11ef-bba2-f7c457be7f94|title=Roxane Stojanov, nouvelle danseuse étoile de l’Opéra national de Paris|last=Lecornu-Baert|first=Nathalie|date=2024-12-29|language=fr}}&lt;/ref&gt;

Со доаѓањето на Хозе Мартинез на чело на балетската трупа, Роксан Стојанов почнала да добива главни улоги од класичниот репертоар, меѓу кои и улогата на Китри во ''Дон Кихот''. На 28 декември 2024 година, таа беше прогласена за Étoile по изведбата на балетот ''Paquita'', во кој ја играше главната улога,&lt;ref name=&quot;LM2024&quot; /&gt;,&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;,&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.&lt;ref name=&quot;LeFig2025&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lefigaro.fr/culture/roxane-stojanov-nouvelle-danseuse-etoile-de-l-opera-de-paris-20250104|title=Roxane Stojanov, nouvelle étoile : Ce qui me porte, c’est l’impression d’avoir pu rendre les gens heureux|last=Ariane Bavelier|year=2025|language=fr}}&lt;/ref&gt;

=== Кариера по назначувањето за Étoile ===

Во мај 2025 година, таа ги изведе улогите на Дајана и Силвија во „ ''Силвија'' “ од Мануел Легрис, која влезе во репертоарот на Балетот на Париската опера,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://cult.news/actualites/roxane-stojanov-cest-ma-philosophie-de-ne-jamais-tricher/|title=Roxane Stojanov : « C'est ma philosophie de ne jamais tricher »|last=redaction|first=La|date=2025-05-20|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.classykeo.com/2025/05/12/sylvia-a-garnier-le-retour-du-mythe/|title=Sylvia à Garnier : le retour du mythe - Critique|last=Gracia|first=Marie|date=2025-05-12|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во декември 2025 година, таа ја толкувала улогата на Есмералда во ''операта „Нотр Дам де Париз“'' од Ролан Пети во операта Бастилја. Ова е нејзина прва интерпретација на улогата, на која претходно ѝ пристапи преку варијација за време на натпреварот за промоција во 2022 година, на кој беше именувана за главна танчерка.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://coupsdoeil.fr/2025/12/roxane-stojanov-je-me-sens-libre-de-prendre-des-risques/|title=Roxane Stojanov : « Je me sens libre de prendre des risques »|last=Colozzi|first=Claudine|date=2025-12-26|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во април 2026 година, таа ја изведе улогата на Жулиета заедно со Лоренцо Лели во ''[[Ромео и Јулија (балет од Сергеј Прокофјев)|„Ромео и Јулија“]]'' од Рудолф Нуреев во операта Бастилја.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Boisseau|first=Rosita|date=2026-04-17|title=Le ballet « Roméo et Juliette », chorégraphié par Rudolf Noureev, revient à l’affiche de l’Opéra national de Paris|url=https://www.lemonde.fr/culture/article/2026/04/17/le-ballet-romeo-et-juliette-choregraphie-par-rudolf-noureev-revient-a-l-affiche-de-l-opera-national-de-paris_6680824_3246.html|journal=Le Monde|language=fr|issn=1950-6244|access-date=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во јуни 2026 година, таа повторно ја толкувала улогата на Гамзати во ''„Бајадера“'' на Рудолф Нуреев во операта Бастилја. На 21 јуни, таа ја делеше сцената со Дороте Гилберт и Томас Докир, кој беше именуван за главен танчер по овој настап.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.classykeo.com/2026/06/21/thomas-docquir-danse-la-bayadere-une-etoile-nee-au-royaume-des-ombres/|title=CRITIQUE Ballet La Bayadère de Noureev à l'Opéra Bastille|last=Gracia|first=Marie|date=2026-06-21|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

== Гостувања и настапи надвор од Париската опера ==

Како дел од турнеите на Балетот на Париската опера, таа настапувала во Копенхаген (2015), Токио (2017 и 2024), Њујорк (2017), Новосибирск (2018), Абу Даби (2019) и Сеул (2023).&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://sceneweb.fr/roxane-stojanov-nommee-danseuse-etoile-de-lopera-national-de-paris/|title=Roxane Stojanov nommée danseuse Etoile de l'Opéra national de Paris|last=sceneweb|first=L'équipe de|date=2024-12-29|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во јули 2024 година, таа учествуваше на ''Балетската гала на Етоил во Париз'' во Сеул, заедно со Сае Еун Парк, Гијом Диоп, Пол Марк од Балетот на Париската опера.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Jeong-hun|first=Oh|date=2024-05-22|title=Park Se-eun, étoile de l'Opéra de Paris, viendra avec des collègues à Séoul {{!}} AGENCE DE PRESSE YONHAP|url=https://fr.yna.co.kr/view/AFR20240522001700884|journal=Agence de presse Yonhap|language=fr-FR|archive-url=http://web.archive.org/web/20240522055214/https://fr.yna.co.kr/view/AFR20240522001700884|archive-date=2024-05-22|access-date=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во 2025 година, Роксан Стојанов учествува на неколку меѓународни гала-настани. Во јули 2025 година, Роксан Стојанов учествува во две серии претстави во Кина. Таа првпат настапи во Шангај, од 18 до 20 јули, заедно со Томас Докир и Енцо Саугар.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://finance.sina.com.cn/jjxw/2025-07-19/doc-inffyxcr5445049.shtml|title=演界｜巴黎歌剧院芭蕾明星上海首演技惊四座：百年底蕴与顶尖技艺的璀璨碰撞|last=滚动播报|date=2025-07-19|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Потоа, на 25 и 26 јули 2025 година, таа учествуваше на гала-вечерта ''„Под ѕвездите на Париз“'' во Националниот центар за сценски уметности во Пекинг, особено во извадоци од „ ''Корсар“'' и ''„Знаци“'' со Антонио Конфорти.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://en.chncpa.org/whatson/zdyc/202505/t20250512_274625.shtml|title=Under the Stars of Paris: Ballet Stars Gala - NCPA CHINA|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Од 9 до 11 август 2025 година, таа е поканета на гала-вечерта ''„Балет Суприм“'' во Токио, каде што настапува со Антонио Конфорти извадоци од ''„Силвија“'' од Мануел Легрис и ''„À la manière de“'' од Жан-Гијом Барт.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nbs.or.jp/english/|title=NBS-Japan Performing Arts Foundation|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во ноември 2025 година, таа учествуваше, како гостин уметник, во претставите на Младинскиот балет на Париската национална опера во Куала Лумпур, Малезија, заедно со Сае Еун Парк, Франческо Мура и Антонио Конфорти.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.optionstheedge.com/topic/culture/recap-paris-opera-junior-ballet-makes-asian-debut-kl-supported-chanel|title=Recap: Paris Opera Junior Ballet makes Asian debut in KL, supported by Chanel|language=en|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

На 28 и 30 декември 2025 година, таа беше поканета од Балетот на Капитол де Тулуз да ја изведе самовилата од шеќерни сливи во ''[[Оревокршачка|„Оревокршачка“]]'', во кореографија на Мишел Ран, заедно со Иго Маршан во улогата на Добронамерниот Принц.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://classictoulouse.fr/danse/ballet-du-capitole-noel-avec-casse-noisette/|title=BALLET DU CAPITOLE – NOËL AVEC CASSE-NOISETTE|last=Rodriguez|first=Annie|date=2025-12-15|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Во јуни 2026 година, Роксан Стојанов била покровителка на првото издание на ''Nuits Étoilées du Ritz Paris'', музички и танцов фестивал организиран под уметничко водство на Фредерик Фонтан. За време на премиерата на 13 јуни, таа изведе ''„Императрис“'', соло создадено специјално за неа од кореографот Флоран Мелак и режисерот Фредерик Фонтан, на музика од Фредерик Шопен.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.classykeo.com/2026/06/15/les-nuits-etoilees-du-ritz-luxe-calme-et-vocalises/|title=Les Nuits étoilées du Ritz : luxe, calme et vocalises - Classykeo|last=Gracia|first=Marie|date=2026-06-15|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

На 5 јули 2026 година, таа учествуваше на завршната гала-вечер на „Rencontres musicales d'Évian“, организирана во „La Source Vive“ во соработка со Националната опера во Париз. Таа настапи во ''„À la manière de“'' од Жан-Гијом Барт со Антонио Конфорти, потоа ''во „After the Rain“'' од Кристофер Вилдон со Флоран Мелак. Виола Имери, првата добитничка на наградата „Роксан Стојанов“, исто така учествува во шоуто изведувајќи варијација на ''Пакита'',&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://republika.mk/vesti/makedonija/ambasadorot-igor-nikolov-se-sretna-so-dobitnichkata-na-nagradata-roksan-stojanov-vo-pariz/|title=Амбасадорот Игор Николов се сретна со добитничката на наградата „Роксан Стојанов“ во Париз|last=Арсовски|first=Александар|date=2026-07-11|language=mk-MK|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://makfax.com.mk/kultura/pobednichkata-na-nagradata-roksan-stojanov-viola-imeri-zaminuva-na-profesionalen-prestoj-vo-pariz/|title=Победничката на наградата „Роксан Стојанов“, Виола Имери, заминува на професионален престој во Париз|last=Макфакс|first=В. Ј. /|date=2026-07-03|language=mk-MK|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Од 29 јули до 6 август 2026 година, таа учествува на Медитеранското ''танцово крстарење'', организирано како дел од партнерството помеѓу Понант и Париската Национална опера. Во придружба на други уметници од Балетот на Париската опера, таа учествува во програма што вклучува кореографски изведби и средби со патници.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.operadeparis.fr/infos-pratiques/croisiere-ponant|title=Croisière de la danse|language=fr|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

== Награда Роксан Стојанов ==

Во 2025 година, Роксан Стојанов ја основала наградата „Роксан Стојанов“, уметничко признание наменето за млади танчери од Македонија, поврзано со програма за менторство и професионално усовршување. Наградата се организира во партнерство со фестивалот „Танц Фест“ и Францускиот институт во Скопје.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.resmusica.com/2025/10/23/lancement-du-prix-roxane-stojanov/|title=Lancement du Prix Roxane Stojanov|last=Rédaction|first=La|date=2025-10-23|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;

Првото издание се одржало на 18 април 2026 година во Македонскиот народен театар во Скопје. Првата награда ја освоила Виола Имери, која добила можност за стручен престој во Париз, вклучувајќи часови во Балетското училиште на Париската опера. На 5 јули 2026 година, таа настапила и на завршната гала-вечер на музичките средби во Евијан, заедно со Роксан Стојанов и други уметници&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://lastorydeladanse.fr/2026/07/13/prix-roxane-stojanov-ou-comment-realiser-le-reve-de-viola-ymeri/|title=Prix Roxane Stojanov ou comment réaliser le rêve de Viola Ymeri|last=Ghnassia|first=Constance|date=2026-07-13|language=fr-FR|accessdate=2026-10-11}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

== Награди и признанија ==

* 2017 година : Carpeaux Circle Prize,&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vanityfair.fr/article/les-25-nouvelles-tetes-qui-feront-2025|title=Les 25 nouvelles têtes qui feront 2025|last=Servant-Ulgu|first=Valentine|date=2024-12-19|language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;
* 2020 (сезона 2018-2019) : Награда на АРОП,&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* 2025 година Награда „Менада“, доделена како дел од фестивалот „Танц Фест“ во Скопје, Македонија.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

== Репертоар ==
=== Главни улоги ===

Меѓу главните улоги што ги изведува Роксан Стојанов во Балетот на Париската опера се:

* ''After the Rain од Кристофер Вилдон ''главна женска улога ''(2021)'' ''.''
* ''Дон Кихот'' од Рудолф Нуреев Китри, кралицата на дријадите и уличната танчерка.
* ''Жизел'' Мирта (2024).
* ''Бајадера'' од Рудолф Нуреев Гамзати.
* ''„Манон“'' од Кенет Мекмилан Господарката на Леско (2023).
* ''Црвеното и црното'' од Пјер Лакот Елиса, улога создадена во 2021 година.
* ''Мајерлинг'' од Кенет Мекмилан Мици Каспар (2024).
* ''Нотр Дам во Париз'' од Ролан Пети Есмералда (2025).
* ''Пакита'' од Пјер Лакот Пакита (2024).
* Rearray од Вилијам Форсајт (2024).
* ''Ромео и Јулија'' од Рудолф Нуреев : Жулиет (2026).
* ''Силвија'' де Мануел Легрис Дајана и Силвија (2025).
* ''„Кон мудра земја“'' од Жан-Кристоф Мајо (2026)

=== Креации ===

* ''At the Hawk's Well од Хироши Сугимото и Алесио Силвестрин : создавање (2019).''
* ''„Дела на Блејк I“'' од Вилијам Форсајт (2016).
* ''Болеро од Матс Ек.''
* ''Clear, Loud, Bright, Forward од Бенџамин Милпиед.''
* ''In this vessel we shall be kept'' Себастијан Берто, во соработка со Ајонг Ким (2016), создаден како дел од ''„La Rumeur des naufrages“'', проект на Париската опера и Палатата на Токио.
* ''Црвеното и црното'' од Пјер Лакот : создавање на улогата на Елиса (2021).
* ''Les Noces'' на Понтус Лидберг.
* ''L'Impératrice'', од Флоран Мелак, во режија на Фредерик Фонтан, создадена специјално за ''Les'' ''Nuits Étoilées du Ritz Paris''.&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;
* ''Sept mètres et demi au-dessus des montagnes'' од Николас Пол (2017)

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==
* {{Наведено списание|last=Philippe Noisette|date=29 décembre 2024|title=Danse : ''Roxane Stojanov, une étoile de rêve pour l'Opéra de Paris''|url=https://www.lesechos.fr/weekend/spectacles-musique/danse-roxane-stojanov-une-etoile-de-reve-pour-lopera-de-paris-2139818|journal=[[Les Échos]]}}
* [https://www.dansercanalhistorique.fr/?q=content/roxana-stojanov-etoile  La Rédaction, ''Roxana Stojanov Etoile !'', in ''Danser - Canal historique'', 30 décembre 2024]

{{Нормативна контрола}}
[[Категорија:Македонски уметници]]
[[Категорија:Балерини]]</text>
      <sha1>9y7z5nfz3t4s79o57r7jwmr66j2o9lz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Литература на ужасите</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406930</id>
    <redirect title="Хорор (литература)" />
    <revision>
      <id>5651608</id>
      <timestamp>2026-10-30T14:09:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Хорор (литература)]]</comment>
      <origin>5651608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="qt7lilhvyiqzmv9xyizqimrktb5qiwu" xml:space="preserve">#пренасочување [[Хорор (литература)]]</text>
      <sha1>qt7lilhvyiqzmv9xyizqimrktb5qiwu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651613</id>
      <parentid>5651608</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T14:13:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xqbot</username>
        <id>10137</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања од [[Хорор (литература)]] кон [[Хорор (книжевност)]]</comment>
      <origin>5651613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="16tru9pkl9c9b73o118z41bvpnt2uxr" xml:space="preserve">#пренасочување [[Хорор (книжевност)]]</text>
      <sha1>16tru9pkl9c9b73o118z41bvpnt2uxr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Хорор (литература)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1406932</id>
    <redirect title="Разговор:Хорор (книжевност)" />
    <revision>
      <id>5651612</id>
      <timestamp>2026-10-30T14:09:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <comment>Andrew012p ја премести страницата [[Разговор:Хорор (литература)]] на [[Разговор:Хорор (книжевност)]]</comment>
      <origin>5651612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="kqkagibhdle6q4rvup8x276rv3awf4x" xml:space="preserve">#пренасочување [[Разговор:Хорор (книжевност)]]</text>
      <sha1>kqkagibhdle6q4rvup8x276rv3awf4x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pimpinella major</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406934</id>
    <revision>
      <id>5651620</id>
      <timestamp>2026-10-30T15:10:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1306454527|Pimpinella major]]“</comment>
      <origin>5651620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4645" sha1="gjkj8jxu1y4aroc8dp7zn7ua2fqtnf0" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|image=Apiaceae - Pimpinella major-1.JPG|image_caption=|genus=Pimpinella|species=major|authority=([[L.]]) [[Huds.]]|synonyms=*''Pimpinella magna'' L., 
*''Pimpinella saxifraga'' L. var. ''major'' L.
*''Pimpinella major subsp. sambucifolia''  S.E. Fröhner}}

'''''Pimpinella major''''' ― [[Тревесто растение|тревесто]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] растение од родот ''[[Pimpinella]].''

== Опис ==
''Pimpinella major'' достигнува во просек 30-100 см во висина. Стеблото е шупливо, длабоко жлебесто, претежно голо и генерално разгрането и лиснато.

Листовите се темнозелени, малку сјајни, овални или издолжени, со кратко стебло, пердувести, повеќе или помалку длабоко засечени и обично зашилени. 

Цветовите, обично хермафродитни, се со боја од бела до светкава розова или нежно розова, и се собрани во штит со 11 до 16 штитчиња.

Цветниот период во неговото родно живеалиште трае од јуни до август. Плодовите се јајцевидни, долги 2-3 мм.

== Подвидови ==

== Распространетост ==
''Pimpinella major'' е широко распространета во централна Европа и на Кавказ, а е натурализирана во Северна Америка.

== Живеалиште ==
Расте во изгорени шуми, чистинки, области богати со билки, ливади, покрај патишта и шумовити пасишта. Претпочита супстрат богат со хранливи материи и кредасти и варовнички почви, на надморска височина до 2300 метри.

== Употреба ==
Корените на ''Pimpinella major'' се користат интерно во австриската традиционална медицина - како [[билен чај]] со млеко или во билни ликери - за третман на нарушувања на респираторниот тракт, [[Треска (состојба)|треска]], инфекции, [[Настинка|настинки]] и [[грип]].&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Vogl|first=S|last2=Picker|first2=P|last3=Mihaly-Bison|first3=J|last4=Fakhrudin|first4=N|last5=Atanasov|first5=AG|last6=Heiss|first6=EH|last7=Wawrosch|first7=C|last8=Reznicek|first8=G|last9=Dirsch|first9=VM|year=2013|title=Ethnopharmacological in vitro studies on Austria's folk medicine - An unexplored lore in vitro anti-inflammatory activities of 71 Austrian traditional herbal drugs|journal=J Ethnopharmacol|volume=149|issue=3|pages=750–71|doi=10.1016/j.jep.2013.06.007|pmc=3791396|pmid=23770053}}&lt;/ref&gt;

== Галерија ==
&lt;gallery&gt;
File:Apiaceae_-_Pimpinella_major-3.JPG|алт=Close-up of flowers of P. major| Крупен план на цветови
File:Pimpinella_major_ssp_rubra_eF.jpg|алт=Plant of Pimpinella major ssp. rubra| ''Pimpinella major'' ssp. ''rubra''
File:Pimpinella_major_Sturm11.jpg|алт=Figure from Deutschlands Flora in Abbildungen, 1796| Цртеж од 1796 година
File:Pimpinella_major_Herbar.jpg|алт=P. major from a herbarium| ''Х''ербариум
File:Apiaceae_-_Pimpinella_major.JPG|алт=Close-up of inflorescence of P. major| Крупен план на соцветие
File:Apiaceae_-_Pimpinella_major-2.JPG|алт=Leaves of P. major| Листови 
&lt;/gallery&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [https://www.biolib.cz/en/taxon/id40288/ Биолиб]
* [http://www.florealpes.com/fiche_pimpinellamajorru.php?photonum=1&amp;PHPSESSID=9dacafd1d59a321f604f2d8e9c4d7cd1#visuphoto Флорес Алпес]
* [http://www.actaplantarum.org/floraitaliae/viewtopic.php?t=20889 Acta plantarum] Archived  
* [http://www.luontoportti.com/suomi/en/kukkakasvit/greater-burnet-saxifrage Пимпинела мајор]
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Бедренка]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]</text>
      <sha1>gjkj8jxu1y4aroc8dp7zn7ua2fqtnf0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651621</id>
      <parentid>5651620</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T15:14:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5651621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5475" sha1="b1ido6a3dfuk7jnfqzsecnotg5hysa7" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|image=Apiaceae - Pimpinella major-1.JPG|image_caption=|genus=Pimpinella|species=major|authority=([[L.]]) [[Huds.]]|synonyms=*''Pimpinella magna'' L., 
*''Pimpinella saxifraga'' L. var. ''major'' L.
*''Pimpinella major subsp. sambucifolia''  S.E. Fröhner}}

'''''Pimpinella major''''' ― [[Тревесто растение|тревесто]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] растение од родот ''[[Pimpinella]].''

== Опис ==
''Pimpinella major'' достигнува во просек 30-100 см во висина. Стеблото е шупливо, длабоко жлебесто, претежно голо и генерално разгрането и лиснато.

Листовите се темнозелени, малку сјајни, овални или издолжени, со кратко стебло, пердувести, повеќе или помалку длабоко засечени и обично зашилени. 

Цветовите, обично хермафродитни, се со боја од бела до светкава розова или нежно розова, и се собрани во штит со 11 до 16 штитчиња.

Цветниот период во неговото родно живеалиште трае од јуни до август. Плодовите се јајцевидни, долги 2-3 мм.

== Подвидови ==

* ''Pimpinella major'' (L.) Huds. var. ''rubra'' Hoppe. ex Mérat

* ''Pimpinella major'' var. ''rosea'' Lindeman
* ''Pimpinella major'' var. ''macrodonta'' (Pau) O. Bolòs &amp; Vigo
* ''Pimpinella major'' var. ''orientalis'' (Gouam) Fi. et Paol.
* ''Pimpinella major'' var. ''dissecta'' (Sprengel) Fi. et Paol.
* ''Pimpinella major'' var. ''bipinnata'' G. Beck

== Распространетост ==
''Pimpinella major'' е широко распространета во централна Европа и на Кавказ, а е натурализирана во Северна Америка.

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] расте по ливади, по рабови на букови шуми, на надморска височина од 900 до 1700 метри. Видот е познат за планината [[Караџица]], [[Шар Планина]], [[Попова Шапка]], [[Добра Вода]] над селото Калешовци.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1566}}&lt;/ref&gt;

== Живеалиште ==
Расте во изгорени шуми, чистинки, области богати со билки, ливади, покрај патишта и шумовити пасишта. Претпочита супстрат богат со хранливи материи и кредасти и варовнички почви, на надморска височина до 2300 метри.

== Употреба ==
Корените на ''Pimpinella major'' се користат интерно во австриската традиционална медицина - како [[билен чај]] со млеко или во билни ликери - за третман на нарушувања на респираторниот тракт, [[Треска (состојба)|треска]], инфекции, [[Настинка|настинки]] и [[грип]].&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Vogl|first=S|last2=Picker|first2=P|last3=Mihaly-Bison|first3=J|last4=Fakhrudin|first4=N|last5=Atanasov|first5=AG|last6=Heiss|first6=EH|last7=Wawrosch|first7=C|last8=Reznicek|first8=G|last9=Dirsch|first9=VM|year=2013|title=Ethnopharmacological in vitro studies on Austria's folk medicine - An unexplored lore in vitro anti-inflammatory activities of 71 Austrian traditional herbal drugs|journal=J Ethnopharmacol|volume=149|issue=3|pages=750–71|doi=10.1016/j.jep.2013.06.007|pmc=3791396|pmid=23770053}}&lt;/ref&gt;

== Галерија ==
&lt;gallery&gt;
File:Apiaceae_-_Pimpinella_major-3.JPG|алт=Close-up of flowers of P. major| Крупен план на цветови
File:Pimpinella_major_ssp_rubra_eF.jpg|алт=Plant of Pimpinella major ssp. rubra| ''Pimpinella major'' ssp. ''rubra''
File:Pimpinella_major_Sturm11.jpg|алт=Figure from Deutschlands Flora in Abbildungen, 1796| Цртеж од 1796 година
File:Pimpinella_major_Herbar.jpg|алт=P. major from a herbarium| ''Х''ербариум
File:Apiaceae_-_Pimpinella_major.JPG|алт=Close-up of inflorescence of P. major| Крупен план на соцветие
File:Apiaceae_-_Pimpinella_major-2.JPG|алт=Leaves of P. major| Листови 
&lt;/gallery&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [https://www.biolib.cz/en/taxon/id40288/ Биолиб]
* [http://www.florealpes.com/fiche_pimpinellamajorru.php?photonum=1&amp;PHPSESSID=9dacafd1d59a321f604f2d8e9c4d7cd1#visuphoto Флорес Алпес]
* [http://www.actaplantarum.org/floraitaliae/viewtopic.php?t=20889 Acta plantarum] Archived  
* [http://www.luontoportti.com/suomi/en/kukkakasvit/greater-burnet-saxifrage Пимпинела мајор]
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Бедренка]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]</text>
      <sha1>b1ido6a3dfuk7jnfqzsecnotg5hysa7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Pimpinella major</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1406935</id>
    <revision>
      <id>5651622</id>
      <timestamp>2026-10-30T15:14:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5651622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pimpinella saxifraga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406936</id>
    <revision>
      <id>5651623</id>
      <timestamp>2026-10-30T15:19:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1351436393|Pimpinella saxifraga]]“</comment>
      <origin>5651623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1925" sha1="7j9i4n8uyxvm8mwyevq6e7x56mct0ar" xml:space="preserve">
'''''Pimpinella saxifraga''''' ― растителен вид од родот ''[[Pimpinella]]'', што потекнува од Британските Острови и умерена Европа и [[Југозападна Азија|Западна Азија]]. Тоа не е ниту ''[[Sanguisorba]]'', на што личат неговите лисја, ниту ''[[Saxifraga]]'', иако има сличен билен ефект како [[диуретик]].

Растението сочинува голем дел од тревата во некои од ливадите во јужна Англија. Тоа е многу хранливо за овци и говеда, а во минатото се одгледувало на варовнички почви за добиточна храна.&lt;ref name=&quot;grieve&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=FgW4KJUSXkIC&amp;pg=PA143|title=A Modern Herbal: The Medicinal, Culinary, Cosmetic and Economic Properties, Cultivation and Folk-lore of Herbs, Grasses, Fungi, Shrubs, &amp; Trees with All Their Modern Scientific Uses, Volume 1|last=Grieve, Maud|publisher=Courier Corporation|year=1971|isbn=9780486227986|page=143}}&lt;/ref&gt;

== Опис ==
Ова е

== Наводи ==
{{Наводи}}{{Ризница}}

* [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Pimpinella+saxifraga Pimpinella saxifraga - Извештај од базата на податоци за растенија за иднината]
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Бедренка]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>7j9i4n8uyxvm8mwyevq6e7x56mct0ar</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651625</id>
      <parentid>5651623</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T15:20:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5651625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2132" sha1="7uy3zsoc13mauhz0jork4v5k57ju290" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name = Burnet-saxifrage
| image = Koeh-241.jpg
| genus = Pimpinella
| species = saxifraga
| authority = [[L.]]
}}
'''''Pimpinella saxifraga''''' ― растителен вид од родот ''[[Pimpinella]]'', што потекнува од Британските Острови и умерена Европа и [[Југозападна Азија|Западна Азија]]. Тоа не е ниту ''[[Sanguisorba]]'', на што личат неговите лисја, ниту ''[[Saxifraga]]'', иако има сличен билен ефект како [[диуретик]].

Растението сочинува голем дел од тревата во некои од ливадите во јужна Англија. Тоа е многу хранливо за овци и говеда, а во минатото се одгледувало на варовнички почви за добиточна храна.&lt;ref name=&quot;grieve&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=FgW4KJUSXkIC&amp;pg=PA143|title=A Modern Herbal: The Medicinal, Culinary, Cosmetic and Economic Properties, Cultivation and Folk-lore of Herbs, Grasses, Fungi, Shrubs, &amp; Trees with All Their Modern Scientific Uses, Volume 1|last=Grieve, Maud|publisher=Courier Corporation|year=1971|isbn=9780486227986|page=143}}&lt;/ref&gt;

== Опис ==
Ова е

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] расте по

== Наводи ==
{{Наводи}}{{Ризница}}

* [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Pimpinella+saxifraga Pimpinella saxifraga - Извештај од базата на податоци за растенија за иднината]
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Бедренка]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>7uy3zsoc13mauhz0jork4v5k57ju290</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651626</id>
      <parentid>5651625</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T15:26:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5651626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3567" sha1="9wjpldcmiqar1i3hlfhqtz785k2u35l" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name = Burnet-saxifrage
| image = Koeh-241.jpg
| genus = Pimpinella
| species = saxifraga
| authority = [[L.]]
}}
'''''Pimpinella saxifraga''''' ― растителен вид од родот ''[[Pimpinella]]'', што потекнува од Британските Острови и умерена Европа и [[Југозападна Азија|Западна Азија]]. Тоа не е ниту ''[[Sanguisorba]]'', на што личат неговите лисја, ниту ''[[Saxifraga]]'', иако има сличен билен ефект како [[диуретик]].

Растението сочинува голем дел од тревата во некои од ливадите во јужна Англија. Тоа е многу хранливо за овци и говеда, а во минатото се одгледувало на варовнички почви за добиточна храна.&lt;ref name=&quot;grieve&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=FgW4KJUSXkIC&amp;pg=PA143|title=A Modern Herbal: The Medicinal, Culinary, Cosmetic and Economic Properties, Cultivation and Folk-lore of Herbs, Grasses, Fungi, Shrubs, &amp; Trees with All Their Modern Scientific Uses, Volume 1|last=Grieve, Maud|publisher=Courier Corporation|year=1971|isbn=9780486227986|page=143}}&lt;/ref&gt;

== Опис ==
Ова е повеќегодишно тревесто растение, 10-50 см високо. Стеблото е вертикално, круглесто, со надолжни пруги, разгрането, во долниот дел со куси влакненца, поретко се случува да е сосема голо. Базалните листови се перести, 13-60 мм долги, со 3-7 пара сегменти. Терминалниот штит е со 5-11 штитчиња, со нееднаква должина. Штитчињата се со околу 15 цвета, брактеолите најчесто отсуствуваат. Венечните ливчиња се бели или бледорозеви, околу 1 мм долги, од надворешната страна со куси влакненца. Плодот е широко јајцевиден, со слабо забележливи ребра, гол.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1566-1567}}&lt;/ref&gt;

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] расте по планинските пасишта и камењари, на варовнички, поретко на силикатна подлога, на надморска височина од 1400 до 2200 метри. Видот се наведува за Шар Планина, Бигла, Струмичко, Галичица, Демир Хисар, Црско.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}{{Ризница}}

* [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Pimpinella+saxifraga Pimpinella saxifraga - Извештај од базата на податоци за растенија за иднината]
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Бедренка]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>9wjpldcmiqar1i3hlfhqtz785k2u35l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Pimpinella saxifraga</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1406937</id>
    <revision>
      <id>5651624</id>
      <timestamp>2026-10-30T15:19:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5651624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Милан Сршкиќ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406938</id>
    <revision>
      <id>5651632</id>
      <timestamp>2026-10-30T16:47:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: [[Податотека:Milan Srškić facingright.jpg|мини|десно|Милан Сршкиќ]]  '''Милан Сршкиќ''' ({{langx|sr|Милан Сршкић}}; [[Белград]], [[3 март]] [[1880]] — Белград, [[12 април]] [[1937]]) бил [[Србија|српски]] и [[Југославија|југословенски]] [[право|правник]] и [[политичар]], кој ја извршувал функ...</comment>
      <origin>5651632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12766" sha1="ie3zr81vup67fvqojqby37gdxrz0erd" xml:space="preserve">[[Податотека:Milan Srškić facingright.jpg|мини|десно|Милан Сршкиќ]]

'''Милан Сршкиќ''' ({{langx|sr|Милан Сршкић}}; [[Белград]], [[3 март]] [[1880]] — Белград, [[12 април]] [[1937]]) бил [[Србија|српски]] и [[Југославија|југословенски]] [[право|правник]] и [[политичар]], кој ја извршувал функцијата [[Премиер на Југославија|претседател на Министерскиот совет]] (премиер) на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 3 јули 1932 до 27 јануари 1934 година.&lt;ref name=&quot;Arhiv&quot;&gt;{{cite web |title=Premijeri |website=Arhiv Jugoslavije |publisher=Arhiv Jugoslavije |url=https://web.archive.org/web/20201129192311/http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/licnosti/premijeri.html |language=sr |access-date=2026-10-30}}&lt;/ref&gt; Бил член на [[Народна радикална партија|Народната радикална партија]], а подоцна и еден од основачите на [[Југословенска национална партија|Југословенската национална партија]]. Се вбројувал меѓу политичарите што ја поддржувале [[Шестојануарска диктатура|шестојануарската диктатура]] на кралот [[Александар I Караѓорѓевиќ]].&lt;ref name=&quot;Stojkov&quot;&gt;{{cite book |last=Stojkov |first=Todor |title=Opozicija u vreme šestojanuarske diktature 1929–1935 |location=Beograd |publisher=Institut za savremenu istoriju |page=176 |language=sr}}&lt;/ref&gt;

== Биографија ==

=== Ран живот и образование ===

Милан Сршкиќ е роден на 3 март 1880 година во [[Белград]].&lt;ref name=&quot;Stojiljkovic&quot;&gt;{{cite encyclopedia |last=Stojiljković |first=Miroslav |title=Srškić, Milan |encyclopedia=Enciklopedija Jugoslavije |volume=8 |year=1971 |location=Zagreb |publisher=Jugoslavenski leksikografski zavod |page=118 |language=sh}}&lt;/ref&gt; Студирал [[право]] на [[Виенски универзитет|Универзитетот во Виена]], каде што стекнал докторат по правни науки.

По завршувањето на образованието работел како [[адвокат]] во [[Сараево]], кое во тоа време се наоѓало под [[Австроунгарија|австроунгарска]] управа. Се вклучил во политичкиот живот на [[Босна и Херцеговина]], особено во движењето за црковно-училишна автономија на српското православно население.

Покрај адвокатската работа, се занимавал и со публицистика. Соработувал со сараевскиот весник „Српска ријеч“ и со виенскиот весник ''Die Zeit'', во кој ги застапувал политичките интереси на Србите во Босна и Херцеговина.

Во [[1910]] година бил избран за пратеник во [[Босански собор|Босанскиот собор]], претставничкото тело основано по [[Анексија на Босна и Херцеговина|анексијата на Босна и Херцеговина]] од страна на Австроунгарија во 1908 година.&lt;ref name=&quot;Stojiljkovic&quot;/&gt;

=== Прва светска војна ===

За време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], Сршкиќ ја напуштил Австроунгарија и заминал во [[Русија]], а потоа се вклучил во политичките активности поврзани со југословенското обединување.

Учествувал во организирањето на политичките претставници и бегалците од Австроунгарија што се залагале за создавање заедничка јужнословенска држава. Бил поврзан со дејноста на [[Југословенски одбор|Југословенскиот одбор]], кој во текот на војната настојувал да обезбеди меѓународна поддршка за обединувањето на јужнословенските народи.&lt;ref name=&quot;Stojiljkovic&quot;/&gt;

=== Политичка дејност по 1918 година ===

По создавањето на [[Кралство на Србите, Хрватите и Словенците|Кралството на Србите, Хрватите и Словенците]] во декември [[1918]] година, Сршкиќ продолжил со политичката дејност во новата држава.

Бил член на Привременото народно претставништво, претседател на Покраинската влада на Босна и Херцеговина и пратеник во Уставотворното собрание.

Како претставник на Народната радикална партија, бил избиран за пратеник на парламентарните избори во [[1923]], [[1925]] и [[1927]] година. Пратенички мандат освоил и на изборите во [[1931]] година.

Во 1923 година бил именуван за министер за шуми и рудници во владата на [[Никола Пашиќ]]. Во следните години извршувал повеќе министерски функции, меѓу кои министер за внатрешни работи, министер за правда и министер задолжен за изедначување на законодавството.&lt;ref name=&quot;Stojiljkovic&quot;/&gt;

=== Шестојануарска диктатура ===

По воведувањето на [[Шестојануарска диктатура|шестојануарската диктатура]] на [[6 јануари]] [[1929]] година, Сршкиќ станал еден од политичарите што ја поддржувале политиката на кралот Александар I.

Тој бил приврзаник на монархистичкото и централистичкото уредување на Југославија. Иако претходно припаѓал на Народната радикална партија, неговата политичка дејност постепено се приближувала кон кралскиот режим.

Според историчарот Тодор Стојков, Сршкиќ уште пред официјалното воведување на диктатурата дејствувал во насока на ослабување на Народната радикална партија, а потоа активно го поддржувал новиот политички поредок.&lt;ref name=&quot;Stojkov&quot;/&gt;

Тој бил меѓу основачите на режимската Југословенска национална партија, која ја поддржувала политиката на државно и национално единство спроведувана од кралската власт.

=== Претседател на владата (1932–1934) ===

На [[3 јули]] [[1932]] година, Сршкиќ го наследил [[Воислав Маринковиќ]] на функцијата претседател на Министерскиот совет на Кралството Југославија.&lt;ref name=&quot;Arhiv&quot;/&gt;

Неговото доаѓање на чело на владата означило заострување на политиката кон опозицијата по периодот на извесно попуштање на политичката контрола за време на владата на Маринковиќ.&lt;ref name=&quot;Stojkov&quot;/&gt;

Сршкиќ предводел две последователни влади:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:85%;&quot;
! Влада
! Почеток
! Крај
|-
| Прва влада на Милан Сршкиќ
| 3 јули 1932
| 5 ноември 1932
|-
| Втора влада на Милан Сршкиќ
| 5 ноември 1932
| 27 јануари 1934
|}

Неговите влади продолжиле да го спроведуваат политичкиот систем воспоставен по шестојануарската диктатура, иако во [[1931]] година бил донесен нов устав и формално бил обновен парламентарниот живот.

Владеењето на Сршкиќ се одвивало во услови на политички тензии, ограничено дејствување на опозициските партии и последиците од [[Голема депресија|светската економска криза]]. Политиката на неговите влади се засновала на зачувување на централизираното државно уредување и поддршка на монархистичкиот режим.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Nielsen |first=Christian Axboe |title=Making Yugoslavs: Identity in King Aleksandar's Yugoslavia |year=2014 |location=Toronto |publisher=University of Toronto Press |isbn=9781442627505 |page=290 |url=https://books.google.com/books?id=ksAeBQAAQBAJ&amp;pg=PA290 |language=en}}&lt;/ref&gt;

На [[27 јануари]] [[1934]] година, неговата влада престанала со работа, а за нов премиер бил назначен [[Никола Узуновиќ]].&lt;ref name=&quot;Arhiv&quot;/&gt;

=== Последни години и смрт ===

По заминувањето од премиерската функција, Сршкиќ останал активен во политичкиот живот.

Во октомври 1934 година влегол во владата на Никола Узуновиќ како министер без ресор.

Починал на [[12 април]] [[1937]] година во Белград, на 57-годишна возраст. Погребан е во Алејата на великаните на [[Нови гробишта (Белград)|Новите гробишта]] во Белград.

== Наводи ==
&lt;references/&gt;

== Литература ==

* {{cite book |last=Dimić |first=Ljubodrag |chapter=Ministarski saveti Kraljevine Jugoslavije 1918–1941 |title=Vlade Srbije 1805–2005 |year=2005 |location=Beograd |publisher=Zavod za udžbenike i nastavna sredstva |pages=245–272 |url=https://books.google.com/books?id=cHAMAQAAMAAJ |language=sr}}
* {{cite book |last=Petranović |first=Branko |title=Istorija Jugoslavije 1918–1978 |year=1980 |location=Beograd |publisher=Nolit |url=https://books.google.com/books?id=nW5pAAAAMAAJ |language=sh}}
* {{cite book |last=Nielsen |first=Christian Axboe |title=Making Yugoslavs: Identity in King Aleksandar's Yugoslavia |year=2014 |location=Toronto |publisher=University of Toronto Press |isbn=9781442627505 |url=https://books.google.com/books?id=ksAeBQAAQBAJ |language=en}}

== Надворешни врски ==

* [https://web.archive.org/web/20201129192311/http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/licnosti/premijeri.html Претседатели на владите на Југославија — Архив на Југославија]

{{DEFAULTSORT:Сршкиќ, Милан}}
[[Категорија:Родени во 1880 година]]
[[Категорија:Починати во 1937 година]]
[[Категорија:Српски политичари]]
[[Категорија:Југословенски политичари]]
[[Категорија:Премиери на Југославија]]
[[Категорија:Правници]]
[[Категорија:Луѓе од Белград]]</text>
      <sha1>ie3zr81vup67fvqojqby37gdxrz0erd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651633</id>
      <parentid>5651632</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T16:49:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Ран живот и образование */</comment>
      <origin>5651633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12759" sha1="mhd4zbfwpv37ep5ezieexijbxwpgcau" xml:space="preserve">[[Податотека:Milan Srškić facingright.jpg|мини|десно|Милан Сршкиќ]]

'''Милан Сршкиќ''' ({{langx|sr|Милан Сршкић}}; [[Белград]], [[3 март]] [[1880]] — Белград, [[12 април]] [[1937]]) бил [[Србија|српски]] и [[Југославија|југословенски]] [[право|правник]] и [[политичар]], кој ја извршувал функцијата [[Премиер на Југославија|претседател на Министерскиот совет]] (премиер) на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 3 јули 1932 до 27 јануари 1934 година.&lt;ref name=&quot;Arhiv&quot;&gt;{{cite web |title=Premijeri |website=Arhiv Jugoslavije |publisher=Arhiv Jugoslavije |url=https://web.archive.org/web/20201129192311/http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/licnosti/premijeri.html |language=sr |access-date=2026-10-30}}&lt;/ref&gt; Бил член на [[Народна радикална партија|Народната радикална партија]], а подоцна и еден од основачите на [[Југословенска национална партија|Југословенската национална партија]]. Се вбројувал меѓу политичарите што ја поддржувале [[Шестојануарска диктатура|шестојануарската диктатура]] на кралот [[Александар I Караѓорѓевиќ]].&lt;ref name=&quot;Stojkov&quot;&gt;{{cite book |last=Stojkov |first=Todor |title=Opozicija u vreme šestojanuarske diktature 1929–1935 |location=Beograd |publisher=Institut za savremenu istoriju |page=176 |language=sr}}&lt;/ref&gt;

== Биографија ==

=== Ран живот и образование ===

Милан Сршкиќ е роден на 3 март 1880 година во [[Белград]].&lt;ref name=&quot;Stojiljkovic&quot;&gt;{{cite encyclopedia |last=Stojiljković |first=Miroslav |title=Srškić, Milan |encyclopedia=Enciklopedija Jugoslavije |volume=8 |year=1971 |location=Zagreb |publisher=Jugoslavenski leksikografski zavod |page=118 |language=sh}}&lt;/ref&gt; Студирал [[право]] на [[Виенски универзитет|Универзитетот во Виена]], каде што стекнал докторат по правни науки. По завршувањето на образованието работел како [[адвокат]] во [[Сараево]], кое во тоа време се наоѓало под [[Австроунгарија|австроунгарска]] управа. Се вклучил во политичкиот живот на [[Босна и Херцеговина]], особено во движењето за црковно-училишна автономија на српското православно население.

Покрај адвокатската работа, се занимавал и со публицистика. Соработувал со сараевскиот весник „Српска ријеч“ и со виенскиот весник ''Die Zeit'', во кој ги застапувал политичките интереси на Србите во Босна и Херцеговина. Во [[1910]] година бил избран за пратеник во [[Босански собор|Босанскиот собор]], претставничкото тело основано по [[Анексија на Босна и Херцеговина|анексијата на Босна и Херцеговина]] од страна на Австроунгарија во 1908 година.&lt;ref name=&quot;Stojiljkovic&quot; /&gt;

=== Прва светска војна ===

За време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], Сршкиќ ја напуштил Австроунгарија и заминал во [[Русија]], а потоа се вклучил во политичките активности поврзани со југословенското обединување. Учествувал во организирањето на политичките претставници и бегалците од Австроунгарија што се залагале за создавање заедничка јужнословенска држава. Бил поврзан со дејноста на [[Југословенски одбор|Југословенскиот одбор]], кој во текот на војната настојувал да обезбеди меѓународна поддршка за обединувањето на јужнословенските народи.&lt;ref name=&quot;Stojiljkovic&quot; /&gt;

=== Политичка дејност по 1918 година ===

По создавањето на [[Кралство на Србите, Хрватите и Словенците|Кралството на Србите, Хрватите и Словенците]] во декември [[1918]] година, Сршкиќ продолжил со политичката дејност во новата држава. Бил член на Привременото народно претставништво, претседател на Покраинската влада на Босна и Херцеговина и пратеник во Уставотворното собрание. Како претставник на Народната радикална партија, бил избиран за пратеник на парламентарните избори во [[1923]], [[1925]] и [[1927]] година. Пратенички мандат освоил и на изборите во [[1931]] година. Во 1923 година бил именуван за министер за шуми и рудници во владата на [[Никола Пашиќ]]. Во следните години извршувал повеќе министерски функции, меѓу кои министер за внатрешни работи, министер за правда и министер задолжен за изедначување на законодавството.&lt;ref name=&quot;Stojiljkovic&quot; /&gt;

=== Шестојануарска диктатура ===

По воведувањето на [[Шестојануарска диктатура|шестојануарската диктатура]] на [[6 јануари]] [[1929]] година, Сршкиќ станал еден од политичарите што ја поддржувале политиката на кралот Александар I. Тој бил приврзаник на монархистичкото и централистичкото уредување на Југославија. Иако претходно припаѓал на Народната радикална партија, неговата политичка дејност постепено се приближувала кон кралскиот режим. Според историчарот Тодор Стојков, Сршкиќ уште пред официјалното воведување на диктатурата дејствувал во насока на ослабување на Народната радикална партија, а потоа активно го поддржувал новиот политички поредок.&lt;ref name=&quot;Stojkov&quot; /&gt; Тој бил меѓу основачите на режимската Југословенска национална партија, која ја поддржувала политиката на државно и национално единство спроведувана од кралската власт.

=== Претседател на владата (1932–1934) ===

На [[3 јули]] [[1932]] година, Сршкиќ го наследил [[Воислав Маринковиќ]] на функцијата претседател на Министерскиот совет на Кралството Југославија.&lt;ref name=&quot;Arhiv&quot;/&gt; Неговото доаѓање на чело на владата означило заострување на политиката кон опозицијата по периодот на извесно попуштање на политичката контрола за време на владата на Маринковиќ.&lt;ref name=&quot;Stojkov&quot; /&gt;

Сршкиќ предводел две последователни влади:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:85%;&quot;
! Влада
! Почеток
! Крај
|-
| Прва влада на Милан Сршкиќ
| 3 јули 1932
| 5 ноември 1932
|-
| Втора влада на Милан Сршкиќ
| 5 ноември 1932
| 27 јануари 1934
|}

Неговите влади продолжиле да го спроведуваат политичкиот систем воспоставен по шестојануарската диктатура, иако во [[1931]] година бил донесен нов устав и формално бил обновен парламентарниот живот.

Владеењето на Сршкиќ се одвивало во услови на политички тензии, ограничено дејствување на опозициските партии и последиците од [[Голема депресија|светската економска криза]]. Политиката на неговите влади се засновала на зачувување на централизираното државно уредување и поддршка на монархистичкиот режим.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Nielsen |first=Christian Axboe |title=Making Yugoslavs: Identity in King Aleksandar's Yugoslavia |year=2014 |location=Toronto |publisher=University of Toronto Press |isbn=9781442627505 |page=290 |url=https://books.google.com/books?id=ksAeBQAAQBAJ&amp;pg=PA290 |language=en}}&lt;/ref&gt;

На [[27 јануари]] [[1934]] година, неговата влада престанала со работа, а за нов премиер бил назначен [[Никола Узуновиќ]].&lt;ref name=&quot;Arhiv&quot;/&gt;

=== Последни години и смрт ===

По заминувањето од премиерската функција, Сршкиќ останал активен во политичкиот живот. Во октомври 1934 година влегол во владата на Никола Узуновиќ како министер без ресор. Починал на [[12 април]] [[1937]] година во Белград, на 57-годишна возраст. Погребан е во Алејата на великаните на [[Нови гробишта (Белград)|Новите гробишта]] во Белград.

== Наводи ==
&lt;references/&gt;

== Литература ==

* {{cite book |last=Dimić |first=Ljubodrag |chapter=Ministarski saveti Kraljevine Jugoslavije 1918–1941 |title=Vlade Srbije 1805–2005 |year=2005 |location=Beograd |publisher=Zavod za udžbenike i nastavna sredstva |pages=245–272 |url=https://books.google.com/books?id=cHAMAQAAMAAJ |language=sr}}
* {{cite book |last=Petranović |first=Branko |title=Istorija Jugoslavije 1918–1978 |year=1980 |location=Beograd |publisher=Nolit |url=https://books.google.com/books?id=nW5pAAAAMAAJ |language=sh}}
* {{cite book |last=Nielsen |first=Christian Axboe |title=Making Yugoslavs: Identity in King Aleksandar's Yugoslavia |year=2014 |location=Toronto |publisher=University of Toronto Press |isbn=9781442627505 |url=https://books.google.com/books?id=ksAeBQAAQBAJ |language=en}}

== Надворешни врски ==

* [https://web.archive.org/web/20201129192311/http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/licnosti/premijeri.html Претседатели на владите на Југославија — Архив на Југославија]

{{DEFAULTSORT:Сршкиќ, Милан}}
[[Категорија:Родени во 1880 година]]
[[Категорија:Починати во 1937 година]]
[[Категорија:Српски политичари]]
[[Категорија:Југословенски политичари]]
[[Категорија:Премиери на Југославија]]
[[Категорија:Правници]]
[[Категорија:Луѓе од Белград]]</text>
      <sha1>mhd4zbfwpv37ep5ezieexijbxwpgcau</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651634</id>
      <parentid>5651633</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T16:50:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Надворешни врски */</comment>
      <origin>5651634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12798" sha1="swj2169spf1p13jz3cg4g7koyn3qeub" xml:space="preserve">[[Податотека:Milan Srškić facingright.jpg|мини|десно|Милан Сршкиќ]]

'''Милан Сршкиќ''' ({{langx|sr|Милан Сршкић}}; [[Белград]], [[3 март]] [[1880]] — Белград, [[12 април]] [[1937]]) бил [[Србија|српски]] и [[Југославија|југословенски]] [[право|правник]] и [[политичар]], кој ја извршувал функцијата [[Премиер на Југославија|претседател на Министерскиот совет]] (премиер) на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 3 јули 1932 до 27 јануари 1934 година.&lt;ref name=&quot;Arhiv&quot;&gt;{{cite web |title=Premijeri |website=Arhiv Jugoslavije |publisher=Arhiv Jugoslavije |url=https://web.archive.org/web/20201129192311/http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/licnosti/premijeri.html |language=sr |access-date=2026-10-30}}&lt;/ref&gt; Бил член на [[Народна радикална партија|Народната радикална партија]], а подоцна и еден од основачите на [[Југословенска национална партија|Југословенската национална партија]]. Се вбројувал меѓу политичарите што ја поддржувале [[Шестојануарска диктатура|шестојануарската диктатура]] на кралот [[Александар I Караѓорѓевиќ]].&lt;ref name=&quot;Stojkov&quot;&gt;{{cite book |last=Stojkov |first=Todor |title=Opozicija u vreme šestojanuarske diktature 1929–1935 |location=Beograd |publisher=Institut za savremenu istoriju |page=176 |language=sr}}&lt;/ref&gt;

== Биографија ==

=== Ран живот и образование ===

Милан Сршкиќ е роден на 3 март 1880 година во [[Белград]].&lt;ref name=&quot;Stojiljkovic&quot;&gt;{{cite encyclopedia |last=Stojiljković |first=Miroslav |title=Srškić, Milan |encyclopedia=Enciklopedija Jugoslavije |volume=8 |year=1971 |location=Zagreb |publisher=Jugoslavenski leksikografski zavod |page=118 |language=sh}}&lt;/ref&gt; Студирал [[право]] на [[Виенски универзитет|Универзитетот во Виена]], каде што стекнал докторат по правни науки. По завршувањето на образованието работел како [[адвокат]] во [[Сараево]], кое во тоа време се наоѓало под [[Австроунгарија|австроунгарска]] управа. Се вклучил во политичкиот живот на [[Босна и Херцеговина]], особено во движењето за црковно-училишна автономија на српското православно население.

Покрај адвокатската работа, се занимавал и со публицистика. Соработувал со сараевскиот весник „Српска ријеч“ и со виенскиот весник ''Die Zeit'', во кој ги застапувал политичките интереси на Србите во Босна и Херцеговина. Во [[1910]] година бил избран за пратеник во [[Босански собор|Босанскиот собор]], претставничкото тело основано по [[Анексија на Босна и Херцеговина|анексијата на Босна и Херцеговина]] од страна на Австроунгарија во 1908 година.&lt;ref name=&quot;Stojiljkovic&quot; /&gt;

=== Прва светска војна ===

За време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], Сршкиќ ја напуштил Австроунгарија и заминал во [[Русија]], а потоа се вклучил во политичките активности поврзани со југословенското обединување. Учествувал во организирањето на политичките претставници и бегалците од Австроунгарија што се залагале за создавање заедничка јужнословенска држава. Бил поврзан со дејноста на [[Југословенски одбор|Југословенскиот одбор]], кој во текот на војната настојувал да обезбеди меѓународна поддршка за обединувањето на јужнословенските народи.&lt;ref name=&quot;Stojiljkovic&quot; /&gt;

=== Политичка дејност по 1918 година ===

По создавањето на [[Кралство на Србите, Хрватите и Словенците|Кралството на Србите, Хрватите и Словенците]] во декември [[1918]] година, Сршкиќ продолжил со политичката дејност во новата држава. Бил член на Привременото народно претставништво, претседател на Покраинската влада на Босна и Херцеговина и пратеник во Уставотворното собрание. Како претставник на Народната радикална партија, бил избиран за пратеник на парламентарните избори во [[1923]], [[1925]] и [[1927]] година. Пратенички мандат освоил и на изборите во [[1931]] година. Во 1923 година бил именуван за министер за шуми и рудници во владата на [[Никола Пашиќ]]. Во следните години извршувал повеќе министерски функции, меѓу кои министер за внатрешни работи, министер за правда и министер задолжен за изедначување на законодавството.&lt;ref name=&quot;Stojiljkovic&quot; /&gt;

=== Шестојануарска диктатура ===

По воведувањето на [[Шестојануарска диктатура|шестојануарската диктатура]] на [[6 јануари]] [[1929]] година, Сршкиќ станал еден од политичарите што ја поддржувале политиката на кралот Александар I. Тој бил приврзаник на монархистичкото и централистичкото уредување на Југославија. Иако претходно припаѓал на Народната радикална партија, неговата политичка дејност постепено се приближувала кон кралскиот режим. Според историчарот Тодор Стојков, Сршкиќ уште пред официјалното воведување на диктатурата дејствувал во насока на ослабување на Народната радикална партија, а потоа активно го поддржувал новиот политички поредок.&lt;ref name=&quot;Stojkov&quot; /&gt; Тој бил меѓу основачите на режимската Југословенска национална партија, која ја поддржувала политиката на државно и национално единство спроведувана од кралската власт.

=== Претседател на владата (1932–1934) ===

На [[3 јули]] [[1932]] година, Сршкиќ го наследил [[Воислав Маринковиќ]] на функцијата претседател на Министерскиот совет на Кралството Југославија.&lt;ref name=&quot;Arhiv&quot;/&gt; Неговото доаѓање на чело на владата означило заострување на политиката кон опозицијата по периодот на извесно попуштање на политичката контрола за време на владата на Маринковиќ.&lt;ref name=&quot;Stojkov&quot; /&gt;

Сршкиќ предводел две последователни влади:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:85%;&quot;
! Влада
! Почеток
! Крај
|-
| Прва влада на Милан Сршкиќ
| 3 јули 1932
| 5 ноември 1932
|-
| Втора влада на Милан Сршкиќ
| 5 ноември 1932
| 27 јануари 1934
|}

Неговите влади продолжиле да го спроведуваат политичкиот систем воспоставен по шестојануарската диктатура, иако во [[1931]] година бил донесен нов устав и формално бил обновен парламентарниот живот.

Владеењето на Сршкиќ се одвивало во услови на политички тензии, ограничено дејствување на опозициските партии и последиците од [[Голема депресија|светската економска криза]]. Политиката на неговите влади се засновала на зачувување на централизираното државно уредување и поддршка на монархистичкиот режим.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Nielsen |first=Christian Axboe |title=Making Yugoslavs: Identity in King Aleksandar's Yugoslavia |year=2014 |location=Toronto |publisher=University of Toronto Press |isbn=9781442627505 |page=290 |url=https://books.google.com/books?id=ksAeBQAAQBAJ&amp;pg=PA290 |language=en}}&lt;/ref&gt;

На [[27 јануари]] [[1934]] година, неговата влада престанала со работа, а за нов премиер бил назначен [[Никола Узуновиќ]].&lt;ref name=&quot;Arhiv&quot;/&gt;

=== Последни години и смрт ===

По заминувањето од премиерската функција, Сршкиќ останал активен во политичкиот живот. Во октомври 1934 година влегол во владата на Никола Узуновиќ како министер без ресор. Починал на [[12 април]] [[1937]] година во Белград, на 57-годишна возраст. Погребан е во Алејата на великаните на [[Нови гробишта (Белград)|Новите гробишта]] во Белград.

== Наводи ==
&lt;references/&gt;

== Литература ==

* {{cite book |last=Dimić |first=Ljubodrag |chapter=Ministarski saveti Kraljevine Jugoslavije 1918–1941 |title=Vlade Srbije 1805–2005 |year=2005 |location=Beograd |publisher=Zavod za udžbenike i nastavna sredstva |pages=245–272 |url=https://books.google.com/books?id=cHAMAQAAMAAJ |language=sr}}
* {{cite book |last=Petranović |first=Branko |title=Istorija Jugoslavije 1918–1978 |year=1980 |location=Beograd |publisher=Nolit |url=https://books.google.com/books?id=nW5pAAAAMAAJ |language=sh}}
* {{cite book |last=Nielsen |first=Christian Axboe |title=Making Yugoslavs: Identity in King Aleksandar's Yugoslavia |year=2014 |location=Toronto |publisher=University of Toronto Press |isbn=9781442627505 |url=https://books.google.com/books?id=ksAeBQAAQBAJ |language=en}}

== Надворешни врски ==

* [https://web.archive.org/web/20201129192311/http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/licnosti/premijeri.html Претседатели на владите на Југославија — Архив на Југославија]

{{Премиери на Србија}}
{{DEFAULTSORT:Сршкиќ, Милан}}
[[Категорија:Родени во 1880 година]]
[[Категорија:Починати во 1937 година]]
[[Категорија:Српски политичари]]
[[Категорија:Југословенски политичари]]
[[Категорија:Премиери на Југославија]]
[[Категорија:Правници]]
[[Категорија:Луѓе од Белград]]</text>
      <sha1>swj2169spf1p13jz3cg4g7koyn3qeub</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651635</id>
      <parentid>5651634</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T16:50:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Надворешни врски */</comment>
      <origin>5651635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12808" sha1="s80gnceexdtb0xnupwi9anbwi4x281n" xml:space="preserve">[[Податотека:Milan Srškić facingright.jpg|мини|десно|Милан Сршкиќ]]

'''Милан Сршкиќ''' ({{langx|sr|Милан Сршкић}}; [[Белград]], [[3 март]] [[1880]] — Белград, [[12 април]] [[1937]]) бил [[Србија|српски]] и [[Југославија|југословенски]] [[право|правник]] и [[политичар]], кој ја извршувал функцијата [[Премиер на Југославија|претседател на Министерскиот совет]] (премиер) на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 3 јули 1932 до 27 јануари 1934 година.&lt;ref name=&quot;Arhiv&quot;&gt;{{cite web |title=Premijeri |website=Arhiv Jugoslavije |publisher=Arhiv Jugoslavije |url=https://web.archive.org/web/20201129192311/http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/licnosti/premijeri.html |language=sr |access-date=2026-10-30}}&lt;/ref&gt; Бил член на [[Народна радикална партија|Народната радикална партија]], а подоцна и еден од основачите на [[Југословенска национална партија|Југословенската национална партија]]. Се вбројувал меѓу политичарите што ја поддржувале [[Шестојануарска диктатура|шестојануарската диктатура]] на кралот [[Александар I Караѓорѓевиќ]].&lt;ref name=&quot;Stojkov&quot;&gt;{{cite book |last=Stojkov |first=Todor |title=Opozicija u vreme šestojanuarske diktature 1929–1935 |location=Beograd |publisher=Institut za savremenu istoriju |page=176 |language=sr}}&lt;/ref&gt;

== Биографија ==

=== Ран живот и образование ===

Милан Сршкиќ е роден на 3 март 1880 година во [[Белград]].&lt;ref name=&quot;Stojiljkovic&quot;&gt;{{cite encyclopedia |last=Stojiljković |first=Miroslav |title=Srškić, Milan |encyclopedia=Enciklopedija Jugoslavije |volume=8 |year=1971 |location=Zagreb |publisher=Jugoslavenski leksikografski zavod |page=118 |language=sh}}&lt;/ref&gt; Студирал [[право]] на [[Виенски универзитет|Универзитетот во Виена]], каде што стекнал докторат по правни науки. По завршувањето на образованието работел како [[адвокат]] во [[Сараево]], кое во тоа време се наоѓало под [[Австроунгарија|австроунгарска]] управа. Се вклучил во политичкиот живот на [[Босна и Херцеговина]], особено во движењето за црковно-училишна автономија на српското православно население.

Покрај адвокатската работа, се занимавал и со публицистика. Соработувал со сараевскиот весник „Српска ријеч“ и со виенскиот весник ''Die Zeit'', во кој ги застапувал политичките интереси на Србите во Босна и Херцеговина. Во [[1910]] година бил избран за пратеник во [[Босански собор|Босанскиот собор]], претставничкото тело основано по [[Анексија на Босна и Херцеговина|анексијата на Босна и Херцеговина]] од страна на Австроунгарија во 1908 година.&lt;ref name=&quot;Stojiljkovic&quot; /&gt;

=== Прва светска војна ===

За време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], Сршкиќ ја напуштил Австроунгарија и заминал во [[Русија]], а потоа се вклучил во политичките активности поврзани со југословенското обединување. Учествувал во организирањето на политичките претставници и бегалците од Австроунгарија што се залагале за создавање заедничка јужнословенска држава. Бил поврзан со дејноста на [[Југословенски одбор|Југословенскиот одбор]], кој во текот на војната настојувал да обезбеди меѓународна поддршка за обединувањето на јужнословенските народи.&lt;ref name=&quot;Stojiljkovic&quot; /&gt;

=== Политичка дејност по 1918 година ===

По создавањето на [[Кралство на Србите, Хрватите и Словенците|Кралството на Србите, Хрватите и Словенците]] во декември [[1918]] година, Сршкиќ продолжил со политичката дејност во новата држава. Бил член на Привременото народно претставништво, претседател на Покраинската влада на Босна и Херцеговина и пратеник во Уставотворното собрание. Како претставник на Народната радикална партија, бил избиран за пратеник на парламентарните избори во [[1923]], [[1925]] и [[1927]] година. Пратенички мандат освоил и на изборите во [[1931]] година. Во 1923 година бил именуван за министер за шуми и рудници во владата на [[Никола Пашиќ]]. Во следните години извршувал повеќе министерски функции, меѓу кои министер за внатрешни работи, министер за правда и министер задолжен за изедначување на законодавството.&lt;ref name=&quot;Stojiljkovic&quot; /&gt;

=== Шестојануарска диктатура ===

По воведувањето на [[Шестојануарска диктатура|шестојануарската диктатура]] на [[6 јануари]] [[1929]] година, Сршкиќ станал еден од политичарите што ја поддржувале политиката на кралот Александар I. Тој бил приврзаник на монархистичкото и централистичкото уредување на Југославија. Иако претходно припаѓал на Народната радикална партија, неговата политичка дејност постепено се приближувала кон кралскиот режим. Според историчарот Тодор Стојков, Сршкиќ уште пред официјалното воведување на диктатурата дејствувал во насока на ослабување на Народната радикална партија, а потоа активно го поддржувал новиот политички поредок.&lt;ref name=&quot;Stojkov&quot; /&gt; Тој бил меѓу основачите на режимската Југословенска национална партија, која ја поддржувала политиката на државно и национално единство спроведувана од кралската власт.

=== Претседател на владата (1932–1934) ===

На [[3 јули]] [[1932]] година, Сршкиќ го наследил [[Воислав Маринковиќ]] на функцијата претседател на Министерскиот совет на Кралството Југославија.&lt;ref name=&quot;Arhiv&quot;/&gt; Неговото доаѓање на чело на владата означило заострување на политиката кон опозицијата по периодот на извесно попуштање на политичката контрола за време на владата на Маринковиќ.&lt;ref name=&quot;Stojkov&quot; /&gt;

Сршкиќ предводел две последователни влади:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:85%;&quot;
! Влада
! Почеток
! Крај
|-
| Прва влада на Милан Сршкиќ
| 3 јули 1932
| 5 ноември 1932
|-
| Втора влада на Милан Сршкиќ
| 5 ноември 1932
| 27 јануари 1934
|}

Неговите влади продолжиле да го спроведуваат политичкиот систем воспоставен по шестојануарската диктатура, иако во [[1931]] година бил донесен нов устав и формално бил обновен парламентарниот живот.

Владеењето на Сршкиќ се одвивало во услови на политички тензии, ограничено дејствување на опозициските партии и последиците од [[Голема депресија|светската економска криза]]. Политиката на неговите влади се засновала на зачувување на централизираното државно уредување и поддршка на монархистичкиот режим.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Nielsen |first=Christian Axboe |title=Making Yugoslavs: Identity in King Aleksandar's Yugoslavia |year=2014 |location=Toronto |publisher=University of Toronto Press |isbn=9781442627505 |page=290 |url=https://books.google.com/books?id=ksAeBQAAQBAJ&amp;pg=PA290 |language=en}}&lt;/ref&gt;

На [[27 јануари]] [[1934]] година, неговата влада престанала со работа, а за нов премиер бил назначен [[Никола Узуновиќ]].&lt;ref name=&quot;Arhiv&quot;/&gt;

=== Последни години и смрт ===

По заминувањето од премиерската функција, Сршкиќ останал активен во политичкиот живот. Во октомври 1934 година влегол во владата на Никола Узуновиќ како министер без ресор. Починал на [[12 април]] [[1937]] година во Белград, на 57-годишна возраст. Погребан е во Алејата на великаните на [[Нови гробишта (Белград)|Новите гробишта]] во Белград.

== Наводи ==
&lt;references/&gt;

== Литература ==

* {{cite book |last=Dimić |first=Ljubodrag |chapter=Ministarski saveti Kraljevine Jugoslavije 1918–1941 |title=Vlade Srbije 1805–2005 |year=2005 |location=Beograd |publisher=Zavod za udžbenike i nastavna sredstva |pages=245–272 |url=https://books.google.com/books?id=cHAMAQAAMAAJ |language=sr}}
* {{cite book |last=Petranović |first=Branko |title=Istorija Jugoslavije 1918–1978 |year=1980 |location=Beograd |publisher=Nolit |url=https://books.google.com/books?id=nW5pAAAAMAAJ |language=sh}}
* {{cite book |last=Nielsen |first=Christian Axboe |title=Making Yugoslavs: Identity in King Aleksandar's Yugoslavia |year=2014 |location=Toronto |publisher=University of Toronto Press |isbn=9781442627505 |url=https://books.google.com/books?id=ksAeBQAAQBAJ |language=en}}

== Надворешни врски ==

* [https://web.archive.org/web/20201129192311/http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/licnosti/premijeri.html Претседатели на владите на Југославија — Архив на Југославија]

{{Премиери на Југославија}}
{{DEFAULTSORT:Сршкиќ, Милан}}
[[Категорија:Родени во 1880 година]]
[[Категорија:Починати во 1937 година]]
[[Категорија:Српски политичари]]
[[Категорија:Југословенски политичари]]
[[Категорија:Премиери на Југославија]]
[[Категорија:Правници]]
[[Категорија:Луѓе од Белград]]</text>
      <sha1>s80gnceexdtb0xnupwi9anbwi4x281n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Црква „Св. Тома“ - Граиште</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1406939</id>
    <revision>
      <id>5651659</id>
      <timestamp>2026-10-30T17:54:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}}</comment>
      <origin>5651659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux" xml:space="preserve">{{СЗР}}
{{ВПМ}}
{{ВПМПЦ}}</text>
      <sha1>pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Граиштански манастир</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1406940</id>
    <revision>
      <id>5651662</id>
      <timestamp>2026-10-30T17:59:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <comment>нк</comment>
      <origin>5651662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="193" sha1="iovv8jm1xlydhglansnwyapllvqd3wv" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{Ризница-врска|Graište Monastery}}

[[Категорија:Граиште|Манастир]]
[[Категорија:Манастири во Македонија]]</text>
      <sha1>iovv8jm1xlydhglansnwyapllvqd3wv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Граиштански манастир</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1406941</id>
    <revision>
      <id>5651667</id>
      <timestamp>2026-10-30T18:10:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}}</comment>
      <origin>5651667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux" xml:space="preserve">{{СЗР}}
{{ВПМ}}
{{ВПМПЦ}}</text>
      <sha1>pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Антон Попстоилов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406942</id>
    <revision>
      <id>5651671</id>
      <timestamp>2026-10-30T18:53:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: # Антон Попстоилов  **Антон Попстоилов Ников** (Лешко, Горна Џумаја, 15 февруари 1869 — Софија, 9 август 1928) — бугарски фолклорист, етнограф, историчар, филолог и просветен деец, познат по своите истражувања на народното творештво, јазичните говори, култу...</comment>
      <origin>5651671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10374" sha1="6osifuzsxfnea6yq3jitjzf3e5ce23x" xml:space="preserve"># Антон Попстоилов

**Антон Попстоилов Ников** (Лешко, Горна Џумаја, 15 февруари 1869 — Софија, 9 август 1928) — бугарски фолклорист, етнограф, историчар, филолог и просветен деец, познат по своите истражувања на народното творештво, јазичните говори, културната историја и просветното дело во Македонија. Бил член на Бугарската академија на науките од 1906 година и директор на Народниот етнографски музеј во Софија од 1918 до 1921 година.

## Биографија

Антон Попстоилов е роден на 15 февруари 1869 година во селото Лешко, во Горнаџумајско, тогаш во Османлиското Царство, а денес во Бугарија. Потекнувал од многудетното семејство на свештеникот Стоил. Неговиот помлад брат, Христо Попстоилов, исто така се занимавал со фолклористички истражувања.

Основното образование го завршил во Дупница, а во 1890 година ги завршил педагошките курсеви при Солунската машка гимназија. Потоа три години работел како учител во Прилеп. Во 1897 година дипломирал словенска филологија на Вишото училиште во Софија, денешниот Софиски универзитет.

Во учебната 1897/1898 година бил учител во Солунската машка гимназија, а во 1898/1899 година директор на Битолската класична гимназија. Од 1899 до 1901 година раководел со Солунската женска гимназија, додека од 1901 до 1903 година повторно предавал во Солунската машка гимназија.

По Солунските атентати во 1903 година бил уапсен од османлиските власти и поминал 84 дена во затвор. По ослободувањето ја продолжил својата просветна дејност. Во 1903–1904 година бил директор на Одринската машка гимназија, а од 1904 до 1907 година раководел со Серското педагошко училиште.

Меѓу 1907 и 1909 година повторно бил директор на Солунската машка и трговска гимназија, а во 1909–1910 година повторно ја извршувал директорската должност во Одрин.

Од 1910 до 1913 година работел во Цариград како главен училиштен инспектор на Бугарската егзархија. Во 1913 година ја извршувал и должноста главен секретар на Егзархијата.

По преселувањето во Софија се посветил на музејската и научната работа. Од 1913 година бил кустос во Народниот етнографски музеј, а во периодот 1918–1921 година бил негов директор. Потоа продолжил да работи во музејот до својата смрт во 1928 година.

## Научна дејност

Научната дејност на Попстоилов опфаќала фолклористика, етнографија, дијалектологија, културна историја и библиографија. Автор е на околу 258 научни и публицистички трудови, меѓу кои монографии, студии, статии и библиографски прегледи.

Особено внимание посветувал на собирањето и проучувањето на народните песни, пословици, гатанки, обичаи, верувања и преданија. Истражувал повеќе области во Македонија, меѓу кои Прилепско, Битолско, Малешевско, Пијанечко, Мариово, Леринско, Солунско и Серско.

Значајно место во неговата работа заземаат истражувањата на говорите во солунските села Зарово, Висока и Сухо. Ги проучувал нивните архаични јазични особености, особено зачувувањето на старите носовки, развојот на самогласките и другите фонетски појави. Неговите истражувања содржат и обемен етнографски материјал за секојдневниот живот, обичаите и усното творештво на населението.

Попстоилов се занимавал и со историјата на просветата и книжевноста во Македонија. Собирал документи за училиштата, учителите, книжевниците и културните дејци од XIX и почетокот на XX век.

Еден од неговите најзначајни научни придонеси е двотомното дело „Показалец на печатаните през XIX век български народни песни“, објавено во 1916 и 1918 година. Со него направил систематски библиографски преглед на претходно објавените народни песни, поставувајќи основа за понатамошни библиографски истражувања во бугарската фолклористика.

Значајно е и неговото дело „Български книжовници от Македония“, во кое обработил голем број книжевници, учители и просветни дејци поврзани со Македонија.

## Позначајни дела

- „Описание на Царево село (Пианечка нахия)“ (1890).
- „Бележки из Малешевската област и съседните ѝ планини“ (1891–1892).
- „Материал за Български речник от гр. Прилеп“ (1894).
- „Сънища и тълкуването им у народа“ (1896–1897).
- „Магии за любов и вреда“ (1898).
- „По възраждането на българите в град Сяр“ (1910).
- „Изговор на ѣ в заровско-висошкия говор (Лъгадинско)“ (1914).
- „Показалец на печатаните през XIX век български народни песни“, том I (1916) и том II (1918).
- „Документи и бележки от миналото на българите в Македония“ (1918).
- „Български книжовници от Македония“, два тома (1922 и 1928).
- „Принос към македонските говори“ (1928).
- „Село Зарово, Солунско. Историко-фолклорно и езиковедско изследване“ (1979, посмртно издание).

## Значење

Антон Попстоилов се вбројува меѓу истакнатите истражувачи на фолклорното и етнографското наследство од крајот на XIX и почетокот на XX век. Неговите записи претставуваат значаен извор за проучувањето на народната култура, дијалектите и историјата на просветата во Македонија.

Особено важни се неговите теренски истражувања, со кои биле документирани јазични и фолклорни особености што подоцна претрпеле значителни промени или исчезнале. Покрај тоа, неговите библиографски и историски трудови придонеле за систематското проучување на книжевното и културното наследство од Македонија.

## Литература и извори

1. Динчев, Костадин (1979). „Антон Попстоилов и неговото изследване на село Зарово“. Во: Попстоилов, Антон. *Село Зарово, Солунско. Историко-фолклорно и езиковедско изследване*. Софија: Издателство на Българската академия на науките.
2. Вакарелски, Христо (1979). „Моето познанство с Антон Попстоилов“. Во: *Село Зарово, Солунско*. Софија: БАН, стр. 5–6.
3. Костов, Стојан Л. (1924). „А. П. Стоилов“. *Известия на Народния етнографски музей*, кн. IV.
4. *Енциклопедия България*. Том 5. Софија: Издателство на Българската академия на науките, 1986, стр. 374.
5. Попстоилов, Антон (1916–1918). *Показалец на печатаните през XIX век български народни песни*. Том I–II. Софија.</text>
      <sha1>6osifuzsxfnea6yq3jitjzf3e5ce23x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651672</id>
      <parentid>5651671</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T18:54:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9253" sha1="mu05bvsg50qoeh6s2kb7x179ieauj7g" xml:space="preserve">'''Антон Попстоилов Ников''' (Лешко, Горна Џумаја, 15 февруари 1869 — Софија, 9 август 1928) — бугарски фолклорист, етнограф, историчар, филолог и просветен деец, познат по своите истражувања на народното творештво, јазичните говори, културната историја и просветното дело во Македонија. Бил член на Бугарската академија на науките од 1906 година и директор на Народниот етнографски музеј во Софија од 1918 до 1921 година.

== Биографија ==
Антон Попстоилов е роден на 15 февруари 1869 година во селото Лешко, во Горнаџумајско, тогаш во Османлиското Царство, а денес во Бугарија. Потекнувал од многудетното семејство на свештеникот Стоил. Неговиот помлад брат, Христо Попстоилов, исто така се занимавал со фолклористички истражувања.

Основното образование го завршил во Дупница, а во 1890 година ги завршил педагошките курсеви при Солунската машка гимназија. Потоа три години работел како учител во Прилеп. Во 1897 година дипломирал словенска филологија на Вишото училиште во Софија, денешниот Софиски универзитет.

Во учебната 1897/1898 година бил учител во Солунската машка гимназија, а во 1898/1899 година директор на Битолската класична гимназија. Од 1899 до 1901 година раководел со Солунската женска гимназија, додека од 1901 до 1903 година повторно предавал во Солунската машка гимназија.

По Солунските атентати во 1903 година бил уапсен од османлиските власти и поминал 84 дена во затвор. По ослободувањето ја продолжил својата просветна дејност. Во 1903–1904 година бил директор на Одринската машка гимназија, а од 1904 до 1907 година раководел со Серското педагошко училиште.

Меѓу 1907 и 1909 година повторно бил директор на Солунската машка и трговска гимназија, а во 1909–1910 година повторно ја извршувал директорската должност во Одрин.

Од 1910 до 1913 година работел во Цариград како главен училиштен инспектор на Бугарската егзархија. Во 1913 година ја извршувал и должноста главен секретар на Егзархијата.

По преселувањето во Софија се посветил на музејската и научната работа. Од 1913 година бил кустос во Народниот етнографски музеј, а во периодот 1918–1921 година бил негов директор. Потоа продолжил да работи во музејот до својата смрт во 1928 година.

== Научна дејност ==
Научната дејност на Попстоилов опфаќала фолклористика, етнографија, дијалектологија, културна историја и библиографија. Автор е на околу 258 научни и публицистички трудови, меѓу кои монографии, студии, статии и библиографски прегледи.

Особено внимание посветувал на собирањето и проучувањето на народните песни, пословици, гатанки, обичаи, верувања и преданија. Истражувал повеќе области во Македонија, меѓу кои Прилепско, Битолско, Малешевско, Пијанечко, Мариово, Леринско, Солунско и Серско.

Значајно место во неговата работа заземаат истражувањата на говорите во солунските села Зарово, Висока и Сухо. Ги проучувал нивните архаични јазични особености, особено зачувувањето на старите носовки, развојот на самогласките и другите фонетски појави. Неговите истражувања содржат и обемен етнографски материјал за секојдневниот живот, обичаите и усното творештво на населението.

Попстоилов се занимавал и со историјата на просветата и книжевноста во Македонија. Собирал документи за училиштата, учителите, книжевниците и културните дејци од XIX и почетокот на XX век.

Еден од неговите најзначајни научни придонеси е двотомното дело „Показалец на печатаните през XIX век български народни песни“, објавено во 1916 и 1918 година. Со него направил систематски библиографски преглед на претходно објавените народни песни, поставувајќи основа за понатамошни библиографски истражувања во бугарската фолклористика.

Значајно е и неговото дело „Български книжовници от Македония“, во кое обработил голем број книжевници, учители и просветни дејци поврзани со Македонија.

=== Позначајни дела ===
- „Описание на Царево село (Пианечка нахия)“ (1890).
- „Бележки из Малешевската област и съседните ѝ планини“ (1891–1892).
- „Материал за Български речник от гр. Прилеп“ (1894).
- „Сънища и тълкуването им у народа“ (1896–1897).
- „Магии за любов и вреда“ (1898).
- „По възраждането на българите в град Сяр“ (1910).
- „Изговор на ѣ в заровско-висошкия говор (Лъгадинско)“ (1914).
- „Показалец на печатаните през XIX век български народни песни“, том I (1916) и том II (1918).
- „Документи и бележки от миналото на българите в Македония“ (1918).
- „Български книжовници от Македония“, два тома (1922 и 1928).
- „Принос към македонските говори“ (1928).
- „Село Зарово, Солунско. Историко-фолклорно и езиковедско изследване“ (1979, посмртно издание).

== Литература и извори ==
1. Динчев, Костадин (1979). „Антон Попстоилов и неговото изследване на село Зарово“. Во: Попстоилов, Антон. *Село Зарово, Солунско. Историко-фолклорно и езиковедско изследване*. Софија: Издателство на Българската академия на науките.
2. Вакарелски, Христо (1979). „Моето познанство с Антон Попстоилов“. Во: *Село Зарово, Солунско*. Софија: БАН, стр. 5–6.
3. Костов, Стојан Л. (1924). „А. П. Стоилов“. *Известия на Народния етнографски музей*, кн. IV.
4. *Енциклопедия България*. Том 5. Софија: Издателство на Българската академия на науките, 1986, стр. 374.
5. Попстоилов, Антон (1916–1918). *Показалец на печатаните през XIX век български народни песни*. Том I–II. Софија.</text>
      <sha1>mu05bvsg50qoeh6s2kb7x179ieauj7g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651675</id>
      <parentid>5651672</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T19:02:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9401" sha1="m3t7izupvq1447e7bg40lvb1khhftkn" xml:space="preserve">'''Антон Попстоилов Ников''' (Лешко, Горна Џумаја, 15 февруари 1869 — Софија, 9 август 1928) — бугарски фолклорист, етнограф, историчар, филолог и просветен деец, познат по своите истражувања на народното творештво, јазичните говори, културната историја и просветното дело во Македонија. Бил член на [[Бугарска академија на науките|Бугарската академија на науките]] од 1906 година и директор на Народниот етнографски музеј во Софија од 1918 до 1921 година.

== Биографија ==
Антон Попстоилов е роден на 15 февруари 1869 година во селото [[Лешко]], во Горнаџумајско, тогаш во Османлиското Царство, а денес во Бугарија. Потекнувал од многудетното семејство на свештеникот Стоил. Неговиот помлад брат, Христо Попстоилов, исто така се занимавал со фолклористички истражувања.

Основното образование го завршил во Дупница, а во 1890 година ги завршил педагошките курсеви при [[Солунската машка гимназија]]. Потоа три години работел како учител во [[Прилепско класно училиште|прилепското училиште]]. Во 1897 година дипломирал словенска филологија на Вишото училиште во Софија, денешниот Софиски универзитет. Во учебната 1897/1898 година бил учител во Солунската машка гимназија, а во 1898/1899 година директор на Битолската класична гимназија. Од 1899 до 1901 година раководел со Солунската женска гимназија, додека од 1901 до 1903 година повторно предавал во Солунската машка гимназија. По Солунските атентати во 1903 година бил уапсен од османлиските власти и поминал 84 дена во затвор. По ослободувањето ја продолжил својата просветна дејност. Во 1903–1904 година бил директор на Одринската машка гимназија, а од 1904 до 1907 година раководел со Серското педагошко училиште. Меѓу 1907 и 1909 година повторно бил директор на Солунската машка и трговска гимназија, а во 1909–1910 година повторно ја извршувал директорската должност во Одрин. Од 1910 до 1913 година работел во Цариград како главен училиштен инспектор на Бугарската егзархија. Во 1913 година ја извршувал и должноста главен секретар на Егзархијата.

По преселувањето во Софија се посветил на музејската и научната работа. Од 1913 година бил кустос во Народниот етнографски музеј, а во периодот 1918–1921 година бил негов директор. Потоа продолжил да работи во музејот до својата смрт во 1928 година.

== Научна дејност ==
Научната дејност на Попстоилов опфаќала фолклористика, етнографија, дијалектологија, културна историја и библиографија. Автор е на околу 258 научни и публицистички трудови, меѓу кои монографии, студии, статии и библиографски прегледи.

Особено внимание посветувал на собирањето и проучувањето на народните песни, пословици, гатанки, обичаи, верувања и преданија. Истражувал повеќе области во Македонија, меѓу кои Прилепско, Битолско, Малешевско, Пијанечко, Мариово, Леринско, Солунско и Серско.

Значајно место во неговата работа заземаат истражувањата на говорите во солунските села Зарово, Висока и Сухо. Ги проучувал нивните архаични јазични особености, особено зачувувањето на старите носовки, развојот на самогласките и другите фонетски појави. Неговите истражувања содржат и обемен етнографски материјал за секојдневниот живот, обичаите и усното творештво на населението.

Попстоилов се занимавал и со историјата на просветата и книжевноста во Македонија. Собирал документи за училиштата, учителите, книжевниците и културните дејци од XIX и почетокот на XX век.

Еден од неговите најзначајни научни придонеси е двотомното дело „''Показалец на печатаните през XIX век български народни песни''“, објавено во 1916 и 1918 година. Со него направил систематски библиографски преглед на претходно објавените народни песни, поставувајќи основа за понатамошни библиографски истражувања во бугарската фолклористика.

Значајно е и неговото дело „''Български книжовници от Македония''“, во кое обработил голем број книжевници, учители и просветни дејци поврзани со Македонија.

=== Позначајни дела ===

* „Описание на Царево село (Пианечка нахия)“ (1890).
* „Бележки из Малешевската област и съседните ѝ планини“ (1891–1892).
* „Материал за Български речник от гр. Прилеп“ (1894).
* „Сънища и тълкуването им у народа“ (1896–1897).
* „Магии за любов и вреда“ (1898).
* „По възраждането на българите в град Сяр“ (1910).
* „Изговор на ѣ в заровско-висошкия говор (Лъгадинско)“ (1914).
* „Показалец на печатаните през XIX век български народни песни“, том I (1916) и том II (1918).
* „Документи и бележки от миналото на българите в Македония“ (1918).
* „Български книжовници от Македония“, два тома (1922 и 1928).
* „Принос към македонските говори“ (1928).
* „Село Зарово, Солунско. Историко-фолклорно и езиковедско изследване“ (1979, посмртно издание).

== Литература и извори ==

* Динчев, Костадин (1979). „Антон Попстоилов и неговото изследване на село Зарово“. Во: Попстоилов, Антон. *Село Зарово, Солунско. Историко-фолклорно и езиковедско изследване*. Софија: Издателство на Българската академия на науките.
* Вакарелски, Христо (1979). „Моето познанство с Антон Попстоилов“. Во: *Село Зарово, Солунско*. Софија: БАН, стр. 5–6.
* Костов, Стојан Л. (1924). „А. П. Стоилов“. *Известия на Народния етнографски музей*, кн. IV.
* Енциклопедия България*. Том 5. Софија: Издателство на Българската академия на науките, 1986, стр. 374.
* Попстоилов, Антон (1916–1918). *Показалец на печатаните през XIX век български народни песни*. Том I–II. Софија.</text>
      <sha1>m3t7izupvq1447e7bg40lvb1khhftkn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651676</id>
      <parentid>5651675</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T19:05:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Литература и извори */</comment>
      <origin>5651676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9580" sha1="9mb2fhal6zpqiuo197vhzua5f3ltiso" xml:space="preserve">'''Антон Попстоилов Ников''' (Лешко, Горна Џумаја, 15 февруари 1869 — Софија, 9 август 1928) — бугарски фолклорист, етнограф, историчар, филолог и просветен деец, познат по своите истражувања на народното творештво, јазичните говори, културната историја и просветното дело во Македонија. Бил член на [[Бугарска академија на науките|Бугарската академија на науките]] од 1906 година и директор на Народниот етнографски музеј во Софија од 1918 до 1921 година.

== Биографија ==
Антон Попстоилов е роден на 15 февруари 1869 година во селото [[Лешко]], во Горнаџумајско, тогаш во Османлиското Царство, а денес во Бугарија. Потекнувал од многудетното семејство на свештеникот Стоил. Неговиот помлад брат, Христо Попстоилов, исто така се занимавал со фолклористички истражувања.

Основното образование го завршил во Дупница, а во 1890 година ги завршил педагошките курсеви при [[Солунската машка гимназија]]. Потоа три години работел како учител во [[Прилепско класно училиште|прилепското училиште]]. Во 1897 година дипломирал словенска филологија на Вишото училиште во Софија, денешниот Софиски универзитет. Во учебната 1897/1898 година бил учител во Солунската машка гимназија, а во 1898/1899 година директор на Битолската класична гимназија. Од 1899 до 1901 година раководел со Солунската женска гимназија, додека од 1901 до 1903 година повторно предавал во Солунската машка гимназија. По Солунските атентати во 1903 година бил уапсен од османлиските власти и поминал 84 дена во затвор. По ослободувањето ја продолжил својата просветна дејност. Во 1903–1904 година бил директор на Одринската машка гимназија, а од 1904 до 1907 година раководел со Серското педагошко училиште. Меѓу 1907 и 1909 година повторно бил директор на Солунската машка и трговска гимназија, а во 1909–1910 година повторно ја извршувал директорската должност во Одрин. Од 1910 до 1913 година работел во Цариград како главен училиштен инспектор на Бугарската егзархија. Во 1913 година ја извршувал и должноста главен секретар на Егзархијата.

По преселувањето во Софија се посветил на музејската и научната работа. Од 1913 година бил кустос во Народниот етнографски музеј, а во периодот 1918–1921 година бил негов директор. Потоа продолжил да работи во музејот до својата смрт во 1928 година.

== Научна дејност ==
Научната дејност на Попстоилов опфаќала фолклористика, етнографија, дијалектологија, културна историја и библиографија. Автор е на околу 258 научни и публицистички трудови, меѓу кои монографии, студии, статии и библиографски прегледи.

Особено внимание посветувал на собирањето и проучувањето на народните песни, пословици, гатанки, обичаи, верувања и преданија. Истражувал повеќе области во Македонија, меѓу кои Прилепско, Битолско, Малешевско, Пијанечко, Мариово, Леринско, Солунско и Серско.

Значајно место во неговата работа заземаат истражувањата на говорите во солунските села Зарово, Висока и Сухо. Ги проучувал нивните архаични јазични особености, особено зачувувањето на старите носовки, развојот на самогласките и другите фонетски појави. Неговите истражувања содржат и обемен етнографски материјал за секојдневниот живот, обичаите и усното творештво на населението.

Попстоилов се занимавал и со историјата на просветата и книжевноста во Македонија. Собирал документи за училиштата, учителите, книжевниците и културните дејци од XIX и почетокот на XX век.

Еден од неговите најзначајни научни придонеси е двотомното дело „''Показалец на печатаните през XIX век български народни песни''“, објавено во 1916 и 1918 година. Со него направил систематски библиографски преглед на претходно објавените народни песни, поставувајќи основа за понатамошни библиографски истражувања во бугарската фолклористика.

Значајно е и неговото дело „''Български книжовници от Македония''“, во кое обработил голем број книжевници, учители и просветни дејци поврзани со Македонија.

=== Позначајни дела ===

* „Описание на Царево село (Пианечка нахия)“ (1890).
* „Бележки из Малешевската област и съседните ѝ планини“ (1891–1892).
* „Материал за Български речник от гр. Прилеп“ (1894).
* „Сънища и тълкуването им у народа“ (1896–1897).
* „Магии за любов и вреда“ (1898).
* „По възраждането на българите в град Сяр“ (1910).
* „Изговор на ѣ в заровско-висошкия говор (Лъгадинско)“ (1914).
* „Показалец на печатаните през XIX век български народни песни“, том I (1916) и том II (1918).
* „Документи и бележки от миналото на българите в Македония“ (1918).
* „Български книжовници от Македония“, два тома (1922 и 1928).
* „Принос към македонските говори“ (1928).
* „Село Зарово, Солунско. Историко-фолклорно и езиковедско изследване“ (1979, посмртно издание).

== Литература и извори ==

* Динчев, Костадин (1979). „Антон Попстоилов и неговото изследване на село Зарово“. Во: Попстоилов, Антон. *Село Зарово, Солунско. Историко-фолклорно и езиковедско изследване*. Софија: Издателство на Българската академия на науките.
* Вакарелски, Христо (1979). „Моето познанство с Антон Попстоилов“. Во: *Село Зарово, Солунско*. Софија: БАН, стр. 5–6.
* Костов, Стојан Л. (1924). „А. П. Стоилов“. *Известия на Народния етнографски музей*, кн. IV.
* Енциклопедия България*. Том 5. Софија: Издателство на Българската академия на науките, 1986, стр. 374.
* Попстоилов, Антон (1916–1918). *Показалец на печатаните през XIX век български народни песни*. Том I–II. Софија.

[[Категорија:Учители во Солунската бугарска машка гимназија]]
[[Категорија:Бугарски фолклористи]]</text>
      <sha1>9mb2fhal6zpqiuo197vhzua5f3ltiso</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651677</id>
      <parentid>5651676</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T19:07:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9667" sha1="fb0m0b4m9spflmyu2rxn75wd3o4fob9" xml:space="preserve">[[Податотека:Anton Popstoilov.JPG|мини|Антон Попстоилов]]
'''Антон Попстоилов Ников''' (Лешко, Горна Џумаја, 15 февруари 1869 — Софија, 9 август 1928) — бугарски фолклорист, етнограф, историчар, филолог и просветен деец, познат по своите истражувања на народното творештво, јазичните говори, културната историја и просветното дело во Македонија. Бил член на [[Бугарска академија на науките|Бугарската академија на науките]] од 1906 година и директор на Народниот етнографски музеј во Софија од 1918 до 1921 година.

== Биографија ==
Антон Попстоилов е роден на 15 февруари 1869 година во селото [[Лешко]], во Горнаџумајско, тогаш во Османлиското Царство, а денес во Бугарија. Потекнувал од многудетното семејство на свештеникот Стоил. Неговиот помлад брат, Христо Попстоилов, исто така се занимавал со фолклористички истражувања.

Основното образование го завршил во Дупница, а во 1890 година ги завршил педагошките курсеви при [[Солунската машка гимназија]]. Потоа три години работел како учител во [[Прилепско класно училиште|прилепското училиште]]. Во 1897 година дипломирал словенска филологија на Вишото училиште во Софија, денешниот Софиски универзитет. Во учебната 1897/1898 година бил учител во Солунската машка гимназија, а во 1898/1899 година директор на Битолската класична гимназија. Од 1899 до 1901 година раководел со Солунската женска гимназија, додека од 1901 до 1903 година повторно предавал во Солунската машка гимназија. По Солунските атентати во 1903 година бил уапсен од османлиските власти и поминал 84 дена во затвор. По ослободувањето ја продолжил својата просветна дејност. Во 1903–1904 година бил директор на Одринската машка гимназија, а од 1904 до 1907 година раководел со Серското педагошко училиште. Меѓу 1907 и 1909 година повторно бил директор на Солунската машка и трговска гимназија, а во 1909–1910 година повторно ја извршувал директорската должност во Одрин. Од 1910 до 1913 година работел во Цариград како главен училиштен инспектор на Бугарската егзархија. Во 1913 година ја извршувал и должноста главен секретар на Егзархијата.

По преселувањето во Софија се посветил на музејската и научната работа. Од 1913 година бил кустос во Народниот етнографски музеј, а во периодот 1918–1921 година бил негов директор. Потоа продолжил да работи во музејот до својата смрт во 1928 година.

== Научна дејност ==
Научната дејност на Попстоилов опфаќала фолклористика, етнографија, дијалектологија, културна историја и библиографија. Автор е на околу 258 научни и публицистички трудови, меѓу кои монографии, студии, статии и библиографски прегледи.

Особено внимание посветувал на собирањето и проучувањето на народните песни, пословици, гатанки, обичаи, верувања и преданија. Истражувал повеќе области во Македонија, меѓу кои Прилепско, Битолско, Малешевско, Пијанечко, Мариово, Леринско, Солунско и Серско.

Значајно место во неговата работа заземаат истражувањата на говорите во солунските села Зарово, Висока и Сухо. Ги проучувал нивните архаични јазични особености, особено зачувувањето на старите носовки, развојот на самогласките и другите фонетски појави. Неговите истражувања содржат и обемен етнографски материјал за секојдневниот живот, обичаите и усното творештво на населението.

Попстоилов се занимавал и со историјата на просветата и книжевноста во Македонија. Собирал документи за училиштата, учителите, книжевниците и културните дејци од XIX и почетокот на XX век.

Еден од неговите најзначајни научни придонеси е двотомното дело „''Показалец на печатаните през XIX век български народни песни''“, објавено во 1916 и 1918 година. Со него направил систематски библиографски преглед на претходно објавените народни песни, поставувајќи основа за понатамошни библиографски истражувања во бугарската фолклористика.

Значајно е и неговото дело „''Български книжовници от Македония''“, во кое обработил голем број книжевници, учители и просветни дејци поврзани со Македонија.

=== Позначајни дела ===

* „Описание на Царево село (Пианечка нахия)“ (1890).
* „Бележки из Малешевската област и съседните ѝ планини“ (1891–1892).
* „Материал за Български речник от гр. Прилеп“ (1894).
* „Сънища и тълкуването им у народа“ (1896–1897).
* „Магии за любов и вреда“ (1898).
* „По възраждането на българите в град Сяр“ (1910).
* „Изговор на ѣ в заровско-висошкия говор (Лъгадинско)“ (1914).
* „Показалец на печатаните през XIX век български народни песни“, том I (1916) и том II (1918).
* „Документи и бележки от миналото на българите в Македония“ (1918).
* „Български книжовници от Македония“, два тома (1922 и 1928).
* „Принос към македонските говори“ (1928).
* „Село Зарово, Солунско. Историко-фолклорно и езиковедско изследване“ (1979, посмртно издание).

== Литература и извори ==

* Динчев, Костадин (1979). „Антон Попстоилов и неговото изследване на село Зарово“. Во: Попстоилов, Антон. *Село Зарово, Солунско. Историко-фолклорно и езиковедско изследване*. Софија: Издателство на Българската академия на науките.
* Вакарелски, Христо (1979). „Моето познанство с Антон Попстоилов“. Во: *Село Зарово, Солунско*. Софија: БАН, стр. 5–6.
* Костов, Стојан Л. (1924). „А. П. Стоилов“. *Известия на Народния етнографски музей*, кн. IV.
* Енциклопедия България*. Том 5. Софија: Издателство на Българската академия на науките, 1986, стр. 374.
* Попстоилов, Антон (1916–1918). *Показалец на печатаните през XIX век български народни песни*. Том I–II. Софија.

[[Категорија:Учители во Солунската бугарска машка гимназија]]
[[Категорија:Бугарски фолклористи]]</text>
      <sha1>fb0m0b4m9spflmyu2rxn75wd3o4fob9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651710</id>
      <parentid>5651677</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T22:12:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10139" sha1="b9udfernizdxkbrcfzs805jk8fk3z7l" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name          = Антон Попстоилов
| image         = Anton Popstoilov.JPG
| alt           = 
| caption       = Антон Попстоилов
| birth_name    = 
| birth_date    = 15 февруари 1869
| birth_place   = Лешко, Горна Џумаја, [[Османлиска Империја]]
| death_date    = 9 август 1928
| death_place   = [[Софија]], [[Царство Бугарија|Бугарија]]
| other_names   = 
| occupation    = 
| years_active  = 
| known_for     = 
| notable_works = 
}}
'''Антон Попстоилов Ников''' (Лешко, Горна Џумаја, 15 февруари 1869 — Софија, 9 август 1928) — бугарски фолклорист, етнограф, историчар, филолог и просветен деец, познат по своите истражувања на народното творештво, јазичните говори, културната историја и просветното дело во Македонија. Бил член на [[Бугарска академија на науките|Бугарската академија на науките]] од 1906 година и директор на Народниот етнографски музеј во Софија од 1918 до 1921 година.

== Биографија ==
Антон Попстоилов е роден на 15 февруари 1869 година во селото [[Лешко]], во Горнаџумајско, тогаш во Османлиското Царство, а денес во Бугарија. Потекнувал од многудетното семејство на свештеникот Стоил. Неговиот помлад брат, Христо Попстоилов, исто така се занимавал со фолклористички истражувања.

Основното образование го завршил во Дупница, а во 1890 година ги завршил педагошките курсеви при [[Солунската машка гимназија]]. Потоа три години работел како учител во [[Прилепско класно училиште|прилепското училиште]]. Во 1897 година дипломирал словенска филологија на Вишото училиште во Софија, денешниот Софиски универзитет. Во учебната 1897/1898 година бил учител во Солунската машка гимназија, а во 1898/1899 година директор на Битолската класична гимназија. Од 1899 до 1901 година раководел со Солунската женска гимназија, додека од 1901 до 1903 година повторно предавал во Солунската машка гимназија. По Солунските атентати во 1903 година бил уапсен од османлиските власти и поминал 84 дена во затвор. По ослободувањето ја продолжил својата просветна дејност. Во 1903–1904 година бил директор на Одринската машка гимназија, а од 1904 до 1907 година раководел со Серското педагошко училиште. Меѓу 1907 и 1909 година повторно бил директор на Солунската машка и трговска гимназија, а во 1909–1910 година повторно ја извршувал директорската должност во Одрин. Од 1910 до 1913 година работел во Цариград како главен училиштен инспектор на Бугарската егзархија. Во 1913 година ја извршувал и должноста главен секретар на Егзархијата.

По преселувањето во Софија се посветил на музејската и научната работа. Од 1913 година бил кустос во Народниот етнографски музеј, а во периодот 1918–1921 година бил негов директор. Потоа продолжил да работи во музејот до својата смрт во 1928 година.

== Научна дејност ==
Научната дејност на Попстоилов опфаќала фолклористика, етнографија, дијалектологија, културна историја и библиографија. Автор е на околу 258 научни и публицистички трудови, меѓу кои монографии, студии, статии и библиографски прегледи.

Особено внимание посветувал на собирањето и проучувањето на народните песни, пословици, гатанки, обичаи, верувања и преданија. Истражувал повеќе области во Македонија, меѓу кои Прилепско, Битолско, Малешевско, Пијанечко, Мариово, Леринско, Солунско и Серско.

Значајно место во неговата работа заземаат истражувањата на говорите во солунските села Зарово, Висока и Сухо. Ги проучувал нивните архаични јазични особености, особено зачувувањето на старите носовки, развојот на самогласките и другите фонетски појави. Неговите истражувања содржат и обемен етнографски материјал за секојдневниот живот, обичаите и усното творештво на населението.

Попстоилов се занимавал и со историјата на просветата и книжевноста во Македонија. Собирал документи за училиштата, учителите, книжевниците и културните дејци од XIX и почетокот на XX век.

Еден од неговите најзначајни научни придонеси е двотомното дело „''Показалец на печатаните през XIX век български народни песни''“, објавено во 1916 и 1918 година. Со него направил систематски библиографски преглед на претходно објавените народни песни, поставувајќи основа за понатамошни библиографски истражувања во бугарската фолклористика.

Значајно е и неговото дело „''Български книжовници от Македония''“, во кое обработил голем број книжевници, учители и просветни дејци поврзани со Македонија.

=== Позначајни дела ===

* „Описание на Царево село (Пианечка нахия)“ (1890).
* „Бележки из Малешевската област и съседните ѝ планини“ (1891–1892).
* „Материал за Български речник от гр. Прилеп“ (1894).
* „Сънища и тълкуването им у народа“ (1896–1897).
* „Магии за любов и вреда“ (1898).
* „По възраждането на българите в град Сяр“ (1910).
* „Изговор на ѣ в заровско-висошкия говор (Лъгадинско)“ (1914).
* „Показалец на печатаните през XIX век български народни песни“, том I (1916) и том II (1918).
* „Документи и бележки от миналото на българите в Македония“ (1918).
* „Български книжовници от Македония“, два тома (1922 и 1928).
* „Принос към македонските говори“ (1928).
* „Село Зарово, Солунско. Историко-фолклорно и езиковедско изследване“ (1979, посмртно издание).

== Литература и извори ==

* Динчев, Костадин (1979). „Антон Попстоилов и неговото изследване на село Зарово“. Во: Попстоилов, Антон. *Село Зарово, Солунско. Историко-фолклорно и езиковедско изследване*. Софија: Издателство на Българската академия на науките.
* Вакарелски, Христо (1979). „Моето познанство с Антон Попстоилов“. Во: *Село Зарово, Солунско*. Софија: БАН, стр. 5–6.
* Костов, Стојан Л. (1924). „А. П. Стоилов“. *Известия на Народния етнографски музей*, кн. IV.
* Енциклопедия България*. Том 5. Софија: Издателство на Българската академия на науките, 1986, стр. 374.
* Попстоилов, Антон (1916–1918). *Показалец на печатаните през XIX век български народни песни*. Том I–II. Софија.

[[Категорија:Учители во Солунската бугарска машка гимназија]]
[[Категорија:Бугарски фолклористи]]</text>
      <sha1>b9udfernizdxkbrcfzs805jk8fk3z7l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651711</id>
      <parentid>5651710</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T22:13:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10143" sha1="rd2u5uwmzz5ph5c0lq8nkpg8pz0lcx1" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name          = Антон Попстоилов
| image         = Anton Popstoilov.JPG
| alt           = 
| caption       = Антон Попстоилов
| birth_name    = 
| birth_date    = 15 февруари 1869
| birth_place   = [[Лешко]], Горна Џумаја, [[Османлиска Империја]]
| death_date    = 9 август 1928
| death_place   = [[Софија]], [[Царство Бугарија|Бугарија]]
| other_names   = 
| occupation    = 
| years_active  = 
| known_for     = 
| notable_works = 
}}
'''Антон Попстоилов Ников''' (Лешко, Горна Џумаја, 15 февруари 1869 — Софија, 9 август 1928) — бугарски фолклорист, етнограф, историчар, филолог и просветен деец, познат по своите истражувања на народното творештво, јазичните говори, културната историја и просветното дело во Македонија. Бил член на [[Бугарска академија на науките|Бугарската академија на науките]] од 1906 година и директор на Народниот етнографски музеј во Софија од 1918 до 1921 година.

== Биографија ==
Антон Попстоилов е роден на 15 февруари 1869 година во селото [[Лешко]], во Горнаџумајско, тогаш во Османлиското Царство, а денес во Бугарија. Потекнувал од многудетното семејство на свештеникот Стоил. Неговиот помлад брат, Христо Попстоилов, исто така се занимавал со фолклористички истражувања.

Основното образование го завршил во Дупница, а во 1890 година ги завршил педагошките курсеви при [[Солунската машка гимназија]]. Потоа три години работел како учител во [[Прилепско класно училиште|прилепското училиште]]. Во 1897 година дипломирал словенска филологија на Вишото училиште во Софија, денешниот Софиски универзитет. Во учебната 1897/1898 година бил учител во Солунската машка гимназија, а во 1898/1899 година директор на Битолската класична гимназија. Од 1899 до 1901 година раководел со Солунската женска гимназија, додека од 1901 до 1903 година повторно предавал во Солунската машка гимназија. По Солунските атентати во 1903 година бил уапсен од османлиските власти и поминал 84 дена во затвор. По ослободувањето ја продолжил својата просветна дејност. Во 1903–1904 година бил директор на Одринската машка гимназија, а од 1904 до 1907 година раководел со Серското педагошко училиште. Меѓу 1907 и 1909 година повторно бил директор на Солунската машка и трговска гимназија, а во 1909–1910 година повторно ја извршувал директорската должност во Одрин. Од 1910 до 1913 година работел во Цариград како главен училиштен инспектор на Бугарската егзархија. Во 1913 година ја извршувал и должноста главен секретар на Егзархијата.

По преселувањето во Софија се посветил на музејската и научната работа. Од 1913 година бил кустос во Народниот етнографски музеј, а во периодот 1918–1921 година бил негов директор. Потоа продолжил да работи во музејот до својата смрт во 1928 година.

== Научна дејност ==
Научната дејност на Попстоилов опфаќала фолклористика, етнографија, дијалектологија, културна историја и библиографија. Автор е на околу 258 научни и публицистички трудови, меѓу кои монографии, студии, статии и библиографски прегледи.

Особено внимание посветувал на собирањето и проучувањето на народните песни, пословици, гатанки, обичаи, верувања и преданија. Истражувал повеќе области во Македонија, меѓу кои Прилепско, Битолско, Малешевско, Пијанечко, Мариово, Леринско, Солунско и Серско.

Значајно место во неговата работа заземаат истражувањата на говорите во солунските села Зарово, Висока и Сухо. Ги проучувал нивните архаични јазични особености, особено зачувувањето на старите носовки, развојот на самогласките и другите фонетски појави. Неговите истражувања содржат и обемен етнографски материјал за секојдневниот живот, обичаите и усното творештво на населението.

Попстоилов се занимавал и со историјата на просветата и книжевноста во Македонија. Собирал документи за училиштата, учителите, книжевниците и културните дејци од XIX и почетокот на XX век.

Еден од неговите најзначајни научни придонеси е двотомното дело „''Показалец на печатаните през XIX век български народни песни''“, објавено во 1916 и 1918 година. Со него направил систематски библиографски преглед на претходно објавените народни песни, поставувајќи основа за понатамошни библиографски истражувања во бугарската фолклористика.

Значајно е и неговото дело „''Български книжовници от Македония''“, во кое обработил голем број книжевници, учители и просветни дејци поврзани со Македонија.

=== Позначајни дела ===

* „Описание на Царево село (Пианечка нахия)“ (1890).
* „Бележки из Малешевската област и съседните ѝ планини“ (1891–1892).
* „Материал за Български речник от гр. Прилеп“ (1894).
* „Сънища и тълкуването им у народа“ (1896–1897).
* „Магии за любов и вреда“ (1898).
* „По възраждането на българите в град Сяр“ (1910).
* „Изговор на ѣ в заровско-висошкия говор (Лъгадинско)“ (1914).
* „Показалец на печатаните през XIX век български народни песни“, том I (1916) и том II (1918).
* „Документи и бележки от миналото на българите в Македония“ (1918).
* „Български книжовници от Македония“, два тома (1922 и 1928).
* „Принос към македонските говори“ (1928).
* „Село Зарово, Солунско. Историко-фолклорно и езиковедско изследване“ (1979, посмртно издание).

== Литература и извори ==

* Динчев, Костадин (1979). „Антон Попстоилов и неговото изследване на село Зарово“. Во: Попстоилов, Антон. *Село Зарово, Солунско. Историко-фолклорно и езиковедско изследване*. Софија: Издателство на Българската академия на науките.
* Вакарелски, Христо (1979). „Моето познанство с Антон Попстоилов“. Во: *Село Зарово, Солунско*. Софија: БАН, стр. 5–6.
* Костов, Стојан Л. (1924). „А. П. Стоилов“. *Известия на Народния етнографски музей*, кн. IV.
* Енциклопедия България*. Том 5. Софија: Издателство на Българската академия на науките, 1986, стр. 374.
* Попстоилов, Антон (1916–1918). *Показалец на печатаните през XIX век български народни песни*. Том I–II. Софија.

[[Категорија:Учители во Солунската бугарска машка гимназија]]
[[Категорија:Бугарски фолклористи]]</text>
      <sha1>rd2u5uwmzz5ph5c0lq8nkpg8pz0lcx1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651712</id>
      <parentid>5651711</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T22:15:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Биографија */</comment>
      <origin>5651712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10439" sha1="ss0ofajvl5dwjwhi0vttsd5qse32o68" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name          = Антон Попстоилов
| image         = Anton Popstoilov.JPG
| alt           = 
| caption       = Антон Попстоилов
| birth_name    = 
| birth_date    = 15 февруари 1869
| birth_place   = [[Лешко]], Горна Џумаја, [[Османлиска Империја]]
| death_date    = 9 август 1928
| death_place   = [[Софија]], [[Царство Бугарија|Бугарија]]
| other_names   = 
| occupation    = 
| years_active  = 
| known_for     = 
| notable_works = 
}}
'''Антон Попстоилов Ников''' (Лешко, Горна Џумаја, 15 февруари 1869 — Софија, 9 август 1928) — бугарски фолклорист, етнограф, историчар, филолог и просветен деец, познат по своите истражувања на народното творештво, јазичните говори, културната историја и просветното дело во Македонија. Бил член на [[Бугарска академија на науките|Бугарската академија на науките]] од 1906 година и директор на Народниот етнографски музеј во Софија од 1918 до 1921 година.

== Биографија ==
Антон Попстоилов е роден на 15 февруари 1869 година во селото [[Лешко]], во Горнаџумајско, тогаш во Османлиското Царство, а денес во Бугарија. Потекнувал од многудетното семејство на свештеникот Стоил. Неговиот помлад брат, Христо Попстоилов, исто така се занимавал со фолклористички истражувања.
[[Податотека:Prilep Exarchist school teachers 1892-1893.JPG|лево|мини|Наставниот кадар на Прилепското егзархиско училиште во учебната 1892/1893 година. Антон Попстоилов седи прв од лево.]]
Основното образование го завршил во Дупница, а во 1890 година ги завршил педагошките курсеви при [[Солунската машка гимназија]]. Потоа три години работел како учител во [[Прилепско класно училиште|прилепското училиште]]. Во 1897 година дипломирал словенска филологија на Вишото училиште во Софија, денешниот Софиски универзитет. Во учебната 1897/1898 година бил учител во Солунската машка гимназија, а во 1898/1899 година директор на Битолската класична гимназија. Од 1899 до 1901 година раководел со Солунската женска гимназија, додека од 1901 до 1903 година повторно предавал во Солунската машка гимназија. По Солунските атентати во 1903 година бил уапсен од османлиските власти и поминал 84 дена во затвор. По ослободувањето ја продолжил својата просветна дејност. Во 1903–1904 година бил директор на Одринската машка гимназија, а од 1904 до 1907 година раководел со Серското педагошко училиште. Меѓу 1907 и 1909 година повторно бил директор на Солунската машка и трговска гимназија, а во 1909–1910 година повторно ја извршувал директорската должност во Одрин. Од 1910 до 1913 година работел во Цариград како главен училиштен инспектор на Бугарската егзархија. Во 1913 година ја извршувал и должноста главен секретар на Егзархијата.

По преселувањето во Софија се посветил на музејската и научната работа. Од 1913 година бил кустос во Народниот етнографски музеј, а во периодот 1918–1921 година бил негов директор. Потоа продолжил да работи во музејот до својата смрт во 1928 година.

== Научна дејност ==
Научната дејност на Попстоилов опфаќала фолклористика, етнографија, дијалектологија, културна историја и библиографија. Автор е на околу 258 научни и публицистички трудови, меѓу кои монографии, студии, статии и библиографски прегледи.

Особено внимание посветувал на собирањето и проучувањето на народните песни, пословици, гатанки, обичаи, верувања и преданија. Истражувал повеќе области во Македонија, меѓу кои Прилепско, Битолско, Малешевско, Пијанечко, Мариово, Леринско, Солунско и Серско.

Значајно место во неговата работа заземаат истражувањата на говорите во солунските села Зарово, Висока и Сухо. Ги проучувал нивните архаични јазични особености, особено зачувувањето на старите носовки, развојот на самогласките и другите фонетски појави. Неговите истражувања содржат и обемен етнографски материјал за секојдневниот живот, обичаите и усното творештво на населението.

Попстоилов се занимавал и со историјата на просветата и книжевноста во Македонија. Собирал документи за училиштата, учителите, книжевниците и културните дејци од XIX и почетокот на XX век.

Еден од неговите најзначајни научни придонеси е двотомното дело „''Показалец на печатаните през XIX век български народни песни''“, објавено во 1916 и 1918 година. Со него направил систематски библиографски преглед на претходно објавените народни песни, поставувајќи основа за понатамошни библиографски истражувања во бугарската фолклористика.

Значајно е и неговото дело „''Български книжовници от Македония''“, во кое обработил голем број книжевници, учители и просветни дејци поврзани со Македонија.

=== Позначајни дела ===

* „Описание на Царево село (Пианечка нахия)“ (1890).
* „Бележки из Малешевската област и съседните ѝ планини“ (1891–1892).
* „Материал за Български речник от гр. Прилеп“ (1894).
* „Сънища и тълкуването им у народа“ (1896–1897).
* „Магии за любов и вреда“ (1898).
* „По възраждането на българите в град Сяр“ (1910).
* „Изговор на ѣ в заровско-висошкия говор (Лъгадинско)“ (1914).
* „Показалец на печатаните през XIX век български народни песни“, том I (1916) и том II (1918).
* „Документи и бележки от миналото на българите в Македония“ (1918).
* „Български книжовници от Македония“, два тома (1922 и 1928).
* „Принос към македонските говори“ (1928).
* „Село Зарово, Солунско. Историко-фолклорно и езиковедско изследване“ (1979, посмртно издание).

== Литература и извори ==

* Динчев, Костадин (1979). „Антон Попстоилов и неговото изследване на село Зарово“. Во: Попстоилов, Антон. *Село Зарово, Солунско. Историко-фолклорно и езиковедско изследване*. Софија: Издателство на Българската академия на науките.
* Вакарелски, Христо (1979). „Моето познанство с Антон Попстоилов“. Во: *Село Зарово, Солунско*. Софија: БАН, стр. 5–6.
* Костов, Стојан Л. (1924). „А. П. Стоилов“. *Известия на Народния етнографски музей*, кн. IV.
* Енциклопедия България*. Том 5. Софија: Издателство на Българската академия на науките, 1986, стр. 374.
* Попстоилов, Антон (1916–1918). *Показалец на печатаните през XIX век български народни песни*. Том I–II. Софија.

[[Категорија:Учители во Солунската бугарска машка гимназија]]
[[Категорија:Бугарски фолклористи]]</text>
      <sha1>ss0ofajvl5dwjwhi0vttsd5qse32o68</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Црква „Св. Никола“ - Единаковци</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1406943</id>
    <revision>
      <id>5651689</id>
      <timestamp>2026-10-30T20:45:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}}</comment>
      <origin>5651689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux" xml:space="preserve">{{СЗР}}
{{ВПМ}}
{{ВПМПЦ}}</text>
      <sha1>pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Клетвена плочка од Пела</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406944</id>
    <revision>
      <id>5651707</id>
      <timestamp>2026-10-30T21:42:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: [[Податотека:Pella_leaded_tablet_(katadesmos)_4th_Century_retouched.jpg|десно|мини|Клетвената плочка од Пела, датирана во првата половина на IV век пр. н. е.]] '''Клетвената плочка од Пела''' ([[Грчки јазик|грчки]]: ''Κατάδεσμος της Πέλλας''), позната и како '''Клетвата од Пела''', е старо...</comment>
      <origin>5651707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12135" sha1="j7qu8rjtvvvf0fpokvllosh7tkaescs" xml:space="preserve">[[Податотека:Pella_leaded_tablet_(katadesmos)_4th_Century_retouched.jpg|десно|мини|Клетвената плочка од Пела, датирана во првата половина на IV век пр. н. е.]]
'''Клетвената плочка од Пела''' ([[Грчки јазик|грчки]]: ''Κατάδεσμος της Πέλλας''), позната и како '''Клетвата од Пела''', е старогрчки магиски натпис на оловна плочка, пронајден во 1986 година во античкиот град [[Пела]], престолнината на [[Античка Македонија|Македонското Кралство]]. Натписот потекнува од првата половина на [[IV век п.н.е.|IV век пр. н. е.]], најверојатно од периодот меѓу 380 и 350 година пр. н. е., и претставува една од најзначајните епиграфски потврди за локалните говори во античка Македонија. Напишан е на грчки дијалект со особености блиски до [[Дорски дијалект|дорските]] и северозападногрчките говори, поради што има особено значење за проучувањето на [[Антички македонски јазик|античкиот македонски јазик]] и неговата класификација.&lt;ref name=&quot;Dubois1995&quot;&gt;{{cite journal|last=Dubois|first=Laurent|year=1995|title=Une tablette de malédiction de Pella : s'agit-il du premier texte macédonien ?|url=https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1995_num_108_1_2649|journal=Revue des Études Grecques|volume=108|issue=1|pages=190–197|doi=10.3406/reg.1995.2649}}&lt;/ref&gt;

== Откривање и содржина ==
Плочката била откриена во 1986 година од археологот Марија Акамати, при ископувањата на гробницата бр. 18, југоисточно од агората на античка Пела. Изработена е од тенок оловен лист, со приближни димензии од 20 × 5 сантиметри, на кој биле врежани девет реда текст. При откривањето плочката била свиткана, а делови од натписот биле оштетени, особено неговиот лев раб и последните редови. Датирањето во периодот меѓу 380 и 350 година пр. н. е. се заснова врз археолошките предмети пронајдени во гробницата. Денес плочката се чува во [[Археолошки музеј во Пела|Археолошкиот музеј во Пела]].&lt;ref name=&quot;Dubois1995&quot; /&gt;

Натписот претставува љубовна клетва, односно магиски обред насочен кон спречување на бракот меѓу маж по име Дионисофон (Διονυσοφῶν) и жена по име Тетима (Θετίμα). Авторката на текстот, чиј идентитет не е со сигурност утврден, се обидувала со помош на магиски сили да го спречи Дионисофон да се ожени со Тетима или со која било друга жена. Во клетвата се споменуваат и вдовици и немажени девојки, со што забраната симболично се проширувала врз сите можни сопернички. Жената изразува желба единствено таа да остане покрај Дионисофон и да ја помине староста со него.&lt;ref name=&quot;Voutiras1998&quot;&gt;{{cite book|title=Διονυσοφῶντος γάμοι: Marital Life and Magic in Fourth Century Pella|last=Voutiras|first=Emmanuel|publisher=J. C. Gieben|year=1998|isbn=9789050634076|location=Amsterdam}}&lt;/ref&gt;

Клетвата му е доверена на извесен Макрон (Μάκρων), веројатно покојникот во чија гробница била положена плочката, како и на подземните божества или духови, означени со грчкиот збор ''δαίμονες''. Авторката бара тие да го спречат посакуваниот брак сè додека плочката не биде ископана, одвиткана и повторно прочитана. Во завршниот дел од текстот таа посакува Тетима да доживее несреќна смрт, додека самата да стекне среќа и благосостојба. Името на авторката е делумно изгубено поради оштетувањата на натписот; меѓу предложените реконструкции се среќава името Фила, но неговото читање останува несигурно.&lt;ref name=&quot;Voutiras1996&quot;&gt;{{cite journal|last=Voutiras|first=Emmanuel|year=1996|title=À propos d'une tablette de malédiction de Pella|url=https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1996_num_109_2_2700|journal=Revue des Études Grecques|volume=109|issue=2|pages=678–682|doi=10.3406/reg.1996.2700}}&lt;/ref&gt;

Плочката припаѓа на пошироката категорија антички магиски записи познати како ''катадесмои'' (κατάδεσμοι), односно [[клетвени плочки]]. Ваквите записи обично биле врежувани на тенки метални листови, најчесто од олово, и биле положувани во гробници, бунари или други места поврзани со подземниот свет. Нивната цел била преку повикување на натприродни сили да се ограничи дејствувањето на одредена личност. Клетвената плочка од Пела е значајна и како сведоштво за приватниот живот, љубовните односи и магиските верувања во античкото македонско општество.&lt;ref name=&quot;Voutiras1998&quot; /&gt;

== Јазични особености и значење ==
Клетвената плочка од Пела претставува еден од најзначајните извори за проучувањето на локалниот јазичен говор во античка Македонија пред широкото распространување на [[Коине|хеленистичкото коине]]. За разлика од голем број официјални натписи од Македонија, напишани на атички грчки или на коине, овој натпис содржи повеќе дијалектни особености. Меѓу нив се зачувувањето на долгото α, употребата на заменската форма ἐμίν наместо атичко-јонската ἐμοί, прилогот ὁπόκα и скратувањето на одредени предлошки претставки. Овие особености покажуваат блискост со западногрчките, особено со дорските дијалекти, и претставуваат важен аргумент во расправите за класификацијата на античкиот македонски.&lt;ref name=&quot;Brixhe1999&quot;&gt;{{cite book|url=https://ancdialects.greek-language.gr/sites/default/files/bibliography/files/brixhe_1999_un_nouveau_champ_de_la_dialectologie_grecque.pdf|title=Katà diálekton: Atti del III Colloquio Internazionale di Dialettologia Greca|last=Brixhe|first=Claude|publisher=Istituto Universitario Orientale|year=1999|editor-last=Cassio|editor-first=Alb​​io Cesare|location=Napoli|pages=41–71|chapter=Un «nouveau» champ de la dialectologie grecque: le macédonien}}&lt;/ref&gt;

Францускиот лингвист Клод Брикс во својата студија од 1999 година го разгледал натписот како сведоштво за западногрчки говор во Македонија. Емилио Креспо и Хулијан Мендес Досуна, во одделни студии објавени во 2012 година, исто така го поврзуваат јазикот на плочката со северозападногрчката дијалектна група. Според нивните анализи, натписот содржи особености што го издвојуваат од книжевниот атички грчки, но истовремено покажуваат структурни врски со други старогрчки дијалекти. Сепак, ограничениот број зачувани текстови не овозможува со сигурност да се утврди дали говорот засведочен на плочката бил распространет низ целото Македонско Кралство.&lt;ref name=&quot;Crespo2012&quot;&gt;{{cite book|url=https://ancdialects.greek-language.gr/sites/default/files/studies/_makedonia_tomos.pdf|title=Ancient Macedonia: Language, History, Culture|last=Crespo|first=Emilio|publisher=Centre for the Greek Language|year=2012|editor-last=Giannakis|editor-first=Georgios K.|location=Thessaloniki|pages=121–131|chapter=Languages and Dialects in Ancient Macedon}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dosuna2012&quot;&gt;{{cite book|url=https://ancdialects.greek-language.gr/sites/default/files/studies/_makedonia_tomos.pdf|title=Ancient Macedonia: Language, History, Culture|last=Méndez Dosuna|first=Julián|publisher=Centre for the Greek Language|year=2012|editor-last=Giannakis|editor-first=Georgios K.|location=Thessaloniki|pages=133–145|chapter=Ancient Macedonian as a Greek Dialect: A Critical Survey on Recent Work}}&lt;/ref&gt;

Откривањето на плочката претставувало значаен пресврт во проучувањето на античкиот македонски, бидејќи овозможило јазичните особености да се анализираат врз основа на подолг, поврзан текст, а не само преку поединечни зборови, лични имиња и топоними. Нејзиното проучување продолжува да има важно место во историската лингвистика, епиграфиката и истражувањата на јазичната разновидност на античка Македонија.&lt;ref name=&quot;Crespo2012&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Dosuna2012&quot; /&gt;

== Наводи ==
&lt;references /&gt;

== Литература ==

* Brixhe, Claude (1999). „Un «nouveau» champ de la dialectologie grecque: le macédonien“. Во: A. C. Cassio (ур.), ''Katà diálekton: Atti del III Colloquio Internazionale di Dialettologia Greca''. Napoli, стр. 41–71.
* Dubois, Laurent (1995). „Une tablette de malédiction de Pella: s'agit-il du premier texte macédonien?“. ''Revue des Études Grecques'', 108, стр. 190–197.
* Voutiras, Emmanuel (1998). ''Διονυσοφῶντος γάμοι: Marital Life and Magic in Fourth Century Pella''. Amsterdam: J. C. Gieben.
* Giannakis, Georgios K. (ур.) (2012). ''Ancient Macedonia: Language, History, Culture''. Thessaloniki: Centre for the Greek Language.</text>
      <sha1>j7qu8rjtvvvf0fpokvllosh7tkaescs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651708</id>
      <parentid>5651707</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T21:44:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Литература */</comment>
      <origin>5651708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12211" sha1="10oidqih28rofwqbw4ekpr2fug4s97a" xml:space="preserve">[[Податотека:Pella_leaded_tablet_(katadesmos)_4th_Century_retouched.jpg|десно|мини|Клетвената плочка од Пела, датирана во првата половина на IV век пр. н. е.]]
'''Клетвената плочка од Пела''' ([[Грчки јазик|грчки]]: ''Κατάδεσμος της Πέλλας''), позната и како '''Клетвата од Пела''', е старогрчки магиски натпис на оловна плочка, пронајден во 1986 година во античкиот град [[Пела]], престолнината на [[Античка Македонија|Македонското Кралство]]. Натписот потекнува од првата половина на [[IV век п.н.е.|IV век пр. н. е.]], најверојатно од периодот меѓу 380 и 350 година пр. н. е., и претставува една од најзначајните епиграфски потврди за локалните говори во античка Македонија. Напишан е на грчки дијалект со особености блиски до [[Дорски дијалект|дорските]] и северозападногрчките говори, поради што има особено значење за проучувањето на [[Антички македонски јазик|античкиот македонски јазик]] и неговата класификација.&lt;ref name=&quot;Dubois1995&quot;&gt;{{cite journal|last=Dubois|first=Laurent|year=1995|title=Une tablette de malédiction de Pella : s'agit-il du premier texte macédonien ?|url=https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1995_num_108_1_2649|journal=Revue des Études Grecques|volume=108|issue=1|pages=190–197|doi=10.3406/reg.1995.2649}}&lt;/ref&gt;

== Откривање и содржина ==
Плочката била откриена во 1986 година од археологот Марија Акамати, при ископувањата на гробницата бр. 18, југоисточно од агората на античка Пела. Изработена е од тенок оловен лист, со приближни димензии од 20 × 5 сантиметри, на кој биле врежани девет реда текст. При откривањето плочката била свиткана, а делови од натписот биле оштетени, особено неговиот лев раб и последните редови. Датирањето во периодот меѓу 380 и 350 година пр. н. е. се заснова врз археолошките предмети пронајдени во гробницата. Денес плочката се чува во [[Археолошки музеј во Пела|Археолошкиот музеј во Пела]].&lt;ref name=&quot;Dubois1995&quot; /&gt;

Натписот претставува љубовна клетва, односно магиски обред насочен кон спречување на бракот меѓу маж по име Дионисофон (Διονυσοφῶν) и жена по име Тетима (Θετίμα). Авторката на текстот, чиј идентитет не е со сигурност утврден, се обидувала со помош на магиски сили да го спречи Дионисофон да се ожени со Тетима или со која било друга жена. Во клетвата се споменуваат и вдовици и немажени девојки, со што забраната симболично се проширувала врз сите можни сопернички. Жената изразува желба единствено таа да остане покрај Дионисофон и да ја помине староста со него.&lt;ref name=&quot;Voutiras1998&quot;&gt;{{cite book|title=Διονυσοφῶντος γάμοι: Marital Life and Magic in Fourth Century Pella|last=Voutiras|first=Emmanuel|publisher=J. C. Gieben|year=1998|isbn=9789050634076|location=Amsterdam}}&lt;/ref&gt;

Клетвата му е доверена на извесен Макрон (Μάκρων), веројатно покојникот во чија гробница била положена плочката, како и на подземните божества или духови, означени со грчкиот збор ''δαίμονες''. Авторката бара тие да го спречат посакуваниот брак сè додека плочката не биде ископана, одвиткана и повторно прочитана. Во завршниот дел од текстот таа посакува Тетима да доживее несреќна смрт, додека самата да стекне среќа и благосостојба. Името на авторката е делумно изгубено поради оштетувањата на натписот; меѓу предложените реконструкции се среќава името Фила, но неговото читање останува несигурно.&lt;ref name=&quot;Voutiras1996&quot;&gt;{{cite journal|last=Voutiras|first=Emmanuel|year=1996|title=À propos d'une tablette de malédiction de Pella|url=https://www.persee.fr/doc/reg_0035-2039_1996_num_109_2_2700|journal=Revue des Études Grecques|volume=109|issue=2|pages=678–682|doi=10.3406/reg.1996.2700}}&lt;/ref&gt;

Плочката припаѓа на пошироката категорија антички магиски записи познати како ''катадесмои'' (κατάδεσμοι), односно [[клетвени плочки]]. Ваквите записи обично биле врежувани на тенки метални листови, најчесто од олово, и биле положувани во гробници, бунари или други места поврзани со подземниот свет. Нивната цел била преку повикување на натприродни сили да се ограничи дејствувањето на одредена личност. Клетвената плочка од Пела е значајна и како сведоштво за приватниот живот, љубовните односи и магиските верувања во античкото македонско општество.&lt;ref name=&quot;Voutiras1998&quot; /&gt;

== Јазични особености и значење ==
Клетвената плочка од Пела претставува еден од најзначајните извори за проучувањето на локалниот јазичен говор во античка Македонија пред широкото распространување на [[Коине|хеленистичкото коине]]. За разлика од голем број официјални натписи од Македонија, напишани на атички грчки или на коине, овој натпис содржи повеќе дијалектни особености. Меѓу нив се зачувувањето на долгото α, употребата на заменската форма ἐμίν наместо атичко-јонската ἐμοί, прилогот ὁπόκα и скратувањето на одредени предлошки претставки. Овие особености покажуваат блискост со западногрчките, особено со дорските дијалекти, и претставуваат важен аргумент во расправите за класификацијата на античкиот македонски.&lt;ref name=&quot;Brixhe1999&quot;&gt;{{cite book|url=https://ancdialects.greek-language.gr/sites/default/files/bibliography/files/brixhe_1999_un_nouveau_champ_de_la_dialectologie_grecque.pdf|title=Katà diálekton: Atti del III Colloquio Internazionale di Dialettologia Greca|last=Brixhe|first=Claude|publisher=Istituto Universitario Orientale|year=1999|editor-last=Cassio|editor-first=Alb​​io Cesare|location=Napoli|pages=41–71|chapter=Un «nouveau» champ de la dialectologie grecque: le macédonien}}&lt;/ref&gt;

Францускиот лингвист Клод Брикс во својата студија од 1999 година го разгледал натписот како сведоштво за западногрчки говор во Македонија. Емилио Креспо и Хулијан Мендес Досуна, во одделни студии објавени во 2012 година, исто така го поврзуваат јазикот на плочката со северозападногрчката дијалектна група. Според нивните анализи, натписот содржи особености што го издвојуваат од книжевниот атички грчки, но истовремено покажуваат структурни врски со други старогрчки дијалекти. Сепак, ограничениот број зачувани текстови не овозможува со сигурност да се утврди дали говорот засведочен на плочката бил распространет низ целото Македонско Кралство.&lt;ref name=&quot;Crespo2012&quot;&gt;{{cite book|url=https://ancdialects.greek-language.gr/sites/default/files/studies/_makedonia_tomos.pdf|title=Ancient Macedonia: Language, History, Culture|last=Crespo|first=Emilio|publisher=Centre for the Greek Language|year=2012|editor-last=Giannakis|editor-first=Georgios K.|location=Thessaloniki|pages=121–131|chapter=Languages and Dialects in Ancient Macedon}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dosuna2012&quot;&gt;{{cite book|url=https://ancdialects.greek-language.gr/sites/default/files/studies/_makedonia_tomos.pdf|title=Ancient Macedonia: Language, History, Culture|last=Méndez Dosuna|first=Julián|publisher=Centre for the Greek Language|year=2012|editor-last=Giannakis|editor-first=Georgios K.|location=Thessaloniki|pages=133–145|chapter=Ancient Macedonian as a Greek Dialect: A Critical Survey on Recent Work}}&lt;/ref&gt;

Откривањето на плочката претставувало значаен пресврт во проучувањето на античкиот македонски, бидејќи овозможило јазичните особености да се анализираат врз основа на подолг, поврзан текст, а не само преку поединечни зборови, лични имиња и топоними. Нејзиното проучување продолжува да има важно место во историската лингвистика, епиграфиката и истражувањата на јазичната разновидност на античка Македонија.&lt;ref name=&quot;Crespo2012&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Dosuna2012&quot; /&gt;

== Наводи ==
&lt;references /&gt;

== Литература ==

* Brixhe, Claude (1999). „Un «nouveau» champ de la dialectologie grecque: le macédonien“. Во: A. C. Cassio (ур.), ''Katà diálekton: Atti del III Colloquio Internazionale di Dialettologia Greca''. Napoli, стр. 41–71.
* Dubois, Laurent (1995). „Une tablette de malédiction de Pella: s'agit-il du premier texte macédonien?“. ''Revue des Études Grecques'', 108, стр. 190–197.
* Voutiras, Emmanuel (1998). ''Διονυσοφῶντος γάμοι: Marital Life and Magic in Fourth Century Pella''. Amsterdam: J. C. Gieben.
* Giannakis, Georgios K. (ур.) (2012). ''Ancient Macedonia: Language, History, Culture''. Thessaloniki: Centre for the Greek Language.

[[Категорија:Древномакедонска религија]]</text>
      <sha1>10oidqih28rofwqbw4ekpr2fug4s97a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Џон О’Хара</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406945</id>
    <revision>
      <id>5651714</id>
      <timestamp>2026-10-30T22:22:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ГП</username>
        <id>23995</id>
      </contributor>
      <comment>нова страница</comment>
      <origin>5651714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1426" sha1="aayoe7zhz9maqczdubuzkcje42rawa3" xml:space="preserve">'''Џон О’Хара''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ) — американски [[писател]].

==Животопис==
Во 1924 година започнал да работи како новинар
Во текот на 1933 и 1934 година живеел во хотелот „Пиквик Армс“ (''Pickwick Arms Hotel'') во [[Њујорк (град)|Њујорк]]. Во тоа време, тој штотуку се развел од сопругата, а со неа останал во пријателски односи. Благодарение на авансот добиен за романот „[[Состанок во Самара]]“ можел да живее удобно: често излегувал да се забавува, а секој четврток одел да танцува во ''Algonquin Supper Club'', заедно со една дама која подоцна го прикажала како карикатура во нејзиниот [[роман]]. Меѓутоа, пред да го добие авансот за романот, а и некое време подоцна, тој живеел доста сиромашно.&lt;ref&gt;„Predgovor“, во: John O’Hara, ''Sastanak u Samari''. Zora, Zagreb, 1955, стр. 7-8.&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Американски писатели]]</text>
      <sha1>aayoe7zhz9maqczdubuzkcje42rawa3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651718</id>
      <parentid>5651714</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T22:49:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ГП</username>
        <id>23995</id>
      </contributor>
      <comment>дополнување</comment>
      <origin>5651718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2965" sha1="59s4qm44dhc8mh79it1s25tvsjw9vxl" xml:space="preserve">'''Џон О’Хара''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''John O’Hara''; Потсвил, 31 јануари 1905) — американски [[писател]].

==Животопис==
Џон О’Хара е роден на 31 јануари 1905 година во Потсвил, како син на лекар. Без универзитетско образование, променил разни занимања, а во 1924 година започнал да работи како [[новинар]], менувајќи многу редакции и рубрики (некое време дури бил уредник на спортската рубрика), а потоа станал професионален писател. Во текот на 1933 и 1934 година живеел во хотелот „Пиквик Армс“ (''Pickwick Arms Hotel'') во [[Њујорк (град)|Њујорк]]. Во тоа време, тој штотуку се развел од сопругата, а со неа останал во пријателски односи. Благодарение на авансот добиен за романот „[[Состанок во Самара]]“ можел да живее удобно: често излегувал да се забавува, а секој четврток одел да танцува во ''Algonquin Supper Club'', заедно со една дама која подоцна го прикажала како карикатура во нејзиниот [[роман]]. Меѓутоа, пред да го добие авансот за романот, а и некое време подоцна, тој живеел доста сиромашно.&lt;ref&gt;„Predgovor“, во: John O’Hara, ''Sastanak u Samari''. Zora, Zagreb, 1955, стр. 7-8.&lt;/ref&gt;

==Творештво==
О’Хара е припадник на средната генерација американски писатели кои дебитирале на книжевната сцена во 1930-тите, во времето на [[Големата депресија]], [[Њу дил]] и [[Антифашизам|антифашистичкиот]] фронт, а кои се интересираат за социјалните прашања, работничкото движење, реформите и [[револуција|револуцијата]]. Неговите најпознати дела се романите „[[Состанок во Самара]]“ (1934), „Хотелот Фармер“ (1952) итн.&lt;ref&gt;Novak Simić, „John O’Hara“, во: John O’Hara, ''Sastanak u Samari''. Zora, Zagreb, 1955, стр. 225-226.&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Американски писатели]]
[[Категорија:Родени во 1905 година]]
[[Категорија:Починати во  година]]</text>
      <sha1>59s4qm44dhc8mh79it1s25tvsjw9vxl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651719</id>
      <parentid>5651718</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T22:51:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ГП</username>
        <id>23995</id>
      </contributor>
      <comment>дополнување</comment>
      <origin>5651719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3045" sha1="4nxybv2lfk5rybec12vbk1fu00zdgsw" xml:space="preserve">'''Џон О’Хара''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''John O’Hara''; Потсвил, 31 јануари 1905 — 11 април 1970) — американски [[писател]].

==Животопис==
Џон О’Хара е роден на 31 јануари 1905 година во Потсвил, како син на лекар. Без универзитетско образование, променил разни занимања, а во 1924 година започнал да работи како [[новинар]], менувајќи многу редакции и рубрики (некое време дури бил уредник на спортската рубрика), а потоа станал професионален писател. Во текот на 1933 и 1934 година живеел во хотелот „Пиквик Армс“ (''Pickwick Arms Hotel'') во [[Њујорк (град)|Њујорк]]. Во тоа време, тој штотуку се развел од сопругата, а со неа останал во пријателски односи. Благодарение на авансот добиен за романот „[[Состанок во Самара]]“ можел да живее удобно: често излегувал да се забавува, а секој четврток одел да танцува во ''Algonquin Supper Club'', заедно со една дама која подоцна го прикажала како карикатура во нејзиниот [[роман]]. Меѓутоа, пред да го добие авансот за романот, а и некое време подоцна, тој живеел доста сиромашно.&lt;ref&gt;„Predgovor“, во: John O’Hara, ''Sastanak u Samari''. Zora, Zagreb, 1955, стр. 7-8.&lt;/ref&gt; Починал на 11 април 1970 година.

==Творештво==
О’Хара е припадник на средната генерација американски писатели кои дебитирале на книжевната сцена во 1930-тите, во времето на [[Големата депресија]], [[Њу дил]] и [[Антифашизам|антифашистичкиот]] фронт, а кои се интересираат за социјалните прашања, работничкото движење, реформите и [[револуција|револуцијата]]. Неговите најпознати дела се романите „[[Состанок во Самара]]“ (1934), „Хотелот Фармер“ (1952) итн.&lt;ref&gt;Novak Simić, „John O’Hara“, во: John O’Hara, ''Sastanak u Samari''. Zora, Zagreb, 1955, стр. 225-226.&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Американски писатели]]
[[Категорија:Родени во 1905 година]]
[[Категорија:Починати во 1970 година]]</text>
      <sha1>4nxybv2lfk5rybec12vbk1fu00zdgsw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651720</id>
      <parentid>5651719</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T22:51:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ГП</username>
        <id>23995</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Творештво */</comment>
      <origin>5651720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3041" sha1="7xs6m8uo7ns6u2t9zoxgc7k96dq5r11" xml:space="preserve">'''Џон О’Хара''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''John O’Hara''; Потсвил, 31 јануари 1905 — 11 април 1970) — американски [[писател]].

==Животопис==
Џон О’Хара е роден на 31 јануари 1905 година во Потсвил, како син на лекар. Без универзитетско образование, променил разни занимања, а во 1924 година започнал да работи како [[новинар]], менувајќи многу редакции и рубрики (некое време дури бил уредник на спортската рубрика), а потоа станал професионален писател. Во текот на 1933 и 1934 година живеел во хотелот „Пиквик Армс“ (''Pickwick Arms Hotel'') во [[Њујорк (град)|Њујорк]]. Во тоа време, тој штотуку се развел од сопругата, а со неа останал во пријателски односи. Благодарение на авансот добиен за романот „[[Состанок во Самара]]“ можел да живее удобно: често излегувал да се забавува, а секој четврток одел да танцува во ''Algonquin Supper Club'', заедно со една дама која подоцна го прикажала како карикатура во нејзиниот [[роман]]. Меѓутоа, пред да го добие авансот за романот, а и некое време подоцна, тој живеел доста сиромашно.&lt;ref&gt;„Predgovor“, во: John O’Hara, ''Sastanak u Samari''. Zora, Zagreb, 1955, стр. 7-8.&lt;/ref&gt; Починал на 11 април 1970 година.

==Творештво==
О’Хара е припадник на средната генерација американски писатели кои дебитирале на книжевната сцена во 1930-тите, во времето на [[Големата депресија]], [[Њу дил]] и [[Антифашизам|антифашистичкиот]] фронт, а кои се интересираат за социјалните прашања, работничкото движење, реформите и [[револуција|револуцијата]]. Неговите најпознати дела се романите „Состанок во Самара“ (1934), „Хотелот Фармер“ (1952) итн.&lt;ref&gt;Novak Simić, „John O’Hara“, во: John O’Hara, ''Sastanak u Samari''. Zora, Zagreb, 1955, стр. 225-226.&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Американски писатели]]
[[Категорија:Родени во 1905 година]]
[[Категорија:Починати во 1970 година]]</text>
      <sha1>7xs6m8uo7ns6u2t9zoxgc7k96dq5r11</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вангел Калејчев</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406946</id>
    <revision>
      <id>5651722</id>
      <timestamp>2026-10-30T22:54:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: **Вангел Калејчев** ([[Владово (Воденско)|Владово]], [[13 јули]] [[1866]] — ?) — македонски просветен деец, учител и револуционер, член на [[Внатрешна македонско-одринска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] (МРО). Бил член н...</comment>
      <origin>5651722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3858" sha1="cz8465knh1z6sfi1qv813fguptvr5kb" xml:space="preserve">**Вангел Калејчев** ([[Владово (Воденско)|Владово]], [[13 јули]] [[1866]] — ?) — македонски просветен деец, учител и револуционер, член на [[Внатрешна македонско-одринска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] (МРО). Бил член на Серскиот окружен револуционерен комитет и учесник на [[Солунски конгрес (1896)|Солунскиот конгрес]] во 1896 година.

## Биографија

Вангел Калејчев е роден на 13 јули 1866 година во селото [[Владово (Воденско)|Владово]], Воденско, тогаш во [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Се школувал во [[Солунска машка гимназија|Солунската машка гимназија]], а во 1893 година ги завршил студиите по хемија на Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“.&lt;ref name=&quot;Nikolov&quot;&gt;{{cite book |last=Николов |first=Борис И. |title=ВМОРО: Войводи и ръководители (1893–1934) |year=2001 |publisher=Звезди |location=Софија |pages=69–70 |url=https://macedonia.kroraina.com/bn/index.htm}}&lt;/ref&gt;

По завршувањето на образованието работел како учител во [[Сер (град)|Сер]], каде што се вклучил во дејноста на Македонската револуционерна организација. Станал член на Серскиот окружен револуционерен комитет, кој бил задолжен за развивањето и координирањето на револуционерната мрежа во источниот дел на Македонија.&lt;ref name=&quot;Nikolov&quot;/&gt;

Во 1896 година Калејчев учествувал на Солунскиот конгрес на МРО како претставник на Серскиот револуционерен округ. На собирот присуствувале и [[Гоце Делчев]], [[Даме Груев]], [[Ѓорче Петров]], [[Христо Татарчев]], [[Христо Матов]] и други истакнати револуционерни дејци. Конгресот бил посветен на организациското уредување, проширувањето на револуционерната мрежа и утврдувањето на понатамошните цели и методи на дејствување на Организацијата.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Андон /Антон/ Димитров – един от първите |url=https://www.sitebulgarizaedno.com/index.php?Itemid=61&amp;catid=29%3A2010-04-24-09-14-13&amp;id=344%3A2011-10-19-15-03-10&amp;option=com_content&amp;view=article |website=Сите българи заедно |language=bg}}&lt;/ref&gt;

Податоците за неговиот понатамошен живот се оскудни, а годината и местото на неговата смрт не се утврдени.

## Наводи

&lt;references/&gt;

## Надворешни врски

* [https://macedonia.kroraina.com/bn/index.htm Борис Николов — „ВМОРО: Войводи и ръководители (1893–1934)“]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Thessaloniki_Bulgarian_High_School_1888_-_1889.jpg Ученици на Солунската машка гимназија, 1888–1889 година]</text>
      <sha1>cz8465knh1z6sfi1qv813fguptvr5kb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651723</id>
      <parentid>5651722</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:00:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5651723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3844" sha1="7mqg2eqoqxdblz4hrra1xkrkbddmaoc" xml:space="preserve">'''Вангел Калејчев''' ([[Владово (Воденско)|Владово]], [[13 јули]] [[1866]] — ?) — македонски просветен деец, учител и револуционер, член на [[Внатрешна македонско-одринска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] (МРО). Бил член на Серскиот окружен револуционерен комитет и учесник на [[Солунски конгрес (1896)|Солунскиот конгрес]] во 1896 година.

== Биографија ==
Вангел Калејчев е роден на 13 јули 1866 година во селото [[Владово (Воденско)|Владово]], Воденско, тогаш во [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Се школувал во [[Солунска машка гимназија|Солунската машка гимназија]], а во 1893 година ги завршил студиите по хемија на Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“.&lt;ref name=&quot;Nikolov&quot;&gt;{{cite book |last=Николов |first=Борис И. |title=ВМОРО: Войводи и ръководители (1893–1934) |year=2001 |publisher=Звезди |location=Софија |pages=69–70 |url=https://macedonia.kroraina.com/bn/index.htm}}&lt;/ref&gt;

По завршувањето на образованието работел како учител во [[Сер]], каде што се вклучил во дејноста на Македонската револуционерна организација. Станал член на Серскиот окружен револуционерен комитет, кој бил задолжен за развивањето и координирањето на револуционерната мрежа во источниот дел на Македонија.&lt;ref name=&quot;Nikolov&quot;/&gt;

Во 1896 година Калејчев учествувал на Солунскиот конгрес на МРО како претставник на Серскиот револуционерен округ. На собирот присуствувале и [[Гоце Делчев]], [[Даме Груев]], [[Ѓорче Петров]], [[Христо Татарчев]], [[Христо Матов]] и други истакнати револуционерни дејци. Конгресот бил посветен на организациското уредување, проширувањето на револуционерната мрежа и утврдувањето на понатамошните цели и методи на дејствување на Организацијата.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Андон /Антон/ Димитров – един от първите |url=https://www.sitebulgarizaedno.com/index.php?Itemid=61&amp;catid=29%3A2010-04-24-09-14-13&amp;id=344%3A2011-10-19-15-03-10&amp;option=com_content&amp;view=article |website=Сите българи заедно |language=bg}}&lt;/ref&gt;

Податоците за неговиот понатамошен живот се оскудни, а годината и местото на неговата смрт не се утврдени.

## Наводи

&lt;references/&gt;

## Надворешни врски

* [https://macedonia.kroraina.com/bn/index.htm Борис Николов — „ВМОРО: Войводи и ръководители (1893–1934)“]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Thessaloniki_Bulgarian_High_School_1888_-_1889.jpg Ученици на Солунската машка гимназија, 1888–1889 година]</text>
      <sha1>7mqg2eqoqxdblz4hrra1xkrkbddmaoc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651724</id>
      <parentid>5651723</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:00:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Биографија */</comment>
      <origin>5651724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3848" sha1="qznrm9hjldh40bwc4bcfuljb02niyyg" xml:space="preserve">'''Вангел Калејчев''' ([[Владово (Воденско)|Владово]], [[13 јули]] [[1866]] — ?) — македонски просветен деец, учител и револуционер, член на [[Внатрешна македонско-одринска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] (МРО). Бил член на Серскиот окружен револуционерен комитет и учесник на [[Солунски конгрес (1896)|Солунскиот конгрес]] во 1896 година.

== Биографија ==
Вангел Калејчев е роден на 13 јули 1866 година во селото [[Владово (Воденско)|Владово]], Воденско, тогаш во [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Се школувал во [[Солунска машка гимназија|Солунската машка гимназија]], а во 1893 година ги завршил студиите по хемија на Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“.&lt;ref name=&quot;Nikolov&quot;&gt;{{cite book |last=Николов |first=Борис И. |title=ВМОРО: Войводи и ръководители (1893–1934) |year=2001 |publisher=Звезди |location=Софија |pages=69–70 |url=https://macedonia.kroraina.com/bn/index.htm}}&lt;/ref&gt;

По завршувањето на образованието работел како учител во [[Сер]], каде што се вклучил во дејноста на Македонската револуционерна организација. Станал член на Серскиот окружен револуционерен комитет, кој бил задолжен за развивањето и координирањето на револуционерната мрежа во источниот дел на Македонија.&lt;ref name=&quot;Nikolov&quot;/&gt;

Во 1896 година Калејчев учествувал на Солунскиот конгрес на МРО како претставник на Серскиот револуционерен округ. На собирот присуствувале и [[Гоце Делчев]], [[Даме Груев]], [[Ѓорче Петров]], [[Христо Татарчев]], [[Христо Матов]] и други истакнати револуционерни дејци. Конгресот бил посветен на организациското уредување, проширувањето на револуционерната мрежа и утврдувањето на понатамошните цели и методи на дејствување на Организацијата.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Андон /Антон/ Димитров – един от първите |url=https://www.sitebulgarizaedno.com/index.php?Itemid=61&amp;catid=29%3A2010-04-24-09-14-13&amp;id=344%3A2011-10-19-15-03-10&amp;option=com_content&amp;view=article |website=Сите българи заедно |language=bg}}&lt;/ref&gt;

Податоците за неговиот понатамошен живот се оскудни, а годината и местото на неговата смрт не се утврдени.

== Наводи ==
&lt;references/&gt;

== Надворешни врски ==
* [https://macedonia.kroraina.com/bn/index.htm Борис Николов — „ВМОРО: Войводи и ръководители (1893–1934)“]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Thessaloniki_Bulgarian_High_School_1888_-_1889.jpg Ученици на Солунската машка гимназија, 1888–1889 година]</text>
      <sha1>qznrm9hjldh40bwc4bcfuljb02niyyg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651725</id>
      <parentid>5651724</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:02:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Надворешни врски */</comment>
      <origin>5651725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3901" sha1="mvkncst0yponmqmi1t0hpgd5itxmaps" xml:space="preserve">'''Вангел Калејчев''' ([[Владово (Воденско)|Владово]], [[13 јули]] [[1866]] — ?) — македонски просветен деец, учител и револуционер, член на [[Внатрешна македонско-одринска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] (МРО). Бил член на Серскиот окружен револуционерен комитет и учесник на [[Солунски конгрес (1896)|Солунскиот конгрес]] во 1896 година.

== Биографија ==
Вангел Калејчев е роден на 13 јули 1866 година во селото [[Владово (Воденско)|Владово]], Воденско, тогаш во [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Се школувал во [[Солунска машка гимназија|Солунската машка гимназија]], а во 1893 година ги завршил студиите по хемија на Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“.&lt;ref name=&quot;Nikolov&quot;&gt;{{cite book |last=Николов |first=Борис И. |title=ВМОРО: Войводи и ръководители (1893–1934) |year=2001 |publisher=Звезди |location=Софија |pages=69–70 |url=https://macedonia.kroraina.com/bn/index.htm}}&lt;/ref&gt;

По завршувањето на образованието работел како учител во [[Сер]], каде што се вклучил во дејноста на Македонската револуционерна организација. Станал член на Серскиот окружен револуционерен комитет, кој бил задолжен за развивањето и координирањето на револуционерната мрежа во источниот дел на Македонија.&lt;ref name=&quot;Nikolov&quot;/&gt;

Во 1896 година Калејчев учествувал на Солунскиот конгрес на МРО како претставник на Серскиот револуционерен округ. На собирот присуствувале и [[Гоце Делчев]], [[Даме Груев]], [[Ѓорче Петров]], [[Христо Татарчев]], [[Христо Матов]] и други истакнати револуционерни дејци. Конгресот бил посветен на организациското уредување, проширувањето на револуционерната мрежа и утврдувањето на понатамошните цели и методи на дејствување на Организацијата.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Андон /Антон/ Димитров – един от първите |url=https://www.sitebulgarizaedno.com/index.php?Itemid=61&amp;catid=29%3A2010-04-24-09-14-13&amp;id=344%3A2011-10-19-15-03-10&amp;option=com_content&amp;view=article |website=Сите българи заедно |language=bg}}&lt;/ref&gt;

Податоците за неговиот понатамошен живот се оскудни, а годината и местото на неговата смрт не се утврдени.

== Наводи ==
&lt;references/&gt;

== Надворешни врски ==
* [https://macedonia.kroraina.com/bn/index.htm Борис Николов — „ВМОРО: Войводи и ръководители (1893–1934)“]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Thessaloniki_Bulgarian_High_School_1888_-_1889.jpg Ученици на Солунската машка гимназија, 1888–1889 година]

[[Категорија:Дејци на ВМОРО]]</text>
      <sha1>mvkncst0yponmqmi1t0hpgd5itxmaps</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651726</id>
      <parentid>5651725</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:05:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Биографија */</comment>
      <origin>5651726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3995" sha1="1abhdcweec2nlda2axfg0toqbvbji2s" xml:space="preserve">'''Вангел Калејчев''' ([[Владово (Воденско)|Владово]], [[13 јули]] [[1866]] — ?) — македонски просветен деец, учител и револуционер, член на [[Внатрешна македонско-одринска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] (МРО). Бил член на Серскиот окружен револуционерен комитет и учесник на [[Солунски конгрес (1896)|Солунскиот конгрес]] во 1896 година.

== Биографија ==
[[Податотека:Thessaloniki Bulgarian High School 1888 - 1889.jpg|лево|мини]]
Вангел Калејчев е роден на 13 јули 1866 година во селото [[Владово (Воденско)|Владово]], Воденско, тогаш во [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Се школувал во [[Солунска машка гимназија|Солунската машка гимназија]], а во 1893 година ги завршил студиите по хемија на Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“.&lt;ref name=&quot;Nikolov&quot;&gt;{{cite book |last=Николов |first=Борис И. |title=ВМОРО: Войводи и ръководители (1893–1934) |year=2001 |publisher=Звезди |location=Софија |pages=69–70 |url=https://macedonia.kroraina.com/bn/index.htm}}&lt;/ref&gt;

По завршувањето на образованието работел како учител во [[Сер]], каде што се вклучил во дејноста на Македонската револуционерна организација. Станал член на Серскиот окружен револуционерен комитет, кој бил задолжен за развивањето и координирањето на револуционерната мрежа во источниот дел на Македонија.&lt;ref name=&quot;Nikolov&quot;/&gt;

Во 1896 година Калејчев учествувал на Солунскиот конгрес на МРО како претставник на Серскиот револуционерен округ. На собирот присуствувале и [[Гоце Делчев]], [[Даме Груев]], [[Ѓорче Петров]], [[Христо Татарчев]], [[Христо Матов]] и други истакнати револуционерни дејци. Конгресот бил посветен на организациското уредување, проширувањето на револуционерната мрежа и утврдувањето на понатамошните цели и методи на дејствување на Организацијата.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Андон /Антон/ Димитров – един от първите |url=https://www.sitebulgarizaedno.com/index.php?Itemid=61&amp;catid=29%3A2010-04-24-09-14-13&amp;id=344%3A2011-10-19-15-03-10&amp;option=com_content&amp;view=article |website=Сите българи заедно |language=bg}}&lt;/ref&gt;

Податоците за неговиот понатамошен живот се оскудни, а годината и местото на неговата смрт не се утврдени.

== Наводи ==
&lt;references/&gt;

== Надворешни врски ==
* [https://macedonia.kroraina.com/bn/index.htm Борис Николов — „ВМОРО: Войводи и ръководители (1893–1934)“]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Thessaloniki_Bulgarian_High_School_1888_-_1889.jpg Ученици на Солунската машка гимназија, 1888–1889 година]

[[Категорија:Дејци на ВМОРО]]</text>
      <sha1>1abhdcweec2nlda2axfg0toqbvbji2s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651727</id>
      <parentid>5651726</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:07:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Биографија */</comment>
      <origin>5651727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4197" sha1="2s1gayby79ez5pqr8w3c76mjmymrv0g" xml:space="preserve">'''Вангел Калејчев''' ([[Владово (Воденско)|Владово]], [[13 јули]] [[1866]] — ?) — македонски просветен деец, учител и револуционер, член на [[Внатрешна македонско-одринска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] (МРО). Бил член на Серскиот окружен револуционерен комитет и учесник на [[Солунски конгрес (1896)|Солунскиот конгрес]] во 1896 година.

== Биографија ==
[[Податотека:Thessaloniki Bulgarian High School 1888 - 1889.jpg|лево|мини|Вангел Калејчев (''втор ред, трет од лево'') со соучениците од VI-клас од Солунската машка гимназија, 1888/1889 година.]]
Вангел Калејчев е роден на 13 јули 1866 година во селото [[Владово (Воденско)|Владово]], Воденско, тогаш во [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Се школувал во [[Солунска машка гимназија|Солунската машка гимназија]], а во 1893 година ги завршил студиите по хемија на Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“.&lt;ref name=&quot;Nikolov&quot;&gt;{{cite book |last=Николов |first=Борис И. |title=ВМОРО: Войводи и ръководители (1893–1934) |year=2001 |publisher=Звезди |location=Софија |pages=69–70 |url=https://macedonia.kroraina.com/bn/index.htm}}&lt;/ref&gt;

По завршувањето на образованието работел како учител во [[Сер]], каде што се вклучил во дејноста на Македонската револуционерна организација. Станал член на Серскиот окружен револуционерен комитет, кој бил задолжен за развивањето и координирањето на револуционерната мрежа во источниот дел на Македонија.&lt;ref name=&quot;Nikolov&quot;/&gt;

Во 1896 година Калејчев учествувал на Солунскиот конгрес на МРО како претставник на Серскиот револуционерен округ. На собирот присуствувале и [[Гоце Делчев]], [[Даме Груев]], [[Ѓорче Петров]], [[Христо Татарчев]], [[Христо Матов]] и други истакнати револуционерни дејци. Конгресот бил посветен на организациското уредување, проширувањето на револуционерната мрежа и утврдувањето на понатамошните цели и методи на дејствување на Организацијата.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Андон /Антон/ Димитров – един от първите |url=https://www.sitebulgarizaedno.com/index.php?Itemid=61&amp;catid=29%3A2010-04-24-09-14-13&amp;id=344%3A2011-10-19-15-03-10&amp;option=com_content&amp;view=article |website=Сите българи заедно |language=bg}}&lt;/ref&gt;

Податоците за неговиот понатамошен живот се оскудни, а годината и местото на неговата смрт не се утврдени.

== Наводи ==
&lt;references/&gt;

== Надворешни врски ==
* [https://macedonia.kroraina.com/bn/index.htm Борис Николов — „ВМОРО: Войводи и ръководители (1893–1934)“]
* [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Thessaloniki_Bulgarian_High_School_1888_-_1889.jpg Ученици на Солунската машка гимназија, 1888–1889 година]

[[Категорија:Дејци на ВМОРО]]</text>
      <sha1>2s1gayby79ez5pqr8w3c76mjmymrv0g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651728</id>
      <parentid>5651727</parentid>
      <timestamp>2026-10-30T23:08:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Buli</username>
        <id>2648</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Надворешни врски */</comment>
      <origin>5651728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4005" sha1="fs7m44ybry66g10yc4wzqk5rft4zz3g" xml:space="preserve">'''Вангел Калејчев''' ([[Владово (Воденско)|Владово]], [[13 јули]] [[1866]] — ?) — македонски просветен деец, учител и револуционер, член на [[Внатрешна македонско-одринска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] (МРО). Бил член на Серскиот окружен револуционерен комитет и учесник на [[Солунски конгрес (1896)|Солунскиот конгрес]] во 1896 година.

== Биографија ==
[[Податотека:Thessaloniki Bulgarian High School 1888 - 1889.jpg|лево|мини|Вангел Калејчев (''втор ред, трет од лево'') со соучениците од VI-клас од Солунската машка гимназија, 1888/1889 година.]]
Вангел Калејчев е роден на 13 јули 1866 година во селото [[Владово (Воденско)|Владово]], Воденско, тогаш во [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]]. Се школувал во [[Солунска машка гимназија|Солунската машка гимназија]], а во 1893 година ги завршил студиите по хемија на Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“.&lt;ref name=&quot;Nikolov&quot;&gt;{{cite book |last=Николов |first=Борис И. |title=ВМОРО: Войводи и ръководители (1893–1934) |year=2001 |publisher=Звезди |location=Софија |pages=69–70 |url=https://macedonia.kroraina.com/bn/index.htm}}&lt;/ref&gt;

По завршувањето на образованието работел како учител во [[Сер]], каде што се вклучил во дејноста на Македонската револуционерна организација. Станал член на Серскиот окружен револуционерен комитет, кој бил задолжен за развивањето и координирањето на револуционерната мрежа во источниот дел на Македонија.&lt;ref name=&quot;Nikolov&quot;/&gt;

Во 1896 година Калејчев учествувал на Солунскиот конгрес на МРО како претставник на Серскиот револуционерен округ. На собирот присуствувале и [[Гоце Делчев]], [[Даме Груев]], [[Ѓорче Петров]], [[Христо Татарчев]], [[Христо Матов]] и други истакнати револуционерни дејци. Конгресот бил посветен на организациското уредување, проширувањето на револуционерната мрежа и утврдувањето на понатамошните цели и методи на дејствување на Организацијата.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Андон /Антон/ Димитров – един от първите |url=https://www.sitebulgarizaedno.com/index.php?Itemid=61&amp;catid=29%3A2010-04-24-09-14-13&amp;id=344%3A2011-10-19-15-03-10&amp;option=com_content&amp;view=article |website=Сите българи заедно |language=bg}}&lt;/ref&gt;

Податоците за неговиот понатамошен живот се оскудни, а годината и местото на неговата смрт не се утврдени.

== Наводи ==
&lt;references/&gt;

== Надворешни врски ==
* [https://macedonia.kroraina.com/bn/index.htm Борис Николов — „ВМОРО: Войводи и ръководители (1893–1934)“]

[[Категорија:Дејци на ВМОРО]]</text>
      <sha1>fs7m44ybry66g10yc4wzqk5rft4zz3g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:NazOl(y)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1406947</id>
    <revision>
      <id>5651731</id>
      <timestamp>2026-10-30T23:36:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: &lt;includeonly&gt;{{flagsport|{{{2}}}}}&amp;nbsp;[[Олимписка {{#switch:{{{3}}}|f|F=женска|m|M=машка}} {{Naz/Sport|{{{1}}} }} {{#if:{{Naz/{{{2}}}}}|Selezione|репрезентација}} {{#if:{{{4|}}}| &amp;#32;{{{4}}}||}}{{  #if:{{Naz/{{{2}}}|d}}|{{Naz/{{{2}}}|d}}|{{Naz/{{{2}}}|b}}{{Naz/{{{2}}}|c}} }}|{{Naz/{{{2}}}|c}}{{#if: {{{4|}}} |{{#if:{{{5|}}}||&amp;#32;{{{4}}}}} |}} (ол.)]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt; &lt;noinclude&gt;{{документаци...</comment>
      <origin>5651731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="470" sha1="9vj9ogunku5f6aperizavi4lxkbnu29" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{flagsport|{{{2}}}}}&amp;nbsp;[[Олимписка {{#switch:{{{3}}}|f|F=женска|m|M=машка}} {{Naz/Sport|{{{1}}} }} {{#if:{{Naz/{{{2}}}}}|Selezione|репрезентација}} {{#if:{{{4|}}}| &amp;#32;{{{4}}}||}}{{ 
#if:{{Naz/{{{2}}}|d}}|{{Naz/{{{2}}}|d}}|{{Naz/{{{2}}}|b}}{{Naz/{{{2}}}|c}} }}|{{Naz/{{{2}}}|c}}{{#if: {{{4|}}} |{{#if:{{{5|}}}||&amp;#32;{{{4}}}}} |}} (ол.)]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;noinclude&gt;{{документација}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9vj9ogunku5f6aperizavi4lxkbnu29</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:NazOl(y)/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1406948</id>
    <revision>
      <id>5651732</id>
      <timestamp>2026-10-30T23:38:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: Се користи за добивање на олимписки фудбалски репрезентации, со дополнителна ознака (ол.) во заграда.  '''Пример'''  ;&lt;nowiki&gt;{{NazOl(y)|FUrep|GBR}}&lt;/nowiki&gt;  ; дава {{NazOl(y)|FUrep|GBR}}</comment>
      <origin>5651732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="281" sha1="lj7k49i8akhqsro0q71oa80bpz2tc33" xml:space="preserve">Се користи за добивање на олимписки фудбалски репрезентации, со дополнителна ознака (ол.) во заграда.

'''Пример'''

;&lt;nowiki&gt;{{NazOl(y)|FUrep|GBR}}&lt;/nowiki&gt;

; дава {{NazOl(y)|FUrep|GBR}}</text>
      <sha1>lj7k49i8akhqsro0q71oa80bpz2tc33</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:NazOlBD(y)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1406949</id>
    <revision>
      <id>5651737</id>
      <timestamp>2026-10-30T23:42:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: &lt;includeonly&gt;[[Олимписка {{#switch:{{{3}}}|f|F=женска|m|M=машка}} {{Naz/Sport|{{{1}}} }} {{#if:{{Naz/{{{2}}}|tipo}}|Selezione|репрезентација}} {{#if:{{{4|}}}| &amp;#32;{{{4}}}||}}{{  #if:{{Naz/{{{2}}}|d}}|{{Naz/{{{2}}}|d}}|{{Naz/{{{2}}}|b}}{{Naz/{{{2}}}|c}} }}|{{Naz/{{{2}}}|c}}{{#if: {{{4|}}} |{{#if:{{{5|}}}||&amp;#32;{{{4}}}}} |}} (ол.)]] {{flagsport|{{{2}}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt; &lt;noinclude&gt;{{документаци...</comment>
      <origin>5651737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="470" sha1="37mfavxbs4yg037eyap3a7ks6h09r4a" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;[[Олимписка {{#switch:{{{3}}}|f|F=женска|m|M=машка}} {{Naz/Sport|{{{1}}} }} {{#if:{{Naz/{{{2}}}|tipo}}|Selezione|репрезентација}} {{#if:{{{4|}}}| &amp;#32;{{{4}}}||}}{{ 
#if:{{Naz/{{{2}}}|d}}|{{Naz/{{{2}}}|d}}|{{Naz/{{{2}}}|b}}{{Naz/{{{2}}}|c}} }}|{{Naz/{{{2}}}|c}}{{#if: {{{4|}}} |{{#if:{{{5|}}}||&amp;#32;{{{4}}}}} |}} (ол.)]] {{flagsport|{{{2}}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
&lt;noinclude&gt;{{документација}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>37mfavxbs4yg037eyap3a7ks6h09r4a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:NazOlBD(y)/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1406950</id>
    <revision>
      <id>5651738</id>
      <timestamp>2026-10-30T23:44:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: Се користи за добивање на олимписки фудбалски репрезентации со знаме после името на репрезентацијата и со дополнителна ознака (ол.) во заграда.  '''Пример'''  ;&lt;nowiki&gt;{{NazOlBD(y)|FUrep|GBR}}&lt;/nowiki&gt;  ; дава {{NazOlBD(y)|FUrep|GBR}}</comment>
      <origin>5651738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="363" sha1="g41at0lbdczgaisbe54rxy5u6o0c1x3" xml:space="preserve">Се користи за добивање на олимписки фудбалски репрезентации со знаме после името на репрезентацијата и со дополнителна ознака (ол.) во заграда.

'''Пример'''

;&lt;nowiki&gt;{{NazOlBD(y)|FUrep|GBR}}&lt;/nowiki&gt;

; дава {{NazOlBD(y)|FUrep|GBR}}</text>
      <sha1>g41at0lbdczgaisbe54rxy5u6o0c1x3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:Fb team Lleida</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1406951</id>
    <revision>
      <id>5651744</id>
      <timestamp>2026-10-30T23:54:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: [[Податотека:600px bisection vertical HEX-0000CC White.svg|20px|Леида]] {{fb team |t=Леида |tan=УЕ Леида |tc=ESP |abb={{#if:{{{abb|}}}|LLE}} |oc={{#if:{{{oc|}}}|{{{oc}}} }} }}&lt;!-- --&gt;&lt;noinclude&gt; [[Категорија:Fb_team_предлошки Шпанија|Леида]]  &lt;/noinclude&gt;</comment>
      <origin>5651744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="313" sha1="s8sjfnqmt5j9isa1er8n4ki18buv1ub" xml:space="preserve">[[Податотека:600px bisection vertical HEX-0000CC White.svg|20px|Леида]] {{fb team |t=Леида |tan=УЕ Леида |tc=ESP |abb={{#if:{{{abb|}}}|LLE}} |oc={{#if:{{{oc|}}}|{{{oc}}} }} }}&lt;!--
--&gt;&lt;noinclude&gt;
[[Категорија:Fb_team_предлошки Шпанија|Леида]] 
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s8sjfnqmt5j9isa1er8n4ki18buv1ub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мето Богданов</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406952</id>
    <revision>
      <id>5651755</id>
      <timestamp>2026-10-31T00:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aprilija50.A.D</username>
        <id>119801</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Infobox musical artist | name = Мето Богданов | image =  | birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1968|6|10}} | birth_place = {{роден во|Скопје}}, {{МКД}} | origin = [[Република Македонија]] | genre = [[македонска музика]], фолк музика | occupation = пејач | years_active =  }} '''Мето Богданов''' (р. {{роден на|10|јуни|1968}} го...</comment>
      <origin>5651755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="680" sha1="r9807vbvu9qeb5wxdvpxm7luwtn78kh" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name = Мето Богданов
| image = 
| birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1968|6|10}}
| birth_place = {{роден во|Скопје}}, {{МКД}}
| origin = [[Република Македонија]]
| genre = [[македонска музика]], фолк музика
| occupation = пејач
| years_active = 
}}
'''Мето Богданов''' (р. {{роден на|10|јуни|1968}} година во [[Скопје]]) — [[македонски]] фолк пејач и музичар на народна и новосоздадена музика.

== Животопис ==

== Надворешни врски ==</text>
      <sha1>r9807vbvu9qeb5wxdvpxm7luwtn78kh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651756</id>
      <parentid>5651755</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T00:55:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aprilija50.A.D</username>
        <id>119801</id>
      </contributor>
      <comment>/* Надворешни врски */</comment>
      <origin>5651756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="947" sha1="3pco5cezcv29z7246k52ejz0j0j10t6" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name = Мето Богданов
| image = 
| birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1968|6|10}}
| birth_place = {{роден во|Скопје}}, {{МКД}}
| origin = [[Република Македонија]]
| genre = [[македонска музика]], фолк музика
| occupation = пејач
| years_active = 
}}
'''Мето Богданов''' (р. {{роден на|10|јуни|1968}} година во [[Скопје]]) — [[македонски]] фолк пејач и музичар на народна и новосоздадена музика.

== Животопис ==

== Надворешни врски ==


[[Категорија:Македонски пејачи]]
[[Категорија:Македонски поп-фолк пејачи]]
[[Категорија:Македонски музичари]]
[[Категорија:Македонски фолк пејачи]]</text>
      <sha1>3pco5cezcv29z7246k52ejz0j0j10t6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651757</id>
      <parentid>5651756</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T00:56:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aprilija50.A.D</username>
        <id>119801</id>
      </contributor>
      <comment>/* Надворешни врски */</comment>
      <origin>5651757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1058" sha1="1gqjsl88z71r26wgpjrz9c9r2nuwfng" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name = Мето Богданов
| image = 
| birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1968|6|10}}
| birth_place = {{роден во|Скопје}}, {{МКД}}
| origin = [[Република Македонија]]
| genre = [[македонска музика]], фолк музика
| occupation = пејач
| years_active = 
}}
'''Мето Богданов''' (р. {{роден на|10|јуни|1968}} година во [[Скопје]]) — [[македонски]] фолк пејач и музичар на народна и новосоздадена музика.

== Животопис ==

== Надворешни врски ==
* [http://www.youtube.com/results?search_query=Meto+Bogdanov&amp;searc Мето Богданов] на [[YouTube]]


[[Категорија:Македонски пејачи]]
[[Категорија:Македонски поп-фолк пејачи]]
[[Категорија:Македонски музичари]]
[[Категорија:Македонски фолк пејачи]]</text>
      <sha1>1gqjsl88z71r26wgpjrz9c9r2nuwfng</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651758</id>
      <parentid>5651757</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T01:10:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aprilija50.A.D</username>
        <id>119801</id>
      </contributor>
      <comment>/* Животопис */</comment>
      <origin>5651758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2253" sha1="6p983e1wvotfq4bjhf8jkzpneslpx6x" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name = Мето Богданов
| image = 
| birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1968|6|10}}
| birth_place = {{роден во|Скопје}}, {{МКД}}
| origin = [[Република Македонија]]
| genre = [[македонска музика]], фолк музика
| occupation = пејач
| years_active = 
}}
'''Мето Богданов''' (р. {{роден на|10|јуни|1968}} година во [[Скопје]]) — [[македонски]] фолк пејач и музичар на народна и новосоздадена музика.

== Животопис ==
Мето Богданов е роден во Скопје на 10 јуни 1968 година. Тој со музика се занимава ид најрана возраст каде е пејач и гитарист. Кариерата ја започнал како пејач на [[Групата Академци]], каде бил долги години член. Одреден период бил дел од групата Скопски Боеми.

Како пејач негови песни се: До зори, Наде лична Наде, Да се врати младоста каде е композитор [[Милан Завков]], Џабе ти е џабе, Нема песна, Мој роден крај. 

Тој има соработувано со [[Даниела Темелковска]], каде имаат снимено неколку дует песни како Ленче бре душо, Карамела, Пуста туѓина и Девојче лично убаво.

Богданов е член на ансамблот [[Танец]], каде свири на бас гитара долги години, кој е од првите редови.

== Надворешни врски ==
* [http://www.youtube.com/results?search_query=Meto+Bogdanov&amp;searc Мето Богданов] на [[YouTube]]


[[Категорија:Македонски пејачи]]
[[Категорија:Македонски поп-фолк пејачи]]
[[Категорија:Македонски музичари]]
[[Категорија:Македонски фолк пејачи]]</text>
      <sha1>6p983e1wvotfq4bjhf8jkzpneslpx6x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651759</id>
      <parentid>5651758</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T01:10:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aprilija50.A.D</username>
        <id>119801</id>
      </contributor>
      <origin>5651759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2249" sha1="0btekgih30bbmxf3gi3zy0xqiakd7gj" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name = Мето Богданов
| image = 
| birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1968|6|10}}
| birth_place = {{роден во|Скопје}}, {{МКД}}
| origin = [[Република Македонија]]
| genre = [[македонска музика]], фолк музика
| occupation = пејач
| years_active = 
}}
'''Мето Богданов''' (р. {{роден на|10|јуни|1968}} година во [[Скопје]]) — [[македонски]] фолк пејач и музичар на народна и новосоздадена музика.

== Животопис ==
Мето Богданов е роден во Скопје на 10 јуни 1968 година. Тој со музика се занимава ид најрана возраст каде е пејач и гитарист. Кариерата ја започнал како пејач на [[Група Академци]], каде бил долги години член. Одреден период бил дел од групата Скопски Боеми.

Како пејач негови песни се: До зори, Наде лична Наде, Да се врати младоста каде е композитор [[Милан Завков]], Џабе ти е џабе, Нема песна, Мој роден крај. 

Тој има соработувано со [[Даниела Темелковска]], каде имаат снимено неколку дует песни како Ленче бре душо, Карамела, Пуста туѓина и Девојче лично убаво.

Богданов е член на ансамблот [[Танец]], каде свири на бас гитара долги години, кој е од првите редови.

== Надворешни врски ==
* [http://www.youtube.com/results?search_query=Meto+Bogdanov&amp;searc Мето Богданов] на [[YouTube]]


[[Категорија:Македонски пејачи]]
[[Категорија:Македонски поп-фолк пејачи]]
[[Категорија:Македонски музичари]]
[[Категорија:Македонски фолк пејачи]]</text>
      <sha1>0btekgih30bbmxf3gi3zy0xqiakd7gj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651760</id>
      <parentid>5651759</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T01:22:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aprilija50.A.D</username>
        <id>119801</id>
      </contributor>
      <origin>5651760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2454" sha1="s0ond43n5ie7j615jzkb3d6875aoc6j" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name = Мето Богданов
| image = 
| birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1968|6|10}}
| birth_place = {{роден во|Скопје}}, {{МКД}}
| origin = [[Република Македонија]]
| genre = [[македонска музика]], фолк музика
| occupation = пејач
| years_active = 
}}
'''Мето Богданов''' (р. {{роден на|10|јуни|1968}} година во [[Скопје]]) — [[македонски]] фолк пејач и музичар на народна и новосоздадена музика.

== Животопис ==
Мето Богданов е роден во Скопје на 10 јуни 1968 година. Тој со музика се занимава ид најрана возраст каде е пејач и гитарист. Кариерата ја започнал како пејач на [[Група Академци]], каде бил долги години член. Одреден период бил дел од групата Скопски Боеми.

Како пејач негови песни се: До зори, Наде лична Наде, Да се врати младоста каде е композитор [[Милан Завков]], Џабе ти е џабе, изведена на фестивалот Филиграни, Нема песна, Мој роден крај како и песната Запеј срце изведена на [[Фолк Фест Валандово]] со [[Зоран Џорлев]].

Тој има соработувано со [[Даниела Темелковска]], каде имаат снимено неколку дует песни како Ленче бре душо, Карамела, Пуста туѓина и Девојче лично убаво.

Богданов е член на ансамблот [[Танец]], каде свири на бас гитара долги години, кој е од првите редови.

== Надворешни врски ==
* [http://www.youtube.com/results?search_query=Meto+Bogdanov&amp;searc Мето Богданов] на [[YouTube]]


[[Категорија:Македонски пејачи]]
[[Категорија:Македонски поп-фолк пејачи]]
[[Категорија:Македонски музичари]]
[[Категорија:Македонски фолк пејачи]]</text>
      <sha1>s0ond43n5ie7j615jzkb3d6875aoc6j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651761</id>
      <parentid>5651760</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T01:22:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aprilija50.A.D</username>
        <id>119801</id>
      </contributor>
      <comment>/* Животопис */</comment>
      <origin>5651761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2455" sha1="4c0j697yb6qpi13fty10hgvqy9uiqym" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name = Мето Богданов
| image = 
| birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1968|6|10}}
| birth_place = {{роден во|Скопје}}, {{МКД}}
| origin = [[Република Македонија]]
| genre = [[македонска музика]], фолк музика
| occupation = пејач
| years_active = 
}}
'''Мето Богданов''' (р. {{роден на|10|јуни|1968}} година во [[Скопје]]) — [[македонски]] фолк пејач и музичар на народна и новосоздадена музика.

== Животопис ==
Мето Богданов е роден во Скопје на 10 јуни 1968 година. Тој со музика се занимава ид најрана возраст каде е пејач и гитарист. Кариерата ја започнал како пејач на [[Група Академци]], каде бил долги години член. Одреден период бил дел од групата Скопски Боеми.

Како пејач негови песни се: До зори, Наде лична Наде, Да се врати младоста каде е композитор [[Милан Завков]], Џабе ти е џабе, изведена на фестивалот Филиграни, Нема песна, Мој роден крај, како и песната Запеј срце изведена на [[Фолк Фест Валандово]] со [[Зоран Џорлев]].

Тој има соработувано со [[Даниела Темелковска]], каде имаат снимено неколку дует песни како Ленче бре душо, Карамела, Пуста туѓина и Девојче лично убаво.

Богданов е член на ансамблот [[Танец]], каде свири на бас гитара долги години, кој е од првите редови.

== Надворешни врски ==
* [http://www.youtube.com/results?search_query=Meto+Bogdanov&amp;searc Мето Богданов] на [[YouTube]]


[[Категорија:Македонски пејачи]]
[[Категорија:Македонски поп-фолк пејачи]]
[[Категорија:Македонски музичари]]
[[Категорија:Македонски фолк пејачи]]</text>
      <sha1>4c0j697yb6qpi13fty10hgvqy9uiqym</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651762</id>
      <parentid>5651761</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T01:22:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aprilija50.A.D</username>
        <id>119801</id>
      </contributor>
      <comment>/* Животопис */</comment>
      <origin>5651762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2459" sha1="il202rc7gk5g5vo9fue9jk0ksc98gp3" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name = Мето Богданов
| image = 
| birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1968|6|10}}
| birth_place = {{роден во|Скопје}}, {{МКД}}
| origin = [[Република Македонија]]
| genre = [[македонска музика]], фолк музика
| occupation = пејач
| years_active = 
}}
'''Мето Богданов''' (р. {{роден на|10|јуни|1968}} година во [[Скопје]]) — [[македонски]] фолк пејач и музичар на народна и новосоздадена музика.

== Животопис ==
Мето Богданов е роден во Скопје на 10 јуни 1968 година. Тој со музика се занимава ид најрана возраст каде е пејач и гитарист. Кариерата ја започнал како пејач на [[Група Академци]], каде бил долги години член. Одреден период бил дел од групата [[Скопски Боеми]].

Како пејач негови песни се: До зори, Наде лична Наде, Да се врати младоста каде е композитор [[Милан Завков]], Џабе ти е џабе, изведена на фестивалот Филиграни, Нема песна, Мој роден крај, како и песната Запеј срце изведена на [[Фолк Фест Валандово]] со [[Зоран Џорлев]].

Тој има соработувано со [[Даниела Темелковска]], каде имаат снимено неколку дует песни како Ленче бре душо, Карамела, Пуста туѓина и Девојче лично убаво.

Богданов е член на ансамблот [[Танец]], каде свири на бас гитара долги години, кој е од првите редови.

== Надворешни врски ==
* [http://www.youtube.com/results?search_query=Meto+Bogdanov&amp;searc Мето Богданов] на [[YouTube]]


[[Категорија:Македонски пејачи]]
[[Категорија:Македонски поп-фолк пејачи]]
[[Категорија:Македонски музичари]]
[[Категорија:Македонски фолк пејачи]]</text>
      <sha1>il202rc7gk5g5vo9fue9jk0ksc98gp3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651763</id>
      <parentid>5651762</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T01:23:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aprilija50.A.D</username>
        <id>119801</id>
      </contributor>
      <comment>/* Животопис */</comment>
      <origin>5651763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2455" sha1="00mowdatr8o690xacm54k5upgbiz8m3" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name = Мето Богданов
| image = 
| birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1968|6|10}}
| birth_place = {{роден во|Скопје}}, {{МКД}}
| origin = [[Република Македонија]]
| genre = [[македонска музика]], фолк музика
| occupation = пејач
| years_active = 
}}
'''Мето Богданов''' (р. {{роден на|10|јуни|1968}} година во [[Скопје]]) — [[македонски]] фолк пејач и музичар на народна и новосоздадена музика.

== Животопис ==
Мето Богданов е роден во Скопје на 10 јуни 1968 година. Тој со музика се занимава ид најрана возраст каде е пејач и гитарист. Кариерата ја започнал како пејач на [[Група Академци]], каде бил долги години член. Одреден период бил дел од [[Група Скопски Боеми]].

Како пејач негови песни се: До зори, Наде лична Наде, Да се врати младоста каде е композитор [[Милан Завков]], Џабе ти е џабе, изведена на фестивалот Филиграни, Нема песна, Мој роден крај, како и песната Запеј срце изведена на [[Фолк Фест Валандово]] со [[Зоран Џорлев]].

Тој има соработувано со [[Даниела Темелковска]], каде имаат снимено неколку дует песни како Ленче бре душо, Карамела, Пуста туѓина и Девојче лично убаво.

Богданов е член на ансамблот [[Танец]], каде свири на бас гитара долги години, кој е од првите редови.

== Надворешни врски ==
* [http://www.youtube.com/results?search_query=Meto+Bogdanov&amp;searc Мето Богданов] на [[YouTube]]


[[Категорија:Македонски пејачи]]
[[Категорија:Македонски поп-фолк пејачи]]
[[Категорија:Македонски музичари]]
[[Категорија:Македонски фолк пејачи]]</text>
      <sha1>00mowdatr8o690xacm54k5upgbiz8m3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Национална академија на науките</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406953</id>
    <revision>
      <id>5651770</id>
      <timestamp>2026-10-31T07:56:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ForestShutter</username>
        <id>126802</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1379631516|National Academy of Sciences]]“</comment>
      <origin>5651770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1553" sha1="7x0e9a4lpdcr7u3p7bs277wtyhd122e" xml:space="preserve">
{{Инфокутија Организација|name=National Academy of Sciences|native_name=|native_name_lang=|named_after=|image=NationalAcademySciences_07110011.jpg|image_size=|image_alt=|caption=The [[National Academy of Sciences building]] in [[Washington, D.C.]] in 2000|logo=National Academy of Sciences logo.svg|map=|map_size=|map_alt=|map_caption=|map2=|map2_size=|map2_alt=|map2_caption=|abbreviation=|formation={{start date and age|1863|3|3}}|extinction=&lt;!-- use {{end date and age|YYYY|MM|DD}} --&gt;|type=NGO|status=|purpose=|headquarters=|location=|region_served=|membership=|language=|leader_title=|leader_name=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|key_people=|main_organ=|parent_organization=[[National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine]]|affiliations=|budget=|num_staff=|num_volunteers=|website={{URL|nasonline.org/}}|remarks=}}'''Националната академија на науките''' ( '''NAS''' ) е американска непрофитна и [[невладина организација]] . Оваа академија е дел од Националните академии на науки, инженерство и медицина, со Националната академија за инженерство (NAE) и Националната академија за медицина (NAM).
[[Категорија:Национални академии на науките]]
[[Категорија:Научни организации во САД]]</text>
      <sha1>7x0e9a4lpdcr7u3p7bs277wtyhd122e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651772</id>
      <parentid>5651770</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T07:59:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ForestShutter</username>
        <id>126802</id>
      </contributor>
      <origin>5651772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72429" sha1="rl8h3emulh0o0rjqrunlwd6sgxiz25k" xml:space="preserve">{{Short description|Научна гранка на Националните академии на САД}}
{{Инфокутија Организација
| name = Национална академија на науките
| image = NationalAcademySciences_07110011.jpg
| caption = Зградата на [[Национална академија на науките (зграда)|Националната академија на науките]] во [[Вашингтон]] во 2000 година
| logo = National Academy of Sciences logo.svg
| logo_size = 215
| formation = 3 март 1863
| founders = [[Александер Далас Бејч]]&lt;br&gt;[[Абрахам Линколн]]
| founding_location = 2101 Конститушн авенија, СЗ, [[Вашингтон]], САД 20418
| type = невладина организација
| coordinates = {{coord|38.89598|-77.03658|format=dms}}
| parent_organization = [[Национални академии на науките, инженерството и медицината]]
| endowment = 553,9 милиони долари (2020)&lt;ref&gt;As of June 30, 2020. {{cite report |url=https://www.nacubo.org/-/media/Documents/Research/2020-NTSE-Public-Tables--Endowment-Market-Values--FINAL-FEBRUARY-19-2021.ashx |title=U.S. and Canadian Institutions Listed by Fiscal Year 2020 Endowment Market Value and Change in Endowment Market Value from FY19 to FY20 |publisher=National Association of College and University Business Officers and [[TIAA]] |date=February 19, 2021 |access-date=February 20, 2021 |archive-date=February 21, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210221003510/https://www.nacubo.org/-/media/Documents/Research/2020-NTSE-Public-Tables--Endowment-Market-Values--FINAL-FEBRUARY-19-2021.ashx |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| website = [https://nasonline.org/ nasonline.org]
}}

'''Националната академија на науките''' (НАН) е американска непрофитна [[невладина организација]]. НАН е дел од [[Национални академии на науките, инженерството и медицината|Националните академии на науките, инженерството и медицината]], заедно со [[Национална академија за инженерство|Националната академија за инженерство]] (НАИ) и [[Национална академија за медицина|Националната академија за медицина]] (НАМ).

Како [[национална академија]], нејзините нови членови ги избираат секоја година постојните членови, врз основа на нивните истакнати и континуирани достигнувања во оригиналните истражувања. Изборот во Националната академија е една од највисоките почести во научната област во Соединетите Американски Држави. [[Член на Националната академија на науките|Членовите на Националната академија на науките]] служат без надомест како „советници на нацијата“ за наука, инженерство и медицина. Групата има [[конгресна повелба]] според [[Наслов 36 од Збирката закони на Соединетите Американски Држави|Насловот 36 од Збирката закони на Соединетите Американски Држави]].

Конгресот донел закон, а претседателот [[Абрахам Линколн]] го потпишал [[Акт на Конгресот|актот на Конгресот]] (1863) со кој била основана Националната академија на науките како независна, доверлива невладина институција, создадена со цел „да дава независни, објективни совети на нацијата за прашања поврзани со науката и технологијата [и] да му дава научни совети на владата „секогаш кога ќе биде повикана“ од кое било владино одделение“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.nasonline.org/about-the-nas/organization/#:~:text=The%20National%20Academy%20of%20Sciences%20(NAS)%20is%20a%20private%2C,related%20to%20science%20and%20technology. |title=Mission |website=National Academy of Sciences |access-date=April 15, 2022 |archive-date=October 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231020022809/https://nasonline.org/about-nas/mission/#:~:text=The%20National%20Academy%20of%20Sciences%20(NAS)%20is%20a%20private%2C,related%20to%20science%20and%20technology. |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Оваа цел ѝ дала на академијата задача да го збогатува и да го снабдува со ресурси кој било дел од федералната влада, наместо да служи на една гранка или на една извршна агенција, за разлика од [[Конгресна библиотека|Конгресната библиотека]] или од многу субјекти што му поднесуваат извештаи на претседателот. Целта била донекаде невообичаена за тоа време и различна од другите субјекти засновани на знаење што служат на некоја гранка на власта. Академијата не добива никаков надомест од владата за своите услуги.&lt;ref name=&quot;NASmission&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|title=Overview: NAS Mission|url=https://www.nasonline.org/about-the-nas/organization/|publisher=National Academies of Science|access-date=April 25, 2015|archive-date=October 20, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231020022809/https://nasonline.org/about-nas/mission/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Преглед ==
Од 2024 година Националната академија на науките има 2.687 [[Член на Националната академија на науките|членови на НАН]] и 531 [[Меѓународен член на Националната академија на науките|меѓународен член]].&lt;ref name=aboutnas&gt;{{Наведена мрежна страница
  | title = About NAS: Membership
  | publisher = National Academy of Sciences
  | year = 2013
  | url = https://www.nasonline.org/membership/membership-overview/
  | access-date = August 21, 2013
  | archive-date = March 20, 2019
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20190320221546/http://www.nasonline.org/about-nas/membership/
  | url-status = live
  }}&lt;/ref&gt; Во 2005 година имала околу 1.100 вработени.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница
  | last = Alberts
  | first = Bruce
  | title = Summing Up: Creating a Scientific Temper for the World
  | publisher = National Academy of Sciences
  | year = 2005
  | url = http://www.nasonline.org/site/DocServer/speech2005.pdf?docID=741
  | access-date = April 28, 2009
  | archive-date = June 29, 2011
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20110629015209/http://www.nasonline.org/site/DocServer/speech2005.pdf?docID=741
  | url-status = dead
  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=nasoverview&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nasonline.org/membership/membership-overview/|title=Overview: Membership|website=nasonline.org|access-date=April 2, 2018|archive-date=March 20, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190320221546/http://www.nasonline.org/about-nas/membership/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Околу 190 членови добиле Нобелова награда.&lt;ref name=aboutnas/&gt; Според сопственото признание од 1989 година, зачленувањето жени во академијата „продолжува со жалосно малку темпо“; во тоа време имало 1.516 машки и 57 женски членови.&lt;ref&gt;{{Наведени вести |url=https://www.newspapers.com/clip/28046754/news_of_the_week_from_the_science_world/ |title=News of the week from the science world |date=May 20, 1989 |work=San Francisco Examiner |department=Journals |page=D-2 |via=Newspapers.com |access-date=April 15, 2022}}&lt;/ref&gt;

Националната академија на науките е една од 135-те организации членки на [[Меѓународен научен совет|Меѓународниот научен совет]] (МНС). Иако не постои формален однос со државните и локалните академии на науките, често има неформален дијалог. Академијата ја води Совет од 17 членови, составен од пет функционери (претседател, потпретседател, домашен секретар, меѓународен секретар и благајник) и 12 советници, кои сите се избираат од редот на членовите на академијата.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|title=Constitution|url=http://www.nasonline.org/about-nas/leadership/governing-documents/constitution.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120103161138/http://www.nasonline.org/about-nas/leadership/governing-documents/constitution.html|url-status=dead|archive-date=January 3, 2012|publisher=National Academy of Sciences|access-date=July 20, 2014}}&lt;/ref&gt; Агенциите на владата на САД финансираат околу 85 проценти од активностите на академијата. Дополнителни средства доаѓаат од државните влади, од приватни фондации и од индустриски организации.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://sites.nationalacademies.org/deps/deps_037300|title=Division on Engineering and Physical Sciences FAQ|website=The National Academies|archive-url=https://web.archive.org/web/20090413202117/http://sites.nationalacademies.org/deps/deps_037300|archive-date=April 13, 2009|url-status=live|access-date=June 8, 2019}}&lt;/ref&gt;

Советот има можност, по потреба, одредени задачи да им ги делегира на одбори. На пример, Одборот за исхрана на животните од 1944 година објавува серија извештаи „Нутритивни потреби на домашните животни“, од кои секој го започнува различен поткомитет од експерти во таа област, на пример за [[млечна крава|млечните крави]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |title=National Research Council (NRC) Reports {{!}} National Animal Nutrition Program |url=https://animalnutrition.org/nrc_reports |access-date=2026-05-05 |website=animalnutrition.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга |url=https://www.nationalacademies.org/publications/19014 |title=Nutrient Requirements of Beef Cattle: Eighth Revised Edition 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Националната академија на науките заседава годишно во Вашингтон, а заседанијата се документираат во нејзиното научно списание „[[Зборник на Националната академија на науките]]“. „[[Прес на Националните академии]]“ е издавач на Националните академии и повеќе од 5.000 публикации ги става бесплатно на располагање на својата веб-страница.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www8.nationalacademies.org/onpinews/newsitem.aspx?RecordID=06022011 |title=Newsroom |publisher=National-Academies.org |date=June 2, 2011 |access-date=March 12, 2012}}&lt;/ref&gt;

Од 2004 до 2017 година Националната академија на науките управувала со [[Научен музеј „Маријан Кошланд“]], за да обезбеди јавни изложби и програми поврзани со нејзината работа на политиките. Изложбите во музејот се фокусирале на [[глобално затоплување|климатските промени]] и на [[заразна болест|заразните болести]]. Во 2017 година музејот бил затворен и отстапил место на нова програма за научно информирање, наречена „ЛабИкс“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |title=Science Out of the Box: Exploring Pathways to Relevance for the Millennial Generation |url=https://webassets.nationalacademies.org/LabX/audience-research/ |access-date=2024-11-13 |website=webassets.nationalacademies.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |title=Science Out of the Box: Exploring Pathways to Relevance for the Millennial Generation |url=https://archive.informalscience.org/science-out-box-exploring-pathways-relevance-millennial-generation |access-date=2024-11-13 |website=informalscience.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Историја ==
[[File:Keck Center of the National Academies.JPG|мини|Центарот „Кек“ на Националните академии во Вашингтон, една од неколкуте установи во кои Националната академија на науките има канцеларии]]
Актот за инкорпорација, што претседателот [[Абрахам Линколн]] го потпишал на 3 март 1863 година, ја создал Националната академија на науките и именувал 50 основачки членови. Многу од првобитните [[Член на Националната академија на науките|членови на НАН]] доаѓале од таканаречените „[[Научни лацарони]]“, неформална мрежа претежно од физичари што работеле во близина на [[Кембриџ (Масачусетс)|Кембриџ]], [[Масачусетс]] (околу 1850).&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |author=ITS |url=http://www7.nationalacademies.org/archives/nasfounding.html |title=Founding of the National Academy of Sciences |publisher=.nationalacademies.org |access-date=March 12, 2012 |archive-date=February 3, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130203154802/http://www7.nationalacademies.org/archives/nasfounding.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Во 1863 година организаторите ја обезбедиле поддршката на [[Александер Далас Бејч]] и на [[Чарлс Хенри Дејвис]], вториот професионален [[астроном]], неодамна повикан од Морнарицата во [[Вашингтон]] да го води [[Биро за навигација на Морнарицата на САД|Бирото за навигација]]. Исто така, добиле поддршка од швајцарско-американскиот геолог [[Луј Агаси]] и од американскиот математичар [[Бенџамин Перс]], кои заедно ги испланирале чекорите со кои требало да се основа Националната академија на науките. Сенаторот [[Хенри Вилсон]] од Масачусетс требало да го предложи Агаси за член на Одборот на регенти на [[Смитсонова институција|Смитсоновата институција]].&lt;ref&gt;For an analysis of the motives by Alexander Dallas Bache for founding the NAS, see Jansen, Axel (2011). ''Alexander Dallas Bache: Building the American Nation through Science and Education in the Nineteenth Century''. Campus. p. 285–314.&lt;/ref&gt;

Агаси требало да дојде во Вашингтон на трошок на владата за да ја испланира организацијата заедно со другите. Со тоа бил заобиколен [[Џозеф Хенри]], кој не сакал предлог-законот за таква академија да му биде поднесен на [[Конгрес на САД|Конгресот]]. Верувал дека таквата резолуција ќе биде „спротивставена како нешто што не се согласува со нашите демократски институции“. Сепак, Хенри подоцна станал вториот претседател на НАН. Агаси, Дејвис, Перс, [[Бенџамин Гулд]] и сенаторот Вилсон се сретнале во куќата на Бејч и „набрзина го напишале законот за основање на Академијата, вклучувајќи го во него името на педесет основачи“.&lt;ref name=Miller/&gt;

Во последните часови од седницата, кога Сенатот бил зафатен со брзање на работите во последен момент пред одложувањето, сенаторот Вилсон го поднел предлог-законот. Без да го испитаат и без да расправаат за неговите одредби, и Сенатот и Претставничкиот дом го одобриле, а претседателот Линколн го потпишал.&lt;ref name=&quot;Miller&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=76824285|title=The Lazzaroni: science and scientists in mid-nineteenth-century America|last1=Miller|first1=Lillian|last2=Voss|first2=Frederick|last3=Hussey|first3=Jeannette|publisher=Smithsonian Institution Press|year=1972|page=121|access-date=October 26, 2007|archive-date=May 25, 2007|via=Questia|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20070525215629/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=76824285|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Иако била поздравена како голем чекор напред во владиното признавање на улогата на науката во американското општество, во тоа време Националната академија на науките предизвикала огромно незадоволство меѓу научниците,&lt;ref name=Miller/&gt; без разлика дали биле именувани како основачи.

Во актот пишува:&lt;blockquote&gt;[А]кадемијата, секогаш кога ќе ја повика кое било одделение на владата, ќе истражува, ќе испитува, ќе експериментира и ќе известува за која било тема од науката или уметноста, а вистинските трошоци за такви истражувања, испитувања, експерименти и извештаи ќе се плаќаат од средствата што може да се одобрат за таа цел, но академијата нема да добива никаков надомест за какви било услуги за владата на Соединетите Американски Држави.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www7.nationalacademies.org/ocga/Other/Act_to_incorporate.asp|title=An Act to Incorporate the National Academy of Sciences|publisher=.nationalacademies.org|author=OCGA|access-date=2012-03-12|archive-date=April 17, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070417074050/http://www7.nationalacademies.org/ocga/Other/Act_to_incorporate.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;Националните академии не ги решиле проблемите со кои се соочувала нацијата во [[Американска граѓанска војна|Граѓанската војна]], како што се надевале лацароните, ниту ги централизирале американските научни напори.&lt;ref name=Miller/&gt; Сепак, изборот во Националната академија се сметал за „врв на научното достигнување за Американците“ сè до воспоставувањето на Нобеловата награда на крајот на 19 век.&lt;ref name=&quot;Stankus p. &quot;&gt;{{Наведена книга | last=Stankus | first=Tony | editor-last=Stankus | editor-first=Tony | title=Scientific Journals | publisher=Routledge | date=December 6, 2019 | isbn=978-1-003-00222-2 | doi=10.4324/9781003002222 | page=| s2cid=34142177 }}&lt;/ref&gt;{{Rp|30}}

Во 1870 година конгресната повелба била изменета за да се отстрани ограничувањето на бројот на членови.&lt;ref&gt;{{Наведена книга |title=A Chronicle of Public Laws Calling for Action by the National Academy of Sciences, National Academy of Engineering, Institute of Medicine, [and] National Research Council |url=https://books.google.com/books?id=PiYrAAAAYAAJ&amp;pg=PA7 |access-date=March 22, 2014 |year=1985 |publisher=National Academies |location=Washington, DC |page=5 |id=NAP:11820}} [16 Stat. 277 and 36 U.S.C. § 252], Accessed at [[Google Books]]&lt;/ref&gt;

Во 2013 година од астрофизичарот [[Нил деГрас Тајсон]] било побарано да напише говор за 150-годишнината од [[Гетисбуршко обраќање|Гетисбуршкото обраќање]], во кој истакнал дека едно од најголемите наследства на Линколн е основањето на НАН истата година, што имало долгорочен ефект да „ја постави нашата нација на курс на научно просветено управување, без кое сите би можеле да пропаднеме од лицето на оваа Земја“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница| url = https://www.youtube.com/watch?v=Dq3UlgKjbZ8| title = Neil deGrasse Tyson's Gettysburg Reply – &quot;The Seedbed&quot;| website = YouTube| date = November 19, 2015}}&lt;/ref&gt;

== Членство ==
Академијата моментално (од 2026 година) има 2.705 активни членови и 557 меѓународни членови без право на глас.&lt;ref&gt;{{Наведено списание |last=Nietzel |first=Michael |date=2026 |title=The National Academy of Sciences Elects 120 New Members For 2026 |url=https://www.forbes.com/sites/michaeltnietzel/2026/05/02/the-national-academy-of-sciences-elects-120-new-members-for-2026/ |journal=Forbes}}&lt;/ref&gt; Од нив 3.218 се живи. Постојните членови избираат нови членови доживотно. Годишно се избираат до 120 членови, а годишно може да се изберат до 30 странски државјани за меѓународни членови. Изборниот процес започнува со формална номинација, по која следи период на проверка, а завршува со конечно гласање на годишниот состанок на академијата секој април. Членовите се поврзани со одредена научна област во една од шесте таканаречени „класи“: физички и математички науки; биолошки науки; инженерски и применети науки; биомедицински науки; бихевиорални и [[општествени науки]]; и применети биолошки, земјоделски науки и науки за животната средина.&lt;ref name=nasoverview /&gt;

Во целата историја на НАН, [[Универзитет Харвард|Универзитетот Харвард]] е поврзан со најмногу членови (331) во целина, а [[Универзитет во Калифорнија, Беркли|Универзитетот во Калифорнија во Беркли]] е поврзан со најмногу членови (255) без да се смета медицинскиот факултет. На пример, Беркли, МИТ, Принстон и Калтек немаат медицински факултети, а Харвард и Стенфорд имаат. Првите десет институции, од кои две се од системот на [[Универзитет на Калифорнија|Универзитетот на Калифорнија]], а други четири од [[Бршленова лига|Лигата на бршленот]], опфаќаат речиси 28% од сите некогаш избрани членови. Тие десет се и единствените институции во целата историја на НАН што имале 100 или повеќе членови вкупно.{{Потребен извор}}

На списокот на живите членови само 14 институции имаат 50 или повеќе членови вкупно, вклучувајќи го и медицинскиот факултет (каде што се применува). Тие претставуваат 32% од сите живи членови на НАН.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Првите 14 примарни институции (50 или повеќе живи членови)
! rowspan=&quot;2&quot; | Институција
! colspan=&quot;2&quot; | Живи членови
|-
! data-sort-type=&quot;number&quot; |Со медицинскиот факултет
! data-sort-type=&quot;number&quot; |Без медицинскиот факултет
|-
| [[Универзитет Харвард|Харвард]]
| 179&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница |title=Member Directory – NAS |url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=6dbdc32a52b4b3a38e14f8665eba1bd6,dana-farber-harvard-cancer-center,harvard-medical-school,harvard-t.h.-chan-school-of-public-health,harvard-university&amp;_livingdeceased=living&amp;_member_directory_sort=last_name_asc |access-date=2024-11-13 |website= |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
| 113&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| [[Универзитет Стенфорд|Стенфорд]]
| 178&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=slac-national-accelerator-laboratory%2Cstanford-university%2Cstanford-university-school-of-medicine&amp;_livingdeceased=living&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
| 149&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=slac-national-accelerator-laboratory%2Cstanford-university&amp;_livingdeceased=living&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Универзитет во Калифорнија, Беркли]]
| 143&lt;ref name=&quot;nasonline.org&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=6cde08dc58cc50cef02f9b4808ee3a0f&amp;_livingdeceased=living&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
| 143&lt;ref name=&quot;nasonline.org&quot;/&gt;
|-
| [[Масачусетски институт за технологија]]
| 122&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=massachusetts-institute-of-technology&amp;_livingdeceased=living&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
| 122&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
|-
| [[Универзитет Принстон|Принстон]]
| 90&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=princeton-plasma-physics-laboratory%2Cprinceton-university%2Cprinceton-university-observatory&amp;_livingdeceased=living&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
| 90&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt;
|-
| [[Универзитет Колумбија|Колумбија]]
| 73&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=columbia-university%2Ccolumbia-university-medical-center%2Ccolumbia-university-vagelos-college-of-physicians-%2Clamont-doherty-earth-observatory-of-columbia-unive&amp;_livingdeceased=living&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
| 57&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=columbia-university%2Clamont-doherty-earth-observatory-of-columbia-unive&amp;_livingdeceased=living&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Универзитет Јеил|Јеил]]
| 73&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=yale-school-of-medicine%2Cyale-school-of-public-health%2Cyale-university&amp;_livingdeceased=living&amp;_member_directory_sort=last_name_asc |title=Member Directory – NAS}}&lt;/ref&gt;
| 56&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=yale-university&amp;_livingdeceased=living&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Калифорниски институт за технологија]]
| 72&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=california-institute-of-technology%2Cb1fe0f1fe70a71519129b4dbdc79bc5f&amp;_livingdeceased=living&amp;_member_directory_sort=last_name_asc |title=Member Directory – NAS}}&lt;/ref&gt;
| 72&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot; /&gt;
|-
| [[Чикашки универзитет]]
| 55&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=the-university-of-chicago%2Cthe-university-of-chicago-booth-school-of-business%2Cthe-university-of-chicago-medical-center&amp;_livingdeceased=living&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
| 55&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=the-university-of-chicago%2Cthe-university-of-chicago-booth-school-of-business&amp;_livingdeceased=living&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Универзитет во Калифорнија, Сан Диего]]
| 52&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=scripps-institution-of-oceanography%2Cbf7ffba481d94865ea4c0d70066c0e26%2Cc822815cbb3d7e0b2186e1f61eaf1d7a&amp;_livingdeceased=living&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
| 50&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=scripps-institution-of-oceanography%2Cbf7ffba481d94865ea4c0d70066c0e26&amp;_livingdeceased=living&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Друштво „Макс Планк“|Институти „Макс Планк“]] (Германија)
| 52&lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=max-planck-institute-for-astrophysics%2Cmax-planck-institute-for-biogeochemistry%2Cmax-planck-institute-for-biological-cybernetics%2Cmax-planck-institute-for-biological-intelligence%2Cmax-planck-institute-for-biology%2Cmax-planck-institute-for-biophysical-chemistry%2Cmax-planck-institute-for-brain-research%2Cmax-planck-institute-for-chemical-ecology%2Cmax-planck-institute-for-chemical-physics-of-solid%2Cmax-planck-institute-for-chemistry%2Cmax-planck-institute-for-developmental-biology%2Cmax-planck-institute-for-evolutionary-anthropology%2Cmax-planck-institute-for-extraterrestrial-physics%2C7c9fa03883ba16a469a1dcfbe013dce4%2Cmax-planck-institute-for-informatics%2Cmax-planck-institute-for-mathematics%2Cmax-planck-institute-for-multidisciplinary-science%2Cmax-planck-institute-for-plant-breeding-research%2Cmax-planck-institute-for-psycholinguistics%2Cmax-planck-institute-for-quantum-optics%2Cmax-planck-institute-for-solar-system-research%2Cmax-planck-institute-for-solid-state-research%2Cmax-planck-institute-for-terrestrial-microbiology%2C4daf24dd9a0c41f23be8350d9bb6f8f5%2Cmax-planck-institute-of-biochemistry%2Cmax-planck-institute-of-biophysics%2Cmax-planck-institute-of-microstructure-physics%2Cmax-planck-institute-of-molecular-cell-biology-and%2Cmax-planck-institute-of-molecular-plant-physiology%2Cmax-planck-institute-of-neurobiology%2Cmax-planck-institute-of-quantum-optics%2Cmax-planck-society-for-the-advancement-of-science%2Cmax-planck-unit-for-the-science-of-pathogens%2Cmax-delbruck-center-for-molecular-medicine&amp;_livingdeceased=living&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
| 52&lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot;/&gt;
|-
| [[Универзитет во Вашингтон]]
| 51&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=university-of-washington%2Cuniversity-of-washington-school-of-medicine&amp;_livingdeceased=living&amp;_member_directory_sort=last_name_asc |title=Member Directory – NAS}}&lt;/ref&gt;
| 46&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=university-of-washington&amp;_livingdeceased=living&amp;_member_directory_sort=last_name_asc |title=Member Directory – NAS}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Универзитет во Калифорнија, Лос Анџелес]]
| 49&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=david-geffen-school-of-medicine-at-ucla%2Cinstitute-of-pure-and-applied-mathematics%2Cf270c395b36957cccf34862290942b7f&amp;_livingdeceased=living&amp;_member_directory_sort=last_name_asc |title=Member Directory – NAS}}&lt;/ref&gt;
| 42&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=institute-of-pure-and-applied-mathematics%2Cf270c395b36957cccf34862290942b7f&amp;_livingdeceased=living&amp;_member_directory_sort=last_name_asc |title=Member Directory – NAS}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Национални институти за здравство]]
| 45&lt;ref name=&quot;ReferenceE&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=national-cancer-institute%2Cebb7864cca87c958bd55ec8a9fa919ef%2Cnational-human-genome-research-institute%2Cnational-institute-of-environmental-health-science%2Cnational-institutes-of-health&amp;_livingdeceased=living&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
| 45&lt;ref name=&quot;ReferenceE&quot;/&gt;
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Првите 10 примарни институции (членови низ сите времиња)
! rowspan=&quot;2&quot; | Институција
! colspan=&quot;2&quot; | Членови низ сите времиња (1863–2024)
|-
! data-sort-type=&quot;number&quot; |Без медицинскиот факултет
! data-sort-type=&quot;number&quot; |Со медицинскиот факултет
|-
| [[Универзитет во Калифорнија, Беркли]]
| 255&lt;ref name=&quot;ReferenceF&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=6cde08dc58cc50cef02f9b4808ee3a0f&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
| 255&lt;ref name=&quot;ReferenceF&quot;/&gt;
|-
| [[Универзитет Харвард|Харвард]]
| 235&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=6dbdc32a52b4b3a38e14f8665eba1bd6%2Charvard-university%2Charvard-smithsonian-center-for-astrophysics&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
| 331&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=6dbdc32a52b4b3a38e14f8665eba1bd6%2Cdana-farber-harvard-cancer-center%2Charvard-medical-school%2Charvard-school-of-public-health%2Charvard-t.h.-chan-school-of-public-health%2Charvard-university%2Charvard-smithsonian-center-for-astrophysics&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Универзитет Стенфорд|Стенфорд]]
| 234&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=slac-national-accelerator-laboratory%2Cstanford-university&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
| 274&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=slac-national-accelerator-laboratory%2Cstanford-university%2Cstanford-university-medical-center%2Cstanford-university-school-of-medicine&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Масачусетски институт за технологија]]
| 219&lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=massachusetts-institute-of-technology&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
| 219&lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot;/&gt;
|-
| [[Универзитет Принстон|Принстон]]
| 133&lt;ref name=&quot;ReferenceH&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=princeton-plasma-physics-laboratory%2Cprinceton-university%2Cprinceton-university-observatory&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
| 133&lt;ref name=&quot;ReferenceH&quot;/&gt;
|-
| [[Калифорниски институт за технологија]]
| 132&lt;ref name=&quot;ReferenceI&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=california-institute-of-technology%2Cb1fe0f1fe70a71519129b4dbdc79bc5f&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
| 132&lt;ref name=&quot;ReferenceI&quot;/&gt;
|-
| [[Чикашки универзитет]]
| 129&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=the-university-of-chicago%2Cthe-university-of-chicago-booth-school-of-business&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
| 130&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=the-university-of-chicago%2Cthe-university-of-chicago-booth-school-of-business%2Cthe-university-of-chicago-medical-center&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Универзитет Колумбија|Колумбија]]
| 124&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=columbia-university%2Clamont-doherty-earth-observatory-of-columbia-unive&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
| 136&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=columbia-university%2Ccolumbia-university-college-of-physicians-and-surg%2Ccolumbia-university-medical-center%2Ccolumbia-university-vagelos-college-of-physicians-%2Clamont-doherty-earth-observatory-of-columbia-unive&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Универзитет во Калифорнија, Сан Диего]]
| 116&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=scripps-institution-of-oceanography%2Cbf7ffba481d94865ea4c0d70066c0e26&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
| 122&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=scripps-institution-of-oceanography%2Cbf7ffba481d94865ea4c0d70066c0e26%2Cc822815cbb3d7e0b2186e1f61eaf1d7a&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Универзитет Јеил|Јеил]]
| 103&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=yale-university&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
| 137&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | url=https://www.nasonline.org/membership/member-directory/?_primary_institution=yale-school-of-medicine%2Cyale-school-of-public-health%2Cyale-university&amp;_member_directory_sort=last_name_asc | title=Member Directory – NAS }}&lt;/ref&gt;
|}

== Објекти ==
[[File:Beckman Conference Center, National Academies (USA).JPG|мини|Конференцискиот центар „Бекман“ на Националните академии во [[Ирвајн (Калифорнија)|Ирвајн]], Калифорнија]]

Националната академија на науките одржува повеќе згради низ Соединетите Американски Држави. [[Зграда на Националната академија на науките]] се наоѓа на адресата 2101 Конститушн авенија, во северозападен [[Вашингтон]]; стои на [[Национален мол|Националниот мол]], до [[Зграда на Одборот на Федералните резерви „Мариner С. Еклс“|зградата на Одборот на Федералните резерви „Мариner С. Еклс“]] и пред [[Зграда „Хари С. Труман“|седиштето]] на [[Стејт департмент|Стејт департментот на САД]]. Зградата е во [[неокласицизам|неокласицистички]] архитектонски стил, а ја изградил архитектот [[Бертрам Гровенор Гудху]]. Зградата била осветена во 1924 година&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | author = National Academy of Sciences | title = The NAS Building ... a Temple of Science | url = http://www.nasonline.org/site/PageServer?pagename=ABOUT_building | access-date = October 12, 2010 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20101229155642/http://www.nasonline.org/site/PageServer?pagename=ABOUT_building | archive-date = December 29, 2010 }}&lt;/ref&gt; и е на списокот на [[Национален регистар на историски места|Националниот регистар на историски места]]. Гудху ангажирал тим уметници и архитектонски вајари, меѓу кои [[Албер Хертер]], [[Ли Лори]] и [[Хилдрет Мејер]], за да ги осмислат внатрешните украси што ја слават историјата и значењето на науката.&lt;ref name=&quot;ConstitutionAve&quot;&gt;{{Наведена книга | title=The National Academy of Sciences Building: A Home for Science in America | publisher=National Academies Press | date=2013 | isbn=978-0-309-27372-5 | doi=10.17226/26398 | url=https://nap.nationalacademies.org/catalog/26398/the-national-academy-of-sciences-building-a-home-for-science | access-date=2025-09-21 }}&lt;/ref&gt; Зградата се користи за предавања, симпозиуми, изложби и концерти, покрај годишните состаноци на НАН, НАИ и НАМ. Културните програми на Националната академија на науките приредуваат изложби што ги истражуваат пресеците на уметноста, науката и културата, како „Математалхемија“.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220520185810/http://www.cpnas.org/press/mathemalchemy_announcement.pdf Mathemalchemy to Open at NAS] Cultural Programs of the National Academy of Sciences, January 12, 2022&lt;/ref&gt; Во неа на 5 март 2014 година била одржана церемонијата за Претседателската награда за настава по математика и наука од 2012 година. Во зградата работат околу 150 вработени. Во јуни 2012 година била повторно отворена за посетители по двегодишен голем проект за обнова, со кој биле обновени и подобрени историските простории, зголемена е пристапноста, а старата инфраструктура и опрема доведени се до современо ниво.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://www.cpnas.org/visit/nas-building-restoration.html |title=Restoration of Historic National Academy of Sciences Building |year=2013 |website=CPNAS |publisher=National Academy of Sciences |access-date=August 12, 2013}}&lt;/ref&gt;

Повеќе од 1.000 вработени во Националните академии работат во Центарот „Кек“ на Националните академии, на адресата 500 Петта улица, во северозападен Вашингтон. Центарот „Кек“ обезбедува простор за состаноци и ја сместува книжарницата на „Прес на Националните академии“.&lt;ref name=NASbuildings&gt;{{Наведена мрежна страница | author = National Academy of Sciences | title = Visiting Our Buildings | url = http://www.nationalacademies.org/about/contact | access-date = October 12, 2010 | archive-date = April 23, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110423085509/http://www.nationalacademies.org/about/contact/ | url-status = live }}&lt;/ref&gt; [[Научен музеј „Маријан Кошланд“]] на Националната академија на науките, порано на улицата Е бр. 525, СЗ, примал посетители од јавноста, училишни екскурзии и имал постојани научни изложби.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |title=Marian Koshland Science Museum of the National Academy of Sciences |url=http://www.koshland-science-museum.org |access-date=October 12, 2010}}&lt;/ref&gt;

НАН има и конференциски центри во Калифорнија и Масачусетс.&lt;ref name=NASbuildings/&gt; Центарот „Арнолд и Мејбл Бекман“ се наоѓа на адресата 100 Академи драјв во [[Ирвајн (Калифорнија)|Ирвајн]], близу до кампусот на [[Универзитет во Калифорнија, Ирвајн|Универзитетот во Калифорнија, Ирвајн]]; нуди конференциски центар и ги сместува неколкуте програми на НАН. Конференцискиот центар „Џ. Ерик Јонсон“, на адресата 314 Квисет авенија во [[Вудс Хол (Масачусетс)|Вудс Хол]], Масачусетс, е конференциска установа на НАН.&lt;ref name=&quot;JonssonCenter&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница | last=Miller | first=Edward | title=Helping and Hurting | website=The Provincetown Independent | date=2021-02-17 | url=https://provincetownindependent.org/opinion/2021/02/17/helping-and-hurting/ | access-date=2025-09-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |title=Gulf Research Program Advisory Board Meeting |url=https://www.nationalacademies.org/events/42 |access-date=2026-05-05 |website=www.nationalacademies.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Претседатели ==
Претседателот е раководител на академијата, избран со мнозинство гласови од членството за мандат што го одредува управувачкиот Совет, не подолг од шест години, и може да биде повторно избран за втор мандат. Мандатите обично започнуваат на 1 јули, а завршуваат на 30 јуни. Академијата од основањето има имало 22 претседатели.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |title=A Selection of Highlights from the History of the National Academy of Sciences, 1863–2005 |url=https://www.nasonline.org/about-nas/history/highlights/ |website=NAS |first1=Frederick |last1=Seitz |access-date=22 November 2023 |archive-date=November 23, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231123024513/https://www.nasonline.org/about-nas/history/highlights/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Сегашна претседателка е [[геофизика|геофизичарката]] [[Марша Макнат]], првата жена на оваа функција. Нејзиниот мандат истекува на 30 јуни 2026 година.&lt;ref name=naspresidents&gt;{{Наведена мрежна страница |title=Leadership and Governance |publisher=National Academy of Sciences |year=2024 |url=https://www.nasonline.org/about-the-nas/leadership/ |access-date=30 December 2024 |archive-date=December 3, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203000638/https://www.nasonline.org/about-the-nas/leadership/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left&quot;
|-
!Бр.
!Слика
!Претседател
!Мандат
!Белешки
|-
|1
|[[File:Alexander Dalls Bache pers0117.jpg|70пкс]]
|[[Александер Далас Бејч]]
|1863–1867
|
|-
|2
|[[File:Joseph Henry - Brady-Handy.jpg|70пкс]]
|[[Џозеф Хенри]]
|1868–1878
|
|-
|3
|[[File:William Barton Rogers cropped.jpg|70пкс]]
|[[Вилијам Бартон Роџерс]]
|1879–1882
|
|-
|4
|[[File:Othniel Charles Marsh - Brady-Handy.jpg|70пкс]]
|[[Отниел Чарлс Марш]]
|1883–1895
|
|-
|5
|[[File:Gibbs Oliver Wolcott.jpg|70пкс]]
|[[Оливер Волкот Гибс|Волкот Гибс]]
|1895–1900
|
|-
|6
|[[File:Portrait of Alexander Emanuel Agassiz.jpg|70пкс]]
|[[Александар Агаси]]
|1901–1907
|
|-
|7
|[[File:Ira Remsen jhu coll-0002 02836.jpg|70пкс]]
|[[Ајра Ремсен]]
|1907–1913
|
|-
|8
|[[File:William Henry Welch 2.jpg|70пкс]]
|[[Вилијам Хенри Велч]]
|1913–1917
|
|-
|9
|[[File:Charles Walcott.jpg|70пкс]]
|[[Чарлс Дулитл Волкот]]
|1917–1923
|
|-
|10
|[[File:Albert Abraham Michelson2.jpg|70пкс]]
|[[Алберт Абрахам Мајклсон]]
|1923–1927
|
|-
|11
|[[File:Thomas Hunt Morgan.jpg|70пкс]]
|[[Томас Хант Морган]]
|1927–1931
|
|-
|12
|[[File:Campbell William Wallace.jpg|70пкс]]
|[[Вилијам Волас Кембел]]
|1931–1935
|
|-
|13
|[[File:Frank R. Lillie 1893.png|70пкс]]
|[[Френк Рататри Лили]]
|1935–1939
|
|-
|14
|[[File:Frank B Jewett 1926 retouched.png|70пкс]]
|[[Френк Болдвин Џуит]]
|1939–1947
|
|-
|15
|[[File:Alfred Newton Richards 1954.jpg|70пкс]]
|[[Алфред Њутн Ричардс]]
|1947–1950
|
|-
|16
|[[File:Detlev Wulf Bronk.jpg|70пкс]]
|[[Детлев Вулф Бронк]]
|1950–1962
|
|-
|17
|
|[[Фредерик Сајц]]
|1962–1969
|
|-
|18
|
|[[Филип Хендлер]]
|1969–1981
|
|-
|19
|[[File:Frank Press at Seismological Observatory in Jerusalem 1953 (cropped).jpg|70пкс]]
|[[Френк Прес]]
|1981–1993
|&lt;ref&gt;{{Наведени вести |url=https://www.nationalacademies.org/news/2020/01/frank-press-former-president-of-the-national-academy-of-sciences-dies-at-age-95 |title=Frank Press, Former President of the National Academy of Sciences, Dies at Age 95 |date=January 30, 2020 |publisher=National Academy of Sciences}}&lt;/ref&gt;
|-
|20
|[[File:Bruce Alberts by Chris Michel 2023-12-12 at 4.16.24 PM 120.jpg|70пкс]]
|[[Брус Алберц|Брус Мајкл Алберц]]
|1993–2005
|&lt;ref&gt;{{Наведено списание |title=From the National Academies: A Tribute to the Science Education Legacy of National Academy of Sciences President Bruce Alberts |first=Jay B. |last=Labov |date=October 13, 2017 |doi=10.1187/cbe.05-06-0081 |journal=Cell Biology Education |volume=4 |number=3|pages=185–188 |pmc=1200774 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание |url=https://www.science.org/content/article/national-academy-reelects-alberts |title=National Academy Reelects Alberts |date=February 11, 1999 |first=Jeffrey |last=Mervis |journal=Science |doi=10.1126/article.38700|doi-broken-date=July 1, 2025 }}&lt;/ref&gt;
|-
|21
|[[File:Ralph Cicerone NAS 2013.jpg|70пкс]]
|[[Ралф Џ. Чичерон]]
|2005–2016
|&lt;ref&gt;{{Наведени вести |url=https://www.aaas.org/news/memoriam-ralph-j-cicerone-national-academy-sciences |title=In Memoriam: Ralph J. Cicerone of the National Academy of Sciences |date=November 6, 2016 |publisher=AAAS}}&lt;/ref&gt;
|-
|22
|[[File:Marcia McNutt in 2023 01.jpg|70пкс]]
|[[Марша Макнат]]
|2016–''сегашна''
|&lt;ref&gt;{{Наведени вести |url=https://www.aaas.org/news/science-editor-chief-marcia-mcnutt-elected-president-national-academy-sciences |title=Science Editor-in-Chief Marcia McNutt Elected President of the National Academy of Sciences |date=February 16, 2016 |publisher=AAAS}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести |url=https://www.nasonline.org/news/marcia-mcnutt-reelected-president-of-the-national-academy-of-sciences-international-secretary-and-councilors-also-elected/ |title=Marcia McNutt Reelected President of the National Academy of Sciences; International Secretary and Councilors Also Elected |date=February 10, 2022 |publisher=National Academy of Sciences}}&lt;/ref&gt;
|}
Извор:&lt;ref&gt;{{Наведена книга |chapter-url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK217867/ |title=Officers of the National Academy of Sciences, 1863–1963 |chapter=Officers and Members of the Council of the National Academy of Sciences, 1863–1963 |date=1978 |publisher=National Academy of Sciences}}&lt;/ref&gt;

== Награди ==
Академијата доделува повеќе различни награди:
* '''Општи'''
** [[Член на Националната академија на науките|Членство во Националната академија на науките]] (вклучувајќи ги и меѓународните членови)&lt;ref name=&quot;AlbertsFulton2005&quot;&gt;{{Наведено списание|last1=Alberts|first1=Bruce|last2=Fulton|first2=Kenneth R.|year=2005|title=Editorial: Election to the National Academy of Sciences: Pathways to membership|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=102|issue=21|pages=7405–7406|doi=10.1073/pnas.0503457102|issn=0027-8424|pmc=1140467|pmid=16586925|bibcode=2005PNAS..102.7405A|author-link1=Bruce Alberts|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
** [[Награда „Џон Џ. Карти“ за унапредување на науката]]
** [[Награда „Вилијам О. Бејкер“ за истражувачки иницијативи]], порано Награда на НАН за истражувачки иницијативи
** [[Награда на НАН за научно рецензирање]]
** Награда на НАН за научно откритие
** [[Медал за јавно добро]]
** [[Награда „Рејмонд и Беверли Саклер“ за конвергентни истражувања]]
** [[Награда на Националните академии за комуникација]], заедно со други национални академии
* '''Астрономија и астрофизика'''
** [[Медал „Хенри Дрејпер“]]
** [[Медал „Џ. Лоренс Смит“]]
** [[Медал „Џејмс Крег Вотсон“]]
* '''Бихејвиорални и општествени науки'''
** Награда „Аткинсон“ за психолошки и когнитивни науки
** [[Награда „Вилијам и Кетрин Естес“]], порано Награда на НАН за бихејвиорални истражувања релевантни за спречување на нуклеарна војна
** [[Истражувачки награди „Тролант“]]
* '''Биологија и медицина'''
** [[Награда „Александар Холандер“ за биофизика]]
** [[Медал „Џеси Стивенсон Коваленко“]]
** [[Награда „Ричард Лаунсбери“]]
** [[Медал „Гилберт Морган Смит“]]
** [[Награда на НАН за молекуларна биологија]]
** [[Награда на НАН за невронауки]]
** Истражувачка награда „Прадел“
** [[Награда „Селман А. Ваксман“ за микробиологија]]
* '''Хемија'''
** [[Награда на НАН за хемиски науки]]
** [[Награда на НАН за хемија во служба на општеството]]
* '''Науки за Земјата и за животната средина'''
** [[Медал „Александар Агаси“]]
** [[Награда и предавање „Артур Л. Деј“]]
** [[Медал „Даниел Жиро Елиот“]]
** [[Медал „Мери Кларк Томпсон“]]
** Награда на НАН за рана Земја и науки за животот
** [[Медал „Чарлс Дулитл Волкот“]], дел од Наградата на НАН за рана Земја и науки за животот од 2008 година
** [[Медал „Стенли Милер“]], дел од Наградата на НАН за рана Земја и науки за животот од 2008 година
** [[Награда „Г. К. Ворен“]]
* '''Инженерство и применети науки'''
** Награда „Џ. К. Ханскер“ – [[воздухопловно инженерство]]
** [[Медал „Браќа Гибс“]] – [[бродоградба]], [[бродско инженерство]]
** [[Награда на НАН за индустриска примена на науката]]
** [[Награда на НАН за науки за храна и земјоделство]]
* '''Математика и компјутерски науки'''
** [[Награда на НАН за математика]]
* '''Физика'''
** [[Медал „Арктовски“]]
** [[Награда „Комсток“ за физика]]
** [[Награда „Александар Холандер“ за биофизика]]

== Заедничка декларација за глобалното затоплување ==
Во 2005 година националните научни академии на форумот [[Г8]] (меѓу нив и Националната академија на науките) и научните академии на Бразил, Кина и Индија (три од најголемите емитери на [[стакленички гас|стакленички гасови]] во светот во развој) потпишале изјава за глобалниот одговор на [[климатски промени|климатските промени]]. Во изјавата се нагласува дека научното разбирање на климатските промени станало доволно јасно за да ги оправда земјите да преземат итни мерки.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://royalsociety.org/topics-policy/publications/2005/global-response-climate-change/|title=Statement on Global Response to Climate Change|date=June 7, 2005|publisher=The Royal Society}}&lt;/ref&gt;

На 7 мај 2010 година во списанието „[[Сајенс (списание)|Сајенс]]“ било објавено писмо потпишано од 255 членови на Академијата, со кое се осудувале „политичките напади“ врз климатолозите.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|title=U-Va. urged to fight Cuccinelli subpoena in probe of scientist|first=Rosalind|last=Helderman|date=May 9, 2010|newspaper=Washington Post|page=C5}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести| url=https://www.theguardian.com/environment/2010/may/06/climate-science-open-letter| title=Open letter: Climate change and the integrity of science| date=May 6, 2010| work=The Guardian| access-date=December 12, 2016| archive-date=October 5, 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20131005040201/http://www.theguardian.com/environment/2010/may/06/climate-science-open-letter| url-status=live}}&lt;/ref&gt; Тоа било одговор на [[граѓанско истражно барање]] до [[Универзитет на Вирџинија|Универзитетот на Вирџинија]] од државниот правобранител на Вирџинија [[Кен Кучинели]], со кое се барала широка лепеза документи од [[Мајкл Е. Ман]], поранешен професор на УВА од 1999 до 2005 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://www.meteo.psu.edu/holocene/public_html/Mann/about/cv.php |title=Curriculum Vitae: Michael E. Mann |website=psu dot edu |access-date=July 5, 2013 |archive-date=May 12, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512101115/http://www.meteo.psu.edu/holocene/public_html/Mann/about/cv.php |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=wp592010&gt;{{Наведени вести|title=U-Va. urged to fight Cuccinelli subpoena in probe of scientist|first=Rosalind|last=Helderman|date=May 9, 2010|newspaper=Washington Post|page=C5}}&lt;/ref&gt; Ман, кој моментално работи на [[Универзитет во Пенсилванија|Универзитетот во Пенсилванија]], е истражувач на климатските промени, а Кучинели тврдел дека Ман можеби ги измамил даночните обврзници на Вирџинија во текот на своите еколошки истражувања. Истрагите го ослободиле Ман од обвинувањата дека ги фалсификувал или потиснувал податоците.&lt;ref name=&quot;PSU Findings&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.research.psu.edu/orp/Findings_Mann_Inquiry.pdf|title=RA-10 Inquiry Report: Concerning the Allegations of Research Misconduct Against Dr. Michael E. Mann, Department of Meteorology, College of Earth and Mineral Sciences, The Pennsylvania State University|last=Foley|first=Henry C.|author2=Alan W. Scaroni|author3=Candice A. Yekel|date=February 3, 2010|publisher=The Pennsylvania State University|access-date=February 7, 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100215071321/http://www.research.psu.edu/orp/Findings_Mann_Inquiry.pdf|archive-date=February 15, 2010}}&lt;/ref&gt;

== Значајни избори ==
* 1873: [[Едвард Ч. Пикеринг]] (1846–1919) бил најмладиот избран научник&lt;ref name=&quot;FAQ&quot;/&gt;
* 1924: [[Флоренс Р. Сејбин]] (1871–1953) била првата жена избрана за член&lt;ref name=&quot;FAQ&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница |title= Membership FAQ|url= http://nationalacademies.org/memarea/memfaq/index.html |publisher= NAS |access-date= September 10, 2016|archive-date= March 5, 2018|archive-url= https://web.archive.org/web/20180305122612/http://nationalacademies.org/memarea/memfaq/index.html |url-status= live}}&lt;/ref&gt;
* 1965: [[Дејвид Блеквел]] (1919–2010) бил првиот Афроамериканец избран за член&lt;ref name=&quot;FAQ&quot;/&gt;
* 2013: [[Бен Барес]] (1954–2017) бил првиот отворено [[трансродова личност|трансродов]] научник избран за член&lt;ref&gt;{{Наведени вести |title=Neurobiologist Becomes First Transgender Scientist Selected For U.S. National Academy of Science Membership |url=http://transnews.org/2013/05/11/first-transgender-scientist-selected-for-national-academy-of-science-membership/ |work=Trans News |date=May 11, 2013 |access-date=April 15, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20141017124202/http://transnews.org/2013/05/11/first-transgender-scientist-selected-for-national-academy-of-science-membership/ |archive-date=October 17, 2014}}&lt;/ref&gt;
* 2024: [[Питер Ангар]] (роден 1963) бил првиот избран за член од [[Арканзас]]&lt;ref&gt;{{Наведени вести |date=May 6, 2024 |title=Peter Ungar Chosen as Member of the National Academy of Sciences |url=https://news.uark.edu/articles/70387/peter-ungar-chosen-as-member-of-the-national-academy-of-sciences |work=University of Arkansas News |access-date=February 8, 2025 |archive-date=September 18, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918091219/https://news.uark.edu/articles/70387/peter-ungar-chosen-as-member-of-the-national-academy-of-sciences |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==
* [[Американска академија на уметностите и науките]]
* [[Програма за национална дигитална библиотека]]
* [[Список на членови на Националната академија на науките]]
* [[Национална програма за дигитална информациска инфраструктура и зачувување]]
* [[Национална научна фондација]]
* [[Одбор за наука, технологија и економска политика на Националната академија на науките на САД|Одбор за наука, технологија и економска политика на Националната академија на науките]]
* [[Биографски мемоари на Националната академија на науките]]
* [[Национални академии на науките, инженерството и медицината]]
* [[Декадно истражување за астрономија и астрофизика]]

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Дополнителна литература ==
* {{Наведена книга |last= Boffey |first= Philip |title= The brain bank of America: An inquiry into the politics of science |contribution= Introduction |contributor-last= Nader |contributor-first= Ralph |contributor-link= Ralph Nader |publisher= McGraw-Hill |date= 1975 |isbn= 978-0-07-006368-6 |url-access= registration |url= https://archive.org/details/brainbankofameri0000boff}}
* {{Наведена книга |first= Stephen |last= Hilgartner |title= Science on Stage: Expert Advice as Public Drama |publisher= Stanford University Press |date= 2000 |url= http://www.sup.org/books/title/?id=634 |id= 634 |series= Writing science |isbn= 978-0-8047-3646-6}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|United States National Academy of Sciences}}
* [https://www.nasonline.org/ Официјална веб-страница]
* [http://www.cpnas.org/ Канцеларија за културни програми]
* [http://www.labx.org/ „ЛабИкс“]
* [http://www.scienceandentertainmentexchange.org/ Размена на наука и забава]
* [http://www.vega.org.uk/video/ Видео програми]
* {{cite AV media |year=2006 |title=Sherwood Rowland, NL, discusses Climate Change |url=http://www.vega.org.uk/video/programme/119 |format=Video |id=119}}
* [https://findingaids.loc.gov/repositories/19/resources/5737 Документи на Ллојд В. Беркнер], Одделение за ракописи, [[Конгресна библиотека]], Вашингтон

{{DEFAULTSORT:Национална академија на науките}}
[[Категорија:Национална академија на науките на САД|01]]
[[Категорија:Научни организации во САД]]
[[Категорија:Национални академии на САД]]
[[Категорија:Национални академии на науките|САД]]
[[Категорија:Научни организации основани во 1863 година]]
[[Категорија:Основани во 1863 година во Вашингтон]]</text>
      <sha1>rl8h3emulh0o0rjqrunlwd6sgxiz25k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aegopodium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406954</id>
    <revision>
      <id>5651771</id>
      <timestamp>2026-10-31T07:58:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1351317995|Aegopodium]]“</comment>
      <origin>5651771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2187" sha1="eqm1x204xava83jp8v2aic3807vkyj9" xml:space="preserve">
'''''Aegopodium''''' ― растителен род од семејството [[Штитоцветни|штитоцветни,]] по потекло од Европа и западна Азија. Застапена е со околу дванаесет видови, сите се билки. Цветовите се составени од штитови, се појавуваат во пролет-лето и се посетени од многу видови инсекти -опрашувачи.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Van Der Kooi|first=C. J.|last2=Pen|first2=I.|last3=Staal|first3=M.|last4=Stavenga|first4=D. G.|last5=Elzenga|first5=J. T. M.|year=2015|title=Competition for pollinators and intra-communal spectral dissimilarity of flowers|url=https://www.researchgate.net/publication/273158762|journal=Plant Biology|volume=18|issue=1|pages=56–62|doi=10.1111/plb.12328|pmid=25754608|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; Плодот се јајцевидни, странично сплеснати со тенки ребра.

Најпознатиот член е ''[[Aegopodium podagraria]],'' кој има шарена зелена и бела боја, која понекогаш се враќа во еднобојна зелена боја во рамките на една дамка. Има мали, бели цветови со пет ливчиња, а под земја се наоѓаат долги бели разгранети ризоми. Сметана за еколошка закана, оваа билка е агресивна, инвазивна и формира густи делови што ја намалуваат разновидноста на видовите во приземниот слој. Од друга страна, поради ова, често се користи како покривка за земја со мала потреба од одржување.

== Видови ==

== Наводи ==
{{Наводи}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Целери]]
[[Категорија:Статии со микроформати за вид]]
[[Категорија:Штитоцветни]]</text>
      <sha1>eqm1x204xava83jp8v2aic3807vkyj9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651773</id>
      <parentid>5651771</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T07:59:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5651773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3396" sha1="dug1xpokrlf7i13pzw4ylqvvv841fuf" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| image = Ground-elder.jpg
| image_caption = ''[[Aegopodium podagraria]]''
| display_parents = 2
| taxon = Aegopodium
| authority = [[L.]]
| synonyms = {{Genus list
 |Aegopodion|St.-Lag., orth. var.
 |Chamaele|Miq.
 |Podagraria|Hill
 |Pseudopimpinella|F.Ghahrem., Khajepiri &amp; Mozaff.
 }}
| synonyms_ref = &lt;ref name=&quot;POWO_39622-1&quot;&gt;{{cite web |title=''Aegopodium'' L.. |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:39622-1 |access-date=2022-12-16 }}&lt;/ref&gt;
}}

'''''Aegopodium''''' ― растителен род од семејството [[Штитоцветни|штитоцветни,]] по потекло од Европа и западна Азија. Застапена е со околу дванаесет видови, сите се билки. Цветовите се составени од штитови, се појавуваат во пролет-лето и се посетени од многу видови инсекти -опрашувачи.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Van Der Kooi|first=C. J.|last2=Pen|first2=I.|last3=Staal|first3=M.|last4=Stavenga|first4=D. G.|last5=Elzenga|first5=J. T. M.|year=2015|title=Competition for pollinators and intra-communal spectral dissimilarity of flowers|url=https://www.researchgate.net/publication/273158762|journal=Plant Biology|volume=18|issue=1|pages=56–62|doi=10.1111/plb.12328|pmid=25754608|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; Плодот се јајцевидни, странично сплеснати со тенки ребра.

Најпознатиот член е ''[[Aegopodium podagraria]],'' кој има шарена зелена и бела боја, која понекогаш се враќа во еднобојна зелена боја во рамките на една дамка. Има мали, бели цветови со пет ливчиња, а под земја се наоѓаат долги бели разгранети ризоми. Сметана за еколошка закана, оваа билка е агресивна, инвазивна и формира густи делови што ја намалуваат разновидноста на видовите во приземниот слој. Од друга страна, поради ова, често се користи како покривка за земја со мала потреба од одржување.

== Видови ==
*''[[Aegopodium alpestre]]'' {{small|Ledeb.}}
*''[[Aegopodium burttii]]'' {{small|Nasir}}
*''[[Aegopodium decumbens]]'' {{small|(Thunb.) Pimenov &amp; Zakharova}}
*''[[Aegopodium handelii]]'' {{small|H.Wolff}}
*''[[Aegopodium henryi]]'' {{small|Diels}}
*''[[Aegopodium kashmiricum]]'' {{small|(R.R.Stewart ex Dunn) Pimenov}}
*''[[Aegopodium komarovii]]'' {{small|(Karjagin) Pimenov &amp; Zakharova}}
*''[[Aegopodium latifolium]]'' {{small|Turcz.}}
*''[[Aegopodium nadeshdae]]'' {{small|(Stepanov) Stepanov}}
*''[[Aegopodium podagraria]]'' {{small|L.}}
*''[[Aegopodium tadshikorum]]'' {{small|Schischk.}}
*''[[Aegopodium tribracteolatum]]'' {{small|Schmalh.}}

== Наводи ==
{{Наводи}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Целери]]
[[Категорија:Статии со микроформати за вид]]
[[Категорија:Штитоцветни]]</text>
      <sha1>dug1xpokrlf7i13pzw4ylqvvv841fuf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651775</id>
      <parentid>5651773</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:01:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5651775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3519" sha1="546w2znksfozqwgy0gth5bk26mfrwfv" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| image = Ground-elder.jpg
| image_caption = ''[[Aegopodium podagraria]]''
| display_parents = 2
| taxon = Aegopodium
| authority = [[L.]]
| synonyms = {{Genus list
 |Aegopodion|St.-Lag., orth. var.
 |Chamaele|Miq.
 |Podagraria|Hill
 |Pseudopimpinella|F.Ghahrem., Khajepiri &amp; Mozaff.
 }}
| synonyms_ref = &lt;ref name=&quot;POWO_39622-1&quot;&gt;{{cite web |title=''Aegopodium'' L.. |work=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:39622-1 |access-date=2022-12-16 }}&lt;/ref&gt;
}}

'''''Aegopodium''''' ― растителен род од семејството [[Штитоцветни|штитоцветни,]] по потекло од Европа и западна Азија. Застапена е со околу дванаесет видови, сите се билки. Цветовите се составени од штитови, се појавуваат во пролет-лето и се посетени од многу видови инсекти -опрашувачи.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Van Der Kooi|first=C. J.|last2=Pen|first2=I.|last3=Staal|first3=M.|last4=Stavenga|first4=D. G.|last5=Elzenga|first5=J. T. M.|year=2015|title=Competition for pollinators and intra-communal spectral dissimilarity of flowers|url=https://www.researchgate.net/publication/273158762|journal=Plant Biology|volume=18|issue=1|pages=56–62|doi=10.1111/plb.12328|pmid=25754608|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; Плодот се јајцевидни, странично сплеснати со тенки ребра.

Најпознатиот член е ''[[Aegopodium podagraria]],'' кој расте и во [[Македонија]],&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1568}}&lt;/ref&gt; и кој има шарена зелена и бела боја, што понекогаш се враќа во еднобојна зелена боја во рамките на еден простор. Има мали, бели цветови со пет ливчиња, а под земја се наоѓаат долги бели разгранети ризоми. Сметана за еколошка закана, оваа билка е агресивна, инвазивна и формира густи делови што ја намалуваат разновидноста на видовите во приземниот слој. Од друга страна, поради ова, често се користи како покривка за земја со мала потреба од одржување.

== Видови ==
*''[[Aegopodium alpestre]]'' {{small|Ledeb.}}
*''[[Aegopodium burttii]]'' {{small|Nasir}}
*''[[Aegopodium decumbens]]'' {{small|(Thunb.) Pimenov &amp; Zakharova}}
*''[[Aegopodium handelii]]'' {{small|H.Wolff}}
*''[[Aegopodium henryi]]'' {{small|Diels}}
*''[[Aegopodium kashmiricum]]'' {{small|(R.R.Stewart ex Dunn) Pimenov}}
*''[[Aegopodium komarovii]]'' {{small|(Karjagin) Pimenov &amp; Zakharova}}
*''[[Aegopodium latifolium]]'' {{small|Turcz.}}
*''[[Aegopodium nadeshdae]]'' {{small|(Stepanov) Stepanov}}
*''[[Aegopodium podagraria]]'' {{small|L.}}
*''[[Aegopodium tadshikorum]]'' {{small|Schischk.}}
*''[[Aegopodium tribracteolatum]]'' {{small|Schmalh.}}

== Наводи ==
{{Наводи}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Целери]]
[[Категорија:Статии со микроформати за вид]]
[[Категорија:Штитоцветни]]</text>
      <sha1>546w2znksfozqwgy0gth5bk26mfrwfv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Aegopodium</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1406955</id>
    <revision>
      <id>5651774</id>
      <timestamp>2026-10-31T08:00:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5651774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Обичен седмолист</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406956</id>
    <revision>
      <id>5651776</id>
      <timestamp>2026-10-31T08:17:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1358106247|Aegopodium podagraria]]“</comment>
      <origin>5651776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10502" sha1="3tdzp1y01z6qmdg5bg9u4r5s13922l7" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|image=Illustration Aegopodium podagraria0 clean no-description.jpg|image_caption=Илустрација од 1885 година|authority=[[L.]]|synonyms={{Plainlist |style=margin-left: 1em; text-indent: -1em; |
*''Aegopodium angelicifolium'' &lt;small&gt;Salisb.&lt;/small&gt;
*''Aegopodium simplex'' &lt;small&gt;Lavy&lt;/small&gt;
*''Aegopodium ternatum'' &lt;small&gt;Gilib.&lt;/small&gt; nom. inval.
*''Aegopodium tribracteolatum'' &lt;small&gt;Schmalh.&lt;/small&gt;
*''Apium biternatum'' &lt;small&gt;Stokes&lt;/small&gt;
*''Apium podagraria'' &lt;small&gt;(L.) Caruel&lt;/small&gt;
*''Carum podagraria'' &lt;small&gt;(L.) Roth&lt;/small&gt;
    }}|synonyms_ref=&lt;ref&gt;{{ThePlantList |id=kew-2623499 |taxon=Aegopodium podagraria |authority=L. | | | access-date = 5 December 2014}}&lt;/ref&gt;}}

'''''Aegopodium podagraria''''' или '''обичен седмолист''' ― вид на цветно растение од семејството [[штитоцветни]] кое расте на засенчени места. Тоа е [[типски вид]] од родот ''[[Aegopodium]]''. Потекнува од Европа и Азија, но е воведено низ целиот свет како украсно растение, каде што повремено претставува еколошка закана како [[Инвазивен вид|инвазивно егзотично]] растение.&lt;ref name=&quot;PCA&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nps.gov/plants/alien/fact/aepo1.htm|title=Goutweed (Aegopodium podgraria)|publisher=Plant Conservation Alliance, Alien Plant Working Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20170402114253/https://www.nps.gov/plants/alien/fact/aepo1.htm|archive-date=2017-04-02}}&lt;/ref&gt;

== Опис ==

== Распространетост и живеалиште ==
''Aegopodium podagraria'' е широко распространет во умерената зона на западна Азија и цела континентална Европа. Воведен е и на други места, вклучувајќи ја [[Ирска (остров)|Ирска]],  Обединетото Кралство,  САД,  Канада,  Австралија (вклучувајќи ја Тасманија), Нов Зеланд, и Јапонија. 

Во [[Македонија]] расте по &lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1568-1569}}&lt;/ref&gt;

== Екологија ==
[[File:Phyllopertha_horticola_on_Aegopodium_podagraria.jpg|мини| Бубачката ''[[Phyllopertha horticola]]'' на цветови]]
Во Евроазија, се користи како растение за храна од страна на [[Ларва|ларвите]] на некои видови [[пеперуги]], вклучувајќи ги ''[[Melanchra persicariae]]'', ''[[Acronicta psi]]'' и ''[[Eupithecia subfuscata]].''

=== Инвазивност ===
''Aegopodium podagraria'' е воведен низ целиот свет, вклучувајќи ги Северна Америка, [[Австралија]], [[Нов Зеланд]] и [[Јапонија]], најчесто како украсно растение. Лесно се воспоставува и може да се натурализира во бореална, влажно-умерена и влажно-суптропска клима. Тоа е агресивен напаѓач во регионот на горните Големи Езера и североисточна Северна Америка, Австралија, Тасманија и Нов Зеланд. Може да претставува еколошка закана поради својата инвазивна природа, со потенцијал да ги истисне автохтоните видови.&lt;ref name=&quot;PCA&quot; /&gt; Поради неговите потенцијални влијанија врз домородните заедници и тешкотијата за негово контролирање, тој е забранет или ограничен во некои јурисдикции надвор од неговиот домороден опсег, вклучувајќи ги Конектикат, Масачусетс, Висконсин и Вермонт во САД 

== Употреба ==
Нежните листови можат да се користат како пролетен лиснат зеленчук сличен на [[Спанаќ|спанаќот]],&lt;ref name=&quot;tfb&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Concise Foraging Guide|last=Francis-Baker|first=Tiffany|date=2021|publisher=[[Bloomsbury Publishing|Bloomsbury]]|isbn=978-1-4729-8474-6|series=[[The Wildlife Trusts]]|location=London|pages=73}}&lt;/ref&gt; бидејќи се користеле така уште од античко време. Често се употребува за супа. Младите листови се саксиска билка. Најдобро е да се бере од моментот кога ќе се појави (уште во февруари во Велика Британија и во други делови од северна Европа) до непосредно пред да процвета (од мај до јуни). Ако се набере по овој момент, има лут вкус и има [[Лаксатив|лаксативно]] дејство. Сепак, може да се спречи цветањето со откинување на цветовите, со што растението ќе остане јадливо ако се користи поштедливо во саксии.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.edible-plants.com/109/ground-elder/edibleplants/groundelder/|title=Ground Elder - Bishops Weed (Aegopodium podagraria)|date=27 January 2011|publisher=Edible Plants|archive-url=https://web.archive.org/web/20110710170657/http://www.edible-plants.com/109/ground-elder/edibleplants/groundelder/|archive-date=10 July 2011}}&lt;/ref&gt;

Се користи како лековита билка за лекување на [[гихт]] и [[артритис]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/familyherbaland00kinngoog|title=The Family Herbal|last=Hill|first=John|date=1812|publisher=C. Brightly and T. Kinnersley|location=Bungay|page=[https://archive.org/details/familyherbaland00kinngoog/page/n249 157]}}&lt;/ref&gt;

Се вели дека растението било донесено во [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]] од страна на [[Стар Рим|Римјаните]] како прехранбено растение, а во [[Северна Европа]] како лековита билка од страна на [[Монах|монасите]].&lt;ref name=&quot;Physica&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Physica (Hildegard)|Physica]]|last=of Bingen|first=Hildegard|date=1151–1158|language=Latin}}&lt;/ref&gt; Сè уште расте во делови околу многу манастирски урнатини во Европа, а описи за неговата употреба се наоѓаат меѓу манастирските списи, како што е ''„Физика“'' на [[Хилдегарда Бингенска]].&lt;ref name=&quot;Physica&quot; /&gt;

Како член на семејството штитоцветни, неговите цветови може да се помешаат со екстремно токсични видови како што се [[Кукута|отровната кукута]] и ''[[Oenanthe crocata]],'' па затоа потребна е внимателна идентификација на листовите.
[[File:Ground-elder.jpg|десно|мини| Декоративна форма со разновидни лисја]]
Разновидната форма се одгледува како [[украсно растение]] . Сепак, тоа е забрането во неколку држави поради неговата инвазивност. Семето од шарената форма може да се врати во поагресивната зелена форма.&lt;ref name=&quot;Bishop Weed: Most Hated Plants&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ecosystemgardening.com/bishop-weed-most-hated-plants.html|title=Bishop Weed: Most Hated Plants|date=2 September 2021}}&lt;/ref&gt;

== Галерија ==
&lt;gallery&gt;
File:Zevenbladbloem_R01.jpg|алт=Flowerhead from above, each secondary umbel (umbellet) with 15 to 20 rays| Соцветие одозгора, секој секундарен штит со 15 до 20 зраци
File:Aegopodium_podagraria1_ies.jpg|алт=Basal leaf| Базален лист
File:Aegopodium_podagraria_PID1588-2.jpg|алт=Entire plant| Цело растение
File:Loužek_(přírodní_rezervace),_rostlinstvo_(002).jpg|алт=Spreading habit| Ширење
File:Aegopodium_podagraria_-_stem_profile.jpg|алт=Triangular stem profile| Триаголен профил на стеблото
&lt;/gallery&gt;

== Наводи ==
 

== Надворешни врски ==

* {{CalPhotos|Aegopodium|podagraria}}
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Целери]]
[[Категорија:Приземни растенија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Флора на Украина]]
[[Категорија:Флора на Турција]]
[[Категорија:Флора на Русија]]
[[Категорија:Флора на Романија]]
[[Категорија:Флора на Норвешка]]
[[Категорија:Флора на Литванија]]
[[Категорија:Флора на Латвија]]
[[Категорија:Флора на Италија]]
[[Категорија:Флора на Грција]]
[[Категорија:Флора на Грузија]]
[[Категорија:Флора на Естонија]]
[[Категорија:Флора на Данска]]
[[Категорија:Флора на Франција]]
[[Категорија:Лиснат зеленчук]]
[[Категорија:Статии со текст на германски]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>3tdzp1y01z6qmdg5bg9u4r5s13922l7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651778</id>
      <parentid>5651776</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:18:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>/* Наводи */</comment>
      <origin>5651778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10520" sha1="kqjqv3sly86pqeo3e9x06369lvec2ex" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|image=Illustration Aegopodium podagraria0 clean no-description.jpg|image_caption=Илустрација од 1885 година|authority=[[L.]]|synonyms={{Plainlist |style=margin-left: 1em; text-indent: -1em; |
*''Aegopodium angelicifolium'' &lt;small&gt;Salisb.&lt;/small&gt;
*''Aegopodium simplex'' &lt;small&gt;Lavy&lt;/small&gt;
*''Aegopodium ternatum'' &lt;small&gt;Gilib.&lt;/small&gt; nom. inval.
*''Aegopodium tribracteolatum'' &lt;small&gt;Schmalh.&lt;/small&gt;
*''Apium biternatum'' &lt;small&gt;Stokes&lt;/small&gt;
*''Apium podagraria'' &lt;small&gt;(L.) Caruel&lt;/small&gt;
*''Carum podagraria'' &lt;small&gt;(L.) Roth&lt;/small&gt;
    }}|synonyms_ref=&lt;ref&gt;{{ThePlantList |id=kew-2623499 |taxon=Aegopodium podagraria |authority=L. | | | access-date = 5 December 2014}}&lt;/ref&gt;}}

'''''Aegopodium podagraria''''' или '''обичен седмолист''' ― вид на цветно растение од семејството [[штитоцветни]] кое расте на засенчени места. Тоа е [[типски вид]] од родот ''[[Aegopodium]]''. Потекнува од Европа и Азија, но е воведено низ целиот свет како украсно растение, каде што повремено претставува еколошка закана како [[Инвазивен вид|инвазивно егзотично]] растение.&lt;ref name=&quot;PCA&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nps.gov/plants/alien/fact/aepo1.htm|title=Goutweed (Aegopodium podgraria)|publisher=Plant Conservation Alliance, Alien Plant Working Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20170402114253/https://www.nps.gov/plants/alien/fact/aepo1.htm|archive-date=2017-04-02}}&lt;/ref&gt;

== Опис ==

== Распространетост и живеалиште ==
''Aegopodium podagraria'' е широко распространет во умерената зона на западна Азија и цела континентална Европа. Воведен е и на други места, вклучувајќи ја [[Ирска (остров)|Ирска]],  Обединетото Кралство,  САД,  Канада,  Австралија (вклучувајќи ја Тасманија), Нов Зеланд, и Јапонија. 

Во [[Македонија]] расте по &lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1568-1569}}&lt;/ref&gt;

== Екологија ==
[[File:Phyllopertha_horticola_on_Aegopodium_podagraria.jpg|мини| Бубачката ''[[Phyllopertha horticola]]'' на цветови]]
Во Евроазија, се користи како растение за храна од страна на [[Ларва|ларвите]] на некои видови [[пеперуги]], вклучувајќи ги ''[[Melanchra persicariae]]'', ''[[Acronicta psi]]'' и ''[[Eupithecia subfuscata]].''

=== Инвазивност ===
''Aegopodium podagraria'' е воведен низ целиот свет, вклучувајќи ги Северна Америка, [[Австралија]], [[Нов Зеланд]] и [[Јапонија]], најчесто како украсно растение. Лесно се воспоставува и може да се натурализира во бореална, влажно-умерена и влажно-суптропска клима. Тоа е агресивен напаѓач во регионот на горните Големи Езера и североисточна Северна Америка, Австралија, Тасманија и Нов Зеланд. Може да претставува еколошка закана поради својата инвазивна природа, со потенцијал да ги истисне автохтоните видови.&lt;ref name=&quot;PCA&quot; /&gt; Поради неговите потенцијални влијанија врз домородните заедници и тешкотијата за негово контролирање, тој е забранет или ограничен во некои јурисдикции надвор од неговиот домороден опсег, вклучувајќи ги Конектикат, Масачусетс, Висконсин и Вермонт во САД 

== Употреба ==
Нежните листови можат да се користат како пролетен лиснат зеленчук сличен на [[Спанаќ|спанаќот]],&lt;ref name=&quot;tfb&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Concise Foraging Guide|last=Francis-Baker|first=Tiffany|date=2021|publisher=[[Bloomsbury Publishing|Bloomsbury]]|isbn=978-1-4729-8474-6|series=[[The Wildlife Trusts]]|location=London|pages=73}}&lt;/ref&gt; бидејќи се користеле така уште од античко време. Често се употребува за супа. Младите листови се саксиска билка. Најдобро е да се бере од моментот кога ќе се појави (уште во февруари во Велика Британија и во други делови од северна Европа) до непосредно пред да процвета (од мај до јуни). Ако се набере по овој момент, има лут вкус и има [[Лаксатив|лаксативно]] дејство. Сепак, може да се спречи цветањето со откинување на цветовите, со што растението ќе остане јадливо ако се користи поштедливо во саксии.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.edible-plants.com/109/ground-elder/edibleplants/groundelder/|title=Ground Elder - Bishops Weed (Aegopodium podagraria)|date=27 January 2011|publisher=Edible Plants|archive-url=https://web.archive.org/web/20110710170657/http://www.edible-plants.com/109/ground-elder/edibleplants/groundelder/|archive-date=10 July 2011}}&lt;/ref&gt;

Се користи како лековита билка за лекување на [[гихт]] и [[артритис]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/familyherbaland00kinngoog|title=The Family Herbal|last=Hill|first=John|date=1812|publisher=C. Brightly and T. Kinnersley|location=Bungay|page=[https://archive.org/details/familyherbaland00kinngoog/page/n249 157]}}&lt;/ref&gt;

Се вели дека растението било донесено во [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]] од страна на [[Стар Рим|Римјаните]] како прехранбено растение, а во [[Северна Европа]] како лековита билка од страна на [[Монах|монасите]].&lt;ref name=&quot;Physica&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Physica (Hildegard)|Physica]]|last=of Bingen|first=Hildegard|date=1151–1158|language=Latin}}&lt;/ref&gt; Сè уште расте во делови околу многу манастирски урнатини во Европа, а описи за неговата употреба се наоѓаат меѓу манастирските списи, како што е ''„Физика“'' на [[Хилдегарда Бингенска]].&lt;ref name=&quot;Physica&quot; /&gt;

Како член на семејството штитоцветни, неговите цветови може да се помешаат со екстремно токсични видови како што се [[Кукута|отровната кукута]] и ''[[Oenanthe crocata]],'' па затоа потребна е внимателна идентификација на листовите.
[[File:Ground-elder.jpg|десно|мини| Декоративна форма со разновидни лисја]]
Разновидната форма се одгледува како [[украсно растение]] . Сепак, тоа е забрането во неколку држави поради неговата инвазивност. Семето од шарената форма може да се врати во поагресивната зелена форма.&lt;ref name=&quot;Bishop Weed: Most Hated Plants&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ecosystemgardening.com/bishop-weed-most-hated-plants.html|title=Bishop Weed: Most Hated Plants|date=2 September 2021}}&lt;/ref&gt;

== Галерија ==
&lt;gallery&gt;
File:Zevenbladbloem_R01.jpg|алт=Flowerhead from above, each secondary umbel (umbellet) with 15 to 20 rays| Соцветие одозгора, секој секундарен штит со 15 до 20 зраци
File:Aegopodium_podagraria1_ies.jpg|алт=Basal leaf| Базален лист
File:Aegopodium_podagraria_PID1588-2.jpg|алт=Entire plant| Цело растение
File:Loužek_(přírodní_rezervace),_rostlinstvo_(002).jpg|алт=Spreading habit| Ширење
File:Aegopodium_podagraria_-_stem_profile.jpg|алт=Triangular stem profile| Триаголен профил на стеблото
&lt;/gallery&gt;

== Наводи ==
{{наводи|2}} 

== Надворешни врски ==

* {{CalPhotos|Aegopodium|podagraria}}
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Целери]]
[[Категорија:Приземни растенија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Флора на Украина]]
[[Категорија:Флора на Турција]]
[[Категорија:Флора на Русија]]
[[Категорија:Флора на Романија]]
[[Категорија:Флора на Норвешка]]
[[Категорија:Флора на Литванија]]
[[Категорија:Флора на Латвија]]
[[Категорија:Флора на Италија]]
[[Категорија:Флора на Грција]]
[[Категорија:Флора на Грузија]]
[[Категорија:Флора на Естонија]]
[[Категорија:Флора на Данска]]
[[Категорија:Флора на Франција]]
[[Категорија:Лиснат зеленчук]]
[[Категорија:Статии со текст на германски]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>kqjqv3sly86pqeo3e9x06369lvec2ex</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651781</id>
      <parentid>5651778</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:25:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Виолетова ја премести страницата [[Aegopodium podagraria]] на [[Обичен седмолист]]</comment>
      <origin>5651778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10520" sha1="kqjqv3sly86pqeo3e9x06369lvec2ex" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|image=Illustration Aegopodium podagraria0 clean no-description.jpg|image_caption=Илустрација од 1885 година|authority=[[L.]]|synonyms={{Plainlist |style=margin-left: 1em; text-indent: -1em; |
*''Aegopodium angelicifolium'' &lt;small&gt;Salisb.&lt;/small&gt;
*''Aegopodium simplex'' &lt;small&gt;Lavy&lt;/small&gt;
*''Aegopodium ternatum'' &lt;small&gt;Gilib.&lt;/small&gt; nom. inval.
*''Aegopodium tribracteolatum'' &lt;small&gt;Schmalh.&lt;/small&gt;
*''Apium biternatum'' &lt;small&gt;Stokes&lt;/small&gt;
*''Apium podagraria'' &lt;small&gt;(L.) Caruel&lt;/small&gt;
*''Carum podagraria'' &lt;small&gt;(L.) Roth&lt;/small&gt;
    }}|synonyms_ref=&lt;ref&gt;{{ThePlantList |id=kew-2623499 |taxon=Aegopodium podagraria |authority=L. | | | access-date = 5 December 2014}}&lt;/ref&gt;}}

'''''Aegopodium podagraria''''' или '''обичен седмолист''' ― вид на цветно растение од семејството [[штитоцветни]] кое расте на засенчени места. Тоа е [[типски вид]] од родот ''[[Aegopodium]]''. Потекнува од Европа и Азија, но е воведено низ целиот свет како украсно растение, каде што повремено претставува еколошка закана како [[Инвазивен вид|инвазивно егзотично]] растение.&lt;ref name=&quot;PCA&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nps.gov/plants/alien/fact/aepo1.htm|title=Goutweed (Aegopodium podgraria)|publisher=Plant Conservation Alliance, Alien Plant Working Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20170402114253/https://www.nps.gov/plants/alien/fact/aepo1.htm|archive-date=2017-04-02}}&lt;/ref&gt;

== Опис ==

== Распространетост и живеалиште ==
''Aegopodium podagraria'' е широко распространет во умерената зона на западна Азија и цела континентална Европа. Воведен е и на други места, вклучувајќи ја [[Ирска (остров)|Ирска]],  Обединетото Кралство,  САД,  Канада,  Австралија (вклучувајќи ја Тасманија), Нов Зеланд, и Јапонија. 

Во [[Македонија]] расте по &lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1568-1569}}&lt;/ref&gt;

== Екологија ==
[[File:Phyllopertha_horticola_on_Aegopodium_podagraria.jpg|мини| Бубачката ''[[Phyllopertha horticola]]'' на цветови]]
Во Евроазија, се користи како растение за храна од страна на [[Ларва|ларвите]] на некои видови [[пеперуги]], вклучувајќи ги ''[[Melanchra persicariae]]'', ''[[Acronicta psi]]'' и ''[[Eupithecia subfuscata]].''

=== Инвазивност ===
''Aegopodium podagraria'' е воведен низ целиот свет, вклучувајќи ги Северна Америка, [[Австралија]], [[Нов Зеланд]] и [[Јапонија]], најчесто како украсно растение. Лесно се воспоставува и може да се натурализира во бореална, влажно-умерена и влажно-суптропска клима. Тоа е агресивен напаѓач во регионот на горните Големи Езера и североисточна Северна Америка, Австралија, Тасманија и Нов Зеланд. Може да претставува еколошка закана поради својата инвазивна природа, со потенцијал да ги истисне автохтоните видови.&lt;ref name=&quot;PCA&quot; /&gt; Поради неговите потенцијални влијанија врз домородните заедници и тешкотијата за негово контролирање, тој е забранет или ограничен во некои јурисдикции надвор од неговиот домороден опсег, вклучувајќи ги Конектикат, Масачусетс, Висконсин и Вермонт во САД 

== Употреба ==
Нежните листови можат да се користат како пролетен лиснат зеленчук сличен на [[Спанаќ|спанаќот]],&lt;ref name=&quot;tfb&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Concise Foraging Guide|last=Francis-Baker|first=Tiffany|date=2021|publisher=[[Bloomsbury Publishing|Bloomsbury]]|isbn=978-1-4729-8474-6|series=[[The Wildlife Trusts]]|location=London|pages=73}}&lt;/ref&gt; бидејќи се користеле така уште од античко време. Често се употребува за супа. Младите листови се саксиска билка. Најдобро е да се бере од моментот кога ќе се појави (уште во февруари во Велика Британија и во други делови од северна Европа) до непосредно пред да процвета (од мај до јуни). Ако се набере по овој момент, има лут вкус и има [[Лаксатив|лаксативно]] дејство. Сепак, може да се спречи цветањето со откинување на цветовите, со што растението ќе остане јадливо ако се користи поштедливо во саксии.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.edible-plants.com/109/ground-elder/edibleplants/groundelder/|title=Ground Elder - Bishops Weed (Aegopodium podagraria)|date=27 January 2011|publisher=Edible Plants|archive-url=https://web.archive.org/web/20110710170657/http://www.edible-plants.com/109/ground-elder/edibleplants/groundelder/|archive-date=10 July 2011}}&lt;/ref&gt;

Се користи како лековита билка за лекување на [[гихт]] и [[артритис]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/familyherbaland00kinngoog|title=The Family Herbal|last=Hill|first=John|date=1812|publisher=C. Brightly and T. Kinnersley|location=Bungay|page=[https://archive.org/details/familyherbaland00kinngoog/page/n249 157]}}&lt;/ref&gt;

Се вели дека растението било донесено во [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]] од страна на [[Стар Рим|Римјаните]] како прехранбено растение, а во [[Северна Европа]] како лековита билка од страна на [[Монах|монасите]].&lt;ref name=&quot;Physica&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Physica (Hildegard)|Physica]]|last=of Bingen|first=Hildegard|date=1151–1158|language=Latin}}&lt;/ref&gt; Сè уште расте во делови околу многу манастирски урнатини во Европа, а описи за неговата употреба се наоѓаат меѓу манастирските списи, како што е ''„Физика“'' на [[Хилдегарда Бингенска]].&lt;ref name=&quot;Physica&quot; /&gt;

Како член на семејството штитоцветни, неговите цветови може да се помешаат со екстремно токсични видови како што се [[Кукута|отровната кукута]] и ''[[Oenanthe crocata]],'' па затоа потребна е внимателна идентификација на листовите.
[[File:Ground-elder.jpg|десно|мини| Декоративна форма со разновидни лисја]]
Разновидната форма се одгледува како [[украсно растение]] . Сепак, тоа е забрането во неколку држави поради неговата инвазивност. Семето од шарената форма може да се врати во поагресивната зелена форма.&lt;ref name=&quot;Bishop Weed: Most Hated Plants&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ecosystemgardening.com/bishop-weed-most-hated-plants.html|title=Bishop Weed: Most Hated Plants|date=2 September 2021}}&lt;/ref&gt;

== Галерија ==
&lt;gallery&gt;
File:Zevenbladbloem_R01.jpg|алт=Flowerhead from above, each secondary umbel (umbellet) with 15 to 20 rays| Соцветие одозгора, секој секундарен штит со 15 до 20 зраци
File:Aegopodium_podagraria1_ies.jpg|алт=Basal leaf| Базален лист
File:Aegopodium_podagraria_PID1588-2.jpg|алт=Entire plant| Цело растение
File:Loužek_(přírodní_rezervace),_rostlinstvo_(002).jpg|алт=Spreading habit| Ширење
File:Aegopodium_podagraria_-_stem_profile.jpg|алт=Triangular stem profile| Триаголен профил на стеблото
&lt;/gallery&gt;

== Наводи ==
{{наводи|2}} 

== Надворешни врски ==

* {{CalPhotos|Aegopodium|podagraria}}
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Целери]]
[[Категорија:Приземни растенија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Флора на Украина]]
[[Категорија:Флора на Турција]]
[[Категорија:Флора на Русија]]
[[Категорија:Флора на Романија]]
[[Категорија:Флора на Норвешка]]
[[Категорија:Флора на Литванија]]
[[Категорија:Флора на Латвија]]
[[Категорија:Флора на Италија]]
[[Категорија:Флора на Грција]]
[[Категорија:Флора на Грузија]]
[[Категорија:Флора на Естонија]]
[[Категорија:Флора на Данска]]
[[Категорија:Флора на Франција]]
[[Категорија:Лиснат зеленчук]]
[[Категорија:Статии со текст на германски]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>kqjqv3sly86pqeo3e9x06369lvec2ex</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651785</id>
      <parentid>5651781</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:32:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>/* Опис */</comment>
      <origin>5651785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12446" sha1="5p5m2dgk8snstae8wszv4432ul7ul3k" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|image=Illustration Aegopodium podagraria0 clean no-description.jpg|image_caption=Илустрација од 1885 година|authority=[[L.]]|synonyms={{Plainlist |style=margin-left: 1em; text-indent: -1em; |
*''Aegopodium angelicifolium'' &lt;small&gt;Salisb.&lt;/small&gt;
*''Aegopodium simplex'' &lt;small&gt;Lavy&lt;/small&gt;
*''Aegopodium ternatum'' &lt;small&gt;Gilib.&lt;/small&gt; nom. inval.
*''Aegopodium tribracteolatum'' &lt;small&gt;Schmalh.&lt;/small&gt;
*''Apium biternatum'' &lt;small&gt;Stokes&lt;/small&gt;
*''Apium podagraria'' &lt;small&gt;(L.) Caruel&lt;/small&gt;
*''Carum podagraria'' &lt;small&gt;(L.) Roth&lt;/small&gt;
    }}|synonyms_ref=&lt;ref&gt;{{ThePlantList |id=kew-2623499 |taxon=Aegopodium podagraria |authority=L. | | | access-date = 5 December 2014}}&lt;/ref&gt;}}

'''''Aegopodium podagraria''''' или '''обичен седмолист''' ― вид на цветно растение од семејството [[штитоцветни]] кое расте на засенчени места. Тоа е [[типски вид]] од родот ''[[Aegopodium]]''. Потекнува од Европа и Азија, но е воведено низ целиот свет како украсно растение, каде што повремено претставува еколошка закана како [[Инвазивен вид|инвазивно егзотично]] растение.&lt;ref name=&quot;PCA&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nps.gov/plants/alien/fact/aepo1.htm|title=Goutweed (Aegopodium podgraria)|publisher=Plant Conservation Alliance, Alien Plant Working Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20170402114253/https://www.nps.gov/plants/alien/fact/aepo1.htm|archive-date=2017-04-02}}&lt;/ref&gt;

== Опис ==
Ова е повеќегодишно тревесто растение, високо до 100 см, со долг, тенок подземен хоризонтален ризом. Стеблото е вертикално со заоблени ребра и плитки надолжни бразди, со празна внатрешност, во горниот дел обично разгрането. Базалните листови еднаш до двапати тројни или двојно перести, на долги дршки, во основа кусо ракавичесто проширени. Сложениот штит е образуван од 10-20 штитчиња, со еднакви дршки кои за време на образувањето на плодот, се издолжуваат. Брактеи и брактеоли обично отсуствуваат. Цветовите се полигамни, хермафродитни и машки. Венечните ливчиња се бели, поретко розови. Плодот е јајцевиден или издолжено јајцевиден.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

== Распространетост и живеалиште ==
''Aegopodium podagraria'' е широко распространет во умерената зона на западна Азија и цела континентална Европа. Воведен е и на други места, вклучувајќи ја [[Ирска (остров)|Ирска]],  Обединетото Кралство,  САД,  Канада,  Австралија (вклучувајќи ја Тасманија), Нов Зеланд, и Јапонија. 

Во [[Македонија]] расте на влажни засенчени места, во шуми, покрај реки и планински потоци, на надморска височина до 1800 метри. Видот е познат за Скопска Црна Гора, Китка, Јакупица, Караџица, Кадина Река, Жеденска Клисура, Велес, покрај реката Бабуна, Шар Планина, Маврово, клисурата на Радика, Кичево, Цер, Демир Хисар, Железнец, Сопотница, Горно Илино, Дешат, Битуше, Дебар, клисурата на Црн Дрим, Пелистер, Мариово, Прилеп, Плетвар, Кожуф.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1568-1569}}&lt;/ref&gt;

== Екологија ==
[[File:Phyllopertha_horticola_on_Aegopodium_podagraria.jpg|мини| Бубачката ''[[Phyllopertha horticola]]'' на цветови]]
Во Евроазија, се користи како растение за храна од страна на [[Ларва|ларвите]] на некои видови [[пеперуги]], вклучувајќи ги ''[[Melanchra persicariae]]'', ''[[Acronicta psi]]'' и ''[[Eupithecia subfuscata]].''

=== Инвазивност ===
''Aegopodium podagraria'' е воведен низ целиот свет, вклучувајќи ги Северна Америка, [[Австралија]], [[Нов Зеланд]] и [[Јапонија]], најчесто како украсно растение. Лесно се воспоставува и може да се натурализира во бореална, влажно-умерена и влажно-суптропска клима. Тоа е агресивен напаѓач во регионот на горните Големи Езера и североисточна Северна Америка, Австралија, Тасманија и Нов Зеланд. Може да претставува еколошка закана поради својата инвазивна природа, со потенцијал да ги истисне автохтоните видови.&lt;ref name=&quot;PCA&quot; /&gt; Поради неговите потенцијални влијанија врз домородните заедници и тешкотијата за негово контролирање, тој е забранет или ограничен во некои јурисдикции надвор од неговиот домороден опсег, вклучувајќи ги Конектикат, Масачусетс, Висконсин и Вермонт во САД 

== Употреба ==
Нежните листови можат да се користат како пролетен лиснат зеленчук сличен на [[Спанаќ|спанаќот]],&lt;ref name=&quot;tfb&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Concise Foraging Guide|last=Francis-Baker|first=Tiffany|date=2021|publisher=[[Bloomsbury Publishing|Bloomsbury]]|isbn=978-1-4729-8474-6|series=[[The Wildlife Trusts]]|location=London|pages=73}}&lt;/ref&gt; бидејќи се користеле така уште од античко време. Често се употребува за супа. Младите листови се саксиска билка. Најдобро е да се бере од моментот кога ќе се појави (уште во февруари во Велика Британија и во други делови од северна Европа) до непосредно пред да процвета (од мај до јуни). Ако се набере по овој момент, има лут вкус и има [[Лаксатив|лаксативно]] дејство. Сепак, може да се спречи цветањето со откинување на цветовите, со што растението ќе остане јадливо ако се користи поштедливо во саксии.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.edible-plants.com/109/ground-elder/edibleplants/groundelder/|title=Ground Elder - Bishops Weed (Aegopodium podagraria)|date=27 January 2011|publisher=Edible Plants|archive-url=https://web.archive.org/web/20110710170657/http://www.edible-plants.com/109/ground-elder/edibleplants/groundelder/|archive-date=10 July 2011}}&lt;/ref&gt;

Се користи како лековита билка за лекување на [[гихт]] и [[артритис]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/familyherbaland00kinngoog|title=The Family Herbal|last=Hill|first=John|date=1812|publisher=C. Brightly and T. Kinnersley|location=Bungay|page=[https://archive.org/details/familyherbaland00kinngoog/page/n249 157]}}&lt;/ref&gt;

Се вели дека растението било донесено во [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]] од страна на [[Стар Рим|Римјаните]] како прехранбено растение, а во [[Северна Европа]] како лековита билка од страна на [[Монах|монасите]].&lt;ref name=&quot;Physica&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[Physica (Hildegard)|Physica]]|last=of Bingen|first=Hildegard|date=1151–1158|language=Latin}}&lt;/ref&gt; Сè уште расте во делови околу многу манастирски урнатини во Европа, а описи за неговата употреба се наоѓаат меѓу манастирските списи, како што е ''„Физика“'' на [[Хилдегарда Бингенска]].&lt;ref name=&quot;Physica&quot; /&gt;

Како член на семејството штитоцветни, неговите цветови може да се помешаат со екстремно токсични видови како што се [[Кукута|отровната кукута]] и ''[[Oenanthe crocata]],'' па затоа потребна е внимателна идентификација на листовите.
[[File:Ground-elder.jpg|десно|мини| Декоративна форма со разновидни лисја]]
Разновидната форма се одгледува како [[украсно растение]] . Сепак, тоа е забрането во неколку држави поради неговата инвазивност. Семето од шарената форма може да се врати во поагресивната зелена форма.&lt;ref name=&quot;Bishop Weed: Most Hated Plants&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ecosystemgardening.com/bishop-weed-most-hated-plants.html|title=Bishop Weed: Most Hated Plants|date=2 September 2021}}&lt;/ref&gt;

== Галерија ==
&lt;gallery&gt;
File:Zevenbladbloem_R01.jpg|алт=Flowerhead from above, each secondary umbel (umbellet) with 15 to 20 rays| Соцветие одозгора, секој секундарен штит со 15 до 20 зраци
File:Aegopodium_podagraria1_ies.jpg|алт=Basal leaf| Базален лист
File:Aegopodium_podagraria_PID1588-2.jpg|алт=Entire plant| Цело растение
File:Loužek_(přírodní_rezervace),_rostlinstvo_(002).jpg|алт=Spreading habit| Ширење
File:Aegopodium_podagraria_-_stem_profile.jpg|алт=Triangular stem profile| Триаголен профил на стеблото
&lt;/gallery&gt;

== Наводи ==
{{наводи|2}} 

== Надворешни врски ==

* {{CalPhotos|Aegopodium|podagraria}}
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Целери]]
[[Категорија:Приземни растенија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Флора на Украина]]
[[Категорија:Флора на Турција]]
[[Категорија:Флора на Русија]]
[[Категорија:Флора на Романија]]
[[Категорија:Флора на Норвешка]]
[[Категорија:Флора на Литванија]]
[[Категорија:Флора на Латвија]]
[[Категорија:Флора на Италија]]
[[Категорија:Флора на Грција]]
[[Категорија:Флора на Грузија]]
[[Категорија:Флора на Естонија]]
[[Категорија:Флора на Данска]]
[[Категорија:Флора на Франција]]
[[Категорија:Лиснат зеленчук]]
[[Категорија:Статии со текст на германски]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>5p5m2dgk8snstae8wszv4432ul7ul3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Обичен седмолист</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1406957</id>
    <revision>
      <id>5651777</id>
      <timestamp>2026-10-31T08:18:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5651777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651783</id>
      <parentid>5651777</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:25:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Aegopodium podagraria]] на [[Разговор:Обичен седмолист]]</comment>
      <origin>5651777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ренок</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406958</id>
    <revision>
      <id>5651779</id>
      <timestamp>2026-10-31T08:23:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1358673005|Sium]]“</comment>
      <origin>5651779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1913" sha1="emqwmv4v93l8faokvzfjp70tlnepdtf" xml:space="preserve">
'''Ренок''' ([[науч.]] ''Sium'') ― род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од семејството [[штитоцветни]]. Широко е распространет низ Европа, Азија, Африка и Северна Америка. 

Ова се повеќегодишни билки, вклучувајќи некои целосно [[Водно растение|водни растенија]] и некои видови што растат во близина на вода. Матичните корени се разгранети кај јазлите. Долните листови се перести, поделени на ливчиња. Тие се носат на [[Лисна дршка|лисни дршки]] кои го обвиткуваат стеблото во нивните основи. [[Соцветие|Соцветието]] е сложен [[Штит (ботаника)|штит]] од цветови со бели ливчиња.

== Видови ==
Прифатени се десет видови: 

=== Порано сместени тука ===

== Наводи ==
{{Ризница-врска}}{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [https://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?11228 GRIN Записи за видови на ''Sium'' .] Мрежа за информации за ресурси на гермплазма (GRIN).
* [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_IJM.pl?tid=10223 ''Сиум'' .] Џепсон еФлора 2013.
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Статии со микроформати за вид]]
[[Категорија:Штитоцветни]]</text>
      <sha1>emqwmv4v93l8faokvzfjp70tlnepdtf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651780</id>
      <parentid>5651779</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:25:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5651780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3420" sha1="j43iigwu9xbhhgjl3zzbo9iawzwj074" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|image = Sium suave var nipponicum1.jpg
|image_caption = ''[[Sium suave]]''
|display_parents = 2
|taxon = Sium
|authority = [[L.]]
|synonyms = 
*''Sion'' {{small|Adans.}}
*''Sisarum'' {{small|Bubani, nom. illeg.}}
*''Sisarum'' {{small|Daubenton}}
*''Siumis'' {{small|Raf.}}
|synonyms_ref = &lt;ref name = powo&gt;{{cite web |title=''Sium'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30010350-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=10 June 2026}}&lt;/ref&gt;
}}

'''Ренок''' ([[науч.]] ''Sium'') ― род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од семејството [[штитоцветни]]. Широко е распространет низ Европа, Азија, Африка и Северна Америка. 

Ова се повеќегодишни билки, вклучувајќи некои целосно [[Водно растение|водни растенија]] и некои видови што растат во близина на вода. Матичните корени се разгранети кај јазлите. Долните листови се перести, поделени на ливчиња. Тие се носат на [[Лисна дршка|лисни дршки]] кои го обвиткуваат стеблото во нивните основи. [[Соцветие|Соцветието]] е сложен [[Штит (ботаника)|штит]] од цветови со бели ливчиња.

== Видови ==
Прифатени се десет видови:&lt;ref name = powo&gt;{{cite web |title=''Sium'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30010350-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=10 June 2026}}&lt;/ref&gt; 
*''[[Sium crispulifolium]]'' {{small|(H.Boissieu) Jing Zhou}}
*''[[Sium latifolium]]'' {{small|L.}} 
*''[[Sium latijugum]]'' {{small|C.B.Clarke}}
*''[[Sium medium]]'' {{small|Fisch. &amp; C.A.Mey.}}
*''[[Sium ninsi]]'' {{small|L.}}
*''[[Sium serra]]'' {{small|(Franch. &amp; Sav.) Kitag.}}
*''[[Sium sisarum]]'' {{small|L.}} – skirret
*''[[Sium suave]]'' {{small|Walter}} 
*''[[Sium tenue]]'' {{small|(Kom.) Kom.}}
*''[[Sium ventricosum]]'' {{small|(H.Boissieu) Li S.Wang &amp; M.F.Watson}}

=== Порано сместени тука ===
*''[[Berula bracteata]]'' {{small|(Roxb.) Spalik &amp; S.R.Downie}} (како ''Sium bracteatum'' {{small|(Roxb.) Cronk}})
*''[[Berula burchellii]]'' {{small|(Hook.f.) Spalik &amp; S.R.Downie}} (како ''Sium burchellii'' {{small|(Hook.f.) Hemsl.}}) 

== Наводи ==
{{Ризница-врска}}{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [https://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?11228 GRIN Записи за видови на ''Sium'' .] Мрежа за информации за ресурси на гермплазма (GRIN).
* [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_IJM.pl?tid=10223 ''Сиум'' .] Џепсон еФлора 2013.
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Статии со микроформати за вид]]
[[Категорија:Штитоцветни]]</text>
      <sha1>j43iigwu9xbhhgjl3zzbo9iawzwj074</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651786</id>
      <parentid>5651780</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:34:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5651786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3617" sha1="qz5llza5vkpqg2z5owt0ad2w2bgvbzw" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|image = Sium suave var nipponicum1.jpg
|image_caption = ''[[Sium suave]]''
|display_parents = 2
|taxon = Sium
|authority = [[L.]]
|synonyms = 
*''Sion'' {{small|Adans.}}
*''Sisarum'' {{small|Bubani, nom. illeg.}}
*''Sisarum'' {{small|Daubenton}}
*''Siumis'' {{small|Raf.}}
|synonyms_ref = &lt;ref name = powo&gt;{{cite web |title=''Sium'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30010350-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=10 June 2026}}&lt;/ref&gt;
}}

'''Ренок''' ([[науч.]] ''Sium'') ― род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од семејството [[штитоцветни]]. Широко е распространет низ Европа, Азија, Африка и Северна Америка. Во [[Македонија]] од овој род растат два вида: ''[[Sium latifolium]]'' и 

''[[Sium sisarum]]''.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1569}}&lt;/ref&gt;

Ова се повеќегодишни билки, вклучувајќи некои целосно [[Водно растение|водни растенија]] и некои видови што растат во близина на вода. Матичните корени се разгранети кај јазлите. Долните листови се перести, поделени на ливчиња. Тие се носат на [[Лисна дршка|лисни дршки]] кои го обвиткуваат стеблото во нивните основи. [[Соцветие|Соцветието]] е сложен [[Штит (ботаника)|штит]] од цветови со бели ливчиња.

== Видови ==
Прифатени се десет видови:&lt;ref name = powo&gt;{{cite web |title=''Sium'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30010350-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=10 June 2026}}&lt;/ref&gt; 
*''[[Sium crispulifolium]]'' {{small|(H.Boissieu) Jing Zhou}}
*''[[Sium latifolium]]'' {{small|L.}} 
*''[[Sium latijugum]]'' {{small|C.B.Clarke}}
*''[[Sium medium]]'' {{small|Fisch. &amp; C.A.Mey.}}
*''[[Sium ninsi]]'' {{small|L.}}
*''[[Sium serra]]'' {{small|(Franch. &amp; Sav.) Kitag.}}
*''[[Sium sisarum]]'' {{small|L.}} – skirret
*''[[Sium suave]]'' {{small|Walter}} 
*''[[Sium tenue]]'' {{small|(Kom.) Kom.}}
*''[[Sium ventricosum]]'' {{small|(H.Boissieu) Li S.Wang &amp; M.F.Watson}}

=== Порано сместени тука ===
*''[[Berula bracteata]]'' {{small|(Roxb.) Spalik &amp; S.R.Downie}} (како ''Sium bracteatum'' {{small|(Roxb.) Cronk}})
*''[[Berula burchellii]]'' {{small|(Hook.f.) Spalik &amp; S.R.Downie}} (како ''Sium burchellii'' {{small|(Hook.f.) Hemsl.}}) 

== Наводи ==
{{Ризница-врска}}{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [https://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?11228 GRIN Записи за видови на ''Sium'' .] Мрежа за информации за ресурси на гермплазма (GRIN).
* [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_IJM.pl?tid=10223 ''Сиум'' .] Џепсон еФлора 2013.
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Статии со микроформати за вид]]
[[Категорија:Штитоцветни]]</text>
      <sha1>qz5llza5vkpqg2z5owt0ad2w2bgvbzw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651787</id>
      <parentid>5651786</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:44:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5651787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3678" sha1="e0v6ao197on833eyzbkn9ywpu2m6lqc" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|image = Sium suave var nipponicum1.jpg
|image_caption = ''[[Sium suave]]''
|display_parents = 2
|taxon = Sium
|authority = [[L.]]
|synonyms = 
*''Sion'' {{small|Adans.}}
*''Sisarum'' {{small|Bubani, nom. illeg.}}
*''Sisarum'' {{small|Daubenton}}
*''Siumis'' {{small|Raf.}}
|synonyms_ref = &lt;ref name = powo&gt;{{cite web |title=''Sium'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30010350-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=10 June 2026}}&lt;/ref&gt;
}}

'''Ренок''' ([[науч.]] ''Sium'') ― род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од семејството [[штитоцветни]]. Широко е распространет низ Европа, Азија, Африка и Северна Америка. Во [[Македонија]] од овој род растат два вида: ''[[Sium latifolium]]'' и ''[[Sium sisarum]]''.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1569}}&lt;/ref&gt; 

Ова се повеќегодишни билки, вклучувајќи некои целосно [[Водно растение|водни растенија]] и некои видови што растат во близина на вода. Матичните корени се разгранети кај јазлите. Долните листови се перести, поделени на ливчиња. Тие се носат на [[Лисна дршка|лисни дршки]] кои го обвиткуваат стеблото во нивните основи. [[Соцветие|Соцветието]] е сложен [[Штит (ботаника)|штит]] од цветови со бели ливчиња.

== Видови ==
Прифатени се десет видови:&lt;ref name = powo&gt;{{cite web |title=''Sium'' L. |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30010350-2 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=10 June 2026}}&lt;/ref&gt; 
*''[[Sium crispulifolium]]'' {{small|(H.Boissieu) Jing Zhou}}
*''[[Sium latifolium]]'' {{small|L.}} 
*''[[Sium latijugum]]'' {{small|C.B.Clarke}}
*''[[Sium medium]]'' {{small|Fisch. &amp; C.A.Mey.}}
*''[[Sium ninsi]]'' {{small|L.}}
*''[[Sium serra]]'' {{small|(Franch. &amp; Sav.) Kitag.}}
*''[[Sium sisarum]]'' {{small|L.}} – skirret
*''[[Sium suave]]'' {{small|Walter}} 
*''[[Sium tenue]]'' {{small|(Kom.) Kom.}}
*''[[Sium ventricosum]]'' {{small|(H.Boissieu) Li S.Wang &amp; M.F.Watson}}

=== Порано сместени тука ===
*''[[Berula bracteata]]'' {{small|(Roxb.) Spalik &amp; S.R.Downie}} (како ''Sium bracteatum'' {{small|(Roxb.) Cronk}})
*''[[Berula burchellii]]'' {{small|(Hook.f.) Spalik &amp; S.R.Downie}} (како ''Sium burchellii'' {{small|(Hook.f.) Hemsl.}}) 

== Наводи ==
{{Ризница-врска}}{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [https://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?11228 GRIN Записи за видови на ''Sium'' .] Мрежа за информации за ресурси на гермплазма (GRIN).
* [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_IJM.pl?tid=10223 ''Сиум'' .] Џепсон еФлора 2013.
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Статии со микроформати за вид]]
[[Категорија:Штитоцветни]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>e0v6ao197on833eyzbkn9ywpu2m6lqc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aegopodium podagraria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406959</id>
    <redirect title="Обичен седмолист" />
    <revision>
      <id>5651782</id>
      <timestamp>2026-10-31T08:25:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Виолетова ја премести страницата [[Aegopodium podagraria]] на [[Обичен седмолист]]</comment>
      <origin>5651782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="paz9vw3ucsdqp0b38fn0krc2d3htf30" xml:space="preserve">#пренасочување [[Обичен седмолист]]</text>
      <sha1>paz9vw3ucsdqp0b38fn0krc2d3htf30</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Aegopodium podagraria</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1406960</id>
    <redirect title="Разговор:Обичен седмолист" />
    <revision>
      <id>5651784</id>
      <timestamp>2026-10-31T08:25:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Виолетова ја премести страницата [[Разговор:Aegopodium podagraria]] на [[Разговор:Обичен седмолист]]</comment>
      <origin>5651784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="8eg9uquxl4zcugkbrwb23rlbqkjt5eu" xml:space="preserve">#пренасочување [[Разговор:Обичен седмолист]]</text>
      <sha1>8eg9uquxl4zcugkbrwb23rlbqkjt5eu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406961</id>
    <redirect title="Ренок" />
    <revision>
      <id>5651788</id>
      <timestamp>2026-10-31T08:44:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Ренок]]</comment>
      <origin>5651788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="3mtwanautfsmtw3p2zk5jjv460t0dv0" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Ренок]]</text>
      <sha1>3mtwanautfsmtw3p2zk5jjv460t0dv0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Ренок</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1406962</id>
    <revision>
      <id>5651789</id>
      <timestamp>2026-10-31T08:47:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5651789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Широколистен ренок</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406963</id>
    <revision>
      <id>5651790</id>
      <timestamp>2026-10-31T08:51:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1306463827|Sium latifolium]]“</comment>
      <origin>5651790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2198" sha1="cnzwh7fqcejst6wua299h8oguj6pleu" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|image=Sium latifolium.jpg|genus=Sium|species=latifolium|authority=[[L.]]}}

'''''Sium latifolium''''' или '''широколистен ренок''' ― вид [[Скриеносеменици|цветно растение]] од семејството [[штитоцветни]]. Потекнува од поголемиот дел на Европа, [[Казахстан]] и [[Сибир]].&lt;ref name=&quot;grin&quot;&gt;{{GRIN}}&lt;/ref&gt;

Ова растение расте во влажни живеалишта како што се [[Шумско мочуриште|мочуришта]] и брегови на езера, а понекогаш и во вода. Тоа е повеќегодишна билка со шупливо, жлебесто стебло, висока до 2 метри. Тревата е зелена и без влакна. Листовите се долги до 30 сантиметри, со лопатки поставени на шупливи [[Лисна дршка|лисни дршки]]. [[Соцветие|Соцветието]] е [[Штит (ботаника)|штит]] од бели цветови.

Кога го јадат млечни крави, растението на нивното [[млеко]] дава непријатен вкус.

== Токсичност/јадливост ==
Коренот е отровен, но листовите се готват и се јадат како зеленчук во Италија, а зрелите семиња - кои се ароматични поради нивната содржина на [[лимонен]] - се користат (во мали количества) како зачин во скандинавската кујна.

== Наводи ==
{{Ризница-врска}}{{Наводи}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Казахстан]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>cnzwh7fqcejst6wua299h8oguj6pleu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651793</id>
      <parentid>5651790</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T08:54:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5651793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2546" sha1="nntxkp15ooy59ar7a01uf66480g8qsb" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|image=Sium latifolium.jpg|genus=Sium|species=latifolium|authority=[[L.]]}}

'''''Sium latifolium''''' или '''широколистен ренок''' ― вид [[Скриеносеменици|цветно растение]] од семејството [[штитоцветни]]. Потекнува од поголемиот дел на Европа, [[Казахстан]] и [[Сибир]].&lt;ref name=&quot;grin&quot;&gt;{{GRIN}}&lt;/ref&gt;

Ова растение расте во влажни живеалишта како што се [[Шумско мочуриште|мочуришта]] и брегови на езера, а понекогаш и во вода. Тоа е повеќегодишна билка со шупливо, жлебесто стебло, висока до 2 метри. Тревата е зелена и без влакна. Листовите се долги до 30 сантиметри, со лопатки поставени на шупливи [[Лисна дршка|лисни дршки]]. [[Соцветие|Соцветието]] е [[Штит (ботаника)|штит]] од бели цветови.

Кога го јадат млечни крави, растението на нивното [[млеко]] дава непријатен вкус.

== Токсичност/јадливост ==
Коренот е отровен, но листовите се готват и се јадат како зеленчук во Италија, а зрелите семиња - кои се ароматични поради нивната содржина на [[лимонен]] - се користат (во мали количества) како зачин во скандинавската кујна.

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] расте по блата и покрај канали просечени во блатата. Видот се посочува за Струмичко, село [[Габрово (Струмичко)|Габрово]].&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1570}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Ризница-врска}}{{Наводи}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Казахстан]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>nntxkp15ooy59ar7a01uf66480g8qsb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sium latifolium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406964</id>
    <redirect title="Широколистен ренок" />
    <revision>
      <id>5651791</id>
      <timestamp>2026-10-31T08:52:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Широколистен ренок]]</comment>
      <origin>5651791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="ni4z1p3cxurgysnng87nptd9fthau49" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Широколистен ренок]]</text>
      <sha1>ni4z1p3cxurgysnng87nptd9fthau49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Широколистен ренок</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1406965</id>
    <revision>
      <id>5651792</id>
      <timestamp>2026-10-31T08:52:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5651792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Слаткокоренов ренок</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406966</id>
    <revision>
      <id>5651797</id>
      <timestamp>2026-10-31T09:46:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1340822640|Sium sisarum]]“</comment>
      <origin>5651797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4236" sha1="p1cd53iqlnyjyur9zbgu9j8736s4my2" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|image=Sium sisarum JRVdH 01.jpg|genus=Sium|species=sisarum|authority=[[L.]]}}

'''Слаткокоренов ренок''' (науч. ''Sium sisarum'') ― [[повеќегодишно растение]] од семејството [[штитоцветни]]. Се одгледува како коренест зеленчук.

Има грозд од светло бели, слатко-кафеави, донекаде ароматични корени, секој долг приближно 15-20 см. Овие се користат како зеленчук на ист начин како [[Пашканат|пашканатот]]. 

== Опис ==
Ова е 

== Одгледување ==
Растението е многу отпорно на студ, како и на штетници и [[Болест|болести]]. Може да се одгледува од семе, но може да се одгледува и со делење на коренот. Корените најдобро е да се јадат кога растението е во мирување во текот на зимата, бидејќи напролет корените стануваат дрвенести и покриени со мали влакненца. Недостатокот на влага може да го направи коренот пофиброзен.

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] расте по .&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1570}}&lt;/ref&gt;

== Кулинарска употреба ==
Коренот се лупи, се сече на парчиња, се вари и се служи како пашканат или морков. Коренот може да се динста, пече, пржи во тесто како пржено лепче, а исто така може да се ренда и да се користи суров во салата. Дрвенесто јадро може да биде присутно во некои корења, иако ова се чини дека е варијабилно кај различни растенија. Доколку го има, треба да се отстрани пред готвење, бидејќи е тешко да се отстрани после тоа. 

== Наводи ==
{{Наводи|refs=&lt;ref name=&quot;Grieve&quot;&gt;{{cite book | url=http://www.botanical.com/botanical/mgmh/s/skirre51.html | title=A Modern Herbal | publisher=Peregrine Books | author=Grieve, Maud | authorlink=Maud Grieve | year=1931 | pages=742}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Pliny&quot;&gt;[[Pliny the Elder]] ''[[Natural History (Pliny)|Natural History]]'', 19. 27. 90&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Culpeper&quot;&gt;{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=x0ks6JPrsngC&amp;pg=PA226 | title=Culpeper's Complete Herbal &amp; English Physician | author=Culpeper, Nicholas | date=October 2006 | authorlink=Nicholas Culpeper | pages=226| publisher=Applewood Books | isbn=9781557090805 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{cite book | title=Growing Uncommon Fruits &amp; Vegetables in Australia | publisher=New Holland | author=Smith, Keith | year=1998 | pages=131 | isbn=1864363541}}&lt;/ref&gt;}}

== Надворешни врски ==

* [http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Sium%20sisarum Извештај од базата на податоци „Растенија за иднината“]
* [https://books.google.com/books?id=XvMHAAAAQAAJ&amp;pg=PA136 Рецепт од 18 век ''за правење пита од Скирет''] од Елиза Смит
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:849059-1 Sium sisarum L.] [[Plants of the World Online|Растенија на светот онлајн]] . [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралски ботанички градини, Кју]] .
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Коренест зеленчук]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]</text>
      <sha1>p1cd53iqlnyjyur9zbgu9j8736s4my2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651800</id>
      <parentid>5651797</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:52:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5651800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5533" sha1="ofvvgsn9bk169v6nes6vax0827ofzfq" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|image=Sium sisarum JRVdH 01.jpg|genus=Sium|species=sisarum|authority=[[L.]]}}

'''Слаткокоренов ренок''' (науч. ''Sium sisarum'') ― [[повеќегодишно растение]] од семејството [[штитоцветни]]. Се одгледува како коренест зеленчук.

Има грозд од светло бели, слатко-кафеави, донекаде ароматични корени, секој долг приближно 15-20 см. Овие се користат како зеленчук на ист начин како [[Пашканат|пашканатот]]. 

== Опис ==
Ова е многугодишно тревесто растение со ризом, високо 120-150 см, во горниот дел разгрането. Стеблото е круглесто, со празна внатрешност, со надолжни пруги, а кај гранчињата стеблото е аглесто и со тесни крилца. Листовите се еднаш перести, со 1-3 пара ливчиња, со лисни дршки кои во основата се ракавичесто проширени. Ливчињата се речиси сите еднакви. Штитовите се со 7-15 штитчиња, страничните штитови се стерилни. Штитчињата се со 8-20 цвета, брактеолите се 6-8, линејни, целокрајни или насечени, кончесто тенки. Чашкините ливчиња се неразвиени. Венечните ливчиња се бели, мали, а плодовите се долги 3-4 мм и долгнавести.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt; 

== Одгледување ==
Растението е многу отпорно на студ, како и на штетници и [[Болест|болести]]. Може да се одгледува од семе, но може да се одгледува и со делење на коренот. Корените најдобро е да се јадат кога растението е во мирување во текот на зимата, бидејќи напролет корените стануваат дрвенести и покриени со мали влакненца. Недостатокот на влага може да го направи коренот пофиброзен.

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] расте на влажни, блатни места и покрај канали. Видот е познат единствено за [[Скопје]], село [[Мралино]].&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1570}}&lt;/ref&gt;

== Кулинарска употреба ==
Коренот се лупи, се сече на парчиња, се вари и се служи како пашканат или морков. Коренот може да се динста, пече, пржи во тесто како пржено лепче, а исто така може да се ренда и да се користи суров во салата. Дрвенесто јадро може да биде присутно во некои корења, иако ова се чини дека е варијабилно кај различни растенија. Доколку го има, треба да се отстрани пред готвење, бидејќи е тешко да се отстрани после тоа. 

== Наводи ==
{{Наводи|refs=&lt;ref name=&quot;Grieve&quot;&gt;{{cite book | url=http://www.botanical.com/botanical/mgmh/s/skirre51.html | title=A Modern Herbal | publisher=Peregrine Books | author=Grieve, Maud | authorlink=Maud Grieve | year=1931 | pages=742}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Pliny&quot;&gt;[[Pliny the Elder]] ''[[Natural History (Pliny)|Natural History]]'', 19. 27. 90&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Culpeper&quot;&gt;{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=x0ks6JPrsngC&amp;pg=PA226 | title=Culpeper's Complete Herbal &amp; English Physician | author=Culpeper, Nicholas | date=October 2006 | authorlink=Nicholas Culpeper | pages=226| publisher=Applewood Books | isbn=9781557090805 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{cite book | title=Growing Uncommon Fruits &amp; Vegetables in Australia | publisher=New Holland | author=Smith, Keith | year=1998 | pages=131 | isbn=1864363541}}&lt;/ref&gt;}}

== Надворешни врски ==

* [http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Sium%20sisarum Извештај од базата на податоци „Растенија за иднината“]
* [https://books.google.com/books?id=XvMHAAAAQAAJ&amp;pg=PA136 Рецепт од 18 век ''за правење пита од Скирет''] од Елиза Смит
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:849059-1 Sium sisarum L.] [[Plants of the World Online|Растенија на светот онлајн]] . [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралски ботанички градини, Кју]] .
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Коренест зеленчук]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]</text>
      <sha1>ofvvgsn9bk169v6nes6vax0827ofzfq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651801</id>
      <parentid>5651800</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:52:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>/* Наводи */</comment>
      <origin>5651801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4718" sha1="6g6mq5gaztvqhmpom7m51g5ohl2c08w" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|image=Sium sisarum JRVdH 01.jpg|genus=Sium|species=sisarum|authority=[[L.]]}}

'''Слаткокоренов ренок''' (науч. ''Sium sisarum'') ― [[повеќегодишно растение]] од семејството [[штитоцветни]]. Се одгледува како коренест зеленчук.

Има грозд од светло бели, слатко-кафеави, донекаде ароматични корени, секој долг приближно 15-20 см. Овие се користат како зеленчук на ист начин како [[Пашканат|пашканатот]]. 

== Опис ==
Ова е многугодишно тревесто растение со ризом, високо 120-150 см, во горниот дел разгрането. Стеблото е круглесто, со празна внатрешност, со надолжни пруги, а кај гранчињата стеблото е аглесто и со тесни крилца. Листовите се еднаш перести, со 1-3 пара ливчиња, со лисни дршки кои во основата се ракавичесто проширени. Ливчињата се речиси сите еднакви. Штитовите се со 7-15 штитчиња, страничните штитови се стерилни. Штитчињата се со 8-20 цвета, брактеолите се 6-8, линејни, целокрајни или насечени, кончесто тенки. Чашкините ливчиња се неразвиени. Венечните ливчиња се бели, мали, а плодовите се долги 3-4 мм и долгнавести.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt; 

== Одгледување ==
Растението е многу отпорно на студ, како и на штетници и [[Болест|болести]]. Може да се одгледува од семе, но може да се одгледува и со делење на коренот. Корените најдобро е да се јадат кога растението е во мирување во текот на зимата, бидејќи напролет корените стануваат дрвенести и покриени со мали влакненца. Недостатокот на влага може да го направи коренот пофиброзен.

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] расте на влажни, блатни места и покрај канали. Видот е познат единствено за [[Скопје]], село [[Мралино]].&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1570}}&lt;/ref&gt;

== Кулинарска употреба ==
Коренот се лупи, се сече на парчиња, се вари и се служи како пашканат или морков. Коренот може да се динста, пече, пржи во тесто како пржено лепче, а исто така може да се ренда и да се користи суров во салата. Дрвенесто јадро може да биде присутно во некои корења, иако ова се чини дека е варијабилно кај различни растенија. Доколку го има, треба да се отстрани пред готвење, бидејќи е тешко да се отстрани после тоа. 

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Sium%20sisarum Извештај од базата на податоци „Растенија за иднината“]
* [https://books.google.com/books?id=XvMHAAAAQAAJ&amp;pg=PA136 Рецепт од 18 век ''за правење пита од Скирет''] од Елиза Смит
* [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:849059-1 Sium sisarum L.] [[Plants of the World Online|Растенија на светот онлајн]] . [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралски ботанички градини, Кју]] .
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Коренест зеленчук]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]</text>
      <sha1>6g6mq5gaztvqhmpom7m51g5ohl2c08w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sium sisarum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406967</id>
    <redirect title="Слаткокоренов ренок" />
    <revision>
      <id>5651798</id>
      <timestamp>2026-10-31T09:47:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Слаткокоренов ренок]]</comment>
      <origin>5651798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="khtgmok6qbpc6d6f6cza311eeyf4nch" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Слаткокоренов ренок]]</text>
      <sha1>khtgmok6qbpc6d6f6cza311eeyf4nch</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Слаткокоренов ренок</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1406968</id>
    <revision>
      <id>5651799</id>
      <timestamp>2026-10-31T09:47:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5651799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berula</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406969</id>
    <revision>
      <id>5651802</id>
      <timestamp>2026-10-31T09:58:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1370862113|Berula]]“</comment>
      <origin>5651802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1620" sha1="tdbv25jpkx6efuc9pqx5yia8t6vdks2" xml:space="preserve">
'''''Berula''''' е космополитски род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од семејството [[штитоцветни]]. Лесно може да се помеша со високо токсичната ''[[Cicuta maculata]]''.

Видовите ''Berula'' се повеќегодишни, водни до полуводни, тревни растенија. Листовите обично се распоредени спротивно. Цветовите се наредени во [[Штит (ботаника)|штитови]] од мали бели цветови. ''[[Berula erecta]]'' е широко распространето [[водно растение]] со листови слични на папрат, кое расте низ Евроазија,&lt;ref name=&quot;foc&quot;&gt;{{EFloras|2|103870|Berula}}&lt;/ref&gt; Африка, Северна Америка и на други места, а расте и во [[Македонија]].&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1571}}&lt;/ref&gt;

== Таксономија ==
{{На|2026|June}} година, [[Plants of the World Online]] прифаќа седум видови: 

== Наводи ==
{{Наводи}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Слатководни растенија]]
[[Категорија:Целери]]
[[Категорија:Статии со микроформати за вид]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Штитоцветни]]</text>
      <sha1>tdbv25jpkx6efuc9pqx5yia8t6vdks2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651803</id>
      <parentid>5651802</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T09:59:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5651803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2916" sha1="3arm62n4gvp8ub69gkh3kbfg28biy4y" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|image = Illustration Berula erecta0.jpg
|image_caption = ''[[Berula erecta]]''
|display_parents = 2
|taxon = Berula
|authority = [[W.D.J.Koch]]
|synonyms = 
*''Afrocarum'' {{small|Rauschert}}
*''Baumiella'' {{small|H.Wolff, nom. illeg. homonym. post.}}
*''Berla'' {{small|Bubani}}
*''Siella'' {{small|Pimenov, nom. illeg. superfl.}}
|synonyms_ref = &lt;ref name = powo&gt;{{cite web |title=''Berula'' W.D.J.Koch |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:39731-1 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=10 June 2026}}&lt;/ref&gt;
}}
'''''Berula''''' е космополитски род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од семејството [[штитоцветни]]. Лесно може да се помеша со високо токсичната ''[[Cicuta maculata]]''.

Видовите ''Berula'' се повеќегодишни, водни до полуводни, тревни растенија. Листовите обично се распоредени спротивно. Цветовите се наредени во [[Штит (ботаника)|штитови]] од мали бели цветови. ''[[Berula erecta]]'' е широко распространето [[водно растение]] со листови слични на папрат, кое расте низ Евроазија,&lt;ref name=&quot;foc&quot;&gt;{{EFloras|2|103870|Berula}}&lt;/ref&gt; Африка, Северна Америка и на други места, а расте и во [[Македонија]].&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1571}}&lt;/ref&gt;

== Таксономија ==
Од јуни 2026 година, [[Plants of the World Online]] прифаќа седум видови:&lt;ref name = powo&gt;{{cite web |title=''Berula'' W.D.J.Koch |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:39731-1 |website=[[Plants of the World Online]] |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |access-date=10 June 2026}}&lt;/ref&gt;
*''[[Berula bracteata]]'' &lt;small&gt;(Roxb.) Spalik &amp; S.R.Downie&lt;/small&gt;
*''[[Berula burchellii]]'' &lt;small&gt;(Hook.f.) Spalik &amp; S.R.Downie&lt;/small&gt;
*''[[Berula erecta]]'' &lt;small&gt;(Huds.) Coville&lt;/small&gt;
*''[[Berula imbricata]]'' &lt;small&gt;(Schinz) Spalik &amp; S.R.Downie&lt;/small&gt;
*''[[Berula incisa]]'' {{small|(Torr.) G.N.Jones}}
*''[[Berula repanda]]'' &lt;small&gt;(Welw. ex Hiern) Spalik &amp; S.R.Downie&lt;/small&gt;
*''[[Berula thunbergii]]'' {{small|(DC.) H.Wolff}}

== Наводи ==
{{Наводи}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Слатководни растенија]]
[[Категорија:Целери]]
[[Категорија:Статии со микроформати за вид]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Штитоцветни]]</text>
      <sha1>3arm62n4gvp8ub69gkh3kbfg28biy4y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Berula</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1406970</id>
    <revision>
      <id>5651804</id>
      <timestamp>2026-10-31T09:59:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5651804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бобур</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406971</id>
    <revision>
      <id>5651807</id>
      <timestamp>2026-10-31T10:27:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1313925843|Berula erecta]]“</comment>
      <origin>5651807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6630" sha1="4h6jkv52pmgi68zea15k384al6hlg68" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|taxon=Berula erecta|image=Illustration Berula erecta0.jpg|image_caption=1885 illustration&lt;ref&gt;illustration from Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz 1885, Gera, Germany&lt;/ref&gt;|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=&lt;ref name=IUCN&gt;{{cite iucn |last1=de Belair |first1=G. |last2=Lansdown |first2=R.V. |date=2013 |title=''Berula erecta'' |volume=2013 |article-number=e.T164378A13575878 |doi=10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T164378A13575878.en |access-date=12 November 2021}}&lt;/ref&gt;|authority=(Huds.) Coville|synonyms_ref=&lt;ref&gt;[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2675185 The Plant List, ''Berula erecta'' (Huds.) Coville ]&lt;/ref&gt;|synonyms={{collapsible list|bullets = true
|title=&lt;small&gt;Synonymy&lt;/small&gt;
|''Apium berula'' &lt;small&gt;Caruel&lt;/small&gt; 
|''Apium sium'' &lt;small&gt;Crantz&lt;/small&gt; 
|''Berla monspeliensium'' &lt;small&gt;Bubani&lt;/small&gt;
|''Berula angustifolia'' &lt;small&gt;Greene&lt;/small&gt; 
|''Berula incisa'' &lt;small&gt;(Torr.) G.N.Jones&lt;/small&gt; 
|''Berula orientalis'' &lt;small&gt;Woronow ex Schischk.&lt;/small&gt;
|''Berula pusilla'' &lt;small&gt;(Nutt.) Fernald&lt;/small&gt;
|''Carum sioides'' &lt;small&gt;J.M.Black&lt;/small&gt;
|''Selinum berula'' &lt;small&gt;E.H.L.Krause&lt;/small&gt;
|''Siella erecta'' &lt;small&gt;(Huds.) Pimenov&lt;/small&gt;
|''Sium erectum'' &lt;small&gt;Huds.&lt;/small&gt;
|''Sium incisum'' &lt;small&gt;Torr.&lt;/small&gt;
|''Sium orientale'' &lt;small&gt;Soó&lt;/small&gt; 
|''Sium pusillum'' &lt;small&gt;Nutt.&lt;/small&gt;
|''Sium thunbergii'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;}}}}

'''Бобур''' ([[науч.]] ''Berula erecta'') ―вид на растение, член на родот ''[[Berula]]'', од [[Штитоцветни|семејството штитоцветни]]. Расте до околу 1 метар, се наоѓа во или покрај вода.&lt;ref&gt;{{Наведување|last=Stace|first=Clive|author-link=Clive Stace|year=2010b|title=New Flora of the British Isles|edition=3rd|place=Cambridge, UK|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-70772-5|page=814}}&lt;/ref&gt; Распространет е низ поголемиот дел од [[Европа]], [[Азија]], [[Австралија]] и [[Северна Америка]].

== Опис ==
''Berula erecta'' има шупливо стебло. Подводните лисја се состојат од соединенија со кончести лобуси; листовите над површината на водата се порамни и пошироки. Растението произведува многу мали бели цветови во сложен [[Штит (ботаника)|штит]].

== Употреба ==
Народот Зуни го користи ова растение како состојка во колачи, и го користи надворешно за ревматизам. Инфузија од целото растение се користи како средство за испирање при осип и инфекција на атлетско стапало.

''Berula erecta'' е проучувана поради нејзиното [[есенцијално масло]] за кое се верува дека има лековити намени.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Lazarević|first=Jelena|last2=Radulović|first2=Niko|last3=Palić|first3=Radosav|last4=Zlatković|first4=Bojan|date=2010|title=Chemical Analysis of Volatile Constituents ofBerula erecta(Hudson) Coville subsp.erecta(Apiaceae) From Serbia|journal=Journal of Essential Oil Research|language=en|volume=22|issue=2|pages=153–156|doi=10.1080/10412905.2010.9700290|issn=1041-2905}}&lt;/ref&gt; Докажано е дека есенцијалното масло од растението содржи полиацетилени. Полиацетилените имаат широк спектар на корисни лековити ефекти. Една од нив се неговите нематоцидни ефекти кои потенцијално би можеле да бидат корисни во земјоделството,&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Chitwood|first=David J.|date=2002|title=Phytochemicalbasedstrategies Fornematodecontrol|journal=Annual Review of Phytopathology|volume=40|issue=1|pages=221–249|doi=10.1146/annurev.phyto.40.032602.130045|issn=0066-4286|pmid=12147760}}&lt;/ref&gt; како и неговите позитивни ефекти врз здравјето на луѓето.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Brandt|first=K|last2=Christensen|first2=L.P|last3=Hansen-Møller|first3=J|last4=Hansen|first4=S.L|last5=Haraldsdottir|first5=J|last6=Jespersen|first6=L|last7=Purup|first7=S|last8=Kharazmi|first8=A|last9=Barkholt|first9=V|date=2004|title=Health promoting compounds in vegetables and fruits|journal=Trends in Food Science &amp; Technology|volume=15|issue=7–8|pages=384–393|doi=10.1016/j.tifs.2003.12.003|issn=0924-2244}}&lt;/ref&gt; Полиацетилените се исто така [[Противгабичен лек|противгабични]], [[Антибиотик|антибактериски]] и имаат [[Алергија|антиалергенски]] и антиинфламаторни својства.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Сепак, медицинската употреба на чисти полиацетилени не е изводлива поради нивната висока хемиска нестабилност, како и тенденцијата да предизвикаат алергиски реакции.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Hausen|first=B. M.|last2=Bröhas|first2=J.|last3=König|first3=W. A.|last4=Faasch|first4=H.|last5=Hahn|first5=H.|last6=Bruhn|first6=G.|date=1987|title=Allergic and irritant contact dermatitis from falcarinol and didehydrofalcarinol in common ivy (Hedera helixL.)|journal=Contact Dermatitis|volume=17|issue=1|pages=1–9|doi=10.1111/j.1600-0536.1987.tb02634.x|issn=0105-1873|pmid=3652685}}&lt;/ref&gt; 

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-врска}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растенија опишани во 1762 година]]
[[Категорија:Флора на Австралија]]
[[Категорија:Флора на Северна Америка]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Азија]]
[[Категорија:Целери]]
[[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>4h6jkv52pmgi68zea15k384al6hlg68</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651812</id>
      <parentid>5651807</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T10:32:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>/* Употреба */</comment>
      <origin>5651812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7520" sha1="fqrhrb4akmrpshu41wqbvdpn1946of8" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|taxon=Berula erecta|image=Illustration Berula erecta0.jpg|image_caption=1885 illustration&lt;ref&gt;illustration from Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz 1885, Gera, Germany&lt;/ref&gt;|status=LC|status_system=IUCN3.1|status_ref=&lt;ref name=IUCN&gt;{{cite iucn |last1=de Belair |first1=G. |last2=Lansdown |first2=R.V. |date=2013 |title=''Berula erecta'' |volume=2013 |article-number=e.T164378A13575878 |doi=10.2305/IUCN.UK.2013-1.RLTS.T164378A13575878.en |access-date=12 November 2021}}&lt;/ref&gt;|authority=(Huds.) Coville|synonyms_ref=&lt;ref&gt;[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2675185 The Plant List, ''Berula erecta'' (Huds.) Coville ]&lt;/ref&gt;|synonyms={{collapsible list|bullets = true
|title=&lt;small&gt;Synonymy&lt;/small&gt;
|''Apium berula'' &lt;small&gt;Caruel&lt;/small&gt; 
|''Apium sium'' &lt;small&gt;Crantz&lt;/small&gt; 
|''Berla monspeliensium'' &lt;small&gt;Bubani&lt;/small&gt;
|''Berula angustifolia'' &lt;small&gt;Greene&lt;/small&gt; 
|''Berula incisa'' &lt;small&gt;(Torr.) G.N.Jones&lt;/small&gt; 
|''Berula orientalis'' &lt;small&gt;Woronow ex Schischk.&lt;/small&gt;
|''Berula pusilla'' &lt;small&gt;(Nutt.) Fernald&lt;/small&gt;
|''Carum sioides'' &lt;small&gt;J.M.Black&lt;/small&gt;
|''Selinum berula'' &lt;small&gt;E.H.L.Krause&lt;/small&gt;
|''Siella erecta'' &lt;small&gt;(Huds.) Pimenov&lt;/small&gt;
|''Sium erectum'' &lt;small&gt;Huds.&lt;/small&gt;
|''Sium incisum'' &lt;small&gt;Torr.&lt;/small&gt;
|''Sium orientale'' &lt;small&gt;Soó&lt;/small&gt; 
|''Sium pusillum'' &lt;small&gt;Nutt.&lt;/small&gt;
|''Sium thunbergii'' &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt;}}}}

'''Бобур''' ([[науч.]] ''Berula erecta'') ―вид на растение, член на родот ''[[Berula]]'', од [[Штитоцветни|семејството штитоцветни]]. Расте до околу 1 метар, се наоѓа во или покрај вода.&lt;ref&gt;{{Наведување|last=Stace|first=Clive|author-link=Clive Stace|year=2010b|title=New Flora of the British Isles|edition=3rd|place=Cambridge, UK|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-70772-5|page=814}}&lt;/ref&gt; Распространет е низ поголемиот дел од [[Европа]], [[Азија]], [[Австралија]] и [[Северна Америка]].

== Опис ==
''Berula erecta'' има шупливо стебло. Подводните лисја се состојат од соединенија со кончести лобуси; листовите над површината на водата се порамни и пошироки. Штитовите се на спротивната страна од листовите, и обично дршките не им се мнго удолги. Штитчињата се на тенки дршки 1-4 см долги, со 10-25 цвета. Брактеолите се 4-6, ланцетни, заострени. Растението произведува многу мали бели цветови во сложен [[Штит (ботаника)|штит]].

== Употреба ==
Народот Зуни го користи ова растение како состојка во колачи, и го користи надворешно за ревматизам. Инфузија од целото растение се користи како средство за испирање при осип и инфекција на атлетско стапало.

''Berula erecta'' е проучувана поради нејзиното [[есенцијално масло]] за кое се верува дека има лековити намени.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Lazarević|first=Jelena|last2=Radulović|first2=Niko|last3=Palić|first3=Radosav|last4=Zlatković|first4=Bojan|date=2010|title=Chemical Analysis of Volatile Constituents ofBerula erecta(Hudson) Coville subsp.erecta(Apiaceae) From Serbia|journal=Journal of Essential Oil Research|language=en|volume=22|issue=2|pages=153–156|doi=10.1080/10412905.2010.9700290|issn=1041-2905}}&lt;/ref&gt; Докажано е дека есенцијалното масло од растението содржи полиацетилени. Полиацетилените имаат широк спектар на корисни лековити ефекти. Една од нив се неговите нематоцидни ефекти кои потенцијално би можеле да бидат корисни во земјоделството,&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Chitwood|first=David J.|date=2002|title=Phytochemicalbasedstrategies Fornematodecontrol|journal=Annual Review of Phytopathology|volume=40|issue=1|pages=221–249|doi=10.1146/annurev.phyto.40.032602.130045|issn=0066-4286|pmid=12147760}}&lt;/ref&gt; како и неговите позитивни ефекти врз здравјето на луѓето.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Brandt|first=K|last2=Christensen|first2=L.P|last3=Hansen-Møller|first3=J|last4=Hansen|first4=S.L|last5=Haraldsdottir|first5=J|last6=Jespersen|first6=L|last7=Purup|first7=S|last8=Kharazmi|first8=A|last9=Barkholt|first9=V|date=2004|title=Health promoting compounds in vegetables and fruits|journal=Trends in Food Science &amp; Technology|volume=15|issue=7–8|pages=384–393|doi=10.1016/j.tifs.2003.12.003|issn=0924-2244}}&lt;/ref&gt; Полиацетилените се исто така [[Противгабичен лек|противгабични]], [[Антибиотик|антибактериски]] и имаат [[Алергија|антиалергенски]] и антиинфламаторни својства.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Сепак, медицинската употреба на чисти полиацетилени не е изводлива поради нивната висока хемиска нестабилност, како и тенденцијата да предизвикаат алергиски реакции.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Hausen|first=B. M.|last2=Bröhas|first2=J.|last3=König|first3=W. A.|last4=Faasch|first4=H.|last5=Hahn|first5=H.|last6=Bruhn|first6=G.|date=1987|title=Allergic and irritant contact dermatitis from falcarinol and didehydrofalcarinol in common ivy (Hedera helixL.)|journal=Contact Dermatitis|volume=17|issue=1|pages=1–9|doi=10.1111/j.1600-0536.1987.tb02634.x|issn=0105-1873|pmid=3652685}}&lt;/ref&gt;

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] расте по блатни и мочурливи места, покрај одводни канали и јазови. Видот е познат за Скопје, Градски Парк, село Петровец, Огњанци, Струга, Струшко Блато, Охрид, изворите на Црн Дрим кај Св. Наум, Стиденчиште, Струмица, Моноспитовско Блато.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1571-1572}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-врска}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растенија опишани во 1762 година]]
[[Категорија:Флора на Австралија]]
[[Категорија:Флора на Северна Америка]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Азија]]
[[Категорија:Целери]]
[[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>fqrhrb4akmrpshu41wqbvdpn1946of8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berula erecta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406972</id>
    <redirect title="Бобур" />
    <revision>
      <id>5651808</id>
      <timestamp>2026-10-31T10:27:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Бобур]]</comment>
      <origin>5651808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="hl11342w6m6z79y8bx9w93unoavts40" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Бобур]]</text>
      <sha1>hl11342w6m6z79y8bx9w93unoavts40</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Бобур</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1406973</id>
    <revision>
      <id>5651809</id>
      <timestamp>2026-10-31T10:27:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5651809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sium erectum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406974</id>
    <redirect title="Бобур" />
    <revision>
      <id>5651810</id>
      <timestamp>2026-10-31T10:28:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Бобур]]</comment>
      <origin>5651810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="hl11342w6m6z79y8bx9w93unoavts40" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Бобур]]</text>
      <sha1>hl11342w6m6z79y8bx9w93unoavts40</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Петах Тиква</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406975</id>
    <revision>
      <id>5651811</id>
      <timestamp>2026-10-31T10:31:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rijikk</username>
        <id>116125</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Инфокутија за град | тип                           = Град | име                           = Петах Тиква | изворно име                   = [[Хебрејски јазик|хебрејски]]: פתח תקווה | изворно име2                  =  | друго име1                    =  | друго име2                    =  | друго име3                    =  | слика...</comment>
      <origin>5651811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5931" sha1="21xaopdjmraiz8cdhrd9y07rgl74j2x" xml:space="preserve">{{Инфокутија за град
| тип                           = Град
| име                           = Петах Тиква
| изворно име                   = [[Хебрејски јазик|хебрејски]]: פתח תקווה
| изворно име2                  = 
| друго име1                    = 
| друго име2                    = 
| друго име3                    = 
| слика                         = Market Towers Petah Tikva 01.jpg
| сл-големина                   = 245px
| опис                          = Петах Тиква
| знаме                         = 
| знаме-големина                = 
| знаме-врска                   = 
| грб                           = Coat of arms of Petah-Tiqua.svg
| грб-големина                  = 80px
| грб-врска                     = Грб на Петах Тиква
| локација                      = 
| лок-големина                  = 
| лок-коментар                  = 
| lat_dir = N | lat_deg = 32 | lat_min = 5 | lat_sec = 0
| lon_dir = E | lon_deg = 34 | lon_min = 53 | lon_sec = 0
| временска зона                = UTC+2
| вз-лето                       = UTC+3
| прекар                        = 
| прекар изворно                = 
| прекар2                       = 
| прекар2 изворно               = 
| прекар3                       = 
| прекар3 изворно               = 
| прекар4                       = 
| прекар4 изворно               = 
| мото                          = 
| мото изворно                  = 
| доселување                    = 
| основан од                    = 
| основан во                    = 1878
| старо име1                    = 
| старо име2                    = 
| старо име3                    = 
| старо име4                    = 
| авто                          = 
| празник датум                 = 
| празник име                   = 
| поштенски код                 = 
| повикувачки број              = 
| официјална страница           = [http://www.tel-aviv.gov.il www.tel-aviv.gov.il]
| земја                         = {{ISR}}
| поделба-тип1                  = [[Окрузи на Израел|Округ]]
| поделба-име1                  = [[Централен Округ (Израел)|Централен]]
| поделба-тип2                  = 
| поделба-име2                  = 
| поделба-тип3                  = 
| поделба-име3                  = 
| поделба-тип4                  = 
| поделба-име4                  = 
| општини                       = 
| административна распределба   = 
| населби                       = 
| градоначалник                 = Рами Гринберг&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=https://www.petah-tikva.muni.il/Municipal/Pages/CouncilMembers.aspx |title=חברי מועצה |lang=he |website= |publisher= |date= |access-date=2020-10-28 |archive-date=2020-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031081742/https://www.petah-tikva.muni.il/Municipal/Pages/CouncilMembers.aspx |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| партија                       = 
| површина                      = 39
| копно                         = 
| вода                          = 
| паркови                       = 
| надморска височина            = 
| клима                         = 
| население                     = 247 956
| година на попис1              = 2020
| мажи                          = 
| жени                          = 
| високо                        = 
| средно                        = 
| основно                       = 
| неписмени                     = 
| густина на население          = 
| година на попис2              = 
| етнички групи                 = 
}}

[[Податотека:View Of Ramat Gan Diamond Exchange District.jpg|мини|Рамат Ган]]
'''Петах Тиква''' — е [[Градови во Израел|град во]] [[Израел]]. Градот се наоѓа во Централниот округ, сместен источно од [[Тел Авив]] и дел од неговата метрополитенска област. 

Основан е во 1878 година, а денес претставува значаен административен, економски и здравствен центар. Во градот се наоѓаат Медицинскиот центар Рабин (се состои од болници Бейлинсон, ха-Шарон, Геха).&lt;ref name=&quot;muni_health&quot;&gt;{{cite web |author= |url=https://www.petah-tikva.muni.il/service/HealthService/Pages/hospitals.aspx |title=מרכזי בריאות |lang=he |website=www.petah-tikva.muni.il |publisher= |date= |access-date=2020-12-19 |archive-date=2021-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210120131624/https://www.petah-tikva.muni.il/service/healthservice/pages/hospitals.aspx |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Градот располага со развиена инфраструктура, деловни објекти и зелени површини. Петах Тиква има околу 250.000 жители.

== Наводи ==
{{наводи}}

== Користена литература ==
* ‏אנציקלופדיה «מפה»‏‎ (хебрејски). — ‏מפה‏‎, 2000. — Т. 1. — С. 157—162.

[[Категорија:Градови во Израел]]</text>
      <sha1>21xaopdjmraiz8cdhrd9y07rgl74j2x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651813</id>
      <parentid>5651811</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T10:32:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rijikk</username>
        <id>116125</id>
      </contributor>
      <origin>5651813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5883" sha1="dx5me3c336bl57z8gnprfsxtoocfrp1" xml:space="preserve">{{Инфокутија за град
| тип                           = Град
| име                           = Петах Тиква
| изворно име                   = [[Хебрејски јазик|хебрејски]]: פתח תקווה
| изворно име2                  = 
| друго име1                    = 
| друго име2                    = 
| друго име3                    = 
| слика                         = Market Towers Petah Tikva 01.jpg
| сл-големина                   = 245px
| опис                          = Петах Тиква
| знаме                         = 
| знаме-големина                = 
| знаме-врска                   = 
| грб                           = Coat of arms of Petah-Tiqua.svg
| грб-големина                  = 80px
| грб-врска                     = Грб на Петах Тиква
| локација                      = 
| лок-големина                  = 
| лок-коментар                  = 
| lat_dir = N | lat_deg = 32 | lat_min = 5 | lat_sec = 0
| lon_dir = E | lon_deg = 34 | lon_min = 53 | lon_sec = 0
| временска зона                = UTC+2
| вз-лето                       = UTC+3
| прекар                        = 
| прекар изворно                = 
| прекар2                       = 
| прекар2 изворно               = 
| прекар3                       = 
| прекар3 изворно               = 
| прекар4                       = 
| прекар4 изворно               = 
| мото                          = 
| мото изворно                  = 
| доселување                    = 
| основан од                    = 
| основан во                    = 1878
| старо име1                    = 
| старо име2                    = 
| старо име3                    = 
| старо име4                    = 
| авто                          = 
| празник датум                 = 
| празник име                   = 
| поштенски код                 = 
| повикувачки број              = 
| официјална страница           = 
| земја                         = {{ISR}}
| поделба-тип1                  = [[Окрузи на Израел|Округ]]
| поделба-име1                  = [[Централен Округ (Израел)|Централен]]
| поделба-тип2                  = 
| поделба-име2                  = 
| поделба-тип3                  = 
| поделба-име3                  = 
| поделба-тип4                  = 
| поделба-име4                  = 
| општини                       = 
| административна распределба   = 
| населби                       = 
| градоначалник                 = Рами Гринберг&lt;ref&gt;{{cite web |author= |url=https://www.petah-tikva.muni.il/Municipal/Pages/CouncilMembers.aspx |title=חברי מועצה |lang=he |website= |publisher= |date= |access-date=2020-10-28 |archive-date=2020-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031081742/https://www.petah-tikva.muni.il/Municipal/Pages/CouncilMembers.aspx |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| партија                       = 
| површина                      = 39
| копно                         = 
| вода                          = 
| паркови                       = 
| надморска височина            = 
| клима                         = 
| население                     = 247 956
| година на попис1              = 2020
| мажи                          = 
| жени                          = 
| високо                        = 
| средно                        = 
| основно                       = 
| неписмени                     = 
| густина на население          = 
| година на попис2              = 
| етнички групи                 = 
}}

[[Податотека:View Of Ramat Gan Diamond Exchange District.jpg|мини|Рамат Ган]]
'''Петах Тиква''' — е [[Градови во Израел|град во]] [[Израел]]. Градот се наоѓа во Централниот округ, сместен источно од [[Тел Авив]] и дел од неговата метрополитенска област. 

Основан е во 1878 година, а денес претставува значаен административен, економски и здравствен центар. Во градот се наоѓаат Медицинскиот центар Рабин (се состои од болници Бейлинсон, ха-Шарон, Геха).&lt;ref name=&quot;muni_health&quot;&gt;{{cite web |author= |url=https://www.petah-tikva.muni.il/service/HealthService/Pages/hospitals.aspx |title=מרכזי בריאות |lang=he |website=www.petah-tikva.muni.il |publisher= |date= |access-date=2020-12-19 |archive-date=2021-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210120131624/https://www.petah-tikva.muni.il/service/healthservice/pages/hospitals.aspx |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Градот располага со развиена инфраструктура, деловни објекти и зелени површини. Петах Тиква има околу 250.000 жители.

== Наводи ==
{{наводи}}

== Користена литература ==
* ‏אנציקלופדיה «מפה»‏‎ (хебрејски). — ‏מפה‏‎, 2000. — Т. 1. — С. 157—162.

[[Категорија:Градови во Израел]]</text>
      <sha1>dx5me3c336bl57z8gnprfsxtoocfrp1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Seseli libanotis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406976</id>
    <revision>
      <id>5651815</id>
      <timestamp>2026-10-31T10:41:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1373398762|Seseli libanotis]]“</comment>
      <origin>5651815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6631" sha1="m7t36qby0syimawlhakzf6xuervq743" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|image=Seseli libanotis sl3.jpg|image_alt=Цветови|taxon=Seseli libanotis|authority=([[L.]]) [[W.D.J. Koch]]|synonyms=*''Athamanta libanotis'' L.&lt;ref name = &quot;nhm&quot; /&gt;
*''Libanotis pyrenaica'' (L.) Bourg&lt;ref name = &quot;atlas&quot; /&gt;
*''L. montana'' [[Crantz]]&lt;ref name = &quot;atlas&quot; /&gt;}}

'''''Seseli libanotis''''' ― вид на билка од родот ''[[Seseli]]'' од семејството [[штитоцветни]]. Потекнува од [[Евроазија]], низ која е широко распространет.

== Опис ==
Ова е ''&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1573}}&lt;/ref&gt;''

== Екологија ==
''Seseli libanotis'' служи, заедно со ''S. campestre'', &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Scheur|first=C.|date=2006|title=Mycotheca Graecensis, Fasc. 21 (Nos 401–420)|url=https://static.uni-graz.at/fileadmin/nawi-institute/Botanik/Fritschiana/fritschiana-54/mycotheca-graecensis-fasc-21.pdf|journal=Fritschiana (Graz)|volume=54|issue=1–9|page=5|access-date=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; како вид домаќин за паразитот ''Puccinia libanotidis'', или 'рѓа од месечев морков, вид од родот 'рѓа ''Puccinia'' . &lt;ref name=&quot;kew&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kew.org/science-conservation/plants-fungi/puccinia-libanotidis-moon-carrot-rust|title=Puccinia libanotidis (moon carrot rust)|work=Kew Science|publisher=[[Kew Gardens]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211081538/http://www.kew.org/science-conservation/plants-fungi/puccinia-libanotidis-moon-carrot-rust|archive-date=2017-02-11|accessdate=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;sciencedaily&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2010/12/101219124718.htm|title=Weird and wonderful plant and fungal discoveries of 2010|date=24 December 2010|publisher=[[Science Daily]]|accessdate=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; Долго време се сметаше дека ''P. libanotidis'' е изумрен од Британија, бидејќи не е регистриран од 1946 година, но беше повторно откриен во 2009 година преку студија на Кју Гарденс . &lt;ref name=&quot;kew&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;sciencedaily&quot; /&gt;

== Употреба ==
[[File:Libanotis_pyrenaica_RF.jpg|мини|231x231пкс| Лист од ''Seseli libanotis'']]
Листовите и коренот се јадливи.&lt;ref name=&quot;pfaf&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Seseli+libanotis|title=Seseli libanotis – (L.)Koch.|publisher=Plants For A Future|accessdate=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; Листовите се користат во [[Источна Анадолија|Источна Турција]] во салати.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Önder|first=Alev|last2=Çinar|first2=Ahsen Sevde|last3=Yilmaz Sarialtin|first3=Sezen|last4=Izgi|first4=Mehmet Necat|last5=Çoban|first5=Tülay|date=2020-04-24|title=Evaluation of the Antioxidant Potency of Seseli L. Species (Apiaceae)|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7227918/|journal=Turkish Journal of Pharmaceutical Sciences|volume=17|issue=2|pages=197–202|doi=10.4274/tjps.galenos.2019.80488|issn=2148-6247|pmc=7227918|pmid=32454780|via=[[National Library of Medicine]]}}&lt;/ref&gt; ''Seseli libanotis'' е корисен во производството на мед, а се користи и во народната медицина.&lt;ref name=&quot;NPGS&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=406726|title=Taxon: Seseli libanotis (L.) W. D. J. Koch|work=National Plant Germplasm System|publisher=[[Agricultural Research Service]]|accessdate=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; Неколку студии укажуваат дека ''Seseli libanotis'' и другите членови на ''Seseli'' имаат природни [[Антимикробик|антимикробни]] и [[Антиоксиданс|антиоксидантни]] својства.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Ozturk|first=Suzan|last2=Ercisli|first2=Sezai|date=24 January 2006|title=Chemical composition and in vitro antibacterial activity of Seseli libanotis|journal=World Journal of Microbiology and Biotechnology|volume=22|issue=3|pages=261–265|doi=10.1007/s11274-005-9029-9}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{Наведено списание|last=Matejić|first=Jelena|last2=Džamić|first2=Ana|last3=Mihajilov-Krstev|first3=Tatjana|last4=Ranđelović|first4=Vladimir|last5=Krivošej|first5=Zoran|last6=Marin|first6=Petar|date=10 October 2012|editor-last=Ratajczak|editor-first=Mariusz|title=Total phenolic content, flavonoid concentration, antioxidant and antimicrobial activity of methanol extracts from three Seseli L. taxa|journal=[[Open Life Sciences]]|volume=7|issue=6|pages=1116–1122|doi=10.2478/s11535-012-0094-4|doi-access=free}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{Наведено списание|last=Lemmich|first=John|last2=Shabana|first2=Marawan|date=11 April 1984|title=Coumarin sulphates of Seseli libanotis|journal=[[Phytochemistry (journal)|Phytochemistry]]|volume=23|issue=4|pages=863–865|doi=10.1016/S0031-9422(00)85044-X}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{Наведено списание|last=Küpelia|first=Esra|last2=Tosun|first2=Alev|last3=Yesilada|first3=Erdem|date=6 April 2006|title=Anti-inflammatory and antinociceptive activities of Seseli L. species (Apiaceae) growing in Turkey|journal=[[Journal of Ethnopharmacology]]|volume=104|issue=3|pages=310–314|doi=10.1016/j.jep.2005.09.021|pmid=16226417}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{Наведено списание|last=Lemmich|first=John|last2=Lemmich|first2=Else|last3=Nielsen|first3=Bent Eichstadt|year=1966|title=Constituents of Umbelliferous Plants. VIII. Coumarins from the Root of Seseli libanotis (L.) Koch. The Structure of Three New Coumarins|url=http://actachemscand.dk/pdf/acta_vol_20_p2497-2507.pdf|journal=[[Acta Chemica Scandinavica]]|volume=60|issue=9|pages=2497–2507|doi=10.3891/acta.chem.scand.20-2497|pmid=5965135|access-date=10 February 2017|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи|40em}}{{Викивидови|Seseli libanotis}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Целери]]
[[Категорија:Коренест зеленчук]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Азија]]</text>
      <sha1>m7t36qby0syimawlhakzf6xuervq743</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651817</id>
      <parentid>5651815</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T10:48:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>/* Опис */</comment>
      <origin>5651817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8218" sha1="kzhyn04s1eik8895kx33g8xrclcw5up" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|image=Seseli libanotis sl3.jpg|image_alt=Цветови|taxon=Seseli libanotis|authority=([[L.]]) [[W.D.J. Koch]]|synonyms=*''Athamanta libanotis'' L.&lt;ref name = &quot;nhm&quot; /&gt;
*''Libanotis pyrenaica'' (L.) Bourg&lt;ref name = &quot;atlas&quot; /&gt;
*''L. montana'' [[Crantz]]&lt;ref name = &quot;atlas&quot; /&gt;}}

'''''Seseli libanotis''''' ― вид на билка од родот ''[[Seseli]]'' од семејството [[штитоцветни]]. Потекнува од [[Евроазија]], низ која е широко распространет.

== Опис ==
Ова е повеќегодишно тревесто растение, 100-120 см високо, голо ил исо ретки влакна, во горниот дел прешленесто разгрането. Стеблото е јако, со длабоки надолжни бразди и испакнати ребра. Базалните листови се многу поголеми, до 50 см долги заедно со дршката, на изглед триаглести или јајцевидно-триаглести, 2-3 пати перести. Штитовите се терминални, на долги јаки дршки, штитот со голем број штитчиња, а штитчињата со голем број цветови, до 40 на број, и со 10-15 брактеоли кои се слободни до основата. Цветовите се со тенки дршки, 2-4 мм долги, венечните ливчиња бели или розови. Плодовите се ланцетно-елиптични, на двата краја стеснети.''&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1573}}&lt;/ref&gt;''

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] расте по брегот на планинските реки, влажни ливади и други влажни станишта, на надморска височина од 1000 до 1400 метри. Видот е познат за Горна Радика - [[Стрезимир]] и [[Аџина Река]], и [[Стогово]] - село [[Гари]].''&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;''

== Екологија ==
''Seseli libanotis'' служи, заедно со ''S. campestre'', &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Scheur|first=C.|date=2006|title=Mycotheca Graecensis, Fasc. 21 (Nos 401–420)|url=https://static.uni-graz.at/fileadmin/nawi-institute/Botanik/Fritschiana/fritschiana-54/mycotheca-graecensis-fasc-21.pdf|journal=Fritschiana (Graz)|volume=54|issue=1–9|page=5|access-date=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; како вид домаќин за паразитот ''Puccinia libanotidis'', или 'рѓа од месечев морков, вид од родот 'рѓа ''Puccinia'' . &lt;ref name=&quot;kew&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kew.org/science-conservation/plants-fungi/puccinia-libanotidis-moon-carrot-rust|title=Puccinia libanotidis (moon carrot rust)|work=Kew Science|publisher=[[Kew Gardens]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211081538/http://www.kew.org/science-conservation/plants-fungi/puccinia-libanotidis-moon-carrot-rust|archive-date=2017-02-11|accessdate=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;sciencedaily&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2010/12/101219124718.htm|title=Weird and wonderful plant and fungal discoveries of 2010|date=24 December 2010|publisher=[[Science Daily]]|accessdate=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; Долго време се сметаше дека ''P. libanotidis'' е изумрен од Британија, бидејќи не е регистриран од 1946 година, но беше повторно откриен во 2009 година преку студија на Кју Гарденс . &lt;ref name=&quot;kew&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;sciencedaily&quot; /&gt;

== Употреба ==
[[File:Libanotis_pyrenaica_RF.jpg|мини|231x231пкс| Лист од ''Seseli libanotis'']]
Листовите и коренот се јадливи.&lt;ref name=&quot;pfaf&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Seseli+libanotis|title=Seseli libanotis – (L.)Koch.|publisher=Plants For A Future|accessdate=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; Листовите се користат во [[Источна Анадолија|Источна Турција]] во салати.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Önder|first=Alev|last2=Çinar|first2=Ahsen Sevde|last3=Yilmaz Sarialtin|first3=Sezen|last4=Izgi|first4=Mehmet Necat|last5=Çoban|first5=Tülay|date=2020-04-24|title=Evaluation of the Antioxidant Potency of Seseli L. Species (Apiaceae)|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7227918/|journal=Turkish Journal of Pharmaceutical Sciences|volume=17|issue=2|pages=197–202|doi=10.4274/tjps.galenos.2019.80488|issn=2148-6247|pmc=7227918|pmid=32454780|via=[[National Library of Medicine]]}}&lt;/ref&gt; ''Seseli libanotis'' е корисен во производството на мед, а се користи и во народната медицина.&lt;ref name=&quot;NPGS&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=406726|title=Taxon: Seseli libanotis (L.) W. D. J. Koch|work=National Plant Germplasm System|publisher=[[Agricultural Research Service]]|accessdate=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; Неколку студии укажуваат дека ''Seseli libanotis'' и другите членови на ''Seseli'' имаат природни [[Антимикробик|антимикробни]] и [[Антиоксиданс|антиоксидантни]] својства.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Ozturk|first=Suzan|last2=Ercisli|first2=Sezai|date=24 January 2006|title=Chemical composition and in vitro antibacterial activity of Seseli libanotis|journal=World Journal of Microbiology and Biotechnology|volume=22|issue=3|pages=261–265|doi=10.1007/s11274-005-9029-9}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{Наведено списание|last=Matejić|first=Jelena|last2=Džamić|first2=Ana|last3=Mihajilov-Krstev|first3=Tatjana|last4=Ranđelović|first4=Vladimir|last5=Krivošej|first5=Zoran|last6=Marin|first6=Petar|date=10 October 2012|editor-last=Ratajczak|editor-first=Mariusz|title=Total phenolic content, flavonoid concentration, antioxidant and antimicrobial activity of methanol extracts from three Seseli L. taxa|journal=[[Open Life Sciences]]|volume=7|issue=6|pages=1116–1122|doi=10.2478/s11535-012-0094-4|doi-access=free}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{Наведено списание|last=Lemmich|first=John|last2=Shabana|first2=Marawan|date=11 April 1984|title=Coumarin sulphates of Seseli libanotis|journal=[[Phytochemistry (journal)|Phytochemistry]]|volume=23|issue=4|pages=863–865|doi=10.1016/S0031-9422(00)85044-X}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{Наведено списание|last=Küpelia|first=Esra|last2=Tosun|first2=Alev|last3=Yesilada|first3=Erdem|date=6 April 2006|title=Anti-inflammatory and antinociceptive activities of Seseli L. species (Apiaceae) growing in Turkey|journal=[[Journal of Ethnopharmacology]]|volume=104|issue=3|pages=310–314|doi=10.1016/j.jep.2005.09.021|pmid=16226417}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{Наведено списание|last=Lemmich|first=John|last2=Lemmich|first2=Else|last3=Nielsen|first3=Bent Eichstadt|year=1966|title=Constituents of Umbelliferous Plants. VIII. Coumarins from the Root of Seseli libanotis (L.) Koch. The Structure of Three New Coumarins|url=http://actachemscand.dk/pdf/acta_vol_20_p2497-2507.pdf|journal=[[Acta Chemica Scandinavica]]|volume=60|issue=9|pages=2497–2507|doi=10.3891/acta.chem.scand.20-2497|pmid=5965135|access-date=10 February 2017|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи|40em}}{{Викивидови|Seseli libanotis}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Целери]]
[[Категорија:Коренест зеленчук]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Азија]]</text>
      <sha1>kzhyn04s1eik8895kx33g8xrclcw5up</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651818</id>
      <parentid>5651817</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T10:48:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>/* Наводи */</comment>
      <origin>5651818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8233" sha1="42jpy61kb64vuj0h3igikciqs0e6nj8" xml:space="preserve">
{{Speciesbox|image=Seseli libanotis sl3.jpg|image_alt=Цветови|taxon=Seseli libanotis|authority=([[L.]]) [[W.D.J. Koch]]|synonyms=*''Athamanta libanotis'' L.&lt;ref name = &quot;nhm&quot; /&gt;
*''Libanotis pyrenaica'' (L.) Bourg&lt;ref name = &quot;atlas&quot; /&gt;
*''L. montana'' [[Crantz]]&lt;ref name = &quot;atlas&quot; /&gt;}}

'''''Seseli libanotis''''' ― вид на билка од родот ''[[Seseli]]'' од семејството [[штитоцветни]]. Потекнува од [[Евроазија]], низ која е широко распространет.

== Опис ==
Ова е повеќегодишно тревесто растение, 100-120 см високо, голо ил исо ретки влакна, во горниот дел прешленесто разгрането. Стеблото е јако, со длабоки надолжни бразди и испакнати ребра. Базалните листови се многу поголеми, до 50 см долги заедно со дршката, на изглед триаглести или јајцевидно-триаглести, 2-3 пати перести. Штитовите се терминални, на долги јаки дршки, штитот со голем број штитчиња, а штитчињата со голем број цветови, до 40 на број, и со 10-15 брактеоли кои се слободни до основата. Цветовите се со тенки дршки, 2-4 мм долги, венечните ливчиња бели или розови. Плодовите се ланцетно-елиптични, на двата краја стеснети.''&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1573}}&lt;/ref&gt;''

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] расте по брегот на планинските реки, влажни ливади и други влажни станишта, на надморска височина од 1000 до 1400 метри. Видот е познат за Горна Радика - [[Стрезимир]] и [[Аџина Река]], и [[Стогово]] - село [[Гари]].''&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;''

== Екологија ==
''Seseli libanotis'' служи, заедно со ''S. campestre'', &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Scheur|first=C.|date=2006|title=Mycotheca Graecensis, Fasc. 21 (Nos 401–420)|url=https://static.uni-graz.at/fileadmin/nawi-institute/Botanik/Fritschiana/fritschiana-54/mycotheca-graecensis-fasc-21.pdf|journal=Fritschiana (Graz)|volume=54|issue=1–9|page=5|access-date=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; како вид домаќин за паразитот ''Puccinia libanotidis'', или 'рѓа од месечев морков, вид од родот 'рѓа ''Puccinia'' . &lt;ref name=&quot;kew&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kew.org/science-conservation/plants-fungi/puccinia-libanotidis-moon-carrot-rust|title=Puccinia libanotidis (moon carrot rust)|work=Kew Science|publisher=[[Kew Gardens]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211081538/http://www.kew.org/science-conservation/plants-fungi/puccinia-libanotidis-moon-carrot-rust|archive-date=2017-02-11|accessdate=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;sciencedaily&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2010/12/101219124718.htm|title=Weird and wonderful plant and fungal discoveries of 2010|date=24 December 2010|publisher=[[Science Daily]]|accessdate=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; Долго време се сметаше дека ''P. libanotidis'' е изумрен од Британија, бидејќи не е регистриран од 1946 година, но беше повторно откриен во 2009 година преку студија на Кју Гарденс . &lt;ref name=&quot;kew&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;sciencedaily&quot; /&gt;

== Употреба ==
[[File:Libanotis_pyrenaica_RF.jpg|мини|231x231пкс| Лист од ''Seseli libanotis'']]
Листовите и коренот се јадливи.&lt;ref name=&quot;pfaf&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Seseli+libanotis|title=Seseli libanotis – (L.)Koch.|publisher=Plants For A Future|accessdate=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; Листовите се користат во [[Источна Анадолија|Источна Турција]] во салати.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Önder|first=Alev|last2=Çinar|first2=Ahsen Sevde|last3=Yilmaz Sarialtin|first3=Sezen|last4=Izgi|first4=Mehmet Necat|last5=Çoban|first5=Tülay|date=2020-04-24|title=Evaluation of the Antioxidant Potency of Seseli L. Species (Apiaceae)|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7227918/|journal=Turkish Journal of Pharmaceutical Sciences|volume=17|issue=2|pages=197–202|doi=10.4274/tjps.galenos.2019.80488|issn=2148-6247|pmc=7227918|pmid=32454780|via=[[National Library of Medicine]]}}&lt;/ref&gt; ''Seseli libanotis'' е корисен во производството на мед, а се користи и во народната медицина.&lt;ref name=&quot;NPGS&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=406726|title=Taxon: Seseli libanotis (L.) W. D. J. Koch|work=National Plant Germplasm System|publisher=[[Agricultural Research Service]]|accessdate=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; Неколку студии укажуваат дека ''Seseli libanotis'' и другите членови на ''Seseli'' имаат природни [[Антимикробик|антимикробни]] и [[Антиоксиданс|антиоксидантни]] својства.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Ozturk|first=Suzan|last2=Ercisli|first2=Sezai|date=24 January 2006|title=Chemical composition and in vitro antibacterial activity of Seseli libanotis|journal=World Journal of Microbiology and Biotechnology|volume=22|issue=3|pages=261–265|doi=10.1007/s11274-005-9029-9}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{Наведено списание|last=Matejić|first=Jelena|last2=Džamić|first2=Ana|last3=Mihajilov-Krstev|first3=Tatjana|last4=Ranđelović|first4=Vladimir|last5=Krivošej|first5=Zoran|last6=Marin|first6=Petar|date=10 October 2012|editor-last=Ratajczak|editor-first=Mariusz|title=Total phenolic content, flavonoid concentration, antioxidant and antimicrobial activity of methanol extracts from three Seseli L. taxa|journal=[[Open Life Sciences]]|volume=7|issue=6|pages=1116–1122|doi=10.2478/s11535-012-0094-4|doi-access=free}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{Наведено списание|last=Lemmich|first=John|last2=Shabana|first2=Marawan|date=11 April 1984|title=Coumarin sulphates of Seseli libanotis|journal=[[Phytochemistry (journal)|Phytochemistry]]|volume=23|issue=4|pages=863–865|doi=10.1016/S0031-9422(00)85044-X}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{Наведено списание|last=Küpelia|first=Esra|last2=Tosun|first2=Alev|last3=Yesilada|first3=Erdem|date=6 April 2006|title=Anti-inflammatory and antinociceptive activities of Seseli L. species (Apiaceae) growing in Turkey|journal=[[Journal of Ethnopharmacology]]|volume=104|issue=3|pages=310–314|doi=10.1016/j.jep.2005.09.021|pmid=16226417}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{Наведено списание|last=Lemmich|first=John|last2=Lemmich|first2=Else|last3=Nielsen|first3=Bent Eichstadt|year=1966|title=Constituents of Umbelliferous Plants. VIII. Coumarins from the Root of Seseli libanotis (L.) Koch. The Structure of Three New Coumarins|url=http://actachemscand.dk/pdf/acta_vol_20_p2497-2507.pdf|journal=[[Acta Chemica Scandinavica]]|volume=60|issue=9|pages=2497–2507|doi=10.3891/acta.chem.scand.20-2497|pmid=5965135|access-date=10 February 2017|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи|2}}{{Викивидови|Seseli libanotis}}{{Ризница}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Целери]]
[[Категорија:Коренест зеленчук]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Азија]]</text>
      <sha1>42jpy61kb64vuj0h3igikciqs0e6nj8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651819</id>
      <parentid>5651818</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T10:50:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5651819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6475" sha1="mwlhvwk8bcf3sm2iycw7t58sh48iagb" xml:space="preserve">{{Speciesbox|image=Seseli libanotis sl3.jpg|image_alt=Цветови|taxon=Seseli libanotis|authority=([[L.]]) [[W.D.J. Koch]]|synonyms=*''Athamanta libanotis'' L.
*''Libanotis pyrenaica'' (L.) Bourg
*''L. montana'' [[Crantz]]&lt;ref name = &quot;atlas&quot; /&gt;}}

'''''Seseli libanotis''''' ― вид на билка од родот ''[[Seseli]]'' од семејството [[штитоцветни]]. Потекнува од [[Евроазија]], низ која е широко распространет.

== Опис ==
Ова е повеќегодишно тревесто растение, 100-120 см високо, голо ил исо ретки влакна, во горниот дел прешленесто разгрането. Стеблото е јако, со длабоки надолжни бразди и испакнати ребра. Базалните листови се многу поголеми, до 50 см долги заедно со дршката, на изглед триаглести или јајцевидно-триаглести, 2-3 пати перести. Штитовите се терминални, на долги јаки дршки, штитот со голем број штитчиња, а штитчињата со голем број цветови, до 40 на број, и со 10-15 брактеоли кои се слободни до основата. Цветовите се со тенки дршки, 2-4 мм долги, венечните ливчиња бели или розови. Плодовите се ланцетно-елиптични, на двата краја стеснети.''&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1573}}&lt;/ref&gt;''

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] расте по брегот на планинските реки, влажни ливади и други влажни станишта, на надморска височина од 1000 до 1400 метри. Видот е познат за Горна Радика - [[Стрезимир]] и [[Аџина Река]], и [[Стогово]] - село [[Гари]].''&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;''

== Екологија ==
''Seseli libanotis'' служи, заедно со ''S. campestre'', &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Scheur|first=C.|date=2006|title=Mycotheca Graecensis, Fasc. 21 (Nos 401–420)|url=https://static.uni-graz.at/fileadmin/nawi-institute/Botanik/Fritschiana/fritschiana-54/mycotheca-graecensis-fasc-21.pdf|journal=Fritschiana (Graz)|volume=54|issue=1–9|page=5|access-date=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; како вид домаќин за паразитот ''Puccinia libanotidis'', или 'рѓа од месечев морков, вид од родот 'рѓа ''Puccinia'' . &lt;ref name=&quot;kew&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kew.org/science-conservation/plants-fungi/puccinia-libanotidis-moon-carrot-rust|title=Puccinia libanotidis (moon carrot rust)|work=Kew Science|publisher=[[Kew Gardens]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211081538/http://www.kew.org/science-conservation/plants-fungi/puccinia-libanotidis-moon-carrot-rust|archive-date=2017-02-11|accessdate=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;sciencedaily&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2010/12/101219124718.htm|title=Weird and wonderful plant and fungal discoveries of 2010|date=24 December 2010|publisher=[[Science Daily]]|accessdate=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; Долго време се сметаше дека ''P. libanotidis'' е изумрен од Британија, бидејќи не е регистриран од 1946 година, но беше повторно откриен во 2009 година преку студија на Кју Гарденс . &lt;ref name=&quot;kew&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;sciencedaily&quot; /&gt;

== Употреба ==
[[File:Libanotis_pyrenaica_RF.jpg|мини|231x231пкс| Лист од ''Seseli libanotis'']]
Листовите и коренот се јадливи.&lt;ref name=&quot;pfaf&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Seseli+libanotis|title=Seseli libanotis – (L.)Koch.|publisher=Plants For A Future|accessdate=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; Листовите се користат во [[Источна Анадолија|Источна Турција]] во салати.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Önder|first=Alev|last2=Çinar|first2=Ahsen Sevde|last3=Yilmaz Sarialtin|first3=Sezen|last4=Izgi|first4=Mehmet Necat|last5=Çoban|first5=Tülay|date=2020-04-24|title=Evaluation of the Antioxidant Potency of Seseli L. Species (Apiaceae)|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7227918/|journal=Turkish Journal of Pharmaceutical Sciences|volume=17|issue=2|pages=197–202|doi=10.4274/tjps.galenos.2019.80488|issn=2148-6247|pmc=7227918|pmid=32454780|via=[[National Library of Medicine]]}}&lt;/ref&gt; ''Seseli libanotis'' е корисен во производството на мед, а се користи и во народната медицина.&lt;ref name=&quot;NPGS&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=406726|title=Taxon: Seseli libanotis (L.) W. D. J. Koch|work=National Plant Germplasm System|publisher=[[Agricultural Research Service]]|accessdate=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; Неколку студии укажуваат дека ''Seseli libanotis'' и другите членови на ''Seseli'' имаат природни [[Антимикробик|антимикробни]] и [[Антиоксиданс|антиоксидантни]] својства.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Ozturk|first=Suzan|last2=Ercisli|first2=Sezai|date=24 January 2006|title=Chemical composition and in vitro antibacterial activity of Seseli libanotis|journal=World Journal of Microbiology and Biotechnology|volume=22|issue=3|pages=261–265|doi=10.1007/s11274-005-9029-9}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи|2}}{{Викивидови|Seseli libanotis}}{{Ризница}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Целери]]
[[Категорија:Коренест зеленчук]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Азија]]</text>
      <sha1>mwlhvwk8bcf3sm2iycw7t58sh48iagb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651820</id>
      <parentid>5651819</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T10:50:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5651820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6453" sha1="pza5h83q5miqidm2wv1r4ph7my5jiye" xml:space="preserve">{{Speciesbox|image=Seseli libanotis sl3.jpg|image_alt=Цветови|taxon=Seseli libanotis|authority=([[L.]]) [[W.D.J. Koch]]|synonyms=*''Athamanta libanotis'' L.
*''Libanotis pyrenaica'' (L.) Bourg
*''L. montana'' [[Crantz]]}}

'''''Seseli libanotis''''' ― вид на билка од родот ''[[Seseli]]'' од семејството [[штитоцветни]]. Потекнува од [[Евроазија]], низ која е широко распространет.

== Опис ==
Ова е повеќегодишно тревесто растение, 100-120 см високо, голо ил исо ретки влакна, во горниот дел прешленесто разгрането. Стеблото е јако, со длабоки надолжни бразди и испакнати ребра. Базалните листови се многу поголеми, до 50 см долги заедно со дршката, на изглед триаглести или јајцевидно-триаглести, 2-3 пати перести. Штитовите се терминални, на долги јаки дршки, штитот со голем број штитчиња, а штитчињата со голем број цветови, до 40 на број, и со 10-15 брактеоли кои се слободни до основата. Цветовите се со тенки дршки, 2-4 мм долги, венечните ливчиња бели или розови. Плодовите се ланцетно-елиптични, на двата краја стеснети.''&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1573}}&lt;/ref&gt;''

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] расте по брегот на планинските реки, влажни ливади и други влажни станишта, на надморска височина од 1000 до 1400 метри. Видот е познат за Горна Радика - [[Стрезимир]] и [[Аџина Река]], и [[Стогово]] - село [[Гари]].''&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;''

== Екологија ==
''Seseli libanotis'' служи, заедно со ''S. campestre'', &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Scheur|first=C.|date=2006|title=Mycotheca Graecensis, Fasc. 21 (Nos 401–420)|url=https://static.uni-graz.at/fileadmin/nawi-institute/Botanik/Fritschiana/fritschiana-54/mycotheca-graecensis-fasc-21.pdf|journal=Fritschiana (Graz)|volume=54|issue=1–9|page=5|access-date=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; како вид домаќин за паразитот ''Puccinia libanotidis'', или 'рѓа од месечев морков, вид од родот 'рѓа ''Puccinia'' . &lt;ref name=&quot;kew&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kew.org/science-conservation/plants-fungi/puccinia-libanotidis-moon-carrot-rust|title=Puccinia libanotidis (moon carrot rust)|work=Kew Science|publisher=[[Kew Gardens]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211081538/http://www.kew.org/science-conservation/plants-fungi/puccinia-libanotidis-moon-carrot-rust|archive-date=2017-02-11|accessdate=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;sciencedaily&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2010/12/101219124718.htm|title=Weird and wonderful plant and fungal discoveries of 2010|date=24 December 2010|publisher=[[Science Daily]]|accessdate=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; Долго време се сметаше дека ''P. libanotidis'' е изумрен од Британија, бидејќи не е регистриран од 1946 година, но беше повторно откриен во 2009 година преку студија на Кју Гарденс . &lt;ref name=&quot;kew&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;sciencedaily&quot; /&gt;

== Употреба ==
[[File:Libanotis_pyrenaica_RF.jpg|мини|231x231пкс| Лист од ''Seseli libanotis'']]
Листовите и коренот се јадливи.&lt;ref name=&quot;pfaf&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Seseli+libanotis|title=Seseli libanotis – (L.)Koch.|publisher=Plants For A Future|accessdate=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; Листовите се користат во [[Источна Анадолија|Источна Турција]] во салати.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Önder|first=Alev|last2=Çinar|first2=Ahsen Sevde|last3=Yilmaz Sarialtin|first3=Sezen|last4=Izgi|first4=Mehmet Necat|last5=Çoban|first5=Tülay|date=2020-04-24|title=Evaluation of the Antioxidant Potency of Seseli L. Species (Apiaceae)|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7227918/|journal=Turkish Journal of Pharmaceutical Sciences|volume=17|issue=2|pages=197–202|doi=10.4274/tjps.galenos.2019.80488|issn=2148-6247|pmc=7227918|pmid=32454780|via=[[National Library of Medicine]]}}&lt;/ref&gt; ''Seseli libanotis'' е корисен во производството на мед, а се користи и во народната медицина.&lt;ref name=&quot;NPGS&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=406726|title=Taxon: Seseli libanotis (L.) W. D. J. Koch|work=National Plant Germplasm System|publisher=[[Agricultural Research Service]]|accessdate=10 February 2017}}&lt;/ref&gt; Неколку студии укажуваат дека ''Seseli libanotis'' и другите членови на ''Seseli'' имаат природни [[Антимикробик|антимикробни]] и [[Антиоксиданс|антиоксидантни]] својства.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Ozturk|first=Suzan|last2=Ercisli|first2=Sezai|date=24 January 2006|title=Chemical composition and in vitro antibacterial activity of Seseli libanotis|journal=World Journal of Microbiology and Biotechnology|volume=22|issue=3|pages=261–265|doi=10.1007/s11274-005-9029-9}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи|2}}{{Викивидови|Seseli libanotis}}{{Ризница}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Целери]]
[[Категорија:Коренест зеленчук]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Азија]]</text>
      <sha1>pza5h83q5miqidm2wv1r4ph7my5jiye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Seseli libanotis</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1406977</id>
    <revision>
      <id>5651816</id>
      <timestamp>2026-10-31T10:42:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5651816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Athamanta libanotis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406978</id>
    <redirect title="Seseli libanotis" />
    <revision>
      <id>5651821</id>
      <timestamp>2026-10-31T10:51:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Seseli libanotis]]</comment>
      <origin>5651821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="1ipvnffua54l4riyxoke9tl24dlm53d" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Seseli libanotis]]</text>
      <sha1>1ipvnffua54l4riyxoke9tl24dlm53d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>AmphibiaWeb</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406979</id>
    <revision>
      <id>5651822</id>
      <timestamp>2026-10-31T10:53:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erikatrpeska</username>
        <id>130068</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1359332487|AmphibiaWeb]]“</comment>
      <origin>5651822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7012" sha1="5ina6jbnw8ajqne03ayo8a2yn9fuzo6" xml:space="preserve">
{{Наводи}}{{Инфокутија Претпријатие|name=AmphibiaWeb|logo=|type=Синтетизирање и споделување информации за водоземците со цел да се овозможат истражување, образование и заштита|founded=2000, [[Калифорнија]], Соединети Држави|hq_location=|key_people=|industry=[[Херпетологија]]|products=|revenue=|num_employees=|website=[http://www.amphibiaweb.org/ www.amphibiaweb.org]}}

'''AmphibiaWeb''' е американска непрофитна веб-страница која обезбедува информации за [[водоземци]]. Го водат група универзитети кои соработуваат со Калифорниската академија на науките: Државниот универзитет [[Сан Франциско|во Сан Франциско]], [[Калифорниски универзитет – Беркли|Универзитетот на Калифорнија во Беркли]], Универзитетот на Флорида во Гејнсвил и Универзитетот на Тексас во Остин.

Целта на AmphibiaWeb е да обезбеди една страница за секој вид водоземци во светот, за да можат да соработуваат истражувачите, граѓанските научници и заштитниците на природата.&lt;ref name=&quot;Science&quot;&gt;{{Наведено списание|date=September 10, 2004|title=DATABASE: Down at the Frog Pond|journal=Science|volume=305|issue=5690|page=1543|doi=10.1126/science.305.5690.1543a|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Го додадле своето 7000-то животно во 2012 година, [[Стаклени жаби|стаклена жаба]] од [[Перу]].&lt;ref name=&quot;Song&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.npr.org/2012/08/02/157880479/discovery-of-7-000th-amphibian-celebrated-in-song|title=Discovery Of 7,000th Amphibian Celebrated In Song|last=All Things Considered|date=August 2, 2012|access-date=April 10, 2022|publisher=NPR}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Berk&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://news.berkeley.edu/2012/07/30/despite-global-amphibian-decline-number-of-known-species-soars/|title=Despite global amphibian decline, number of known species soars|last=Robert Sanders|date=July 30, 2012|access-date=July 2, 2020|publisher=University California at Berkeley}}&lt;/ref&gt; Од 2022 година, таму живееле повеќе од 8.400 видови лоцирани низ целиот свет.&lt;ref name=&quot;About&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://amphibiaweb.org/about/index.html|title=About Amphibiaweb|last=AmphibiaWeb Team|publisher=AmphibiaWeb|accessdate=April 10, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Biol&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=4RkyAwAAQBAJ&amp;dq=Do+scientists+use+AmphibiaWeb+as+a+standard&amp;pg=PA320|title=Using the Biological Literature: A Practical Guide|last=Diane Schmidtt|publisher=CRC Press|year=2014|isbn=978-1-4665-5857-1|edition=4|page=320|access-date=July 2, 2020}}&lt;/ref&gt;

== Потекло ==
Научникот Дејвид Вејк ја основал AmphibiaWeb во 2000 година. Вејк бил инспириран од намалувањето на популациите на водоземци низ целиот свет.&lt;ref name=&quot;NYTWake&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2021/05/19/science/david-wake-dead.html|title=David Wake, Expert on Salamanders and Evolution, Dies at 84|last=Richard Sandomir|date=May 19, 2021|work=[[The New York Times]]|access-date=June 4, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sci&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.the-scientist.com/news-opinion/salamander-expert-david-wake-dies-at-84-68788|title=Salamander Expert David Wake Dies at 84|last=Lisa Winter|date=May 21, 2021|access-date=June 4, 2021|publisher=Scientist}}&lt;/ref&gt; Тој го основал во рамките на Проектот за дигитална библиотека на Универзитетот во Калифорнија во Беркли во 2000 година. Вејк почнал да го смета AmphibiaWeb за дел од своето наследство.&lt;ref name=&quot;Berk&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;MVZ&quot;&gt;{{Наведени вести|url=http://mvz.berkeley.edu/Amphibiaweb_info.html|title=AmphibiaWeb Project|access-date=July 2, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200220223139/http://mvz.berkeley.edu/Amphibiaweb_info.html|archive-date=February 20, 2020|publisher=Museum of Vertebrate Zoology at Berkeley}}&lt;/ref&gt;

== Употреба ==
AmphibiaWeb обезбедува информации за [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|IUCN]], CalPhotos, [[Енциклопедија на живиот свет|Encyclopedia of Life]] и [[iNaturalist]],&lt;ref name=&quot;MVZ&quot; /&gt; а базата на податоци е цитирана во научни публикации.&lt;ref name=&quot;PubMedCentral&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Yap, T. A.|last2=Koo, M. S.|last3=Ambrose, R. F.|last4=Vredenburg, V. T.|year=2018|title=Introduced bullfrog facilitates pathogen invasion in the western United States.|journal=PLOS ONE|volume=13|issue=4|bibcode=2018PLoSO..1388384Y|doi=10.1371/journal.pone.0188384|pmc=5901863|pmid=29659568|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;EJT&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Richard M. Lehtinen|last2=Frank Glaw|last3=Miguel Vences|last4=Andolalao Rakotoarison|last5=Mark D. Scherz|year=2018|title=Two new Pandanus frogs (Guibemantis: Mantellidae: Anura) from northern Madagascar|url=https://europeanjournaloftaxonomy.eu/index.php/ejt/article/view/582|journal=European Journal of Taxonomy|issue=451|doi=10.5852/ejt.2018.451|access-date=July 2, 2020|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PubMed1&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Mu L|last2=Zhou L|last3=Yang J|year=2017|title=The first identified cathelicidin from tree frogs possesses anti-inflammatory and partial LPS neutralization activities.|journal=Amino Acids|volume=49|issue=9|pages=1571–1585|doi=10.1007/s00726-017-2449-7|pmc=5561178|pmid=28593346}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pubmed2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Zhan X|last2=Wu H|last3=Wu H|year=2020|title=Metabolites from Bufo gargarizans (Cantor, 1842): A review of traditional uses, pharmacological activity, toxicity and quality control|journal=Journal of Ethnopharmacology|publisher=J Ethnopharmacol|volume=246|doi=10.1016/j.jep.2019.112178|pmid=31445132}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}
[[Категорија:Херпетологија]]
[[Категорија:Бази на податоци за биоразновидност]]
[[Категорија:Научни мрежни места]]
[[Категорија:Научни организации во САД]]</text>
      <sha1>5ina6jbnw8ajqne03ayo8a2yn9fuzo6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Списание на Американското керамичко друштво</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406980</id>
    <revision>
      <id>5651823</id>
      <timestamp>2026-10-31T10:55:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lili Arsova</username>
        <id>86688</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1343941677|Journal of the American Ceramic Society]]“</comment>
      <origin>5651823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2840" sha1="r2wp1dmc2ogk1mjfm5rwftx8qru2kob" xml:space="preserve">{{Инфокутија Стручно списание|publisher=[[Wiley-Blackwell]] во име на  [[Американското керамичко друштво]]|website=https://ceramics.onlinelibrary.wiley.com/journal/15512916|cover=|discipline=наука за материјали, керамика|language=англиски|former_names=Напредни керамички материјали}}„'''''Списанието на Американското керамичко друштво“''''' (The Journal of the American Ceramic Society) е месечно рецензирано научно списание што го издва Вајли-Блеквел во име на [[Американското керамичко друштво|Американското керамичко друштво.]]  Основано е во 1918 година, а сегашен главен уредник е Џон Ц. Мауро. Форматите за објавување вклучуваат целосни оригинални истражувања, соопштенија (брзо објавување), тематски статии и прегледни рецензии. Списанието ги опфаќа сите аспекти на истражувањето на истражувањето на науката за [[Керамика|керамички]] материјали.

== Апстрактирање и индексирање ==
Списанието е апстрактно и индексирано во:
{{Столбови-список|* [[Сервис за хемиски апстракти]]
* [[Тековни хемиски реакции]]
* [[Инженерство, компјутери и технологија]]
* Физички, хемиски и гео-науки
* [[Индекс на цитирање на реакции]]
* [[Индекс на цитирање за наука за материјали]]
* [[МЕТАДЕКС]]
* [[Проширен индекс на цитирање на науките]]
* [[Скопус]]}}
Според ''„Journal Citation Reports“'', списанието има фактор на влијание од 3,8 за 2024 година.&lt;ref name=&quot;WoS&quot;&gt;{{Наведена книга|title=2024 Journal Citation Reports|title-link=Journal Citation Reports|publisher=[[Clarivate]]|year=2025|edition=Science|chapter=Journal of the American Ceramic Society|via=[[Web of Science]]}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==

== Надворешни врски ==

* {{Матична|https://ceramics.onlinelibrary.wiley.com/journal/15512916}}
[[Категорија:Краток опис различен од Википодатоците]]
[[Категорија:Статии со краток опис]]
[[Категорија:Научни организации во САД]]</text>
      <sha1>r2wp1dmc2ogk1mjfm5rwftx8qru2kob</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5651824</id>
      <parentid>5651823</parentid>
      <timestamp>2026-10-31T10:58:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lili Arsova</username>
        <id>86688</id>
      </contributor>
      <origin>5651824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2857" sha1="sek9wjw3wax2xgr31r2qb02ha28bo9e" xml:space="preserve">{{Инфокутија Стручно списание|publisher=[[Wiley-Blackwell]] во име на  [[Американското керамичко друштво]]|website=https://ceramics.onlinelibrary.wiley.com/journal/15512916|cover=|discipline=наука за материјали, керамика|language=англиски|former_names=Напредни керамички материјали}}„'''''Списанието на Американското керамичко друштво“''''' (The Journal of the American Ceramic Society) е месечно рецензирано научно списание што го издва Вајли-Блеквел во име на [[Американското керамичко друштво|Американското керамичко друштво.]]  Основано е во 1918 година, а сегашен главен уредник е Џон Ц. Мауро. Форматите за објавување вклучуваат целосни оригинални истражувања, соопштенија (брзо објавување), тематски статии и прегледни рецензии. Списанието ги опфаќа сите аспекти на истражувањето на истражувањето на науката за [[Керамика|керамички]] материјали.

== Апстрактирање и индексирање ==
Списанието е апстрактно и индексирано во:
{{Столбови-список|* [[Сервис за хемиски апстракти]]
* [[Тековни хемиски реакции]]
* [[Инженерство, компјутери и технологија]]
* Физички, хемиски и гео-науки
* [[Индекс на цитирање на реакции]]
* [[Индекс на цитирање за наука за материјали]]
* [[МЕТАДЕКС]]
* [[Проширен индекс на цитирање на науките]]
* [[Скопус]]}}
Според ''„Journal Citation Reports“'', списанието има фактор на влијание од 3,8 за 2024 година.&lt;ref name=&quot;WoS&quot;&gt;{{Наведена книга|title=2024 Journal Citation Reports|title-link=Journal Citation Reports|publisher=[[Clarivate]]|year=2025|edition=Science|chapter=Journal of the American Ceramic Society|via=[[Web of Science]]}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==

* {{Матична|https://ceramics.onlinelibrary.wiley.com/journal/15512916}}
[[Категорија:Краток опис различен од Википодатоците]]
[[Категорија:Статии со краток опис]]
[[Категорија:Научни организации во САД]]</text>
      <sha1>sek9wjw3wax2xgr31r2qb02ha28bo9e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Американски институт на хемичари</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406981</id>
    <revision>
      <id>5651825</id>
      <timestamp>2026-10-31T10:59:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erikatrpeska</username>
        <id>130068</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1375716650|American Institute of Chemists]]“</comment>
      <origin>5651825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4035" sha1="etle5tx1bs3x5vkkd570qm6rmgl98wy" xml:space="preserve">
{{infobox organization|mapframe=не|formation={{Start date and age|1923}}|location=[[Филаделфија]], [[Соединети Држави]]|publication=Хемичарот|image=American Institute of Chemists jeh.jpg|website={{Official URL}}}} 
'''Американскиот институт на хемичари''' ('''AIC''') е организација основана во 1923 година со цел унапредување на хемиската професија во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theaic.org/|title=American Institute of Chemists - Home|publisher=Theaic.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106083807/http://theaic.org/|archive-date=2014-01-06|accessdate=2014-02-16}}&lt;/ref&gt; Институтот е познат по своите годишни награди со кои се признаваат придонесите на поединци во оваа област.

Златниот медал на Американскиот институт на хемичари, кој се доделува секоја година од 1926 година, е највисокото признание на институтот и се доделува на лице кое промовирало активност во служба на науката или професијата хемичар или хемиски инженер во Соединетите Американски Држави.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theaic.org/awards_goldmedal.html|title=Gold Medal Awards|publisher=American Institute of Chemists|archive-url=https://web.archive.org/web/20150907040946/http://www.theaic.org/awards_goldmedal.html|archive-date=7 September 2015|accessdate=30 November 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AICGOld&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sciencehistory.org/american-institute-of-chemists-gold-medal|title=American Institute of Chemists Gold Medal|date=March 22, 2018|publisher=[[Science History Institute]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180202071752/https://www.sciencehistory.org/american-institute-of-chemists-gold-medal|archive-date=February 2, 2018|accessdate=March 23, 2018}}&lt;/ref&gt;

Наградата „Хемиски пионер“, која првпат била доделена во 1966 година, им оддава признание на хемичарите или хемиските инженери кои дале извонреден придонес за напредокот во хемијата или хемиската професија.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theaic.org/awards_chem_pioneer.html|title=The Chemical Pioneer Award|publisher=American Institute of Chemists|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905102743/http://www.theaic.org/awards_chem_pioneer.html|archive-date=5 September 2015|accessdate=30 November 2015}}&lt;/ref&gt;

Меѓу поранешните претседатели на Институтот е и Густав Еглоф, кој бил претседател во периодот од 1942 до 1946 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uop.com/about-us/the-legendary-chemist-gasoline-gus/|title=The Legendary Chemist, 'Gasoline Gus'|archive-url=https://web.archive.org/web/20160923021123/http://www.uop.com/about-us/the-legendary-chemist-gasoline-gus/|archive-date=2016-09-23|accessdate=2016-04-06}}&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==

* Американско хемиско друштво
* Кралско друштво за хемија

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Матична|http://www.theaic.org/}}
[[Категорија:Научни организации во САД]]
[[Категорија:Хемиски организации]]</text>
      <sha1>etle5tx1bs3x5vkkd570qm6rmgl98wy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Икар (списание)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406982</id>
    <revision>
      <id>5651828</id>
      <timestamp>2026-10-31T11:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lili Arsova</username>
        <id>86688</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1328762966|Icarus (journal)]]“</comment>
      <origin>5651828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4367" sha1="lzvjbjqwhd6n91auader7nzhxqmwjv7" xml:space="preserve">
{{Инфокутија Стручно списание|website=https://www.sciencedirect.com/journal/icarus|editor=Розали Лопес|discipline=Планетарна наука}}'''''„Икар“ (ICARUS)''''' е научно списание посветено на полето на [[Планетологија|планетарната наука]]. Официјално е поддржано од Одделот за планетарни науки (DPS) при [[Американското астрономско друштво]]. Списанието содржи статии во кои се дискутираат резултатите од новите истражувања за [[Астрономија|астрономијата]], [[Геологија|геологијата]], [[Метеорологија|метеорологијата]], [[Физика|физиката]], [[Хемија|хемијата]], [[Биологија|биологијата]] и други научни аспекти на [[Сончев Систем|Сончевиот систем]] или [[Вонсончева планета|вонсончевите системи]].

Списанието било основано во 1962 година, а се поврзало со ДПС во 1974 година. Негов првичен сопственик и издавач билАкадемик Прес“ (Academic Press), кој бил купен од „Елсевиер“ во 2000 година.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Список на уредници на Икар &lt;ref&gt;
{{Наведено списание|last=C. Sagan|date=1980|title=Editorial|journal=Icarus|volume=41|issue=1|page=iii|bibcode=1980Icar...41D...3S|doi=10.1016/0019-1035(80)90155-4}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;
{{Наведено списание|last=J. A. Burns|date=1997|title=Thanks for the Memories|journal=Icarus|volume=130|issue=2|pages=225–227|bibcode=1997Icar..130..225B|doi=10.1006/icar.1997.5859}}&lt;/ref&gt;
! Години
! Уредник(и)
|-
| 1962–1968
| Алберт Г. Вилсон и Зденек Копал
|-
| 1968–1979
| [[Карл Сејган|Карл Саган]]
|-
| 1980–1997
| [[Џозеф А. Бернс]]
|-
| 1998–2018
| Филип Д. Николсон
|-
| 2018-денес
| [[Розали Лопес]]
|}
Списанието е именувано по митскиот [[Икар]], а воведната страница на секое издание содржи подолг цитат од [[Артур Едингтон|Сер Артур Едингтон]] во кој авантуристичкиот дух на Икар се поистоветува со научниот истражувач кој „ги напрега своите теории до точка на пукање сè додека слабите споеви не се раздвојат“.

== Апстрактирање и индексирање ==
Ова списание е индексирано од следниве услуги:&lt;ref name=&quot;hvd-hollis&quot;&gt;
{{Наведена мрежна страница|url=http://lms01.harvard.edu/F/896C3P7UA7NUVV7EX48RTIY411D1J13MHSMQJAXKNT92CH1JQX-44378?func=find-acc&amp;acc_sequence=022642552|title=Icarus|last=Online catalog|work=Hollis Classic Library|publisher=[[Harvard University]]|format=via World Cat|accessdate=2012-08-12}}&lt;/ref&gt;

* [[Science Citation Index|Индекс на научни цитати]]
* Тековна содржина /Физички, хемиски и науки за Земјата
* Апстракти од компјутери и контрола
* Апстракти од електрични и електронски материјали
* Апстракти од физика. Научни апстракти. Серија А
* ГеоРеф
* Служба за хемиски апстракти
* Меѓународни аерокосмички апстракти
* Апстракти од истражувања за енергија

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* {{Матична|http://www.journals.elsevier.com/icarus/}}
[[Категорија:Астрономски списаниja]]
[[Категорија:Краток опис различен од Википодатоците]]
[[Категорија:Статии со краток опис]]</text>
      <sha1>lzvjbjqwhd6n91auader7nzhxqmwjv7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лабораторија за спортско истражување „Најк“</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406983</id>
    <revision>
      <id>5651829</id>
      <timestamp>2026-10-31T11:32:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lili Arsova</username>
        <id>86688</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1308958446|Nike Sport Research Lab]]“</comment>
      <origin>5651829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4615" sha1="i264lvrmjy1snunr2cumvnzvrzx0m5g" xml:space="preserve">
{{Инфокутија Лабораторија|name=Истражувачка лабораторија за спорт „Најк“|motto=|image=Nike Sport Research Lab logo.jpg|image_size=200|established={{start date and age|1980}}|director=|city=[[Oregon|Бивертон, Орегон]], [[САД|САД]]|budget=|type=[[Спортска опрема]], [[спортска облека]]|staff=|campus=|students=|nobel_laureates=|operating_agency=[[Најк, Inc.]]|website={{url|https://about.nike.com/pages/nike-explore-team-sport-research-lab|about.nike.com}}}}

'''Лабораторијата за спортско истражување „Најк“''' е институт за истражување и развој лоциран во [[Бивертон]], во американската држава [[Орегон]]. Отворена во 1980 година, лабораторијата е во сопственост на американскиот производител на облека и обувки [[Nike, Inc.|„Најк“]].&lt;ref name=&quot;nike news&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://nikeinc.com/news/nike-sport-research-lab-incubates-innovation|title=Nike Sport Research Lab Incubates Innovation|date=July 16, 2013|work=News|publisher=Nike, Inc.|accessdate=23 November 2013}}&lt;/ref&gt; Во рекламите за објектот биле прикажани познати спортисти од [[Национална кошаркарска асоцијација|НБА]] и [[ПГА]] кои позитивно зборувале за производите и истражувањата зад нив.

== .Детали ==
Првата лабораторија на Најк се отворила во 1980 година во Ексетер, Њу Хемпшир. &lt;ref name=&quot;nike news&quot; /&gt; Просторот 1.500 квадратни метри се наоѓа во зградата Миа Хам во седиштето на компанијата во Бивертон, Орегон.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Newcomb|first=Tim|date=22 March 2012|title=A Look Inside the Nike Sports Research Lab|url=http://www.popularmechanics.com/outdoors/sports/technology/a-look-inside-the-nike-sports-research-lab#slide-1|journal=[[Popular Mechanics]]}}&lt;/ref&gt;  Кампусот на Најк се протега на вкупно 213 хектари на западната страна од метрополитенската област Портланд. Тие се занимаваат со создавање нови [[Обувка|обувки]] од атлетски активности како [[атлетика]], [[голф]] и [[кошарка]]. Опремата во лабораторијата вклучува манекен изработен од бакар, простории за снимање на движење и комори за контрола на животната средина, меѓу другото.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.engineering.com/DesignerEdge/DesignerEdgeArticles/ArticleID/6105/Designer-Edge-Image-of-the-Day-The-Nike-Sports-Research-Lab.aspx|title=Designer Edge Image of the Day – The Nike Sports Research Lab|last=Maxey|first=Kyle|date=August 2, 2013|publisher=ENGINEERING.com, Inc.|accessdate=23 November 2013}}&lt;/ref&gt; Поради поголемиот дел од нивната професионална опрема за голф, [[Nike, Inc.|„Најк голф“]] управува со „Овен“ во [[Форт Ворт|Форт Ворт, Тексас]], за развој на палки за голф, додека „Овен Вест“ во [[Орегон]] развива топки.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=http://www.bizjournals.com/portland/blog/threads_and_laces/2013/11/a-peak-inside-nikes-golf-ball-lab.html|title=A peek inside Nike's top-secret golf ball lab|last=Kish|first=Matthew|date=November 22, 2013|work=[[Portland Business Journal]]|access-date=23 November 2013}}&lt;/ref&gt; Во објектот се вработени и [[Тераписка масажа|масотерапевти]].

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* {{Матична|https://about.nike.com/pages/nike-explore-team-sport-research-lab}}
{{Nike, Inc.|state=collapsed}}{{Coord|45.506903|-122.828479}}
[[Категорија:Лаборатории]]
[[Категорија:Научни организации во САД]]
[[Категорија:Лаборатории во Орегон]]</text>
      <sha1>i264lvrmjy1snunr2cumvnzvrzx0m5g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Национална академија на пронаоѓачи</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1406984</id>
    <revision>
      <id>5651830</id>
      <timestamp>2026-10-31T11:33:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erikatrpeska</username>
        <id>130068</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1376571596|National Academy of Inventors]]“</comment>
      <origin>5651830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5493" sha1="7sjuna64q1veumgx2qu3pgfayjhxz2w" xml:space="preserve">
{{Infobox organization|image=|caption=|logo=National Academy of Inventors logo.svg|logo_caption=|name=Национална академија на пронаоѓачи|founded=2010|website={{URL|http://academyofinventors.org}}}} 
'''Националната академија на пронаоѓачи''' ('''NAI''') е американска непрофитна организација посветена на охрабрување на пронаоѓачите во академијата, следејќи го моделот на Националните академии на Соединетите Американски Држави.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Molella, Arthur|date=March 3, 2017|title=History of the National Academy of Inventors|journal=Technology &amp; Innovation|volume=18|issue=4|pages=234–243|doi=10.21300/18.4.2017.235}}&lt;/ref&gt; Основана е на Универзитетот во Јужна Флорида во 2010 година.

Почнувајќи од 2012 година, NAI вклучил 757 членови во организацијата.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://academyofinventors.org/fellows/|title=National Academy of Inventors|work=www.academyofinventors.org|accessdate=2019-03-01}}&lt;/ref&gt; Стипендистите мора да бидат именувани како пронаоѓачи најмалку во еден американски патент и потоа се избираат од Комитетот за стипендисти на NAI.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://academyofinventors.org/nomination-info/|title=National Academy of Inventors|work=www.academyofinventors.org|accessdate=2019-03-01}}&lt;/ref&gt;

NAI, исто така, вклучува колеџи и универзитети како институционални членови, почнувајќи со 9 такви институции во 2012 година;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://academyofinventors.org/about-nai/#history|title=About the National Academy of Inventors|work=www.academyofinventors.org|accessdate=2019-03-01}}&lt;/ref&gt; сега има над 200, вклучувајќи 30 надвор од Соединетите Американски Држави..&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.jpost.com/Israel-News/New-Tech/BGU-first-Israeli-university-to-become-member-of-US-National-Academy-of-Inventors-375332|title=BGU first Israeli university to join US National Academy of Inventors|last=Siegel, Judy|date=September 15, 2014|work=[[The Jerusalem Post]]|access-date=2019-03-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://academyofinventors.org/national-academy-of-inventors-member-institutions/|title=National Academy of Inventors Member Institutions|work=National Academy of Inventors|accessdate=February 20, 2022}}&lt;/ref&gt;

Од 2013 година, Националната академија на пронаоѓачи и Здружението на сопственици на интелектуална сопственост објавуваат годишен извештај во кој се наведени 100-те најдобри универзитети според бројот на американски патенти.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://thedailyrecord.com/2017/06/08/hopkins-maryland-among-top-universities-granted-patents/|title=Hopkins, Maryland among top universities granted patents|last=Curtis, Tim|date=June 8, 2017|work=Daily Record|access-date=2019-03-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://archive.triblive.com/news/university-of-pittsburgh-rides-medical-research-to-set-u-s-patent-record/|title=University of Pittsburgh rides medical research to set U.S. patent record|last=Venteicher, Wes|work=TribLIVE.com|access-date=2019-03-01}}&lt;/ref&gt; Универзитетот во Калифорнија секоја година се наоѓа на врвот на листата.

NAI одржува годишна национална конференција од 2011 година.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.prnewswire.com/news-releases/former-us-secretary-of-energy-steven-chu-among-champion-inventors-to-speak-at-nai-conference-300050345.html|title=Former U.S. Secretary of Energy Steven Chu Among Champion Inventors to Speak at NAI Conference|date=March 16, 2015|work=[[Cision]] [[PR Newswire]]|access-date=2019-03-01|agency=Associated Press}}&lt;/ref&gt;

Во 2017 година, американскиот претставник Денис А. Рос го претставил предлог-законот HR 976, кој потоа ѝ ја обезбедил на NAI федерална повелба како оние што ги имаат другите американски национални академии.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.congress.gov/bill/115th-congress/house-bill/976|title=H.R.976 - To grant a Federal charter to the National Academy of Inventors|date=2 March 2017|publisher=United States Congress|accessdate=2019-03-01}}&lt;/ref&gt;[потребно е ажурирање]

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [http://www.academyofinventors.org Официјална веб-страница]
[[Категорија:Научни организации во САД]]</text>
      <sha1>7sjuna64q1veumgx2qu3pgfayjhxz2w</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>