വിക്കിപീഡിയ mlwiki https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%A7%E0%B4%BE%E0%B4%A8_%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B5%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter മീഡിയ പ്രത്യേകം സംവാദം ഉപയോക്താവ് ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം വിക്കിപീഡിയ വിക്കിപീഡിയ സംവാദം പ്രമാണം പ്രമാണത്തിന്റെ സംവാദം മീഡിയവിക്കി മീഡിയവിക്കി സംവാദം ഫലകം ഫലകത്തിന്റെ സംവാദം സഹായം സഹായത്തിന്റെ സംവാദം വർഗ്ഗം വർഗ്ഗത്തിന്റെ സംവാദം കവാടം കവാടത്തിന്റെ സംവാദം കരട് കരട് സംവാദം TimedText TimedText talk ഘടകം ഘടകത്തിന്റെ സംവാദം Event Event talk 4 2122 4642791 4633756 2026-07-03T05:30:53Z Ajeeshkumar4u 108239 [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബി. ഭദ്ര]] ചേർക്കുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642791 wikitext text/x-wiki [[Category:വിക്കിപീഡിയ പരിപാലനം]] {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലക്കെട്ട്}} {{മായ്ക്കൽപത്തായം}} __TOC__ __NEWSECTIONLINK__ =ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക= <!-- ഇതിനു താഴെ ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ വിവരം ചേർക്കുക . ഉദാഹരണമായി നിങ്ങൾ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് കേരളം എന്നാണെങ്കിൽ എന്നു ഏറ്റവും മുകളിൽ ചേർത്ത് താൾ സേവ് ചെയ്യുക. --> <!-- താഴത്തെ വരി മാറ്റാതിരിക്കുക! ഇത് ട്വിങ്കിൾ ഗാഡ്ജറ്റിന് ആവശ്യമുണ്ട് --> <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു തൊട്ടു താഴെ നൽകുക --> {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബി. ഭദ്ര}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അംഗനമാർമൗലേ, ബാലേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ധമ്മാനന്ദ ഭിഖുനി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പ്രവാസി നിവാസി പാർട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി.എ. പൗരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാലി വിൻസന്റ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ശങ്കരനാരായണൻ മലപ്പുറം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോൺ ടി. വേക്കൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുസ്മിത പ്രഭാകരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാവണ്യ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇല്യാസ് പെരിമ്പലം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mercy foundation}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നാസിം ചാനടുക്കം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുനിൽ ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി വി സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mitun M Das}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീർ മമ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Sanjay krishnan mt}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വഴിച്ചെണ്ട}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. വി. സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടി എൻ പ്രകാശ് പുരസ്കാരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സജി ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് പദങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എം.എം പുരുഷോത്തമൻ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുന്ദരം ധനുവച്ചപുരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കെ. മണികണ്ഠൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബൗദി മലയാളം നോവൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭാവന ക്ലബ്ബ് & റീഡിംഗ് റൂം , പൊതുവാച്ചേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സർവീസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വസീം കണ്ണൂർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീരൻ ​​പ്ര​യാർ-1}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മഴ തോരും മുൻപേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള ഉർദു ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സ്കൂൾ ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മുന്നോക്ക വികസന കോർപ്പറേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/റഫീഖ് ഇബ്രാഹിം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആർ.രാഹുൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആന്റണി കാട്ടിപ്പറമ്പിൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൽബ്രൈറ്റ് സിൻഡ്രോം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പേറ്റന്റ് ഡക്ടസ് ആർട്ടീരിയോസിസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഗുഹ്യരോമം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൻഡ്രോപോസ്}} <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു മുകളിൽ ഏറ്റവും ആദ്യം നൽകുക --> b4fccqyr8svrp7ozecfomonavtpx2x3 4642795 4642791 2026-07-03T05:31:41Z Ajeeshkumar4u 108239 [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനോയ് ഡൊമിനിക്]] ചേർക്കുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642795 wikitext text/x-wiki [[Category:വിക്കിപീഡിയ പരിപാലനം]] {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലക്കെട്ട്}} {{മായ്ക്കൽപത്തായം}} __TOC__ __NEWSECTIONLINK__ =ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക= <!-- ഇതിനു താഴെ ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ വിവരം ചേർക്കുക . ഉദാഹരണമായി നിങ്ങൾ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് കേരളം എന്നാണെങ്കിൽ എന്നു ഏറ്റവും മുകളിൽ ചേർത്ത് താൾ സേവ് ചെയ്യുക. --> <!-- താഴത്തെ വരി മാറ്റാതിരിക്കുക! ഇത് ട്വിങ്കിൾ ഗാഡ്ജറ്റിന് ആവശ്യമുണ്ട് --> <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു തൊട്ടു താഴെ നൽകുക --> {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനോയ് ഡൊമിനിക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബി. ഭദ്ര}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അംഗനമാർമൗലേ, ബാലേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ധമ്മാനന്ദ ഭിഖുനി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പ്രവാസി നിവാസി പാർട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി.എ. പൗരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാലി വിൻസന്റ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ശങ്കരനാരായണൻ മലപ്പുറം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോൺ ടി. വേക്കൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുസ്മിത പ്രഭാകരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാവണ്യ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇല്യാസ് പെരിമ്പലം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mercy foundation}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നാസിം ചാനടുക്കം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുനിൽ ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി വി സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mitun M Das}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീർ മമ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Sanjay krishnan mt}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വഴിച്ചെണ്ട}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. വി. സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടി എൻ പ്രകാശ് പുരസ്കാരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സജി ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് പദങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എം.എം പുരുഷോത്തമൻ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുന്ദരം ധനുവച്ചപുരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കെ. മണികണ്ഠൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബൗദി മലയാളം നോവൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭാവന ക്ലബ്ബ് & റീഡിംഗ് റൂം , പൊതുവാച്ചേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സർവീസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വസീം കണ്ണൂർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീരൻ ​​പ്ര​യാർ-1}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മഴ തോരും മുൻപേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള ഉർദു ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സ്കൂൾ ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മുന്നോക്ക വികസന കോർപ്പറേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/റഫീഖ് ഇബ്രാഹിം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആർ.രാഹുൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആന്റണി കാട്ടിപ്പറമ്പിൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൽബ്രൈറ്റ് സിൻഡ്രോം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പേറ്റന്റ് ഡക്ടസ് ആർട്ടീരിയോസിസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഗുഹ്യരോമം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൻഡ്രോപോസ്}} <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു മുകളിൽ ഏറ്റവും ആദ്യം നൽകുക --> evbwlbootf64j591bdzhujubz3yca6e 4642799 4642795 2026-07-03T05:32:18Z Ajeeshkumar4u 108239 [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ]] ചേർക്കുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642799 wikitext text/x-wiki [[Category:വിക്കിപീഡിയ പരിപാലനം]] {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലക്കെട്ട്}} {{മായ്ക്കൽപത്തായം}} __TOC__ __NEWSECTIONLINK__ =ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക= <!-- ഇതിനു താഴെ ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ വിവരം ചേർക്കുക . ഉദാഹരണമായി നിങ്ങൾ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് കേരളം എന്നാണെങ്കിൽ എന്നു ഏറ്റവും മുകളിൽ ചേർത്ത് താൾ സേവ് ചെയ്യുക. --> <!-- താഴത്തെ വരി മാറ്റാതിരിക്കുക! ഇത് ട്വിങ്കിൾ ഗാഡ്ജറ്റിന് ആവശ്യമുണ്ട് --> <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു തൊട്ടു താഴെ നൽകുക --> {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനോയ് ഡൊമിനിക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബി. ഭദ്ര}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അംഗനമാർമൗലേ, ബാലേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ധമ്മാനന്ദ ഭിഖുനി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പ്രവാസി നിവാസി പാർട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി.എ. പൗരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാലി വിൻസന്റ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ശങ്കരനാരായണൻ മലപ്പുറം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോൺ ടി. വേക്കൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുസ്മിത പ്രഭാകരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാവണ്യ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇല്യാസ് പെരിമ്പലം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mercy foundation}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നാസിം ചാനടുക്കം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുനിൽ ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി വി സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mitun M Das}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീർ മമ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Sanjay krishnan mt}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വഴിച്ചെണ്ട}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. വി. സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടി എൻ പ്രകാശ് പുരസ്കാരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സജി ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് പദങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എം.എം പുരുഷോത്തമൻ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുന്ദരം ധനുവച്ചപുരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കെ. മണികണ്ഠൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബൗദി മലയാളം നോവൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭാവന ക്ലബ്ബ് & റീഡിംഗ് റൂം , പൊതുവാച്ചേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സർവീസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വസീം കണ്ണൂർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീരൻ ​​പ്ര​യാർ-1}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മഴ തോരും മുൻപേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള ഉർദു ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സ്കൂൾ ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മുന്നോക്ക വികസന കോർപ്പറേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/റഫീഖ് ഇബ്രാഹിം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആർ.രാഹുൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആന്റണി കാട്ടിപ്പറമ്പിൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൽബ്രൈറ്റ് സിൻഡ്രോം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പേറ്റന്റ് ഡക്ടസ് ആർട്ടീരിയോസിസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഗുഹ്യരോമം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൻഡ്രോപോസ്}} <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു മുകളിൽ ഏറ്റവും ആദ്യം നൽകുക --> dd9sb8w43k6vsvlxugyh75n4wmjrynf 4642805 4642799 2026-07-03T05:37:00Z Ajeeshkumar4u 108239 [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ]] ചേർക്കുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642805 wikitext text/x-wiki [[Category:വിക്കിപീഡിയ പരിപാലനം]] {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലക്കെട്ട്}} {{മായ്ക്കൽപത്തായം}} __TOC__ __NEWSECTIONLINK__ =ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക= <!-- ഇതിനു താഴെ ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ വിവരം ചേർക്കുക . ഉദാഹരണമായി നിങ്ങൾ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് കേരളം എന്നാണെങ്കിൽ എന്നു ഏറ്റവും മുകളിൽ ചേർത്ത് താൾ സേവ് ചെയ്യുക. --> <!-- താഴത്തെ വരി മാറ്റാതിരിക്കുക! ഇത് ട്വിങ്കിൾ ഗാഡ്ജറ്റിന് ആവശ്യമുണ്ട് --> <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു തൊട്ടു താഴെ നൽകുക --> {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനോയ് ഡൊമിനിക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബി. ഭദ്ര}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അംഗനമാർമൗലേ, ബാലേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ധമ്മാനന്ദ ഭിഖുനി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പ്രവാസി നിവാസി പാർട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി.എ. പൗരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാലി വിൻസന്റ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ശങ്കരനാരായണൻ മലപ്പുറം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോൺ ടി. വേക്കൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുസ്മിത പ്രഭാകരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാവണ്യ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇല്യാസ് പെരിമ്പലം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mercy foundation}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നാസിം ചാനടുക്കം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുനിൽ ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി വി സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mitun M Das}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീർ മമ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Sanjay krishnan mt}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വഴിച്ചെണ്ട}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. വി. സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടി എൻ പ്രകാശ് പുരസ്കാരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സജി ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് പദങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എം.എം പുരുഷോത്തമൻ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുന്ദരം ധനുവച്ചപുരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കെ. മണികണ്ഠൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബൗദി മലയാളം നോവൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭാവന ക്ലബ്ബ് & റീഡിംഗ് റൂം , പൊതുവാച്ചേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സർവീസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വസീം കണ്ണൂർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീരൻ ​​പ്ര​യാർ-1}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മഴ തോരും മുൻപേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള ഉർദു ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സ്കൂൾ ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മുന്നോക്ക വികസന കോർപ്പറേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/റഫീഖ് ഇബ്രാഹിം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആർ.രാഹുൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആന്റണി കാട്ടിപ്പറമ്പിൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൽബ്രൈറ്റ് സിൻഡ്രോം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പേറ്റന്റ് ഡക്ടസ് ആർട്ടീരിയോസിസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഗുഹ്യരോമം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൻഡ്രോപോസ്}} <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു മുകളിൽ ഏറ്റവും ആദ്യം നൽകുക --> cw71axpeo0lde2kj1u8gdmn8b1bxbkd 4642809 4642805 2026-07-03T05:37:33Z Ajeeshkumar4u 108239 [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പഴനി ബാബ]] ചേർക്കുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642809 wikitext text/x-wiki [[Category:വിക്കിപീഡിയ പരിപാലനം]] {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലക്കെട്ട്}} {{മായ്ക്കൽപത്തായം}} __TOC__ __NEWSECTIONLINK__ =ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക= <!-- ഇതിനു താഴെ ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ വിവരം ചേർക്കുക . ഉദാഹരണമായി നിങ്ങൾ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് കേരളം എന്നാണെങ്കിൽ എന്നു ഏറ്റവും മുകളിൽ ചേർത്ത് താൾ സേവ് ചെയ്യുക. --> <!-- താഴത്തെ വരി മാറ്റാതിരിക്കുക! ഇത് ട്വിങ്കിൾ ഗാഡ്ജറ്റിന് ആവശ്യമുണ്ട് --> <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു തൊട്ടു താഴെ നൽകുക --> {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പഴനി ബാബ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനോയ് ഡൊമിനിക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബി. ഭദ്ര}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അംഗനമാർമൗലേ, ബാലേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ധമ്മാനന്ദ ഭിഖുനി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പ്രവാസി നിവാസി പാർട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി.എ. പൗരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാലി വിൻസന്റ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ശങ്കരനാരായണൻ മലപ്പുറം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോൺ ടി. വേക്കൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുസ്മിത പ്രഭാകരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാവണ്യ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇല്യാസ് പെരിമ്പലം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mercy foundation}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നാസിം ചാനടുക്കം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുനിൽ ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി വി സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mitun M Das}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീർ മമ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Sanjay krishnan mt}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വഴിച്ചെണ്ട}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. വി. സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടി എൻ പ്രകാശ് പുരസ്കാരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സജി ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് പദങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എം.എം പുരുഷോത്തമൻ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുന്ദരം ധനുവച്ചപുരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കെ. മണികണ്ഠൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബൗദി മലയാളം നോവൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭാവന ക്ലബ്ബ് & റീഡിംഗ് റൂം , പൊതുവാച്ചേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സർവീസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വസീം കണ്ണൂർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീരൻ ​​പ്ര​യാർ-1}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മഴ തോരും മുൻപേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള ഉർദു ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സ്കൂൾ ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മുന്നോക്ക വികസന കോർപ്പറേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/റഫീഖ് ഇബ്രാഹിം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആർ.രാഹുൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആന്റണി കാട്ടിപ്പറമ്പിൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൽബ്രൈറ്റ് സിൻഡ്രോം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പേറ്റന്റ് ഡക്ടസ് ആർട്ടീരിയോസിസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഗുഹ്യരോമം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൻഡ്രോപോസ്}} <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു മുകളിൽ ഏറ്റവും ആദ്യം നൽകുക --> e947gcu7oonfgl8pkqx7mu8lac1cvaq 4642813 4642809 2026-07-03T05:39:09Z Ajeeshkumar4u 108239 [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ]] ചേർക്കുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642813 wikitext text/x-wiki [[Category:വിക്കിപീഡിയ പരിപാലനം]] {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലക്കെട്ട്}} {{മായ്ക്കൽപത്തായം}} __TOC__ __NEWSECTIONLINK__ =ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക= <!-- ഇതിനു താഴെ ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ വിവരം ചേർക്കുക . ഉദാഹരണമായി നിങ്ങൾ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് കേരളം എന്നാണെങ്കിൽ എന്നു ഏറ്റവും മുകളിൽ ചേർത്ത് താൾ സേവ് ചെയ്യുക. --> <!-- താഴത്തെ വരി മാറ്റാതിരിക്കുക! ഇത് ട്വിങ്കിൾ ഗാഡ്ജറ്റിന് ആവശ്യമുണ്ട് --> <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു തൊട്ടു താഴെ നൽകുക --> {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പഴനി ബാബ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനോയ് ഡൊമിനിക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബി. ഭദ്ര}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അംഗനമാർമൗലേ, ബാലേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ധമ്മാനന്ദ ഭിഖുനി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പ്രവാസി നിവാസി പാർട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി.എ. പൗരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാലി വിൻസന്റ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ശങ്കരനാരായണൻ മലപ്പുറം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോൺ ടി. വേക്കൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുസ്മിത പ്രഭാകരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാവണ്യ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇല്യാസ് പെരിമ്പലം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mercy foundation}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നാസിം ചാനടുക്കം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുനിൽ ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി വി സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mitun M Das}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീർ മമ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Sanjay krishnan mt}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വഴിച്ചെണ്ട}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. വി. സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടി എൻ പ്രകാശ് പുരസ്കാരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സജി ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് പദങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എം.എം പുരുഷോത്തമൻ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുന്ദരം ധനുവച്ചപുരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കെ. മണികണ്ഠൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബൗദി മലയാളം നോവൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭാവന ക്ലബ്ബ് & റീഡിംഗ് റൂം , പൊതുവാച്ചേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സർവീസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വസീം കണ്ണൂർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീരൻ ​​പ്ര​യാർ-1}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മഴ തോരും മുൻപേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള ഉർദു ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സ്കൂൾ ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മുന്നോക്ക വികസന കോർപ്പറേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/റഫീഖ് ഇബ്രാഹിം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആർ.രാഹുൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആന്റണി കാട്ടിപ്പറമ്പിൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൽബ്രൈറ്റ് സിൻഡ്രോം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പേറ്റന്റ് ഡക്ടസ് ആർട്ടീരിയോസിസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഗുഹ്യരോമം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൻഡ്രോപോസ്}} <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു മുകളിൽ ഏറ്റവും ആദ്യം നൽകുക --> m2cwzpapr1jrsm6xpkjt9we8zm4aq18 4642817 4642813 2026-07-03T05:40:16Z Ajeeshkumar4u 108239 [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പീറ്റർ നോക്സ്]] ചേർക്കുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642817 wikitext text/x-wiki [[Category:വിക്കിപീഡിയ പരിപാലനം]] {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലക്കെട്ട്}} {{മായ്ക്കൽപത്തായം}} __TOC__ __NEWSECTIONLINK__ =ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക= <!-- ഇതിനു താഴെ ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ വിവരം ചേർക്കുക . ഉദാഹരണമായി നിങ്ങൾ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് കേരളം എന്നാണെങ്കിൽ എന്നു ഏറ്റവും മുകളിൽ ചേർത്ത് താൾ സേവ് ചെയ്യുക. --> <!-- താഴത്തെ വരി മാറ്റാതിരിക്കുക! ഇത് ട്വിങ്കിൾ ഗാഡ്ജറ്റിന് ആവശ്യമുണ്ട് --> <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു തൊട്ടു താഴെ നൽകുക --> {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പീറ്റർ നോക്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പഴനി ബാബ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനോയ് ഡൊമിനിക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബി. ഭദ്ര}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അംഗനമാർമൗലേ, ബാലേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ധമ്മാനന്ദ ഭിഖുനി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പ്രവാസി നിവാസി പാർട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി.എ. പൗരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാലി വിൻസന്റ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ശങ്കരനാരായണൻ മലപ്പുറം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോൺ ടി. വേക്കൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുസ്മിത പ്രഭാകരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാവണ്യ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇല്യാസ് പെരിമ്പലം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mercy foundation}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നാസിം ചാനടുക്കം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുനിൽ ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി വി സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mitun M Das}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീർ മമ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Sanjay krishnan mt}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വഴിച്ചെണ്ട}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. വി. സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടി എൻ പ്രകാശ് പുരസ്കാരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സജി ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് പദങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എം.എം പുരുഷോത്തമൻ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുന്ദരം ധനുവച്ചപുരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കെ. മണികണ്ഠൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബൗദി മലയാളം നോവൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭാവന ക്ലബ്ബ് & റീഡിംഗ് റൂം , പൊതുവാച്ചേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സർവീസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വസീം കണ്ണൂർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീരൻ ​​പ്ര​യാർ-1}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മഴ തോരും മുൻപേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള ഉർദു ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സ്കൂൾ ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മുന്നോക്ക വികസന കോർപ്പറേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/റഫീഖ് ഇബ്രാഹിം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആർ.രാഹുൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആന്റണി കാട്ടിപ്പറമ്പിൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൽബ്രൈറ്റ് സിൻഡ്രോം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പേറ്റന്റ് ഡക്ടസ് ആർട്ടീരിയോസിസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഗുഹ്യരോമം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൻഡ്രോപോസ്}} <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു മുകളിൽ ഏറ്റവും ആദ്യം നൽകുക --> ot8yr8cs4qw8r8u5k8av31gdzhtp1je 4642823 4642817 2026-07-03T05:43:12Z Ajeeshkumar4u 108239 [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ]] ചേർക്കുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642823 wikitext text/x-wiki [[Category:വിക്കിപീഡിയ പരിപാലനം]] {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലക്കെട്ട്}} {{മായ്ക്കൽപത്തായം}} __TOC__ __NEWSECTIONLINK__ =ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക= <!-- ഇതിനു താഴെ ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ വിവരം ചേർക്കുക . ഉദാഹരണമായി നിങ്ങൾ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് കേരളം എന്നാണെങ്കിൽ എന്നു ഏറ്റവും മുകളിൽ ചേർത്ത് താൾ സേവ് ചെയ്യുക. --> <!-- താഴത്തെ വരി മാറ്റാതിരിക്കുക! ഇത് ട്വിങ്കിൾ ഗാഡ്ജറ്റിന് ആവശ്യമുണ്ട് --> <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു തൊട്ടു താഴെ നൽകുക --> {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പീറ്റർ നോക്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പഴനി ബാബ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനോയ് ഡൊമിനിക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബി. ഭദ്ര}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അംഗനമാർമൗലേ, ബാലേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ധമ്മാനന്ദ ഭിഖുനി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പ്രവാസി നിവാസി പാർട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി.എ. പൗരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാലി വിൻസന്റ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ശങ്കരനാരായണൻ മലപ്പുറം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോൺ ടി. വേക്കൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുസ്മിത പ്രഭാകരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാവണ്യ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇല്യാസ് പെരിമ്പലം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mercy foundation}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നാസിം ചാനടുക്കം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുനിൽ ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി വി സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mitun M Das}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീർ മമ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Sanjay krishnan mt}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വഴിച്ചെണ്ട}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. വി. സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടി എൻ പ്രകാശ് പുരസ്കാരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സജി ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് പദങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എം.എം പുരുഷോത്തമൻ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുന്ദരം ധനുവച്ചപുരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കെ. മണികണ്ഠൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബൗദി മലയാളം നോവൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭാവന ക്ലബ്ബ് & റീഡിംഗ് റൂം , പൊതുവാച്ചേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സർവീസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വസീം കണ്ണൂർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീരൻ ​​പ്ര​യാർ-1}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മഴ തോരും മുൻപേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള ഉർദു ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സ്കൂൾ ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മുന്നോക്ക വികസന കോർപ്പറേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/റഫീഖ് ഇബ്രാഹിം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആർ.രാഹുൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആന്റണി കാട്ടിപ്പറമ്പിൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൽബ്രൈറ്റ് സിൻഡ്രോം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പേറ്റന്റ് ഡക്ടസ് ആർട്ടീരിയോസിസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഗുഹ്യരോമം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൻഡ്രോപോസ്}} <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു മുകളിൽ ഏറ്റവും ആദ്യം നൽകുക --> hxl6vqkkqcrae9ygora8ducb7pam5me 4642828 4642823 2026-07-03T05:44:23Z Ajeeshkumar4u 108239 [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്]] ചേർക്കുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642828 wikitext text/x-wiki [[Category:വിക്കിപീഡിയ പരിപാലനം]] {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലക്കെട്ട്}} {{മായ്ക്കൽപത്തായം}} __TOC__ __NEWSECTIONLINK__ =ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക= <!-- ഇതിനു താഴെ ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ വിവരം ചേർക്കുക . ഉദാഹരണമായി നിങ്ങൾ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് കേരളം എന്നാണെങ്കിൽ എന്നു ഏറ്റവും മുകളിൽ ചേർത്ത് താൾ സേവ് ചെയ്യുക. --> <!-- താഴത്തെ വരി മാറ്റാതിരിക്കുക! ഇത് ട്വിങ്കിൾ ഗാഡ്ജറ്റിന് ആവശ്യമുണ്ട് --> <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു തൊട്ടു താഴെ നൽകുക --> {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പീറ്റർ നോക്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പഴനി ബാബ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനോയ് ഡൊമിനിക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബി. ഭദ്ര}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അംഗനമാർമൗലേ, ബാലേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ധമ്മാനന്ദ ഭിഖുനി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പ്രവാസി നിവാസി പാർട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി.എ. പൗരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാലി വിൻസന്റ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ശങ്കരനാരായണൻ മലപ്പുറം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോൺ ടി. വേക്കൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുസ്മിത പ്രഭാകരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാവണ്യ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇല്യാസ് പെരിമ്പലം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mercy foundation}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നാസിം ചാനടുക്കം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുനിൽ ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി വി സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mitun M Das}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീർ മമ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Sanjay krishnan mt}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വഴിച്ചെണ്ട}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. വി. സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടി എൻ പ്രകാശ് പുരസ്കാരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സജി ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് പദങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എം.എം പുരുഷോത്തമൻ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുന്ദരം ധനുവച്ചപുരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കെ. മണികണ്ഠൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബൗദി മലയാളം നോവൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭാവന ക്ലബ്ബ് & റീഡിംഗ് റൂം , പൊതുവാച്ചേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സർവീസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വസീം കണ്ണൂർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീരൻ ​​പ്ര​യാർ-1}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മഴ തോരും മുൻപേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള ഉർദു ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സ്കൂൾ ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മുന്നോക്ക വികസന കോർപ്പറേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/റഫീഖ് ഇബ്രാഹിം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആർ.രാഹുൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആന്റണി കാട്ടിപ്പറമ്പിൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൽബ്രൈറ്റ് സിൻഡ്രോം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പേറ്റന്റ് ഡക്ടസ് ആർട്ടീരിയോസിസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഗുഹ്യരോമം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൻഡ്രോപോസ്}} <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു മുകളിൽ ഏറ്റവും ആദ്യം നൽകുക --> 7jyu1bwwmtl3v72pp74o72ba433ocg6 4642833 4642828 2026-07-03T05:47:20Z Ajeeshkumar4u 108239 [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡി.ബി. ബിനു]] ചേർക്കുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642833 wikitext text/x-wiki [[Category:വിക്കിപീഡിയ പരിപാലനം]] {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലക്കെട്ട്}} {{മായ്ക്കൽപത്തായം}} __TOC__ __NEWSECTIONLINK__ =ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക= <!-- ഇതിനു താഴെ ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ വിവരം ചേർക്കുക . ഉദാഹരണമായി നിങ്ങൾ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് കേരളം എന്നാണെങ്കിൽ എന്നു ഏറ്റവും മുകളിൽ ചേർത്ത് താൾ സേവ് ചെയ്യുക. --> <!-- താഴത്തെ വരി മാറ്റാതിരിക്കുക! ഇത് ട്വിങ്കിൾ ഗാഡ്ജറ്റിന് ആവശ്യമുണ്ട് --> <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു തൊട്ടു താഴെ നൽകുക --> {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡി.ബി. ബിനു}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പീറ്റർ നോക്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പഴനി ബാബ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനോയ് ഡൊമിനിക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബി. ഭദ്ര}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അംഗനമാർമൗലേ, ബാലേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ധമ്മാനന്ദ ഭിഖുനി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പ്രവാസി നിവാസി പാർട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി.എ. പൗരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാലി വിൻസന്റ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ശങ്കരനാരായണൻ മലപ്പുറം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോൺ ടി. വേക്കൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുസ്മിത പ്രഭാകരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാവണ്യ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇല്യാസ് പെരിമ്പലം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mercy foundation}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നാസിം ചാനടുക്കം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുനിൽ ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി വി സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mitun M Das}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീർ മമ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Sanjay krishnan mt}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വഴിച്ചെണ്ട}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. വി. സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടി എൻ പ്രകാശ് പുരസ്കാരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സജി ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് പദങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എം.എം പുരുഷോത്തമൻ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുന്ദരം ധനുവച്ചപുരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കെ. മണികണ്ഠൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബൗദി മലയാളം നോവൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭാവന ക്ലബ്ബ് & റീഡിംഗ് റൂം , പൊതുവാച്ചേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സർവീസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വസീം കണ്ണൂർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീരൻ ​​പ്ര​യാർ-1}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മഴ തോരും മുൻപേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള ഉർദു ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സ്കൂൾ ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മുന്നോക്ക വികസന കോർപ്പറേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/റഫീഖ് ഇബ്രാഹിം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആർ.രാഹുൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആന്റണി കാട്ടിപ്പറമ്പിൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൽബ്രൈറ്റ് സിൻഡ്രോം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പേറ്റന്റ് ഡക്ടസ് ആർട്ടീരിയോസിസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഗുഹ്യരോമം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൻഡ്രോപോസ്}} <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു മുകളിൽ ഏറ്റവും ആദ്യം നൽകുക --> lgsdlzyebkbgenpamnw4uziiq1y7mqt 4642843 4642833 2026-07-03T06:03:21Z Ajeeshkumar4u 108239 [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോസഫ് ചാലിശ്ശേരി]] ചേർക്കുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642843 wikitext text/x-wiki [[Category:വിക്കിപീഡിയ പരിപാലനം]] {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലക്കെട്ട്}} {{മായ്ക്കൽപത്തായം}} __TOC__ __NEWSECTIONLINK__ =ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക= <!-- ഇതിനു താഴെ ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ വിവരം ചേർക്കുക . ഉദാഹരണമായി നിങ്ങൾ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് കേരളം എന്നാണെങ്കിൽ എന്നു ഏറ്റവും മുകളിൽ ചേർത്ത് താൾ സേവ് ചെയ്യുക. --> <!-- താഴത്തെ വരി മാറ്റാതിരിക്കുക! ഇത് ട്വിങ്കിൾ ഗാഡ്ജറ്റിന് ആവശ്യമുണ്ട് --> <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു തൊട്ടു താഴെ നൽകുക --> {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോസഫ് ചാലിശ്ശേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡി.ബി. ബിനു}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പീറ്റർ നോക്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പഴനി ബാബ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനോയ് ഡൊമിനിക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബി. ഭദ്ര}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അംഗനമാർമൗലേ, ബാലേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ധമ്മാനന്ദ ഭിഖുനി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പ്രവാസി നിവാസി പാർട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി.എ. പൗരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാലി വിൻസന്റ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ശങ്കരനാരായണൻ മലപ്പുറം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോൺ ടി. വേക്കൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുസ്മിത പ്രഭാകരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാവണ്യ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇല്യാസ് പെരിമ്പലം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mercy foundation}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നാസിം ചാനടുക്കം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുനിൽ ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി വി സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mitun M Das}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീർ മമ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Sanjay krishnan mt}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വഴിച്ചെണ്ട}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. വി. സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടി എൻ പ്രകാശ് പുരസ്കാരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സജി ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് പദങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എം.എം പുരുഷോത്തമൻ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുന്ദരം ധനുവച്ചപുരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കെ. മണികണ്ഠൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബൗദി മലയാളം നോവൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭാവന ക്ലബ്ബ് & റീഡിംഗ് റൂം , പൊതുവാച്ചേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സർവീസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വസീം കണ്ണൂർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീരൻ ​​പ്ര​യാർ-1}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മഴ തോരും മുൻപേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള ഉർദു ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സ്കൂൾ ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മുന്നോക്ക വികസന കോർപ്പറേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/റഫീഖ് ഇബ്രാഹിം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആർ.രാഹുൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആന്റണി കാട്ടിപ്പറമ്പിൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൽബ്രൈറ്റ് സിൻഡ്രോം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പേറ്റന്റ് ഡക്ടസ് ആർട്ടീരിയോസിസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഗുഹ്യരോമം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൻഡ്രോപോസ്}} <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു മുകളിൽ ഏറ്റവും ആദ്യം നൽകുക --> ba5xkyse1opy5hq7ea15q9mgbd0tje7 4642847 4642843 2026-07-03T06:04:16Z Ajeeshkumar4u 108239 [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോയ് തോമസ്]] ചേർക്കുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642847 wikitext text/x-wiki [[Category:വിക്കിപീഡിയ പരിപാലനം]] {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലക്കെട്ട്}} {{മായ്ക്കൽപത്തായം}} __TOC__ __NEWSECTIONLINK__ =ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക= <!-- ഇതിനു താഴെ ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ വിവരം ചേർക്കുക . ഉദാഹരണമായി നിങ്ങൾ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് കേരളം എന്നാണെങ്കിൽ എന്നു ഏറ്റവും മുകളിൽ ചേർത്ത് താൾ സേവ് ചെയ്യുക. --> <!-- താഴത്തെ വരി മാറ്റാതിരിക്കുക! ഇത് ട്വിങ്കിൾ ഗാഡ്ജറ്റിന് ആവശ്യമുണ്ട് --> <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു തൊട്ടു താഴെ നൽകുക --> {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോയ് തോമസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോസഫ് ചാലിശ്ശേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡി.ബി. ബിനു}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പീറ്റർ നോക്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പഴനി ബാബ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനോയ് ഡൊമിനിക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബി. ഭദ്ര}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അംഗനമാർമൗലേ, ബാലേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ധമ്മാനന്ദ ഭിഖുനി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പ്രവാസി നിവാസി പാർട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി.എ. പൗരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാലി വിൻസന്റ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ശങ്കരനാരായണൻ മലപ്പുറം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോൺ ടി. വേക്കൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുസ്മിത പ്രഭാകരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാവണ്യ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇല്യാസ് പെരിമ്പലം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mercy foundation}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നാസിം ചാനടുക്കം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുനിൽ ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി വി സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mitun M Das}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീർ മമ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Sanjay krishnan mt}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വഴിച്ചെണ്ട}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. വി. സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടി എൻ പ്രകാശ് പുരസ്കാരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സജി ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് പദങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എം.എം പുരുഷോത്തമൻ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുന്ദരം ധനുവച്ചപുരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കെ. മണികണ്ഠൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബൗദി മലയാളം നോവൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭാവന ക്ലബ്ബ് & റീഡിംഗ് റൂം , പൊതുവാച്ചേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സർവീസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വസീം കണ്ണൂർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീരൻ ​​പ്ര​യാർ-1}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മഴ തോരും മുൻപേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള ഉർദു ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സ്കൂൾ ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മുന്നോക്ക വികസന കോർപ്പറേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/റഫീഖ് ഇബ്രാഹിം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആർ.രാഹുൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആന്റണി കാട്ടിപ്പറമ്പിൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൽബ്രൈറ്റ് സിൻഡ്രോം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പേറ്റന്റ് ഡക്ടസ് ആർട്ടീരിയോസിസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഗുഹ്യരോമം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൻഡ്രോപോസ്}} <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു മുകളിൽ ഏറ്റവും ആദ്യം നൽകുക --> 6mi336ucnmn6lh1gn3crs9rl20lduhr 4642851 4642847 2026-07-03T06:05:24Z Ajeeshkumar4u 108239 [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോയ് കൂത്തൂർ]] ചേർക്കുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642851 wikitext text/x-wiki [[Category:വിക്കിപീഡിയ പരിപാലനം]] {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലക്കെട്ട്}} {{മായ്ക്കൽപത്തായം}} __TOC__ __NEWSECTIONLINK__ =ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക= <!-- ഇതിനു താഴെ ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ വിവരം ചേർക്കുക . ഉദാഹരണമായി നിങ്ങൾ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് കേരളം എന്നാണെങ്കിൽ എന്നു ഏറ്റവും മുകളിൽ ചേർത്ത് താൾ സേവ് ചെയ്യുക. --> <!-- താഴത്തെ വരി മാറ്റാതിരിക്കുക! ഇത് ട്വിങ്കിൾ ഗാഡ്ജറ്റിന് ആവശ്യമുണ്ട് --> <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു തൊട്ടു താഴെ നൽകുക --> {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോയ് കൂത്തൂർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോയ് തോമസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോസഫ് ചാലിശ്ശേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡി.ബി. ബിനു}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പീറ്റർ നോക്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പഴനി ബാബ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനോയ് ഡൊമിനിക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബി. ഭദ്ര}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അംഗനമാർമൗലേ, ബാലേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ധമ്മാനന്ദ ഭിഖുനി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പ്രവാസി നിവാസി പാർട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി.എ. പൗരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാലി വിൻസന്റ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ശങ്കരനാരായണൻ മലപ്പുറം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോൺ ടി. വേക്കൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുസ്മിത പ്രഭാകരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാവണ്യ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇല്യാസ് പെരിമ്പലം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mercy foundation}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നാസിം ചാനടുക്കം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുനിൽ ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി വി സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mitun M Das}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീർ മമ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Sanjay krishnan mt}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വഴിച്ചെണ്ട}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. വി. സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടി എൻ പ്രകാശ് പുരസ്കാരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സജി ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് പദങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എം.എം പുരുഷോത്തമൻ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുന്ദരം ധനുവച്ചപുരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കെ. മണികണ്ഠൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബൗദി മലയാളം നോവൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭാവന ക്ലബ്ബ് & റീഡിംഗ് റൂം , പൊതുവാച്ചേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സർവീസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വസീം കണ്ണൂർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീരൻ ​​പ്ര​യാർ-1}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മഴ തോരും മുൻപേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള ഉർദു ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സ്കൂൾ ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മുന്നോക്ക വികസന കോർപ്പറേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/റഫീഖ് ഇബ്രാഹിം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആർ.രാഹുൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആന്റണി കാട്ടിപ്പറമ്പിൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൽബ്രൈറ്റ് സിൻഡ്രോം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പേറ്റന്റ് ഡക്ടസ് ആർട്ടീരിയോസിസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഗുഹ്യരോമം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൻഡ്രോപോസ്}} <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു മുകളിൽ ഏറ്റവും ആദ്യം നൽകുക --> nnlstlnevdrp1ypvaathiddwvh3om0m 4642867 4642851 2026-07-03T07:08:29Z Ajeeshkumar4u 108239 [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജനശക്തി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] ചേർക്കുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642867 wikitext text/x-wiki [[Category:വിക്കിപീഡിയ പരിപാലനം]] {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലക്കെട്ട്}} {{മായ്ക്കൽപത്തായം}} __TOC__ __NEWSECTIONLINK__ =ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ പട്ടിക= <!-- ഇതിനു താഴെ ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ വിവരം ചേർക്കുക . ഉദാഹരണമായി നിങ്ങൾ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ലേഖനത്തിന്റെ തലക്കെട്ട് കേരളം എന്നാണെങ്കിൽ എന്നു ഏറ്റവും മുകളിൽ ചേർത്ത് താൾ സേവ് ചെയ്യുക. --> <!-- താഴത്തെ വരി മാറ്റാതിരിക്കുക! ഇത് ട്വിങ്കിൾ ഗാഡ്ജറ്റിന് ആവശ്യമുണ്ട് --> <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു തൊട്ടു താഴെ നൽകുക --> {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജനശക്തി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോയ് കൂത്തൂർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോയ് തോമസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോസഫ് ചാലിശ്ശേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡി.ബി. ബിനു}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പീറ്റർ നോക്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പഴനി ബാബ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനോയ് ഡൊമിനിക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബി. ഭദ്ര}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അംഗനമാർമൗലേ, ബാലേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ധമ്മാനന്ദ ഭിഖുനി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പ്രവാസി നിവാസി പാർട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി.എ. പൗരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാലി വിൻസന്റ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ശങ്കരനാരായണൻ മലപ്പുറം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഓൺലൈൻ ഫിറ്റ്നസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോൺ ടി. വേക്കൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുസ്മിത പ്രഭാകരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ലാവണ്യ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇല്യാസ് പെരിമ്പലം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അരുൺ കുമാർ എസ്. ഹരിപ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുലാമന്തോൾ മൂസ്സ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സായി ശ്യാം രാമചന്ദ്രൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അബ്ദുൾ മുനീർ എൻ.കെ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mercy foundation}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വാക്കോട് മൊയ്തീൻ കുട്ടി ഫൈസി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കൊടക് അബ്ദുറഹ്‍മാൻ മുസ്‍ലിയാർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നാസിം ചാനടുക്കം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുനിൽ ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി വി സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Mitun M Das}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അപ്പുണ്ണി ഏട്ടൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അജേഷ് മാഷ് കോട്ടായി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/തലതിരിവിൽ നിന്നും ആഞ്ജകളിലേക്ക്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീർ മമ്പാട്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇടുക്കി സീറോ-മലബാർ കത്തോലിക്കാ രൂപത}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/Sanjay krishnan mt}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വഴിച്ചെണ്ട}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. വി. സുകുമാരൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ടി എൻ പ്രകാശ് പുരസ്കാരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സജി ജോസഫ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മലയാളത്തിലെ പോർച്ചുഗീസ് പദങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡോ. ശ്രീ. ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/എം.എം പുരുഷോത്തമൻ നായർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുന്ദരം ധനുവച്ചപുരം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ചിത്രഭാനു കെ പൊതുവാൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സാമൂഹിക പ്രവർത്തനം (തൊഴിൽവൃത്തിപരമായത്)}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഇന്ത്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭവാനി തമ്പുരാട്ടി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കെ. മണികണ്ഠൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബൗദി മലയാളം നോവൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഭാവന ക്ലബ്ബ് & റീഡിംഗ് റൂം , പൊതുവാച്ചേരി}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/2016ലെ സമ്മർ ഒളിബിക്സിലെ അത് ലറ്റിക് മത്സരങ്ങൾ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സർവീസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വസീം കണ്ണൂർ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/സുധീരൻ ​​പ്ര​യാർ-1}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള യാത്ര 2026}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മഴ തോരും മുൻപേ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള ഉർദു ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/കേരള സ്കൂൾ ടീച്ചേഴ്സ് അസോസിയേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/മുന്നോക്ക വികസന കോർപ്പറേഷൻ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/റഫീഖ് ഇബ്രാഹിം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആർ.രാഹുൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആന്റണി കാട്ടിപ്പറമ്പിൽ}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൽബ്രൈറ്റ് സിൻഡ്രോം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പേറ്റന്റ് ഡക്ടസ് ആർട്ടീരിയോസിസ്}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഗുഹ്യരോമം}} {{വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ആൻഡ്രോപോസ്}} <!-- നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന ലേഖനങ്ങൾ ഇതിനു മുകളിൽ ഏറ്റവും ആദ്യം നൽകുക --> kmb54m1bxzagjyfniizqoewcgjl8o0i 0 3249 4642861 4513169 2026-07-03T06:36:50Z Elnarose 212565 4642861 wikitext text/x-wiki {{infobox football tournament | logo = | caption = | founded = [[1930 FIFA World Cup|1930]] | region = അന്താരാഷ്ട്രം ([[FIFA|ഫിഫ]]) | number of teams = 32 (ഫൈനൽ റൗണ്ടിൽ)<br />209 (യോഗ്യതാറൗണ്ടിൽ) | current champions = {{fb| ARG}} ( 3ആം കിരീടം) | most successful team = {{fb|BRA}} (5 കിരീടങ്ങൾ) | broadcasters = [[List of FIFA World Cup broadcasters|സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്നവർ]] | website = {{URL|http://www.fifa.com/worldcup/}} | current = }} {{Infobox |image1 = [[File:The opening ceremony of the FIFA World Cup 2014 42.jpg|230px]] |caption1 = 2014 ഫിഫ ലോകക്കപ്പ് ഉദ്ഘാടനച്ചടങ്ങ് |bodyclass = hlist nowraplinks |headerstyle = border-top:1px solid #aaa |header1 = ടൂർണമെന്റുകൾ |data2 = * [[1930 FIFA World Cup|1930]] * [[1934 FIFA World Cup|1934]] * [[1938 FIFA World Cup|1938]] * [[1950 FIFA World Cup|1950]] * [[1954 FIFA World Cup|1954]] * [[1958 FIFA World Cup|1958]] * [[1962 FIFA World Cup|1962]] * [[1966 FIFA World Cup|1966]] * [[1970 FIFA World Cup|1970]] * [[1974 FIFA World Cup|1974]] * [[1978 FIFA World Cup|1978]] * [[1982 FIFA World Cup|1982]] * [[1986 FIFA World Cup|1986]] * [[1990 FIFA World Cup|1990]] * [[1994 FIFA World Cup|1994]] * [[1998 FIFA World Cup|1998]] * [[2002 FIFA World Cup|2002]] * [[2006 FIFA World Cup|2006]] * [[2010 FIFA World Cup|2010]] * [[2014 FIFA World Cup|2014]] * ''[[2018 FIFA World Cup|2018]]'' * ''[[2022 FIFA World Cup|2022]]'' }}ഫിഫ '''ലോകകപ്പ്''' , പലപ്പോഴും '''വേൾഡ് കപ്പ്''' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു , ഇത് കായികരംഗത്തെ ആഗോള ഭരണ സമിതിയായ ഫെഡറേഷൻ ഇന്റർനാഷണൽ ഡി ഫുട്ബോൾ അസോസിയേഷന്റെ (ഫിഫ) അംഗങ്ങളുടെ സീനിയർ പുരുഷ ദേശീയ ടീമുകൾ തമ്മിലുള്ള ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര അസോസിയേഷൻ ഫുട്ബോൾ മത്സരമാണ്. ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി മുപ്പത്- ലെ ഉദ്ഘാടന ടൂർണമെന്റിനുശേഷം എല്ലാ നാല് വർഷത്തിലും ഈ ടൂർണമെന്റ് നടക്കുന്നു, രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധം കാരണം ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി നാല്പത്തിരണ്ട് ഉം ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി നാല്പത്തിയാറ്ലുo അത് സംഭവിച്ചില്ല . ഫ്രാൻസിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി 2022 ലെ ലോകകപ്പിൽ മൂന്നാം കിരീടം നേടിയ അർജന്റീനയാണ് നിലവിലെ ചാമ്പ്യന്മാർ . ടൂർണമെന്റ് ഘട്ടത്തിലേക്ക് യോഗ്യത നേടുന്ന ടീമുകളെ നിർണ്ണയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞ മൂന്ന് വർഷങ്ങളിലായി നടക്കുന്ന യോഗ്യതാ ഘട്ടത്തോടെയാണ് മത്സരം ആരംഭിക്കുന്നത് . ടൂർണമെന്റ് ഘട്ടത്തിൽ, ഏകദേശം ഒരു മാസത്തിനുള്ളിൽ ആതിഥേയ രാജ്യത്തിനുള്ളിലെ വേദികളിൽ 32 ടീമുകൾ കിരീടത്തിനായി മത്സരിക്കുന്നു. ആതിഥേയ രാജ്യം ടൂർണമെന്റിന്റെ ഗ്രൂപ്പ് ഘട്ടത്തിലേക്ക് സ്വയമേവ യോഗ്യത നേടുന്നു. 2026 ലോകകപ്പ് മുതൽ മത്സരം 48 ടീമുകളായി വികസിപ്പിക്കാൻ പദ്ധതിയിട്ടിട്ടുണ്ട് . 1930-ൽ ആരംഭിച്ചതിനുശേഷം 2022-ലെ ഫിഫ ലോകകപ്പ് വരെ 22 ഫൈനൽ ടൂർണമെന്റുകൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്, ആകെ 80 ദേശീയ ടീമുകൾ മത്സരിച്ചിട്ടുണ്ട്. എട്ട് ദേശീയ ടീമുകളാണ് ട്രോഫി നേടിയത്. അഞ്ച് വിജയങ്ങളോടെ, എല്ലാ ടൂർണമെന്റുകളിലും കളിച്ച ഒരേയൊരു ടീം ബ്രസീൽ ആണ്. മറ്റ് ലോകകപ്പ് ജേതാക്കൾ നാല് കിരീടങ്ങൾ വീതമുള്ള ജർമ്മനിയും ഇറ്റലിയും ; മൂന്ന് കിരീടങ്ങളുമായി അർജന്റീന; രണ്ട് കിരീടങ്ങളുമായി ഫ്രാൻസും ആദ്യ ജേതാക്കളായ ഉറുഗ്വേയും ; ഓരോ കിരീടം വീതമുള്ള ഇംഗ്ലണ്ടും സ്പെയിനും . ലോകമെമ്പാടും ഏറ്റവും അഭിമാനകരമായ അസോസിയേഷൻ ഫുട്ബോൾ മത്സരമായും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വ്യാപകമായി കാണപ്പെടുകയും പിന്തുടരുകയും ചെയ്യുന്ന കായിക ഇനമായും ലോകകപ്പ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.  2018 ലോകകപ്പിന്റെ കാഴ്ചക്കാരുടെ എണ്ണം 3.57 ബില്യൺ ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ആഗോള ജനസംഖ്യയുടെ പകുതിയോളം വരും,  അതേസമയം 2022 ലോകകപ്പുമായുള്ള പങ്കാളിത്തം 5 ബില്യൺ ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, ഏകദേശം 1.5 ബില്യൺ ആളുകൾ ഫൈനൽ മത്സരം കാണുന്നു . പതിനേഴു രാജ്യങ്ങൾ ലോകകപ്പിന് ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഏറ്റവും ഒടുവിൽ 2022 ലെ മത്സരത്തിന് ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചത് ഖത്തർ ആണ് . 2026 ലെ ടൂർണമെന്റ് കാനഡ, മെക്സിക്കോ, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് എന്നിവ സംയുക്തമായി ആതിഥേയത്വം വഹിക്കും, ഇത് മൂന്ന് ലോകകപ്പുകളിൽ മത്സരങ്ങൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്ന ആദ്യ രാജ്യമെന്ന ബഹുമതി മെക്സിക്കോയ്ക്ക് നൽകും. == ചരിത്രം == === മുൻ അന്താരാഷ്ട്ര മത്സരങ്ങൾ === ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര ഫുട്ബോൾ മത്സരം 1872-ൽ ഗ്ലാസ്‌ഗോയിൽ സ്കോട്ട്‌ലൻഡും ഇംഗ്ലണ്ടും തമ്മിൽ നടന്ന ഒരു ചലഞ്ച് മത്സരമായിരുന്നു .  രാജ്യങ്ങൾക്കായുള്ള ആദ്യത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര ടൂർണമെന്റായ പ്രഥമ ബ്രിട്ടീഷ് ഹോം ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് 1884-ൽ നടന്നു, അതിൽ ഇംഗ്ലണ്ട്, സ്കോട്ട്‌ലൻഡ്, വെയിൽസ് , അയർലൻഡ് എന്നിവ തമ്മിലുള്ള മത്സരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു .  ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ലോകത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിൽ ഫുട്ബോൾ പ്രചാരം നേടിയപ്പോൾ, 1900- ലും 1904-ലും നടന്ന വേനൽക്കാല ഒളിമ്പിക്‌സിൽ മെഡലുകൾ നൽകാതെ ഒരു പ്രദർശന കായിക ഇനമായി ഇത് നടത്തപ്പെട്ടു ; എന്നിരുന്നാലും, അന്താരാഷ്ട്ര ഒളിമ്പിക് കമ്മിറ്റി മുൻകാല പ്രാബല്യത്തോടെ അവയുടെ പദവി ഔദ്യോഗിക പരിപാടികളിലേക്കും 1906-ലെ ഇന്റർകലേറ്റഡ് ഗെയിംസിലേക്കും ഉയർത്തി . 1904-ൽ ഫിഫ സ്ഥാപിതമായതിനുശേഷം , 1906-ൽ സ്വിറ്റ്സർലൻഡിൽ ഒളിമ്പിക് ചട്ടക്കൂടിന് പുറത്തുള്ള രാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റ് സംഘടിപ്പിക്കാൻ അവർ ശ്രമിച്ചു. അന്താരാഷ്ട്ര ഫുട്ബോളിന് വളരെ ആദ്യകാലങ്ങളായിരുന്നു ഇവ, ഫിഫയുടെ ഔദ്യോഗിക ചരിത്രം മത്സരം പരാജയപ്പെട്ടതായി വിവരിക്കുന്നു. 1908-ൽ ലണ്ടനിൽ നടന്ന സമ്മർ ഒളിമ്പിക്സിൽ ഫുട്ബോൾ ഒരു ഔദ്യോഗിക ഒളിമ്പിക് കായിക ഇനമായി മാറി. ഇംഗ്ലണ്ടിന്റെ ഫുട്ബോൾ ഗവേണിംഗ് ബോഡിയായ ദി ഫുട്ബോൾ അസോസിയേഷൻ (എഫ്എ) ആസൂത്രണം ചെയ്ത ഈ പരിപാടി അമച്വർ കളിക്കാർക്ക് മാത്രമുള്ളതായിരുന്നു, ഒരു മത്സരത്തേക്കാൾ ഒരു ഷോയായിട്ടാണ് ഇതിനെ കണക്കാക്കിയത്. ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ ( ഇംഗ്ലണ്ട് ദേശീയ അമച്വർ ഫുട്ബോൾ ടീം പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു ) സ്വർണ്ണ മെഡലുകൾ നേടി . 1912 - ൽ സ്റ്റോക്ക്ഹോമിൽ നടന്ന സമ്മർ ഒളിമ്പിക്സിലും അവർ ഈ നേട്ടം ആവർത്തിച്ചു . ഒളിമ്പിക് ഇവന്റ് അമച്വർ ടീമുകൾ തമ്മിലുള്ള മത്സരമായി മാത്രം തുടർന്നതിനാൽ, 1909-ൽ സർ തോമസ് ലിപ്റ്റൺ ടൂറിനിൽ സർ തോമസ് ലിപ്റ്റൺ ട്രോഫി ടൂർണമെന്റ് സംഘടിപ്പിച്ചു . ലിപ്റ്റൺ ടൂർണമെന്റ് വ്യത്യസ്ത രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യക്തിഗത ക്ലബ്ബുകൾ (ദേശീയ ടീമുകളല്ല) തമ്മിലുള്ള ഒരു ചാമ്പ്യൻഷിപ്പായിരുന്നു, അവ ഓരോന്നും ഒരു മുഴുവൻ രാജ്യത്തെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. മത്സരത്തെ ചിലപ്പോൾ ''ആദ്യത്തെ ലോകകപ്പ്'' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട് ,  ഇറ്റലി, ജർമ്മനി, സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും അഭിമാനകരമായ പ്രൊഫഷണൽ ക്ലബ് ടീമുകൾ പങ്കെടുത്തിരുന്നു, എന്നാൽ ഇംഗ്ലണ്ട് എഫ്എ മത്സരവുമായി ബന്ധപ്പെടാൻ വിസമ്മതിക്കുകയും ഒരു പ്രൊഫഷണൽ ടീമിനെ അയയ്ക്കാനുള്ള ഓഫർ നിരസിക്കുകയും ചെയ്തു. കൗണ്ടി ഡർഹാമിൽ നിന്നുള്ള ഒരു അമച്വർ ടീമായ വെസ്റ്റ് ഓക്ക്‌ലാൻഡിനെ പകരം ഇംഗ്ലണ്ടിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കാൻ ലിപ്റ്റൺ ക്ഷണിച്ചു. വെസ്റ്റ് ഓക്ക്‌ലാൻഡ് ടൂർണമെന്റ് വിജയിക്കുകയും 1911-ൽ അവരുടെ കിരീടം നിലനിർത്താൻ വിജയകരമായി മടങ്ങുകയും ചെയ്തു.  ലിപ്റ്റൺ മത്സരത്തിന് മുമ്പ്, 1876 മുതൽ 1904 വരെ, " ഫുട്ബോൾ ലോക ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് " എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഗെയിമുകൾ മുൻനിര ഇംഗ്ലീഷ്, സ്കോട്ടിഷ് ക്ലബ്ബുകൾ തമ്മിലുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചകളായിരുന്നു, ഉദാഹരണത്തിന് 1895-ൽ സണ്ടർലാൻഡ് എഎഫ്‌സിയും ഹാർട്ട് ഓഫ് മിഡ്‌ലോത്തിയൻ എഫ്‌സിയും തമ്മിലുള്ള മത്സരം , സണ്ടർലാൻഡ് വിജയിച്ചു. 1914-ൽ, ഒളിമ്പിക് ടൂർണമെന്റിനെ "അമേച്വർമാർക്കുള്ള ലോക ഫുട്ബോൾ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്" ആയി അംഗീകരിക്കാൻ ഫിഫ സമ്മതിക്കുകയും പരിപാടിയുടെ നടത്തിപ്പിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു.  ഇത് 1920-ലെ വേനൽക്കാല ഒളിമ്പിക്സിൽ , ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭൂഖണ്ഡാന്തര ഫുട്ബോൾ മത്സരത്തിന് വഴിയൊരുക്കി , ഈജിപ്തും 13 യൂറോപ്യൻ ടീമുകളും മത്സരിച്ചു , ബെൽജിയം വിജയിച്ചു .  1924- ലും 1928- ലും നടന്ന അടുത്ത രണ്ട് ഒളിമ്പിക് ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റുകളിൽ ഉറുഗ്വേ വിജയിച്ചു . ഫിഫയുടെ പ്രൊഫഷണൽ യുഗത്തിന്റെ തുടക്കമായ 1924 ആയതിനാൽ, ഉറുഗ്വേയ്ക്ക് 4 നക്ഷത്രങ്ങൾ ധരിക്കാൻ അനുവാദം ലഭിച്ചതിന്റെ കാരണവും അതായിരുന്നു . === രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിന് മുമ്പുള്ള ലോകകപ്പുകൾ === ഒളിമ്പിക് ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റുകളുടെ വിജയത്തെത്തുടർന്ന്, പ്രസിഡന്റ് ജൂൾസ് റിമെറ്റിന്റെ ചാലകശക്തിയായ ഫിഫ വീണ്ടും ഒളിമ്പിക്സിന് പുറത്ത് സ്വന്തം അന്താരാഷ്ട്ര ടൂർണമെന്റ് നടത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി. 1928 മെയ് 28 ന് ആംസ്റ്റർഡാമിലെ ഫിഫ കോൺഗ്രസ് ഒരു ലോക ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് നടത്താൻ തീരുമാനിച്ചു.  ഉറുഗ്വേ ഇപ്പോൾ രണ്ടുതവണ ഔദ്യോഗിക ഫുട്ബോൾ ലോക ചാമ്പ്യന്മാരായതിനാലും 1930 ൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ നൂറാം വാർഷികം ആഘോഷിക്കുന്നതിനാലും , ഫിഫ ഉറുഗ്വേയെ ആദ്യ ലോകകപ്പ് ടൂർണമെന്റിന്റെ ആതിഥേയ രാജ്യമായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തു . തിരഞ്ഞെടുത്ത രാജ്യങ്ങളുടെ ദേശീയ അസോസിയേഷനുകളെ ഒരു ടീമിനെ അയയ്ക്കാൻ ക്ഷണിച്ചു, എന്നാൽ മത്സരത്തിനുള്ള വേദിയായി ഉറുഗ്വേയെ തിരഞ്ഞെടുത്തത് യൂറോപ്യൻ ടീമുകൾക്ക് അറ്റ്ലാന്റിക് സമുദ്രത്തിന് കുറുകെയുള്ള ദീർഘവും ചെലവേറിയതുമായ യാത്രയ്ക്ക് കാരണമായി, പ്രത്യേകിച്ച് മഹാമാന്ദ്യത്തിനിടയിൽ . അതിനാൽ, മത്സരം ആരംഭിക്കുന്നതിന് രണ്ട് മാസം മുമ്പ് വരെ ഒരു യൂറോപ്യൻ രാജ്യവും ഒരു ടീമിനെ അയയ്ക്കാൻ പ്രതിജ്ഞയെടുത്തില്ല. റിമെറ്റ് ഒടുവിൽ ബെൽജിയം , ഫ്രാൻസ് , റൊമാനിയ , യുഗോസ്ലാവിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ടീമുകളെ യാത്രയ്ക്ക് പ്രേരിപ്പിച്ചു.  ആകെ 13 രാജ്യങ്ങൾ പങ്കെടുത്തു: തെക്കേ അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് ഏഴ്, യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് നാല്, വടക്കേ അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് രണ്ട്. 1930 ജൂലൈ 13 ന് ഒരേ സമയം നടന്ന ആദ്യ രണ്ട് ലോകകപ്പ് മത്സരങ്ങൾ ഫ്രാൻസും അമേരിക്കയും വിജയിച്ചു , അവർ യഥാക്രമം മെക്സിക്കോയെ 4-1 നും ബെൽജിയത്തെ 3-0 നും പരാജയപ്പെടുത്തി. ലോകകപ്പ് ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ ഗോൾ ഫ്രാൻസിന്റെ ലൂസിയൻ ലോറന്റ് നേടി .  ഫൈനലിൽ , മോണ്ടെവീഡിയോയിൽ 93,000 കാണികളുടെ മുന്നിൽ ഉറുഗ്വേ അർജന്റീനയെ 4-2 ന് പരാജയപ്പെടുത്തി , ലോകകപ്പ് നേടുന്ന ആദ്യ രാജ്യമായി.  ലോകകപ്പ് സൃഷ്ടിച്ചതിനുശേഷം, ഫിഫയും ഐ‌ഒ‌സിയും അമേച്വർ കളിക്കാരുടെ പദവിയെക്കുറിച്ച് വിയോജിച്ചു; 1932 ലെ വേനൽക്കാല ഒളിമ്പിക്സിൽ നിന്ന് ഫുട്ബോൾ ഒഴിവാക്കി .  ഐ‌ഒ‌സിയും ഫിഫയും അവരുടെ വ്യത്യാസങ്ങൾ പരിഹരിച്ചതിനുശേഷം, 1936 ലെ വേനൽക്കാല ഒളിമ്പിക്സിൽ ഒളിമ്പിക് ഫുട്ബോൾ തിരിച്ചെത്തി , പക്ഷേ ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ അഭിമാനകരമായ ലോകകപ്പ് അതിനെ മറികടന്നു. ആദ്യകാല ലോകകപ്പ് ടൂർണമെന്റുകൾ നേരിട്ട പ്രശ്നങ്ങൾ ഭൂഖണ്ഡാന്തര യാത്രയുടെയും യുദ്ധത്തിന്റെയും ബുദ്ധിമുട്ടുകളായിരുന്നു. 1934 ലെ ലോകകപ്പിനായി യൂറോപ്പിലേക്ക് പോകാൻ കുറച്ച് തെക്കേ അമേരിക്കൻ ടീമുകൾ മാത്രമേ തയ്യാറായിരുന്നുള്ളൂ , ബ്രസീലും ക്യൂബയും ഒഴികെയുള്ള എല്ലാ വടക്കേ അമേരിക്കൻ, തെക്കേ അമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങളും 1938 ലെ ടൂർണമെന്റ് ബഹിഷ്കരിച്ചു. രണ്ടിലും മത്സരിച്ച ഒരേയൊരു തെക്കേ അമേരിക്കൻ ടീം ബ്രസീൽ ആയിരുന്നു. ജർമ്മനിയും ബ്രസീലും ആതിഥേയത്വം വഹിക്കാൻ ശ്രമിച്ച 1942 , 1946 മത്സരങ്ങൾ  രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധം കാരണം റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു . === രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിനു ശേഷമുള്ള ലോകകപ്പുകൾ === 1950-ൽ ബ്രസീലിൽ നടന്ന ലോകകപ്പിലാണ് ബ്രിട്ടീഷ് ഫുട്ബോൾ അസോസിയേഷനുകൾ ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയത്. സ്കോട്ട്ലൻഡ് , ഇംഗ്ലണ്ട് , വെയിൽസ് , വടക്കൻ അയർലൻഡ് എന്നിവ 1920-ൽ ഫിഫയിൽ നിന്ന് പിന്മാറി, യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന രാജ്യങ്ങൾക്കെതിരെ കളിക്കാൻ തയ്യാറാകാത്തതിനാലും, ഫുട്ബോളിൽ വിദേശ സ്വാധീനത്തിനെതിരായ പ്രതിഷേധമായും.  ഫിഫയുടെ ക്ഷണത്തെത്തുടർന്ന് ടീമുകൾ 1946-ൽ വീണ്ടും ചേർന്നു.  മുൻ രണ്ട് ലോകകപ്പുകൾ ബഹിഷ്കരിച്ച 1930-ലെ ചാമ്പ്യന്മാരായ ഉറുഗ്വേയും ടൂർണമെന്റിൽ തിരിച്ചെത്തി . " മാരകനാസോ " (പോർച്ചുഗീസ്: ''മാരകനാക്കോ'' ) എന്ന മത്സരത്തിൽ ആതിഥേയ രാഷ്ട്രമായ ബ്രസീലിനെ പരാജയപ്പെടുത്തിയ ശേഷം ഉറുഗ്വേ വീണ്ടും ടൂർണമെന്റ് നേടി . 1934 നും 1978 നും ഇടയിലുള്ള ടൂർണമെന്റുകളിൽ , ഓരോ ടൂർണമെന്റിലും 16 ടീമുകൾ മത്സരിച്ചു, 1938-ൽ ഓസ്ട്രിയ യോഗ്യത നേടിയ ശേഷം ജർമ്മനിയിൽ ലയിക്കുകയും 15 ടീമുകളുമായി ടൂർണമെന്റ് ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, 1950-ൽ ഇന്ത്യ , സ്കോട്ട്ലൻഡ് , തുർക്കി എന്നിവ പിന്മാറി 13 ടീമുകളുമായി ടൂർണമെന്റ് ഉപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ ഒഴികെ.  പങ്കെടുക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും യൂറോപ്പിൽ നിന്നും തെക്കേ അമേരിക്കയിൽ നിന്നുമുള്ളവരായിരുന്നു, വടക്കേ അമേരിക്ക, ആഫ്രിക്ക, ഏഷ്യ, ഓഷ്യാനിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചെറിയ ന്യൂനപക്ഷം. ഈ ടീമുകളെ സാധാരണയായി യൂറോപ്യൻ, തെക്കേ അമേരിക്കൻ ടീമുകൾ എളുപ്പത്തിൽ പരാജയപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. 1982 വരെ, യൂറോപ്പിനും തെക്കേ അമേരിക്കയ്ക്കും പുറത്ത് നിന്നുള്ള ഏക ടീമുകൾ ആദ്യ റൗണ്ടിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോയത് ഇവയായിരുന്നു: 1930-ൽ സെമി ഫൈനലിസ്റ്റുകളായ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ; 1938-ൽ ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിസ്റ്റുകളായ ക്യൂബ ; 1966 -ൽ നോർത്ത് കൊറിയ ; 1970 -ൽ ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിസ്റ്റുകളായ മെക്സിക്കോ . === 24, 32 ടീമുകളിലേക്കുള്ള വിപുലീകരണം === 1982- ൽ ടൂർണമെന്റ് 24 ടീമുകളിലേക്കും [  പിന്നീട് 1998- ൽ 32 ടീമുകളിലേക്കും വികസിപ്പിച്ചു ,  ആഫ്രിക്ക, ഏഷ്യ, വടക്കേ അമേരിക്ക എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കൂടുതൽ ടീമുകൾക്ക് പങ്കെടുക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചു. അതിനുശേഷം, ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ടീമുകൾ കൂടുതൽ വിജയം ആസ്വദിച്ചു, അവയിൽ പലതും ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിൽ എത്തി:  - ൽ മെക്സിക്കോ , ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിസ്റ്റുകൾ ; 1990 -ൽ കാമറൂൺ , ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിസ്റ്റുകൾ ; 2002 -ൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് ഫിനിഷ് ചെയ്ത ദക്ഷിണ കൊറിയ ; 2002-ൽ ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിസ്റ്റുകളായ യുഎസ്എയ്‌ക്കൊപ്പം സെനഗലും; 2010 - ൽ ഘാന , ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിസ്റ്റുകൾ ; 2014-ൽ കോസ്റ്റാറിക്ക ; 2022 ൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് ഫിനിഷ് ചെയ്ത മൊറോക്കോ . യൂറോപ്യൻ, ദക്ഷിണ അമേരിക്കൻ ടീമുകൾ ആധിപത്യം തുടരുന്നു, ഉദാഹരണത്തിന്, 1994, 1998, 2006, 2018 വർഷങ്ങളിലെ ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിസ്റ്റുകളെല്ലാം യൂറോപ്പിൽ നിന്നോ ദക്ഷിണ അമേരിക്കയിൽ നിന്നോ ആയിരുന്നു, ഇതുവരെയുള്ള എല്ലാ ടൂർണമെന്റുകളിലെയും ഫൈനലിസ്റ്റുകളും അങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു. 2002 ഫിഫ ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാ റൗണ്ടുകളിൽ ഇരുനൂറ് ടീമുകൾ പങ്കെടുത്തു . 2006 ഫിഫ ലോകകപ്പിന് യോഗ്യത നേടാൻ 198 രാജ്യങ്ങൾ ശ്രമിച്ചു . 2010 ഫിഫ ലോകകപ്പിന് യോഗ്യത നേടുന്നതിൽ റെക്കോർഡ് 204 രാജ്യങ്ങൾ . === 48 ടീമുകളായി വികസിപ്പിക്കൽ === 2013 ഒക്ടോബറിൽ, കരീബിയൻ ഫുട്ബോൾ യൂണിയന്റെ മേഖലയ്ക്ക് ലോകകപ്പിൽ ഒരു സ്ഥാനം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് സെപ് ബ്ലാറ്റർ സംസാരിച്ചു . '' 2013 ഒക്ടോബർ 25 ലെ ഫിഫ വീക്കിലിയുടെ'' പതിപ്പിൽ ബ്ലാറ്റർ എഴുതി: "പൂർണ്ണമായും ഒരു കായിക വീക്ഷണകോണിൽ നിന്ന്, ആഗോളവൽക്കരണം ഒടുവിൽ ഗൗരവമായി എടുക്കുന്നത് കാണാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ആഫ്രിക്കൻ, ഏഷ്യൻ ദേശീയ അസോസിയേഷനുകൾ ഫിഫ ലോകകപ്പിൽ അർഹിക്കുന്ന പദവി നൽകി. യൂറോപ്യൻ, ദക്ഷിണ അമേരിക്കൻ കോൺഫെഡറേഷനുകൾ ലോകകപ്പിലെ ഭൂരിഭാഗം സ്ഥാനങ്ങളിലും അവകാശവാദമുന്നയിക്കുന്നില്ല."  ഫിഫ പ്രസിഡൻസിയിലേക്ക് വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടാൻ ബ്ലാറ്റർ സ്വയം മുന്നോട്ട് വയ്ക്കാമെന്ന് ആ രണ്ട് പരാമർശങ്ങളും നിരൂപകർക്ക് സൂചന നൽകി. മാസിക പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതിനെത്തുടർന്ന്, ഫിഫ പ്രസിഡൻസി സ്ഥാനത്തേക്ക് ബ്ലാറ്ററുടെ സാധ്യതയുള്ള എതിരാളിയായ യുവേഫ പ്രസിഡന്റ് മൈക്കൽ പ്ലാറ്റിനി , ലോകകപ്പ് 40 ദേശീയ അസോസിയേഷനുകളിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കാനും പങ്കെടുക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം എട്ട് ആയി വർദ്ധിപ്പിക്കാനും ഉദ്ദേശിക്കുന്നതായി പ്രതികരിച്ചു. യുവേഫയ്ക്ക് ഒരു അധിക സ്ഥാനം നൽകുമെന്നും , ഏഷ്യൻ ഫുട്ബോൾ കോൺഫെഡറേഷനും ആഫ്രിക്കൻ ഫുട്ബോളിനും കോൺഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ആഫ്രിക്കൻ ഫുട്ബോളിനും രണ്ട് വീതം , CONCACAF ഉം CONMEBOL ഉം പങ്കിട്ട രണ്ട് , ഓഷ്യാനിയ ഫുട്ബോൾ കോൺഫെഡറേഷന് ഒരു ഉറപ്പായ സ്ഥാനം എന്നിവ നൽകുമെന്നും പ്ലാറ്റിനി പറഞ്ഞു .  ലോകകപ്പ് വികസിപ്പിക്കാൻ താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് പ്ലാറ്റിനിക്ക് വ്യക്തമായിരുന്നു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "[ലോകകപ്പ്] ടീമുകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതല്ല, കാരണം നിങ്ങൾക്ക് ലോകകപ്പിൽ മികച്ച 32 പേരില്ല ... പക്ഷേ അതൊരു നല്ല വിട്ടുവീഴ്ചയാണ്. ... ഇതൊരു രാഷ്ട്രീയ കാര്യമാണ്, അതിനാൽ കൂടുതൽ ആഫ്രിക്കക്കാരെ എന്തുകൊണ്ട് ഉൾപ്പെടുത്തിക്കൂടാ? ലോകത്തിലെ എല്ലാ ആളുകളെയും കൊണ്ടുവരിക എന്നതാണ് മത്സരം. പങ്കെടുക്കാൻ നിങ്ങൾ അവസരം നൽകിയില്ലെങ്കിൽ, അവർ മെച്ചപ്പെടുന്നില്ല." 2016 ഒക്ടോബറിൽ, ഫിഫ പ്രസിഡന്റ് ഗിയാനി ഇൻഫാന്റിനോ 2026-ൽ 48 ടീമുകളുടെ ലോകകപ്പിന് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചു.  2017 ജനുവരി 10-ന്, 2026 ലോകകപ്പിൽ 48 ഫൈനലിസ്റ്റ് ടീമുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കുമെന്ന് ഫിഫ സ്ഥിരീകരിച്ചു. === 2015 ലെ ഫിഫ അഴിമതി കേസ് === 2015 മെയ് മാസത്തോടെ, 2015 ഫിഫ അഴിമതി കേസ്, കൈക്കൂലി, വഞ്ചന, ഫിഫ ഗെയിമുകൾക്കായി മാധ്യമ, മാർക്കറ്റിംഗ് അവകാശങ്ങൾ (കപട ബിഡുകൾ) വിതരണം ചെയ്യുന്നതിൽ അഴിമതി നടത്തുന്നതിനായി കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കൽ എന്നീ കുറ്റങ്ങളും ക്രിമിനൽ കുറ്റങ്ങളും ചുമത്തി,  ഫിഫ ഉദ്യോഗസ്ഥർ 24 വർഷത്തിനിടെ 150 മില്യൺ ഡോളറിലധികം കൈക്കൂലി വാങ്ങിയതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടു. മെയ് അവസാനത്തിൽ, യുഎസ് നീതിന്യായ വകുപ്പ് 14 പേർക്കെതിരെ റാക്കറ്റിംഗ്, വയർ തട്ടിപ്പ്, കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കൽ ഗൂഢാലോചന എന്നീ കുറ്റങ്ങൾ ചുമത്തി 47 എണ്ണം കുറ്റപത്രം പ്രഖ്യാപിച്ചു. അന്നുമുതൽ, പ്രത്യേകിച്ച് മെയ് 29 നും ഡിസംബർ 3 നും ഒരു ഡസനിലധികം ഫിഫ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു.  2015 മെയ് അവസാനത്തോടെ, മൊത്തം ഒമ്പത് ഫിഫ ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും സ്പോർട്സ്, ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് മാർക്കറ്റുകളുടെ അഞ്ച് എക്സിക്യൂട്ടീവുകളെയും അഴിമതിക്കുറ്റം ചുമത്തിയിരുന്നു. ആ സമയത്ത്, ഫിഫ പ്രസിഡന്റ് സെപ്പ് ബ്ലാറ്റർ 2016 ഫെബ്രുവരിയിൽ തന്റെ സ്ഥാനം ഉപേക്ഷിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2015 ജൂൺ 4 ന്, എഫ്ബിഐയുമായും സ്വിസ് അധികൃതരുമായും സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനിടെ, 1998, 2010 ലോകകപ്പുകൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി താനും ഫിഫയുടെ അന്നത്തെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റിയിലെ മറ്റ് അംഗങ്ങളും കൈക്കൂലി വാങ്ങിയതായി ചക്ക് ബ്ലേസർ സമ്മതിച്ചു.  2015 ജൂൺ 10 ന്, സെപ് ബ്ലാറ്ററുടെ ഓഫീസുകളിൽ നിന്ന് സ്വിസ് അധികൃതർ കമ്പ്യൂട്ടർ ഡാറ്റ പിടിച്ചെടുത്തു .  2018, 2022 ടൂർണമെന്റുകളുടെ അവാർഡിംഗിൽ കൈക്കൂലി വാങ്ങിയെന്ന ആരോപണത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ, അതേ ദിവസം തന്നെ, 2026 ഫിഫ ലോകകപ്പിനുള്ള ലേല പ്രക്രിയ ഫിഫ മാറ്റിവച്ചു . അന്നത്തെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ ജെറോം വാൽക്കെ പറഞ്ഞു, "സാഹചര്യം കാരണം, തൽക്കാലം ഏതെങ്കിലും ലേല പ്രക്രിയ ആരംഭിക്കുന്നത് അസംബന്ധമാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു."  2015 ഒക്ടോബർ 28 ന്, പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനത്തേക്ക് സാധ്യതയുള്ള സ്ഥാനാർത്ഥിയായ ബ്ലാറ്ററെയും ഫിഫ വൈസ് പ്രസിഡന്റ് മൈക്കൽ പ്ലാറ്റിനിയെയും 90 ദിവസത്തേക്ക് സസ്പെൻഡ് ചെയ്തു; വാർത്താ മാധ്യമങ്ങൾക്ക് നൽകിയ പ്രസ്താവനകളിൽ ഇരുവരും നിരപരാധിത്വം നിലനിർത്തി. മെയ് മാസത്തിൽ ഏഴ് ഫിഫ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്ത സൂറിച്ച് ഹോട്ടലിൽ വെച്ച് കൈക്കൂലി വാങ്ങിയെന്ന സംശയത്തിൽ 2015 ഡിസംബർ 3 ന് രണ്ട് ഫിഫ വൈസ് പ്രസിഡന്റുമാരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു.  അതേ ദിവസം തന്നെ യുഎസ് നീതിന്യായ വകുപ്പിന്റെ 16 കുറ്റപത്രങ്ങൾ കൂടി പ്രഖ്യാപിച്ചു. === ദ്വിവത്സര ലോകകപ്പ് നിർദ്ദേശം === 2021 മെയ് 21 ന് നടന്ന 71-ാമത് ഫിഫ കോൺഗ്രസിൽ സൗദി അറേബ്യൻ ഫുട്ബോൾ ഫെഡറേഷൻ ഒരു ദ്വിവത്സര ലോകകപ്പ് പദ്ധതി ആദ്യമായി നിർദ്ദേശിച്ചു , മുൻ ആഴ്സണൽ മാനേജർ ആഴ്സീൻ വെംഗറും ആഫ്രിക്കയിലെയും ഏഷ്യയിലെയും ദേശീയ ഫെഡറേഷനുകളും ഇതിനെ ശക്തമായി പിന്തുണച്ചു.  UEFA, CONMEBOL പോലുള്ള കോണ്ടിനെന്റൽ കോൺഫെഡറേഷനുകൾ ഈ പദ്ധതിയിൽ പങ്കാളികളല്ല  എന്നാൽ, മൊത്തത്തിൽ, ഫിഫയിലെ 210 അംഗ അസോസിയേഷനുകളിൽ 166 എണ്ണവും ഈ ആശയത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. === മറ്റ് ഫിഫ ടൂർണമെന്റുകൾ === വനിതാ ഫുട്ബോളിന് സമാനമായ ഒരു ടൂർണമെന്റായ ഫിഫ വനിതാ ലോകകപ്പ് ആദ്യമായി നടന്നത് 1991 ൽ ചൈനയിലാണ് .  വനിതാ ടൂർണമെന്റ് പുരുഷന്മാരേക്കാൾ വലുപ്പത്തിലും പ്രൊഫൈലിലും ചെറുതാണ്, പക്ഷേ വളർന്നുവരികയാണ്; 2007 ലെ ടൂർണമെന്റിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം 120 ആയിരുന്നു, 1991 നെ അപേക്ഷിച്ച് ഇരട്ടിയിലധികമാണിത് . 1896, 1932 ഒഴികെയുള്ള എല്ലാ വേനൽക്കാല ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസുകളിലും പുരുഷ ഫുട്ബോൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. മറ്റ് പല കായിക ഇനങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി, ഒളിമ്പിക്സിലെ പുരുഷ ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റ് ഒരു ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള ടൂർണമെന്റല്ല, 1992 മുതൽ, ഓരോ ടീമിലും മൂന്ന് പ്രായപരിധിയില്ലാത്ത കളിക്കാരെ അനുവദിക്കുന്ന ഒരു അണ്ടർ-23 ടൂർണമെന്റ്.  1996 ൽ വനിതാ ഫുട്ബോൾ ഒളിമ്പിക്സിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു . ഫിഫ കോൺഫെഡറേഷൻസ് കപ്പ്, ലോകകപ്പിന് ഒരു വർഷം മുമ്പ്, വരാനിരിക്കുന്ന ലോകകപ്പിനുള്ള ഡ്രസ് റിഹേഴ്സലായി ലോകകപ്പ് ആതിഥേയ രാഷ്ട്രങ്ങളിൽ വെച്ച് നടന്ന ഒരു ടൂർണമെന്റായിരുന്നു. ആറ് ഫിഫ കോൺഫെഡറേഷൻ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പുകളിലെയും വിജയികളും, ഫിഫ ലോകകപ്പ് ചാമ്പ്യന്മാരും, ആതിഥേയ രാജ്യവും ഇതിൽ മത്സരിക്കുന്നു.  ആദ്യ പതിപ്പ് 1992 -ൽ നടന്നു , അവസാന പതിപ്പ് 2017- ൽ നടന്നു . 2021-ൽ ഫിഫ ക്ലബ് ലോകകപ്പിന്റെ വിപുലീകരണം കാരണം ടൂർണമെന്റ് ഇനി സജീവമാകില്ലെന്ന് 2019 മാർച്ചിൽ ഫിഫ സ്ഥിരീകരിച്ചു. ഫിഫ, യൂത്ത് ഫുട്ബോളിനായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ടൂർണമെന്റുകൾ ( ഫിഫ അണ്ടർ-20 ലോകകപ്പ് , ഫിഫ അണ്ടർ-17 ലോകകപ്പ് , ഫിഫ അണ്ടർ-20 വനിതാ ലോകകപ്പ് , ഫിഫ അണ്ടർ-17 വനിതാ ലോകകപ്പ് ), ക്ലബ് ഫുട്ബോൾ ( ഫിഫ ക്ലബ് വേൾഡ് കപ്പ്), ഫുട്സാൽ ( ഫിഫ ഫുട്സാൽ വേൾഡ് കപ്പ് ), ബീച്ച് സോക്കർ ( ഫിഫ ബീച്ച് സോക്കർ വേൾഡ് കപ്പ് ) തുടങ്ങിയ ഫുട്ബോൾ വകഭേദങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. ഫിഫ വനിതാ ക്ലബ് വേൾഡ് കപ്പ് നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും , പിന്നീടുള്ള മൂന്നെണ്ണത്തിനും വനിതാ പതിപ്പ് ഇല്ല . ഫിഫ അണ്ടർ-20 വനിതാ ലോകകപ്പ്, ഓരോ വനിതാ ലോകകപ്പിനും മുമ്പുള്ള വർഷം ഉൾപ്പെടെ, രണ്ടുവർഷത്തിലൊരിക്കൽ നടത്തപ്പെടുന്നു. രണ്ട് ടൂർണമെന്റുകളും മൂന്ന് തവണ ഒറ്റ ബിഡ്ഡിംഗ് പ്രക്രിയയിലൂടെയാണ് നൽകിയത്, അണ്ടർ-20 ടൂർണമെന്റ് ഓരോ തവണയും വലിയ മത്സരത്തിനുള്ള ഒരു ഡ്രസ് റിഹേഴ്‌സലായി വർത്തിക്കുന്നു ( 2010 , 2014 , 2018 ). == ട്രോഫി == പ്രധാന ലേഖനം: ഫിഫ ലോകകപ്പ് ട്രോഫി 1930 മുതൽ 1970 വരെ സമ്മാനിച്ച ജൂൾസ് റിമെറ്റ് ട്രോഫി. ഇറ്റാലിയൻ സിൽവിയോ ഗസാനിഗ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തതും 1974 ൽ ആദ്യമായി സമ്മാനിച്ചതുമായ നിലവിലെ ട്രോഫി. 1930 മുതൽ 1970 വരെ, ലോകകപ്പ് നേടിയ ടീമിന് ''ജൂൾസ് റിമെറ്റ് ട്രോഫി നൽകിയിരുന്നു. ആദ്യം ഇത് വേൾഡ് കപ്പ്'' അല്ലെങ്കിൽ ''കൂപ്പെ ഡു മോണ്ടെ'' എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്, എന്നാൽ 1946 ൽ ആദ്യ ടൂർണമെന്റ് സ്ഥാപിച്ച ഫിഫ പ്രസിഡന്റ് ജൂൾസ് റിമെറ്റിന്റെ പേരിൽ ഇത് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു . 1970 ൽ , ടൂർണമെന്റിലെ ബ്രസീലിന്റെ മൂന്നാമത്തെ വിജയം അവർക്ക് ട്രോഫി സ്ഥിരമായി നിലനിർത്താൻ അവകാശം നൽകി. എന്നിരുന്നാലും, 1983 ൽ ട്രോഫി മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു, അത് ഒരിക്കലും വീണ്ടെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല, കള്ളന്മാർ ഉരുക്കിക്കളഞ്ഞതായി തോന്നുന്നു. 1970 ന് ശേഷം, ഫിഫ വേൾഡ് കപ്പ് ട്രോഫി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പുതിയ ട്രോഫി രൂപകൽപ്പന ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഏഴ് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഫിഫയിലെ വിദഗ്ധർ, അവതരിപ്പിച്ച 53 മോഡലുകളെ വിലയിരുത്തി, ഒടുവിൽ ഇറ്റാലിയൻ ഡിസൈനർ സിൽവിയോ ഗസ്സാനിഗയുടെ സൃഷ്ടികൾ തിരഞ്ഞെടുത്തു . പുതിയ ട്രോഫി 36 സെന്റീമീറ്റർ (14.2 ഇഞ്ച്) ഉയരമുള്ളതും, 18 കാരറ്റ് (75%) സ്വർണ്ണം കൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്, 6.175 കിലോഗ്രാം (13.6 പൗണ്ട്) ഭാരമുള്ളതുമാണ്. അടിത്തറയിൽ രണ്ട് പാളികളായി സെമി-പ്രെഷ്യസ് മലാഖൈറ്റ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു , ട്രോഫിയുടെ അടിവശത്ത് 1974 മുതൽ ഓരോ ഫിഫ ലോകകപ്പ് ജേതാവിന്റെയും വർഷവും പേരും കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട് .  ട്രോഫിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗസ്സാനിഗയുടെ വിവരണം ഇപ്രകാരമായിരുന്നു: "അടിത്തട്ടിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവരുന്ന വരകൾ സർപ്പിളമായി ഉയർന്ന് ലോകത്തെ സ്വീകരിക്കാൻ നീണ്ടുനിൽക്കുന്നു. ശില്പത്തിന്റെ ഒതുക്കമുള്ള ശരീരത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ ചലനാത്മക പിരിമുറുക്കങ്ങളിൽ നിന്ന് വിജയത്തിന്റെ ആവേശകരമായ നിമിഷത്തിൽ രണ്ട് അത്‌ലറ്റുകളുടെ രൂപങ്ങൾ ഉയർന്നുവരുന്നു." ഈ പുതിയ ട്രോഫി വിജയിക്കുന്ന രാജ്യത്തിന് സ്ഥിരമായി നൽകില്ല. മത്സരാനന്തര ആഘോഷം പൂർത്തിയാകുന്നതുവരെ മാത്രമേ ലോകകപ്പ് ജേതാക്കൾക്ക് ട്രോഫി നിലനിർത്താൻ കഴിയൂ. മത്സരത്തിന് തൊട്ടുപിന്നാലെയുള്ള സ്വർണ്ണ ഒറിജിനലിന് പകരം സ്വർണ്ണം പൂശിയ ഒരു പകർപ്പ് അവർക്ക് നൽകും. മികച്ച മൂന്ന് ടീമുകളിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങൾക്കും (കളിക്കാർ, പരിശീലകർ, മാനേജർമാർ) ലോകകപ്പ് ട്രോഫിയുടെ ചിഹ്നമുള്ള മെഡലുകൾ നൽകുന്നു ; വിജയികളുടെ (സ്വർണം), റണ്ണേഴ്‌സ്-അപ്പ് (വെള്ളി), മൂന്നാം സ്ഥാനക്കാർ (വെങ്കലം). 2002 ലെ പതിപ്പിൽ , നാലാം സ്ഥാന മെഡലുകൾ ആതിഥേയരായ ദക്ഷിണ കൊറിയയ്ക്ക് നൽകി . 1978 ലെ ടൂർണമെന്റിന് മുമ്പ്, ഫൈനലിന്റെയും മൂന്നാം സ്ഥാന മത്സരത്തിന്റെയും അവസാനം മൈതാനത്തുള്ള പതിനൊന്ന് കളിക്കാർക്ക് മാത്രമേ മെഡലുകൾ നൽകിയിരുന്നുള്ളൂ. 2007 നവംബറിൽ, 1930 നും 1974 നും ഇടയിൽ ലോകകപ്പ് നേടിയ ടീമുകളിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങൾക്കും മുൻകാല പ്രാബല്യത്തോടെ വിജയികളുടെ മെഡലുകൾ നൽകുമെന്ന് ഫിഫ പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2006 മുതൽ, മത്സരത്തിലെ വിജയികൾക്ക് ഫിഫ ചാമ്പ്യൻസ് ബാഡ്ജ് ധരിക്കാനുള്ള അവകാശം നൽകുന്നു , അടുത്ത മത്സരത്തിലെ വിജയിയെ തീരുമാനിക്കുന്നത് വരെ. == ഫോർമാറ്റ് == === യോഗ്യത === 1934 ലെ രണ്ടാം ലോകകപ്പ് മുതൽ , ഫൈനൽ ടൂർണമെന്റിനുള്ള കളം കുറയ്ക്കുന്നതിനായി യോഗ്യതാ ടൂർണമെന്റുകൾ നടത്തിവരുന്നു.  ആറ് ഫിഫ കോണ്ടിനെന്റൽ സോണുകൾക്കുള്ളിലാണ് ( ആഫ്രിക്ക , ഏഷ്യ , വടക്കൻ, മധ്യ അമേരിക്ക, കരീബിയൻ , ദക്ഷിണ അമേരിക്ക , ഓഷ്യാനിയ , യൂറോപ്പ് ) അവ നടക്കുന്നത്, അതത് കോൺഫെഡറേഷനുകളുടെ മേൽനോട്ടത്തിലാണ്. ഓരോ ടൂർണമെന്റിനും, ഓരോ കോണ്ടിനെന്റൽ സോണുകൾക്കും എത്ര സ്ഥലങ്ങൾ നൽകണമെന്ന് ഫിഫ മുൻകൂട്ടി തീരുമാനിക്കുന്നു, സാധാരണയായി കോൺഫെഡറേഷനുകളുടെ ടീമുകളുടെ ആപേക്ഷിക ശക്തിയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി. ഫൈനൽ ടൂർണമെന്റിന് ഏകദേശം മൂന്ന് വർഷം മുമ്പ് തന്നെ യോഗ്യതാ പ്രക്രിയ ആരംഭിച്ച് രണ്ട് വർഷം നീണ്ടുനിൽക്കും. കോൺഫെഡറേഷനുകൾക്കിടയിൽ യോഗ്യതാ ടൂർണമെന്റുകളുടെ ഫോർമാറ്റുകൾ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കും. സാധാരണയായി, ഇന്റർകോണ്ടിനെന്റൽ പ്ലേ-ഓഫുകളിലെ വിജയികൾക്ക് ഒന്നോ രണ്ടോ സ്ഥാനങ്ങൾ നൽകാറുണ്ട് . ഉദാഹരണത്തിന്, ഓഷ്യാനിയൻ സോണിലെ വിജയിയും ഏഷ്യൻ സോണിൽ നിന്നുള്ള അഞ്ചാം സ്ഥാനക്കാരായ ടീമും 2010 ലോകകപ്പിൽ ഒരു സ്ഥാനത്തിനായി പ്ലേ-ഓഫിൽ പ്രവേശിച്ചു .  1938 ലോകകപ്പ് മുതൽ , ആതിഥേയ രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഫൈനൽ ടൂർണമെന്റിലേക്ക് യാന്ത്രിക യോഗ്യത ലഭിക്കുന്നു. 1938 നും 2002 നും ഇടയിൽ നിലവിലെ ചാമ്പ്യന്മാർക്ക് ഈ അവകാശം നൽകിയിരുന്നു, എന്നാൽ 2006 ഫിഫ ലോകകപ്പിൽ നിന്ന് പിൻവലിച്ചു , ചാമ്പ്യന്മാർക്ക് യോഗ്യത നേടേണ്ടതുണ്ട്. 2002 ലെ വിജയികളായ ബ്രസീൽ , യോഗ്യതാ മത്സരങ്ങൾ കളിച്ച ആദ്യത്തെ നിലവിലെ ചാമ്പ്യന്മാരായിരുന്നു. === ഫൈനൽ ടൂർണമെന്റ് === മുൻ ടൂർണമെന്റുകളിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വിവിധ ഫോർമാറ്റുകൾക്ക്, ഫിഫ ലോകകപ്പിന്റെ ചരിത്രം § ഫോർമാറ്റിന്റെ പരിണാമം കാണുക . 1998 മുതലുള്ള അവസാന ടൂർണമെന്റ് ഫോർമാറ്റിൽ 32 ദേശീയ ടീമുകൾ ഒരു മാസത്തിനിടെ ആതിഥേയ രാജ്യങ്ങളിൽ മത്സരിച്ചു. രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളുണ്ട്: ഗ്രൂപ്പ് ഘട്ടം, തുടർന്ന് നോക്കൗട്ട് ഘട്ടം. ഗ്രൂപ്പ് ഘട്ടത്തിൽ, ടീമുകൾ നാല് ടീമുകൾ വീതമുള്ള എട്ട് ഗ്രൂപ്പുകളിലാണ് മത്സരിക്കുന്നത്. ആതിഥേയരെ ഉൾപ്പെടെ എട്ട് ടീമുകളെ സീഡ് ചെയ്യുന്നു, മറ്റ് സീഡ് ടീമുകളെ ഫിഫ വേൾഡ് റാങ്കിംഗിനെയോ സമീപകാല ലോകകപ്പുകളിലെ പ്രകടനത്തെയോ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു ഫോർമുല ഉപയോഗിച്ച് തിരഞ്ഞെടുത്ത് പ്രത്യേക ഗ്രൂപ്പുകളിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.  മറ്റ് ടീമുകളെ വ്യത്യസ്ത "പോട്ടുകളിലേക്ക്" നിയോഗിക്കുന്നു, സാധാരണയായി ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ മാനദണ്ഡങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, ഓരോ പോട്ടിലെയും ടീമുകളെ എട്ട് ഗ്രൂപ്പുകളിലേക്ക് ക്രമരഹിതമായി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. 1998 മുതൽ , ഒരു ഗ്രൂപ്പിലും രണ്ടിൽ കൂടുതൽ യൂറോപ്യൻ ടീമുകളോ മറ്റേതെങ്കിലും കോൺഫെഡറേഷനിൽ നിന്നുള്ള ഒന്നിൽ കൂടുതൽ ടീമുകളോ ഇല്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ നറുക്കെടുപ്പിൽ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഓരോ ഗ്രൂപ്പും ഒരു റൗണ്ട് റോബിൻ ടൂർണമെന്റിൽ കളിക്കുന്നു , അതിൽ ഓരോ ടീമും ഒരേ ഗ്രൂപ്പിലെ മറ്റ് ടീമുകളുമായി മൂന്ന് മത്സരങ്ങൾ നടത്തണം. അതായത് ഒരു ഗ്രൂപ്പിനുള്ളിൽ ആകെ ആറ് മത്സരങ്ങൾ കളിക്കണം. നാല് ടീമുകളുടെയും നീതി നിലനിർത്തുന്നതിനായി ഓരോ ഗ്രൂപ്പിന്റെയും അവസാന റൗണ്ട് മത്സരങ്ങൾ ഒരേ സമയം ഷെഡ്യൂൾ ചെയ്തിരിക്കുന്നു.  ഓരോ ഗ്രൂപ്പിലെയും മികച്ച രണ്ട് ടീമുകൾ നോക്കൗട്ട് ഘട്ടത്തിലേക്ക് മുന്നേറുന്നു. ഒരു ഗ്രൂപ്പിലെ ടീമുകളെ റാങ്ക് ചെയ്യാൻ പോയിന്റുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. 1994 മുതൽ , ഒരു വിജയത്തിന് മൂന്ന് പോയിന്റുകളും ഒരു സമനിലയ്ക്ക് ഒരു പോയിന്റും ഒരു തോൽവിക്ക് ഒരു പോയിന്റും നൽകിയിട്ടില്ല (മുമ്പ്, വിജയികൾക്ക് രണ്ട് പോയിന്റുകൾ ലഭിച്ചു). മൂന്ന് സാധ്യതയുള്ള ഫലങ്ങളുള്ള (ജയം, സമനില, തോൽവി) ഒരു ഗ്രൂപ്പിലെ ആറ് മത്സരങ്ങൾ പരിഗണിക്കുമ്പോൾ, നാല് ടീമുകളുടെ പോയിന്റുകളുടെ 40 സാധ്യമായ കോമ്പിനേഷനുകൾക്ക് 729 (= 3 ^{6 ) സാധ്യതയുള്ള അന്തിമ പട്ടിക ഫലങ്ങൾ ഉണ്ട്.}  എന്നിരുന്നാലും, 40 പോയിന്റ് കോമ്പിനേഷനുകളിൽ 14 എണ്ണം (അല്ലെങ്കിൽ 729 സാധ്യമായ ഫലങ്ങളിൽ 207 എണ്ണം) രണ്ടാം സ്ഥാനത്തിനും മൂന്നാം സ്ഥാനത്തിനും ഇടയിലുള്ള സമനിലയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. അങ്ങനെയുള്ള സാഹചര്യത്തിൽ, ഈ ടീമുകൾക്കിടയിലുള്ള റാങ്കിംഗ് നിർണ്ണയിക്കുന്നത്: # ഗ്രൂപ്പ് മത്സരങ്ങളിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സംയോജിത ഗോൾ വ്യത്യാസം # ഗ്രൂപ്പ് മത്സരങ്ങളിലെ എല്ലാ മത്സരങ്ങളിലും നേടിയ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകളുടെ എണ്ണം # മുകളിൽ പറഞ്ഞ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചതിന് ശേഷവും ഒന്നിലധികം ടീമുകൾ തുല്യരായി തുടർന്നാൽ, അവരുടെ റാങ്കിംഗ് ഇനിപ്പറയുന്ന രീതിയിൽ നിർണ്ണയിക്കപ്പെടും: ## ആ ടീമുകൾക്കിടയിൽ ഹെഡ്-ടു-ഹെഡ് മത്സരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പോയിന്റുകൾ ## ആ ടീമുകൾക്കിടയിലെ ഹെഡ്-ടു-ഹെഡ് മത്സരങ്ങളിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഗോൾ വ്യത്യാസം ## ആ ടീമുകളിൽ ഹെഡ്-ടു-ഹെഡ് മത്സരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകൾ നേടിയത് ## ഗ്രൂപ്പ് ഘട്ടത്തിൽ ലഭിച്ച മഞ്ഞ, ചുവപ്പ് കാർഡുകളുടെ എണ്ണം അനുസരിച്ച് ഫെയർ പ്ലേ പോയിന്റുകൾ നിർവചിക്കപ്പെടുന്നു: ### മഞ്ഞ കാർഡ്: മൈനസ് 1 പോയിന്റ് ### പരോക്ഷ ചുവപ്പ് കാർഡ് (രണ്ടാമത്തെ മഞ്ഞ കാർഡ് കാരണം): മൈനസ് 3 പോയിന്റുകൾ. ### നേരിട്ടുള്ള ചുവപ്പ് കാർഡ്: മൈനസ് 4 പോയിന്റുകൾ ### മഞ്ഞക്കാർഡും നേരിട്ടുള്ള ചുവപ്പ് കാർഡും: മൈനസ് 5 പോയിന്റുകൾ # മുകളിൽ പറഞ്ഞ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചതിന് ശേഷവും മുകളിലുള്ള ടീമുകളിൽ ഏതെങ്കിലും തുല്യത തുടർന്നാൽ, നറുക്കെടുപ്പിലൂടെ അവരുടെ റാങ്കിംഗ് നിർണ്ണയിക്കപ്പെടും. നോക്കൗട്ട് ഘട്ടം ഒരു സിംഗിൾ-എലിമിനേഷൻ ടൂർണമെന്റാണ്, അതിൽ ടീമുകൾ പരസ്പരം ഒറ്റത്തവണ മത്സരങ്ങളിൽ കളിക്കുന്നു, ആവശ്യമെങ്കിൽ വിജയിയെ തീരുമാനിക്കാൻ അധിക സമയവും പെനാൽറ്റി ഷൂട്ടൗട്ടുകളും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇത് ആരംഭിക്കുന്നത് റൗണ്ട് ഓഫ് 16 (അല്ലെങ്കിൽ രണ്ടാം റൗണ്ട്) ലാണ്, അതിൽ ഓരോ ഗ്രൂപ്പിലെയും വിജയികൾ മറ്റൊരു ഗ്രൂപ്പിലെ റണ്ണർ-അപ്പിനെതിരെ കളിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽ, സെമി ഫൈനൽ, മൂന്നാം സ്ഥാനക്കാർക്കുള്ള മത്സരം (പരാജയപ്പെട്ട സെമി-ഫൈനലിസ്റ്റുകൾ മത്സരിക്കുന്നു), ഫൈനൽ. 2017 ജനുവരി 10-ന്, ഫിഫ ഒരു പുതിയ ഫോർമാറ്റ് അംഗീകരിച്ചു, 48 ടീമുകളുള്ള ലോകകപ്പ് (കൂടുതൽ ടീമുകളെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനായി), അതിൽ മൂന്ന് ടീമുകൾ വീതമുള്ള 16 ഗ്രൂപ്പുകൾ ഉൾപ്പെടണം, ഓരോ ഗ്രൂപ്പിൽ നിന്നും രണ്ട് ടീമുകൾ യോഗ്യത നേടണം, 2026 ആകുമ്പോഴേക്കും നടപ്പിലാക്കുന്നതിനായി 32 നോക്കൗട്ട് ഘട്ടത്തിന്റെ ഒരു റൗണ്ട് രൂപീകരിക്കണം.  2023 മാർച്ച് 14-ന്, ഫിഫ 2026 ടൂർണമെന്റിന്റെ പുതുക്കിയ ഫോർമാറ്റ് അംഗീകരിച്ചു, അതിൽ നാല് ടീമുകൾ വീതമുള്ള 12 ഗ്രൂപ്പുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു, മികച്ച 8 മൂന്നാം സ്ഥാനക്കാർ 32 പേരുടെ പുതിയ റൗണ്ടിൽ ഗ്രൂപ്പ് വിജയികളുമായും റണ്ണേഴ്‌സ് അപ്പുമായും ചേരും. 2025 മാർച്ചിൽ, ഫിഫ ലോകകപ്പിന്റെ ശതാബ്ദി വാർഷികമായ 2030 ഫിഫ ലോകകപ്പിനായി 64 ടീമുകളിലേക്ക് ഒറ്റത്തവണ വിപുലീകരണം ഫിഫ പരിഗണിക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു . == ഹോസ്റ്റുകൾ == === തിരഞ്ഞെടുക്കൽ പ്രക്രിയ === ഫിഫയുടെ കോൺഗ്രസ് യോഗങ്ങളിലാണ് ആദ്യകാല ലോകകപ്പുകൾ രാജ്യങ്ങൾക്ക് നൽകിയിരുന്നത്. തെക്കേ അമേരിക്കയും യൂറോപ്പും ഫുട്ബോളിലെ രണ്ട് ശക്തി കേന്ദ്രങ്ങളായിരുന്നതിനാൽ സ്ഥലങ്ങൾ വിവാദപരമായിരുന്നു, അവയ്ക്കിടയിലുള്ള യാത്രയ്ക്ക് മൂന്ന് ആഴ്ച ബോട്ട് മാർഗം മാത്രമേ ആവശ്യമുള്ളൂ. ഉദാഹരണത്തിന്, ആദ്യ ലോകകപ്പ് ഉറുഗ്വേയിൽ നടത്താനുള്ള തീരുമാനം നാല് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ മാത്രമേ മത്സരിച്ചുള്ളൂ.  അടുത്ത രണ്ട് ലോകകപ്പുകളും യൂറോപ്പിലായിരുന്നു നടന്നത്. ഇതിൽ രണ്ടാമത്തേത് ഫ്രാൻസിൽ നടത്താനുള്ള തീരുമാനം തർക്കത്തിലായിരുന്നു, കാരണം ഈ സ്ഥലം രണ്ട് ഭൂഖണ്ഡങ്ങൾക്കിടയിൽ മാറിമാറി നടക്കുമെന്ന് തെക്കേ അമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി. അങ്ങനെ അർജന്റീനയും ഉറുഗ്വേയും 1938 ലെ ഫിഫ ലോകകപ്പ് ബഹിഷ്കരിച്ചു . 1958-ലെ ഫിഫ ലോകകപ്പ് മുതൽ , ഭാവിയിൽ ബഹിഷ്‌കരണങ്ങളോ വിവാദങ്ങളോ ഒഴിവാക്കാൻ, ഫിഫ അമേരിക്കകൾക്കും യൂറോപ്പിനും ഇടയിൽ ആതിഥേയരെ മാറ്റി സ്ഥാപിക്കുന്ന ഒരു രീതി ആരംഭിച്ചു, അത് 1998 ഫിഫ ലോകകപ്പ് വരെ തുടർന്നു . ദക്ഷിണ കൊറിയയും ജപ്പാനും സംയുക്തമായി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ച 2002-ലെ ഫിഫ ലോകകപ്പ് ഏഷ്യയിൽ നടന്ന ആദ്യ ടൂർണമെന്റും ഒന്നിലധികം ആതിഥേയരുള്ള ആദ്യ ടൂർണമെന്റുമായിരുന്നു.  2010- ൽ ലോകകപ്പിന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്ന ആദ്യ ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യമായി ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക മാറി . 2014-ലെ ഫിഫ ലോകകപ്പിന് ബ്രസീൽ ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചു, അർജന്റീന 1978-ന് ശേഷം തെക്കേ അമേരിക്കയിൽ നടന്ന ആദ്യ ലോകകപ്പ് ,  കൂടാതെ യൂറോപ്പിന് പുറത്ത് തുടർച്ചയായി ലോകകപ്പുകൾ നടന്ന ആദ്യ അവസരവുമാണിത്. ഫിഫ കൗൺസിൽ നടത്തുന്ന വോട്ടെടുപ്പിലൂടെയാണ് ആതിഥേയ രാജ്യത്തെ ഇപ്പോൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. ഇത് സമഗ്രമായ ഒരു ബാലറ്റ് സമ്പ്രദായത്തിലൂടെയാണ് ചെയ്യുന്നത്. പരിപാടി നടത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ അസോസിയേഷന് ഫിഫയിൽ നിന്ന് ഒരു "ഹോസ്റ്റിംഗ് കരാർ" ലഭിക്കുന്നു, ഇത് ശക്തമായ ബിഡിൽ നിന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന ഘട്ടങ്ങളും ആവശ്യകതകളും വിശദീകരിക്കുന്നു. ബിഡ്ഡിംഗ് അസോസിയേഷന് ഒരു ഫോമും ലഭിക്കുന്നു, അത് സമർപ്പിക്കുന്നത് സ്ഥാനാർത്ഥിത്വത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക സ്ഥിരീകരണത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം, ഫിഫ നിയുക്ത ഇൻസ്‌പെക്ടർമാരുടെ ഒരു സംഘം രാജ്യം സന്ദർശിക്കുകയും പരിപാടി സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ ആവശ്യകതകൾ രാജ്യം പാലിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് തിരിച്ചറിയുകയും രാജ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലോകകപ്പിന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കണമെന്ന തീരുമാനം സാധാരണയായി ടൂർണമെന്റിന് ആറോ ഏഴോ വർഷം മുമ്പാണ് എടുക്കുന്നത്. 2018, 2022 ലോകകപ്പുകളുടെ കാര്യത്തിലെന്നപോലെ, ഭാവിയിലെ ഒന്നിലധികം ടൂർണമെന്റുകളുടെ ആതിഥേയരെ ഒരേ സമയം പ്രഖ്യാപിച്ച സന്ദർഭങ്ങളുണ്ട്, അവ റഷ്യയ്ക്കും ഖത്തറിനും നൽകി , ടൂർണമെന്റ് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്ന ആദ്യത്തെ മിഡിൽ ഈസ്റ്റേൺ രാജ്യമായി ഖത്തർ മാറി. 2010, 2014 ലോകകപ്പുകൾക്ക്, അന്തിമ ടൂർണമെന്റ് കോൺഫെഡറേഷനുകൾക്കിടയിൽ മാറിമാറി നടത്തി, തിരഞ്ഞെടുത്ത കോൺഫെഡറേഷനിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യങ്ങൾക്ക് (2010-ൽ ആഫ്രിക്ക, 2014-ൽ തെക്കേ അമേരിക്ക) മാത്രമേ ടൂർണമെന്റ് നടത്താൻ ലേലം വിളിക്കാൻ അനുവാദം നൽകിയുള്ളൂ. 2006-ലെ ടൂർണമെന്റിന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കാനുള്ള വോട്ടെടുപ്പിൽ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയ്‌ക്കെതിരായ ജർമ്മനിയുടെ വിജയത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള വിവാദത്തിന് ശേഷമാണ് റൊട്ടേഷൻ നയം അവതരിപ്പിച്ചത് . എന്നിരുന്നാലും, 2014-ന് അപ്പുറം കോണ്ടിനെന്റൽ റൊട്ടേഷൻ നയം തുടർന്നില്ല, അതിനാൽ മുൻ രണ്ട് ടൂർണമെന്റുകൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിച്ച കോൺഫെഡറേഷനുകളിൽ നിന്നുള്ളവ ഒഴികെയുള്ള ഏതൊരു രാജ്യത്തിനും 2018 മുതൽ ആരംഭിക്കുന്ന ലോകകപ്പുകൾക്ക് ആതിഥേയരായി അപേക്ഷിക്കാം .  2014-ലെ ടൂർണമെന്റിനുള്ള ലേല പ്രക്രിയയ്ക്ക് സമാനമായ ഒരു സാഹചര്യം ഒഴിവാക്കുന്നതിനാണിത്, അവിടെ ബ്രസീൽ മാത്രമാണ് ഔദ്യോഗിക ലേലക്കാരൻ. 2026 ഫിഫ ലോകകപ്പ് അമേരിക്ക, കാനഡ, മെക്സിക്കോ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നടത്താൻ തീരുമാനിച്ചു, മൂന്ന് ആതിഥേയ രാജ്യങ്ങൾ ആദ്യമായി ഒരു ലോകകപ്പ് പങ്കിട്ടു.  2026 ലെ ടൂർണമെന്റ് ഇതുവരെ നടന്നതിൽ വച്ച് ഏറ്റവും വലിയ ലോകകപ്പായിരിക്കും, 48 ടീമുകൾ 104 മത്സരങ്ങൾ കളിക്കും. ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽ മുതൽ എല്ലാ മത്സരങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ അറുപത് മത്സരങ്ങൾ യുഎസിൽ നടക്കും, കാനഡയും മെക്സിക്കോയും 10 മത്സരങ്ങൾ വീതം നടത്തും. === കോൺഫെഡറേഷൻ അനുസരിച്ചുള്ള സംഗ്രഹം === {| class="wikitable sortable" !കോൺഫെഡറേഷൻ !ഹോസ്റ്റ് ചെയ്ത സമയം !ഹോസ്റ്റുകൾ !വരാനിരിക്കുന്ന ഹോസ്റ്റുകൾ |- |യുവേഫ (യൂറോപ്പ്) |11. 11. |1934 , ഇറ്റലി ; 1938 , ഫ്രാൻസ് , 1954 , സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് ; 1958 , സ്വീഡൻ ; 1966 , ഇംഗ്ലണ്ട് ; 1974 , പശ്ചിമ ജർമ്മനി ; 1982 , സ്പെയിൻ ; 1990 , ഇറ്റലി ; 1998 , ഫ്രാൻസ് ; 2006 , ജർമ്മനി ; 2018 , റഷ്യ |2030 , സ്പെയിൻ & പോർച്ചുഗൽ |- |കോൺമെബോൾ (തെക്കേ അമേരിക്ക) |5 |1930 , ഉറുഗ്വേ ; 1950 , ബ്രസീൽ ; 1962 , ചിലി ; 1978 , അർജന്റീന ; 2014 , ബ്രസീൽ | |- |CONCACAF (വടക്കൻ, മധ്യ അമേരിക്ക , കരീബിയൻ) |3 |1970 , മെക്സിക്കോ ; 1986 , മെക്സിക്കോ ; 1994 , യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് |2026 , കാനഡ, മെക്സിക്കോ & യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് |- |എ.എഫ്.സി (ഏഷ്യ) |2 |2002 , ദക്ഷിണ കൊറിയ & ജപ്പാൻ ; 2022 , ഖത്തർ |2034 , സൗദി അറേബ്യ |- |സി‌എ‌എഫ് (ആഫ്രിക്ക) |1 |2010 , ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക |2030 , മൊറോക്കോ |- |ഒഎഫ്‌സി (ഓഷ്യാനിയ) |0 |ഒന്നുമില്ല | |} === പ്രകടനങ്ങൾ === എട്ട് ചാമ്പ്യന്മാരിൽ ആറുപേരും സ്വന്തം നാട്ടിൽ കളിക്കുമ്പോൾ ഒരു കിരീടം നേടിയിട്ടുണ്ട്, 1950-ൽ സ്വന്തം മണ്ണിൽ നിർണായക മത്സരത്തിൽ തോറ്റ് 2014-ൽ ജർമ്മനിയോട് സെമിഫൈനലിൽ പരാജയപ്പെട്ടതിന് ശേഷം റണ്ണേഴ്‌സ് അപ്പായി ഫിനിഷ് ചെയ്ത ബ്രസീൽ , 1982-ൽ സ്വന്തം മണ്ണിൽ രണ്ടാം റൗണ്ടിലെത്തിയ സ്‌പെയിൻ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ആതിഥേയ രാജ്യമെന്ന നിലയിൽ കളിക്കുമ്പോൾ ഇംഗ്ലണ്ട് (1966) അവരുടെ ഏക കിരീടം നേടി. ഉറുഗ്വേ (1930), ഇറ്റലി (1934), അർജന്റീന (1978), ഫ്രാൻസ് (1998) എന്നിവ ആതിഥേയ രാജ്യങ്ങൾ എന്ന നിലയിൽ ആദ്യ കിരീടങ്ങൾ നേടിയെങ്കിലും പിന്നീട് വീണ്ടും വിജയിച്ചു , അതേസമയം ജർമ്മനി ( 1974 ) സ്വന്തം മണ്ണിൽ അവരുടെ രണ്ടാമത്തെ കിരീടം നേടി. ടൂർണമെന്റിന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നതിൽ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളും വിജയിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് (ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽ 1954), സ്വീഡൻ (1958-ൽ റണ്ണേഴ്‌സ്-അപ്പ്), ചിലി (1962-ൽ മൂന്നാം സ്ഥാനം), ദക്ഷിണ കൊറിയ (2002-ൽ നാലാം സ്ഥാനം), റഷ്യ (2018-ൽ ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽ), മെക്സിക്കോ (1970-ലും 1986-ലും ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽ) എന്നിവയെല്ലാം ആതിഥേയരായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുമ്പോൾ മികച്ച പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവച്ചത്.  ഇതുവരെ, ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക (2010), ഖത്തർ (2022) എന്നിവയ്ക്ക് ആദ്യ റൗണ്ടിനപ്പുറം കടക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. == പ്രക്ഷേപണവും പ്രമോഷനും == 1954-ലാണ് ലോകകപ്പ് ആദ്യമായി ടെലിവിഷനിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്തത്, 2006 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ലോകത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആളുകൾ കാണുകയും പിന്തുടരുകയും ചെയ്യുന്ന കായിക ഇനമാണിത്. 2006 ലോകകപ്പിലെ എല്ലാ മത്സരങ്ങളുടെയും മൊത്തം കാഴ്ചക്കാരുടെ എണ്ണം 26.29 ബില്യൺ ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.  715.1 ദശലക്ഷം ആളുകൾ ടൂർണമെന്റിന്റെ അവസാന മത്സരം കണ്ടു, ഇത് ലോകത്തിലെ മൊത്തം ജനസംഖ്യയുടെ ഒമ്പതിലൊന്ന് വരും. ടീമുകളെ ഗ്രൂപ്പുകളായി വിഭജിക്കാൻ തീരുമാനിച്ച 2006 ലെ ലോകകപ്പ് നറുക്കെടുപ്പ് 300 ദശലക്ഷം കാഴ്ചക്കാർ കണ്ടു.  കൊക്കകോള , മക്ഡൊണാൾഡ്സ് , അഡിഡാസ് തുടങ്ങിയ പ്രധാന സ്പോൺസർമാരെ ലോകകപ്പ് ആകർഷിക്കുന്നു . ഈ കമ്പനികൾക്കും മറ്റു പലതിനും, ഒരു സ്പോൺസറാകുന്നത് അവരുടെ ആഗോള ബ്രാൻഡുകളെ ശക്തമായി സ്വാധീനിക്കുന്നു. ഒരു മാസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഇവന്റിൽ നിന്ന് ആതിഥേയ രാജ്യങ്ങൾക്ക് സാധാരണയായി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ വരുമാന വർദ്ധനവ് അനുഭവപ്പെടുന്നു. കായികരംഗത്തെ ഭരണസമിതിയായ ഫിഫ , 2014 ലെ ടൂർണമെന്റിൽ നിന്ന് 4.8 ബില്യൺ ഡോളറും,  2018 ലെ ടൂർണമെന്റിൽ നിന്ന് 6.1 ബില്യൺ ഡോളറും വരുമാനം നേടി. 1966 മുതലുള്ള ഓരോ ഫിഫ ലോകകപ്പിനും അതിന്റേതായ ഒരു ഭാഗ്യചിഹ്നമോ ലോഗോയോ ഉണ്ട്. 1966 ലെ മത്സരത്തിന്റെ ഭാഗ്യചിഹ്നമായ ''വില്ലി എന്ന വേൾഡ് കപ്പ് ആയിരുന്നു ആദ്യത്തെ'' ലോകകപ്പ് ഭാഗ്യചിഹ്നം .  ലോകകപ്പുകളിൽ ഓരോ ടൂർണമെന്റിനും പ്രത്യേകം രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ഔദ്യോഗിക മാച്ച് ബോളുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. 1966 ലെ ലോകകപ്പിനായി സ്ലാസെഞ്ചർ പന്ത് നിർമ്മിച്ചതിനുശേഷം, അഡിഡാസ് ഫിഫയുടെ ഔദ്യോഗിക വിതരണക്കാരനായി.  ഓരോ ലോകകപ്പിലും ഒരു ഔദ്യോഗിക ഗാനവുമുണ്ട് , അത് ഷക്കീര മുതൽ വിൽ സ്മിത്ത് വരെയുള്ള കലാകാരന്മാർ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട് .  നാല് ലോകകപ്പ് കച്ചേരികളിൽ ദി ത്രീ ടെനേഴ്സ് അവതരിപ്പിച്ച " നെസ്സൻ ഡോർമ " പോലുള്ള മറ്റ് ഗാനങ്ങളും ടൂർണമെന്റുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. 1970-ൽ ഫിഫയുമായി ഒരു പങ്കാളിത്തം രൂപീകരിച്ചുകൊണ്ട്, 1970-ലെ ലോകകപ്പിനായി പാണിനി അവരുടെ ആദ്യ സ്റ്റിക്കർ ആൽബം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു .  അതിനുശേഷം, സ്റ്റിക്കറുകളും കാർഡുകളും ശേഖരിക്കുന്നതും വ്യാപാരം ചെയ്യുന്നതും ലോകകപ്പ് അനുഭവത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറി, പ്രത്യേകിച്ച് യുവതലമുറയ്ക്ക്.  ഇലക്ട്രോണിക് ആർട്‌സ് സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന 1986 മുതൽ ഫിഫ ലോകകപ്പ് വീഡിയോ ഗെയിമുകൾക്ക് ലൈസൻസ് നൽകിയിട്ടുണ്ട് . == ഫലങ്ങൾ == ; താക്കോൽ * എഇടി: അധിക സമയത്തിനു ശേഷമുള്ള ഫലം/മത്സര വിജയങ്ങൾ * പി: പെനാൽറ്റി ഷൂട്ടൗട്ടിന് ശേഷം മത്സരം വിജയിച്ചു {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2" |<abbr>എഡ്.</abbr> ! rowspan="2" |വർഷം ! rowspan="2" |ഹോസ്റ്റുകൾ | rowspan="30" | ! colspan="3" |ഫൈനൽ | rowspan="30" | ! colspan="3" |മൂന്നാം സ്ഥാന പ്ലേഓഫ് | rowspan="30" | ! rowspan="2" |<abbr>ടീമുകളുടെ എണ്ണം</abbr> |- !ചാമ്പ്യന്മാർ !സ്കോർ !റണ്ണേഴ്‌സ്-അപ്പ് !മൂന്നാം സ്ഥാനം !സ്കോർ !നാലാം സ്ഥാനം |- !1 |1930 | ഉറുഗ്വേ |'''ഉറുഗ്വേ''' |'''4–2''' |അർജന്റീന |അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ |– |യൂഗോസ്ലാവിയ |13 |- !2 |1934 | ഇറ്റലി |'''ഇറ്റലി''' |'''2–1''' ( എഇടി ) |ചെക്കോസ്ലോവാക്യ |ജർമ്മനി |'''3–2''' |ഓസ്ട്രിയ |16 |- !3 |1938 | ഫ്രാൻസ് |'''ഇറ്റലി''' |'''4–2''' |ഹംഗറി |ബ്രസീൽ |'''4–2''' |സ്വീഡൻ |15 |- !– |1942 | rowspan="2" | | colspan="3" rowspan="2" |''( രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധം കാരണം നടന്നില്ല )'' | colspan="3" rowspan="2" |''( രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധം കാരണം നടന്നില്ല )'' | rowspan="2" |– |- !– |1946 |- !4 |1950 | ബ്രസീൽ |'''ഉറുഗ്വേ''' |'''2–1''' |ബ്രസീൽ |സ്വീഡൻ |'''3–1''' |സ്പെയിൻ |13 |- !5 |1954 |  സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് |'''പശ്ചിമ ജർമ്മനി''' |'''3–2''' |ഹംഗറി |ഓസ്ട്രിയ |'''3–1''' |ഉറുഗ്വേ |16 |- !6. |1958 | സ്വീഡൻ |'''ബ്രസീൽ''' |'''5–2''' |സ്വീഡൻ |ഫ്രാൻസ് |'''6–3''' |പശ്ചിമ ജർമ്മനി |16 |- !7 |1962 | ചിലി |'''ബ്രസീൽ''' |'''3–1''' |ചെക്കോസ്ലോവാക്യ |ചിലി |'''1–0''' |യൂഗോസ്ലാവിയ |16 |- !8 |1966 | ഇംഗ്ലണ്ട് |'''ഇംഗ്ലണ്ട്''' |'''4–2''' ( എഇടി ) |പശ്ചിമ ജർമ്മനി |പോർച്ചുഗൽ |'''2–1''' |സോവ്യറ്റ് യൂണിയൻ |16 |- !9 |1970 | മെക്സിക്കോ |'''ബ്രസീൽ''' |'''4–1''' |ഇറ്റലി |പശ്ചിമ ജർമ്മനി |'''1–0''' |ഉറുഗ്വേ |16 |- !10 |1974 | പശ്ചിമ ജർമ്മനി |'''പശ്ചിമ ജർമ്മനി''' |'''2–1''' |നെതർലാൻഡ്സ് |പോളണ്ട് |'''1–0''' |ബ്രസീൽ |16 |- !11 |1978 | അർജന്റീന |'''അർജന്റീന''' |'''3–1''' ( എഇടി ) |നെതർലാൻഡ്സ് |ബ്രസീൽ |'''2–1''' |ഇറ്റലി |16 |- !12 |1982 | സ്പെയിൻ |'''ഇറ്റലി''' |'''3–1''' |പശ്ചിമ ജർമ്മനി |പോളണ്ട് |'''3–2''' |ഫ്രാൻസ് |24 |- !13 |1986 | മെക്സിക്കോ |'''അർജന്റീന''' |'''3–2''' |പശ്ചിമ ജർമ്മനി |ഫ്രാൻസ് |'''4–2''' ( എഇടി ) |ബെൽജിയം |24 |- !14 |1990 | ഇറ്റലി |'''പശ്ചിമ ജർമ്മനി''' |'''1–0''' |അർജന്റീന |ഇറ്റലി |'''2–1''' |ഇംഗ്ലണ്ട് |24 |- !15 |1994 | അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ |'''ബ്രസീൽ''' |'''0–0''' ( എഇടി ) (3–2 പേ ) |ഇറ്റലി |സ്വീഡൻ |'''4–0''' |ബൾഗേറിയ |24 |- !16 |1998 | ഫ്രാൻസ് |'''ഫ്രാൻസ്''' |'''3–0''' |ബ്രസീൽ |ക്രൊയേഷ്യ |'''2–1''' |നെതർലാൻഡ്സ് |32 |- !17 |2002 | ദക്ഷിണ കൊറിയ ജപ്പാൻ |'''ബ്രസീൽ''' |'''2–0''' |ജർമ്മനി |ടർക്കി |'''3–2''' |ദക്ഷിണ കൊറിയ | 32 |- !18 |2006 | ജർമ്മനി |'''ഇറ്റലി''' |'''1–1''' ( എഇടി ) (5–3 പേ ) |ഫ്രാൻസ് |ജർമ്മനി |'''3–1''' |പോർച്ചുഗൽ |32 |- !19 |2010 | ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക |'''സ്പെയിൻ''' |'''1–0''' ( എഇടി ) |നെതർലാൻഡ്സ് |ജർമ്മനി |'''3–2''' |ഉറുഗ്വേ | 32 |- !20 |2014 | ബ്രസീൽ |'''ജർമ്മനി''' |'''1–0''' ( എഇടി ) |അർജന്റീന |നെതർലാൻഡ്സ് |'''3–0''' |ബ്രസീൽ | 32 |- !21 |2018 | റഷ്യ |'''ഫ്രാൻസ്''' |'''4–2''' |ക്രൊയേഷ്യ |ബെൽജിയം |'''2–0''' |ഇംഗ്ലണ്ട് |32 |- !22 |2022 | ഖത്തർ |'''അർജന്റീന''' |'''3–3''' ( എഇടി ) (4–2 പേ ) |ഫ്രാൻസ് |ക്രൊയേഷ്യ |'''2–1''' |മൊറോക്കോ |32 |- !''23'' |''2026'' | ''കാനഡ മെക്സിക്കോ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്'' | | | | | | |48 |- !''24'' |''2030'' | ''മൊറോക്കോ പോർച്ചുഗൽ സ്പെയിൻ'' | | | | | | |48 |- !''25'' |''2034 ൽ'' | ''സൗദി അറേബ്യ'' | | | | | | |48 |} ; കുറിപ്പുകൾ # '''^''' 1930-ൽ മൂന്നാം സ്ഥാനക്കാർക്കുള്ള മത്സരം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; ടൂർണമെന്റിലെ മൊത്തത്തിലുള്ള റെക്കോർഡുകൾക്കനുസൃതമായി രണ്ട് സെമിഫൈനലിസ്റ്റുകളെ റാങ്ക് ചെയ്യുന്നു. # ^ ^ αγανഇതിലേക്ക് പോകുക:^{'''''a b'''''} 1950 ലെ അവസാന ഘട്ടം നാല് ടീമുകളുടെ റൗണ്ട് റോബിൻ ഗ്രൂപ്പായിരുന്നു. യാദൃശ്ചികമായി, അവസാന രണ്ട് മത്സരങ്ങളിൽ ഒന്ന് മികച്ച രണ്ട് ടീമുകളെ (കിരീടം നേടാൻ കഴിയുന്ന ഒരേയൊരു രണ്ട് ടീമുകളെയും) ഒന്നിച്ചു ചേർത്തു, മറ്റൊന്ന് ഏറ്റവും താഴെയുള്ള രണ്ട് ടീമുകൾ തമ്മിലായിരുന്നു. ഉറുഗ്വേ vs ബ്രസീൽ മത്സരം പലപ്പോഴും 1950 ലെ ലോകകപ്പിന്റെ യഥാർത്ഥ ഫൈനലായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. # '''^''' '''മൂന്ന് മത്സരങ്ങളുടെ ഉദ്ഘാടന മത്സരം''' : അർജന്റീന, പരാഗ്വേ, ഉറുഗ്വേ ആകെ 80 രാജ്യങ്ങൾ കുറഞ്ഞത് ഒരു ലോകകപ്പിലെങ്കിലും കളിച്ചിട്ടുണ്ട് .  ഇതിൽ എട്ട് ദേശീയ ടീമുകൾ ലോകകപ്പ് നേടിയിട്ടുണ്ട്,  അവർ അവരുടെ ബാഡ്ജുകളിൽ നക്ഷത്രങ്ങൾ ചേർത്തിട്ടുണ്ട് , ഓരോ നക്ഷത്രവും ഒരു ലോകകപ്പ് വിജയത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഉറുഗ്വേ അവരുടെ ബാഡ്ജിൽ നാല് നക്ഷത്രങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു , 1924, 1928 വേനൽക്കാല ഒളിമ്പിക്സുകളിലെ അവരുടെ രണ്ട് സ്വർണ്ണ മെഡലുകളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു, ഇവയെ ഫിഫ ലോക ചാമ്പ്യൻഷിപ്പുകളായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്, കൂടാതെ 1930 ലും 1950 ലും അവരുടെ രണ്ട് ലോകകപ്പ് കിരീടങ്ങളും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. അഞ്ച് കിരീടങ്ങളുമായി, ബ്രസീൽ ഏറ്റവും വിജയകരമായ ലോകകപ്പ് ടീമാണ്, ഇതുവരെയുള്ള എല്ലാ ലോകകപ്പുകളിലും (22) കളിച്ചിട്ടുള്ള ഒരേയൊരു രാജ്യവും .  മൂന്നാം തവണ (1970), നാലാം തവണ (1994), അഞ്ചാം തവണ (2002) ലോകകപ്പ് നേടിയ ആദ്യ ടീം കൂടിയാണ് ബ്രസീൽ. ഇറ്റലി (1934, 1938), ബ്രസീൽ (1958, 1962) എന്നിവ തുടർച്ചയായി കിരീടങ്ങൾ നേടിയ ഒരേയൊരു രാജ്യങ്ങളാണ്. തുടർച്ചയായി മൂന്ന് ലോകകപ്പ് ഫൈനലുകളിൽ പങ്കെടുത്ത ഏക രാജ്യങ്ങൾ പശ്ചിമ ജർമ്മനി (1982–1990), ബ്രസീൽ (1994–2002) എന്നിവയാണ്. ജർമ്മനി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ടോപ്പ്-ഫോർ ഫിനിഷുകൾ (13), മെഡലുകൾ (12), ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഫൈനലുകൾ (8) എന്നിവ നേടി. === ആദ്യ നാല് സ്ഥാനങ്ങളിൽ എത്തുന്ന ടീമുകൾ === {| class="wikitable sortable" |+ആദ്യ നാല് സ്ഥാനങ്ങളിൽ എത്തുന്ന ടീമുകൾ !ടീം !ശീർഷകങ്ങൾ !റണ്ണേഴ്‌സ്-അപ്പ് !മൂന്നാം സ്ഥാനം !നാലാം സ്ഥാനം !ആകെയുള്ള മികച്ച 4 എണ്ണം |- | ബ്രസീൽ |'''5''' ( 1958 , 1962 , 1970 , 1994 , 2002 ) |2 ( 1950 * , 1998 ) |2 ( 1938 , 1978 ) |2 ( 1974 , 2014 * ) |11. 11. |- | ജർമ്മനി ¹ |4 ( 1954 , 1974 * , 1990 , 2014 ) |'''4''' ( 1966 , 1982 , 1986 , 2002 ) |'''4''' ( 1934 , 1970 , 2006 * , 2010 ) |1 ( 1958 ) |13 |- | ഇറ്റലി |4 ( 1934 * , 1938 , 1982 , 2006 ) |2 ( 1970 , 1994 ) |1 ( 1990 * ) |1 ( 1978 ) |8 |- | അർജന്റീന |3 ( 1978 * , 1986 , 2022 ) |3 ( 1930 , 1990 , 2014 ) | | |6. |- | ഫ്രാൻസ് |2 ( 1998 * , 2018 ) |2 ( 2006 , 2022 ) |2 ( 1958 , 1986 ) |1 ( 1982 ) |7 |- | ഉറുഗ്വേ |2 ( 1930 * , 1950 ) | | |'''3''' ( 1954 , 1970 , 2010 ) |5 |- | ഇംഗ്ലണ്ട് |1 ( 1966 * ) | | |2 ( 1990 , 2018 ) |3 |- | സ്പെയിൻ |1 ( 2010 ) | | |1 ( 1950 ) |2 |- | നെതർലാൻഡ്സ് | |3 ( 1974 , 1978 , 2010 ) |1 ( 2014 ) |1 ( 1998 ) |5 |- | ഹംഗറി | |2 ( 1938 , 1954 ) | | |2 |- | ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക് ² | |2 ( 1934 , 1962 ) | | |2 |- | സ്വീഡൻ | |1 ( 1958 * ) |2 ( 1950 , 1994 ) |1 ( 1938 ) |4 |- | ക്രൊയേഷ്യ | |1 ( 2018 ) |2 ( 1998 , 2022 ) | |3 |- | പോളണ്ട് | | |2 ( 1974 , 1982 ) | |2 |- | ഓസ്ട്രിയ | | |1 ( 1954 ) |1 ( 1934 ) |2 |- | പോർച്ചുഗൽ | | |1 ( 1966 ) |1 ( 2006 ) |2 |- | ബെൽജിയം | | |1 ( 2018 ) |1 ( 1986 ) |2 |- | അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ | | |1 ( 1930 ) | |1 |- | ചിലി | | |1 ( 1962 * ) | |1 |- | ടർക്കി | | |1 ( 2002 ) | |1 |- | സെർബിയ ³ | | | |2 ( 1930 , 1962 ) |2 |- | റഷ്യ ⁴ | | | |1 ( 1966 ) |1 |- | ബൾഗേറിയ | | | |1 ( 1994 ) |1 |- | ദക്ഷിണ കൊറിയ | | | |1 ( 2002 * ) |1 |- | മൊറോക്കോ | | | |1 ( 2022 ) |1 |} : * ''ഹോസ്റ്റുകൾ'' : ^1-ൽ ''പശ്ചിമ ജർമ്മനിയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഫലങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു (1954-1990)'' : ^2-ൽ ''ചെക്കോസ്ലോവാക്യയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഫലങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു (1934-1990)'' : ^3-ൽ ''യൂഗോസ്ലാവിയ (1930-1990), എഫ്ആർ യൂഗോസ്ലാവിയ / സെർബിയ ആൻഡ് മോണ്ടിനെഗ്രോ (1998-2006) എന്നിവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഫലങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.'' : ^4-ൽ ''സോവിയറ്റ് യൂണിയനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഫലങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു (1958-1990)'' === കോൺഫെഡറേഷനുകളുടെ മികച്ച പ്രകടനങ്ങൾ === ഇന്നുവരെ, ലോകകപ്പിന്റെ ഫൈനലിൽ UEFA (യൂറോപ്പ്), CONMEBOL (ദക്ഷിണ അമേരിക്ക) എന്നീ കോൺഫെഡറേഷനുകളിൽ നിന്നുള്ള ടീമുകൾ മാത്രമേ പങ്കെടുത്തിട്ടുള്ളൂ. യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ പന്ത്രണ്ട് കിരീടങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്, അതേസമയം ദക്ഷിണ അമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങൾ പത്ത് കിരീടങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്. ഈ രണ്ട് ഭൂഖണ്ഡങ്ങൾക്ക് പുറത്തുനിന്നുള്ള മൂന്ന് ടീമുകൾ മാത്രമേ മത്സരത്തിന്റെ സെമി ഫൈനലിൽ എത്തിയിട്ടുള്ളൂ: 1930-ൽ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ( വടക്കൻ, മധ്യ അമേരിക്ക, കരീബിയൻ ); 2002-ൽ ദക്ഷിണ കൊറിയ ( ഏഷ്യ ); 2022-ൽ മൊറോക്കോ ( ആഫ്രിക്ക ). 2006-ൽ ഓഷ്യാനിയൻ യോഗ്യത നേടിയ ഒരേയൊരു ടീമായ ഓസ്ട്രേലിയ മാത്രമാണ് രണ്ടാം റൗണ്ടിലേക്ക് മുന്നേറിയത്, പിന്നീട് 2022-ൽ അവർ ഈ നേട്ടം കൈവരിച്ചു. ബ്രസീൽ , അർജന്റീന , സ്പെയിൻ , ജർമ്മനി എന്നീ ടീമുകൾ മാത്രമാണ് തങ്ങളുടെ ഭൂഖണ്ഡ കോൺഫെഡറേഷന് പുറത്ത് ആതിഥേയത്വം വഹിച്ച ലോകകപ്പ് നേടിയത്; ബ്രസീൽ യൂറോപ്പിൽ ( 1958 ), വടക്കേ അമേരിക്കയിൽ ( 1970 , 1994 ), ഏഷ്യയിൽ ( 2002 ) വിജയിച്ചു. 1986 ൽ വടക്കേ അമേരിക്കയിലും 2022 ൽ ഏഷ്യയിലും അർജന്റീന ലോകകപ്പ് നേടി . 2010 ൽ ആഫ്രിക്കയിൽ സ്പെയിൻ വിജയിച്ചു . 2014 ൽ , അമേരിക്കയിൽ വിജയിക്കുന്ന ആദ്യ യൂറോപ്യൻ ടീമായി ജർമ്മനി മാറി. ഒരേ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ നിന്നുള്ള ടീമുകൾ തുടർച്ചയായി അഞ്ച് തവണ മാത്രമാണ് ലോകകപ്പ് നേടിയിട്ടുള്ളത്; ഒരു കോൺഫെഡറേഷൻ തുടർച്ചയായി നാല് ടൂർണമെന്റുകൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്, 2006 , 2010 , 2014 , 2018 ടൂർണമെന്റുകളെല്ലാം യുവേഫ ടീമുകൾ (യഥാക്രമം ഇറ്റലി, സ്പെയിൻ, ജർമ്മനി, ഫ്രാൻസ്) വിജയിച്ചു. {| class="wikitable" |+കോൺഫെഡറേഷൻ പ്രകാരം ടീമുകൾ യോഗ്യത നേടിയ ആകെ തവണ !കോൺഫെഡറേഷൻ !എ.എഫ്.സി. !സി.എ.എഫ്. !കോൺകാഫ് !കോൺമെബോൾ !ഒ.എഫ്.സി. !യുവേഫ !ആകെ |- |ടീമുകൾ |43 |49 |46 |89 |4 |258 (258) |489 |- |മികച്ച 16 |9 |11. 11. |15 |37 |1 |99 (99) |172 |- |മികച്ച 8 |2 |4 |5 |36 |0 |105 |152 |- |ടോപ്പ് 4 |1 |1 |1 |23 |0 |62 |88 |- |ടോപ്പ് 2 |0 |0 |0 |15 |0 |29 |44 |- |നാലാമത് |1 |1 |0 |5 |0 |15 |22 |- |മൂന്നാമത് |0 |0 |1 |3 |0 |18 |22 |- |രണ്ടാമത്തേത് |0 |0 |0 |5 |0 |17 |22 |- |1st |0 |0 |0 |10 |0 |12 |22 |} == രേഖകളും സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകളും == ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലോകകപ്പുകളിൽ കളിച്ചതിന്റെ റെക്കോർഡ് ആറ് കളിക്കാർ പങ്കിടുന്നു ; മെക്സിക്കോയുടെ അന്റോണിയോ കാർബജൽ (1950–1966). റാഫേൽ മാർക്വേസ് ( 2002–2018), ആൻഡ്രസ് ഗാർഡാഡോ (2006–2022); ജർമ്മനിയുടെ ലോതർ മത്തേയൂസ് (1982–1998); അർജന്റീനയുടെ ലയണൽ മെസ്സി (2006–2022); പോർച്ചുഗലിന്റെ ക്രിസ്റ്റ്യാനോ റൊണാൾഡോ (2006–2022) എന്നിവർ അഞ്ച് ടൂർണമെന്റുകളിൽ കളിച്ചു, അഞ്ച് ടൂർണമെന്റുകളിൽ ഗോൾ നേടിയ ആദ്യത്തേതും ഏകവുമായ കളിക്കാരനും റൊണാൾഡോയാണ്.  26 മത്സരങ്ങളിൽ മെസ്സി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലോകകപ്പ് മത്സരങ്ങൾ കളിച്ചിട്ടുണ്ട്.  ബ്രസീലിന്റെ ജാൽമ സാന്റോസ് (1954–1962), പശ്ചിമ ജർമ്മനിയുടെ ഫ്രാൻസ് ബെക്കൻബോവർ (1966–1974), ജർമ്മനിയുടെ ഫിലിപ്പ് ലാം (2006–2014) എന്നിവർ മാത്രമാണ് മൂന്ന് ലോകകപ്പ് ഓൾ-സ്റ്റാർ ടീമുകളിൽ ഇടം നേടിയ ഏക കളിക്കാർ . 16 ഗോളുകളുമായി ജർമ്മനിയുടെ മിറോസ്ലാവ് ക്ലോസെ (2002–2014) ലോകകപ്പിലെ എക്കാലത്തെയും മികച്ച ഗോൾ സ്കോററാണ്. 2014 ലെ ബ്രസീലിനെതിരായ സെമിഫൈനൽ മത്സരത്തിൽ ബ്രസീലിന്റെ റൊണാൾഡോയുടെ 15 ഗോളുകൾ (1998–2006) എന്ന റെക്കോർഡ് അദ്ദേഹം തകർത്തു . പശ്ചിമ ജർമ്മനിയുടെ ഗെർഡ് മുള്ളർ (1970–1974) 14 ഗോളുകളുമായി മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ്.  നാലാം സ്ഥാനത്തുള്ള ഗോൾ സ്കോററായ ഫ്രാൻസിന്റെ ജസ്റ്റ് ഫോണ്ടെയ്ൻ ഒരു ലോകകപ്പിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകൾ നേടിയതിന്റെ റെക്കോർഡ് സ്വന്തമാക്കി; അദ്ദേഹത്തിന്റെ 13 ഗോളുകളും 1958 ലെ ടൂർണമെന്റിലാണ് നേടിയത്. 2007 നവംബറിൽ, 1930 നും 1974 നും ഇടയിൽ ലോകകപ്പ് നേടിയ ടീമുകളിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങൾക്കും മുൻകാല പ്രാബല്യത്തോടെ വിജയികളുടെ മെഡലുകൾ നൽകുമെന്ന് ഫിഫ പ്രഖ്യാപിച്ചു.  ഇതോടെ മൂന്ന് ലോകകപ്പ് വിജയികളുടെ മെഡലുകൾ നേടിയ ഏക കളിക്കാരനായി ബ്രസീലിന്റെ പെലെ മാറി (1958, 1962, 1970 വർഷങ്ങളിൽ, പരിക്ക് കാരണം 1962 ലെ ഫൈനലിൽ അദ്ദേഹം കളിച്ചില്ലെങ്കിലും),  രണ്ട് വിജയികളുടെ മെഡലുകൾ നേടിയ മറ്റ് 20 കളിക്കാരോടൊപ്പം . ഏഴ് കളിക്കാർ മൂന്ന് തരത്തിലുള്ള ലോകകപ്പ് മെഡലുകളും (വിജയികൾ, റണ്ണേഴ്‌സ്-അപ്പുകൾ, മൂന്നാം സ്ഥാനം) നേടിയിട്ടുണ്ട്; 1966–1974 കാലഘട്ടത്തിൽ പശ്ചിമ ജർമ്മനിയുടെ ടീമിൽ നിന്നുള്ള അഞ്ച് കളിക്കാർ ഉണ്ടായിരുന്നു: ഫ്രാൻസ് ബെക്കൻബോവർ , ജർഗൻ ഗ്രാബോവ്സ്കി , ഹോർസ്റ്റ്-ഡയറ്റർ ഹോട്ട്ജസ് , സെപ്പ് മേയർ , വുൾഫ്ഗാങ് ഒവെരത്ത് (1966–1974), ഇറ്റലിയുടെ ഫ്രാങ്കോ ബറേസി (1982, 1990, 1994), തുടർച്ചയായി നാല് മെഡലുകൾ നേടിയ ജർമ്മനിയുടെ മിറോസ്ലാവ് ക്ലോസാണ് (2002–2014) ഏറ്റവും പുതിയത്. ബ്രസീലിന്റെ മാരിയോ സഗല്ലോ , പശ്ചിമ ജർമ്മനിയുടെ ഫ്രാൻസ് ബെക്കൻബോവർ , ഫ്രാൻസിന്റെ ദിദിയർ ദെഷാംപ്സ് എന്നിവരാണ് ഇതുവരെ കളിക്കാരനായും മുഖ്യ പരിശീലകനായും ലോകകപ്പ് നേടിയിട്ടുള്ള ഏക വ്യക്തികൾ. 1958 ലും 1962 ലും കളിക്കാരനായും 1970 ൽ മുഖ്യ പരിശീലകനായും സാഗല്ലോ വിജയിച്ചു.  1974 ൽ ബെക്കൻബോവർ ക്യാപ്റ്റനായും 1990 ൽ മുഖ്യ പരിശീലകനായും വിജയിച്ചു,  1998 ൽ ക്യാപ്റ്റനായി വിജയിച്ചതിന് ശേഷം 2018 ൽ ദെഷാംപ്സ് ഈ നേട്ടം ആവർത്തിച്ചു.  രണ്ട് ലോകകപ്പുകൾ (1934 ലും 1938 ലും) നേടിയ ഏക മുഖ്യ പരിശീലകനാണ് ഇറ്റലിയുടെ വിറ്റോറിയോ പോസോ .  ലോകകപ്പ് നേടിയ എല്ലാ മുഖ്യ പരിശീലകരും അവർ പരിശീലിപ്പിച്ച രാജ്യത്തെ സ്വദേശികളായിരുന്നു. ദേശീയ ടീമുകളിൽ, ബ്രസീൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലോകകപ്പ് മത്സരങ്ങൾ കളിച്ചിട്ടുണ്ട് (114), ജർമ്മനി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഫൈനലുകൾ (8), സെമി ഫൈനൽ (13), ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽ (16) എന്നിവയിൽ കളിച്ചിട്ടുണ്ട്, അതേസമയം ബ്രസീൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലോകകപ്പുകളിൽ കളിച്ചിട്ടുണ്ട് (22), ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിജയങ്ങൾ (76) നേടിയിട്ടുണ്ട്, ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകൾ നേടിയിട്ടുണ്ട് (237).  ലോകകപ്പിൽ ഇരു ടീമുകളും രണ്ടുതവണ പരസ്പരം ഏറ്റുമുട്ടിയിട്ടുണ്ട്, 2002 ലെ ഫൈനലിലും 2014 ലെ സെമി ഫൈനലിലും . === ടോപ് ഗോൾ സ്‌കോറർമാർ === പ്രധാന ലേഖനം: ഫിഫ ലോകകപ്പിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോൾ നേടിയവർ ; വ്യക്തി '''ബോൾഡ് അക്ഷരങ്ങളിലുള്ള''' കളിക്കാർ ഇപ്പോഴും സജീവമാണ്. {| class="wikitable sortable" !റാങ്ക് !പ്ലെയർ !ലക്ഷ്യങ്ങൾ !മത്സരങ്ങൾ !മത്സരത്തിലെ ഗോളുകൾ |- |1 | മിറോസ്ലാവ് ക്ലോസ് |16 ഡൗൺലോഡ് |24 ദിവസം |0.67 (0.67) |- |2 | റൊണാൾഡോ |15 |19 |0.84 |- |3 | ഗെർഡ് മുള്ളർ |14 |13 |1.08 |- | rowspan="2" |4 | ജസ്റ്റ് ഫോണ്ടെയ്ൻ |13 |6. |2.17 |- | '''ലയണൽ മെസ്സി''' |13 |26. |0.50 |- | rowspan="2" |6. | '''കൈലിയൻ എംബാപ്പെ''' |12 |14 |0.86 |- | [[പെലെ|Pelé]] |12 |14 |0.86 |- | rowspan="2" |8 | അലക്സാണ്ടർ കോസിസ് |11. 11. |5 |2.20 |- | ജർഗൻ ക്ലിൻസ്മാൻ |11. 11. |17 |0.65 |- | rowspan="6" |10 | ഹെൽമുട്ട് റാൻ |10 |10 |1.00 |- | ഗബ്രിയേൽ ബാറ്റിസ്റ്റ്യൂട്ട |10 |12 |0.83 |- | ഗാരി ലിനേക്കർ |10 |12 |0.83 (0.83) |- | തിയോഫിലോ കുബില്ലസ് |10 |13 |0.77 |- | തോമസ് മുള്ളർ |10 |19 |0.53 |- | ഗ്രിഗറി സമ്മർ |10 |20 |0.50 |} ; രാജ്യം {| class="wikitable" !റാങ്ക് !ദേശീയ ടീം !നേടിയ ഗോളുകൾ |- |1 | ബ്രസീൽ |237 |- |2 | ജർമ്മനി |232 (232) |- |3 | അർജന്റീന |152 |- |4 | ഫ്രാൻസ് |136 |- |5 | ഇറ്റലി |128 |- |6. | സ്പെയിൻ |108 |- |7 | ഇംഗ്ലണ്ട് |104 |- |8 | നെതർലാൻഡ്സ് |96 |- |9 | ഉറുഗ്വേ |89 |- |10 | ഹംഗറി |87 |} == അവാർഡുകൾ == ഓരോ ലോകകപ്പിന്റെയും അവസാനം, ടൂർണമെന്റിലെ അവസാന ടീം സ്ഥാനങ്ങൾ ഒഴികെയുള്ള നേട്ടങ്ങൾക്ക് കളിക്കാർക്കും ടീമുകൾക്കും അവാർഡുകൾ സമ്മാനിക്കും. * ഫിഫ ടെക്നിക്കൽ സ്റ്റഡി ഗ്രൂപ്പിൽ നിന്ന് അഞ്ച് പോസ്റ്റ്-ടൂർണമെന്റ് അവാർഡുകൾ ഉണ്ട്: ** മികച്ച കളിക്കാരനുള്ള ഗോൾഡൻ ബോൾ (അതിന്റെ സ്പോൺസറായ "അഡിഡാസ് ഗോൾഡൻ ബോൾ" ന്റെ പേരിലാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്) , '''1982''' ൽ ആദ്യമായി നൽകി ; ** 1982 ൽ ആദ്യമായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോൾ നേടിയവർക്കുള്ള ഗോൾഡൻ '''ബൂട്ട്''' (അതിന്റെ സ്പോൺസറായ "അഡിഡാസ് ഗോൾഡൻ ബൂട്ട്" ന്റെ പേരിലാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്, മുമ്പ് 1982 മുതൽ 2006 വരെ "അഡിഡാസ് ഗോൾഡൻ ഷൂ" എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു); ** മികച്ച ഗോൾകീപ്പറിനുള്ള ഗോൾഡൻ ഗ്ലൗ (അതിന്റെ സ്പോൺസറായ "അഡിഡാസ് ഗോൾഡൻ ഗ്ലൗവിന്റെ" പേരിലാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്, മുമ്പ് 1994 മുതൽ 2006 വരെ "ലെവ് യാഷിൻ അവാർഡ്" എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു) , '''1994''' ൽ ആദ്യമായി നൽകി ; ** കലണ്ടർ വർഷത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ 21 വയസ്സിന് താഴെയുള്ള മികച്ച കളിക്കാരനുള്ള '''ഫിഫ യംഗ് പ്ലെയർ അവാർഡ്''' ( മുമ്പ് 2006 മുതൽ 2010 വരെ "ബെസ്റ്റ് യംഗ് പ്ലെയർ അവാർഡ്" എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു), 2006 ൽ ആദ്യമായി നൽകി ; ** 1970 ൽ ആദ്യമായി നൽകിയ, ഫെയർ പ്ലേയുടെ ഏറ്റവും മികച്ച റെക്കോർഡുമായി രണ്ടാം റൗണ്ടിലേക്ക് മുന്നേറുന്ന ടീമിനുള്ള '''ഫിഫ ഫെയർ പ്ലേ''' ട്രോഫി . * ടൂർണമെന്റിൽ ആരാധകർ വോട്ട് ചെയ്ത് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന ഒരു അവാർഡ് നിലവിൽ ഉണ്ട്.: ** ടൂർണമെന്റിലെ ഓരോ മത്സരത്തിലും മികച്ച പ്രകടനത്തിന് പ്ലെയർ '''ഓഫ് ദി മാച്ച് (നിലവിൽ "''' ബഡ്‌വൈസർ പ്ലെയർ ഓഫ് ദി മാച്ച്" എന്ന് വാണിജ്യപരമായി അറിയപ്പെടുന്നു , മുമ്പ് 2002 മുതൽ 2018 വരെ "മാൻ ഓഫ് ദി മാച്ച്" എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു) 2002 ൽ ആദ്യമായി ലഭിച്ച ടൂർണമെന്റിലെ ഓരോ മത്സരത്തിലും . * ടൂർണമെന്റ് അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം ആരാധകർ വോട്ട് ചെയ്ത് തീരുമാനിക്കുന്ന രണ്ട് അവാർഡുകൾ ഉണ്ട്: ** ടൂർണമെന്റിൽ ആരാധകർ നേടിയ ഏറ്റവും മികച്ച ഗോളിനുള്ള ഗോൾ ഓഫ് ദി ടൂർണമെന്റ്, (നിലവിൽ വാണിജ്യപരമായി "ഹ്യുണ്ടായ് ഗോൾ ഓഫ് ദി ടൂർണമെന്റ്" എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു) , '''2006''' ൽ ആദ്യമായി നൽകി ; ** പൊതുജനങ്ങളുടെ ഒരു വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ട പ്രകാരം, ലോകകപ്പ് ഫൈനൽ ടൂർണമെന്റിലെ ഏറ്റവും '''രസകരമായ ടീം .''' * 1994 നും 2006 നും ഇടയിൽ മറ്റൊരു അവാർഡ് നൽകി: ** ഫിഫ ടെക്നിക്കൽ സ്റ്റഡി ഗ്രൂപ്പ് തിരഞ്ഞെടുത്ത ടൂർണമെന്റിലെ മികച്ച കളിക്കാർ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു '''ഓൾ-സ്റ്റാർ ടീം . 2010 മുതൽ, എല്ലാ ഡ്രീം ടീമുകളും അല്ലെങ്കിൽ സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ ടീമുകളും ഫിഫ തന്നെ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതുപോലെ അനൗദ്യോഗികമാണ്.''' {| class="wikitable" !ലോകകപ്പ് !ഗോൾഡൻ ബോൾ !ഗോൾഡൻ ബൂട്ട് !ലക്ഷ്യങ്ങൾ !ഗോൾഡൻ ഗ്ലൗസ് !ക്ലീൻ ഷീറ്റുകൾ !ഫിഫ യങ് പ്ലെയർ അവാർഡ് !ഫിഫ ഫെയർ പ്ലേ ട്രോഫി |- | 1930 ഉറുഗ്വേ | rowspan="11" |''അവാർഡ് ലഭിച്ചിട്ടില്ല'' | ഗില്ലർമോ സ്റ്റബിൽ |8 | rowspan="14" |''അവാർഡ് ലഭിച്ചിട്ടില്ല'' | rowspan="14" |''ബാധകമല്ല'' | rowspan="5" |''അവാർഡ് ലഭിച്ചിട്ടില്ല'' | rowspan="8" |''അവാർഡ് ലഭിച്ചിട്ടില്ല'' |- | 1934 ഇറ്റലി | ഓൾഡ്രിച്ച് നെജെഡ്ലി |5 |- | 1938 ഫ്രാൻസ് | ലിയോണിഡാസ് |7 |- | 1950 ബ്രസീൽ | അഡെമിർ |8 |- | 1954 സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് | അലക്സാണ്ടർ കോസിസ് |11. 11. |- | 1958 സ്വീഡൻ | ജസ്റ്റ് ഫോണ്ടെയ്ൻ |13 | |- | 1962 ചിലി | ഫ്ലോറിയൻ ആൽബർട്ട് ഗാരിഞ്ച വാവ വാലൻ്റൈൻ ഇവാനോവ് ഡ്രാസൻ ജെർകോവിച്ച് ലിയോണൽ സാഞ്ചസ് |4 | ഫ്ലോറിയൻ ആൽബർട്ട് |- | 1966 ഇംഗ്ലണ്ട് | യൂസേബിയോ |9 | ഫ്രാൻസ് ബെക്കൻബോവർ |- | 1970 മെക്സിക്കോ | ഗെർഡ് മുള്ളർ |10 | തിയോഫിലോ കുബില്ലസ് | പെറു |- | 1974 പശ്ചിമ ജർമ്മനി | ഗ്രിഗറി സമ്മർ |7 | വ്ലാഡിസ്ലോ സ്മുഡ | പശ്ചിമ ജർമ്മനി |- | 1978 അർജന്റീന | മാരിയോ കെമ്പസ് |6. | ആന്റണി കാബ്രിനി | അർജന്റീന |- | 1982 സ്പെയിൻ | പോൾ റോസി | പോൾ റോസി |6. | മാനുവൽ അമോറോസ് | ബ്രസീൽ |- | 1986 മെക്സിക്കോ | ഡീഗോ മറഡോണ | ഗാരി ലിനേക്കർ |6. | എൻസോ സിഫോ | ബ്രസീൽ |- | 1990 ഇറ്റലി | സാൽവറ്റോർ ഷില്ലാക്കി | സാൽവറ്റോർ ഷില്ലാക്കി |6. | റോബർട്ട് പ്രോസിനെക്കി | ഇംഗ്ലണ്ട് |- | 1994 യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് | റൊമാരിയോ | ഒലെഗ് സാലെങ്കോ ഹ്രിസ്റ്റോ സ്റ്റോയിച്കോവ് |6. | മൈക്കൽ പ്രൂഡ്‌ഹോം |2 | മാർക്ക് ഓവർമാർസ് | ബ്രസീൽ |- | 1998 ഫ്രാൻസ് | റൊണാൾഡോ | ഡാവോർ സുക്കർ |6. | ഫാബിയൻ ബാർത്തസ് |5 | മൈക്കൽ ഓവൻ | ഇംഗ്ലണ്ട് ഫ്രാൻസ് |- | 2002 ദക്ഷിണ കൊറിയ/ജപ്പാൻ | ഒലിവർ കാൻ | റൊണാൾഡോ |8 | ഒലിവർ കാൻ |5 | ലാൻഡൻ ഡോണോവൻ | ബെൽജിയം |- | 2006 ജർമ്മനി | സിനദിൻ സിദാൻ | മിറോസ്ലാവ് ക്ലോസ് |5 | ജിയാൻലൂയിഗി ബഫൺ |5 | ലൂക്കാസ് പൊഡോൾസ്കി | ബ്രസീൽ സ്പെയിൻ |- | 2010 ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക | ഡീഗോ ഫോർലാൻ | തോമസ് മുള്ളർ |5 | ഐക്കർ കാസിയസ് |5 | തോമസ് മുള്ളർ | സ്പെയിൻ |- | 2014 ബ്രസീൽ | ലയണൽ മെസ്സി | ജെയിംസ് റോഡ്രിഗസ് |6. | മാനുവൽ ന്യൂയർ |4 | പോൾ പോഗ്ബ | കൊളംബിയ |- | 2018 റഷ്യ | ലൂക്ക മോഡ്രിച്ച് | ഹാരി കെയ്ൻ |6. | തിബൗട്ട് കോർട്ടോയിസ് |3 | കൈലിയൻ എംബാപ്പെ | സ്പെയിൻ |- | 2022 ഖത്തർ | ലയണൽ മെസ്സി | കൈലിയൻ എംബാപ്പെ |8 | എമിലിയാനോ മാർട്ടിനെസ് |3 | എൻസോ ഫെർണാണ്ടസ് | ഇംഗ്ലണ്ട് |} == മറ്റ് ലിങ്കുകൾ == * [http://www.fifa.com/en/index.html FIFA official site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060701031630/http://www.fifa.com/en/index.html |date=2006-07-01 }} * [http://fifaworldcup.yahoo.com/06/en/ FIFA World Cup Germany 2006 Official Site] * [http://fifaworldcup.yahoo.com/06/en/p/pwc/index.html FIFA Match Results for all Stages 1930–2002] *[http://www.worldcupyears.co.uk World Cup resource site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090927171136/http://www.worldcupyears.co.uk/ |date=2009-09-27 }} * [http://www.soschildrensvillages.org.uk/charity-news/six-villages.htm Official FIFA World Cup Charity Campaign] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060704132646/http://www.soschildrensvillages.org.uk/charity-news/six-villages.htm |date=2006-07-04 }} ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==കുറിപ്പുകൾ== <references group="note" /> {{sport-stub}} {{Main world championships}} [[വർഗ്ഗം:ലോകകപ്പുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഫുട്ബോൾ മത്സരങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഫിഫ ലോകകപ്പ്| ]] k2fi2wh5byghuwu476m267hx0z0lh5q 4642862 4642861 2026-07-03T06:44:35Z Elnarose 212565 4642862 wikitext text/x-wiki {{infobox football tournament | logo = | caption = | founded = [[1930 FIFA World Cup|1930]] | region = അന്താരാഷ്ട്രം ([[FIFA|ഫിഫ]]) | number of teams = 32 (ഫൈനൽ റൗണ്ടിൽ)<br />209 (യോഗ്യതാറൗണ്ടിൽ) | current champions = {{fb| ARG}} ( 3ആം കിരീടം) | most successful team = {{fb|BRA}} (5 കിരീടങ്ങൾ) | broadcasters = [[List of FIFA World Cup broadcasters|സംപ്രേഷണം ചെയ്യുന്നവർ]] | website = {{URL|http://www.fifa.com/worldcup/}} | current = }} {{Infobox |image1 = [[File:The opening ceremony of the FIFA World Cup 2014 42.jpg|230px]] |caption1 = 2014 ഫിഫ ലോകക്കപ്പ് ഉദ്ഘാടനച്ചടങ്ങ് |bodyclass = hlist nowraplinks |headerstyle = border-top:1px solid #aaa |header1 = ടൂർണമെന്റുകൾ |data2 = * [[1930 FIFA World Cup|1930]] * [[1934 FIFA World Cup|1934]] * [[1938 FIFA World Cup|1938]] * [[1950 FIFA World Cup|1950]] * [[1954 FIFA World Cup|1954]] * [[1958 FIFA World Cup|1958]] * [[1962 FIFA World Cup|1962]] * [[1966 FIFA World Cup|1966]] * [[1970 FIFA World Cup|1970]] * [[1974 FIFA World Cup|1974]] * [[1978 FIFA World Cup|1978]] * [[1982 FIFA World Cup|1982]] * [[1986 FIFA World Cup|1986]] * [[1990 FIFA World Cup|1990]] * [[1994 FIFA World Cup|1994]] * [[1998 FIFA World Cup|1998]] * [[2002 FIFA World Cup|2002]] * [[2006 FIFA World Cup|2006]] * [[2010 FIFA World Cup|2010]] * [[2014 FIFA World Cup|2014]] * ''[[2018 FIFA World Cup|2018]]'' * ''[[2022 FIFA World Cup|2022]]'' }}ഫിഫ '''ലോകകപ്പ്''' , പലപ്പോഴും '''വേൾഡ് കപ്പ്''' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു , ഇത് കായികരംഗത്തെ ആഗോള ഭരണ സമിതിയായ ഫെഡറേഷൻ ഇന്റർനാഷണൽ ഡി ഫുട്ബോൾ അസോസിയേഷന്റെ (ഫിഫ) അംഗങ്ങളുടെ സീനിയർ പുരുഷ ദേശീയ ടീമുകൾ തമ്മിലുള്ള ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര അസോസിയേഷൻ ഫുട്ബോൾ മത്സരമാണ്. ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി മുപ്പത്- ലെ ഉദ്ഘാടന ടൂർണമെന്റിനുശേഷം എല്ലാ നാല് വർഷത്തിലും ഈ ടൂർണമെന്റ് നടക്കുന്നു, രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധം കാരണം ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി നാല്പത്തിരണ്ട് ഉം ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി നാല്പത്തിയാറ്ലുo അത് സംഭവിച്ചില്ല . ഫ്രാൻസിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി 2022 ലെ ലോകകപ്പിൽ മൂന്നാം കിരീടം നേടിയ അർജന്റീനയാണ് നിലവിലെ ചാമ്പ്യന്മാർ . ടൂർണമെന്റ് ഘട്ടത്തിലേക്ക് യോഗ്യത നേടുന്ന ടീമുകളെ നിർണ്ണയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞ മൂന്ന് വർഷങ്ങളിലായി നടക്കുന്ന യോഗ്യതാ ഘട്ടത്തോടെയാണ് മത്സരം ആരംഭിക്കുന്നത് . ടൂർണമെന്റ് ഘട്ടത്തിൽ, ഏകദേശം ഒരു മാസത്തിനുള്ളിൽ ആതിഥേയ രാജ്യത്തിനുള്ളിലെ വേദികളിൽ മുപ്പത്തി രണ്ട് ടീമുകൾ കിരീടത്തിനായി മത്സരിക്കുന്നു. ആതിഥേയ രാജ്യം ടൂർണമെന്റിന്റെ ഗ്രൂപ്പ് ഘട്ടത്തിലേക്ക് സ്വയമേവ യോഗ്യത നേടുന്നു. രണ്ടായിരത്തി ഇരുപത്തിയാറ് ലോകകപ്പ് മുതൽ മത്സരം നാല്പത്തി എട്ട് ടീമുകളായി വികസിപ്പിക്കാൻ പദ്ധതിയിട്ടിട്ടുണ്ട് . 1930-ൽ ആരംഭിച്ചതിനുശേഷം 2022-ലെ ഫിഫ ലോകകപ്പ് വരെ 22 ഫൈനൽ ടൂർണമെന്റുകൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്, ആകെ 80 ദേശീയ ടീമുകൾ മത്സരിച്ചിട്ടുണ്ട്. എട്ട് ദേശീയ ടീമുകളാണ് ട്രോഫി നേടിയത്. അഞ്ച് വിജയങ്ങളോടെ, എല്ലാ ടൂർണമെന്റുകളിലും കളിച്ച ഒരേയൊരു ടീം ബ്രസീൽ ആണ്. മറ്റ് ലോകകപ്പ് ജേതാക്കൾ നാല് കിരീടങ്ങൾ വീതമുള്ള ജർമ്മനിയും ഇറ്റലിയും ; മൂന്ന് കിരീടങ്ങളുമായി അർജന്റീന; രണ്ട് കിരീടങ്ങളുമായി ഫ്രാൻസും ആദ്യ ജേതാക്കളായ ഉറുഗ്വേയും ; ഓരോ കിരീടം വീതമുള്ള ഇംഗ്ലണ്ടും സ്പെയിനും . ലോകമെമ്പാടും ഏറ്റവും അഭിമാനകരമായ അസോസിയേഷൻ ഫുട്ബോൾ മത്സരമായും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വ്യാപകമായി കാണപ്പെടുകയും പിന്തുടരുകയും ചെയ്യുന്ന കായിക ഇനമായും ലോകകപ്പ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.  2018 ലോകകപ്പിന്റെ കാഴ്ചക്കാരുടെ എണ്ണം 3.57 ബില്യൺ ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് ആഗോള ജനസംഖ്യയുടെ പകുതിയോളം വരും,  അതേസമയം 2022 ലോകകപ്പുമായുള്ള പങ്കാളിത്തം 5 ബില്യൺ ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, ഏകദേശം 1.5 ബില്യൺ ആളുകൾ ഫൈനൽ മത്സരം കാണുന്നു . പതിനേഴു രാജ്യങ്ങൾ ലോകകപ്പിന് ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഏറ്റവും ഒടുവിൽ 2022 ലെ മത്സരത്തിന് ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചത് ഖത്തർ ആണ് . 2026 ലെ ടൂർണമെന്റ് കാനഡ, മെക്സിക്കോ, യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് എന്നിവ സംയുക്തമായി ആതിഥേയത്വം വഹിക്കും, ഇത് മൂന്ന് ലോകകപ്പുകളിൽ മത്സരങ്ങൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്ന ആദ്യ രാജ്യമെന്ന ബഹുമതി മെക്സിക്കോയ്ക്ക് നൽകും. == ചരിത്രം == === മുൻ അന്താരാഷ്ട്ര മത്സരങ്ങൾ === ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര ഫുട്ബോൾ മത്സരം 1872-ൽ ഗ്ലാസ്‌ഗോയിൽ സ്കോട്ട്‌ലൻഡും ഇംഗ്ലണ്ടും തമ്മിൽ നടന്ന ഒരു ചലഞ്ച് മത്സരമായിരുന്നു .  രാജ്യങ്ങൾക്കായുള്ള ആദ്യത്തെ അന്താരാഷ്ട്ര ടൂർണമെന്റായ പ്രഥമ ബ്രിട്ടീഷ് ഹോം ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് 1884-ൽ നടന്നു, അതിൽ ഇംഗ്ലണ്ട്, സ്കോട്ട്‌ലൻഡ്, വെയിൽസ് , അയർലൻഡ് എന്നിവ തമ്മിലുള്ള മത്സരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു .  ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ലോകത്തിന്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിൽ ഫുട്ബോൾ പ്രചാരം നേടിയപ്പോൾ, 1900- ലും 1904-ലും നടന്ന വേനൽക്കാല ഒളിമ്പിക്‌സിൽ മെഡലുകൾ നൽകാതെ ഒരു പ്രദർശന കായിക ഇനമായി ഇത് നടത്തപ്പെട്ടു ; എന്നിരുന്നാലും, അന്താരാഷ്ട്ര ഒളിമ്പിക് കമ്മിറ്റി മുൻകാല പ്രാബല്യത്തോടെ അവയുടെ പദവി ഔദ്യോഗിക പരിപാടികളിലേക്കും 1906-ലെ ഇന്റർകലേറ്റഡ് ഗെയിംസിലേക്കും ഉയർത്തി . 1904-ൽ ഫിഫ സ്ഥാപിതമായതിനുശേഷം , 1906-ൽ സ്വിറ്റ്സർലൻഡിൽ ഒളിമ്പിക് ചട്ടക്കൂടിന് പുറത്തുള്ള രാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റ് സംഘടിപ്പിക്കാൻ അവർ ശ്രമിച്ചു. അന്താരാഷ്ട്ര ഫുട്ബോളിന് വളരെ ആദ്യകാലങ്ങളായിരുന്നു ഇവ, ഫിഫയുടെ ഔദ്യോഗിക ചരിത്രം മത്സരം പരാജയപ്പെട്ടതായി വിവരിക്കുന്നു. 1908-ൽ ലണ്ടനിൽ നടന്ന സമ്മർ ഒളിമ്പിക്സിൽ ഫുട്ബോൾ ഒരു ഔദ്യോഗിക ഒളിമ്പിക് കായിക ഇനമായി മാറി. ഇംഗ്ലണ്ടിന്റെ ഫുട്ബോൾ ഗവേണിംഗ് ബോഡിയായ ദി ഫുട്ബോൾ അസോസിയേഷൻ (എഫ്എ) ആസൂത്രണം ചെയ്ത ഈ പരിപാടി അമച്വർ കളിക്കാർക്ക് മാത്രമുള്ളതായിരുന്നു, ഒരു മത്സരത്തേക്കാൾ ഒരു ഷോയായിട്ടാണ് ഇതിനെ കണക്കാക്കിയത്. ഗ്രേറ്റ് ബ്രിട്ടൻ ( ഇംഗ്ലണ്ട് ദേശീയ അമച്വർ ഫുട്ബോൾ ടീം പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു ) സ്വർണ്ണ മെഡലുകൾ നേടി . 1912 - ൽ സ്റ്റോക്ക്ഹോമിൽ നടന്ന സമ്മർ ഒളിമ്പിക്സിലും അവർ ഈ നേട്ടം ആവർത്തിച്ചു . ഒളിമ്പിക് ഇവന്റ് അമച്വർ ടീമുകൾ തമ്മിലുള്ള മത്സരമായി മാത്രം തുടർന്നതിനാൽ, 1909-ൽ സർ തോമസ് ലിപ്റ്റൺ ടൂറിനിൽ സർ തോമസ് ലിപ്റ്റൺ ട്രോഫി ടൂർണമെന്റ് സംഘടിപ്പിച്ചു . ലിപ്റ്റൺ ടൂർണമെന്റ് വ്യത്യസ്ത രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വ്യക്തിഗത ക്ലബ്ബുകൾ (ദേശീയ ടീമുകളല്ല) തമ്മിലുള്ള ഒരു ചാമ്പ്യൻഷിപ്പായിരുന്നു, അവ ഓരോന്നും ഒരു മുഴുവൻ രാജ്യത്തെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. മത്സരത്തെ ചിലപ്പോൾ ''ആദ്യത്തെ ലോകകപ്പ്'' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട് ,  ഇറ്റലി, ജർമ്മനി, സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഏറ്റവും അഭിമാനകരമായ പ്രൊഫഷണൽ ക്ലബ് ടീമുകൾ പങ്കെടുത്തിരുന്നു, എന്നാൽ ഇംഗ്ലണ്ട് എഫ്എ മത്സരവുമായി ബന്ധപ്പെടാൻ വിസമ്മതിക്കുകയും ഒരു പ്രൊഫഷണൽ ടീമിനെ അയയ്ക്കാനുള്ള ഓഫർ നിരസിക്കുകയും ചെയ്തു. കൗണ്ടി ഡർഹാമിൽ നിന്നുള്ള ഒരു അമച്വർ ടീമായ വെസ്റ്റ് ഓക്ക്‌ലാൻഡിനെ പകരം ഇംഗ്ലണ്ടിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കാൻ ലിപ്റ്റൺ ക്ഷണിച്ചു. വെസ്റ്റ് ഓക്ക്‌ലാൻഡ് ടൂർണമെന്റ് വിജയിക്കുകയും 1911-ൽ അവരുടെ കിരീടം നിലനിർത്താൻ വിജയകരമായി മടങ്ങുകയും ചെയ്തു.  ലിപ്റ്റൺ മത്സരത്തിന് മുമ്പ്, 1876 മുതൽ 1904 വരെ, " ഫുട്ബോൾ ലോക ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് " എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഗെയിമുകൾ മുൻനിര ഇംഗ്ലീഷ്, സ്കോട്ടിഷ് ക്ലബ്ബുകൾ തമ്മിലുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചകളായിരുന്നു, ഉദാഹരണത്തിന് 1895-ൽ സണ്ടർലാൻഡ് എഎഫ്‌സിയും ഹാർട്ട് ഓഫ് മിഡ്‌ലോത്തിയൻ എഫ്‌സിയും തമ്മിലുള്ള മത്സരം , സണ്ടർലാൻഡ് വിജയിച്ചു. 1914-ൽ, ഒളിമ്പിക് ടൂർണമെന്റിനെ "അമേച്വർമാർക്കുള്ള ലോക ഫുട്ബോൾ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്" ആയി അംഗീകരിക്കാൻ ഫിഫ സമ്മതിക്കുകയും പരിപാടിയുടെ നടത്തിപ്പിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു.  ഇത് 1920-ലെ വേനൽക്കാല ഒളിമ്പിക്സിൽ , ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ ഭൂഖണ്ഡാന്തര ഫുട്ബോൾ മത്സരത്തിന് വഴിയൊരുക്കി , ഈജിപ്തും 13 യൂറോപ്യൻ ടീമുകളും മത്സരിച്ചു , ബെൽജിയം വിജയിച്ചു .  1924- ലും 1928- ലും നടന്ന അടുത്ത രണ്ട് ഒളിമ്പിക് ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റുകളിൽ ഉറുഗ്വേ വിജയിച്ചു . ഫിഫയുടെ പ്രൊഫഷണൽ യുഗത്തിന്റെ തുടക്കമായ 1924 ആയതിനാൽ, ഉറുഗ്വേയ്ക്ക് 4 നക്ഷത്രങ്ങൾ ധരിക്കാൻ അനുവാദം ലഭിച്ചതിന്റെ കാരണവും അതായിരുന്നു . === രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിന് മുമ്പുള്ള ലോകകപ്പുകൾ === ഒളിമ്പിക് ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റുകളുടെ വിജയത്തെത്തുടർന്ന്, പ്രസിഡന്റ് ജൂൾസ് റിമെറ്റിന്റെ ചാലകശക്തിയായ ഫിഫ വീണ്ടും ഒളിമ്പിക്സിന് പുറത്ത് സ്വന്തം അന്താരാഷ്ട്ര ടൂർണമെന്റ് നടത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി. 1928 മെയ് 28 ന് ആംസ്റ്റർഡാമിലെ ഫിഫ കോൺഗ്രസ് ഒരു ലോക ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് നടത്താൻ തീരുമാനിച്ചു.  ഉറുഗ്വേ ഇപ്പോൾ രണ്ടുതവണ ഔദ്യോഗിക ഫുട്ബോൾ ലോക ചാമ്പ്യന്മാരായതിനാലും 1930 ൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ നൂറാം വാർഷികം ആഘോഷിക്കുന്നതിനാലും , ഫിഫ ഉറുഗ്വേയെ ആദ്യ ലോകകപ്പ് ടൂർണമെന്റിന്റെ ആതിഥേയ രാജ്യമായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തു . തിരഞ്ഞെടുത്ത രാജ്യങ്ങളുടെ ദേശീയ അസോസിയേഷനുകളെ ഒരു ടീമിനെ അയയ്ക്കാൻ ക്ഷണിച്ചു, എന്നാൽ മത്സരത്തിനുള്ള വേദിയായി ഉറുഗ്വേയെ തിരഞ്ഞെടുത്തത് യൂറോപ്യൻ ടീമുകൾക്ക് അറ്റ്ലാന്റിക് സമുദ്രത്തിന് കുറുകെയുള്ള ദീർഘവും ചെലവേറിയതുമായ യാത്രയ്ക്ക് കാരണമായി, പ്രത്യേകിച്ച് മഹാമാന്ദ്യത്തിനിടയിൽ . അതിനാൽ, മത്സരം ആരംഭിക്കുന്നതിന് രണ്ട് മാസം മുമ്പ് വരെ ഒരു യൂറോപ്യൻ രാജ്യവും ഒരു ടീമിനെ അയയ്ക്കാൻ പ്രതിജ്ഞയെടുത്തില്ല. റിമെറ്റ് ഒടുവിൽ ബെൽജിയം , ഫ്രാൻസ് , റൊമാനിയ , യുഗോസ്ലാവിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ടീമുകളെ യാത്രയ്ക്ക് പ്രേരിപ്പിച്ചു.  ആകെ 13 രാജ്യങ്ങൾ പങ്കെടുത്തു: തെക്കേ അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് ഏഴ്, യൂറോപ്പിൽ നിന്ന് നാല്, വടക്കേ അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് രണ്ട്. 1930 ജൂലൈ 13 ന് ഒരേ സമയം നടന്ന ആദ്യ രണ്ട് ലോകകപ്പ് മത്സരങ്ങൾ ഫ്രാൻസും അമേരിക്കയും വിജയിച്ചു , അവർ യഥാക്രമം മെക്സിക്കോയെ 4-1 നും ബെൽജിയത്തെ 3-0 നും പരാജയപ്പെടുത്തി. ലോകകപ്പ് ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ ഗോൾ ഫ്രാൻസിന്റെ ലൂസിയൻ ലോറന്റ് നേടി .  ഫൈനലിൽ , മോണ്ടെവീഡിയോയിൽ 93,000 കാണികളുടെ മുന്നിൽ ഉറുഗ്വേ അർജന്റീനയെ 4-2 ന് പരാജയപ്പെടുത്തി , ലോകകപ്പ് നേടുന്ന ആദ്യ രാജ്യമായി.  ലോകകപ്പ് സൃഷ്ടിച്ചതിനുശേഷം, ഫിഫയും ഐ‌ഒ‌സിയും അമേച്വർ കളിക്കാരുടെ പദവിയെക്കുറിച്ച് വിയോജിച്ചു; 1932 ലെ വേനൽക്കാല ഒളിമ്പിക്സിൽ നിന്ന് ഫുട്ബോൾ ഒഴിവാക്കി .  ഐ‌ഒ‌സിയും ഫിഫയും അവരുടെ വ്യത്യാസങ്ങൾ പരിഹരിച്ചതിനുശേഷം, 1936 ലെ വേനൽക്കാല ഒളിമ്പിക്സിൽ ഒളിമ്പിക് ഫുട്ബോൾ തിരിച്ചെത്തി , പക്ഷേ ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ അഭിമാനകരമായ ലോകകപ്പ് അതിനെ മറികടന്നു. ആദ്യകാല ലോകകപ്പ് ടൂർണമെന്റുകൾ നേരിട്ട പ്രശ്നങ്ങൾ ഭൂഖണ്ഡാന്തര യാത്രയുടെയും യുദ്ധത്തിന്റെയും ബുദ്ധിമുട്ടുകളായിരുന്നു. 1934 ലെ ലോകകപ്പിനായി യൂറോപ്പിലേക്ക് പോകാൻ കുറച്ച് തെക്കേ അമേരിക്കൻ ടീമുകൾ മാത്രമേ തയ്യാറായിരുന്നുള്ളൂ , ബ്രസീലും ക്യൂബയും ഒഴികെയുള്ള എല്ലാ വടക്കേ അമേരിക്കൻ, തെക്കേ അമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങളും 1938 ലെ ടൂർണമെന്റ് ബഹിഷ്കരിച്ചു. രണ്ടിലും മത്സരിച്ച ഒരേയൊരു തെക്കേ അമേരിക്കൻ ടീം ബ്രസീൽ ആയിരുന്നു. ജർമ്മനിയും ബ്രസീലും ആതിഥേയത്വം വഹിക്കാൻ ശ്രമിച്ച 1942 , 1946 മത്സരങ്ങൾ  രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധം കാരണം റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു . === രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിനു ശേഷമുള്ള ലോകകപ്പുകൾ === 1950-ൽ ബ്രസീലിൽ നടന്ന ലോകകപ്പിലാണ് ബ്രിട്ടീഷ് ഫുട്ബോൾ അസോസിയേഷനുകൾ ആദ്യമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയത്. സ്കോട്ട്ലൻഡ് , ഇംഗ്ലണ്ട് , വെയിൽസ് , വടക്കൻ അയർലൻഡ് എന്നിവ 1920-ൽ ഫിഫയിൽ നിന്ന് പിന്മാറി, യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന രാജ്യങ്ങൾക്കെതിരെ കളിക്കാൻ തയ്യാറാകാത്തതിനാലും, ഫുട്ബോളിൽ വിദേശ സ്വാധീനത്തിനെതിരായ പ്രതിഷേധമായും.  ഫിഫയുടെ ക്ഷണത്തെത്തുടർന്ന് ടീമുകൾ 1946-ൽ വീണ്ടും ചേർന്നു.  മുൻ രണ്ട് ലോകകപ്പുകൾ ബഹിഷ്കരിച്ച 1930-ലെ ചാമ്പ്യന്മാരായ ഉറുഗ്വേയും ടൂർണമെന്റിൽ തിരിച്ചെത്തി . " മാരകനാസോ " (പോർച്ചുഗീസ്: ''മാരകനാക്കോ'' ) എന്ന മത്സരത്തിൽ ആതിഥേയ രാഷ്ട്രമായ ബ്രസീലിനെ പരാജയപ്പെടുത്തിയ ശേഷം ഉറുഗ്വേ വീണ്ടും ടൂർണമെന്റ് നേടി . 1934 നും 1978 നും ഇടയിലുള്ള ടൂർണമെന്റുകളിൽ , ഓരോ ടൂർണമെന്റിലും 16 ടീമുകൾ മത്സരിച്ചു, 1938-ൽ ഓസ്ട്രിയ യോഗ്യത നേടിയ ശേഷം ജർമ്മനിയിൽ ലയിക്കുകയും 15 ടീമുകളുമായി ടൂർണമെന്റ് ഉപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, 1950-ൽ ഇന്ത്യ , സ്കോട്ട്ലൻഡ് , തുർക്കി എന്നിവ പിന്മാറി 13 ടീമുകളുമായി ടൂർണമെന്റ് ഉപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ ഒഴികെ.  പങ്കെടുക്കുന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും യൂറോപ്പിൽ നിന്നും തെക്കേ അമേരിക്കയിൽ നിന്നുമുള്ളവരായിരുന്നു, വടക്കേ അമേരിക്ക, ആഫ്രിക്ക, ഏഷ്യ, ഓഷ്യാനിയ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചെറിയ ന്യൂനപക്ഷം. ഈ ടീമുകളെ സാധാരണയായി യൂറോപ്യൻ, തെക്കേ അമേരിക്കൻ ടീമുകൾ എളുപ്പത്തിൽ പരാജയപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. 1982 വരെ, യൂറോപ്പിനും തെക്കേ അമേരിക്കയ്ക്കും പുറത്ത് നിന്നുള്ള ഏക ടീമുകൾ ആദ്യ റൗണ്ടിൽ നിന്ന് പുറത്തുപോയത് ഇവയായിരുന്നു: 1930-ൽ സെമി ഫൈനലിസ്റ്റുകളായ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ; 1938-ൽ ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിസ്റ്റുകളായ ക്യൂബ ; 1966 -ൽ നോർത്ത് കൊറിയ ; 1970 -ൽ ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിസ്റ്റുകളായ മെക്സിക്കോ . === 24, 32 ടീമുകളിലേക്കുള്ള വിപുലീകരണം === 1982- ൽ ടൂർണമെന്റ് 24 ടീമുകളിലേക്കും [  പിന്നീട് 1998- ൽ 32 ടീമുകളിലേക്കും വികസിപ്പിച്ചു ,  ആഫ്രിക്ക, ഏഷ്യ, വടക്കേ അമേരിക്ക എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കൂടുതൽ ടീമുകൾക്ക് പങ്കെടുക്കാൻ അവസരം ലഭിച്ചു. അതിനുശേഷം, ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ടീമുകൾ കൂടുതൽ വിജയം ആസ്വദിച്ചു, അവയിൽ പലതും ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിൽ എത്തി:  - ൽ മെക്സിക്കോ , ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിസ്റ്റുകൾ ; 1990 -ൽ കാമറൂൺ , ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിസ്റ്റുകൾ ; 2002 -ൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് ഫിനിഷ് ചെയ്ത ദക്ഷിണ കൊറിയ ; 2002-ൽ ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിസ്റ്റുകളായ യുഎസ്എയ്‌ക്കൊപ്പം സെനഗലും; 2010 - ൽ ഘാന , ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിസ്റ്റുകൾ ; 2014-ൽ കോസ്റ്റാറിക്ക ; 2022 ൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് ഫിനിഷ് ചെയ്ത മൊറോക്കോ . യൂറോപ്യൻ, ദക്ഷിണ അമേരിക്കൻ ടീമുകൾ ആധിപത്യം തുടരുന്നു, ഉദാഹരണത്തിന്, 1994, 1998, 2006, 2018 വർഷങ്ങളിലെ ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിസ്റ്റുകളെല്ലാം യൂറോപ്പിൽ നിന്നോ ദക്ഷിണ അമേരിക്കയിൽ നിന്നോ ആയിരുന്നു, ഇതുവരെയുള്ള എല്ലാ ടൂർണമെന്റുകളിലെയും ഫൈനലിസ്റ്റുകളും അങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു. 2002 ഫിഫ ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാ റൗണ്ടുകളിൽ ഇരുനൂറ് ടീമുകൾ പങ്കെടുത്തു . 2006 ഫിഫ ലോകകപ്പിന് യോഗ്യത നേടാൻ 198 രാജ്യങ്ങൾ ശ്രമിച്ചു . 2010 ഫിഫ ലോകകപ്പിന് യോഗ്യത നേടുന്നതിൽ റെക്കോർഡ് 204 രാജ്യങ്ങൾ . === 48 ടീമുകളായി വികസിപ്പിക്കൽ === 2013 ഒക്ടോബറിൽ, കരീബിയൻ ഫുട്ബോൾ യൂണിയന്റെ മേഖലയ്ക്ക് ലോകകപ്പിൽ ഒരു സ്ഥാനം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് സെപ് ബ്ലാറ്റർ സംസാരിച്ചു . '' 2013 ഒക്ടോബർ 25 ലെ ഫിഫ വീക്കിലിയുടെ'' പതിപ്പിൽ ബ്ലാറ്റർ എഴുതി: "പൂർണ്ണമായും ഒരു കായിക വീക്ഷണകോണിൽ നിന്ന്, ആഗോളവൽക്കരണം ഒടുവിൽ ഗൗരവമായി എടുക്കുന്നത് കാണാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ആഫ്രിക്കൻ, ഏഷ്യൻ ദേശീയ അസോസിയേഷനുകൾ ഫിഫ ലോകകപ്പിൽ അർഹിക്കുന്ന പദവി നൽകി. യൂറോപ്യൻ, ദക്ഷിണ അമേരിക്കൻ കോൺഫെഡറേഷനുകൾ ലോകകപ്പിലെ ഭൂരിഭാഗം സ്ഥാനങ്ങളിലും അവകാശവാദമുന്നയിക്കുന്നില്ല."  ഫിഫ പ്രസിഡൻസിയിലേക്ക് വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടാൻ ബ്ലാറ്റർ സ്വയം മുന്നോട്ട് വയ്ക്കാമെന്ന് ആ രണ്ട് പരാമർശങ്ങളും നിരൂപകർക്ക് സൂചന നൽകി. മാസിക പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതിനെത്തുടർന്ന്, ഫിഫ പ്രസിഡൻസി സ്ഥാനത്തേക്ക് ബ്ലാറ്ററുടെ സാധ്യതയുള്ള എതിരാളിയായ യുവേഫ പ്രസിഡന്റ് മൈക്കൽ പ്ലാറ്റിനി , ലോകകപ്പ് 40 ദേശീയ അസോസിയേഷനുകളിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കാനും പങ്കെടുക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം എട്ട് ആയി വർദ്ധിപ്പിക്കാനും ഉദ്ദേശിക്കുന്നതായി പ്രതികരിച്ചു. യുവേഫയ്ക്ക് ഒരു അധിക സ്ഥാനം നൽകുമെന്നും , ഏഷ്യൻ ഫുട്ബോൾ കോൺഫെഡറേഷനും ആഫ്രിക്കൻ ഫുട്ബോളിനും കോൺഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ആഫ്രിക്കൻ ഫുട്ബോളിനും രണ്ട് വീതം , CONCACAF ഉം CONMEBOL ഉം പങ്കിട്ട രണ്ട് , ഓഷ്യാനിയ ഫുട്ബോൾ കോൺഫെഡറേഷന് ഒരു ഉറപ്പായ സ്ഥാനം എന്നിവ നൽകുമെന്നും പ്ലാറ്റിനി പറഞ്ഞു .  ലോകകപ്പ് വികസിപ്പിക്കാൻ താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് പ്ലാറ്റിനിക്ക് വ്യക്തമായിരുന്നു. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "[ലോകകപ്പ്] ടീമുകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതല്ല, കാരണം നിങ്ങൾക്ക് ലോകകപ്പിൽ മികച്ച 32 പേരില്ല ... പക്ഷേ അതൊരു നല്ല വിട്ടുവീഴ്ചയാണ്. ... ഇതൊരു രാഷ്ട്രീയ കാര്യമാണ്, അതിനാൽ കൂടുതൽ ആഫ്രിക്കക്കാരെ എന്തുകൊണ്ട് ഉൾപ്പെടുത്തിക്കൂടാ? ലോകത്തിലെ എല്ലാ ആളുകളെയും കൊണ്ടുവരിക എന്നതാണ് മത്സരം. പങ്കെടുക്കാൻ നിങ്ങൾ അവസരം നൽകിയില്ലെങ്കിൽ, അവർ മെച്ചപ്പെടുന്നില്ല." 2016 ഒക്ടോബറിൽ, ഫിഫ പ്രസിഡന്റ് ഗിയാനി ഇൻഫാന്റിനോ 2026-ൽ 48 ടീമുകളുടെ ലോകകപ്പിന് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചു.  2017 ജനുവരി 10-ന്, 2026 ലോകകപ്പിൽ 48 ഫൈനലിസ്റ്റ് ടീമുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കുമെന്ന് ഫിഫ സ്ഥിരീകരിച്ചു. === 2015 ലെ ഫിഫ അഴിമതി കേസ് === 2015 മെയ് മാസത്തോടെ, 2015 ഫിഫ അഴിമതി കേസ്, കൈക്കൂലി, വഞ്ചന, ഫിഫ ഗെയിമുകൾക്കായി മാധ്യമ, മാർക്കറ്റിംഗ് അവകാശങ്ങൾ (കപട ബിഡുകൾ) വിതരണം ചെയ്യുന്നതിൽ അഴിമതി നടത്തുന്നതിനായി കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കൽ എന്നീ കുറ്റങ്ങളും ക്രിമിനൽ കുറ്റങ്ങളും ചുമത്തി,  ഫിഫ ഉദ്യോഗസ്ഥർ 24 വർഷത്തിനിടെ 150 മില്യൺ ഡോളറിലധികം കൈക്കൂലി വാങ്ങിയതായി ആരോപിക്കപ്പെട്ടു. മെയ് അവസാനത്തിൽ, യുഎസ് നീതിന്യായ വകുപ്പ് 14 പേർക്കെതിരെ റാക്കറ്റിംഗ്, വയർ തട്ടിപ്പ്, കള്ളപ്പണം വെളുപ്പിക്കൽ ഗൂഢാലോചന എന്നീ കുറ്റങ്ങൾ ചുമത്തി 47 എണ്ണം കുറ്റപത്രം പ്രഖ്യാപിച്ചു. അന്നുമുതൽ, പ്രത്യേകിച്ച് മെയ് 29 നും ഡിസംബർ 3 നും ഒരു ഡസനിലധികം ഫിഫ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു.  2015 മെയ് അവസാനത്തോടെ, മൊത്തം ഒമ്പത് ഫിഫ ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും സ്പോർട്സ്, ബ്രോഡ്കാസ്റ്റിംഗ് മാർക്കറ്റുകളുടെ അഞ്ച് എക്സിക്യൂട്ടീവുകളെയും അഴിമതിക്കുറ്റം ചുമത്തിയിരുന്നു. ആ സമയത്ത്, ഫിഫ പ്രസിഡന്റ് സെപ്പ് ബ്ലാറ്റർ 2016 ഫെബ്രുവരിയിൽ തന്റെ സ്ഥാനം ഉപേക്ഷിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2015 ജൂൺ 4 ന്, എഫ്ബിഐയുമായും സ്വിസ് അധികൃതരുമായും സഹകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നതിനിടെ, 1998, 2010 ലോകകപ്പുകൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി താനും ഫിഫയുടെ അന്നത്തെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കമ്മിറ്റിയിലെ മറ്റ് അംഗങ്ങളും കൈക്കൂലി വാങ്ങിയതായി ചക്ക് ബ്ലേസർ സമ്മതിച്ചു.  2015 ജൂൺ 10 ന്, സെപ് ബ്ലാറ്ററുടെ ഓഫീസുകളിൽ നിന്ന് സ്വിസ് അധികൃതർ കമ്പ്യൂട്ടർ ഡാറ്റ പിടിച്ചെടുത്തു .  2018, 2022 ടൂർണമെന്റുകളുടെ അവാർഡിംഗിൽ കൈക്കൂലി വാങ്ങിയെന്ന ആരോപണത്തിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ, അതേ ദിവസം തന്നെ, 2026 ഫിഫ ലോകകപ്പിനുള്ള ലേല പ്രക്രിയ ഫിഫ മാറ്റിവച്ചു . അന്നത്തെ സെക്രട്ടറി ജനറൽ ജെറോം വാൽക്കെ പറഞ്ഞു, "സാഹചര്യം കാരണം, തൽക്കാലം ഏതെങ്കിലും ലേല പ്രക്രിയ ആരംഭിക്കുന്നത് അസംബന്ധമാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു."  2015 ഒക്ടോബർ 28 ന്, പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനത്തേക്ക് സാധ്യതയുള്ള സ്ഥാനാർത്ഥിയായ ബ്ലാറ്ററെയും ഫിഫ വൈസ് പ്രസിഡന്റ് മൈക്കൽ പ്ലാറ്റിനിയെയും 90 ദിവസത്തേക്ക് സസ്പെൻഡ് ചെയ്തു; വാർത്താ മാധ്യമങ്ങൾക്ക് നൽകിയ പ്രസ്താവനകളിൽ ഇരുവരും നിരപരാധിത്വം നിലനിർത്തി. മെയ് മാസത്തിൽ ഏഴ് ഫിഫ ഉദ്യോഗസ്ഥരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്ത സൂറിച്ച് ഹോട്ടലിൽ വെച്ച് കൈക്കൂലി വാങ്ങിയെന്ന സംശയത്തിൽ 2015 ഡിസംബർ 3 ന് രണ്ട് ഫിഫ വൈസ് പ്രസിഡന്റുമാരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു.  അതേ ദിവസം തന്നെ യുഎസ് നീതിന്യായ വകുപ്പിന്റെ 16 കുറ്റപത്രങ്ങൾ കൂടി പ്രഖ്യാപിച്ചു. === ദ്വിവത്സര ലോകകപ്പ് നിർദ്ദേശം === 2021 മെയ് 21 ന് നടന്ന 71-ാമത് ഫിഫ കോൺഗ്രസിൽ സൗദി അറേബ്യൻ ഫുട്ബോൾ ഫെഡറേഷൻ ഒരു ദ്വിവത്സര ലോകകപ്പ് പദ്ധതി ആദ്യമായി നിർദ്ദേശിച്ചു , മുൻ ആഴ്സണൽ മാനേജർ ആഴ്സീൻ വെംഗറും ആഫ്രിക്കയിലെയും ഏഷ്യയിലെയും ദേശീയ ഫെഡറേഷനുകളും ഇതിനെ ശക്തമായി പിന്തുണച്ചു.  UEFA, CONMEBOL പോലുള്ള കോണ്ടിനെന്റൽ കോൺഫെഡറേഷനുകൾ ഈ പദ്ധതിയിൽ പങ്കാളികളല്ല  എന്നാൽ, മൊത്തത്തിൽ, ഫിഫയിലെ 210 അംഗ അസോസിയേഷനുകളിൽ 166 എണ്ണവും ഈ ആശയത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നു. === മറ്റ് ഫിഫ ടൂർണമെന്റുകൾ === വനിതാ ഫുട്ബോളിന് സമാനമായ ഒരു ടൂർണമെന്റായ ഫിഫ വനിതാ ലോകകപ്പ് ആദ്യമായി നടന്നത് 1991 ൽ ചൈനയിലാണ് .  വനിതാ ടൂർണമെന്റ് പുരുഷന്മാരേക്കാൾ വലുപ്പത്തിലും പ്രൊഫൈലിലും ചെറുതാണ്, പക്ഷേ വളർന്നുവരികയാണ്; 2007 ലെ ടൂർണമെന്റിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം 120 ആയിരുന്നു, 1991 നെ അപേക്ഷിച്ച് ഇരട്ടിയിലധികമാണിത് . 1896, 1932 ഒഴികെയുള്ള എല്ലാ വേനൽക്കാല ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസുകളിലും പുരുഷ ഫുട്ബോൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. മറ്റ് പല കായിക ഇനങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി, ഒളിമ്പിക്സിലെ പുരുഷ ഫുട്ബോൾ ടൂർണമെന്റ് ഒരു ഉയർന്ന തലത്തിലുള്ള ടൂർണമെന്റല്ല, 1992 മുതൽ, ഓരോ ടീമിലും മൂന്ന് പ്രായപരിധിയില്ലാത്ത കളിക്കാരെ അനുവദിക്കുന്ന ഒരു അണ്ടർ-23 ടൂർണമെന്റ്.  1996 ൽ വനിതാ ഫുട്ബോൾ ഒളിമ്പിക്സിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു . ഫിഫ കോൺഫെഡറേഷൻസ് കപ്പ്, ലോകകപ്പിന് ഒരു വർഷം മുമ്പ്, വരാനിരിക്കുന്ന ലോകകപ്പിനുള്ള ഡ്രസ് റിഹേഴ്സലായി ലോകകപ്പ് ആതിഥേയ രാഷ്ട്രങ്ങളിൽ വെച്ച് നടന്ന ഒരു ടൂർണമെന്റായിരുന്നു. ആറ് ഫിഫ കോൺഫെഡറേഷൻ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പുകളിലെയും വിജയികളും, ഫിഫ ലോകകപ്പ് ചാമ്പ്യന്മാരും, ആതിഥേയ രാജ്യവും ഇതിൽ മത്സരിക്കുന്നു.  ആദ്യ പതിപ്പ് 1992 -ൽ നടന്നു , അവസാന പതിപ്പ് 2017- ൽ നടന്നു . 2021-ൽ ഫിഫ ക്ലബ് ലോകകപ്പിന്റെ വിപുലീകരണം കാരണം ടൂർണമെന്റ് ഇനി സജീവമാകില്ലെന്ന് 2019 മാർച്ചിൽ ഫിഫ സ്ഥിരീകരിച്ചു. ഫിഫ, യൂത്ത് ഫുട്ബോളിനായുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര ടൂർണമെന്റുകൾ ( ഫിഫ അണ്ടർ-20 ലോകകപ്പ് , ഫിഫ അണ്ടർ-17 ലോകകപ്പ് , ഫിഫ അണ്ടർ-20 വനിതാ ലോകകപ്പ് , ഫിഫ അണ്ടർ-17 വനിതാ ലോകകപ്പ് ), ക്ലബ് ഫുട്ബോൾ ( ഫിഫ ക്ലബ് വേൾഡ് കപ്പ്), ഫുട്സാൽ ( ഫിഫ ഫുട്സാൽ വേൾഡ് കപ്പ് ), ബീച്ച് സോക്കർ ( ഫിഫ ബീച്ച് സോക്കർ വേൾഡ് കപ്പ് ) തുടങ്ങിയ ഫുട്ബോൾ വകഭേദങ്ങൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. ഫിഫ വനിതാ ക്ലബ് വേൾഡ് കപ്പ് നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും , പിന്നീടുള്ള മൂന്നെണ്ണത്തിനും വനിതാ പതിപ്പ് ഇല്ല . ഫിഫ അണ്ടർ-20 വനിതാ ലോകകപ്പ്, ഓരോ വനിതാ ലോകകപ്പിനും മുമ്പുള്ള വർഷം ഉൾപ്പെടെ, രണ്ടുവർഷത്തിലൊരിക്കൽ നടത്തപ്പെടുന്നു. രണ്ട് ടൂർണമെന്റുകളും മൂന്ന് തവണ ഒറ്റ ബിഡ്ഡിംഗ് പ്രക്രിയയിലൂടെയാണ് നൽകിയത്, അണ്ടർ-20 ടൂർണമെന്റ് ഓരോ തവണയും വലിയ മത്സരത്തിനുള്ള ഒരു ഡ്രസ് റിഹേഴ്‌സലായി വർത്തിക്കുന്നു ( 2010 , 2014 , 2018 ). == ട്രോഫി == പ്രധാന ലേഖനം: ഫിഫ ലോകകപ്പ് ട്രോഫി 1930 മുതൽ 1970 വരെ സമ്മാനിച്ച ജൂൾസ് റിമെറ്റ് ട്രോഫി. ഇറ്റാലിയൻ സിൽവിയോ ഗസാനിഗ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തതും 1974 ൽ ആദ്യമായി സമ്മാനിച്ചതുമായ നിലവിലെ ട്രോഫി. 1930 മുതൽ 1970 വരെ, ലോകകപ്പ് നേടിയ ടീമിന് ''ജൂൾസ് റിമെറ്റ് ട്രോഫി നൽകിയിരുന്നു. ആദ്യം ഇത് വേൾഡ് കപ്പ്'' അല്ലെങ്കിൽ ''കൂപ്പെ ഡു മോണ്ടെ'' എന്നാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്, എന്നാൽ 1946 ൽ ആദ്യ ടൂർണമെന്റ് സ്ഥാപിച്ച ഫിഫ പ്രസിഡന്റ് ജൂൾസ് റിമെറ്റിന്റെ പേരിൽ ഇത് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു . 1970 ൽ , ടൂർണമെന്റിലെ ബ്രസീലിന്റെ മൂന്നാമത്തെ വിജയം അവർക്ക് ട്രോഫി സ്ഥിരമായി നിലനിർത്താൻ അവകാശം നൽകി. എന്നിരുന്നാലും, 1983 ൽ ട്രോഫി മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു, അത് ഒരിക്കലും വീണ്ടെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല, കള്ളന്മാർ ഉരുക്കിക്കളഞ്ഞതായി തോന്നുന്നു. 1970 ന് ശേഷം, ഫിഫ വേൾഡ് കപ്പ് ട്രോഫി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പുതിയ ട്രോഫി രൂപകൽപ്പന ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഏഴ് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഫിഫയിലെ വിദഗ്ധർ, അവതരിപ്പിച്ച 53 മോഡലുകളെ വിലയിരുത്തി, ഒടുവിൽ ഇറ്റാലിയൻ ഡിസൈനർ സിൽവിയോ ഗസ്സാനിഗയുടെ സൃഷ്ടികൾ തിരഞ്ഞെടുത്തു . പുതിയ ട്രോഫി 36 സെന്റീമീറ്റർ (14.2 ഇഞ്ച്) ഉയരമുള്ളതും, 18 കാരറ്റ് (75%) സ്വർണ്ണം കൊണ്ടാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്, 6.175 കിലോഗ്രാം (13.6 പൗണ്ട്) ഭാരമുള്ളതുമാണ്. അടിത്തറയിൽ രണ്ട് പാളികളായി സെമി-പ്രെഷ്യസ് മലാഖൈറ്റ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു , ട്രോഫിയുടെ അടിവശത്ത് 1974 മുതൽ ഓരോ ഫിഫ ലോകകപ്പ് ജേതാവിന്റെയും വർഷവും പേരും കൊത്തിവച്ചിട്ടുണ്ട് .  ട്രോഫിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഗസ്സാനിഗയുടെ വിവരണം ഇപ്രകാരമായിരുന്നു: "അടിത്തട്ടിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവരുന്ന വരകൾ സർപ്പിളമായി ഉയർന്ന് ലോകത്തെ സ്വീകരിക്കാൻ നീണ്ടുനിൽക്കുന്നു. ശില്പത്തിന്റെ ഒതുക്കമുള്ള ശരീരത്തിന്റെ ശ്രദ്ധേയമായ ചലനാത്മക പിരിമുറുക്കങ്ങളിൽ നിന്ന് വിജയത്തിന്റെ ആവേശകരമായ നിമിഷത്തിൽ രണ്ട് അത്‌ലറ്റുകളുടെ രൂപങ്ങൾ ഉയർന്നുവരുന്നു." ഈ പുതിയ ട്രോഫി വിജയിക്കുന്ന രാജ്യത്തിന് സ്ഥിരമായി നൽകില്ല. മത്സരാനന്തര ആഘോഷം പൂർത്തിയാകുന്നതുവരെ മാത്രമേ ലോകകപ്പ് ജേതാക്കൾക്ക് ട്രോഫി നിലനിർത്താൻ കഴിയൂ. മത്സരത്തിന് തൊട്ടുപിന്നാലെയുള്ള സ്വർണ്ണ ഒറിജിനലിന് പകരം സ്വർണ്ണം പൂശിയ ഒരു പകർപ്പ് അവർക്ക് നൽകും. മികച്ച മൂന്ന് ടീമുകളിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങൾക്കും (കളിക്കാർ, പരിശീലകർ, മാനേജർമാർ) ലോകകപ്പ് ട്രോഫിയുടെ ചിഹ്നമുള്ള മെഡലുകൾ നൽകുന്നു ; വിജയികളുടെ (സ്വർണം), റണ്ണേഴ്‌സ്-അപ്പ് (വെള്ളി), മൂന്നാം സ്ഥാനക്കാർ (വെങ്കലം). 2002 ലെ പതിപ്പിൽ , നാലാം സ്ഥാന മെഡലുകൾ ആതിഥേയരായ ദക്ഷിണ കൊറിയയ്ക്ക് നൽകി . 1978 ലെ ടൂർണമെന്റിന് മുമ്പ്, ഫൈനലിന്റെയും മൂന്നാം സ്ഥാന മത്സരത്തിന്റെയും അവസാനം മൈതാനത്തുള്ള പതിനൊന്ന് കളിക്കാർക്ക് മാത്രമേ മെഡലുകൾ നൽകിയിരുന്നുള്ളൂ. 2007 നവംബറിൽ, 1930 നും 1974 നും ഇടയിൽ ലോകകപ്പ് നേടിയ ടീമുകളിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങൾക്കും മുൻകാല പ്രാബല്യത്തോടെ വിജയികളുടെ മെഡലുകൾ നൽകുമെന്ന് ഫിഫ പ്രഖ്യാപിച്ചു. 2006 മുതൽ, മത്സരത്തിലെ വിജയികൾക്ക് ഫിഫ ചാമ്പ്യൻസ് ബാഡ്ജ് ധരിക്കാനുള്ള അവകാശം നൽകുന്നു , അടുത്ത മത്സരത്തിലെ വിജയിയെ തീരുമാനിക്കുന്നത് വരെ. == ഫോർമാറ്റ് == === യോഗ്യത === 1934 ലെ രണ്ടാം ലോകകപ്പ് മുതൽ , ഫൈനൽ ടൂർണമെന്റിനുള്ള കളം കുറയ്ക്കുന്നതിനായി യോഗ്യതാ ടൂർണമെന്റുകൾ നടത്തിവരുന്നു.  ആറ് ഫിഫ കോണ്ടിനെന്റൽ സോണുകൾക്കുള്ളിലാണ് ( ആഫ്രിക്ക , ഏഷ്യ , വടക്കൻ, മധ്യ അമേരിക്ക, കരീബിയൻ , ദക്ഷിണ അമേരിക്ക , ഓഷ്യാനിയ , യൂറോപ്പ് ) അവ നടക്കുന്നത്, അതത് കോൺഫെഡറേഷനുകളുടെ മേൽനോട്ടത്തിലാണ്. ഓരോ ടൂർണമെന്റിനും, ഓരോ കോണ്ടിനെന്റൽ സോണുകൾക്കും എത്ര സ്ഥലങ്ങൾ നൽകണമെന്ന് ഫിഫ മുൻകൂട്ടി തീരുമാനിക്കുന്നു, സാധാരണയായി കോൺഫെഡറേഷനുകളുടെ ടീമുകളുടെ ആപേക്ഷിക ശക്തിയെ അടിസ്ഥാനമാക്കി. ഫൈനൽ ടൂർണമെന്റിന് ഏകദേശം മൂന്ന് വർഷം മുമ്പ് തന്നെ യോഗ്യതാ പ്രക്രിയ ആരംഭിച്ച് രണ്ട് വർഷം നീണ്ടുനിൽക്കും. കോൺഫെഡറേഷനുകൾക്കിടയിൽ യോഗ്യതാ ടൂർണമെന്റുകളുടെ ഫോർമാറ്റുകൾ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കും. സാധാരണയായി, ഇന്റർകോണ്ടിനെന്റൽ പ്ലേ-ഓഫുകളിലെ വിജയികൾക്ക് ഒന്നോ രണ്ടോ സ്ഥാനങ്ങൾ നൽകാറുണ്ട് . ഉദാഹരണത്തിന്, ഓഷ്യാനിയൻ സോണിലെ വിജയിയും ഏഷ്യൻ സോണിൽ നിന്നുള്ള അഞ്ചാം സ്ഥാനക്കാരായ ടീമും 2010 ലോകകപ്പിൽ ഒരു സ്ഥാനത്തിനായി പ്ലേ-ഓഫിൽ പ്രവേശിച്ചു .  1938 ലോകകപ്പ് മുതൽ , ആതിഥേയ രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഫൈനൽ ടൂർണമെന്റിലേക്ക് യാന്ത്രിക യോഗ്യത ലഭിക്കുന്നു. 1938 നും 2002 നും ഇടയിൽ നിലവിലെ ചാമ്പ്യന്മാർക്ക് ഈ അവകാശം നൽകിയിരുന്നു, എന്നാൽ 2006 ഫിഫ ലോകകപ്പിൽ നിന്ന് പിൻവലിച്ചു , ചാമ്പ്യന്മാർക്ക് യോഗ്യത നേടേണ്ടതുണ്ട്. 2002 ലെ വിജയികളായ ബ്രസീൽ , യോഗ്യതാ മത്സരങ്ങൾ കളിച്ച ആദ്യത്തെ നിലവിലെ ചാമ്പ്യന്മാരായിരുന്നു. === ഫൈനൽ ടൂർണമെന്റ് === മുൻ ടൂർണമെന്റുകളിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വിവിധ ഫോർമാറ്റുകൾക്ക്, ഫിഫ ലോകകപ്പിന്റെ ചരിത്രം § ഫോർമാറ്റിന്റെ പരിണാമം കാണുക . 1998 മുതലുള്ള അവസാന ടൂർണമെന്റ് ഫോർമാറ്റിൽ 32 ദേശീയ ടീമുകൾ ഒരു മാസത്തിനിടെ ആതിഥേയ രാജ്യങ്ങളിൽ മത്സരിച്ചു. രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളുണ്ട്: ഗ്രൂപ്പ് ഘട്ടം, തുടർന്ന് നോക്കൗട്ട് ഘട്ടം. ഗ്രൂപ്പ് ഘട്ടത്തിൽ, ടീമുകൾ നാല് ടീമുകൾ വീതമുള്ള എട്ട് ഗ്രൂപ്പുകളിലാണ് മത്സരിക്കുന്നത്. ആതിഥേയരെ ഉൾപ്പെടെ എട്ട് ടീമുകളെ സീഡ് ചെയ്യുന്നു, മറ്റ് സീഡ് ടീമുകളെ ഫിഫ വേൾഡ് റാങ്കിംഗിനെയോ സമീപകാല ലോകകപ്പുകളിലെ പ്രകടനത്തെയോ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു ഫോർമുല ഉപയോഗിച്ച് തിരഞ്ഞെടുത്ത് പ്രത്യേക ഗ്രൂപ്പുകളിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.  മറ്റ് ടീമുകളെ വ്യത്യസ്ത "പോട്ടുകളിലേക്ക്" നിയോഗിക്കുന്നു, സാധാരണയായി ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ മാനദണ്ഡങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി, ഓരോ പോട്ടിലെയും ടീമുകളെ എട്ട് ഗ്രൂപ്പുകളിലേക്ക് ക്രമരഹിതമായി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. 1998 മുതൽ , ഒരു ഗ്രൂപ്പിലും രണ്ടിൽ കൂടുതൽ യൂറോപ്യൻ ടീമുകളോ മറ്റേതെങ്കിലും കോൺഫെഡറേഷനിൽ നിന്നുള്ള ഒന്നിൽ കൂടുതൽ ടീമുകളോ ഇല്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ നറുക്കെടുപ്പിൽ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഓരോ ഗ്രൂപ്പും ഒരു റൗണ്ട് റോബിൻ ടൂർണമെന്റിൽ കളിക്കുന്നു , അതിൽ ഓരോ ടീമും ഒരേ ഗ്രൂപ്പിലെ മറ്റ് ടീമുകളുമായി മൂന്ന് മത്സരങ്ങൾ നടത്തണം. അതായത് ഒരു ഗ്രൂപ്പിനുള്ളിൽ ആകെ ആറ് മത്സരങ്ങൾ കളിക്കണം. നാല് ടീമുകളുടെയും നീതി നിലനിർത്തുന്നതിനായി ഓരോ ഗ്രൂപ്പിന്റെയും അവസാന റൗണ്ട് മത്സരങ്ങൾ ഒരേ സമയം ഷെഡ്യൂൾ ചെയ്തിരിക്കുന്നു.  ഓരോ ഗ്രൂപ്പിലെയും മികച്ച രണ്ട് ടീമുകൾ നോക്കൗട്ട് ഘട്ടത്തിലേക്ക് മുന്നേറുന്നു. ഒരു ഗ്രൂപ്പിലെ ടീമുകളെ റാങ്ക് ചെയ്യാൻ പോയിന്റുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. 1994 മുതൽ , ഒരു വിജയത്തിന് മൂന്ന് പോയിന്റുകളും ഒരു സമനിലയ്ക്ക് ഒരു പോയിന്റും ഒരു തോൽവിക്ക് ഒരു പോയിന്റും നൽകിയിട്ടില്ല (മുമ്പ്, വിജയികൾക്ക് രണ്ട് പോയിന്റുകൾ ലഭിച്ചു). മൂന്ന് സാധ്യതയുള്ള ഫലങ്ങളുള്ള (ജയം, സമനില, തോൽവി) ഒരു ഗ്രൂപ്പിലെ ആറ് മത്സരങ്ങൾ പരിഗണിക്കുമ്പോൾ, നാല് ടീമുകളുടെ പോയിന്റുകളുടെ 40 സാധ്യമായ കോമ്പിനേഷനുകൾക്ക് 729 (= 3 ^{6 ) സാധ്യതയുള്ള അന്തിമ പട്ടിക ഫലങ്ങൾ ഉണ്ട്.}  എന്നിരുന്നാലും, 40 പോയിന്റ് കോമ്പിനേഷനുകളിൽ 14 എണ്ണം (അല്ലെങ്കിൽ 729 സാധ്യമായ ഫലങ്ങളിൽ 207 എണ്ണം) രണ്ടാം സ്ഥാനത്തിനും മൂന്നാം സ്ഥാനത്തിനും ഇടയിലുള്ള സമനിലയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. അങ്ങനെയുള്ള സാഹചര്യത്തിൽ, ഈ ടീമുകൾക്കിടയിലുള്ള റാങ്കിംഗ് നിർണ്ണയിക്കുന്നത്: # ഗ്രൂപ്പ് മത്സരങ്ങളിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സംയോജിത ഗോൾ വ്യത്യാസം # ഗ്രൂപ്പ് മത്സരങ്ങളിലെ എല്ലാ മത്സരങ്ങളിലും നേടിയ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകളുടെ എണ്ണം # മുകളിൽ പറഞ്ഞ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചതിന് ശേഷവും ഒന്നിലധികം ടീമുകൾ തുല്യരായി തുടർന്നാൽ, അവരുടെ റാങ്കിംഗ് ഇനിപ്പറയുന്ന രീതിയിൽ നിർണ്ണയിക്കപ്പെടും: ## ആ ടീമുകൾക്കിടയിൽ ഹെഡ്-ടു-ഹെഡ് മത്സരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പോയിന്റുകൾ ## ആ ടീമുകൾക്കിടയിലെ ഹെഡ്-ടു-ഹെഡ് മത്സരങ്ങളിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഗോൾ വ്യത്യാസം ## ആ ടീമുകളിൽ ഹെഡ്-ടു-ഹെഡ് മത്സരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകൾ നേടിയത് ## ഗ്രൂപ്പ് ഘട്ടത്തിൽ ലഭിച്ച മഞ്ഞ, ചുവപ്പ് കാർഡുകളുടെ എണ്ണം അനുസരിച്ച് ഫെയർ പ്ലേ പോയിന്റുകൾ നിർവചിക്കപ്പെടുന്നു: ### മഞ്ഞ കാർഡ്: മൈനസ് 1 പോയിന്റ് ### പരോക്ഷ ചുവപ്പ് കാർഡ് (രണ്ടാമത്തെ മഞ്ഞ കാർഡ് കാരണം): മൈനസ് 3 പോയിന്റുകൾ. ### നേരിട്ടുള്ള ചുവപ്പ് കാർഡ്: മൈനസ് 4 പോയിന്റുകൾ ### മഞ്ഞക്കാർഡും നേരിട്ടുള്ള ചുവപ്പ് കാർഡും: മൈനസ് 5 പോയിന്റുകൾ # മുകളിൽ പറഞ്ഞ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചതിന് ശേഷവും മുകളിലുള്ള ടീമുകളിൽ ഏതെങ്കിലും തുല്യത തുടർന്നാൽ, നറുക്കെടുപ്പിലൂടെ അവരുടെ റാങ്കിംഗ് നിർണ്ണയിക്കപ്പെടും. നോക്കൗട്ട് ഘട്ടം ഒരു സിംഗിൾ-എലിമിനേഷൻ ടൂർണമെന്റാണ്, അതിൽ ടീമുകൾ പരസ്പരം ഒറ്റത്തവണ മത്സരങ്ങളിൽ കളിക്കുന്നു, ആവശ്യമെങ്കിൽ വിജയിയെ തീരുമാനിക്കാൻ അധിക സമയവും പെനാൽറ്റി ഷൂട്ടൗട്ടുകളും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇത് ആരംഭിക്കുന്നത് റൗണ്ട് ഓഫ് 16 (അല്ലെങ്കിൽ രണ്ടാം റൗണ്ട്) ലാണ്, അതിൽ ഓരോ ഗ്രൂപ്പിലെയും വിജയികൾ മറ്റൊരു ഗ്രൂപ്പിലെ റണ്ണർ-അപ്പിനെതിരെ കളിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽ, സെമി ഫൈനൽ, മൂന്നാം സ്ഥാനക്കാർക്കുള്ള മത്സരം (പരാജയപ്പെട്ട സെമി-ഫൈനലിസ്റ്റുകൾ മത്സരിക്കുന്നു), ഫൈനൽ. 2017 ജനുവരി 10-ന്, ഫിഫ ഒരു പുതിയ ഫോർമാറ്റ് അംഗീകരിച്ചു, 48 ടീമുകളുള്ള ലോകകപ്പ് (കൂടുതൽ ടീമുകളെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനായി), അതിൽ മൂന്ന് ടീമുകൾ വീതമുള്ള 16 ഗ്രൂപ്പുകൾ ഉൾപ്പെടണം, ഓരോ ഗ്രൂപ്പിൽ നിന്നും രണ്ട് ടീമുകൾ യോഗ്യത നേടണം, 2026 ആകുമ്പോഴേക്കും നടപ്പിലാക്കുന്നതിനായി 32 നോക്കൗട്ട് ഘട്ടത്തിന്റെ ഒരു റൗണ്ട് രൂപീകരിക്കണം.  2023 മാർച്ച് 14-ന്, ഫിഫ 2026 ടൂർണമെന്റിന്റെ പുതുക്കിയ ഫോർമാറ്റ് അംഗീകരിച്ചു, അതിൽ നാല് ടീമുകൾ വീതമുള്ള 12 ഗ്രൂപ്പുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു, മികച്ച 8 മൂന്നാം സ്ഥാനക്കാർ 32 പേരുടെ പുതിയ റൗണ്ടിൽ ഗ്രൂപ്പ് വിജയികളുമായും റണ്ണേഴ്‌സ് അപ്പുമായും ചേരും. 2025 മാർച്ചിൽ, ഫിഫ ലോകകപ്പിന്റെ ശതാബ്ദി വാർഷികമായ 2030 ഫിഫ ലോകകപ്പിനായി 64 ടീമുകളിലേക്ക് ഒറ്റത്തവണ വിപുലീകരണം ഫിഫ പരിഗണിക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു . == ഹോസ്റ്റുകൾ == === തിരഞ്ഞെടുക്കൽ പ്രക്രിയ === ഫിഫയുടെ കോൺഗ്രസ് യോഗങ്ങളിലാണ് ആദ്യകാല ലോകകപ്പുകൾ രാജ്യങ്ങൾക്ക് നൽകിയിരുന്നത്. തെക്കേ അമേരിക്കയും യൂറോപ്പും ഫുട്ബോളിലെ രണ്ട് ശക്തി കേന്ദ്രങ്ങളായിരുന്നതിനാൽ സ്ഥലങ്ങൾ വിവാദപരമായിരുന്നു, അവയ്ക്കിടയിലുള്ള യാത്രയ്ക്ക് മൂന്ന് ആഴ്ച ബോട്ട് മാർഗം മാത്രമേ ആവശ്യമുള്ളൂ. ഉദാഹരണത്തിന്, ആദ്യ ലോകകപ്പ് ഉറുഗ്വേയിൽ നടത്താനുള്ള തീരുമാനം നാല് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ മാത്രമേ മത്സരിച്ചുള്ളൂ.  അടുത്ത രണ്ട് ലോകകപ്പുകളും യൂറോപ്പിലായിരുന്നു നടന്നത്. ഇതിൽ രണ്ടാമത്തേത് ഫ്രാൻസിൽ നടത്താനുള്ള തീരുമാനം തർക്കത്തിലായിരുന്നു, കാരണം ഈ സ്ഥലം രണ്ട് ഭൂഖണ്ഡങ്ങൾക്കിടയിൽ മാറിമാറി നടക്കുമെന്ന് തെക്കേ അമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി. അങ്ങനെ അർജന്റീനയും ഉറുഗ്വേയും 1938 ലെ ഫിഫ ലോകകപ്പ് ബഹിഷ്കരിച്ചു . 1958-ലെ ഫിഫ ലോകകപ്പ് മുതൽ , ഭാവിയിൽ ബഹിഷ്‌കരണങ്ങളോ വിവാദങ്ങളോ ഒഴിവാക്കാൻ, ഫിഫ അമേരിക്കകൾക്കും യൂറോപ്പിനും ഇടയിൽ ആതിഥേയരെ മാറ്റി സ്ഥാപിക്കുന്ന ഒരു രീതി ആരംഭിച്ചു, അത് 1998 ഫിഫ ലോകകപ്പ് വരെ തുടർന്നു . ദക്ഷിണ കൊറിയയും ജപ്പാനും സംയുക്തമായി ആതിഥേയത്വം വഹിച്ച 2002-ലെ ഫിഫ ലോകകപ്പ് ഏഷ്യയിൽ നടന്ന ആദ്യ ടൂർണമെന്റും ഒന്നിലധികം ആതിഥേയരുള്ള ആദ്യ ടൂർണമെന്റുമായിരുന്നു.  2010- ൽ ലോകകപ്പിന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്ന ആദ്യ ആഫ്രിക്കൻ രാജ്യമായി ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക മാറി . 2014-ലെ ഫിഫ ലോകകപ്പിന് ബ്രസീൽ ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചു, അർജന്റീന 1978-ന് ശേഷം തെക്കേ അമേരിക്കയിൽ നടന്ന ആദ്യ ലോകകപ്പ് ,  കൂടാതെ യൂറോപ്പിന് പുറത്ത് തുടർച്ചയായി ലോകകപ്പുകൾ നടന്ന ആദ്യ അവസരവുമാണിത്. ഫിഫ കൗൺസിൽ നടത്തുന്ന വോട്ടെടുപ്പിലൂടെയാണ് ആതിഥേയ രാജ്യത്തെ ഇപ്പോൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. ഇത് സമഗ്രമായ ഒരു ബാലറ്റ് സമ്പ്രദായത്തിലൂടെയാണ് ചെയ്യുന്നത്. പരിപാടി നടത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ അസോസിയേഷന് ഫിഫയിൽ നിന്ന് ഒരു "ഹോസ്റ്റിംഗ് കരാർ" ലഭിക്കുന്നു, ഇത് ശക്തമായ ബിഡിൽ നിന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന ഘട്ടങ്ങളും ആവശ്യകതകളും വിശദീകരിക്കുന്നു. ബിഡ്ഡിംഗ് അസോസിയേഷന് ഒരു ഫോമും ലഭിക്കുന്നു, അത് സമർപ്പിക്കുന്നത് സ്ഥാനാർത്ഥിത്വത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക സ്ഥിരീകരണത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. ഇതിനുശേഷം, ഫിഫ നിയുക്ത ഇൻസ്‌പെക്ടർമാരുടെ ഒരു സംഘം രാജ്യം സന്ദർശിക്കുകയും പരിപാടി സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ ആവശ്യകതകൾ രാജ്യം പാലിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് തിരിച്ചറിയുകയും രാജ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു റിപ്പോർട്ട് തയ്യാറാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലോകകപ്പിന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കണമെന്ന തീരുമാനം സാധാരണയായി ടൂർണമെന്റിന് ആറോ ഏഴോ വർഷം മുമ്പാണ് എടുക്കുന്നത്. 2018, 2022 ലോകകപ്പുകളുടെ കാര്യത്തിലെന്നപോലെ, ഭാവിയിലെ ഒന്നിലധികം ടൂർണമെന്റുകളുടെ ആതിഥേയരെ ഒരേ സമയം പ്രഖ്യാപിച്ച സന്ദർഭങ്ങളുണ്ട്, അവ റഷ്യയ്ക്കും ഖത്തറിനും നൽകി , ടൂർണമെന്റ് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്ന ആദ്യത്തെ മിഡിൽ ഈസ്റ്റേൺ രാജ്യമായി ഖത്തർ മാറി. 2010, 2014 ലോകകപ്പുകൾക്ക്, അന്തിമ ടൂർണമെന്റ് കോൺഫെഡറേഷനുകൾക്കിടയിൽ മാറിമാറി നടത്തി, തിരഞ്ഞെടുത്ത കോൺഫെഡറേഷനിൽ നിന്നുള്ള രാജ്യങ്ങൾക്ക് (2010-ൽ ആഫ്രിക്ക, 2014-ൽ തെക്കേ അമേരിക്ക) മാത്രമേ ടൂർണമെന്റ് നടത്താൻ ലേലം വിളിക്കാൻ അനുവാദം നൽകിയുള്ളൂ. 2006-ലെ ടൂർണമെന്റിന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കാനുള്ള വോട്ടെടുപ്പിൽ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയ്‌ക്കെതിരായ ജർമ്മനിയുടെ വിജയത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള വിവാദത്തിന് ശേഷമാണ് റൊട്ടേഷൻ നയം അവതരിപ്പിച്ചത് . എന്നിരുന്നാലും, 2014-ന് അപ്പുറം കോണ്ടിനെന്റൽ റൊട്ടേഷൻ നയം തുടർന്നില്ല, അതിനാൽ മുൻ രണ്ട് ടൂർണമെന്റുകൾക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിച്ച കോൺഫെഡറേഷനുകളിൽ നിന്നുള്ളവ ഒഴികെയുള്ള ഏതൊരു രാജ്യത്തിനും 2018 മുതൽ ആരംഭിക്കുന്ന ലോകകപ്പുകൾക്ക് ആതിഥേയരായി അപേക്ഷിക്കാം .  2014-ലെ ടൂർണമെന്റിനുള്ള ലേല പ്രക്രിയയ്ക്ക് സമാനമായ ഒരു സാഹചര്യം ഒഴിവാക്കുന്നതിനാണിത്, അവിടെ ബ്രസീൽ മാത്രമാണ് ഔദ്യോഗിക ലേലക്കാരൻ. 2026 ഫിഫ ലോകകപ്പ് അമേരിക്ക, കാനഡ, മെക്സിക്കോ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നടത്താൻ തീരുമാനിച്ചു, മൂന്ന് ആതിഥേയ രാജ്യങ്ങൾ ആദ്യമായി ഒരു ലോകകപ്പ് പങ്കിട്ടു.  2026 ലെ ടൂർണമെന്റ് ഇതുവരെ നടന്നതിൽ വച്ച് ഏറ്റവും വലിയ ലോകകപ്പായിരിക്കും, 48 ടീമുകൾ 104 മത്സരങ്ങൾ കളിക്കും. ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽ മുതൽ എല്ലാ മത്സരങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ അറുപത് മത്സരങ്ങൾ യുഎസിൽ നടക്കും, കാനഡയും മെക്സിക്കോയും 10 മത്സരങ്ങൾ വീതം നടത്തും. === കോൺഫെഡറേഷൻ അനുസരിച്ചുള്ള സംഗ്രഹം === {| class="wikitable sortable" !കോൺഫെഡറേഷൻ !ഹോസ്റ്റ് ചെയ്ത സമയം !ഹോസ്റ്റുകൾ !വരാനിരിക്കുന്ന ഹോസ്റ്റുകൾ |- |യുവേഫ (യൂറോപ്പ്) |11. 11. |1934 , ഇറ്റലി ; 1938 , ഫ്രാൻസ് , 1954 , സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് ; 1958 , സ്വീഡൻ ; 1966 , ഇംഗ്ലണ്ട് ; 1974 , പശ്ചിമ ജർമ്മനി ; 1982 , സ്പെയിൻ ; 1990 , ഇറ്റലി ; 1998 , ഫ്രാൻസ് ; 2006 , ജർമ്മനി ; 2018 , റഷ്യ |2030 , സ്പെയിൻ & പോർച്ചുഗൽ |- |കോൺമെബോൾ (തെക്കേ അമേരിക്ക) |5 |1930 , ഉറുഗ്വേ ; 1950 , ബ്രസീൽ ; 1962 , ചിലി ; 1978 , അർജന്റീന ; 2014 , ബ്രസീൽ | |- |CONCACAF (വടക്കൻ, മധ്യ അമേരിക്ക , കരീബിയൻ) |3 |1970 , മെക്സിക്കോ ; 1986 , മെക്സിക്കോ ; 1994 , യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് |2026 , കാനഡ, മെക്സിക്കോ & യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് |- |എ.എഫ്.സി (ഏഷ്യ) |2 |2002 , ദക്ഷിണ കൊറിയ & ജപ്പാൻ ; 2022 , ഖത്തർ |2034 , സൗദി അറേബ്യ |- |സി‌എ‌എഫ് (ആഫ്രിക്ക) |1 |2010 , ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക |2030 , മൊറോക്കോ |- |ഒഎഫ്‌സി (ഓഷ്യാനിയ) |0 |ഒന്നുമില്ല | |} === പ്രകടനങ്ങൾ === എട്ട് ചാമ്പ്യന്മാരിൽ ആറുപേരും സ്വന്തം നാട്ടിൽ കളിക്കുമ്പോൾ ഒരു കിരീടം നേടിയിട്ടുണ്ട്, 1950-ൽ സ്വന്തം മണ്ണിൽ നിർണായക മത്സരത്തിൽ തോറ്റ് 2014-ൽ ജർമ്മനിയോട് സെമിഫൈനലിൽ പരാജയപ്പെട്ടതിന് ശേഷം റണ്ണേഴ്‌സ് അപ്പായി ഫിനിഷ് ചെയ്ത ബ്രസീൽ , 1982-ൽ സ്വന്തം മണ്ണിൽ രണ്ടാം റൗണ്ടിലെത്തിയ സ്‌പെയിൻ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ആതിഥേയ രാജ്യമെന്ന നിലയിൽ കളിക്കുമ്പോൾ ഇംഗ്ലണ്ട് (1966) അവരുടെ ഏക കിരീടം നേടി. ഉറുഗ്വേ (1930), ഇറ്റലി (1934), അർജന്റീന (1978), ഫ്രാൻസ് (1998) എന്നിവ ആതിഥേയ രാജ്യങ്ങൾ എന്ന നിലയിൽ ആദ്യ കിരീടങ്ങൾ നേടിയെങ്കിലും പിന്നീട് വീണ്ടും വിജയിച്ചു , അതേസമയം ജർമ്മനി ( 1974 ) സ്വന്തം മണ്ണിൽ അവരുടെ രണ്ടാമത്തെ കിരീടം നേടി. ടൂർണമെന്റിന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നതിൽ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളും വിജയിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് (ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽ 1954), സ്വീഡൻ (1958-ൽ റണ്ണേഴ്‌സ്-അപ്പ്), ചിലി (1962-ൽ മൂന്നാം സ്ഥാനം), ദക്ഷിണ കൊറിയ (2002-ൽ നാലാം സ്ഥാനം), റഷ്യ (2018-ൽ ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽ), മെക്സിക്കോ (1970-ലും 1986-ലും ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽ) എന്നിവയെല്ലാം ആതിഥേയരായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുമ്പോൾ മികച്ച പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവച്ചത്.  ഇതുവരെ, ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക (2010), ഖത്തർ (2022) എന്നിവയ്ക്ക് ആദ്യ റൗണ്ടിനപ്പുറം കടക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. == പ്രക്ഷേപണവും പ്രമോഷനും == 1954-ലാണ് ലോകകപ്പ് ആദ്യമായി ടെലിവിഷനിൽ സംപ്രേഷണം ചെയ്തത്, 2006 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ലോകത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആളുകൾ കാണുകയും പിന്തുടരുകയും ചെയ്യുന്ന കായിക ഇനമാണിത്. 2006 ലോകകപ്പിലെ എല്ലാ മത്സരങ്ങളുടെയും മൊത്തം കാഴ്ചക്കാരുടെ എണ്ണം 26.29 ബില്യൺ ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.  715.1 ദശലക്ഷം ആളുകൾ ടൂർണമെന്റിന്റെ അവസാന മത്സരം കണ്ടു, ഇത് ലോകത്തിലെ മൊത്തം ജനസംഖ്യയുടെ ഒമ്പതിലൊന്ന് വരും. ടീമുകളെ ഗ്രൂപ്പുകളായി വിഭജിക്കാൻ തീരുമാനിച്ച 2006 ലെ ലോകകപ്പ് നറുക്കെടുപ്പ് 300 ദശലക്ഷം കാഴ്ചക്കാർ കണ്ടു.  കൊക്കകോള , മക്ഡൊണാൾഡ്സ് , അഡിഡാസ് തുടങ്ങിയ പ്രധാന സ്പോൺസർമാരെ ലോകകപ്പ് ആകർഷിക്കുന്നു . ഈ കമ്പനികൾക്കും മറ്റു പലതിനും, ഒരു സ്പോൺസറാകുന്നത് അവരുടെ ആഗോള ബ്രാൻഡുകളെ ശക്തമായി സ്വാധീനിക്കുന്നു. ഒരു മാസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഇവന്റിൽ നിന്ന് ആതിഥേയ രാജ്യങ്ങൾക്ക് സാധാരണയായി കോടിക്കണക്കിന് ഡോളർ വരുമാന വർദ്ധനവ് അനുഭവപ്പെടുന്നു. കായികരംഗത്തെ ഭരണസമിതിയായ ഫിഫ , 2014 ലെ ടൂർണമെന്റിൽ നിന്ന് 4.8 ബില്യൺ ഡോളറും,  2018 ലെ ടൂർണമെന്റിൽ നിന്ന് 6.1 ബില്യൺ ഡോളറും വരുമാനം നേടി. 1966 മുതലുള്ള ഓരോ ഫിഫ ലോകകപ്പിനും അതിന്റേതായ ഒരു ഭാഗ്യചിഹ്നമോ ലോഗോയോ ഉണ്ട്. 1966 ലെ മത്സരത്തിന്റെ ഭാഗ്യചിഹ്നമായ ''വില്ലി എന്ന വേൾഡ് കപ്പ് ആയിരുന്നു ആദ്യത്തെ'' ലോകകപ്പ് ഭാഗ്യചിഹ്നം .  ലോകകപ്പുകളിൽ ഓരോ ടൂർണമെന്റിനും പ്രത്യേകം രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ഔദ്യോഗിക മാച്ച് ബോളുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. 1966 ലെ ലോകകപ്പിനായി സ്ലാസെഞ്ചർ പന്ത് നിർമ്മിച്ചതിനുശേഷം, അഡിഡാസ് ഫിഫയുടെ ഔദ്യോഗിക വിതരണക്കാരനായി.  ഓരോ ലോകകപ്പിലും ഒരു ഔദ്യോഗിക ഗാനവുമുണ്ട് , അത് ഷക്കീര മുതൽ വിൽ സ്മിത്ത് വരെയുള്ള കലാകാരന്മാർ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട് .  നാല് ലോകകപ്പ് കച്ചേരികളിൽ ദി ത്രീ ടെനേഴ്സ് അവതരിപ്പിച്ച " നെസ്സൻ ഡോർമ " പോലുള്ള മറ്റ് ഗാനങ്ങളും ടൂർണമെന്റുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. 1970-ൽ ഫിഫയുമായി ഒരു പങ്കാളിത്തം രൂപീകരിച്ചുകൊണ്ട്, 1970-ലെ ലോകകപ്പിനായി പാണിനി അവരുടെ ആദ്യ സ്റ്റിക്കർ ആൽബം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു .  അതിനുശേഷം, സ്റ്റിക്കറുകളും കാർഡുകളും ശേഖരിക്കുന്നതും വ്യാപാരം ചെയ്യുന്നതും ലോകകപ്പ് അനുഭവത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറി, പ്രത്യേകിച്ച് യുവതലമുറയ്ക്ക്.  ഇലക്ട്രോണിക് ആർട്‌സ് സ്പോൺസർ ചെയ്യുന്ന 1986 മുതൽ ഫിഫ ലോകകപ്പ് വീഡിയോ ഗെയിമുകൾക്ക് ലൈസൻസ് നൽകിയിട്ടുണ്ട് . == ഫലങ്ങൾ == ; താക്കോൽ * എഇടി: അധിക സമയത്തിനു ശേഷമുള്ള ഫലം/മത്സര വിജയങ്ങൾ * പി: പെനാൽറ്റി ഷൂട്ടൗട്ടിന് ശേഷം മത്സരം വിജയിച്ചു {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2" |<abbr>എഡ്.</abbr> ! rowspan="2" |വർഷം ! rowspan="2" |ഹോസ്റ്റുകൾ | rowspan="30" | ! colspan="3" |ഫൈനൽ | rowspan="30" | ! colspan="3" |മൂന്നാം സ്ഥാന പ്ലേഓഫ് | rowspan="30" | ! rowspan="2" |<abbr>ടീമുകളുടെ എണ്ണം</abbr> |- !ചാമ്പ്യന്മാർ !സ്കോർ !റണ്ണേഴ്‌സ്-അപ്പ് !മൂന്നാം സ്ഥാനം !സ്കോർ !നാലാം സ്ഥാനം |- !1 |1930 | ഉറുഗ്വേ |'''ഉറുഗ്വേ''' |'''4–2''' |അർജന്റീന |അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ |– |യൂഗോസ്ലാവിയ |13 |- !2 |1934 | ഇറ്റലി |'''ഇറ്റലി''' |'''2–1''' ( എഇടി ) |ചെക്കോസ്ലോവാക്യ |ജർമ്മനി |'''3–2''' |ഓസ്ട്രിയ |16 |- !3 |1938 | ഫ്രാൻസ് |'''ഇറ്റലി''' |'''4–2''' |ഹംഗറി |ബ്രസീൽ |'''4–2''' |സ്വീഡൻ |15 |- !– |1942 | rowspan="2" | | colspan="3" rowspan="2" |''( രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധം കാരണം നടന്നില്ല )'' | colspan="3" rowspan="2" |''( രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധം കാരണം നടന്നില്ല )'' | rowspan="2" |– |- !– |1946 |- !4 |1950 | ബ്രസീൽ |'''ഉറുഗ്വേ''' |'''2–1''' |ബ്രസീൽ |സ്വീഡൻ |'''3–1''' |സ്പെയിൻ |13 |- !5 |1954 |  സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് |'''പശ്ചിമ ജർമ്മനി''' |'''3–2''' |ഹംഗറി |ഓസ്ട്രിയ |'''3–1''' |ഉറുഗ്വേ |16 |- !6. |1958 | സ്വീഡൻ |'''ബ്രസീൽ''' |'''5–2''' |സ്വീഡൻ |ഫ്രാൻസ് |'''6–3''' |പശ്ചിമ ജർമ്മനി |16 |- !7 |1962 | ചിലി |'''ബ്രസീൽ''' |'''3–1''' |ചെക്കോസ്ലോവാക്യ |ചിലി |'''1–0''' |യൂഗോസ്ലാവിയ |16 |- !8 |1966 | ഇംഗ്ലണ്ട് |'''ഇംഗ്ലണ്ട്''' |'''4–2''' ( എഇടി ) |പശ്ചിമ ജർമ്മനി |പോർച്ചുഗൽ |'''2–1''' |സോവ്യറ്റ് യൂണിയൻ |16 |- !9 |1970 | മെക്സിക്കോ |'''ബ്രസീൽ''' |'''4–1''' |ഇറ്റലി |പശ്ചിമ ജർമ്മനി |'''1–0''' |ഉറുഗ്വേ |16 |- !10 |1974 | പശ്ചിമ ജർമ്മനി |'''പശ്ചിമ ജർമ്മനി''' |'''2–1''' |നെതർലാൻഡ്സ് |പോളണ്ട് |'''1–0''' |ബ്രസീൽ |16 |- !11 |1978 | അർജന്റീന |'''അർജന്റീന''' |'''3–1''' ( എഇടി ) |നെതർലാൻഡ്സ് |ബ്രസീൽ |'''2–1''' |ഇറ്റലി |16 |- !12 |1982 | സ്പെയിൻ |'''ഇറ്റലി''' |'''3–1''' |പശ്ചിമ ജർമ്മനി |പോളണ്ട് |'''3–2''' |ഫ്രാൻസ് |24 |- !13 |1986 | മെക്സിക്കോ |'''അർജന്റീന''' |'''3–2''' |പശ്ചിമ ജർമ്മനി |ഫ്രാൻസ് |'''4–2''' ( എഇടി ) |ബെൽജിയം |24 |- !14 |1990 | ഇറ്റലി |'''പശ്ചിമ ജർമ്മനി''' |'''1–0''' |അർജന്റീന |ഇറ്റലി |'''2–1''' |ഇംഗ്ലണ്ട് |24 |- !15 |1994 | അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ |'''ബ്രസീൽ''' |'''0–0''' ( എഇടി ) (3–2 പേ ) |ഇറ്റലി |സ്വീഡൻ |'''4–0''' |ബൾഗേറിയ |24 |- !16 |1998 | ഫ്രാൻസ് |'''ഫ്രാൻസ്''' |'''3–0''' |ബ്രസീൽ |ക്രൊയേഷ്യ |'''2–1''' |നെതർലാൻഡ്സ് |32 |- !17 |2002 | ദക്ഷിണ കൊറിയ ജപ്പാൻ |'''ബ്രസീൽ''' |'''2–0''' |ജർമ്മനി |ടർക്കി |'''3–2''' |ദക്ഷിണ കൊറിയ | 32 |- !18 |2006 | ജർമ്മനി |'''ഇറ്റലി''' |'''1–1''' ( എഇടി ) (5–3 പേ ) |ഫ്രാൻസ് |ജർമ്മനി |'''3–1''' |പോർച്ചുഗൽ |32 |- !19 |2010 | ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക |'''സ്പെയിൻ''' |'''1–0''' ( എഇടി ) |നെതർലാൻഡ്സ് |ജർമ്മനി |'''3–2''' |ഉറുഗ്വേ | 32 |- !20 |2014 | ബ്രസീൽ |'''ജർമ്മനി''' |'''1–0''' ( എഇടി ) |അർജന്റീന |നെതർലാൻഡ്സ് |'''3–0''' |ബ്രസീൽ | 32 |- !21 |2018 | റഷ്യ |'''ഫ്രാൻസ്''' |'''4–2''' |ക്രൊയേഷ്യ |ബെൽജിയം |'''2–0''' |ഇംഗ്ലണ്ട് |32 |- !22 |2022 | ഖത്തർ |'''അർജന്റീന''' |'''3–3''' ( എഇടി ) (4–2 പേ ) |ഫ്രാൻസ് |ക്രൊയേഷ്യ |'''2–1''' |മൊറോക്കോ |32 |- !''23'' |''2026'' | ''കാനഡ മെക്സിക്കോ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്'' | | | | | | |48 |- !''24'' |''2030'' | ''മൊറോക്കോ പോർച്ചുഗൽ സ്പെയിൻ'' | | | | | | |48 |- !''25'' |''2034 ൽ'' | ''സൗദി അറേബ്യ'' | | | | | | |48 |} ; കുറിപ്പുകൾ # '''^''' 1930-ൽ മൂന്നാം സ്ഥാനക്കാർക്കുള്ള മത്സരം ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; ടൂർണമെന്റിലെ മൊത്തത്തിലുള്ള റെക്കോർഡുകൾക്കനുസൃതമായി രണ്ട് സെമിഫൈനലിസ്റ്റുകളെ റാങ്ക് ചെയ്യുന്നു. # ^ ^ αγανഇതിലേക്ക് പോകുക:^{'''''a b'''''} 1950 ലെ അവസാന ഘട്ടം നാല് ടീമുകളുടെ റൗണ്ട് റോബിൻ ഗ്രൂപ്പായിരുന്നു. യാദൃശ്ചികമായി, അവസാന രണ്ട് മത്സരങ്ങളിൽ ഒന്ന് മികച്ച രണ്ട് ടീമുകളെ (കിരീടം നേടാൻ കഴിയുന്ന ഒരേയൊരു രണ്ട് ടീമുകളെയും) ഒന്നിച്ചു ചേർത്തു, മറ്റൊന്ന് ഏറ്റവും താഴെയുള്ള രണ്ട് ടീമുകൾ തമ്മിലായിരുന്നു. ഉറുഗ്വേ vs ബ്രസീൽ മത്സരം പലപ്പോഴും 1950 ലെ ലോകകപ്പിന്റെ യഥാർത്ഥ ഫൈനലായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. # '''^''' '''മൂന്ന് മത്സരങ്ങളുടെ ഉദ്ഘാടന മത്സരം''' : അർജന്റീന, പരാഗ്വേ, ഉറുഗ്വേ ആകെ 80 രാജ്യങ്ങൾ കുറഞ്ഞത് ഒരു ലോകകപ്പിലെങ്കിലും കളിച്ചിട്ടുണ്ട് .  ഇതിൽ എട്ട് ദേശീയ ടീമുകൾ ലോകകപ്പ് നേടിയിട്ടുണ്ട്,  അവർ അവരുടെ ബാഡ്ജുകളിൽ നക്ഷത്രങ്ങൾ ചേർത്തിട്ടുണ്ട് , ഓരോ നക്ഷത്രവും ഒരു ലോകകപ്പ് വിജയത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഉറുഗ്വേ അവരുടെ ബാഡ്ജിൽ നാല് നക്ഷത്രങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു , 1924, 1928 വേനൽക്കാല ഒളിമ്പിക്സുകളിലെ അവരുടെ രണ്ട് സ്വർണ്ണ മെഡലുകളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു, ഇവയെ ഫിഫ ലോക ചാമ്പ്യൻഷിപ്പുകളായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്, കൂടാതെ 1930 ലും 1950 ലും അവരുടെ രണ്ട് ലോകകപ്പ് കിരീടങ്ങളും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. അഞ്ച് കിരീടങ്ങളുമായി, ബ്രസീൽ ഏറ്റവും വിജയകരമായ ലോകകപ്പ് ടീമാണ്, ഇതുവരെയുള്ള എല്ലാ ലോകകപ്പുകളിലും (22) കളിച്ചിട്ടുള്ള ഒരേയൊരു രാജ്യവും .  മൂന്നാം തവണ (1970), നാലാം തവണ (1994), അഞ്ചാം തവണ (2002) ലോകകപ്പ് നേടിയ ആദ്യ ടീം കൂടിയാണ് ബ്രസീൽ. ഇറ്റലി (1934, 1938), ബ്രസീൽ (1958, 1962) എന്നിവ തുടർച്ചയായി കിരീടങ്ങൾ നേടിയ ഒരേയൊരു രാജ്യങ്ങളാണ്. തുടർച്ചയായി മൂന്ന് ലോകകപ്പ് ഫൈനലുകളിൽ പങ്കെടുത്ത ഏക രാജ്യങ്ങൾ പശ്ചിമ ജർമ്മനി (1982–1990), ബ്രസീൽ (1994–2002) എന്നിവയാണ്. ജർമ്മനി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ടോപ്പ്-ഫോർ ഫിനിഷുകൾ (13), മെഡലുകൾ (12), ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഫൈനലുകൾ (8) എന്നിവ നേടി. === ആദ്യ നാല് സ്ഥാനങ്ങളിൽ എത്തുന്ന ടീമുകൾ === {| class="wikitable sortable" |+ആദ്യ നാല് സ്ഥാനങ്ങളിൽ എത്തുന്ന ടീമുകൾ !ടീം !ശീർഷകങ്ങൾ !റണ്ണേഴ്‌സ്-അപ്പ് !മൂന്നാം സ്ഥാനം !നാലാം സ്ഥാനം !ആകെയുള്ള മികച്ച 4 എണ്ണം |- | ബ്രസീൽ |'''5''' ( 1958 , 1962 , 1970 , 1994 , 2002 ) |2 ( 1950 * , 1998 ) |2 ( 1938 , 1978 ) |2 ( 1974 , 2014 * ) |11. 11. |- | ജർമ്മനി ¹ |4 ( 1954 , 1974 * , 1990 , 2014 ) |'''4''' ( 1966 , 1982 , 1986 , 2002 ) |'''4''' ( 1934 , 1970 , 2006 * , 2010 ) |1 ( 1958 ) |13 |- | ഇറ്റലി |4 ( 1934 * , 1938 , 1982 , 2006 ) |2 ( 1970 , 1994 ) |1 ( 1990 * ) |1 ( 1978 ) |8 |- | അർജന്റീന |3 ( 1978 * , 1986 , 2022 ) |3 ( 1930 , 1990 , 2014 ) | | |6. |- | ഫ്രാൻസ് |2 ( 1998 * , 2018 ) |2 ( 2006 , 2022 ) |2 ( 1958 , 1986 ) |1 ( 1982 ) |7 |- | ഉറുഗ്വേ |2 ( 1930 * , 1950 ) | | |'''3''' ( 1954 , 1970 , 2010 ) |5 |- | ഇംഗ്ലണ്ട് |1 ( 1966 * ) | | |2 ( 1990 , 2018 ) |3 |- | സ്പെയിൻ |1 ( 2010 ) | | |1 ( 1950 ) |2 |- | നെതർലാൻഡ്സ് | |3 ( 1974 , 1978 , 2010 ) |1 ( 2014 ) |1 ( 1998 ) |5 |- | ഹംഗറി | |2 ( 1938 , 1954 ) | | |2 |- | ചെക്ക് റിപ്പബ്ലിക് ² | |2 ( 1934 , 1962 ) | | |2 |- | സ്വീഡൻ | |1 ( 1958 * ) |2 ( 1950 , 1994 ) |1 ( 1938 ) |4 |- | ക്രൊയേഷ്യ | |1 ( 2018 ) |2 ( 1998 , 2022 ) | |3 |- | പോളണ്ട് | | |2 ( 1974 , 1982 ) | |2 |- | ഓസ്ട്രിയ | | |1 ( 1954 ) |1 ( 1934 ) |2 |- | പോർച്ചുഗൽ | | |1 ( 1966 ) |1 ( 2006 ) |2 |- | ബെൽജിയം | | |1 ( 2018 ) |1 ( 1986 ) |2 |- | അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ | | |1 ( 1930 ) | |1 |- | ചിലി | | |1 ( 1962 * ) | |1 |- | ടർക്കി | | |1 ( 2002 ) | |1 |- | സെർബിയ ³ | | | |2 ( 1930 , 1962 ) |2 |- | റഷ്യ ⁴ | | | |1 ( 1966 ) |1 |- | ബൾഗേറിയ | | | |1 ( 1994 ) |1 |- | ദക്ഷിണ കൊറിയ | | | |1 ( 2002 * ) |1 |- | മൊറോക്കോ | | | |1 ( 2022 ) |1 |} : * ''ഹോസ്റ്റുകൾ'' : ^1-ൽ ''പശ്ചിമ ജർമ്മനിയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഫലങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു (1954-1990)'' : ^2-ൽ ''ചെക്കോസ്ലോവാക്യയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഫലങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു (1934-1990)'' : ^3-ൽ ''യൂഗോസ്ലാവിയ (1930-1990), എഫ്ആർ യൂഗോസ്ലാവിയ / സെർബിയ ആൻഡ് മോണ്ടിനെഗ്രോ (1998-2006) എന്നിവയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഫലങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.'' : ^4-ൽ ''സോവിയറ്റ് യൂണിയനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഫലങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു (1958-1990)'' === കോൺഫെഡറേഷനുകളുടെ മികച്ച പ്രകടനങ്ങൾ === ഇന്നുവരെ, ലോകകപ്പിന്റെ ഫൈനലിൽ UEFA (യൂറോപ്പ്), CONMEBOL (ദക്ഷിണ അമേരിക്ക) എന്നീ കോൺഫെഡറേഷനുകളിൽ നിന്നുള്ള ടീമുകൾ മാത്രമേ പങ്കെടുത്തിട്ടുള്ളൂ. യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ പന്ത്രണ്ട് കിരീടങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്, അതേസമയം ദക്ഷിണ അമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങൾ പത്ത് കിരീടങ്ങൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്. ഈ രണ്ട് ഭൂഖണ്ഡങ്ങൾക്ക് പുറത്തുനിന്നുള്ള മൂന്ന് ടീമുകൾ മാത്രമേ മത്സരത്തിന്റെ സെമി ഫൈനലിൽ എത്തിയിട്ടുള്ളൂ: 1930-ൽ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ( വടക്കൻ, മധ്യ അമേരിക്ക, കരീബിയൻ ); 2002-ൽ ദക്ഷിണ കൊറിയ ( ഏഷ്യ ); 2022-ൽ മൊറോക്കോ ( ആഫ്രിക്ക ). 2006-ൽ ഓഷ്യാനിയൻ യോഗ്യത നേടിയ ഒരേയൊരു ടീമായ ഓസ്ട്രേലിയ മാത്രമാണ് രണ്ടാം റൗണ്ടിലേക്ക് മുന്നേറിയത്, പിന്നീട് 2022-ൽ അവർ ഈ നേട്ടം കൈവരിച്ചു. ബ്രസീൽ , അർജന്റീന , സ്പെയിൻ , ജർമ്മനി എന്നീ ടീമുകൾ മാത്രമാണ് തങ്ങളുടെ ഭൂഖണ്ഡ കോൺഫെഡറേഷന് പുറത്ത് ആതിഥേയത്വം വഹിച്ച ലോകകപ്പ് നേടിയത്; ബ്രസീൽ യൂറോപ്പിൽ ( 1958 ), വടക്കേ അമേരിക്കയിൽ ( 1970 , 1994 ), ഏഷ്യയിൽ ( 2002 ) വിജയിച്ചു. 1986 ൽ വടക്കേ അമേരിക്കയിലും 2022 ൽ ഏഷ്യയിലും അർജന്റീന ലോകകപ്പ് നേടി . 2010 ൽ ആഫ്രിക്കയിൽ സ്പെയിൻ വിജയിച്ചു . 2014 ൽ , അമേരിക്കയിൽ വിജയിക്കുന്ന ആദ്യ യൂറോപ്യൻ ടീമായി ജർമ്മനി മാറി. ഒരേ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ നിന്നുള്ള ടീമുകൾ തുടർച്ചയായി അഞ്ച് തവണ മാത്രമാണ് ലോകകപ്പ് നേടിയിട്ടുള്ളത്; ഒരു കോൺഫെഡറേഷൻ തുടർച്ചയായി നാല് ടൂർണമെന്റുകൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്, 2006 , 2010 , 2014 , 2018 ടൂർണമെന്റുകളെല്ലാം യുവേഫ ടീമുകൾ (യഥാക്രമം ഇറ്റലി, സ്പെയിൻ, ജർമ്മനി, ഫ്രാൻസ്) വിജയിച്ചു. {| class="wikitable" |+കോൺഫെഡറേഷൻ പ്രകാരം ടീമുകൾ യോഗ്യത നേടിയ ആകെ തവണ !കോൺഫെഡറേഷൻ !എ.എഫ്.സി. !സി.എ.എഫ്. !കോൺകാഫ് !കോൺമെബോൾ !ഒ.എഫ്.സി. !യുവേഫ !ആകെ |- |ടീമുകൾ |43 |49 |46 |89 |4 |258 (258) |489 |- |മികച്ച 16 |9 |11. 11. |15 |37 |1 |99 (99) |172 |- |മികച്ച 8 |2 |4 |5 |36 |0 |105 |152 |- |ടോപ്പ് 4 |1 |1 |1 |23 |0 |62 |88 |- |ടോപ്പ് 2 |0 |0 |0 |15 |0 |29 |44 |- |നാലാമത് |1 |1 |0 |5 |0 |15 |22 |- |മൂന്നാമത് |0 |0 |1 |3 |0 |18 |22 |- |രണ്ടാമത്തേത് |0 |0 |0 |5 |0 |17 |22 |- |1st |0 |0 |0 |10 |0 |12 |22 |} == രേഖകളും സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകളും == ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലോകകപ്പുകളിൽ കളിച്ചതിന്റെ റെക്കോർഡ് ആറ് കളിക്കാർ പങ്കിടുന്നു ; മെക്സിക്കോയുടെ അന്റോണിയോ കാർബജൽ (1950–1966). റാഫേൽ മാർക്വേസ് ( 2002–2018), ആൻഡ്രസ് ഗാർഡാഡോ (2006–2022); ജർമ്മനിയുടെ ലോതർ മത്തേയൂസ് (1982–1998); അർജന്റീനയുടെ ലയണൽ മെസ്സി (2006–2022); പോർച്ചുഗലിന്റെ ക്രിസ്റ്റ്യാനോ റൊണാൾഡോ (2006–2022) എന്നിവർ അഞ്ച് ടൂർണമെന്റുകളിൽ കളിച്ചു, അഞ്ച് ടൂർണമെന്റുകളിൽ ഗോൾ നേടിയ ആദ്യത്തേതും ഏകവുമായ കളിക്കാരനും റൊണാൾഡോയാണ്.  26 മത്സരങ്ങളിൽ മെസ്സി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലോകകപ്പ് മത്സരങ്ങൾ കളിച്ചിട്ടുണ്ട്.  ബ്രസീലിന്റെ ജാൽമ സാന്റോസ് (1954–1962), പശ്ചിമ ജർമ്മനിയുടെ ഫ്രാൻസ് ബെക്കൻബോവർ (1966–1974), ജർമ്മനിയുടെ ഫിലിപ്പ് ലാം (2006–2014) എന്നിവർ മാത്രമാണ് മൂന്ന് ലോകകപ്പ് ഓൾ-സ്റ്റാർ ടീമുകളിൽ ഇടം നേടിയ ഏക കളിക്കാർ . 16 ഗോളുകളുമായി ജർമ്മനിയുടെ മിറോസ്ലാവ് ക്ലോസെ (2002–2014) ലോകകപ്പിലെ എക്കാലത്തെയും മികച്ച ഗോൾ സ്കോററാണ്. 2014 ലെ ബ്രസീലിനെതിരായ സെമിഫൈനൽ മത്സരത്തിൽ ബ്രസീലിന്റെ റൊണാൾഡോയുടെ 15 ഗോളുകൾ (1998–2006) എന്ന റെക്കോർഡ് അദ്ദേഹം തകർത്തു . പശ്ചിമ ജർമ്മനിയുടെ ഗെർഡ് മുള്ളർ (1970–1974) 14 ഗോളുകളുമായി മൂന്നാം സ്ഥാനത്താണ്.  നാലാം സ്ഥാനത്തുള്ള ഗോൾ സ്കോററായ ഫ്രാൻസിന്റെ ജസ്റ്റ് ഫോണ്ടെയ്ൻ ഒരു ലോകകപ്പിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകൾ നേടിയതിന്റെ റെക്കോർഡ് സ്വന്തമാക്കി; അദ്ദേഹത്തിന്റെ 13 ഗോളുകളും 1958 ലെ ടൂർണമെന്റിലാണ് നേടിയത്. 2007 നവംബറിൽ, 1930 നും 1974 നും ഇടയിൽ ലോകകപ്പ് നേടിയ ടീമുകളിലെ എല്ലാ അംഗങ്ങൾക്കും മുൻകാല പ്രാബല്യത്തോടെ വിജയികളുടെ മെഡലുകൾ നൽകുമെന്ന് ഫിഫ പ്രഖ്യാപിച്ചു.  ഇതോടെ മൂന്ന് ലോകകപ്പ് വിജയികളുടെ മെഡലുകൾ നേടിയ ഏക കളിക്കാരനായി ബ്രസീലിന്റെ പെലെ മാറി (1958, 1962, 1970 വർഷങ്ങളിൽ, പരിക്ക് കാരണം 1962 ലെ ഫൈനലിൽ അദ്ദേഹം കളിച്ചില്ലെങ്കിലും),  രണ്ട് വിജയികളുടെ മെഡലുകൾ നേടിയ മറ്റ് 20 കളിക്കാരോടൊപ്പം . ഏഴ് കളിക്കാർ മൂന്ന് തരത്തിലുള്ള ലോകകപ്പ് മെഡലുകളും (വിജയികൾ, റണ്ണേഴ്‌സ്-അപ്പുകൾ, മൂന്നാം സ്ഥാനം) നേടിയിട്ടുണ്ട്; 1966–1974 കാലഘട്ടത്തിൽ പശ്ചിമ ജർമ്മനിയുടെ ടീമിൽ നിന്നുള്ള അഞ്ച് കളിക്കാർ ഉണ്ടായിരുന്നു: ഫ്രാൻസ് ബെക്കൻബോവർ , ജർഗൻ ഗ്രാബോവ്സ്കി , ഹോർസ്റ്റ്-ഡയറ്റർ ഹോട്ട്ജസ് , സെപ്പ് മേയർ , വുൾഫ്ഗാങ് ഒവെരത്ത് (1966–1974), ഇറ്റലിയുടെ ഫ്രാങ്കോ ബറേസി (1982, 1990, 1994), തുടർച്ചയായി നാല് മെഡലുകൾ നേടിയ ജർമ്മനിയുടെ മിറോസ്ലാവ് ക്ലോസാണ് (2002–2014) ഏറ്റവും പുതിയത്. ബ്രസീലിന്റെ മാരിയോ സഗല്ലോ , പശ്ചിമ ജർമ്മനിയുടെ ഫ്രാൻസ് ബെക്കൻബോവർ , ഫ്രാൻസിന്റെ ദിദിയർ ദെഷാംപ്സ് എന്നിവരാണ് ഇതുവരെ കളിക്കാരനായും മുഖ്യ പരിശീലകനായും ലോകകപ്പ് നേടിയിട്ടുള്ള ഏക വ്യക്തികൾ. 1958 ലും 1962 ലും കളിക്കാരനായും 1970 ൽ മുഖ്യ പരിശീലകനായും സാഗല്ലോ വിജയിച്ചു.  1974 ൽ ബെക്കൻബോവർ ക്യാപ്റ്റനായും 1990 ൽ മുഖ്യ പരിശീലകനായും വിജയിച്ചു,  1998 ൽ ക്യാപ്റ്റനായി വിജയിച്ചതിന് ശേഷം 2018 ൽ ദെഷാംപ്സ് ഈ നേട്ടം ആവർത്തിച്ചു.  രണ്ട് ലോകകപ്പുകൾ (1934 ലും 1938 ലും) നേടിയ ഏക മുഖ്യ പരിശീലകനാണ് ഇറ്റലിയുടെ വിറ്റോറിയോ പോസോ .  ലോകകപ്പ് നേടിയ എല്ലാ മുഖ്യ പരിശീലകരും അവർ പരിശീലിപ്പിച്ച രാജ്യത്തെ സ്വദേശികളായിരുന്നു. ദേശീയ ടീമുകളിൽ, ബ്രസീൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലോകകപ്പ് മത്സരങ്ങൾ കളിച്ചിട്ടുണ്ട് (114), ജർമ്മനി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഫൈനലുകൾ (8), സെമി ഫൈനൽ (13), ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽ (16) എന്നിവയിൽ കളിച്ചിട്ടുണ്ട്, അതേസമയം ബ്രസീൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലോകകപ്പുകളിൽ കളിച്ചിട്ടുണ്ട് (22), ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിജയങ്ങൾ (76) നേടിയിട്ടുണ്ട്, ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകൾ നേടിയിട്ടുണ്ട് (237).  ലോകകപ്പിൽ ഇരു ടീമുകളും രണ്ടുതവണ പരസ്പരം ഏറ്റുമുട്ടിയിട്ടുണ്ട്, 2002 ലെ ഫൈനലിലും 2014 ലെ സെമി ഫൈനലിലും . === ടോപ് ഗോൾ സ്‌കോറർമാർ === പ്രധാന ലേഖനം: ഫിഫ ലോകകപ്പിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോൾ നേടിയവർ ; വ്യക്തി '''ബോൾഡ് അക്ഷരങ്ങളിലുള്ള''' കളിക്കാർ ഇപ്പോഴും സജീവമാണ്. {| class="wikitable sortable" !റാങ്ക് !പ്ലെയർ !ലക്ഷ്യങ്ങൾ !മത്സരങ്ങൾ !മത്സരത്തിലെ ഗോളുകൾ |- |1 | മിറോസ്ലാവ് ക്ലോസ് |16 ഡൗൺലോഡ് |24 ദിവസം |0.67 (0.67) |- |2 | റൊണാൾഡോ |15 |19 |0.84 |- |3 | ഗെർഡ് മുള്ളർ |14 |13 |1.08 |- | rowspan="2" |4 | ജസ്റ്റ് ഫോണ്ടെയ്ൻ |13 |6. |2.17 |- | '''ലയണൽ മെസ്സി''' |13 |26. |0.50 |- | rowspan="2" |6. | '''കൈലിയൻ എംബാപ്പെ''' |12 |14 |0.86 |- | [[പെലെ|Pelé]] |12 |14 |0.86 |- | rowspan="2" |8 | അലക്സാണ്ടർ കോസിസ് |11. 11. |5 |2.20 |- | ജർഗൻ ക്ലിൻസ്മാൻ |11. 11. |17 |0.65 |- | rowspan="6" |10 | ഹെൽമുട്ട് റാൻ |10 |10 |1.00 |- | ഗബ്രിയേൽ ബാറ്റിസ്റ്റ്യൂട്ട |10 |12 |0.83 |- | ഗാരി ലിനേക്കർ |10 |12 |0.83 (0.83) |- | തിയോഫിലോ കുബില്ലസ് |10 |13 |0.77 |- | തോമസ് മുള്ളർ |10 |19 |0.53 |- | ഗ്രിഗറി സമ്മർ |10 |20 |0.50 |} ; രാജ്യം {| class="wikitable" !റാങ്ക് !ദേശീയ ടീം !നേടിയ ഗോളുകൾ |- |1 | ബ്രസീൽ |237 |- |2 | ജർമ്മനി |232 (232) |- |3 | അർജന്റീന |152 |- |4 | ഫ്രാൻസ് |136 |- |5 | ഇറ്റലി |128 |- |6. | സ്പെയിൻ |108 |- |7 | ഇംഗ്ലണ്ട് |104 |- |8 | നെതർലാൻഡ്സ് |96 |- |9 | ഉറുഗ്വേ |89 |- |10 | ഹംഗറി |87 |} == അവാർഡുകൾ == ഓരോ ലോകകപ്പിന്റെയും അവസാനം, ടൂർണമെന്റിലെ അവസാന ടീം സ്ഥാനങ്ങൾ ഒഴികെയുള്ള നേട്ടങ്ങൾക്ക് കളിക്കാർക്കും ടീമുകൾക്കും അവാർഡുകൾ സമ്മാനിക്കും. * ഫിഫ ടെക്നിക്കൽ സ്റ്റഡി ഗ്രൂപ്പിൽ നിന്ന് അഞ്ച് പോസ്റ്റ്-ടൂർണമെന്റ് അവാർഡുകൾ ഉണ്ട്: ** മികച്ച കളിക്കാരനുള്ള ഗോൾഡൻ ബോൾ (അതിന്റെ സ്പോൺസറായ "അഡിഡാസ് ഗോൾഡൻ ബോൾ" ന്റെ പേരിലാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്) , '''1982''' ൽ ആദ്യമായി നൽകി ; ** 1982 ൽ ആദ്യമായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോൾ നേടിയവർക്കുള്ള ഗോൾഡൻ '''ബൂട്ട്''' (അതിന്റെ സ്പോൺസറായ "അഡിഡാസ് ഗോൾഡൻ ബൂട്ട്" ന്റെ പേരിലാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്, മുമ്പ് 1982 മുതൽ 2006 വരെ "അഡിഡാസ് ഗോൾഡൻ ഷൂ" എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു); ** മികച്ച ഗോൾകീപ്പറിനുള്ള ഗോൾഡൻ ഗ്ലൗ (അതിന്റെ സ്പോൺസറായ "അഡിഡാസ് ഗോൾഡൻ ഗ്ലൗവിന്റെ" പേരിലാണ് ഇത് അറിയപ്പെടുന്നത്, മുമ്പ് 1994 മുതൽ 2006 വരെ "ലെവ് യാഷിൻ അവാർഡ്" എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു) , '''1994''' ൽ ആദ്യമായി നൽകി ; ** കലണ്ടർ വർഷത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ 21 വയസ്സിന് താഴെയുള്ള മികച്ച കളിക്കാരനുള്ള '''ഫിഫ യംഗ് പ്ലെയർ അവാർഡ്''' ( മുമ്പ് 2006 മുതൽ 2010 വരെ "ബെസ്റ്റ് യംഗ് പ്ലെയർ അവാർഡ്" എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു), 2006 ൽ ആദ്യമായി നൽകി ; ** 1970 ൽ ആദ്യമായി നൽകിയ, ഫെയർ പ്ലേയുടെ ഏറ്റവും മികച്ച റെക്കോർഡുമായി രണ്ടാം റൗണ്ടിലേക്ക് മുന്നേറുന്ന ടീമിനുള്ള '''ഫിഫ ഫെയർ പ്ലേ''' ട്രോഫി . * ടൂർണമെന്റിൽ ആരാധകർ വോട്ട് ചെയ്ത് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന ഒരു അവാർഡ് നിലവിൽ ഉണ്ട്.: ** ടൂർണമെന്റിലെ ഓരോ മത്സരത്തിലും മികച്ച പ്രകടനത്തിന് പ്ലെയർ '''ഓഫ് ദി മാച്ച് (നിലവിൽ "''' ബഡ്‌വൈസർ പ്ലെയർ ഓഫ് ദി മാച്ച്" എന്ന് വാണിജ്യപരമായി അറിയപ്പെടുന്നു , മുമ്പ് 2002 മുതൽ 2018 വരെ "മാൻ ഓഫ് ദി മാച്ച്" എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു) 2002 ൽ ആദ്യമായി ലഭിച്ച ടൂർണമെന്റിലെ ഓരോ മത്സരത്തിലും . * ടൂർണമെന്റ് അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം ആരാധകർ വോട്ട് ചെയ്ത് തീരുമാനിക്കുന്ന രണ്ട് അവാർഡുകൾ ഉണ്ട്: ** ടൂർണമെന്റിൽ ആരാധകർ നേടിയ ഏറ്റവും മികച്ച ഗോളിനുള്ള ഗോൾ ഓഫ് ദി ടൂർണമെന്റ്, (നിലവിൽ വാണിജ്യപരമായി "ഹ്യുണ്ടായ് ഗോൾ ഓഫ് ദി ടൂർണമെന്റ്" എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു) , '''2006''' ൽ ആദ്യമായി നൽകി ; ** പൊതുജനങ്ങളുടെ ഒരു വോട്ടെടുപ്പിലൂടെ നിർണ്ണയിക്കപ്പെട്ട പ്രകാരം, ലോകകപ്പ് ഫൈനൽ ടൂർണമെന്റിലെ ഏറ്റവും '''രസകരമായ ടീം .''' * 1994 നും 2006 നും ഇടയിൽ മറ്റൊരു അവാർഡ് നൽകി: ** ഫിഫ ടെക്നിക്കൽ സ്റ്റഡി ഗ്രൂപ്പ് തിരഞ്ഞെടുത്ത ടൂർണമെന്റിലെ മികച്ച കളിക്കാർ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു '''ഓൾ-സ്റ്റാർ ടീം . 2010 മുതൽ, എല്ലാ ഡ്രീം ടീമുകളും അല്ലെങ്കിൽ സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ ടീമുകളും ഫിഫ തന്നെ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തതുപോലെ അനൗദ്യോഗികമാണ്.''' {| class="wikitable" !ലോകകപ്പ് !ഗോൾഡൻ ബോൾ !ഗോൾഡൻ ബൂട്ട് !ലക്ഷ്യങ്ങൾ !ഗോൾഡൻ ഗ്ലൗസ് !ക്ലീൻ ഷീറ്റുകൾ !ഫിഫ യങ് പ്ലെയർ അവാർഡ് !ഫിഫ ഫെയർ പ്ലേ ട്രോഫി |- | 1930 ഉറുഗ്വേ | rowspan="11" |''അവാർഡ് ലഭിച്ചിട്ടില്ല'' | ഗില്ലർമോ സ്റ്റബിൽ |8 | rowspan="14" |''അവാർഡ് ലഭിച്ചിട്ടില്ല'' | rowspan="14" |''ബാധകമല്ല'' | rowspan="5" |''അവാർഡ് ലഭിച്ചിട്ടില്ല'' | rowspan="8" |''അവാർഡ് ലഭിച്ചിട്ടില്ല'' |- | 1934 ഇറ്റലി | ഓൾഡ്രിച്ച് നെജെഡ്ലി |5 |- | 1938 ഫ്രാൻസ് | ലിയോണിഡാസ് |7 |- | 1950 ബ്രസീൽ | അഡെമിർ |8 |- | 1954 സ്വിറ്റ്സർലൻഡ് | അലക്സാണ്ടർ കോസിസ് |11. 11. |- | 1958 സ്വീഡൻ | ജസ്റ്റ് ഫോണ്ടെയ്ൻ |13 | |- | 1962 ചിലി | ഫ്ലോറിയൻ ആൽബർട്ട് ഗാരിഞ്ച വാവ വാലൻ്റൈൻ ഇവാനോവ് ഡ്രാസൻ ജെർകോവിച്ച് ലിയോണൽ സാഞ്ചസ് |4 | ഫ്ലോറിയൻ ആൽബർട്ട് |- | 1966 ഇംഗ്ലണ്ട് | യൂസേബിയോ |9 | ഫ്രാൻസ് ബെക്കൻബോവർ |- | 1970 മെക്സിക്കോ | ഗെർഡ് മുള്ളർ |10 | തിയോഫിലോ കുബില്ലസ് | പെറു |- | 1974 പശ്ചിമ ജർമ്മനി | ഗ്രിഗറി സമ്മർ |7 | വ്ലാഡിസ്ലോ സ്മുഡ | പശ്ചിമ ജർമ്മനി |- | 1978 അർജന്റീന | മാരിയോ കെമ്പസ് |6. | ആന്റണി കാബ്രിനി | അർജന്റീന |- | 1982 സ്പെയിൻ | പോൾ റോസി | പോൾ റോസി |6. | മാനുവൽ അമോറോസ് | ബ്രസീൽ |- | 1986 മെക്സിക്കോ | ഡീഗോ മറഡോണ | ഗാരി ലിനേക്കർ |6. | എൻസോ സിഫോ | ബ്രസീൽ |- | 1990 ഇറ്റലി | സാൽവറ്റോർ ഷില്ലാക്കി | സാൽവറ്റോർ ഷില്ലാക്കി |6. | റോബർട്ട് പ്രോസിനെക്കി | ഇംഗ്ലണ്ട് |- | 1994 യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് | റൊമാരിയോ | ഒലെഗ് സാലെങ്കോ ഹ്രിസ്റ്റോ സ്റ്റോയിച്കോവ് |6. | മൈക്കൽ പ്രൂഡ്‌ഹോം |2 | മാർക്ക് ഓവർമാർസ് | ബ്രസീൽ |- | 1998 ഫ്രാൻസ് | റൊണാൾഡോ | ഡാവോർ സുക്കർ |6. | ഫാബിയൻ ബാർത്തസ് |5 | മൈക്കൽ ഓവൻ | ഇംഗ്ലണ്ട് ഫ്രാൻസ് |- | 2002 ദക്ഷിണ കൊറിയ/ജപ്പാൻ | ഒലിവർ കാൻ | റൊണാൾഡോ |8 | ഒലിവർ കാൻ |5 | ലാൻഡൻ ഡോണോവൻ | ബെൽജിയം |- | 2006 ജർമ്മനി | സിനദിൻ സിദാൻ | മിറോസ്ലാവ് ക്ലോസ് |5 | ജിയാൻലൂയിഗി ബഫൺ |5 | ലൂക്കാസ് പൊഡോൾസ്കി | ബ്രസീൽ സ്പെയിൻ |- | 2010 ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക | ഡീഗോ ഫോർലാൻ | തോമസ് മുള്ളർ |5 | ഐക്കർ കാസിയസ് |5 | തോമസ് മുള്ളർ | സ്പെയിൻ |- | 2014 ബ്രസീൽ | ലയണൽ മെസ്സി | ജെയിംസ് റോഡ്രിഗസ് |6. | മാനുവൽ ന്യൂയർ |4 | പോൾ പോഗ്ബ | കൊളംബിയ |- | 2018 റഷ്യ | ലൂക്ക മോഡ്രിച്ച് | ഹാരി കെയ്ൻ |6. | തിബൗട്ട് കോർട്ടോയിസ് |3 | കൈലിയൻ എംബാപ്പെ | സ്പെയിൻ |- | 2022 ഖത്തർ | ലയണൽ മെസ്സി | കൈലിയൻ എംബാപ്പെ |8 | എമിലിയാനോ മാർട്ടിനെസ് |3 | എൻസോ ഫെർണാണ്ടസ് | ഇംഗ്ലണ്ട് |} == മറ്റ് ലിങ്കുകൾ == * [http://www.fifa.com/en/index.html FIFA official site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060701031630/http://www.fifa.com/en/index.html |date=2006-07-01 }} * [http://fifaworldcup.yahoo.com/06/en/ FIFA World Cup Germany 2006 Official Site] * [http://fifaworldcup.yahoo.com/06/en/p/pwc/index.html FIFA Match Results for all Stages 1930–2002] *[http://www.worldcupyears.co.uk World Cup resource site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090927171136/http://www.worldcupyears.co.uk/ |date=2009-09-27 }} * [http://www.soschildrensvillages.org.uk/charity-news/six-villages.htm Official FIFA World Cup Charity Campaign] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060704132646/http://www.soschildrensvillages.org.uk/charity-news/six-villages.htm |date=2006-07-04 }} ==അവലംബങ്ങൾ== {{Reflist}} ==കുറിപ്പുകൾ== <references group="note" /> {{sport-stub}} {{Main world championships}} [[വർഗ്ഗം:ലോകകപ്പുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഫുട്ബോൾ മത്സരങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഫിഫ ലോകകപ്പ്| ]] e7etgcv6tap2kqz9gwzyjmk69vr9zq9 0 3461 4642921 4580962 2026-07-03T10:22:10Z Malikaveedu 16584 4642921 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:Ambalapuzha Vijayakumar.jpg|ലഘുചിത്രം|സോപാന സംഗീതാലാപനം]] [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] ക്ഷേത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അവതരിപ്പിച്ചു വരുന്ന ഒരു കലാരൂപമാണ് '''സോപാനസംഗീതം.''' നടയടച്ചുതുറക്കലിനാണ് സാധാരണയായി സോപാനസംഗീതം അവതരിപ്പിക്കാറുള്ളത്. അമ്പലവാസി മാരാര്, [[പൊതുവാൾ]] സമുദായത്തിൽപ്പെട്ടവരാണ് സോപാന സംഗീതം സാധാരണയായി അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. [[ഇടയ്ക്ക|ഇടക്കയാണ്]] സോപാനസംഗീതത്തിൽ സാധാരണ വാദ്യമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്. [[ക്ഷേത്രം|ക്ഷേത്രത്തിനു]] ([[ഗർഭഗൃഹം|ഗർഭഗൃഹത്തിനു]]) അടുത്തുള്ള പടികളെ ആണു സോപാനം എന്നു പറയുന്നത്‍. മലയാളത്തിലോ [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിലോ]] ഉള്ള ദേവ-ദേവീ സ്തുതികളാണ് സോപാനസംഗീതത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. [[ഗീതഗോവിന്ദം|ഗീതഗോവിന്ദത്തിലെ]] 24 ഗീതങ്ങൾ സോപാനസംഗീതത്തിൽ അവതരിപ്പിച്ച് വരുന്നുണ്ട്. [[അഷ്ടപദി (വിവക്ഷകൾ)|അഷ്ടപദിയാണ്]] സാധാരണ സോപാനസംഗീതത്തിൽ പാടുന്നത്. സോപാനസംഗീതത്തിലെ വാദ്യമായ [[ഇടയ്ക്ക]] കൊട്ടുന്ന വ്യക്തി തന്നെയാണ് പാട്ടും പാടുക. == പ്രമുഖ കലാകാരന്മാർ == പരമ്പരാഗത രീതികളെ മാറ്റി ജനകീയ സദസ്സുകളിൽ സോപാനസംഗീതത്തെ അവതരിപ്പിച്ച കലാകാരനായിരുന്നു [[ഞരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ]]. 'ജനഹിത സോപാനം' എന്ന ജനകീയമായ രൂപം അദ്ദേഹം ആവിഷ്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ|രാമപ്പൊതുവാളിന്റെ]] മകനായ [[ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ|ഞരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ]] കേരളത്തിലെ അറിയപ്പെടുന്ന സോപാനസംഗീതജ്ഞനാണ്.സോപാനസംഗീതം ആധികാരികമായി പഠിപ്പിക്കുന്ന സ്‌ഥാപനമാണ് [[തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|തിരുവിതാംകൂർ ദേവസ്വം ബോർഡിൻറെ]] ക്ഷേത്രകലാപീഠം, ക്ഷേത്രകലാപീഠത്തിലെ സോപാനസംഗീതം അധ്യാപകനായിരുന്ന ശ്രീ പുതുശ്ശേരി രാഘവക്കുറുപ്പാണ് സോപാനസംഗീതത്തിന് ചിട്ടയായുള്ള രൂപഘടന നൽകിയത്. നാറാത്ത് കൃഷ്ണമണി മാരാർ, [[അമ്പലപ്പുഴ വിജയകുമാർ]], ഏലൂർ ബിജു എന്നിവരും അറിയപ്പെടുന്ന സോപാന സംഗീതജ്ഞർ ആണ്. [[ജനാർദ്ദനൻ നെടുങ്ങാടി|ശ്രീ ജനാർദ്ദനൻ നെടുങ്ങാടി ഗുരുവായൂർ]], ശ്രീ ജ്യോതി ദാസ് ഗുരുവായൂർ ,ഇരിഞ്ഞാലക്കുടയിലുള്ള സലീഷ് നനദുർഗ്ഗ(തുടർച്ചയായി 14 മണിക്കൂർ ഗാനമാലപിച്ച്‌ റെക്കോർഡ്‌ സ്ഥാപിച്ച വ്യക്തി ) തുടങ്ങിയവരും ഈ മേഖലയിൽ പ്രാഗൽഭ്യം തെളിയിച്ച കലാകാരൻമാരാണ്. == അവലംബം == <references/> == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{കേരളത്തിലെ തനതു കലകൾ}} {{Music-stub}} [[Category:ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സംഗീതം]] [[Category:കേരളസംഗീതം]] [[വർഗ്ഗം:കഥകളി]] [[വർഗ്ഗം:സോപാനസംഗീതം]] cfjm9rz93zosispb0qzjc0x3x23qs85 0 4376 4642689 4594232 2026-07-02T16:50:41Z ~2026-38023-83 219894 /* */ കാര്യങ്ങൾക്ക് വ്യക്തത വരുത്തി 4642689 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Communist Party of India (Marxist)}} {{Infobox_Indian_left_Party |party_name = കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) |party_logo =[[ചിത്രം:CPI-M-flag.svg|200px|center]] |eci = ദേശീയ പാർട്ടി |leader= |secretary = [[എം.എ. ബേബി]] |foundation = [[1964]] |alliance = [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] |ideology = [[കമ്മ്യൂണിസം]] [[മാർക്സിസം-ലെനിനിസം]] [[ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം]] |loksabha_leader = [[പി ആർ നടരാജൻ ]]<ref name="loksabha">{{cite web |url=http://164.100.47.132/lssnew/members/Biography.aspx?mpsno=4 |title=പതിനഞ്ചാം ലോക് സഭാ അംഗങ്ങളുടെ ജീവചരിത്രം |publisher=ലോക സഭ സെക്രട്ടറിയേറ്റ് |accessdate=10 ജനുവരി 2012 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225053541/http://164.100.47.132/lssnew/members/Biography.aspx?mpsno=4%20 |url-status=dead }}</ref> |rajyasabha_leader = [[എളമരം കരീം]]<ref name="hindunews11june11">{{cite web |url=http://www.thehindu.com/news/national/article2096233.ece |title=ഓർഡിനൻസ് അൺകോൺസ്റ്റിറ്റ്യൂഷനൽ: സി.പി.ഐ(എം) |publisher= [[ദ ഹിന്ദു]] |accessdate=2012-01-10 |date=2011-06-11}}</ref> |loksabha_seats = [[44]] |rajyasabha_seats = [[14]] |publication = ''പീപ്പിൾസ് ഡെമോക്രസി'' ([[ഇംഗ്ലീഷ് (ഭാഷ)|ഇംഗ്ലീഷ്]]), ''ലോക് ലെഹർ'' ([[ഹിന്ദി]]), ''തീക്കതിർ'' ([[തമിഴ്]]), ''പ്രജാശക്തി'' ([[തെലുങ്ക്]]), ''ദേശാഭിമാനി'' ([[മലയാളം]]), ''ചിന്ത'' ([[മലയാളം]]), ''ആബ്ശാർ'' ([[ഉർദു]]) |headquarters = 27-29, ഭായ് വീർ സിങ്ങ് മാർഗ്, [[ന്യൂഡൽഹി]] - 110001 |students = [[എസ്.എഫ്.ഐ.]] |youth = [[ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ.]] |women = [[അഖിലേന്ത്യാ ജനാധിപത്യ മഹിളാ അസോസിയേഷൻ]] |labour = [[സി.ഐ.ടി.യു.]] |peasants =[[അഖിലേന്ത്യാ കിസാൻ സഭ|അഖിലേന്ത്യാ കിസാൻ സഭ]] |culture = |electoral_symbol = [[അരിവാൾ ചുറ്റിക നക്ഷത്രം]] |website = [http://cpim.org/ cpim.org] }} ഇന്ത്യയിലെ ഒരു ഇടതു രാഷ്ട്രിയ കക്ഷിയാണ് '''സി.പി.ഐ.(എം) (CPI(M))''' അഥവാ '''കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)'''. സി.പി.(ഐ)എം. എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ഈ പാർട്ടിക്ക് കൂടുതൽ അടിത്തറ ഉണ്ടായിരുന്ന സംസ്ഥാനങ്ങളാണ് [[കേരളം]], [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ]], [[ത്രിപുര]] എന്നിവ {{തെളിവ്}}. [[1964]] [[ഒക്ടോബർ]] 31 മുതൽ [[നവംബർ]] 7 വരെ [[കൽക്കട്ട|കൽക്കട്ടയിൽ]] നടന്ന സമ്മേളനത്തിലാണ് സി.പി.ഐ(എം) രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടത്.<ref name="formation">[http://www.cpimwb.org.in/about.php സി.പി.ഐ(എം) രൂപവത്കരണം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130329150652/http://www.cpimwb.org.in/about.php |date=2013-03-29 }} സി.പി.ഐ(എം) പശ്ചിമബംഗാൾ ഔദ്യോഗിക വെബ് ഇടത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref> ഇന്ത്യൻ സാഹചര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റ് തത്ത്വസംഹിതകൾ നടപ്പിലാക്കി [[സോഷ്യലിസം|സോഷ്യലിസ്റ്റ്]] വ്യവസ്ഥിതി അടിസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു ഭരണസംവിധാനം സ്ഥാപിക്കുക എന്നതാണ് സി.പി.ഐ.എമ്മിന്റെ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യം<ref name="formation" /><ref name="formation" />. [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ]] (CPI) എന്ന സംഘടനയിൽ നിന്ന് വിഘടിച്ചു വന്നവരാണ് സി.പി.ഐ.(എം) രൂപീകരിച്ചത്.<ref name="cpim0">{{cite web |url=http://cpim.org/content/about-us |title=എബൗട്ട് അസ് |publisher=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) |accessdate=27 ഡിസംബർ 2011 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225053539/https://cpim.org/content/about-us%20 |url-status=dead }}</ref>. സി.പി.ഐ.(എം)-ന്റെ 2009-ലെ ഔദ്യോഗിക കണക്കു പ്രകാരം അഖിലേന്ത്യാ തലത്തിൽ 10,42,287 അംഗങ്ങൾ ഉണ്ട്. 1964-ൽ പാർട്ടി തുടങ്ങിയ കാലയളവിൽ ഇത് 118,683 ആയിരുന്നു.<ref name="cpim0" /> ബംഗാളിലും ത്രിപുരയിലും കേരളത്തിലും അധികാരത്തിലിരുന്ന പാർട്ടിയായിരുന്നു സിപിഐഎം ബംഗാളിൽ ടിഎംസിയോടും ത്രിപുരയിൽ ബിജെപിയോടും കേരളത്തിൽ കോൺഗ്രസിനോടും പരാജയപ്പെട്ടതിനുശേഷം 2026ത്ൽ ഇന്ത്യയിൽ എവിടെയും പാർട്ടി ഭരിക്കുന്നില്ല [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]], [[ബഹുജൻ സമാജ് പാർട്ടി]] എന്നിവയ്ക്ക് പിന്നിലായി, 2009-'10 കാലയളവിൽ സി.പി.ഐ.(എം)-ന്റെ വിവിധ സ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള ആകെ വരുമാനം 63 കോടി രൂപ ആയിരുന്നു.<ref name="times0">{{cite news |title=വിത്ത് റുപീസ് 497 ക്രോർ, കോൺഗ്രസ്സ് ഈസ് റിച്ചസ്റ്റ് പാർട്ടി |author=ഹിമാൻഷി ധവാൻ |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-18/india/28304714_1_regional-parties-bjp-and-bsp-national-parties |newspaper=[[ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]] |date=18 ഓഗസ്റ്റ് 2010 |accessdate=27 ഡിസംബർ 2011 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[പ്രകാശ് കാരാട്ട്]] ആയിരുന്നു 2005 മുതൽ - 2015 ഏപ്രിൽ 19 വരെ സി പി ഐ എമ്മിന്റെ ജനറൽ സെക്രട്ടറി. . 2012 ഏപ്രിൽ 4 മുതൽ 9 വരെ [[കോഴിക്കോട്]] വെച്ച് നടന്ന 20-ആം പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സിലാണ്, രണ്ട് ഒഴിവുകൾ ഉൾപ്പെടെ 89 അംഗ കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റിയെ തിരഞ്ഞെടുത്തത്. കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി പ്രകാശ് കാരാട്ടിനെ ജനറൽ സെക്രട്ടറി ആയി വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref name="cpim1">{{cite web |url=http://cpim.org/leadership |title=ലീഡർഷിപ്പ്|publisher= കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) |accessdate=27 ഡിസംബർ 2011}}</ref>. 2015 ഏപ്രിൽ 14 മുതൽ 19 വരെ വിശാഖപട്ടണത്തു വെച്ചു നടന്ന 21-ആം പാർട്ടി കോൺഗ്രസിൽ [[സീതാറാം യെച്ചൂരി]] അഖിലേന്ത്യാ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. നാലു പുതുമുഖങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള 16 അംഗ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയും അന്ന് തെരഞ്ഞെടുത്തു<ref>{{cite news|title=യെച്ചൂരി സെക്രട്ടറി; 16 അംഗ പിബി|url=http://www.deshabhimani.com/news-national-all-latest_news-458758.html|accessdate=19 ഏപ്രിൽ 2015|work=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2015-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150422220231/http://www.deshabhimani.com/news-national-all-latest_news-458758.html|url-status=dead}}</ref>. == ചരിത്രം == [[പ്രമാണം:CPIM office Mysore District Committee.jpg|ലഘുചിത്രം|CPIM office, Mysore]] സി.പി.ഐ. (എം) എന്ന രാഷ്ട്രീയകക്ഷി രൂപം കൊള്ളുന്നത് 1964-ൽ ആണെങ്കിലും, അതിന്റെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ അടിത്തറ രൂപം കൊള്ളുന്നത് [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] ആദ്യകാല കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഒപ്പമാണ്<ref>[[#communi08|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും - ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]1989 പുതുവത്സരദിനം - പുറം 11</ref>.{{തെളിവ്}}. 1939 ൽ പാർട്ടി ഔപചാരികമായി രൂപീകൃതമായിരുന്നു എങ്കിലും അന്ന് നിലനിന്നിരുന്ന സാഹചര്യങ്ങൾ മൂലം ഒളിവിൽ പ്രവർത്തിക്കാനേ കഴിഞ്ഞിരുന്നുള്ളു.കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്‌ ആണ് എന്ന് മനസിലായാൽ കൊല്ലപ്പെടുമായിരുന്നു. [[1925 | 1925-ൽ]]<ref>{{cite web|url=https://sites.google.com/a/communistparty.in/cpi/brief-history-of-cpi|title=Brief History of CPI - CPI|publisher=|access-date=1 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209001241/https://sites.google.com/a/communistparty.in/cpi/brief-history-of-cpi#|archive-date=9 December 2015|url-status = live}}</ref> രൂപീകൃതമായ [[സി.പി.ഐ.]] <ref>{{cite web|url=https://sites.google.com/a/communistparty.in/cpi/brief-history-of-cpi|title=Brief History of CPI - CPI|publisher=|access-date=1 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209001241/https://sites.google.com/a/communistparty.in/cpi/brief-history-of-cpi#|archive-date=9 December 2015|url-status = live}}</ref> എന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ നിന്നാണ് സി.പി.ഐ.(എം)-ന്റെ ആവിർഭാവം. അക്കാലത്ത് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ ഉയർന്നു വന്ന റിവിഷനിസ്റ്റ് പ്രവണതകൾക്കുമെതിരെയുള്ള എതിർപ്പുകളാണ് അവസാനം പിളർപ്പായി പരിണമിച്ചത് എന്നാണ് ഇത് സംബന്ധിച്ച സി.പി.ഐ. (എം)-ന്റെ ഔദ്യോഗിക നിലപാട് <ref name="partyprogram">{{cite web |url=http://cpim.org/content/programme-updated-changing-times |title=സി.പി.ഐ.(എം) പാർടി പരിപാടി |publisher=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്), കേരള സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി |accessdate=27 ഡിസംബർ 2011}}</ref>. എന്നാൽ [[1960 | 1960-കളുടെ]] തുടക്കത്തിൽ സാർവദേശീയ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ഉടലെടുത്ത അഭിപ്രായ ഭിന്നതകളുടെ പ്രതിഫലനമാണ് ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ ഉണ്ടായ പിളർപ്പെന്നും വ്യാഖ്യാനമുണ്ട്. പിളർപ്പിന് ശേഷം ഒരു വിഭാഗം [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം]] എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടേയും , മറ്റൊരു വിഭാഗം [[ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം]] എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടേയും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇതിൽ ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം എന്ന ലക്ഷ്യം സ്വീകരിച്ച വിഭാഗമാണ് സി.പി.ഐ. (എം) <ref name="janayugam0">{{cite web |url=http://www.janayugomonline.com/php/newsDetails.php?nid=1009557&cid=52&pgNo=1&keyword |title=സി.പി.ഐ.പരിപാടി പുതുക്കുമ്പോൾ |author=ബിനോയ് വിശ്വം |publisher=ജനയുഗം |accessdate=10 ജനുവരി 2012 |date=10 ജനുവരി 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ഇന്ത്യൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ വർഗ്ഗസ്വഭാവം വിലയിരുത്തുന്ന കാര്യത്തിലാണ് ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ അഭിപ്രായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടായിത്തുടങ്ങിയത്. അക്കാലത്ത് ലോക കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന അഭിപ്രായ വ്യത്യാസങ്ങൾ വിഭാഗീയത മൂർച്ഛിക്കുവാൻ ഇടവരുത്തി <ref name="communist-prasthanam">കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം കേരളത്തിൽ - [[സി. ഭാസ്കരൻ]]</ref>. [[1956]] ഏപ്രിൽ 19 മുതൽ 29 വരെ [[പാലക്കാട്]] വെച്ച് നടന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നാലാം പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സിൽ<ref name="cpmkerala-partycongress">{{cite web |url=http://www.cpimkerala.org/eng/conferences-6.php |title=സി.പി.ഐ(എം) പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ് |publisher=സി.പി.ഐ(എം) കേരള സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി |accessdate=11 ജനുവരി 2012 |archive-date=2012-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114002842/http://cpimkerala.org/eng/conferences-6.php |url-status=dead }}</ref> ആണ് വിഭാഗീയത പ്രത്യക്ഷമായി തുടങ്ങിയത്. ഈ സമ്മേളനത്തിൽ വെച്ച് പാർട്ടിയിലെ ഒരു വിഭാഗം ബദൽ പ്രമേയം അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അത് പരാജയപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്<ref name="communist-prasthanam" />. പാർട്ടി സമ്മേളനത്തിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം അന്നത്തെ മലബാർ കമ്മിറ്റി സെക്രട്ടറി ആയിരുന്ന [[കെ. ദാമോദരൻ]] സെക്രട്ടറിയേറ്റ് വിളിച്ചു കൂട്ടുകയും പരാജയപ്പെട്ട പ്രമേയത്തെ പിന്തുണച്ച കെ. ദാമോദരൻ, [[എൻ.ഇ. ബാലറാം]], [[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]], [[പി.ആർ. നമ്പ്യാർ]] തുടങ്ങിയവർ മലബാർ കമ്മിറ്റിയിൽ നിന്നുള്ള രാജി സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു{{തെളിവ്}}. എന്നാൽ പിന്നീട് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്ര എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഈ രാജി സമർപ്പണം തെറ്റാണെന്ന് വിധിച്ചു <ref name="communist-prasthanam" />. [[1961 | 1961-ൽ]] [[കാട്ടാമ്പള്ളി | കാട്ടാമ്പള്ളിയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന സംസ്ഥാനസമ്മേളനത്തിലും<ref name="communist-prasthanam" /> വിഭാഗീയത രൂക്ഷമായിരുന്നു. [[മോസ്കോ | മോസ്കോയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടികളുടെ സമ്മേളനത്തിനു ശേഷമായിരുന്നു ഇത്. [[മുതലാളിത്തേതര പാത]], [[സമാധാനപരമായ സഹവർത്തിത്വം]], [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം | ദേശീയ ജനാധിപത്യം]] തുടങ്ങിയവയെ ചൊല്ലി മോസ്കോ സമ്മേളനത്തിൽ ഉയർന്നു വന്ന തർക്കങ്ങളുടെ അനുരണനങ്ങൾ ആയിരുന്നുവെങ്കിലും പ്രധാനമായും തർക്കവിഷയം ദേശീയ ജനാധിപത്യത്തെ ചൊല്ലി ആയിരുന്നു.<ref name="communist-prasthanam" /> ഈ തർക്കങ്ങൾ ഈ ആശയസമരത്തെ രൂക്ഷമാക്കുന്നതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="hindu-ems-brpb">{{cite news |title=നമ്പൂതിരിപ്പാട് റൈറ്റിംഗ്സ് |author=ബി.ആർ.പി. ഭാസ്കർ |url=http://www.hindu.com/br/2004/11/16/stories/2004111600451403.htm |newspaper=ദ ഹിന്ദു |date=16 നവംബർ 2004 |accessdate=11 January 2012 |quote="ഇന്തോ ചൈന യുദ്ധവും, പാർട്ടിയിലെ പിളർപ്പും." |archive-date=2012-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103071202/http://www.hindu.com/br/2004/11/16/stories/2004111600451403.htm |url-status=dead }}</ref>. ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ ഈ പ്രശ്നത്തിനെ രണ്ട് തരത്തിലാണ് സമീപിച്ചിരുന്നത്. സാമ്രാജ്യത്വ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ആയുധം ശേഖരിച്ചു കൊണ്ടാണെങ്കിലും വർഗ ശത്രുക്കളെ എതിരിടണമെന്ന് ഒരു വിഭാഗം ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, അതിർത്തിതർക്കങ്ങൾ സമാധാനപരമായി ഉഭയകക്ഷിചർച്ചകളിലൂടെ വേണം പരിഹരിക്കേണ്ടത് എന്ന് മറുവിഭാഗം നിലപാട് എടുത്തു. [[1961]] ഏപ്രിൽ 7 മുതൽ 16 വരെ [[വിജയവാഡ|വിജയവാഡയിൽ]] നടന്ന ആറാം പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സിൽ (അതിനു മുന്നോടി ആയ നടന്ന കേരള സംസ്ഥാന സമ്മേളനമായിരുന്നു കാട്ടാമ്പള്ളിയിലേത്) [[ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] പിളർപ്പിന്റെ വക്കുവരെ എത്തി. ഏകീകരിച്ച ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രമേയം പോലും അംഗീകരിക്കുവാൻ ആ പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സിൽ സാധിച്ചിരുന്നില്ല <ref name="communist-prasthanam" />. [[1962|1962-ൽ]] ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന അജയ് ഘോഷ് മരിക്കുകയും ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട് പുതിയ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായും എസ്.എ. ഡാങ്കെയെ ചെയർമാൻ എന്ന പുതിയ സ്ഥാനത്തിലും നിയമിച്ചു. രണ്ടു വിഭാഗത്തിനും പ്രാതിനിധ്യം നൽകുകയായിരുന്നു ഇതിലൂടെ ചെയ്തത്. അതിൽ ഇ.എം.എസ്. ഇടതും ഡാങ്കെ വലതും വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരായിരുന്നു.<ref name="indiavoice">{{cite web |url=http://indiavoice.info/20090316664/indian-politics/political-parties/history-of-communist-party-of-india-marxist.html |title=ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) |publisher=ഇന്ത്യ വോയ്സ് |accessdate=10 ജനുവരി 2012 |date=16 മാർച്ച് 2009 |archive-date=2012-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120607155013/http://indiavoice.info/20090316664/indian-politics/political-parties/history-of-communist-party-of-india-marxist.html |url-status=dead }}</ref>. അതിനു ശേഷം ഒത്തുപോകാനാവാത്ത വിധത്തിൽ അഭിപ്രായഭിന്നതകൾ രൂക്ഷമാവുകയും [[1964]] ഏപ്രിൽ 11-ന് നടന്ന ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നാഷണൽ കൌൺസിൽ യോഗത്തിൽ നിന്ന് 32 നേതാക്കളുടെ ഇറങ്ങിപ്പോക്കിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തു. (ഇ.എം.എസ്സും നായനാരും വി.എസ്സും ഉൾപ്പെടെയുള്ള 32 അംഗങ്ങളാണ് ഇറങ്ങിപോയത്{{ref|ക|ക}}). ഈ ഇറങ്ങിപ്പോയ 32 നേതാക്കൾ [[ആന്ധ്രാ പ്രദേശ്|ആന്ധ്രാ പ്രദേശിലെ]] തെന്നാലിയിൽ ഒരു കൺവെൻഷൻ വിളിച്ചു കൂട്ടുകയും അതിൽ പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ് [[കൽക്കട്ട|കൽക്കട്ടയിൽ]] വെച്ച് നടത്തുവാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു <ref name="communist-prasthanam" />.[[1964]] ഒക്ടോബർ 31 മുതൽ നവംബർ 7 വരെ [[കൊൽക്കത്ത|കൽക്കട്ടയിൽ]] വച്ച് ഒരു വിഭാഗം പ്രവർത്തകർ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ്|പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ്]] ചേരുകയും, [[മുംബൈ|ബോംബെയിൽ]] സിപിഐ പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ് വിളിച്ചുകൂട്ടുകയും ചെയ്തു. കൽക്കട്ടയിൽ വെച്ച് നടന്ന [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ്|പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ്]] ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവത്തിന്റേതായ ഒരു പാർട്ടി പരിപാടി അംഗീകരിച്ചപ്പോൾ ഡാങ്കെ വിഭാഗം ദേശീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവത്തിന്റേതായ ഒരു പാർട്ടി പരിപാടിയും അവതരിപ്പിച്ചു. അതോടെ ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലെ പിളർപ്പ് പൂർണ്ണമായി <ref name="communist-prasthanam" />. ===ആദ്യ കാലം=== സി.പി.എമ്മിന്റെ തുടക്ക കാലം വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. കേരളത്തിലും [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ|ബംഗാളിലും]] [[ബിഹാർ|ബിഹാറിലും]] നിരവധി പ്രവർത്തകരെയും നേതാക്കളെയും സമരങ്ങളുടെയും മറ്റു പ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും പേരിൽ പോലീസ് ജയിലിൽ അടച്ചു നിരവധി പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു <ref name="cpimweb" /> . {{അവലംബം}} പാർട്ടിയുടെ കൽക്കട്ട കോൺഗ്രസ്സിന്റെ സമയത്ത് പല പ്രമുഖ നേതാക്കളേയും വിചാരണ കൂടാതെ ജയിലിലടക്കുകയുണ്ടായി. [[കൊൽക്കത്ത|കൽക്കട്ടയിലെ]] പൊതുഗതാഗത സംവിധാനമായ ട്രാംവേയുടെ നിരക്കു വർദ്ധനക്കെതിരേയും, ഭക്ഷ്യവിലവർദ്ധനക്കെതിരേയും ജനകീയ സമരങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്ത നേതാക്കളെ പോലീസ് അറസ്റ്റ് ചെയ്തു ജയിലിലടച്ചു <ref name=cpimweb>[http://www.cpimwb.org.in/history_details.php?history_id=7 കൽക്കട്ടയിലെ ട്രാം സർവീസ് നിരക്കു വർദ്ധനക്കെതിരേയുള്ള സമരം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220105354/http://cpimwb.org.in/history_details.php?history_id=7 |date=2016-12-20 }} [[പശ്ചിമബംഗാൾ]] സംസ്ഥാനകമ്മറ്റിയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസം</ref>. അതുപോലെ തന്നെ 1965 ൽ [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] പാർട്ടിയുടെ നേതാക്കളെ കൂട്ടമായി അറസ്റ്റുചെയ്തു ജയിലിലാക്കുകയുണ്ടായി. ഓഗസ്റ്റ് 9, 1965 ൽ [[ബീഹാർ|ബീഹാറിലെ]] കോൺഗ്രസ്സ് സർക്കാരിനെതിരേ സമരം ചെയ്ത സി.പി.ഐ(എം) പ്രവർത്തകരെ പോലീസ് മൃഗീയമായി വേട്ടയാടി.ക്രൂര പീഡനം ഏറ്റു വാങ്ങിയ ജയിലിൽ നിന്നും വിട്ടയക്കപ്പെട്ട [[ആന്ധ്രപ്രദേശ്]] നേതാവായ [[പി. സുന്ദരയ്യ]] പിന്നീട് ചികിത്സക്കായി [[മോസ്കോ|മോസ്ക്കോയിലേക്കു]] പോവുകയുണ്ടായി. സെപ്തംബർ 1965 മുതൽ ഫെബ്രുവരി 1966 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ സുന്ദരയ്യ ആശുപത്രിയിലായിരുന്നു.<ref>എം.വി.എസ് കോടീശ്വര റാവു ''കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടീസ് ആന്റ് യുണൈറ്റഡ് ഫ്രണ്ട്- എക്സ്പീരിയൻസ് ഇൻ കേരള & വെസ്റ്റ് ബംഗാൾ''. [[ഹൈദരാബാദ്]]: പ്രജാശക്തി ബുക്ക് ഹൗസ്, 2003. പുറം. 17-18</ref>. 1964 ന്റെ അവസാന കാലത്ത് പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിൽ]] വെച്ചു കൂടുവാൻ തീരുമാനിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, നേതാക്കൾക്കെതിരേ നടന്ന അറസ്റ്റ് നടപടികാരണം ആ തീരുമാനം ഉപേക്ഷിക്കുകയാണുണ്ടായത്. പിന്നീട് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി 1966 ജൂണിൽ ചേർന്നു. അവിടെ വെച്ച് [[പശ്ചിമബംഗാൾ|ബംഗാൾ]] രാഷ്ട്രീയത്തിൽ മറ്റു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുമായി സഖ്യം രൂപീകരിക്കുവാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ഈ രാഷ്ട്രീയ ബന്ധത്തിൽ നിന്ന് രാഷ്ട്രീയസ്വയംസേവക് സംഘിനോട് പ്രതിപത്തിയുള്ള ജനസംഘ് എന്ന പാർട്ടിയേയും, ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സ്വതന്ത്രതപാർട്ടിയേയും ഒഴിവാക്കിയിരുന്നു. ഈ തീരുമാനത്തെ [[ചൈന]], [[അൽബേനിയ]], [[ന്യൂസീലാൻഡ്]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് ഘടകങ്ങൾ എതിർത്തതിനെ തുടർന്ന് അതേ വർഷം ഒക്ടോബറിൽ [[ജലന്ധർ|ജലന്ധറിൽ]] വെച്ചു നടന്ന ദേശീയ കൗൺസിൽ ഈ നിലപാട് മാറ്റി, ഇടതു ചിന്താഗതികളുള്ള പാർട്ടികളുമായി മാത്രമേ സഖ്യത്തിൽ ഏർപ്പെടുകയുള്ളൂ എന്ന് തീരുമാനിച്ചു <ref>എം.വി.എസ് കോടീശ്വര റാവു ''കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടീസ് ആന്റ് യുണൈറ്റഡ് ഫ്രണ്ട്- എക്സ്പീരിയൻസ് ഇൻ കേരള & വെസ്റ്റ് ബംഗാൾ''. [[ഹൈദരാബാദ്]]: പ്രജാശക്തി ബുക്ക് ഹൗസ്, 2003. പുറം.234-235</ref>. ===നക്സൽബാരി മുന്നേറ്റം=== {{main|നക്സൽ}} 1967 ൽ സി.പി.ഐ(എം) നേരിട്ട് ഒരു പ്രധാന പ്രശ്നമായിരുന്നു നക്സൽബാരി മുന്നേറ്റം. പാർട്ടിയിലെ തീവ്രചിന്താഗതിയുള്ള ആളുകൾ സി.പി.ഐ(എം) ഉറ്റുനോക്കുന്ന പാർലിമെന്ററി ആശയത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുകയുണ്ടായി. ഇതിനേത്തുടർന്നാണ് പ്രധാനമായും നക്സൽബാരി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു വിഭാഗം പാർട്ടിയുടെ ഉള്ളിൽ ഉടലെടുക്കുന്നത് <ref name=naxals1>[http://www.cpiml.org/archive/vm_swork/52evaluation_of_the_past.htm നക്സൽബാരിയുടെ ഉദയം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131229034055/http://www.cpiml.org/archive/vm_swork/52evaluation_of_the_past.htm |date=2013-12-29 }} സി.പി.ഐ(എം.എൽ) ഔദ്യോഗിക വിലാസത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref>. [[നക്സൽബാരി]] [[പശ്ചിമബംഗാൾ|പശ്ചിമബംഗാളിലെ]] ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ്, ഇതിൽ നിന്നുമാണ് ഈ പുതിയ ചിന്താഗതി വെച്ചു പുലർത്തുന്ന കൂട്ടർ തങ്ങളുടെ പുതിയ നീക്കത്തിന് നക്സൽബാരി മുന്നേറ്റം എന്ന പേരു സ്വീകരിച്ചത്. പശ്ചിമബംഗാളിൽ തീവ്ര വിപ്ലവ മാർഗ്ഗത്തോട് ആഭിമുഖ്യം പുലർത്തുന്ന രണ്ട് വിമതഗ്രൂപ്പുകൾ തന്നെ പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ ഉടലെടുക്കുകയുണ്ടായി <ref name=cpimwb1>[http://www.cpiml.org/liberation/year_2001/october/charu.htm ചാരുമജൂംദാർ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927013802/http://www.cpiml.org/liberation/year_2001/october/charu.htm |date=2007-09-27 }} സി.പി.ഐ(എം.എൽ) ഔദ്യോഗിക വിലാസത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത് 2001 ഒക്ടോബർ</ref>. ഇതിൽ [[ചാരു മജൂംദാർ|ചാരുമജൂംദാറും]], [[കനു സന്യാൽ|കനു സന്യാലും]] നേതൃത്വം കൊടുക്കുന്ന വിഭാഗം വളരെ പ്രബലരായിരുന്നു. [[ചൈന|ചൈനീസ്]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഘടകം ഈ ആശയങ്ങളെ സഹർഷത്തോടെ സ്വാഗതം ചെയ്യുകയുണ്ടായി <ref name=peoples1>[http://www.marxists.org/subject/china/documents/peoples-daily/1967/07/05.htm ഇന്ത്യയിലെ വിപ്ലവമുന്നേറ്റങ്ങളുടെ രീതി എന്തായിരിക്കണം എന്നതിനെക്കുറിച്ച് 5 ജൂലൈ 1967 ൽ പീപ്പിൾസ് ഡെയിലിയിൽ വന്ന വാർത്ത] അഞ്ചാമത്തെ ഖണ്ഡിക നോക്കുക - മാർക്സിസ്റ്റ്.ഓർഗ് പുനപ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് </ref>. 1968 ഏപ്രിൽ 5 മുതൽ 12 വരെ പശ്ചിമബംഗാളിലെ ബർദ്ധ്മാനിൽ വെച്ചു നടന്ന പാർട്ടി പ്ലീനത്തിൽ വെച്ച് ഈ വിമതർ ഒരു പ്രത്യേക സംഘടനയുണ്ടാക്കി സി.പി.ഐ(എം)മിൽ നിന്നും പിരിഞ്ഞുപോയി<ref name=cpiml1>[http://kasamaproject.org/2011/07/28/remembering-charu-mazumdar-still-that-spring-thunder-stirs-us/ എ.ഐ.സി.സി.ആർ രൂപീകരണം] കസമപ്രൊജക്ടിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത് - തീയതി ജൂലൈ 28, 2011 </ref>. [[ഓൾ ഇന്ത്യ കോ-ഓർഡിനേഷൻ കമ്മിറ്റി ഓഫ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് റെവല്യൂഷണറീസ്]] എന്ന പേര് ഇവർ സംഘടനക്കായി കണ്ടെത്തി, സി.പി.ഐ(എം)മിലെ പ്രമുഖർ ഒന്നും തന്നെ വിട്ടുപോയില്ലെങ്കിലും, ഈ പിളർപ്പ് രാജ്യവ്യാപകമായി തന്നെ പ്രതിഫലിച്ചു. ഈ പുതിയ സംഘടന രക്തരൂക്ഷിത വിപ്ലവം തങ്ങളുടെ മാർഗ്ഗമായി സ്വീകരിച്ചു <ref name="cpiml1" />. എന്നാൽ [[പശ്ചിമബംഗാൾ|പശ്ചിമബംഗാളിലെ]] [[ഡാർജിലിംഗ്|ഡാർജിലിംഗ്]] ജില്ലയിൽ കർഷകരെ പങ്കെടുപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഇവർ നടത്തിയ മുന്നേറ്റം, ഭരണകൂടം വളരെ ശക്തിയോടെ തന്നെ അടിച്ചമർത്തി <ref name=cpiml2>[http://www.hindustantimes.com/News-Feed/NM1/Charu-Majumdar-The-Father-of-Naxalism/Article1-6531.aspx ഡാർജിലിംഗ് നക്സൽബാരി മുന്നേറ്റം ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121104221701/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/NM1/Charu-Majumdar-The-Father-of-Naxalism/Article1-6531.aspx |date=2012-11-04 }} ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ടൈംസ് ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത് - മെയ് 9,2003</ref>. സമാനരീതിയിലുള്ള വിമതസ്വരങ്ങൾ [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌|ആന്ധ്രപ്രദേശ്]] പാർട്ടി ഘടകത്തിനുള്ളിലും നടക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. [[തെലുങ്കാന സായുധ വിപ്ലവം|തെലുങ്കാന സായുധ വിപ്ലവത്തിൽ]] പങ്കെടുത്ത പല വയോധികരും, പാർട്ടിയുടെ ഇന്നത്തെ നിലപാടിനെ വിമർശിച്ചുകൊണ്ട് രംഗത്തെത്തിയിരുന്നു. നിയമസഭാംഗം കൂടിയായ ടി.നാഗി റെഡ്ഢിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഈ സംഘം പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്ര നേതൃത്വത്തെ ചോദ്യം ചെയ്തു. 1968 ന്റെ മധ്യത്തിൽ [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌|ആന്ധ്രപ്രദേശ് ]]ഘടകത്തിന്റെ ഏതാണ്ട് പകുതിയോളം വരുന്ന അംഗങ്ങൾ സി.പി.ഐ(എം) ഉപേക്ഷിച്ച് [[ആന്ധ്രപ്രദേശ് കോ-ഓർഡിനേഷൻ കമ്മിറ്റി ഓഫ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് റെവല്യൂഷണറീസ്]] എന്ന സംഘടനയുണ്ടാക്കി<ref name=cpimorg>[http://www.cpim.org/marxist/198501_marxist_naxalism_Prakash.htm എ.പി.സി.സി.സി.ആർ രൂപീകരണം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200604130709/http://www.cpim.org/marxist/198501_marxist_naxalism_Prakash.htm |date=2020-06-04 }} സി.പി.ഐ(എം) ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത് - കറന്റ് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് നക്സലിസം എന്ന ഭാഗം വായിക്കുക</ref>. [[ടി.നാഗി റെഡ്ഢി]], [[ഡി.വി.റാവു]], [[കൊല്ല വെങ്കയ്യ]], [[സി.പി.റെഡ്ഢി]] എന്നിവരായിരുന്നു ഈ വിമതരിൽ പ്രമുഖർ<ref name="cpimorg" />. ===ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം=== {{main|ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം}} കൽക്കത്തയിൽ വെച്ചു നടന്ന ഏഴാം പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സിലാണ് ജനകീയ ജനാധിപത്യം എന്ന ആശയം നടപ്പിലാക്കിയത്. [[കർഷകൻ|കർഷകരുടേയും]] മറ്റ് അദ്ധ്വാനിക്കുന്ന ജനവിഭാഗങ്ങളുടേയും മുകളിൽ തൊഴിലാളിവർഗ്ഗത്തിന് ആധിപത്യമുള്ള ഒരു ഭരണസംവിധാനം സ്ഥാപിക്കുക എന്നതാണ് സി.പി.ഐ(എം) വിഭാവനം ചെയ്ത ജനകീയ ജനാധിപത്യം. നിലവിലുള്ള [[ബൂർഷ്വാസി]] സർക്കാരിന്റെ കീഴിൽ ജനകീയ ജനാധിപത്യം സ്ഥാപിക്കുക എന്നത് അസാധ്യമാണ്. അതിന് തൊഴിലാളി വർഗ്ഗത്തിന്റെ പിന്തുണ കൂടിയേ തീരു എന്ന് സി.പി.ഐ(എം) കരുതുന്നു <ref name=democracy>[http://cpim.org/content/party-programme#VII ജനകീയജനാധിപത്യം സി.പി.ഐ(എം) പാർട്ടി രേഖ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116030807/http://cpim.org/content/party-programme#VII |date=2013-01-16 }} സി.പി.ഐ(എം) വെബ് ഇടത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref>. ===കേരളത്തിലേയും പശ്ചിമബംഗാളിലേയും ഐക്യമുന്നണി സർക്കാരുകൾ=== 1957 ൽ കേരളത്തിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ ഒരു സിപിഐ സർക്കാർ അധികാരത്തിൽ വന്നു<ref name=pg1>{{cite book|title=ഹിസ്റ്ററി ആന്റ് സിഗ്നിഫിക്കൻസ് ഓഫ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ലെഡ് ഗവൺമെന്റ് ഇൻ കേരള|first=പി|last=ഗോവിന്ദപിള്ള|url=http://pgovindapillai.info/ArticleFiles/29bf4af8-922d-dd08-8b10-00005c8810d4article%20to%20ganasakthi.m.pdf|page=5|publisher=എ.കെ.ജി.സെന്റർ ഫോർ റിസർച്ച് സ്റ്റഡീസ്}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ലോകത്തിൽ പലയിടത്തും തിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാരുകൾ അധികാരത്തിൽ വന്നിരുന്നുവെങ്കിലും ഏഷ്യയിൽ ഇത് ആദ്യത്തേതായിരുന്നു. മാത്രവുമല്ല, കേരളം എന്നത് ഇന്ത്യ എന്ന ഫെഡറൽ സംവിധാനത്തിലെ ഒരു ചെറിയ സംസ്ഥാനം മാത്രവുമായിരുന്നു<ref name="pg1" />. സി പി ഐ യുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഒരു മന്ത്രി സഭയായിരുന്നു അന്ന് നിലവിൽവന്നത്. [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] ആയിരുന്നു മുഖ്യമന്ത്രി. തങ്ങൾ [[കമ്മ്യൂണിസം|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] നയപരിപാടികൾ അല്ല നടപ്പാക്കാൻ പോകുന്നത് മറിച്ച്, [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സ്]] മന്ത്രിസഭകൾ നടപ്പിലാക്കാത്ത കോൺഗ്രസിന്റെ നയങ്ങളാണ് നടപ്പിലാക്കുക എന്ന് ജനങ്ങളോടായി ചെയ്ത ഒരു റേഡിയോ സന്ദേശത്തിൽ [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്|ഇ.എം.എസ്]] പറയുകയുണ്ടായി<ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 119.</ref> . ആദ്യ മന്ത്രിസഭ വിപ്ലവകരങ്ങളായ പല തീരുമാനങ്ങളുടെ ഒട്ടും വൈകാതെ കൈക്കൊണ്ടു. അതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരെണ്ണമായിരുന്നു, ജന്മികളും ഭൂവുടമളും അന്യായമായി നടത്തിയിരുന്ന കുടിയൊഴിപ്പിക്കലിനെ നിരോധിച്ചുകൊണ്ടുള്ള അടിയന്തരാധികാരനിയമം<ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 120–122.</ref>. ഇതോടെ ജന്മികളും, വൻ ഭൂവുടമകളും സർക്കാരിനെതിരേ തിരിഞ്ഞു. കൂടാതെ സ്വകാര്യ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന അധ്യാപകർക്ക് ന്യായമായ വേതനവും, ആത്മാഭിമാനത്തോടെ ജീവിക്കാൻ പറ്റുന്ന സേവന വ്യവസ്ഥകളും അടങ്ങിയ വിദ്യാഭ്യാസബില്ലും ഇടതുമുന്നണി സർക്കാർ കൊണ്ടുവന്നു. കാർഷികബന്ധബില്ല് നിയമസഭയിൽ സർക്കാർ പാസ്സാക്കിയെടുത്തെങ്കിലും കേന്ദ്രത്തിനു സമർപ്പിക്കുന്നതിനു മുമ്പു തന്നെ കേരളത്തിൽ കോൺഗ്രസ്സിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട വിമോചന സമരത്തിന്റെ ഫലമായി പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവിൻറെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കോൺഗ്രസ് സർക്കാർ ആദ്യ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാരിനെ 356-ആം വകുപ്പുയോഗിച്ച് പുറത്താക്കി <ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 138.</ref>. 1967 ൽ [[പശ്ചിമബംഗാൾ|പശ്ചിമബംഗാളിലെ]] [[അജോയ് മുഖർജി|അജോയ് മുഖർജിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഐക്യമുന്നണി സർക്കാരിനെയും കോൺഗ്രസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കേന്ദ്രസർക്കാർ നീക്കം ചെയ്യുകയുണ്ടായി <ref>[[#sop07|ജോയ് ചാറ്റർജി 2007]]. പുറം. 311.</ref>. ഐക്യമുന്നണിയിൽ നിന്നും തെറ്റിപ്പിരിഞ്ഞ ശ്രീ. [[പ്രഫുല്ലചന്ദ്രഘോഷിന്റെ|പ്രഫുല്ലചന്ദ്രഘോഷിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സ്]] പിന്തുണയോടുകൂടി പുതിയ മന്ത്രിസഭ നിലവിൽ വന്നുവെങ്കിലും അതിനു അധികകാലം ആയുസ്സുണ്ടായിരുന്നില്ല. സംസ്ഥാനത്ത് കോൺഗ്രസിൻറെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കേന്ദ്രം അനാവശ്യമായി ഇടപെടുന്നതിനെതിരേ ഐക്യമുന്നണി സംസ്ഥാനവ്യാപകമായി പ്രതിഷേധ കൊടുങ്കാറ്റഴിച്ചുവിട്ടു. സർക്കാർ ഇത്തരം പ്രതിഷേധ റാലികൾക്ക് വിലക്ക് ഏർപ്പെടുത്തി. ഐക്യമുന്നണി പൊതുപണിമുടക്കിനാഹ്വാനം ചെയ്തു. സമരത്തെ പോലീസ് അടിച്ചമർത്താൻ ശ്രമിച്ചു. ഒരാൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും, നിരവധി ആളുകൾക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെതുടർന്ന് [[പശ്ചിമബംഗാൾ|പശ്ചിമബംഗാളിൽ]] കോൺഗ്രസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കേന്ദ്രസർക്കാർ രാഷ്ട്രപതി ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തി<ref name=sop1>{{cite book |title=ദ സ്പോയിൽസ് ഓഫ് പാർട്ടിഷൻ, ബംഗാൾ & ഇന്ത്യ |url=https://archive.org/details/spoilsofpartitio0000chat |last= ജോയ് |first= ചാറ്റർജി |coauthors= |year=2007 |publisher=കേംബ്രിഡ്ജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |location=ന്യൂയോർക്ക് |isbn=978-0521-87536-3 |ref=sop07 |pages=[https://archive.org/details/spoilsofpartitio0000chat/page/311 311] }} </ref>. സി.പി.ഐ(എം)മിന്റെ എട്ടാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ് [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] വെച്ചാണ് നടന്നത്. 1968 [[ഡിസംബർ]] 23 മുതൽ 29 വരെയായിരുന്ന സമ്മേളന കാലാവധി. ഈ ദിവസങ്ങള എന്ന സ്ഥലത്ത് 44 ദളിതരായ തൊഴിലാളികൾ ജീവനോടെ ചുട്ടുകരിക്കപ്പെട്ടു <ref name=dalits>[http://www.frontlineonnet.com/fl1712/17121050.htm ദളിത് തൊഴിലാളികൾ ജീവനോടെ ചുട്ടുകരിക്കപ്പെട്ടു] ഫ്രണ്ട്ലൈൻ - ലക്കം 12- ജൂൺ 2000 </ref>. സി.പി.ഐ(എം) പിന്തുണയോടെ വേതനവർദ്ധനക്കായി സമരംചെയ്ത പാവപ്പെട്ട തൊഴിലാളികളെ ജന്മികളാണ് ക്രൂരമായ ഈ കൂട്ടക്കൊല ചെയ്തത് <ref name="dalits" />. 1969 ൽ കേരളത്തിലെ ഐക്യമുന്നണി സർക്കാർ സഖ്യകക്ഷികളുമായുള്ള തർക്കം മൂലം അധികാരത്തിൽ നിന്നും ഒഴിയാൻ നിർബന്ധിതരായി. [[സി.പി.ഐ]], [[ആർ.എസ്.പി]],[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|മുസ്ലിംലീഗ്]] തുടങ്ങിയ ഘടകക്ഷിയിലെ മന്ത്രിമാർ രാജി വെച്ചു. മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] ഒക്ടോബർ 24ന് തന്റെ രാജി സമർപ്പിച്ചു <ref name=keralagov1>[http://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=3064&Itemid=2378. 1969ലെ ഐക്യമുന്നണി സർക്കാരിന്റെ രാജി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221207230336/https://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=3064&Itemid=2378. |date=2022-12-07 }} കേരള സർക്കാരിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref>. തുടർന്ന് സി.അച്യുതമേനോന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കോൺഗ്രസ്സ് പിന്തുണയോടെ ഒരു സർക്കാർ അധികാരത്തിൽ വന്നു.<ref name="keralagov1" />. ===സി.ഐ.ടി.യു=== 1964-ലെ പിളർപ്പിനു ശേഷവും സി.പി.എം പ്രവർത്തകർ സി.പി.ഐയുടെ തൊഴിലാളി സംഘടനയിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. പക്ഷെ, രണ്ടു പാർട്ടികൾ തമ്മിലുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ ഇവരെ ബാധിക്കുകയും 1969-ൽ 8 അംഗങ്ങൾ വിട്ടുപോരുകയും 1970-ൽ സമ്മേളനം വിളിച്ചു ചേർത്ത് സി.പി.എമ്മിന്റെതായി [[സി.ഐ.ടി.യു]] എന്ന തൊഴിലാളി സംഘടന രൂപീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഉൽപ്പാദനം, വിതരണം, കൈമാറ്റം എന്നീ പ്രക്രിയകൾ സോഷ്യലിസം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെ കീഴെ കൊണ്ടുവന്നാൽ മാത്രമേ സമൂഹത്തിലുള്ള ചൂഷണം നിറുത്തലാക്കാൻ പറ്റുകയുള്ളു എന്ന സി.ഐ.ടി.യു വിന്റെ ഭരണഘടനയിൽ പറയുന്നു <ref name=citu>[http://www.citucentre.org/constitution/index.php സി.ഐ.ടി.യു ഭരണഘടന - ലക്ഷ്യങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121124011910/http://www.citucentre.org/constitution/index.php |date=2012-11-24 }} സി.ഐ.ടി.യുവിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref>. സമൂഹത്തിലെ എല്ലാത്തരം ചൂഷണവും തുടച്ചു നീക്കുവാൻ വേണ്ടിയാണ് സി.ഐ.ടി.യു നിലകൊള്ളുന്നത് <ref name="citu" />. സി.ഐ.ടി.യുവിന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ പ്രസിഡന്റ് [[ഏ.കെ.പത്മനാഭൻ|ഏ.കെ.പത്മനാഭനും]], ജനറൽ സെക്രട്ടറി [[തപൻ സെൻ|തപൻ സെന്നുമാണ്]]. ===ബംഗ്ലാദേശിലെ യുദ്ധം=== 1971-ൽ [[ബംഗ്ലാദേശ്]] [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്താനിൽ]] നിന്നും സ്വാതന്ത്ര്യം പ്രഖ്യാപിച്ചു. പാകിസ്താൻ ഈ പ്രക്ഷോഭത്തെ അടിച്ചമർത്താൻ കിഴക്കൻ പാകിസ്ഥാനിൽ സ്ത്രീകളെ മാനഭംഗപ്പെടുത്തുകയും കൂട്ടക്കൊല ചെയ്യുകയും കലാപങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു ഇതേ തുടർന്ന് ഇന്ത്യൻ സൈന്യം ബംഗ്ലാദേശിൽ പ്രവേശിച്ച് പാകിസ്ഥാനെതിരെ യുദ്ധം ചെയ്തു തുടർന്ന് ലോക ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സൈനിക കീഴടങ്ങലിന് 1971 ലെ ഇന്ത്യ പാകിസ്ഥാൻ യുദ്ധം സാക്ഷിയായി 90000 ത്തിൽ അധികം പാകിസ്ഥാൻ സൈനികരാണ് ഇന്ത്യൻ പട്ടാളത്തിനു മുമ്പിൽ ആയുധം വെച്ച് കീഴടങ്ങിയത്<ref name=benglawar>[http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-16207201 ബംഗ്ലാദേശിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം] ബി.ബി.സി.വാർത്ത-ശേഖരിച്ചത് 16 ഡിസംബർ 2011</ref>. നിരവധി അഭയാർത്ഥികൾ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]], പ്രത്യേകിച്ച് [[പശ്ചിമബംഗാൾ|പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ]] അഭയം തേടി. ഈ സമയത്ത് വിവിധ ദിശകളിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്ന ബംഗ്ലാദേശ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടികളിൽ [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ്]] അനുകൂല കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി, പ്രക്ഷോഭങ്ങളെ അനുകൂലിച്ചിരുന്നെങ്കിലും [[ചൈന]] അനുകൂല കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഇതിനെ ചൈന പാകിസ്താനെ അനുകൂലിക്കുന്നു എന്ന നിലപാടിലായിരുന്നു. ഈ സമയം സി.പി.എം ഇത്തരം വിവിധ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടികളെ പുതിയൊരു രാഷ്ട്രീയ നിലപാടിൽ എത്തിക്കുകയും ബംഗ്ലാദേശ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി(ലെനിനിസ്റ്റ്) എന്ന പാർട്ടി രൂപീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. പുതിയ പാർട്ടി സി.പി.എമ്മിന്റെ സഹോദരസംഘടനയാവുകയും ചെയ്തു. ===ഇന്തോ-ചൈന യുദ്ധം=== പാർട്ടിയിൽ രൂപം കൊണ്ട പിളർപ്പ് 1962 [[ഇന്ത്യ-ചൈന യുദ്ധം|ഇന്തോ ചൈന യുദ്ധത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ശക്തി പ്രാപിച്ചു. [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സിനോടുള്ള]] മൃദുലമായ സമീപനം എന്നതിനെക്കുറിച്ചു മാത്രം നിലനിന്നിരുന്ന പാർട്ടിയിലെ ഇടതു-വലതു തർക്കങ്ങൾ ഇന്തോ ചൈന യുദ്ധത്തോടുകൂടി മറ നീക്കി പുറത്തു വന്നു. ശത്രുവായ [[ചൈന|ചൈനയിൽ]] നിന്നും [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയെ]] രക്ഷിക്കാനുള്ള നിലപാട് സ്വീകരിച്ച കോൺഗ്രസ്സിനോടൊപ്പം കൂട്ടുകൂടാൻ പാർട്ടിയിലുള്ള ചെറിയ ഒരു വിഭാഗംമാത്രമാണ് തയ്യാറായത്. ഇന്ത്യ ഇന്ത്യയുടേതെന്നും ചൈന ചൈനയുടെന്നും അവകാശപ്പെടുന്ന ഭൂമിക്ക് വേണ്ടിയുള്ള യുദ്ധം ആണ് എന്ന രീതിയിലാണ് പാർട്ടി വിലയിരുത്തിയത് യുദ്ധം പാടില്ല എന്നും ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ ചർച്ചയിലൂടെ തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കണം എന്നും ആയിരുന്നു പാർട്ടി നിലപാട്‌ <ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 144.ഇന്ത്യ-ചൈന യുദ്ധവും അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യാഘാതങ്ങളും</ref>. പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റിയിലെ ചർച്ചകളെ ചൂടുപിടിപ്പിക്കുന്നതായി തീർന്നു യുദ്ധത്തിൽ പരിക്കേറ്റ ഇന്ത്യൻ സൈനികർക്ക് രക്തം നൽകി എന്നതിന്റെ പേരിൽ പല മുതിർന്ന നേതാക്കൾക്കെതിരെയും പാർട്ടി നടപടി എടുത്തിരുന്നു എന്നും പ്രചരണം നടന്നു .യുദ്ധം നടത്തണം എന്ന് ഒരു വിഭാഗം ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ,ഉഭയ കക്ഷി ചർച്ചയിലൂടെ സമാധാനപരമായി തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ കഴിയണം എന്ന നിലപാടിലായിരുന്നു മറുപക്ഷം. അങ്ങനെ രാജ്യം ഒരു വലിയ യുദ്ധത്തെ നേരിടുമ്പോൾ കൃത്യമായ ഒരു നിലപാട് എടുക്കാൻ അന്ന് പാർട്ടിക്ക് സാധിച്ചില്ല എന്ന വിമർശനവും പാർട്ടിക്ക് നേരെ ഉണ്ടായി ==ഭരണഘടന== ===ലക്ഷ്യം=== [[മാർക്സിസം-ലെനിനിസം|മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റ്]] സിദ്ധാന്തങ്ങളെയും തത്ത്വശാസ്ത്രങ്ങളെയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് സി.പി.ഐ. (എം) പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. [[ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം| ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവത്തിലൂടെ]]<ref name="partyprogram2">{{cite web|url=http://cpim.org/content/programme-updated-changing-times|title=സി.പി.ഐ.(എം) പാർടി പരിപാടി|accessdate=27 ഡിസംബർ 2011|publisher=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്), കേരള സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി}}</ref> [[തൊഴിലാളി വർഗം| തൊഴിലാളി വർഗ്ഗത്തിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഒരു [[ഭരണകൂടം]] സ്ഥാപിക്കുക വഴി [[സോഷ്യലിസം| സോഷ്യലിസവും]] [[കമ്മ്യൂണിസം| കമ്മ്യൂണിസവും]] കൈവരുത്തുക എന്നതാണ് സി.പി.എംമിന്റെ ആത്യന്തികമായ ലക്ഷ്യം.<ref name="cpmkerala2">{{cite web|url=http://cpim.org/documents/constitution.pdf|title=സി.പി.ഐ.(എം) ഭരണഘടന|accessdate=27 ഡിസംബർ 2011|publisher=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ(മാർക്സിസ്റ്റ്)- പേജ് രണ്ട് - ആർട്ടിക്കിൾ രണ്ട് - ലക്ഷ്യം|archive-date=2011-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20111014130127/http://www.cpim.org/documents/constitution.pdf|url-status=dead}}</ref>. മനുഷ്യൻ മനുഷ്യനെ ചൂഷണം ചെയ്യുന്ന നിലവിലുള്ള വ്യവസ്ഥിതി ഇല്ലാതെയാക്കുവാനും അദ്ധ്വാനിക്കുന്ന ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ മോചനത്തിന് മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റ് പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങൾക്ക് മാത്രമേ കഴിയുകയുള്ളൂ എന്നുമാണ് സി.പി.ഐ. (എം)-ന്റെ അടിസ്ഥാന വിശ്വാസങ്ങളിലൊന്ന്. <ref name="cpmkerala2" />. ===അംഗത്വം=== പാർട്ടിയുടെ ഭരണഘടന അംഗീകരിക്കാൻ തയ്യാറുള്ള ഇന്ത്യയിൽ വസിക്കുന്ന പതിനെട്ടു വയസ്സിനു മുകളിൽ പ്രായമുള്ള ഏതൊരാൾക്കും പാർട്ടിയിൽ അംഗത്വം ലഭിക്കുന്നതാണ്. പാർട്ടിയുടെ അംഗത്വഫീസായ രണ്ടു രൂപ പ്രതിവർഷം അംഗമാകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നയാൾ ഒടുക്കിയിരിക്കണം. 2004 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഓരോ സംസ്ഥാനത്തിലുമുള്ള പാർട്ടി അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം <ref name=membersnum>[http://www.cpim.org/pd/2005/0403/04032005_membership.htm പാർട്ടി അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080224023939/http://www.cpim.org/pd/2005/0403/04032005_membership.htm |date=2008-02-24 }} സി.പി.ഐ(എം) ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും - ശേഖരിച്ചത് ഏപ്രിൽ 03, 2005</ref>. {|class="collapsible collapsed wikitable sortable" |- !'''സംസ്ഥാനം''' !2001 !2002 !2003 !2004 !വോട്ടവകാശം <br>ഉള്ളവരുടെ <br>ശതമാനം |- |[[ആന്ധ്രപ്രദേശ്]] |40785 |41879 |45516 |46742 |0.0914 |- |[[ആസ്സാം]] |10480 |11207 |11122 |10901 |0.0726 |- |[[ആന്തമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ|ആൻഡമാൻ & നിക്കോബാർ]] |172 |140 |124 |90 |0.0372 |- |[[ബീഹാർ]] |17672 |17469 |16924 |17353 |0.0343 |- |[[ഛത്തീസ്ഗഢ്]] |1211 |1364 |1079 |1054 |0.0077 |- |[[ഡെൽഹി]] |1162 |1360 |1417 |1408 |0.0161 |- |[[ഗോവ]] |172 |35 |40 |67 |0.0071 |- |[[ഗുജറാത്ത്]] |2799 |3214 |3383 |3398 |0.0101 |- |[[ഹരിയാന]] |1357 |1478 |1477 |1608 |0.0131 |- |[[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്]] |1005 |1006 |1014 |1024 |0.0245 |- |[[ജമ്മു-കശ്മീർ]] |625 |720 |830 |850 |0.0133 |- |[[ഝാർഖണ്ഡ്]] |2552 |2819 |3097 |3292 |0.0200 |- |[[കർണ്ണാടക]] |6574 |7216 |6893 |6492 |0.0168 |- |[[കേരളം]] |301562 |313652 |318969 |316305 |1.4973 |- |[[മധ്യപ്രദേശ്]] |2243 |2862 |2488 |2320 |0.0060 |- |[[മഹാരാഷ്ട്ര]] |8545 |9080 |9796 |10256 |0.0163 |- |[[മണിപ്പൂർ]] |340 |330 |270 |300 |0.0195 |- |[[ഒറീസ്സ]] |3091 |3425 |3502 |3658 |0.0143 |- |[[പഞ്ചാബ്]] |14328 |11000 |11000 |10050 |0.0586 |- |[[രാജസ്ഥാൻ]] |2602 |3200 |3507 |3120 |0.0090 |- |[[സിക്കിം]] |200 |180 |65 |75 |0.0266 |- |[[തമിഴ്നാട്]] |86868 |90777 |91709 |94343 |0.1970 |- |[[ത്രിപുര]] |38737 |41588 |46277 |51343 |2.5954 |- |[[ഉത്തരാഞ്ചൽ]] |700 |720 |740 |829 |0.0149 |- |[[ഉത്തർപ്രദേശ്]] |5169 |5541 |5477 |5877 |0.0053 |- |[[പശ്ചിമബംഗാൾ]] |245026 |262882 |258682 |274921 |0.579 |- |കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി അംഗങ്ങൾ |96 |95 |95 |87 | |- |'''ആകെ''' |796073 |835239 |843896 |867763 |0.1292 |} ===കൊടി=== വീതിയുടെ ഒന്നരമടങ്ങ്‌ നീളമുള്ള ചെങ്കൊടിയാണ്‌ പാർട്ടിയുടെ കൊടി. കൊടിയുടെ മധ്യത്തിലായി വെളുത്തനിറത്തിൽ വിലങ്ങനെ വെച്ച [[അരിവാൾ ചുറ്റിക നക്ഷത്രം | അരിവാളും ചുറ്റികയും]] ഉണ്ടായിരിക്കും.<ref name="cpmkerala">{{cite web|url=http://cpim.org/documents/constitution.pdf|title=സി.പി.ഐ.(എം) ഭരണഘടന|accessdate=27 ഡിസംബർ 2011|publisher=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ(മാർക്സിസ്റ്റ്)- പേജ് രണ്ട് - ആർട്ടിക്കിൾ രണ്ട് - ലക്ഷ്യം|archive-date=2011-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20111014130127/http://www.cpim.org/documents/constitution.pdf|url-status=dead}}</ref> ===തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചിഹ്നം=== [[File:CPIM election decorations.JPG|right|thumb|150px]] [[File:The Kerala State Committee Office, Thiruvananthapuram 09 16 26 527000.jpeg|thumb|]] 1968-ലെ ഇലക്ഷൻ സിംബൽസ് (റിസർവ്വേഷൻ ആൻഡ് അലോട്ട്‌മെന്റ്) ഓർഡറിലെ 17-ആം ഖണ്ഡിക അനുസരിച്ചുള്ള [[ഇന്ത്യൻ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ | ദേശീയ തെരെഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ]] 28 ഡിസംബർ 2011-ന് ഇറങ്ങിയ വിജ്ഞാപനമനുസരിച്ച് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-യുടെ തെരെഞ്ഞെടുപ്പ് ചിഹ്നം [[അരിവാൾ ചുറ്റിക നക്ഷത്രം | അരിവാൾ ചുറ്റിക നക്ഷത്രമാണ്]] <ref name="election-commission-notification-2011">{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/ElectoralLaws/OrdersNotifications/Notification_symbol_29122011.pdf |title=നോട്ടിഫിക്കേഷൻ ബൈ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ |author=ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ |date=28 ഡിസംബർ 2011 |publisher=ഗസറ്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യ |accessdate=11 ജനുവരി 2012 |archive-date=2012-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111200413/http://eci.nic.in/eci_main/ElectoralLaws/OrdersNotifications/Notification_symbol_29122011.pdf |url-status=dead }}</ref>. ===ഘടന=== #പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്‌ #പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ (പി.ബി) #കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി (സി.സി) #സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി #ജില്ലാ കമ്മിറ്റി #ഏരിയ കമ്മിറ്റി #ലോക്കൽ കമ്മിറ്റി #ബ്രാഞ്ച് ===ലെവി=== എല്ലാ പാർട്ടി അംഗങ്ങളും തങ്ങളുടെ വാർഷിക വരുമാനത്തിന്റെ ഒരു നിശ്ചിത ശതമാനം പാർട്ടിയിലേക്ക് നൽകിയിരിക്കണം. ഇതിനെ പാർട്ടി ലെവി എന്നു പറയുന്നു. നിശ്ചിത സമയം കഴിഞ്ഞിട്ടും പാർട്ടി ലെവി ഒടുക്കാത്ത അംഗങ്ങളെ പാർട്ടി അംഗത്വത്തിൽ നിന്നും നീക്കം ചെയ്യുന്നതുമാണ് <ref name=levy1>[http://www.cpim.org/content/party-constitution സി.പി.ഐ(എം) ഭരണഘടന - ലെവി നിർവചനം-ആർട്ടിക്കിൾ പത്ത്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116030632/http://cpim.org/content/party-constitution |date=2013-01-16 }} സി.പി.ഐ(എം) ഔദ്യോഗിക വെബ് ഇടത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref>. സി.പി.ഐ(എം) ലെവി നിരക്ക് <ref name=levy2>[http://www.cpim.org/content/party-constitution സി.പി.ഐ(എം) ഭരണഘടന - ലെവി നിരക്ക് - ആർട്ടിക്കിൾ പത്ത് (ഒന്ന്)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116030632/http://cpim.org/content/party-constitution |date=2013-01-16 }} സി.പി.ഐ(എം) ഔദ്യോഗിക വെബ് ഇടത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref>. {| class="collapsible collapsed wikitable" |- ! വാർഷിക വരുമാനം (രൂപ)!! ലെവി (പ്രതിമാസം) |- |300 രൂപ വരെ||20 പൈസ |- |301 മുതൽ 500 വരെ || 25 പൈസ |- |501 മുതൽ 1000 വരെ || 0.5% |- |1001 മുതൽ 3000 വരെ || 1 % |- |3001 മുതൽ 5000 വരെ ||2 % |- |5001 മുതൽ 7000 വരെ ||3 % |- |7001 മുതൽ 8000 വരെ ||4 % |- |8001 മുതൽ മുകളിലോട്ട് ||5 % |} ==സി.പി.ഐ.എമ്മിന്റെ ജനറൽ സെക്രട്ടറിമാർ== {| class="wikitable" |+ ജനറൽ സെക്രട്ടറിമാർ<ref>{{cite web |url=http://cpim.org/content/members-pb-elected-previous-congresses |title=Members of PB – 7th to 19th Congress &#124; Communist Party of India (Marxist) |publisher=Cpim.org |date= |accessdate=20 December 2012 |archive-date=2012-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121125073315/http://cpim.org/content/members-pb-elected-previous-congresses |url-status=dead }}</ref><ref name=cpim>{{cite web | url=http://cpim.org/content/members-pb-elected-previous-congresses | title=CPI (M) Website | accessdate=9 October 2012 | archive-date=2012-11-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121125073315/http://cpim.org/content/members-pb-elected-previous-congresses | url-status=dead }}</ref> ! നമ്പർ!! പേര് !! കാലയളവ് |- | 1 ||[[പി. സുന്ദരയ്യ]] || 1964–1978 |- | 2 ||[[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] || 1978–1992 |- | 3 ||[[ഹർകിഷൻ സിംഗ് സുർജിത്]] || 1992–2005 |- | 4 ||[[പ്രകാശ് കാരാട്ട്]] || 2005–2015 |- | 5 ||[[സീതാറാം യെച്ചൂരി]] || 2015-2024 |- | 6 ||[[പ്രകാശ് കാരാട്ട്]] || 2024-2025 |- | 7 ||[[എം.എ. ബേബി]] || 2025- |} == കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ == # 1964 - 1972 - [[സി.എച്ച്. കണാരൻ]] # 1972 - 1980 - [[ഇ.കെ. നായനാർ]] # 1980 - 1992 - [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] # 1992 - 1996 - [[ഇ.കെ. നായനാർ]] # 1996 - 1998 - [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] # 1998 - 2015 - [[പിണറായി വിജയൻ]] # 2015 - 2020 - [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] # 2020 - 2021 - [[എ. വിജയരാഘവൻ]] # 2021 - 2022 [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] # 2022 - [[എം.വി. ഗോവിന്ദൻ]] ==തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയങ്ങൾ== ===സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ=== ====പശ്ചിമബംഗാൾ 1967==== 1967 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സിനെതിരേ]] [[ഇടതുപക്ഷം]] ഒരു മുന്നണിയായല്ല മത്സരിച്ചത്, മറിച്ച് രണ്ട് വ്യത്യസ്ത പാർട്ടികളായിരുന്നു <ref name=bengal967>[http://www.cpimwb.org.in/history_details.php?history_id=8 പശ്ചിമബംഗാൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 1967] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150816042737/http://www.cpimwb.org.in/history_details.php?history_id=8 |date=2015-08-16 }} സി.പി.ഐ(എം) പശ്ചിമബംഗാൾ ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref>. സി.പി.ഐ(എം) നേതൃത്വം കൊടുക്കുന്ന ഒരു മുന്നണിയും, [[സി.പി.ഐ|സി.പി.ഐയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ [[ബംഗ്ലാ കോൺഗ്രസ്സ്]] എന്ന മറ്റൊരു മുന്നണിയും. ഒരു ത്രികോണ മത്സരം തന്നെയുണ്ടായിരുന്നു ഭൂരിഭാഗം നിയോജകമണ്ഡലത്തിലും. സംസ്ഥാനത്തു നിലനിന്നിരുന്ന കോൺഗ്രസ്സ് വിരുദ്ധവികാരം കോൺഗ്രസ്സ് പാർട്ടിയെ നിയമസഭയിൽ കേവല ഭൂരിപക്ഷം നേടുന്നതിൽ നിന്നും തടഞ്ഞു. സി.പി.ഐ(എം)ഉം, സി.പി.ഐ യുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബംഗ്ലാ കോൺഗ്രസ്സും ചേർന്ന് മന്ത്രിസഭ രൂപീകരിക്കുകയുണ്ടായി<ref name="bengal967" />. ബംഗ്ലാ കോൺഗ്രസ്സിന്റെ അജോയ് മുഖർജിയെയായിരുന്നു മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തത്. 1967-ൽ കേന്ദ്ര സർക്കാർ പശ്ചിമ ബംഗാൾ സർക്കാരിനെ പിരിച്ചു വിട്ടു. കോൺഗ്രസ് മറ്റൊരു സർക്കാരിന് ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അതിനു അധികകാലം അധികാരം നിലനിർത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല. തുടർന്ന് രാഷ്ട്രപതി ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തുകയും സി.പി.എം അതിനെതിരെ സമരങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു. 1967 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ സി.പി.എമ്മിന്റെ നില <ref name=elec1967>[http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statistical%20report%20WB1967.pdf 1967 പശ്ചിമബംഗാൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിവരങ്ങൾ] കേന്ദ്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പു കമ്മീഷൻ</ref> {| class="wikitable" |- ! മത്സരിച്ചത്!! വിജയം !! പരാജയം !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! ശതമാനം |- |135||45||17||2293026||18.11% |} ====കേരള നിയമസഭ 1969==== 1969-ൽ കേരളത്തിലെ ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ സർക്കാർ നവംമ്പർ 1, 1969 ന് രാജിവെച്ചു. ഘടകകക്ഷികൾ മന്ത്രിസഭയ്ക്കുള്ള പിന്തുണ പിൻവലിച്ചതാണ് മന്ത്രിസഭ താഴെ വീഴാൻ കാരണം. [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസിന്റെ]] പിന്തുണയോടെ [[സി.പി.ഐ]] നേതാവ് [[സി. അച്യുതമേനോൻ|സി. അച്യുതമേനോന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ സർക്കാർ രൂപവൽക്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. 1967 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം <ref name=elec967>[http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statistical%20Report%20Kerala%201967.pdf 1967 ലെ കേരള തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം] കേന്ദ്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പു കമ്മീഷൻ </ref>. {| class="wikitable" |- ! മത്സരിച്ചത്!! വിജയം !! പരാജയം !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! ശതമാനം |- |59||52||0||1476456||23.51% |} ====പശ്ചിമബംഗാൾ 1969==== 1969-ൽ [[പശ്ചിമബംഗാൾ|പശ്ചിമബംഗാളിൽ]] തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുകയും സി.പി.എം 80 സീറ്റുകൾ നേടുകയും ചെയ്തു. ഏറ്റവും വലിയ കക്ഷിയായിരുന്നെങ്കിലും ഭരണത്തിലേക്ക് കയറാതെ മുന്നണിയെ ശക്തിപ്പെടുത്താനാണ് അന്ന് സി.പി.ഐ(എം) നേതൃത്വം ശ്രമിച്ചത്. 1970-ൽ പ്രസ്തുത സർക്കാർ താഴെ വീണപ്പോൾ പുതിയ സർക്കാരിനായി പാർട്ടി അവകാശവാദം ഉന്നയിക്കുകയും എന്നാൽ അതവഗണിച്ച് കേന്ദ്രം രാഷ്ട്രപതി ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തുകയും ആണുണ്ടായത്. 1969 ലെ പശ്ചിമബംഗാൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം<ref name=electbeng1969>[http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1969/StatReport_WB_69.pdf 1969 ലെ പശ്ചിമബംഗാൾ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം] കേന്ദ്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പു കമ്മീഷൻ</ref>. {| class="wikitable" |- ! മത്സരിച്ചത്!! വിജയം !! പരാജയം !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! ശതമാനം |- |97||80||17||2676981||19.97% |} ====കേരളനിയമഭ 1970==== 1970-ൽ കേരളത്തിൽ നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ, സി.പി.എം 73 സീറ്റുകളിൽ മത്സരിച്ചു 29 സീറ്റുകൾ നേടുകയും സി.പി.ഐ നേതാവ് സി. അച്യുതമേനോൻ സർക്കാർ രൂപവൽക്കരിക്കുകയും കോൺഗ്രസ് അംഗങ്ങൾ സർക്കാരിൽ പങ്കാളികളാകുകയും ചെയ്തു. 1970 ലെ കേരളനിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം <ref name=kerala1970>[http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1970/StatiRep_KL_70.pdf 1970 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം] കേന്ദ്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പു കമ്മീഷൻ</ref>. {| class="wikitable" |- ! മത്സരിച്ചത്!! വിജയം !! പരാജയം !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! ശതമാനം |- |73||29||1||1794213 ||23.83% |} ===ലോകസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ=== ====1967 ലെ പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പ്==== ഈ തിരഞ്ഞെ‌ടുപ്പിൽ പാർട്ടി 59 സ്ഥാനാർത്ഥികളെ മത്സരിപ്പിച്ചെങ്കിലും അതിൽ 19പേർ മാത്രമേ വിജയിച്ചുള്ളു. ദേശീയ ശതമാനത്തിന്റെ 4.28% വോട്ടാണ് അന്ന് പാർട്ടി മൊത്തത്തിൽ നേടിയത്. 1967 ലെ പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം <ref name=national1967>[http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1967/Vol_I_LS_67.pdf 1967ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം] കേന്ദ്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പു കമ്മീഷൻ - പേജ് 78 നോക്കുക </ref>. {| class="wikitable" |- ! മത്സരിച്ചത്!! വിജയം !! പരാജയം !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! ശതമാനം |- |59||19||13||6246522 ||32.20% |} ====1971 ലെ പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ==== ശ്രീമതി ഇന്ദിരാഗാന്ധി ജനസമ്മതിയുള്ള ഒരു നേതാവായി ഉയർന്നു വരുന്ന ഒരു കാലമായിരുന്നു ഇത്. ഈ ഘട്ടത്തിലാണ് ലോകസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുന്നത്. 85 സ്ഥാനാർത്ഥികളെ പാർട്ടി മത്സരിപ്പിച്ചെങ്കിലും 25 പേരു മാത്രമേ വിജയിച്ചുള്ളു. എന്നാൽ ലഭിച്ച വോട്ടുകളുടെ എണ്ണം ഇത്തവണ കൂടുതലായിരുന്നു.കേരളത്തിൽ നിന്ന് എ.കെ.ഗോപാലൻ ജയിച്ചു വന്നത് ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലായിരുന്നു. <ref>[http://www.eci.gov.in/StatisticalReports/LS_1971/Vol_I_LS71.pdf ദേശീയ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ , 1971 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070616182735/http://www.eci.gov.in/StatisticalReports/LS_1971/Vol_I_LS71.pdf |date=2007-06-16 }} പേജ് 79 നോക്കുക</ref>. {| class="wikitable" |- ! മത്സരിച്ചത്!! വിജയം !! പരാജയം !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! ശതമാനം |- |85||25||31||7510089 ||29.41% |} ==ലോകസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ== {| class= "wikitable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="text-align:right;border:1px solid black;background-color:#F4F9FF" |+ വിവിധ ലോകസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി (മാക്സിസ്റ്റ്)യുടെ പ്രകടനം ! style="background-color:#99CCFF"|[[ലോകസഭ]] ! style="background-color:#99CCFF"|വർഷം ! style="background-color:#99CCFF"|ലോകസഭ <br> മണ്ഡലം ! style="background-color:#99CCFF"|മത്സരിച്ച <br>സീറ്റുകൾ ! style="background-color:#99CCFF"|ജയം ! style="background-color:#99CCFF"|ആകെ മാറ്റം <br> (സീറ്റുകളിൽ) ! style="background-color:#99CCFF"|വോട്ടുകൾ ! style="background-color:#99CCFF"|വോട്ടുകൾ % ! style="background-color:#99CCFF"|മാറ്റം <br> വോട്ട് % ! style="background-color:#99CCFF"|കുറിപ്പുകൾ |- |- | align=left|[[നാലാം ലോക്‌സഭ |നാല്‎]] |1967 | 520 || 59 || 19 || - || 6,246,522 || 4.28 % || - | <ref name="ECI1967">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1967/Vol_I_LS_67.pdf | title=LS Statistical Report : 1967 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=78}}</ref> |- | align=left|[[അഞ്ചാം ലോക്‌സഭ|അഞ്ച്‎]] |1971 | 518 || 85 || 25 || {{increase}} 06 || 7,510,089 || 5.12 % || {{increase}} 0.84 % | <ref name="ECI1971">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1971/Vol_I_LS71.pdf | title=LS Statistical Report : 1971 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=79}}</ref> |- | align=left|[[ആറാം ലോക്സഭ]] |1977 | 542 || 53 || 22 || {{decrease}} 03 || 8,113,659 || 4.29 % || {{decrease}} 0.83 % | <ref name="ECI1977">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1977/Vol_I_LS_77.pdf | title=LS Statistical Report : 1977 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=89 | archive-date=2014-07-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140718185438/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1977/Vol_I_LS_77.pdf | url-status=dead }}</ref> |- | align=left|[[ഏഴാം ലോകസഭ]] |1980 | 529 ( 542^* ) || 64 || 37 || {{increase}} 15 || 12,352,331 || 6.24 % || {{increase}} 1.95 % | <ref name="ECI1980">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf | title=LS Statistical Report : 1980 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=86 | archive-date=2014-07-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175926/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf | url-status=dead }}</ref> |- | align=left|[[എട്ടാം ലോകസഭ]] |1984 | 541 || 64 || 22 || {{decrease}} 15 || 14,272,526 || 5.72 % || {{decrease}} 0.52 % | <ref name="ECI1984">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1984/Vol_I_LS_84.pdf | title=LS Statistical Report : 1984 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=81 | archive-date=2014-07-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140718184911/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1984/Vol_I_LS_84.pdf | url-status=dead }}</ref> <ref name="ECI1985">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1985/Vol_I_LS_85.pdf | title=LS Statistical Report : 1985 Vol. 1| work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=15}}</ref> |- | align=left|[[ഒമ്പതാം ലോകസഭ]] |1989 | 529 || 64 || 33 || {{increase}} 11 || 19,691,309 || 6.55 % || {{increase}} 0.83 % | <ref name="ECI1989">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1989/Vol_I_LS_89.pdf | title=LS Statistical Report : 1989 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=88 | archive-date=2014-07-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140718183934/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1989/Vol_I_LS_89.pdf | url-status=dead }}</ref> |- | align=left|[[പത്താം ലോകസഭ]] |1991 | 534 || 63 || 35 || {{increase}} 02 || 17,074,699 || 6.14 % || {{decrease}} 0.41 % | <ref name="ECI1991">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1991/VOL_I_91.pdf | title=LS Statistical Report : 1991 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=58 | archive-date=2014-07-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140718183558/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1991/VOL_I_91.pdf | url-status=dead }}</ref> <ref name="ECI1992">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1992/GE_VOL_I_92.pdf | title=LS Statistical Report : 1992 Vol. 1| work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=13}}</ref> |- | align=left|[[പതിനൊന്നാം ലോകസഭ]] |1996 | 543 || 75 || 32 || {{decrease}} 03 || 20,496,810 || 6.12 % || {{decrease}} 0.02 % | <ref name="ECI1996">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1996/Vol_I_LS_96.pdf | title=LS Statistical Report : 1996 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=93}}</ref> |- | align=left|[[പന്ത്രണ്ടാം ലോകസഭ]] |1998 | 543 || 71 || 32 || {{steady}} 00 || 18,991,867 || 5.16 % || {{decrease}} 0.96 % | <ref name="ECI1998">{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1998/Vol_I_LS_98.pdf |title=LS Statistical Report : 1998 Vol. 1 |work=[[Election Commission of India]] |accessdate=18 October 2014 |pages=92 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140718181833/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1998/Vol_I_LS_98.pdf |archivedate=18 July 2014 |df=dmy }}</ref> |- | align=left|[[പതിമൂന്നാം ലോകസഭ]] |1999 | 543 || 72 || 33 || {{increase}} 01 || 19,695,767 || 5.40 % || {{increase}} 0.24 % | <ref name="ECI1999">{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1999/Vol_I_LS_99.pdf |title=LS Statistical Report : 1999 Vol. 1 |work=[[Election Commission of India]] |accessdate=18 October 2014 |pages=92 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140718183222/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1999/Vol_I_LS_99.pdf |archivedate=18 July 2014 |df=dmy }}</ref> |- | align=left|[[പതിനാലാം ലോകസഭ]] |2004 | 543 || 69 || 43 || {{increase}} 10 || 22,070,614 || 5.66 % || {{increase}} 0.26 % | <ref name="ECI2004">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_2004/Vol_I_LS_2004.pdf | title=LS Statistical Report : 2004 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=101 | archive-date=2014-07-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140718190634/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_2004/Vol_I_LS_2004.pdf | url-status=dead }}</ref> |- | align=left|[[പതിനഞ്ചാം ലോകസഭ]] |2009 | 543 || 82 || 16 || {{decrease}} 27 || 22,219,111 || 5.33 % || {{decrease}} 0.33 % | <ref name="ECI2009">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2009/Stats/VOLI/12_PerformanceOfNationalParties.pdf | title=LS 2009 : Performance of National Parties | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | archive-date=2017-12-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171209173959/http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2009/Stats/VOLI/12_PerformanceOfNationalParties.pdf | url-status=dead }}</ref> |- | align=left|[[പതിനാറാം ലോകസഭ]] |2014 | 543 || 97 || 09 || {{decrease}} 07 || 17,986,773 || 3.24 % || {{decrease}} 2.09 % | <ref name="ECI2014">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2014/4%20-%20List%20of%20Successful%20Candidates.pdf | title=LS 2014 : List of successful candidates | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=93 | archive-date=2014-10-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141024141309/http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2014/4%20-%20List%20of%20Successful%20Candidates.pdf | url-status=dead }}</ref> |- |} ^* : 12 seats in Assam and 1 in Meghalaya did not vote. <ref>{{cite news | url=http://indianexpress.com/article/india/politics/once-upon-a-poll-seventh-lok-sabha-elections-1980/ | title=Seventh Lok Sabha elections (1980) | work=Indian Express | date=14 March 2014 | agency=Indian Express | accessdate=18 October 2014}}</ref> {| class="wikitable" |+ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി (മാക്സിസ്റ്റ്)യുടെ പ്രകടനം |- ! സംസ്ഥാനം !! 2014ൽ സ്ഥാനാർത്ഥികൾ !! 2014ൽ ജയിച്ചവർ !! 2009ൽ സ്ഥാനാർത്ഥികൾ !! 2009ൽ ജയിച്ചവർ !! സംസ്ഥാനത്തുനിന്ന് മൊത്തം കിട്ടിയ സീറ്റുകൾ |- | [[ആന്ധ്രപ്രദേശ്|ആന്ധ്ര പ്രദേശ്]] ||4|| 0 ||2|| 0 ||25(2014) / 42(2009) |- | [[അരുണാചൽ പ്രദേശ്]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 2 |- | [[ആസാം]] ||3|| 0 ||3|| 0 || 14 |- | [[ബീഹാർ]] ||4|| 0 ||5||0||40 |- | [[ഛത്തീസ്ഗഡ്]] ||1|| 0 ||1||0||11 |- | [[ഗോവ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 2 |- | [[ഗുജറാത്ത്]] || 1 || 0 ||2|| 0 || 26 |- | [[ഹരിയാന]] ||3|| 0 || 1 || 0 || 10 |- | [[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്]] ||2|| 0 ||1|| 0 || 4 |- | [[ജമ്മു കാശ്മീർ]] ||0|| 0 ||0|| 0 || 6 |- | [[ഝാർഖണ്ഡ്]] ||2|| 0 ||2||0||14 |- | [[കർണാടകം]] ||2|| 0 || 1 || 0 || 28 |- | [[കേരളം]] ||10||5||14||4|| 20 |- | [[മദ്ധ്യപ്രദേശ്]] ||2|| 0 || 1 || 0 ||29 |- | [[മഹാരാഷ്ട്ര]] ||4|| 0 ||2|| 0 || 48 |- | [[മണിപ്പൂർ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 2 |- | [[മേഘാലയ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 2 |- | [[മിസോറാം]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 |- | [[നാഗാലാന്റ്]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 |- | [[ഒറീസ]] ||1|| 0 ||1|| 0 || 21 |- | [[പഞ്ചാബ്]] ||3|| 0 || 1 || 0 || 13 |- | [[രാജസ്ഥാൻ]] ||3|| 0 ||3|| 0 || 25 |- | [[സിക്കിം]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 |- | [[തമിഴ്നാട്]] ||9||0||3|| 1 || 39 |- | [[ത്രിപുര]] || 2 || 2 || 2 || 2 || 2 |- | [[ഉത്തർപ്രദേശ്]] || 2 || 0 || 2 || 0 ||80 |- | [[ഉത്തരാഖണ്ഡ്]] || 1 || 0 ||1||0||5 |- | [[പശ്ചിമബംഗാൾ]] || 32 ||2|| 32 ||9|| 42 |- ! colspan=6 style="text-align:left" | കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങൾ: |- | [[ആന്തമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ]] || 1 || 0 ||1|| 0 || 1 |- | [[ചാണ്ടിഗഡ്]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 |- | [[ദാദ്ര നാഗർഹവേലി]] ||0|| 0 || 0 || 0 || 1 |- | [[ഡാമൻ, ഡിയു]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 |- | [[ദില്ലി]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 7 |- | [[ലക്ഷദ്വീപ്]] ||1|| 0 ||1|| 0 || 1 |- | [[പോണ്ടിച്ചേരി]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 |- | '''ആകെ:''' ||93||9||82|| 16 || 543 |} ==രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകൾ== [[Image:Martyrscolumnharipada.jpg|thumb|right|കേരളത്തിലെ ഹരിപ്പാടുള്ള രക്തസാക്ഷി മണ്ഡപം]] ===സായുധ വിപ്ലവം=== അവിഭക്ത കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കാലത്ത് തന്നെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ [[സായുധ വിപ്ലവം | സായുധ വിപ്ലവമെന്ന]] ആശയം അവതരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 1948-ൽ [[കൽക്കട്ട | കൽക്കട്ടയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന രണ്ടാമത്തെ പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സിലാണ് [[കൽക്കത്താ തീസിസ്സ് | കൽക്കത്താ തീസിസ്]] എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായ പ്രമേയം അന്നത്തെ അഖിലേന്ത്യാ സെക്രട്ടറിയായ ബി.ടി. രണദിവെ അവതരിപ്പിച്ചത്.<ref name="marxists0">{{cite web |url=http://www.marxists.org/archive/chaudhuri/1950/swing-back/ch01.htm | title=റൈറ്റ് എബൗട്ട് ടേൺ! |publisher=മാർക്സിസ്റ്റ്.ഓർഗ്}}</ref>. സി.പി.ഐ. (എം)-ന്റെ തുടക്കകാലത്ത് തന്നെ ഒരു ഭാഗം നേതാക്കൾക്ക് പാർട്ടി പരിപാടിയിൽ സായുധ സമരം ഒരു നിലപാടായി ചേർക്കണമെന്ന ആഗ്രഹമുള്ളവരായിരുന്നു. ചൈനയിൽ [[മാവോ സേതൂങ് | മാവോ സേതൂങിന്റെ]] സംഘാടനത്തിൽ പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ട വിപ്ലവമാതൃക ആയിരിക്കണം ഇന്ത്യയിലും പിന്തുടരേണ്ടതെന്ന് ഇക്കൂട്ടർ വാദിച്ചു. [[ചാരു മജൂംദാർ | ചാരു മജൂംദാറും]] [[കനു സന്യാൽ | കാനു സന്യാലുമായിരുന്നു]] ഈ തീവ്രവാദികളിൽ പ്രമുഖർ. എന്നാൽ പാർട്ടിയുടെ നേതാക്കൾ പൂർണ്ണമായി ഈയൊരു സാധ്യതയെ തള്ളിക്കളഞ്ഞിരുന്നില്ല എന്നൊരു പക്ഷമുണ്ട്. <ref name="frontline-armed-rebellion">{{cite news |title=എൻഡ് ഓഫ് എ റെവല്യൂഷൻ |author=സുഹ്രിദ് ശങ്കർ ചതോപധ്യായ് |url=http://www.frontlineonnet.com/fl2708/stories/20100423270811400.htm |newspaper=ഫ്രണ്ട്ലൈൻ |date=2010-04-10 |accessdate=2011-12-21}}</ref>. പാർട്ടിക്കുള്ളിലെത്തന്നെ റിവിഷനിസത്തെ ചെറുത്ത് തോല്പിക്കുവാൻ [[മാവോ സേതൂങ്|മാവോ സേതൂങിന്റെ]] [[ചൈന|ചൈനാ]] മാതൃക സ്വീകരിച്ചു കൊണ്ട് ഭരണകൂടത്തിനെതിരെ സായുധ വിപ്ലവത്തിന് ആഹ്വാനം ചെയ്തു കൊണ്ടുള്ള എട്ട് രേഖകൾ 1965-ൽ തന്നെ [[ചാരു മജൂംദാർ]] പുറത്തിറക്കിയിരുന്നു. 1967 വരെ പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ തന്നെ ഈ രണ്ടു വിഭാഗങ്ങളും സമാധാനപരമായി സഹവർത്തിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, 1967-ൽ പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ സി.പി.ഐ. (എം)-ന്റെ കൂടെ പങ്കാളിത്തമുള്ള ഐക്യ മുന്നണി സർക്കാർ ഭരണത്തിലേറ്റത് മുതൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ മൂർച്ഛിക്കുകയും, ചാരു മജൂംദാർ, കാനു സന്യാൽ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സായുധ വിപ്ലവത്തിനായി ഒരു വിഭാഗം നേതാക്കളും അവരുടെ കീഴിലുള്ള അണികളും തയ്യാറെടുക്കുകയുമുണ്ടായി.<ref name="frontline-armed-rebellion" />. എന്നാൽ സി.പി.ഐ. (എം)-ന്റെ പാർട്ടി പരിപാടിയിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന വിപ്ലവാശയം സായുധ സമരത്തിനെ നിരാകരിക്കുന്നതാണ്. ഇന്ത്യയിലെ വിപ്ലവത്തിന്റെ സ്വഭാവം നിർബ്ബന്ധമായും [[ജന്മിത്തം | ഫ്യൂഡൽ]] വിരുദ്ധവും, [[സാമ്രാജ്യത്വം | സാമ്രാജ്യത്വ]] വിരുദ്ധവും, [[കുത്തക | കുത്തകവിരുദ്ധവും]], [[ജനാധിപത്യം |ജനാധിപത്യപരവും]] ആയിരിക്കണമെന്നാണ് പാർട്ടി പരിപാടി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നത് <ref name="partyprogram" />. പാർലമെന്ററി ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിലുള്ള ഇടപെടലുകൾ പരിമിതപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് ഏതാനും ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ മാത്രം അധികാരമേറുകയും, അത്തരം അധികാരസ്ഥാനങ്ങൾ [[ബൂർഷ്വാസി|ബൂർഷ്വാ]] ഭരണകൂട സംവിധാനത്തിന്റെ അന്തർലീനമായ തകരാറുകളെ കുറിച്ച് ജനങ്ങളെ ബോധവതികളാക്കുവാനുമായിരിക്കണം അത് അങ്ങനെ വർഗ്ഗ സമരത്തിന് മൂർച്ച കൂട്ടുവാൻ ഉപകാരപ്പെടുമെന്നുമാണ് സി.പി.ഐ. (എം)-ന്റെ വിലയിരുത്തൽ<ref name="">{{cite web |url=http://www.cpiml.org/archive/vm_swork/53how_did_our_party_evolve.htm |title=ഹൗ ഡിഡ് ഔവർ പാർട്ടി ഇവോൾവ്? |date=1993-05-11 |publisher=സി.പി.ഐ(എം.എൽ) |accessdate=2012-01-11 |archive-date=2010-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612211523/http://cpiml.org/archive/vm_swork/53how_did_our_party_evolve.htm |url-status=dead }}</ref>. ===ചരിത്രപരമായ വിഡ്ഢിത്തം.=== 1996 ലെ പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സിനേയും]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പിയേയും]] അധികാരത്തിൽ നിന്നും അകറ്റി നിർത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തിനു വേണ്ടി സി.പി.ഐ(എം) [[എച്ച്.ഡി. ദേവഗൗഡ|ദേവഗൗഡയുടെ]] സർക്കാരിന് പിന്തുണ നൽകാൻ തീരുമാനിച്ചു <ref name=histfoolish>[http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/politics-obituaries/7012574/Jyoti-Basu.html ചരിത്രപരമായ വിഡ്ഢിത്തത്തെക്കുറിച്ച് ബസു]ടെലഗ്രാഫ് - ശേഖരിച്ചത് 17 ജനുവരി 2010 </ref>. എന്നാൽ ഈ തൂക്കു മന്ത്രിസഭ ആദ്യം പ്രധാനമന്ത്രി സ്ഥാനം വെച്ചു നീട്ടിയത് കമ്മ്യണിസ്റ്റു പാർട്ടിക്കുനേരെയായിരുന്നു. അവരിൽ തന്നെ സർവ്വസമ്മതനായിരുന്ന [[ജ്യോതി ബസു|ജ്യോതി ബസുവായിരുന്നു]] പ്രധാനമന്ത്രി പദത്തിനു യോഗ്യനായി അവർ കണ്ടത് <ref name=histfoolish1>[http://www.indianexpress.com/news/-i-still-think-it-was-a-historic-blunder.-because-such-an-opportunity-%28to-become-pm%29-does-not-come-often-/568465 രാഷ്ട്രീയവിഡ്ഢിത്തത്തെ എതിർത്തവർ ന്യൂനപക്ഷമായിരുന്നു] ഇന്ത്യൻ എക്സപ്രസ്സ് ദിനപത്രം -18 ജനുവരി 2010</ref>. എന്നാൽ പാർട്ടി പോളിറ്റ്ബ്യൂറോ ഈ നിർദ്ദേശം തള്ളിക്കളഞ്ഞു. [[ജ്യോതി ബസു]], പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ തീരുമാനത്തെ അംഗീകരിച്ചെങ്കിലും, പിന്നീട് പാർട്ടിയുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ ചരിത്രപരമായ വിഡ്ഢിത്തം എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. ദേവഗൗഡയുടെ വിദേശനയങ്ങളും, ആഭ്യന്തരസാമ്പത്തിക നയങ്ങളും കോൺഗ്രസ്സിന്റേതിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമല്ല അതുകൊണ്ടു തന്നെ മന്ത്രിസഭയിൽ ഭാഗഭാക്കാവുക എന്നതല്ല പാർട്ടിയുടെ നയം മറിച്ച് കോൺഗ്രസ്സിനേയും ബി.ജെ.പിയേയും അധികാരത്തിൽ നിന്നും അകറ്റി നിർത്തുക എന്നതു മാത്രമാണ് എന്ന് പാർട്ടി കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി ഈ തീരുമാനത്തെ ന്യായീകരിക്കുകയുണ്ടായി<ref name=frontline1>{{citebook |last=ഇ.എം.എസ് | first=നമ്പൂതിരിപ്പാട്|url=http://books.google.com.sa/books?id=0VO5RNRQ-kwC |title=എന്റെ ഫ്രണ്ട്ലൈൻ വർഷങ്ങൾ |year=2010 |isbn=978-81-87496-93-9}} </ref>. ===ലീഗുമായുള്ള ബന്ധം=== 1967 ൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സിനെ]] നേരിടാൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി [[മുസ്ലീം ലീഗ്|ലീഗുമായി ബന്ധം]] ഉണ്ടാക്കി <ref name=casm1>{{cite book |title=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ആന്റ് സോഷ്യൽ മൂവ്മെന്റ് ഇൻ ഇന്ത്യ |last= ചന്ദ്രിക |first= സിങ് |coauthors= |year=1987 |publisher=മിത്തൽ പബ്ലിഷേഴ്സ് |location=ഇന്ത്യ |isbn=81-7099-031-9 |pages=198 }} </ref>. എന്നാൽ ഈ നിലപാടെടുത്തതിൽ കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിക്ക് തെറ്റുപറ്റിയതായി ദേശീയതലത്തിൽ തന്നെ വിമർശനമുയർന്നു. [[മുസ്ലീം ലീഗ്|മുസ്ലീം ലീഗുമായുള്ള]] ബന്ധം [[വർഗ്ഗസമരം|വർഗ്ഗസമരത്തിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു എന്ന് പറഞ്ഞ് പാർട്ടി ഈ ബന്ധത്തെ ന്യായീകരിക്കുകയുണ്ടായി <ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 142. ഖണ്ഡിക 4</ref> {{തെളിവ്}}. പിന്നീട് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഈ ബന്ധം ഉപേക്ഷിക്കുകയുണ്ടായി <ref> ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട് ; ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998;ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ് ; കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഗവൺമെന്റ് എന്ന അദ്ധ്യായം</ref>. ലീഗൂമായി കൂട്ടുകൂടിയപ്പോഴും പാർട്ടി അതിന്റെ സ്വതന്ത്രമായ പദവി നിലനിർത്തിയിരുന്നു. പിന്നീട് മുസ്ലീം ലീഗിന്റെ സഹായത്തോടെയല്ലാതെതന്നെ സി.പി.ഐ എമ്മിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കേരളത്തിൽ ഇടതു പക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി അധികാരത്തിലെത്തുകയും ചെയ്തു. 1967 ൽ [[മുസ്ലീം ലീഗ്|ലീഗുമായി]] ബന്ധമുണ്ടാക്കുകയും പിന്നീട് അതുപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു, ഇതെല്ലാം പാർട്ടിയെ ശക്തിപ്പെടുത്താനേ സഹായിച്ചിട്ടുള്ളു എന്ന് പാർട്ടിയുടെ നേതാവായിരുന്ന [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] രേഖകളെ ഉദ്ധരിച്ച് അവകാശപ്പെടുന്നു. 1967 ലെ ലീഗുമായുള്ള ബന്ധവും, പിന്നീട് എം.വി.രാഘവന്റെ നേതൃത്വത്തിലവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ട മുസ്ലീം ലീഗുമായി കൂട്ടുകൂടാനുള്ള ബദൽ രേഖ തള്ളിക്കളഞ്ഞതും മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റ് സമീപനത്തിന്റെ രണ്ടു രൂപങ്ങളാണെന്നും ഇ.എം.എസ് കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു <ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 170. ഖണ്ഡിക 3</ref>. ===സ്റ്റാലിനിസ്റ്റ് ആശയങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു=== 1992ലെ മദ്രാസ് പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സോടുകൂടിയാണ് , കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി [[സ്റ്റാലിനിസം|സ്റ്റാലിനിസ്റ്റ്]] ആശയങ്ങളോട് പ്രതിപത്തി പുലർത്തുന്നു എന്ന് മാധ്യമങ്ങൾ എഴുതാൻ തുടങ്ങിയത്. എന്നാൽ സ്റ്റാലിനിസം എന്നു മുദ്രകുത്തപ്പെട്ട ആശയങ്ങളിലെ ഗുണപരമായ വശങ്ങൾ മാത്രമാണ് തങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചതെന്ന് പാർട്ടി പറയുന്നു. അതോടൊപ്പം തന്നെ സ്റ്റാലിന്റെ നിഷേധമാത്മക വശങ്ങളെ രൂക്ഷമായി എതിർക്കുകതന്നെയാണെന്നും ആവർത്തിച്ചു പ്രഖ്യാപിച്ചു. [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ]] [[സോഷ്യലിസം]] കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിനായി [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ|സ്റ്റാലിൻ]] നൽകിയ സംഭാവനകളും, [[ഫാസിസം|ഫാസിസത്തിനെതിരേ]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജയവും, എല്ലാം സ്വീകരിക്കപ്പെടേണ്ട മാതൃകകളാണ് എന്ന് 1992 ൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] വെച്ചു നടന്ന പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ് പാസ്സാക്കിയ പ്രമേയത്തിൽ പറയുന്നു <ref name=chennai1992>[http://www.cpim.org/documents/1992-14-Cong--ideological-issues.pdf പതിനാലാം പാർട്ടികോൺഗ്രസ്സ് അംഗീകരിച്ച പ്രമേയം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} പാർട്ടിയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും - പ്രമേയം 30 നോക്കുക</ref>. കൂടാതെ യുദ്ധാനന്തര റഷ്യ പടുത്തുയർത്താൻ സ്റ്റാലിൻ സ്വീകരിച്ച നടപടികളും, സാമ്രാജ്യത്വ നീക്കങ്ങൾക്കെതിരേ സ്റ്റാലിൻ നടത്തിയ പടയോട്ടങ്ങളും ചരിത്രത്തിൽ നിന്നും നീക്കം ചെയ്യാൻ സാധിക്കില്ല എന്നും പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ് അംഗീകരിച്ച ഔദ്യോഗിക രേഖ വ്യക്തമാക്കുന്നു <ref name="chennai1992" />. യൂറോപ്യൻ സാമ്രാജ്യശക്തികളിൽ നിന്ന് കോടിക്കണക്കിന് ജനങ്ങൾ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയത് സ്റ്റാലിൻ നേതാവായിരുന്നപ്പോഴാണ് , ഇതാണ് സ്റ്റാലിൻ ആശയങ്ങളോട് പാർട്ടി പ്രതിപത്തി പുലർത്താൻ കാരണം എന്ന് [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. <ref>[[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]; ഫ്രണ്ട്ലൈൻ 1992 മാർച്ച് 14 </ref>. ==പിളർപ്പ്== 1967 ൽ പാർട്ടി പിളർന്നു. അതിൽ നിന്നും മാർക്സിസ്റ്റ് ലെനിനിസ്റ്റ് (നക്സൽബാരി പ്രസ്ഥാനം) എന്ന പുതിയ ഒരു ഗ്രൂപ്പ് ഉദയം ചെയ്തു<ref>[[#communi08|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും - ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]നക്സലൈറ്റുകളും ചൈനീസ് പാർട്ടിയും - പുറം 295</ref>. പാർട്ടിയുടെ നയങ്ങളിൽ എതിർപ്പുണ്ടായിരുന്നവരാണ് ഈ പുതിയ ഗ്രൂപ്പിനുവേണ്ടി വാദിച്ചവർ. പാർട്ടിയുടെ ഔദ്യോഗികനേതൃത്വത്തിനെതിരേയും, പാർട്ടി ഭരിച്ചിരുന്ന രണ്ട് സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ നേതൃത്വത്തിനെതിരേയും സംഘടിച്ചു പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. ഇവർ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ഔദ്യോഗിക വിഭാഗത്തിനെ പുത്തൻ റിവിഷനിസ്റ്റുകാർ എന്ന് പറഞ്ഞ് രൂക്ഷമായ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. ബീജിംഗ് റേഡിയോയും, ചൈനീസ് മാധ്യമങ്ങളും ഇതാണ് യഥാർത്ഥ മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റുകൾ എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു<ref>[[#communi08|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും - ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]നക്സലൈറ്റുകളും ചൈനീസ് പാർട്ടിയും - പുറം 297</ref>. പത്രങ്ങൾ ഇവരാണ് യഥാർത്ഥ വിപ്ലവകാരികളെന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാൽ കൊടുങ്കാറ്റു പോലെ വന്ന ഈ നക്സൽ ഗ്രൂപ്പ് പിന്നീട് നാമാവശേഷമായി. <ref> ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട് ; ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ; അദ്ധ്യായം 13 </ref> == വിമർശനങ്ങളും വിവാദങ്ങളും == ===ആന്ധ്ര അരി ഇടപാട്=== കേരളം, മദിരാശി,ആന്ധ്രപ്രദേശ്,മൈസൂർ എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു ഭക്ഷ്യമേഖല കേന്ദ്രസർക്കാർ രൂപീകരിക്കുകയുണ്ടായി. ഈ മേഖലക്കുള്ളിൽ സ്വതന്ത്രവ്യാപാരം അനുവദിക്കുയും മിച്ചമുള്ള അരി കമ്മി നേരിടുന്ന സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് നൽകാനുള്ള ഒരു നയവും കേന്ദ്രസർക്കാർ ഇതിലൂടെ നടപ്പാക്കി<ref>[[#communi08|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും - ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]അരിയുടെ രാഷ്ട്രീയം - പുറം 248</ref>. എന്നാൽ കേന്ദ്രസർക്കാർ നിശ്ചയിച്ച നിരക്കിൽ അരി നൽകാൻ ആന്ധ്രപ്രദേശിലെ അരിയുടമകൾ തയ്യാറായില്ല. കേരളത്തിൽ ജനങ്ങൾ ഭൂരിപക്ഷവും പട്ടിണിയിലായി. പണമുണ്ടെങ്കിലും അരി വാങ്ങാൻ കിട്ടാത്ത അവസ്ഥ. ഇങ്ങനെ പോയാൽ പട്ടിണിമരണങ്ങൾ രൂക്ഷമാകുമെന്ന് അവസ്ഥ ഉണ്ടായിട്ടുപോലും ഈ ഗൌരവമായ വിഷയത്തിൽ ഇടപെട്ട് സർക്കാർ നിശ്ചയിച്ച വിലയിൽ അരി വിതരണം നടത്താൻ തങ്ങൾക്കുള്ള അധികാരം വിനിയോഗിക്കാൻ കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വത്തിലുള്ള കേന്ദ്ര സർക്കാർ തയ്യാറായതുമില്ല. അവർ ആന്ധ്രയിലെ മില്ലുടമകൾകൊപ്പം ആയിരുന്നു <ref>[[#communi08|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും - ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]അരിയുടെ രാഷ്ട്രീയം - പുറം 249</ref>. അത്തവണത്തെ ഓണത്തിന് ഭക്ഷ്യക്ഷാമത്തെ ചെറുക്കാനായി കേരളം പൊതു ടെൻഡർ വിളിക്കാതെ ആന്ധ്രയിലെ ഒരു സ്വകാര്യ അരി കച്ചവടക്കാരനിൽ നിന്നും അരി ഇറക്കു മതി ചെയ്തു. അല്ലെങ്കിൽ പട്ടിണി മരണങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു <ref>[[#communi08|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും - ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]അരിയുടെ രാഷ്ട്രീയം - പുറം 252</ref>. [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[വിമോചനസമരം|വിമോചനസമരത്തിന്]] ഉൽപ്രേരകമായി വർത്തിച്ച ഒരു സംഭവം ആയിരുന്നു ഈ ആന്ധ്ര അരി ഇടപാട്. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാർ നടത്തിയ പ്രസ്തുത ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്നും ജുഡീഷ്യൽ അന്വേഷണം വേണമെന്നും അന്നത്തെ പ്രതിപക്ഷ എം.എൽ.എമാരും, പത്രങ്ങളും ആവശ്യപ്പെട്ടു <ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 131.കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഭരണത്തിലേക്ക്</ref>. അതനുസരിച്ച് ഹൈക്കോടതി ന്യായാധിപനായിരുന്ന [[ജസ്റ്റിസ് രാമൻനായർ കമ്മീഷൻ]] ഈ ഇടപാട് അന്വേഷിക്കാൻ തുടങ്ങി<ref name=justiceramannayar>[http://www.hindu.com/2010/05/26/stories/2010052654780400.htm ജസ്റ്റീസ്.പി.ടി.രാമൻ നായർ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121110143009/http://www.hindu.com/2010/05/26/stories/2010052654780400.htm |date=2012-11-10 }} ദ ഹിന്ദു ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത് 26 മെയ് 2010</ref> . ഈ അരി ഇടപാടിൽ സംസ്ഥാനത്തിനു നഷ്ടം നേരിട്ടടില്ല എന്ന് കമ്മീഷൻ റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിച്ചു, ഈ റിപ്പോർട്ട് സർക്കാർ നിയമസഭയിൽ വെച്ചു <ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 132.കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഭരണത്തിലേക്ക്</ref>. കേരളം ഭക്ഷ്യക്ഷാമം നേരിടുന്ന ഒരു സംസ്ഥാനമായിരുന്നു. പൊതു ടെൻഡർ വിളിച്ച് അരി വാങ്ങാനുള്ള നടപടി തുടങ്ങിയാൽ അക്കൊല്ലത്തെ ഓണക്കാലം വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടിലാകും, അതുകൊണ്ടാണ് സ്വകാര്യ കച്ചവടക്കാരനിൽ നിന്നും അരിവാങ്ങാനുള്ള തീരുമാനമെടുത്തത് എന്നുമാണ് ഈ റിപ്പോർട്ടിലെ വിശദീകരണം<ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 132.കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഭരണത്തിലേക്ക്</ref>. === ലോട്ടറി വിവാദം === കേരളത്തിലെ പാർട്ടിയുടെ പത്രമായ ദേശാഭിമാനിക്കായി 2 കോടി രൂപ ലോട്ടറി രാജാവെന്ന് ആരോപിക്കുന്ന വ്യക്തിയിൽ നിന്നും സംഭാവന സ്വീകരിച്ചു എന്ന ആരോപണം കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വിവാദമുണ്ടാക്കി.<ref name=lottery1>[http://www.hindu.com/2008/07/03/stories/2008070355180400.htm കേരളത്തിലെ ലോട്ടറി വിവാദം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081009134043/http://www.hindu.com/2008/07/03/stories/2008070355180400.htm |date=2008-10-09 }} ദ ഹിന്ദു ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത്, ജൂലൈ 3 2008</ref>. [[കടപ്പത്രം|കടപ്പത്രത്തിന്റെ]] രൂപത്തിലാണ് ഈ പണം വാങ്ങിയത് എന്ന പാർട്ടി തുടക്കത്തിൽ അവകാശപ്പെട്ടെങ്കിലും, നിയമപരമായി [[ദേശാഭിമാനി ദിനപത്രം|ദേശാഭിമാനി പത്രത്തിന്]] ബോണ്ട് പുറത്തിറക്കാൻ കഴിയുമായിരുന്നില്ല<ref name="lottery2" />. പത്രത്തിൽ നല്കിവരുന്ന പരസ്യത്തിന്റെ തുക മുൻകൂറായി വാങ്ങിയതാണ് ഈ പണം എന്ന പാർട്ടി പിന്നീട് തിരുത്തി <ref name="lottery2" />. ഈ കേസ് വിജിലൻസ് അന്വേഷിക്കണം എന്ന പരാതിയെത്തുടർന്ന് ഡെപ്യൂട്ടി സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ് അന്വേഷണം നടത്തിയെങ്കിലും ഇ.പി.ജയരാജനെതിരേ എന്തെങ്കിലും തെളിവുകൾ കണ്ടെത്താൻ വിജിലൻസിനു കഴിഞ്ഞില്ല. മാത്രമല്ല, [[ദേശാഭിമാനി ദിനപത്രം|ദേശാഭിമാനിക്ക്]] [[കടപ്പത്രം]] പുറത്തിറക്കുവാൻ കഴിയുമോ എന്നത് തന്റെ അന്വേഷണപരിധിയിൽ വരുന്നതല്ല എന്നും ഇതേക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യത്തിനു മറുപടിയായി കേസ് അന്വേഷിച്ച ഉദ്യോഗസ്ഥൻ പ്രതികരിച്ചു. പത്രത്തിന്റെ ജനറൽ മാനേജർ ആയിരുന്ന [[ഇ.പി. ജയരാജൻ|ഇ.പി. ജയരാജനെ]] സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് നീക്കിയെങ്കിലും പിന്നീട് സ്ഥാനത്ത് തിരിച്ചെത്തി.<ref name=lottery2>[http://www.indianexpress.com/news/cpm-reinstates-deshabhimani-general-manager/321217/ ഇ.പി.ജയരാജനെ ദേശാഭിമാനി ജനറൽ മാനേജറായി തിരിച്ചെടുത്തു] ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ് - ശേഖരിച്ചത്, 11 ജൂൺ 2008 </ref> പണം തിരിച്ചു കൊടുത്തു എന്ന് പാർട്ടി അവകാശപ്പെടുകയും {{അവലംബം}} പോലീസ് കേസുകൾ ഒന്നും ഇല്ലാതെ വിവാദം അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു. ===മഅദനിയുമായുള്ള സഖ്യം === ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ നിരവധി ബോംബ്‌ സ്ഫോടനങ്ങളിൽ പങ്കുണ്ട് എന്നാരോപിക്കപ്പെടുന്ന അബ്ദുൾ നാസർ മദനിയുമായി 2009 ലോക സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മുന്നണിയിലെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് സഖ്യകക്ഷികളുടെ എതിർപ്പുകൾ അവഗണിച്ച് രാഷ്ട്രീയ നീക്കുപോക്കിന് തയ്യാറായതും, മദനിയുമായി കേരള സംസ്ഥാന പാർട്ടി സെക്രട്ടറി വേദി പങ്കിട്ടതും വിവാദമായി.<ref name=madani1>[http://www.telegraphindia.com/1090414/jsp/frontpage/story_10819681.jsp സി.പി.എമ്മും പി.ഡി.പിയുമായുള്ള ബന്ധം] ടെലിഗ്രാഫ് ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത് 14 ഏപ്രിൽ 2009</ref><ref name=madani2>[http://www.rediff.com/news/2009/apr/01slid1-interview-with-abdul-nasser-madani-pdp-kerala-leader.htm സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി, പി.ഡി.പി. നേതാവുമായി വേദി പങ്കിടുന്നു] റിഡിഫ് വാർത്ത - ശേഖരിച്ചത് - 1 ഏപ്രിൽ 2009</ref>. ആ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് സഖ്യത്തിന് കനത്ത തിരിച്ചടി നേരിടേണ്ടി വന്നു. എന്നാൽ പി.ഡി.പി.യുമായുള്ള സഖ്യത്തെ ന്യായീകരിച്ചുകൊണ്ട് സി.പി.എമ്മിന്റെ ഉന്നതരായ നേതാക്കൾ രംഗത്തെത്തി. ഒമ്പതു കൊല്ലത്തെ ജയിൽവാസം മദനിയിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയെന്നും, അദ്ദേഹം മതേതരത്വത്തിന്റെ വക്താവാണെന്നുമാണ് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗവും, മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവുമായി [[എസ്.രാമചന്ദ്രൻപിള്ള]] പറഞ്ഞത് <ref name=srp1>[http://www.hindu.com/2009/03/31/stories/2009033156960400.htm മദനിയുമായി വേദി പങ്കിട്ടതിൽ തെറ്റില്ല - പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ദ ഹിന്ദു ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത് 31 മാർച്ച് 2009</ref>. പ്രാദേശികമായി ശക്തമായ സംഘടനയിലുള്ള നേതാക്കളുമായി സഖ്യം ഉണ്ടാക്കുന്നത് പ്രാദേശിക ഘടകത്തിന്റെ അധികാര പരിധിയിൽ വരുന്നതാണെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു <ref name="srp1" />. പി.ഡി.പിയുമായി യാതൊരു സഖ്യവുമില്ല എന്നാണ് സി.പി.എം ജനറൽ സെക്രട്ടറി [[പ്രകാശ് കാരാട്ട്]] മാധ്യമങ്ങളോട് പറഞ്ഞത് <ref name=madani3>[http://indiatoday.intoday.in/story/Kerala:+Madani+factor+hampers+LDF+campaign/1/33798.html കേരളത്തിൽ പി.ഡി.പിയുമായി, സി.പി.എമ്മിന് യാതൊരു സഖ്യവുമില്ല - പ്രകാശ് കാരാട്ട്] ഇന്ത്യടുഡേ ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത് - 29 മാർച്ച് 2009 </ref>. ===നന്ദിഗ്രാം പ്രശ്നം=== 2007-ൽ [[പശ്ചിമബംഗാൾ|പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ]] [[നന്ദിഗ്രാം]] എന്ന സ്ഥലത്ത് സി.പി.എം സർക്കാർ, സ്ഥലം ഏറ്റെടുക്കൽ തടയാൻ ശ്രമിച്ച ജനങ്ങളും സി.പി.എം പ്രവർത്തകരും തമ്മിൽ അക്ക്രമങ്ങൾ അരങ്ങേറി.<ref name=nandi1>[http://sanhati.com/articles/446/ ''ഡോ.അശോക് മിത്ര (മുൻ സാമ്പത്തിക വകുപ്പ് മന്ത്രി) ഓൺ നന്ദിഗ്രാം''] </ref>. ജനങ്ങൾക്ക്‌ നേരെ പോലീസ് വെടി വക്കുകയും 14 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയും 70 നുമേൽ ആളുകൾക്ക് പരുക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=telegraph140307>{{cite news | title = റെഡ്-ഹാൻഡ് ബുദ്ധ: 14 കിൽഡ് ഇൻ നന്ദിഗ്രാം റീഎൻട്രി ബിഡ് | url = http://www.telegraphindia.com/1070315/asp/frontpage/story_7519166.asp | publisher = ''[[ദ ടെലഗ്രാഫ്(കൽക്കത്ത)|ദി ടെലഗ്രാഫ്]]'' | date = 15 മാർച്ച് 2007 | accessdate = 2007-03-15 | archive-date = 2007-03-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070317192827/http://www.telegraphindia.com/1070315/asp/frontpage/story_7519166.asp | url-status = dead }}</ref> അതിനുശേഷം നിരവധി കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി പ്രവർത്തകരെ കൊലപ്പെടുത്തുകയും പാർട്ടി അംഗങ്ങളുടെ വീടുകളിൽ മാവോയിസ്റ്റ് ഗ്രൂപ്പിന്റെ സഹായത്തോടെ അതിക്രമിച്ച് കയറി കൂട്ടബലാൽസംഗങ്ങളും നടത്തിയതായി ആരോപണങ്ങൾ ഉയർന്നു.<ref name=nandi2>[http://www.thestatesman.net/index.php?option=com_content&view=article&show=archive&id=337508&catid=35&year=2010&month=08&day=9&Itemid=66 നന്ദിഗ്രാം ബലാൽസംഗത്തിന് ഇരകളായവർക്ക് നഷ്ടപരിഹാരം] സ്റ്റേറ്റ്സ്മാൻ ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത് 8 ഓഗസ്റ്റ് 2010</ref><ref name=nandi3>[http://ibnlive.in.com/news/cbi-registers-four-cases-against-cpim-leaders-in-nandigram/54510-3.html നന്ദിഗ്രാം കേസുകൾ സി.ബി.ഐ അന്വഷിക്കുന്നു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ഐ.ബി.എൻ ലൈവ് - ശേഖരിച്ചത് 19 ഡിസംബർ 2007</ref> പോലീസിനെയും പാർട്ടിപ്രവർത്തകരെയും നേരിടാൻ ബി.യു.പി.സി. എന്ന പേരിലുള്ള സംഘടനയ്ക്ക് ആയുധങ്ങൾ നൽകിയത് തങ്ങളായിരുന്നെന്ന് മാവോയിസ്റ്റ് നേതാവ് കിഷൻജി പിന്നീട് വെളിപ്പെടുത്തി.{{തെളിവ്}} ഇന്ത്യയിലെ കാർ കമ്പനിയായ ടാറ്റയുടെ പുതിയ നിർമ്മാണശാലക്ക് പശ്ചിമ ബംഗാൾ സി.പി.എം സർക്കാർ സിങ്കൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് 2008-ൽ സ്ഥലം ഏറ്റെടുത്ത് നൽകാൻ ശ്രമിച്ചതും തുടർന്ന് ജനങ്ങൾ നടത്തിയ ചെറുത്തുനിന്നതും സി.പി.എം പ്രവർത്തകർ അക്ക്രമങ്ങളും ബലാൽസംഗവും നടത്തിയതായി ആരോപണം ഉയർന്നതും വിവാദമായിരുന്നു.<ref name=nandi5>[http://ibnlive.in.com/news/cpim-redfaced-over-singur-murder/43778-3.html നന്ദിഗ്രാം വിവാദം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ഐ.ബി.എൻ ലൈവ്</ref> തുടർന്ന് ടാറ്റ ആ ഉദ്യമം ഉപേക്ഷിക്കുകയും നിർമ്മാണശാല ഗുജറാത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു. ===എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ വിവാദം === {{main|ലാവലിൻ കേസ് (കേരളം)}} പള്ളിവാസൽ,പന്നിയാർ, ചെങ്കുളം, എന്നീ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി കാനഡയിലെ എസ്.എൻ.സി ലാവ്ലിൻ എന്ന കമ്പനിയുമായി നടത്തിയ കരാറിൽ സാമ്പത്തി ക്രമക്കേട് നടന്നു എന്നതായിരുന്നു ഈ വിവാദത്തിനു കാരണമായത്. കേരളത്തിലെ പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയും പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗവുമായ [[പിണറായി വിജയൻ]] ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസിൽ ഒൻപതാം പ്രതിയാവുകയും അന്വേഷണ ഏജൻസി കുറ്റപത്രം സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു<ref name=lavlin3>[http://www.indianexpress.com/news/cbi-set-to-prosecute-cpm-kerala-boss-party-in-a-fix/414003/1 ലാവ്ലിൻ കേസ്] ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ് - ശേഖരിച്ചത് 22 ജനുവരി 2009 </ref> . ഈ കേസിന്മേൽ ഗവർണ്ണറോട് പിണറായി വിജയനെതിരെയുള്ള വിചാരണ തടയാൻ സി.പി.എം സർക്കാർ ആവശ്യപ്പെട്ടതും ഗവർണ്ണർ അത് തള്ളിക്കളഞ്ഞതും വിവാദമായിരുന്നു. നിരവധി രാഷ്ട്രീയക്കാർ ഉൾപ്പെട്ട ഒരു വിവാദമായിരുന്നു ലാവ്ലിൻ കേസ്. മുൻപത്തെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സ്]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുത മന്ത്രിയായിരുന്ന സി.വി.പദ്മാരാജനാണ് ലാവ്ലിൻ കമ്പനിയുമായി ആദ്യഘട്ട ചർച്ചകൾ നടത്തിയത്. <ref name=lavlin1>[http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/867046/2011-03-31/kerala ലാവ്ലിൻ കേസ് പിണറായി വിജയന്റെ ഹർജി സുപ്രീംകോടതി തള്ളി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110407072228/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/867046/2011-03-31/kerala |date=2011-04-07 }} മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ - ശേഖരിച്ചത് 31 മാർച്ച് 2011</ref><ref name=lavlin2>[http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-01-22/news/27646792_1_snc-lavalin-cpm-pinarayi-vijayan പിണറായി വിജയൻ കുറ്റക്കാരനെന്ന് സി.ബി.ഐ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110812055705/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-01-22/news/27646792_1_snc-lavalin-cpm-pinarayi-vijayan |date=2011-08-12 }} ഇക്കണോമിക്സ് ടൈംസ് ശേഖരിച്ചത് 22 ജനുവരി 2009</ref>.എന്നാൽ 2013 നവംബർ അഞ്ചിന് ഈ കേസ് നിയമപരമായി നിലനില്ക്കുന്നതല്ലെന്ന് നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഏഴുപ്രതികളെ വെറുതെ വിടുകയും കേസ് തള്ളിക്കളയുകയും ചെയ്തു. പിണറായി വിജയനെ പ്രതിപ്പട്ടികയിൽ ചേർക്കണമെന്ന വാദവും തള്ളപ്പെട്ടു. കരാർ ഒപ്പിടുമ്പോൾ പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി ആയിരുന്നു അദ്ദേഹമെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. രാഷ്ട്രീയപരവും തീർക്കാൻ വ്യാജ കേസുകൾ നിർമിക്കരുത് എന്ന് കോടതി താക്കീതു ചെയ്തു. <ref name=ലാവലിൻ വിധി>{{Cite web |url=http://www.asianetnews.tv/top-news/20584-lavalin-case-dateline |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-01-05 |archive-date=2014-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111211340/http://www.asianetnews.tv/top-news/20584-lavalin-case-dateline |url-status=dead }}</ref> ===രാഷ്ട്രപതി തിരഞ്ഞെടുപ്പ്=== 2012 ൽ ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രപതിയെ തിരഞ്ഞടുക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പാർട്ടി ചില വിമർശനങ്ങളെ നേരിടുകയുണ്ടായി. 2012 ൽ രാഷ്ട്രപതി സ്ഥാനത്തേക്ക് മത്സരിക്കാൻ പ്രധാനമായി രണ്ടുപേർ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളു. കോൺഗ്രസ്സ് പിന്തുണയ്ക്കന്ന പ്രണബകുമാർ മുഖർജിയും, ബി.ജെ.പിയുടെ പിന്തുണയുള്ള പി.എ.സാംഗ്മയും. സി.പി.എമ്മിന്റെ പിന്തുണ പ്രണബ് മുഖർജിക്കായിരുന്നു. കോൺഗ്രസ്സ് നേതാവിന് സി.പി.എം പിന്തുണ നൽകിയതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഒരുപാട് വിവാദങ്ങൾ ഉയരുകയുണ്ടായി. എന്നാൽ പാർട്ടിനേതൃത്വം വ്യക്തമായ ന്യായീകരണങ്ങളുമായി അത്തരം വിവാദങ്ങളുടെയെല്ലാം മുന ഒടിച്ചു. == ബഹുജന സംഘടനകൾ == * [[സെന്റർ ഓഫ് ഇന്ത്യൻ ട്രേഡ് യൂണിയൻസ്]] CITU * [[ഡെമോക്രാറ്റിക് യൂത്ത് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] DYFI *ഡെമോക്രാറ്റിക് യൂത്ത് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ്‌ ജമ്മു ആൻഡ് കാശ്മീർ *ഡെമോക്രാറ്റിക് യൂത്ത് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ്‌ ത്രിപുര * [[സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡെറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] SFI * [[അഖിലേന്ത്യ ജനാധിപത്യ മഹിള അസോസിയേഷൻ]] * [[അഖിലേന്ത്യാ കിസാൻ സഭ]] == കുറിപ്പുകൾ == * {{Note|ക|ക}} ഇറങ്ങിപ്പോയ 32 പേരുടെ പേരുകൾ. {{Div col begin|4}} # [[പി. സുന്ദരയ്യ]] # [[എം. ബസവപുന്നയ്യ]] # [[ടി. നാഗി റെഡി]] # [[എം. ഹനുമന്ത റാവു]] # [[ഡി. വേങ്കെടേശ്വര റാവു]] # [[എൻ. പ്രസാദ റാവു]] # [[ജി. ബപ്പനയ്യ]] # [[ഇ.എം.എസ്.]] # [[എ.കെ.ജി.]] # [[എ.വി. കുഞ്ഞമ്പു]] # [[സി.എച്ച്. കണാരൻ]] # [[ഇ.കെ. നായനാർ]] # [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] # [[ഇ.കെ. ഇമ്പിച്ചി ബാവ]] # [[പ്രമോദ് ദാസ്‌ ഗുപ്ത]] # [[മുസഫിർ അഹമ്മദ്‌]] # [[ജ്യോതിബസു]] # [[അബ്ദുൽ ഹാലിം]] # [[ഹരികൃഷ്ണ കോനാർ]] # [[സരോജ് മുഖർജി]] # [[പി. രാമമുർത്തി]] # [[എം.ആർ. വെങ്കട്ട രാമൻ]] # [[എൻ. ശങ്കരയ്യ]] # [[കെ. രമണി]] # [[ഹർകിഷൻ സിംഗ് സുർജിത്]] # [[ജഗജിത് സിംഗ് ല്യാൽപുരി]] # [[ഡി.എസ്. തപാലിയ]] # [[ഡോ. ഭാഗ് സിംഗ്]] # [[ഷിയൊ കുമാർ മിശ്ര]] # [[എൽ.എൻ. ഉപാധ്യായ]] # [[മോഹൻ പുനാമിയ]] # [[ആർ.പി. സർഫ്]] {{Div col end}} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist|colwidth=30em}} ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *{{cite book |title=ദ സ്പോയിൽസ് ഓഫ് പാർട്ടിഷൻ, ബംഗാൾ & ഇന്ത്യ |url=https://archive.org/details/spoilsofpartitio0000chat |last= ജോയ് |first= ചാറ്റർജി |coauthors= |year=2007 |publisher=കേംബ്രിഡ്ജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |location=ന്യൂയോർക്ക് |isbn=978-0521-87536-3 |ref=sop07 }} *{{cite book |title=ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 |last= ഇ.എം.എസ് |first= നമ്പൂതിരിപ്പാട് |coauthors= |year=2010 |publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|location=ഇന്ത്യ,കേരളം|ref=icm98 |isbn=81-262-0522-9}} *{{cite book |title=വെസ്റ്റ് ബംഗാൾസ് ജ്യോതി ബസു - എ പൊളിറ്റിക്കൽ പ്രൊഫൈൽ |last=സുർജിത്കുമാർ |first=ദാസ്ഗുപ്ത| year=1992 |publisher=ഗ്യാൻ ബുക്സ്|location=ഇന്ത്യ|ref=webj92 |isbn=81-212-0420-8|}} *{{cite book |title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും |last=ഇ.എം.എസ്|first=നമ്പൂതിരിപ്പാട്| year=2008|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|location=ഇന്ത്യ|ref=communi08 |isbn=81-262-0189-4|}} *[[ബ്രഹ്മണ മാർക്സിസം]] , [[എസ്. കെ ബിശ്വാസ് ]] *[http://www.telegraphindia.com/1050331/asp/opinion/story_4549192.asp സെർച്ച് ഫോർ വേയ്സ് ടു കീപ് മാർക്സ് എലൈവ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304220059/http://www.telegraphindia.com/1050331/asp/opinion/story_4549192.asp |date=2016-03-04 }} ഒപ്പീനിയൻ ഓൺ പാർട്ടി സ്ട്രക്ചർ ബൈ സുമന്ത സെൻ. ''ദ ടെലഗ്രാഫ്'' കൽക്കട്ട, ഇന്ത്യ. മാർച്ച് 31, 2005. ശേഖരിച്ചത്, ഏപ്രിൽ 1, 2005. *[http://www.hindu.com/2005/04/07/stories/2005040708001100.htm വെട്രൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്സ് ഹോണേർഡ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103094513/http://www.hindu.com/2005/04/07/stories/2005040708001100.htm |date=2012-11-03 }} ന്യൂസ് ആർട്ടിക്കിൽ ഓൺ പാർട്ടി ഹിസ്റ്ററി കോൺഫറൻസ്. ''ദ ഹിന്ദു''. ഏപ്രിൽ 6, 2005. ശേഖരിച്ചത്, ഏപ്രിൽ 8, 2005. *[http://us.rediff.com/news/2005/apr/09cpm.htm ഓൾ യു വാണ്ടട് ടു നോ എബൗട്ട് സി.പി.ഐ(എം)] ന്യൂസ് ആർട്ടിക്കിൽ ഓൺ സി.പി.ഐ(എം). ''റിഡിഫ് ന്യൂസ്''. ഏപ്രിൽ 8, 2005. ശേഖരിച്ചത് ഏപ്രിൽ 8, 2005. *[http://www.hinduonnet.com/fline/fl2209/stories/20050506002101600.htm ''ആൻ അപ്ബീറ്റ് ലെഫ്റ്റ്''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017154618/http://hinduonnet.com/fline/fl2209/stories/20050506002101600.htm |date=2007-10-17 }} വെങ്കിടേഷ് രാമകൃഷ്ണൻ. '''ഫ്രണ്ട്ലൈൻ''' പതിപ്പ് 22 - ലക്കം 09, ഏപ്രിൽ 23 - മെയ് 6, 2005. ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{commons category|Communist Party of India (Marxist)}} *[http://www.telegraphindia.com/1050331/asp/opinion/story_4549192.asp മാർക്സിസം നിലനിർത്താനുള്ള അന്വേഷണങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304220059/http://www.telegraphindia.com/1050331/asp/opinion/story_4549192.asp |date=2016-03-04 }} *[http://www.hindu.com/2005/04/07/stories/2005040708001100.htm വയോധിക കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാർ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103094513/http://www.hindu.com/2005/04/07/stories/2005040708001100.htm |date=2012-11-03 }} *[http://us.rediff.com/news/2005/apr/09cpm.htm കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയെക്കുറിച്ച് അറിയേണ്ടതെല്ലാം] *[http://www.hinduonnet.com/fline/fl2209/stories/20050506002101600.htm ഇടതുപക്ഷ ആശയങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017154618/http://hinduonnet.com/fline/fl2209/stories/20050506002101600.htm |date=2007-10-17 }} * [http://www.cpim.org/ സി.പി.ഐ(എം) വെബ് സൈറ്റ്] * [http://www.cpimkerala.org/ സി.പി.ഐ(എം) കേരള സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി വെബ് സൈറ്റ്] * [http://www.dyfi.org/ ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ വെബ് സൈറ്റ്] *[http://www.cpmkeralaconference.org/ 20ആം പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ് വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121121052626/http://www.cpmkeralaconference.org/ |date=2012-11-21 }} *[http://www.deshabhimani.com ദേശാഭിമാനി] * [http://malablo.com/comunism-in-kerala-india/ കമ്മ്യൂണിസം ഇന്ത്യയിൽ,ചരിത്രവും ഇടപെടലുകളും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200718012726/http://malablo.com/comunism-in-kerala-india/ |date=2020-07-18 }} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് കക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] *[http://malablo.com/എന്താണ്-കമ്മ്യൂണിസം/ എന്താണ്ക മ്മ്യൂണിസം?]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} k3aw0mp7zhs3kv115zr5i59iyn9x8cx 4642691 4642689 2026-07-02T16:57:53Z ~2026-38023-83 219894 /* മഅദനിയുമായുള്ള സഖ്യം */ വ്യക്തത വരുത്തി 4642691 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Communist Party of India (Marxist)}} {{Infobox_Indian_left_Party |party_name = കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) |party_logo =[[ചിത്രം:CPI-M-flag.svg|200px|center]] |eci = ദേശീയ പാർട്ടി |leader= |secretary = [[എം.എ. ബേബി]] |foundation = [[1964]] |alliance = [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] |ideology = [[കമ്മ്യൂണിസം]] [[മാർക്സിസം-ലെനിനിസം]] [[ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം]] |loksabha_leader = [[പി ആർ നടരാജൻ ]]<ref name="loksabha">{{cite web |url=http://164.100.47.132/lssnew/members/Biography.aspx?mpsno=4 |title=പതിനഞ്ചാം ലോക് സഭാ അംഗങ്ങളുടെ ജീവചരിത്രം |publisher=ലോക സഭ സെക്രട്ടറിയേറ്റ് |accessdate=10 ജനുവരി 2012 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225053541/http://164.100.47.132/lssnew/members/Biography.aspx?mpsno=4%20 |url-status=dead }}</ref> |rajyasabha_leader = [[എളമരം കരീം]]<ref name="hindunews11june11">{{cite web |url=http://www.thehindu.com/news/national/article2096233.ece |title=ഓർഡിനൻസ് അൺകോൺസ്റ്റിറ്റ്യൂഷനൽ: സി.പി.ഐ(എം) |publisher= [[ദ ഹിന്ദു]] |accessdate=2012-01-10 |date=2011-06-11}}</ref> |loksabha_seats = [[44]] |rajyasabha_seats = [[14]] |publication = ''പീപ്പിൾസ് ഡെമോക്രസി'' ([[ഇംഗ്ലീഷ് (ഭാഷ)|ഇംഗ്ലീഷ്]]), ''ലോക് ലെഹർ'' ([[ഹിന്ദി]]), ''തീക്കതിർ'' ([[തമിഴ്]]), ''പ്രജാശക്തി'' ([[തെലുങ്ക്]]), ''ദേശാഭിമാനി'' ([[മലയാളം]]), ''ചിന്ത'' ([[മലയാളം]]), ''ആബ്ശാർ'' ([[ഉർദു]]) |headquarters = 27-29, ഭായ് വീർ സിങ്ങ് മാർഗ്, [[ന്യൂഡൽഹി]] - 110001 |students = [[എസ്.എഫ്.ഐ.]] |youth = [[ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ.]] |women = [[അഖിലേന്ത്യാ ജനാധിപത്യ മഹിളാ അസോസിയേഷൻ]] |labour = [[സി.ഐ.ടി.യു.]] |peasants =[[അഖിലേന്ത്യാ കിസാൻ സഭ|അഖിലേന്ത്യാ കിസാൻ സഭ]] |culture = |electoral_symbol = [[അരിവാൾ ചുറ്റിക നക്ഷത്രം]] |website = [http://cpim.org/ cpim.org] }} ഇന്ത്യയിലെ ഒരു ഇടതു രാഷ്ട്രിയ കക്ഷിയാണ് '''സി.പി.ഐ.(എം) (CPI(M))''' അഥവാ '''കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)'''. സി.പി.(ഐ)എം. എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ഈ പാർട്ടിക്ക് കൂടുതൽ അടിത്തറ ഉണ്ടായിരുന്ന സംസ്ഥാനങ്ങളാണ് [[കേരളം]], [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ]], [[ത്രിപുര]] എന്നിവ {{തെളിവ്}}. [[1964]] [[ഒക്ടോബർ]] 31 മുതൽ [[നവംബർ]] 7 വരെ [[കൽക്കട്ട|കൽക്കട്ടയിൽ]] നടന്ന സമ്മേളനത്തിലാണ് സി.പി.ഐ(എം) രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടത്.<ref name="formation">[http://www.cpimwb.org.in/about.php സി.പി.ഐ(എം) രൂപവത്കരണം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130329150652/http://www.cpimwb.org.in/about.php |date=2013-03-29 }} സി.പി.ഐ(എം) പശ്ചിമബംഗാൾ ഔദ്യോഗിക വെബ് ഇടത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref> ഇന്ത്യൻ സാഹചര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റ് തത്ത്വസംഹിതകൾ നടപ്പിലാക്കി [[സോഷ്യലിസം|സോഷ്യലിസ്റ്റ്]] വ്യവസ്ഥിതി അടിസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു ഭരണസംവിധാനം സ്ഥാപിക്കുക എന്നതാണ് സി.പി.ഐ.എമ്മിന്റെ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യം<ref name="formation" /><ref name="formation" />. [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ]] (CPI) എന്ന സംഘടനയിൽ നിന്ന് വിഘടിച്ചു വന്നവരാണ് സി.പി.ഐ.(എം) രൂപീകരിച്ചത്.<ref name="cpim0">{{cite web |url=http://cpim.org/content/about-us |title=എബൗട്ട് അസ് |publisher=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) |accessdate=27 ഡിസംബർ 2011 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225053539/https://cpim.org/content/about-us%20 |url-status=dead }}</ref>. സി.പി.ഐ.(എം)-ന്റെ 2009-ലെ ഔദ്യോഗിക കണക്കു പ്രകാരം അഖിലേന്ത്യാ തലത്തിൽ 10,42,287 അംഗങ്ങൾ ഉണ്ട്. 1964-ൽ പാർട്ടി തുടങ്ങിയ കാലയളവിൽ ഇത് 118,683 ആയിരുന്നു.<ref name="cpim0" /> ബംഗാളിലും ത്രിപുരയിലും കേരളത്തിലും അധികാരത്തിലിരുന്ന പാർട്ടിയായിരുന്നു സിപിഐഎം ബംഗാളിൽ ടിഎംസിയോടും ത്രിപുരയിൽ ബിജെപിയോടും കേരളത്തിൽ കോൺഗ്രസിനോടും പരാജയപ്പെട്ടതിനുശേഷം 2026ത്ൽ ഇന്ത്യയിൽ എവിടെയും പാർട്ടി ഭരിക്കുന്നില്ല [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]], [[ബഹുജൻ സമാജ് പാർട്ടി]] എന്നിവയ്ക്ക് പിന്നിലായി, 2009-'10 കാലയളവിൽ സി.പി.ഐ.(എം)-ന്റെ വിവിധ സ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള ആകെ വരുമാനം 63 കോടി രൂപ ആയിരുന്നു.<ref name="times0">{{cite news |title=വിത്ത് റുപീസ് 497 ക്രോർ, കോൺഗ്രസ്സ് ഈസ് റിച്ചസ്റ്റ് പാർട്ടി |author=ഹിമാൻഷി ധവാൻ |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-18/india/28304714_1_regional-parties-bjp-and-bsp-national-parties |newspaper=[[ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]] |date=18 ഓഗസ്റ്റ് 2010 |accessdate=27 ഡിസംബർ 2011 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[പ്രകാശ് കാരാട്ട്]] ആയിരുന്നു 2005 മുതൽ - 2015 ഏപ്രിൽ 19 വരെ സി പി ഐ എമ്മിന്റെ ജനറൽ സെക്രട്ടറി. . 2012 ഏപ്രിൽ 4 മുതൽ 9 വരെ [[കോഴിക്കോട്]] വെച്ച് നടന്ന 20-ആം പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സിലാണ്, രണ്ട് ഒഴിവുകൾ ഉൾപ്പെടെ 89 അംഗ കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റിയെ തിരഞ്ഞെടുത്തത്. കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി പ്രകാശ് കാരാട്ടിനെ ജനറൽ സെക്രട്ടറി ആയി വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref name="cpim1">{{cite web |url=http://cpim.org/leadership |title=ലീഡർഷിപ്പ്|publisher= കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) |accessdate=27 ഡിസംബർ 2011}}</ref>. 2015 ഏപ്രിൽ 14 മുതൽ 19 വരെ വിശാഖപട്ടണത്തു വെച്ചു നടന്ന 21-ആം പാർട്ടി കോൺഗ്രസിൽ [[സീതാറാം യെച്ചൂരി]] അഖിലേന്ത്യാ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. നാലു പുതുമുഖങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള 16 അംഗ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയും അന്ന് തെരഞ്ഞെടുത്തു<ref>{{cite news|title=യെച്ചൂരി സെക്രട്ടറി; 16 അംഗ പിബി|url=http://www.deshabhimani.com/news-national-all-latest_news-458758.html|accessdate=19 ഏപ്രിൽ 2015|work=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2015-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150422220231/http://www.deshabhimani.com/news-national-all-latest_news-458758.html|url-status=dead}}</ref>. == ചരിത്രം == [[പ്രമാണം:CPIM office Mysore District Committee.jpg|ലഘുചിത്രം|CPIM office, Mysore]] സി.പി.ഐ. (എം) എന്ന രാഷ്ട്രീയകക്ഷി രൂപം കൊള്ളുന്നത് 1964-ൽ ആണെങ്കിലും, അതിന്റെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ അടിത്തറ രൂപം കൊള്ളുന്നത് [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] ആദ്യകാല കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഒപ്പമാണ്<ref>[[#communi08|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും - ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]1989 പുതുവത്സരദിനം - പുറം 11</ref>.{{തെളിവ്}}. 1939 ൽ പാർട്ടി ഔപചാരികമായി രൂപീകൃതമായിരുന്നു എങ്കിലും അന്ന് നിലനിന്നിരുന്ന സാഹചര്യങ്ങൾ മൂലം ഒളിവിൽ പ്രവർത്തിക്കാനേ കഴിഞ്ഞിരുന്നുള്ളു.കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്‌ ആണ് എന്ന് മനസിലായാൽ കൊല്ലപ്പെടുമായിരുന്നു. [[1925 | 1925-ൽ]]<ref>{{cite web|url=https://sites.google.com/a/communistparty.in/cpi/brief-history-of-cpi|title=Brief History of CPI - CPI|publisher=|access-date=1 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209001241/https://sites.google.com/a/communistparty.in/cpi/brief-history-of-cpi#|archive-date=9 December 2015|url-status = live}}</ref> രൂപീകൃതമായ [[സി.പി.ഐ.]] <ref>{{cite web|url=https://sites.google.com/a/communistparty.in/cpi/brief-history-of-cpi|title=Brief History of CPI - CPI|publisher=|access-date=1 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209001241/https://sites.google.com/a/communistparty.in/cpi/brief-history-of-cpi#|archive-date=9 December 2015|url-status = live}}</ref> എന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ നിന്നാണ് സി.പി.ഐ.(എം)-ന്റെ ആവിർഭാവം. അക്കാലത്ത് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ ഉയർന്നു വന്ന റിവിഷനിസ്റ്റ് പ്രവണതകൾക്കുമെതിരെയുള്ള എതിർപ്പുകളാണ് അവസാനം പിളർപ്പായി പരിണമിച്ചത് എന്നാണ് ഇത് സംബന്ധിച്ച സി.പി.ഐ. (എം)-ന്റെ ഔദ്യോഗിക നിലപാട് <ref name="partyprogram">{{cite web |url=http://cpim.org/content/programme-updated-changing-times |title=സി.പി.ഐ.(എം) പാർടി പരിപാടി |publisher=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്), കേരള സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി |accessdate=27 ഡിസംബർ 2011}}</ref>. എന്നാൽ [[1960 | 1960-കളുടെ]] തുടക്കത്തിൽ സാർവദേശീയ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ഉടലെടുത്ത അഭിപ്രായ ഭിന്നതകളുടെ പ്രതിഫലനമാണ് ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ ഉണ്ടായ പിളർപ്പെന്നും വ്യാഖ്യാനമുണ്ട്. പിളർപ്പിന് ശേഷം ഒരു വിഭാഗം [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം]] എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടേയും , മറ്റൊരു വിഭാഗം [[ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം]] എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടേയും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇതിൽ ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം എന്ന ലക്ഷ്യം സ്വീകരിച്ച വിഭാഗമാണ് സി.പി.ഐ. (എം) <ref name="janayugam0">{{cite web |url=http://www.janayugomonline.com/php/newsDetails.php?nid=1009557&cid=52&pgNo=1&keyword |title=സി.പി.ഐ.പരിപാടി പുതുക്കുമ്പോൾ |author=ബിനോയ് വിശ്വം |publisher=ജനയുഗം |accessdate=10 ജനുവരി 2012 |date=10 ജനുവരി 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ഇന്ത്യൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ വർഗ്ഗസ്വഭാവം വിലയിരുത്തുന്ന കാര്യത്തിലാണ് ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ അഭിപ്രായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടായിത്തുടങ്ങിയത്. അക്കാലത്ത് ലോക കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന അഭിപ്രായ വ്യത്യാസങ്ങൾ വിഭാഗീയത മൂർച്ഛിക്കുവാൻ ഇടവരുത്തി <ref name="communist-prasthanam">കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം കേരളത്തിൽ - [[സി. ഭാസ്കരൻ]]</ref>. [[1956]] ഏപ്രിൽ 19 മുതൽ 29 വരെ [[പാലക്കാട്]] വെച്ച് നടന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നാലാം പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സിൽ<ref name="cpmkerala-partycongress">{{cite web |url=http://www.cpimkerala.org/eng/conferences-6.php |title=സി.പി.ഐ(എം) പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ് |publisher=സി.പി.ഐ(എം) കേരള സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി |accessdate=11 ജനുവരി 2012 |archive-date=2012-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114002842/http://cpimkerala.org/eng/conferences-6.php |url-status=dead }}</ref> ആണ് വിഭാഗീയത പ്രത്യക്ഷമായി തുടങ്ങിയത്. ഈ സമ്മേളനത്തിൽ വെച്ച് പാർട്ടിയിലെ ഒരു വിഭാഗം ബദൽ പ്രമേയം അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അത് പരാജയപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്<ref name="communist-prasthanam" />. പാർട്ടി സമ്മേളനത്തിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം അന്നത്തെ മലബാർ കമ്മിറ്റി സെക്രട്ടറി ആയിരുന്ന [[കെ. ദാമോദരൻ]] സെക്രട്ടറിയേറ്റ് വിളിച്ചു കൂട്ടുകയും പരാജയപ്പെട്ട പ്രമേയത്തെ പിന്തുണച്ച കെ. ദാമോദരൻ, [[എൻ.ഇ. ബാലറാം]], [[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]], [[പി.ആർ. നമ്പ്യാർ]] തുടങ്ങിയവർ മലബാർ കമ്മിറ്റിയിൽ നിന്നുള്ള രാജി സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു{{തെളിവ്}}. എന്നാൽ പിന്നീട് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്ര എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഈ രാജി സമർപ്പണം തെറ്റാണെന്ന് വിധിച്ചു <ref name="communist-prasthanam" />. [[1961 | 1961-ൽ]] [[കാട്ടാമ്പള്ളി | കാട്ടാമ്പള്ളിയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന സംസ്ഥാനസമ്മേളനത്തിലും<ref name="communist-prasthanam" /> വിഭാഗീയത രൂക്ഷമായിരുന്നു. [[മോസ്കോ | മോസ്കോയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടികളുടെ സമ്മേളനത്തിനു ശേഷമായിരുന്നു ഇത്. [[മുതലാളിത്തേതര പാത]], [[സമാധാനപരമായ സഹവർത്തിത്വം]], [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം | ദേശീയ ജനാധിപത്യം]] തുടങ്ങിയവയെ ചൊല്ലി മോസ്കോ സമ്മേളനത്തിൽ ഉയർന്നു വന്ന തർക്കങ്ങളുടെ അനുരണനങ്ങൾ ആയിരുന്നുവെങ്കിലും പ്രധാനമായും തർക്കവിഷയം ദേശീയ ജനാധിപത്യത്തെ ചൊല്ലി ആയിരുന്നു.<ref name="communist-prasthanam" /> ഈ തർക്കങ്ങൾ ഈ ആശയസമരത്തെ രൂക്ഷമാക്കുന്നതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="hindu-ems-brpb">{{cite news |title=നമ്പൂതിരിപ്പാട് റൈറ്റിംഗ്സ് |author=ബി.ആർ.പി. ഭാസ്കർ |url=http://www.hindu.com/br/2004/11/16/stories/2004111600451403.htm |newspaper=ദ ഹിന്ദു |date=16 നവംബർ 2004 |accessdate=11 January 2012 |quote="ഇന്തോ ചൈന യുദ്ധവും, പാർട്ടിയിലെ പിളർപ്പും." |archive-date=2012-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103071202/http://www.hindu.com/br/2004/11/16/stories/2004111600451403.htm |url-status=dead }}</ref>. ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ ഈ പ്രശ്നത്തിനെ രണ്ട് തരത്തിലാണ് സമീപിച്ചിരുന്നത്. സാമ്രാജ്യത്വ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ആയുധം ശേഖരിച്ചു കൊണ്ടാണെങ്കിലും വർഗ ശത്രുക്കളെ എതിരിടണമെന്ന് ഒരു വിഭാഗം ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, അതിർത്തിതർക്കങ്ങൾ സമാധാനപരമായി ഉഭയകക്ഷിചർച്ചകളിലൂടെ വേണം പരിഹരിക്കേണ്ടത് എന്ന് മറുവിഭാഗം നിലപാട് എടുത്തു. [[1961]] ഏപ്രിൽ 7 മുതൽ 16 വരെ [[വിജയവാഡ|വിജയവാഡയിൽ]] നടന്ന ആറാം പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സിൽ (അതിനു മുന്നോടി ആയ നടന്ന കേരള സംസ്ഥാന സമ്മേളനമായിരുന്നു കാട്ടാമ്പള്ളിയിലേത്) [[ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] പിളർപ്പിന്റെ വക്കുവരെ എത്തി. ഏകീകരിച്ച ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രമേയം പോലും അംഗീകരിക്കുവാൻ ആ പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സിൽ സാധിച്ചിരുന്നില്ല <ref name="communist-prasthanam" />. [[1962|1962-ൽ]] ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന അജയ് ഘോഷ് മരിക്കുകയും ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട് പുതിയ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായും എസ്.എ. ഡാങ്കെയെ ചെയർമാൻ എന്ന പുതിയ സ്ഥാനത്തിലും നിയമിച്ചു. രണ്ടു വിഭാഗത്തിനും പ്രാതിനിധ്യം നൽകുകയായിരുന്നു ഇതിലൂടെ ചെയ്തത്. അതിൽ ഇ.എം.എസ്. ഇടതും ഡാങ്കെ വലതും വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരായിരുന്നു.<ref name="indiavoice">{{cite web |url=http://indiavoice.info/20090316664/indian-politics/political-parties/history-of-communist-party-of-india-marxist.html |title=ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) |publisher=ഇന്ത്യ വോയ്സ് |accessdate=10 ജനുവരി 2012 |date=16 മാർച്ച് 2009 |archive-date=2012-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120607155013/http://indiavoice.info/20090316664/indian-politics/political-parties/history-of-communist-party-of-india-marxist.html |url-status=dead }}</ref>. അതിനു ശേഷം ഒത്തുപോകാനാവാത്ത വിധത്തിൽ അഭിപ്രായഭിന്നതകൾ രൂക്ഷമാവുകയും [[1964]] ഏപ്രിൽ 11-ന് നടന്ന ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നാഷണൽ കൌൺസിൽ യോഗത്തിൽ നിന്ന് 32 നേതാക്കളുടെ ഇറങ്ങിപ്പോക്കിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തു. (ഇ.എം.എസ്സും നായനാരും വി.എസ്സും ഉൾപ്പെടെയുള്ള 32 അംഗങ്ങളാണ് ഇറങ്ങിപോയത്{{ref|ക|ക}}). ഈ ഇറങ്ങിപ്പോയ 32 നേതാക്കൾ [[ആന്ധ്രാ പ്രദേശ്|ആന്ധ്രാ പ്രദേശിലെ]] തെന്നാലിയിൽ ഒരു കൺവെൻഷൻ വിളിച്ചു കൂട്ടുകയും അതിൽ പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ് [[കൽക്കട്ട|കൽക്കട്ടയിൽ]] വെച്ച് നടത്തുവാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു <ref name="communist-prasthanam" />.[[1964]] ഒക്ടോബർ 31 മുതൽ നവംബർ 7 വരെ [[കൊൽക്കത്ത|കൽക്കട്ടയിൽ]] വച്ച് ഒരു വിഭാഗം പ്രവർത്തകർ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ്|പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ്]] ചേരുകയും, [[മുംബൈ|ബോംബെയിൽ]] സിപിഐ പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ് വിളിച്ചുകൂട്ടുകയും ചെയ്തു. കൽക്കട്ടയിൽ വെച്ച് നടന്ന [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ്|പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ്]] ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവത്തിന്റേതായ ഒരു പാർട്ടി പരിപാടി അംഗീകരിച്ചപ്പോൾ ഡാങ്കെ വിഭാഗം ദേശീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവത്തിന്റേതായ ഒരു പാർട്ടി പരിപാടിയും അവതരിപ്പിച്ചു. അതോടെ ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലെ പിളർപ്പ് പൂർണ്ണമായി <ref name="communist-prasthanam" />. ===ആദ്യ കാലം=== സി.പി.എമ്മിന്റെ തുടക്ക കാലം വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. കേരളത്തിലും [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ|ബംഗാളിലും]] [[ബിഹാർ|ബിഹാറിലും]] നിരവധി പ്രവർത്തകരെയും നേതാക്കളെയും സമരങ്ങളുടെയും മറ്റു പ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും പേരിൽ പോലീസ് ജയിലിൽ അടച്ചു നിരവധി പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു <ref name="cpimweb" /> . {{അവലംബം}} പാർട്ടിയുടെ കൽക്കട്ട കോൺഗ്രസ്സിന്റെ സമയത്ത് പല പ്രമുഖ നേതാക്കളേയും വിചാരണ കൂടാതെ ജയിലിലടക്കുകയുണ്ടായി. [[കൊൽക്കത്ത|കൽക്കട്ടയിലെ]] പൊതുഗതാഗത സംവിധാനമായ ട്രാംവേയുടെ നിരക്കു വർദ്ധനക്കെതിരേയും, ഭക്ഷ്യവിലവർദ്ധനക്കെതിരേയും ജനകീയ സമരങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്ത നേതാക്കളെ പോലീസ് അറസ്റ്റ് ചെയ്തു ജയിലിലടച്ചു <ref name=cpimweb>[http://www.cpimwb.org.in/history_details.php?history_id=7 കൽക്കട്ടയിലെ ട്രാം സർവീസ് നിരക്കു വർദ്ധനക്കെതിരേയുള്ള സമരം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220105354/http://cpimwb.org.in/history_details.php?history_id=7 |date=2016-12-20 }} [[പശ്ചിമബംഗാൾ]] സംസ്ഥാനകമ്മറ്റിയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസം</ref>. അതുപോലെ തന്നെ 1965 ൽ [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] പാർട്ടിയുടെ നേതാക്കളെ കൂട്ടമായി അറസ്റ്റുചെയ്തു ജയിലിലാക്കുകയുണ്ടായി. ഓഗസ്റ്റ് 9, 1965 ൽ [[ബീഹാർ|ബീഹാറിലെ]] കോൺഗ്രസ്സ് സർക്കാരിനെതിരേ സമരം ചെയ്ത സി.പി.ഐ(എം) പ്രവർത്തകരെ പോലീസ് മൃഗീയമായി വേട്ടയാടി.ക്രൂര പീഡനം ഏറ്റു വാങ്ങിയ ജയിലിൽ നിന്നും വിട്ടയക്കപ്പെട്ട [[ആന്ധ്രപ്രദേശ്]] നേതാവായ [[പി. സുന്ദരയ്യ]] പിന്നീട് ചികിത്സക്കായി [[മോസ്കോ|മോസ്ക്കോയിലേക്കു]] പോവുകയുണ്ടായി. സെപ്തംബർ 1965 മുതൽ ഫെബ്രുവരി 1966 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ സുന്ദരയ്യ ആശുപത്രിയിലായിരുന്നു.<ref>എം.വി.എസ് കോടീശ്വര റാവു ''കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടീസ് ആന്റ് യുണൈറ്റഡ് ഫ്രണ്ട്- എക്സ്പീരിയൻസ് ഇൻ കേരള & വെസ്റ്റ് ബംഗാൾ''. [[ഹൈദരാബാദ്]]: പ്രജാശക്തി ബുക്ക് ഹൗസ്, 2003. പുറം. 17-18</ref>. 1964 ന്റെ അവസാന കാലത്ത് പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിൽ]] വെച്ചു കൂടുവാൻ തീരുമാനിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, നേതാക്കൾക്കെതിരേ നടന്ന അറസ്റ്റ് നടപടികാരണം ആ തീരുമാനം ഉപേക്ഷിക്കുകയാണുണ്ടായത്. പിന്നീട് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി 1966 ജൂണിൽ ചേർന്നു. അവിടെ വെച്ച് [[പശ്ചിമബംഗാൾ|ബംഗാൾ]] രാഷ്ട്രീയത്തിൽ മറ്റു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുമായി സഖ്യം രൂപീകരിക്കുവാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ഈ രാഷ്ട്രീയ ബന്ധത്തിൽ നിന്ന് രാഷ്ട്രീയസ്വയംസേവക് സംഘിനോട് പ്രതിപത്തിയുള്ള ജനസംഘ് എന്ന പാർട്ടിയേയും, ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സ്വതന്ത്രതപാർട്ടിയേയും ഒഴിവാക്കിയിരുന്നു. ഈ തീരുമാനത്തെ [[ചൈന]], [[അൽബേനിയ]], [[ന്യൂസീലാൻഡ്]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് ഘടകങ്ങൾ എതിർത്തതിനെ തുടർന്ന് അതേ വർഷം ഒക്ടോബറിൽ [[ജലന്ധർ|ജലന്ധറിൽ]] വെച്ചു നടന്ന ദേശീയ കൗൺസിൽ ഈ നിലപാട് മാറ്റി, ഇടതു ചിന്താഗതികളുള്ള പാർട്ടികളുമായി മാത്രമേ സഖ്യത്തിൽ ഏർപ്പെടുകയുള്ളൂ എന്ന് തീരുമാനിച്ചു <ref>എം.വി.എസ് കോടീശ്വര റാവു ''കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടീസ് ആന്റ് യുണൈറ്റഡ് ഫ്രണ്ട്- എക്സ്പീരിയൻസ് ഇൻ കേരള & വെസ്റ്റ് ബംഗാൾ''. [[ഹൈദരാബാദ്]]: പ്രജാശക്തി ബുക്ക് ഹൗസ്, 2003. പുറം.234-235</ref>. ===നക്സൽബാരി മുന്നേറ്റം=== {{main|നക്സൽ}} 1967 ൽ സി.പി.ഐ(എം) നേരിട്ട് ഒരു പ്രധാന പ്രശ്നമായിരുന്നു നക്സൽബാരി മുന്നേറ്റം. പാർട്ടിയിലെ തീവ്രചിന്താഗതിയുള്ള ആളുകൾ സി.പി.ഐ(എം) ഉറ്റുനോക്കുന്ന പാർലിമെന്ററി ആശയത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുകയുണ്ടായി. ഇതിനേത്തുടർന്നാണ് പ്രധാനമായും നക്സൽബാരി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു വിഭാഗം പാർട്ടിയുടെ ഉള്ളിൽ ഉടലെടുക്കുന്നത് <ref name=naxals1>[http://www.cpiml.org/archive/vm_swork/52evaluation_of_the_past.htm നക്സൽബാരിയുടെ ഉദയം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131229034055/http://www.cpiml.org/archive/vm_swork/52evaluation_of_the_past.htm |date=2013-12-29 }} സി.പി.ഐ(എം.എൽ) ഔദ്യോഗിക വിലാസത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref>. [[നക്സൽബാരി]] [[പശ്ചിമബംഗാൾ|പശ്ചിമബംഗാളിലെ]] ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ്, ഇതിൽ നിന്നുമാണ് ഈ പുതിയ ചിന്താഗതി വെച്ചു പുലർത്തുന്ന കൂട്ടർ തങ്ങളുടെ പുതിയ നീക്കത്തിന് നക്സൽബാരി മുന്നേറ്റം എന്ന പേരു സ്വീകരിച്ചത്. പശ്ചിമബംഗാളിൽ തീവ്ര വിപ്ലവ മാർഗ്ഗത്തോട് ആഭിമുഖ്യം പുലർത്തുന്ന രണ്ട് വിമതഗ്രൂപ്പുകൾ തന്നെ പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ ഉടലെടുക്കുകയുണ്ടായി <ref name=cpimwb1>[http://www.cpiml.org/liberation/year_2001/october/charu.htm ചാരുമജൂംദാർ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927013802/http://www.cpiml.org/liberation/year_2001/october/charu.htm |date=2007-09-27 }} സി.പി.ഐ(എം.എൽ) ഔദ്യോഗിക വിലാസത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത് 2001 ഒക്ടോബർ</ref>. ഇതിൽ [[ചാരു മജൂംദാർ|ചാരുമജൂംദാറും]], [[കനു സന്യാൽ|കനു സന്യാലും]] നേതൃത്വം കൊടുക്കുന്ന വിഭാഗം വളരെ പ്രബലരായിരുന്നു. [[ചൈന|ചൈനീസ്]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഘടകം ഈ ആശയങ്ങളെ സഹർഷത്തോടെ സ്വാഗതം ചെയ്യുകയുണ്ടായി <ref name=peoples1>[http://www.marxists.org/subject/china/documents/peoples-daily/1967/07/05.htm ഇന്ത്യയിലെ വിപ്ലവമുന്നേറ്റങ്ങളുടെ രീതി എന്തായിരിക്കണം എന്നതിനെക്കുറിച്ച് 5 ജൂലൈ 1967 ൽ പീപ്പിൾസ് ഡെയിലിയിൽ വന്ന വാർത്ത] അഞ്ചാമത്തെ ഖണ്ഡിക നോക്കുക - മാർക്സിസ്റ്റ്.ഓർഗ് പുനപ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് </ref>. 1968 ഏപ്രിൽ 5 മുതൽ 12 വരെ പശ്ചിമബംഗാളിലെ ബർദ്ധ്മാനിൽ വെച്ചു നടന്ന പാർട്ടി പ്ലീനത്തിൽ വെച്ച് ഈ വിമതർ ഒരു പ്രത്യേക സംഘടനയുണ്ടാക്കി സി.പി.ഐ(എം)മിൽ നിന്നും പിരിഞ്ഞുപോയി<ref name=cpiml1>[http://kasamaproject.org/2011/07/28/remembering-charu-mazumdar-still-that-spring-thunder-stirs-us/ എ.ഐ.സി.സി.ആർ രൂപീകരണം] കസമപ്രൊജക്ടിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത് - തീയതി ജൂലൈ 28, 2011 </ref>. [[ഓൾ ഇന്ത്യ കോ-ഓർഡിനേഷൻ കമ്മിറ്റി ഓഫ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് റെവല്യൂഷണറീസ്]] എന്ന പേര് ഇവർ സംഘടനക്കായി കണ്ടെത്തി, സി.പി.ഐ(എം)മിലെ പ്രമുഖർ ഒന്നും തന്നെ വിട്ടുപോയില്ലെങ്കിലും, ഈ പിളർപ്പ് രാജ്യവ്യാപകമായി തന്നെ പ്രതിഫലിച്ചു. ഈ പുതിയ സംഘടന രക്തരൂക്ഷിത വിപ്ലവം തങ്ങളുടെ മാർഗ്ഗമായി സ്വീകരിച്ചു <ref name="cpiml1" />. എന്നാൽ [[പശ്ചിമബംഗാൾ|പശ്ചിമബംഗാളിലെ]] [[ഡാർജിലിംഗ്|ഡാർജിലിംഗ്]] ജില്ലയിൽ കർഷകരെ പങ്കെടുപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഇവർ നടത്തിയ മുന്നേറ്റം, ഭരണകൂടം വളരെ ശക്തിയോടെ തന്നെ അടിച്ചമർത്തി <ref name=cpiml2>[http://www.hindustantimes.com/News-Feed/NM1/Charu-Majumdar-The-Father-of-Naxalism/Article1-6531.aspx ഡാർജിലിംഗ് നക്സൽബാരി മുന്നേറ്റം ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121104221701/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/NM1/Charu-Majumdar-The-Father-of-Naxalism/Article1-6531.aspx |date=2012-11-04 }} ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ടൈംസ് ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത് - മെയ് 9,2003</ref>. സമാനരീതിയിലുള്ള വിമതസ്വരങ്ങൾ [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌|ആന്ധ്രപ്രദേശ്]] പാർട്ടി ഘടകത്തിനുള്ളിലും നടക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. [[തെലുങ്കാന സായുധ വിപ്ലവം|തെലുങ്കാന സായുധ വിപ്ലവത്തിൽ]] പങ്കെടുത്ത പല വയോധികരും, പാർട്ടിയുടെ ഇന്നത്തെ നിലപാടിനെ വിമർശിച്ചുകൊണ്ട് രംഗത്തെത്തിയിരുന്നു. നിയമസഭാംഗം കൂടിയായ ടി.നാഗി റെഡ്ഢിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഈ സംഘം പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്ര നേതൃത്വത്തെ ചോദ്യം ചെയ്തു. 1968 ന്റെ മധ്യത്തിൽ [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌|ആന്ധ്രപ്രദേശ് ]]ഘടകത്തിന്റെ ഏതാണ്ട് പകുതിയോളം വരുന്ന അംഗങ്ങൾ സി.പി.ഐ(എം) ഉപേക്ഷിച്ച് [[ആന്ധ്രപ്രദേശ് കോ-ഓർഡിനേഷൻ കമ്മിറ്റി ഓഫ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് റെവല്യൂഷണറീസ്]] എന്ന സംഘടനയുണ്ടാക്കി<ref name=cpimorg>[http://www.cpim.org/marxist/198501_marxist_naxalism_Prakash.htm എ.പി.സി.സി.സി.ആർ രൂപീകരണം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200604130709/http://www.cpim.org/marxist/198501_marxist_naxalism_Prakash.htm |date=2020-06-04 }} സി.പി.ഐ(എം) ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത് - കറന്റ് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് നക്സലിസം എന്ന ഭാഗം വായിക്കുക</ref>. [[ടി.നാഗി റെഡ്ഢി]], [[ഡി.വി.റാവു]], [[കൊല്ല വെങ്കയ്യ]], [[സി.പി.റെഡ്ഢി]] എന്നിവരായിരുന്നു ഈ വിമതരിൽ പ്രമുഖർ<ref name="cpimorg" />. ===ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം=== {{main|ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം}} കൽക്കത്തയിൽ വെച്ചു നടന്ന ഏഴാം പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സിലാണ് ജനകീയ ജനാധിപത്യം എന്ന ആശയം നടപ്പിലാക്കിയത്. [[കർഷകൻ|കർഷകരുടേയും]] മറ്റ് അദ്ധ്വാനിക്കുന്ന ജനവിഭാഗങ്ങളുടേയും മുകളിൽ തൊഴിലാളിവർഗ്ഗത്തിന് ആധിപത്യമുള്ള ഒരു ഭരണസംവിധാനം സ്ഥാപിക്കുക എന്നതാണ് സി.പി.ഐ(എം) വിഭാവനം ചെയ്ത ജനകീയ ജനാധിപത്യം. നിലവിലുള്ള [[ബൂർഷ്വാസി]] സർക്കാരിന്റെ കീഴിൽ ജനകീയ ജനാധിപത്യം സ്ഥാപിക്കുക എന്നത് അസാധ്യമാണ്. അതിന് തൊഴിലാളി വർഗ്ഗത്തിന്റെ പിന്തുണ കൂടിയേ തീരു എന്ന് സി.പി.ഐ(എം) കരുതുന്നു <ref name=democracy>[http://cpim.org/content/party-programme#VII ജനകീയജനാധിപത്യം സി.പി.ഐ(എം) പാർട്ടി രേഖ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116030807/http://cpim.org/content/party-programme#VII |date=2013-01-16 }} സി.പി.ഐ(എം) വെബ് ഇടത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref>. ===കേരളത്തിലേയും പശ്ചിമബംഗാളിലേയും ഐക്യമുന്നണി സർക്കാരുകൾ=== 1957 ൽ കേരളത്തിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ ഒരു സിപിഐ സർക്കാർ അധികാരത്തിൽ വന്നു<ref name=pg1>{{cite book|title=ഹിസ്റ്ററി ആന്റ് സിഗ്നിഫിക്കൻസ് ഓഫ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ലെഡ് ഗവൺമെന്റ് ഇൻ കേരള|first=പി|last=ഗോവിന്ദപിള്ള|url=http://pgovindapillai.info/ArticleFiles/29bf4af8-922d-dd08-8b10-00005c8810d4article%20to%20ganasakthi.m.pdf|page=5|publisher=എ.കെ.ജി.സെന്റർ ഫോർ റിസർച്ച് സ്റ്റഡീസ്}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ലോകത്തിൽ പലയിടത്തും തിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാരുകൾ അധികാരത്തിൽ വന്നിരുന്നുവെങ്കിലും ഏഷ്യയിൽ ഇത് ആദ്യത്തേതായിരുന്നു. മാത്രവുമല്ല, കേരളം എന്നത് ഇന്ത്യ എന്ന ഫെഡറൽ സംവിധാനത്തിലെ ഒരു ചെറിയ സംസ്ഥാനം മാത്രവുമായിരുന്നു<ref name="pg1" />. സി പി ഐ യുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഒരു മന്ത്രി സഭയായിരുന്നു അന്ന് നിലവിൽവന്നത്. [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] ആയിരുന്നു മുഖ്യമന്ത്രി. തങ്ങൾ [[കമ്മ്യൂണിസം|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] നയപരിപാടികൾ അല്ല നടപ്പാക്കാൻ പോകുന്നത് മറിച്ച്, [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സ്]] മന്ത്രിസഭകൾ നടപ്പിലാക്കാത്ത കോൺഗ്രസിന്റെ നയങ്ങളാണ് നടപ്പിലാക്കുക എന്ന് ജനങ്ങളോടായി ചെയ്ത ഒരു റേഡിയോ സന്ദേശത്തിൽ [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്|ഇ.എം.എസ്]] പറയുകയുണ്ടായി<ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 119.</ref> . ആദ്യ മന്ത്രിസഭ വിപ്ലവകരങ്ങളായ പല തീരുമാനങ്ങളുടെ ഒട്ടും വൈകാതെ കൈക്കൊണ്ടു. അതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരെണ്ണമായിരുന്നു, ജന്മികളും ഭൂവുടമളും അന്യായമായി നടത്തിയിരുന്ന കുടിയൊഴിപ്പിക്കലിനെ നിരോധിച്ചുകൊണ്ടുള്ള അടിയന്തരാധികാരനിയമം<ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 120–122.</ref>. ഇതോടെ ജന്മികളും, വൻ ഭൂവുടമകളും സർക്കാരിനെതിരേ തിരിഞ്ഞു. കൂടാതെ സ്വകാര്യ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന അധ്യാപകർക്ക് ന്യായമായ വേതനവും, ആത്മാഭിമാനത്തോടെ ജീവിക്കാൻ പറ്റുന്ന സേവന വ്യവസ്ഥകളും അടങ്ങിയ വിദ്യാഭ്യാസബില്ലും ഇടതുമുന്നണി സർക്കാർ കൊണ്ടുവന്നു. കാർഷികബന്ധബില്ല് നിയമസഭയിൽ സർക്കാർ പാസ്സാക്കിയെടുത്തെങ്കിലും കേന്ദ്രത്തിനു സമർപ്പിക്കുന്നതിനു മുമ്പു തന്നെ കേരളത്തിൽ കോൺഗ്രസ്സിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട വിമോചന സമരത്തിന്റെ ഫലമായി പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവിൻറെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കോൺഗ്രസ് സർക്കാർ ആദ്യ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാരിനെ 356-ആം വകുപ്പുയോഗിച്ച് പുറത്താക്കി <ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 138.</ref>. 1967 ൽ [[പശ്ചിമബംഗാൾ|പശ്ചിമബംഗാളിലെ]] [[അജോയ് മുഖർജി|അജോയ് മുഖർജിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഐക്യമുന്നണി സർക്കാരിനെയും കോൺഗ്രസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കേന്ദ്രസർക്കാർ നീക്കം ചെയ്യുകയുണ്ടായി <ref>[[#sop07|ജോയ് ചാറ്റർജി 2007]]. പുറം. 311.</ref>. ഐക്യമുന്നണിയിൽ നിന്നും തെറ്റിപ്പിരിഞ്ഞ ശ്രീ. [[പ്രഫുല്ലചന്ദ്രഘോഷിന്റെ|പ്രഫുല്ലചന്ദ്രഘോഷിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സ്]] പിന്തുണയോടുകൂടി പുതിയ മന്ത്രിസഭ നിലവിൽ വന്നുവെങ്കിലും അതിനു അധികകാലം ആയുസ്സുണ്ടായിരുന്നില്ല. സംസ്ഥാനത്ത് കോൺഗ്രസിൻറെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കേന്ദ്രം അനാവശ്യമായി ഇടപെടുന്നതിനെതിരേ ഐക്യമുന്നണി സംസ്ഥാനവ്യാപകമായി പ്രതിഷേധ കൊടുങ്കാറ്റഴിച്ചുവിട്ടു. സർക്കാർ ഇത്തരം പ്രതിഷേധ റാലികൾക്ക് വിലക്ക് ഏർപ്പെടുത്തി. ഐക്യമുന്നണി പൊതുപണിമുടക്കിനാഹ്വാനം ചെയ്തു. സമരത്തെ പോലീസ് അടിച്ചമർത്താൻ ശ്രമിച്ചു. ഒരാൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും, നിരവധി ആളുകൾക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെതുടർന്ന് [[പശ്ചിമബംഗാൾ|പശ്ചിമബംഗാളിൽ]] കോൺഗ്രസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കേന്ദ്രസർക്കാർ രാഷ്ട്രപതി ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തി<ref name=sop1>{{cite book |title=ദ സ്പോയിൽസ് ഓഫ് പാർട്ടിഷൻ, ബംഗാൾ & ഇന്ത്യ |url=https://archive.org/details/spoilsofpartitio0000chat |last= ജോയ് |first= ചാറ്റർജി |coauthors= |year=2007 |publisher=കേംബ്രിഡ്ജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |location=ന്യൂയോർക്ക് |isbn=978-0521-87536-3 |ref=sop07 |pages=[https://archive.org/details/spoilsofpartitio0000chat/page/311 311] }} </ref>. സി.പി.ഐ(എം)മിന്റെ എട്ടാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ് [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] വെച്ചാണ് നടന്നത്. 1968 [[ഡിസംബർ]] 23 മുതൽ 29 വരെയായിരുന്ന സമ്മേളന കാലാവധി. ഈ ദിവസങ്ങള എന്ന സ്ഥലത്ത് 44 ദളിതരായ തൊഴിലാളികൾ ജീവനോടെ ചുട്ടുകരിക്കപ്പെട്ടു <ref name=dalits>[http://www.frontlineonnet.com/fl1712/17121050.htm ദളിത് തൊഴിലാളികൾ ജീവനോടെ ചുട്ടുകരിക്കപ്പെട്ടു] ഫ്രണ്ട്ലൈൻ - ലക്കം 12- ജൂൺ 2000 </ref>. സി.പി.ഐ(എം) പിന്തുണയോടെ വേതനവർദ്ധനക്കായി സമരംചെയ്ത പാവപ്പെട്ട തൊഴിലാളികളെ ജന്മികളാണ് ക്രൂരമായ ഈ കൂട്ടക്കൊല ചെയ്തത് <ref name="dalits" />. 1969 ൽ കേരളത്തിലെ ഐക്യമുന്നണി സർക്കാർ സഖ്യകക്ഷികളുമായുള്ള തർക്കം മൂലം അധികാരത്തിൽ നിന്നും ഒഴിയാൻ നിർബന്ധിതരായി. [[സി.പി.ഐ]], [[ആർ.എസ്.പി]],[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|മുസ്ലിംലീഗ്]] തുടങ്ങിയ ഘടകക്ഷിയിലെ മന്ത്രിമാർ രാജി വെച്ചു. മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] ഒക്ടോബർ 24ന് തന്റെ രാജി സമർപ്പിച്ചു <ref name=keralagov1>[http://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=3064&Itemid=2378. 1969ലെ ഐക്യമുന്നണി സർക്കാരിന്റെ രാജി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221207230336/https://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=3064&Itemid=2378. |date=2022-12-07 }} കേരള സർക്കാരിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref>. തുടർന്ന് സി.അച്യുതമേനോന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കോൺഗ്രസ്സ് പിന്തുണയോടെ ഒരു സർക്കാർ അധികാരത്തിൽ വന്നു.<ref name="keralagov1" />. ===സി.ഐ.ടി.യു=== 1964-ലെ പിളർപ്പിനു ശേഷവും സി.പി.എം പ്രവർത്തകർ സി.പി.ഐയുടെ തൊഴിലാളി സംഘടനയിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. പക്ഷെ, രണ്ടു പാർട്ടികൾ തമ്മിലുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ ഇവരെ ബാധിക്കുകയും 1969-ൽ 8 അംഗങ്ങൾ വിട്ടുപോരുകയും 1970-ൽ സമ്മേളനം വിളിച്ചു ചേർത്ത് സി.പി.എമ്മിന്റെതായി [[സി.ഐ.ടി.യു]] എന്ന തൊഴിലാളി സംഘടന രൂപീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഉൽപ്പാദനം, വിതരണം, കൈമാറ്റം എന്നീ പ്രക്രിയകൾ സോഷ്യലിസം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെ കീഴെ കൊണ്ടുവന്നാൽ മാത്രമേ സമൂഹത്തിലുള്ള ചൂഷണം നിറുത്തലാക്കാൻ പറ്റുകയുള്ളു എന്ന സി.ഐ.ടി.യു വിന്റെ ഭരണഘടനയിൽ പറയുന്നു <ref name=citu>[http://www.citucentre.org/constitution/index.php സി.ഐ.ടി.യു ഭരണഘടന - ലക്ഷ്യങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121124011910/http://www.citucentre.org/constitution/index.php |date=2012-11-24 }} സി.ഐ.ടി.യുവിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref>. സമൂഹത്തിലെ എല്ലാത്തരം ചൂഷണവും തുടച്ചു നീക്കുവാൻ വേണ്ടിയാണ് സി.ഐ.ടി.യു നിലകൊള്ളുന്നത് <ref name="citu" />. സി.ഐ.ടി.യുവിന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ പ്രസിഡന്റ് [[ഏ.കെ.പത്മനാഭൻ|ഏ.കെ.പത്മനാഭനും]], ജനറൽ സെക്രട്ടറി [[തപൻ സെൻ|തപൻ സെന്നുമാണ്]]. ===ബംഗ്ലാദേശിലെ യുദ്ധം=== 1971-ൽ [[ബംഗ്ലാദേശ്]] [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്താനിൽ]] നിന്നും സ്വാതന്ത്ര്യം പ്രഖ്യാപിച്ചു. പാകിസ്താൻ ഈ പ്രക്ഷോഭത്തെ അടിച്ചമർത്താൻ കിഴക്കൻ പാകിസ്ഥാനിൽ സ്ത്രീകളെ മാനഭംഗപ്പെടുത്തുകയും കൂട്ടക്കൊല ചെയ്യുകയും കലാപങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു ഇതേ തുടർന്ന് ഇന്ത്യൻ സൈന്യം ബംഗ്ലാദേശിൽ പ്രവേശിച്ച് പാകിസ്ഥാനെതിരെ യുദ്ധം ചെയ്തു തുടർന്ന് ലോക ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സൈനിക കീഴടങ്ങലിന് 1971 ലെ ഇന്ത്യ പാകിസ്ഥാൻ യുദ്ധം സാക്ഷിയായി 90000 ത്തിൽ അധികം പാകിസ്ഥാൻ സൈനികരാണ് ഇന്ത്യൻ പട്ടാളത്തിനു മുമ്പിൽ ആയുധം വെച്ച് കീഴടങ്ങിയത്<ref name=benglawar>[http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-16207201 ബംഗ്ലാദേശിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം] ബി.ബി.സി.വാർത്ത-ശേഖരിച്ചത് 16 ഡിസംബർ 2011</ref>. നിരവധി അഭയാർത്ഥികൾ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]], പ്രത്യേകിച്ച് [[പശ്ചിമബംഗാൾ|പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ]] അഭയം തേടി. ഈ സമയത്ത് വിവിധ ദിശകളിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്ന ബംഗ്ലാദേശ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടികളിൽ [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ്]] അനുകൂല കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി, പ്രക്ഷോഭങ്ങളെ അനുകൂലിച്ചിരുന്നെങ്കിലും [[ചൈന]] അനുകൂല കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഇതിനെ ചൈന പാകിസ്താനെ അനുകൂലിക്കുന്നു എന്ന നിലപാടിലായിരുന്നു. ഈ സമയം സി.പി.എം ഇത്തരം വിവിധ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടികളെ പുതിയൊരു രാഷ്ട്രീയ നിലപാടിൽ എത്തിക്കുകയും ബംഗ്ലാദേശ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി(ലെനിനിസ്റ്റ്) എന്ന പാർട്ടി രൂപീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. പുതിയ പാർട്ടി സി.പി.എമ്മിന്റെ സഹോദരസംഘടനയാവുകയും ചെയ്തു. ===ഇന്തോ-ചൈന യുദ്ധം=== പാർട്ടിയിൽ രൂപം കൊണ്ട പിളർപ്പ് 1962 [[ഇന്ത്യ-ചൈന യുദ്ധം|ഇന്തോ ചൈന യുദ്ധത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ശക്തി പ്രാപിച്ചു. [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സിനോടുള്ള]] മൃദുലമായ സമീപനം എന്നതിനെക്കുറിച്ചു മാത്രം നിലനിന്നിരുന്ന പാർട്ടിയിലെ ഇടതു-വലതു തർക്കങ്ങൾ ഇന്തോ ചൈന യുദ്ധത്തോടുകൂടി മറ നീക്കി പുറത്തു വന്നു. ശത്രുവായ [[ചൈന|ചൈനയിൽ]] നിന്നും [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയെ]] രക്ഷിക്കാനുള്ള നിലപാട് സ്വീകരിച്ച കോൺഗ്രസ്സിനോടൊപ്പം കൂട്ടുകൂടാൻ പാർട്ടിയിലുള്ള ചെറിയ ഒരു വിഭാഗംമാത്രമാണ് തയ്യാറായത്. ഇന്ത്യ ഇന്ത്യയുടേതെന്നും ചൈന ചൈനയുടെന്നും അവകാശപ്പെടുന്ന ഭൂമിക്ക് വേണ്ടിയുള്ള യുദ്ധം ആണ് എന്ന രീതിയിലാണ് പാർട്ടി വിലയിരുത്തിയത് യുദ്ധം പാടില്ല എന്നും ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ ചർച്ചയിലൂടെ തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കണം എന്നും ആയിരുന്നു പാർട്ടി നിലപാട്‌ <ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 144.ഇന്ത്യ-ചൈന യുദ്ധവും അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യാഘാതങ്ങളും</ref>. പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റിയിലെ ചർച്ചകളെ ചൂടുപിടിപ്പിക്കുന്നതായി തീർന്നു യുദ്ധത്തിൽ പരിക്കേറ്റ ഇന്ത്യൻ സൈനികർക്ക് രക്തം നൽകി എന്നതിന്റെ പേരിൽ പല മുതിർന്ന നേതാക്കൾക്കെതിരെയും പാർട്ടി നടപടി എടുത്തിരുന്നു എന്നും പ്രചരണം നടന്നു .യുദ്ധം നടത്തണം എന്ന് ഒരു വിഭാഗം ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ,ഉഭയ കക്ഷി ചർച്ചയിലൂടെ സമാധാനപരമായി തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ കഴിയണം എന്ന നിലപാടിലായിരുന്നു മറുപക്ഷം. അങ്ങനെ രാജ്യം ഒരു വലിയ യുദ്ധത്തെ നേരിടുമ്പോൾ കൃത്യമായ ഒരു നിലപാട് എടുക്കാൻ അന്ന് പാർട്ടിക്ക് സാധിച്ചില്ല എന്ന വിമർശനവും പാർട്ടിക്ക് നേരെ ഉണ്ടായി ==ഭരണഘടന== ===ലക്ഷ്യം=== [[മാർക്സിസം-ലെനിനിസം|മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റ്]] സിദ്ധാന്തങ്ങളെയും തത്ത്വശാസ്ത്രങ്ങളെയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് സി.പി.ഐ. (എം) പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. [[ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം| ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവത്തിലൂടെ]]<ref name="partyprogram2">{{cite web|url=http://cpim.org/content/programme-updated-changing-times|title=സി.പി.ഐ.(എം) പാർടി പരിപാടി|accessdate=27 ഡിസംബർ 2011|publisher=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്), കേരള സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി}}</ref> [[തൊഴിലാളി വർഗം| തൊഴിലാളി വർഗ്ഗത്തിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഒരു [[ഭരണകൂടം]] സ്ഥാപിക്കുക വഴി [[സോഷ്യലിസം| സോഷ്യലിസവും]] [[കമ്മ്യൂണിസം| കമ്മ്യൂണിസവും]] കൈവരുത്തുക എന്നതാണ് സി.പി.എംമിന്റെ ആത്യന്തികമായ ലക്ഷ്യം.<ref name="cpmkerala2">{{cite web|url=http://cpim.org/documents/constitution.pdf|title=സി.പി.ഐ.(എം) ഭരണഘടന|accessdate=27 ഡിസംബർ 2011|publisher=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ(മാർക്സിസ്റ്റ്)- പേജ് രണ്ട് - ആർട്ടിക്കിൾ രണ്ട് - ലക്ഷ്യം|archive-date=2011-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20111014130127/http://www.cpim.org/documents/constitution.pdf|url-status=dead}}</ref>. മനുഷ്യൻ മനുഷ്യനെ ചൂഷണം ചെയ്യുന്ന നിലവിലുള്ള വ്യവസ്ഥിതി ഇല്ലാതെയാക്കുവാനും അദ്ധ്വാനിക്കുന്ന ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ മോചനത്തിന് മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റ് പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങൾക്ക് മാത്രമേ കഴിയുകയുള്ളൂ എന്നുമാണ് സി.പി.ഐ. (എം)-ന്റെ അടിസ്ഥാന വിശ്വാസങ്ങളിലൊന്ന്. <ref name="cpmkerala2" />. ===അംഗത്വം=== പാർട്ടിയുടെ ഭരണഘടന അംഗീകരിക്കാൻ തയ്യാറുള്ള ഇന്ത്യയിൽ വസിക്കുന്ന പതിനെട്ടു വയസ്സിനു മുകളിൽ പ്രായമുള്ള ഏതൊരാൾക്കും പാർട്ടിയിൽ അംഗത്വം ലഭിക്കുന്നതാണ്. പാർട്ടിയുടെ അംഗത്വഫീസായ രണ്ടു രൂപ പ്രതിവർഷം അംഗമാകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നയാൾ ഒടുക്കിയിരിക്കണം. 2004 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഓരോ സംസ്ഥാനത്തിലുമുള്ള പാർട്ടി അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം <ref name=membersnum>[http://www.cpim.org/pd/2005/0403/04032005_membership.htm പാർട്ടി അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080224023939/http://www.cpim.org/pd/2005/0403/04032005_membership.htm |date=2008-02-24 }} സി.പി.ഐ(എം) ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും - ശേഖരിച്ചത് ഏപ്രിൽ 03, 2005</ref>. {|class="collapsible collapsed wikitable sortable" |- !'''സംസ്ഥാനം''' !2001 !2002 !2003 !2004 !വോട്ടവകാശം <br>ഉള്ളവരുടെ <br>ശതമാനം |- |[[ആന്ധ്രപ്രദേശ്]] |40785 |41879 |45516 |46742 |0.0914 |- |[[ആസ്സാം]] |10480 |11207 |11122 |10901 |0.0726 |- |[[ആന്തമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ|ആൻഡമാൻ & നിക്കോബാർ]] |172 |140 |124 |90 |0.0372 |- |[[ബീഹാർ]] |17672 |17469 |16924 |17353 |0.0343 |- |[[ഛത്തീസ്ഗഢ്]] |1211 |1364 |1079 |1054 |0.0077 |- |[[ഡെൽഹി]] |1162 |1360 |1417 |1408 |0.0161 |- |[[ഗോവ]] |172 |35 |40 |67 |0.0071 |- |[[ഗുജറാത്ത്]] |2799 |3214 |3383 |3398 |0.0101 |- |[[ഹരിയാന]] |1357 |1478 |1477 |1608 |0.0131 |- |[[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്]] |1005 |1006 |1014 |1024 |0.0245 |- |[[ജമ്മു-കശ്മീർ]] |625 |720 |830 |850 |0.0133 |- |[[ഝാർഖണ്ഡ്]] |2552 |2819 |3097 |3292 |0.0200 |- |[[കർണ്ണാടക]] |6574 |7216 |6893 |6492 |0.0168 |- |[[കേരളം]] |301562 |313652 |318969 |316305 |1.4973 |- |[[മധ്യപ്രദേശ്]] |2243 |2862 |2488 |2320 |0.0060 |- |[[മഹാരാഷ്ട്ര]] |8545 |9080 |9796 |10256 |0.0163 |- |[[മണിപ്പൂർ]] |340 |330 |270 |300 |0.0195 |- |[[ഒറീസ്സ]] |3091 |3425 |3502 |3658 |0.0143 |- |[[പഞ്ചാബ്]] |14328 |11000 |11000 |10050 |0.0586 |- |[[രാജസ്ഥാൻ]] |2602 |3200 |3507 |3120 |0.0090 |- |[[സിക്കിം]] |200 |180 |65 |75 |0.0266 |- |[[തമിഴ്നാട്]] |86868 |90777 |91709 |94343 |0.1970 |- |[[ത്രിപുര]] |38737 |41588 |46277 |51343 |2.5954 |- |[[ഉത്തരാഞ്ചൽ]] |700 |720 |740 |829 |0.0149 |- |[[ഉത്തർപ്രദേശ്]] |5169 |5541 |5477 |5877 |0.0053 |- |[[പശ്ചിമബംഗാൾ]] |245026 |262882 |258682 |274921 |0.579 |- |കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി അംഗങ്ങൾ |96 |95 |95 |87 | |- |'''ആകെ''' |796073 |835239 |843896 |867763 |0.1292 |} ===കൊടി=== വീതിയുടെ ഒന്നരമടങ്ങ്‌ നീളമുള്ള ചെങ്കൊടിയാണ്‌ പാർട്ടിയുടെ കൊടി. കൊടിയുടെ മധ്യത്തിലായി വെളുത്തനിറത്തിൽ വിലങ്ങനെ വെച്ച [[അരിവാൾ ചുറ്റിക നക്ഷത്രം | അരിവാളും ചുറ്റികയും]] ഉണ്ടായിരിക്കും.<ref name="cpmkerala">{{cite web|url=http://cpim.org/documents/constitution.pdf|title=സി.പി.ഐ.(എം) ഭരണഘടന|accessdate=27 ഡിസംബർ 2011|publisher=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ(മാർക്സിസ്റ്റ്)- പേജ് രണ്ട് - ആർട്ടിക്കിൾ രണ്ട് - ലക്ഷ്യം|archive-date=2011-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20111014130127/http://www.cpim.org/documents/constitution.pdf|url-status=dead}}</ref> ===തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചിഹ്നം=== [[File:CPIM election decorations.JPG|right|thumb|150px]] [[File:The Kerala State Committee Office, Thiruvananthapuram 09 16 26 527000.jpeg|thumb|]] 1968-ലെ ഇലക്ഷൻ സിംബൽസ് (റിസർവ്വേഷൻ ആൻഡ് അലോട്ട്‌മെന്റ്) ഓർഡറിലെ 17-ആം ഖണ്ഡിക അനുസരിച്ചുള്ള [[ഇന്ത്യൻ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ | ദേശീയ തെരെഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ]] 28 ഡിസംബർ 2011-ന് ഇറങ്ങിയ വിജ്ഞാപനമനുസരിച്ച് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-യുടെ തെരെഞ്ഞെടുപ്പ് ചിഹ്നം [[അരിവാൾ ചുറ്റിക നക്ഷത്രം | അരിവാൾ ചുറ്റിക നക്ഷത്രമാണ്]] <ref name="election-commission-notification-2011">{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/ElectoralLaws/OrdersNotifications/Notification_symbol_29122011.pdf |title=നോട്ടിഫിക്കേഷൻ ബൈ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ |author=ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ |date=28 ഡിസംബർ 2011 |publisher=ഗസറ്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യ |accessdate=11 ജനുവരി 2012 |archive-date=2012-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111200413/http://eci.nic.in/eci_main/ElectoralLaws/OrdersNotifications/Notification_symbol_29122011.pdf |url-status=dead }}</ref>. ===ഘടന=== #പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്‌ #പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ (പി.ബി) #കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി (സി.സി) #സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി #ജില്ലാ കമ്മിറ്റി #ഏരിയ കമ്മിറ്റി #ലോക്കൽ കമ്മിറ്റി #ബ്രാഞ്ച് ===ലെവി=== എല്ലാ പാർട്ടി അംഗങ്ങളും തങ്ങളുടെ വാർഷിക വരുമാനത്തിന്റെ ഒരു നിശ്ചിത ശതമാനം പാർട്ടിയിലേക്ക് നൽകിയിരിക്കണം. ഇതിനെ പാർട്ടി ലെവി എന്നു പറയുന്നു. നിശ്ചിത സമയം കഴിഞ്ഞിട്ടും പാർട്ടി ലെവി ഒടുക്കാത്ത അംഗങ്ങളെ പാർട്ടി അംഗത്വത്തിൽ നിന്നും നീക്കം ചെയ്യുന്നതുമാണ് <ref name=levy1>[http://www.cpim.org/content/party-constitution സി.പി.ഐ(എം) ഭരണഘടന - ലെവി നിർവചനം-ആർട്ടിക്കിൾ പത്ത്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116030632/http://cpim.org/content/party-constitution |date=2013-01-16 }} സി.പി.ഐ(എം) ഔദ്യോഗിക വെബ് ഇടത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref>. സി.പി.ഐ(എം) ലെവി നിരക്ക് <ref name=levy2>[http://www.cpim.org/content/party-constitution സി.പി.ഐ(എം) ഭരണഘടന - ലെവി നിരക്ക് - ആർട്ടിക്കിൾ പത്ത് (ഒന്ന്)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116030632/http://cpim.org/content/party-constitution |date=2013-01-16 }} സി.പി.ഐ(എം) ഔദ്യോഗിക വെബ് ഇടത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref>. {| class="collapsible collapsed wikitable" |- ! വാർഷിക വരുമാനം (രൂപ)!! ലെവി (പ്രതിമാസം) |- |300 രൂപ വരെ||20 പൈസ |- |301 മുതൽ 500 വരെ || 25 പൈസ |- |501 മുതൽ 1000 വരെ || 0.5% |- |1001 മുതൽ 3000 വരെ || 1 % |- |3001 മുതൽ 5000 വരെ ||2 % |- |5001 മുതൽ 7000 വരെ ||3 % |- |7001 മുതൽ 8000 വരെ ||4 % |- |8001 മുതൽ മുകളിലോട്ട് ||5 % |} ==സി.പി.ഐ.എമ്മിന്റെ ജനറൽ സെക്രട്ടറിമാർ== {| class="wikitable" |+ ജനറൽ സെക്രട്ടറിമാർ<ref>{{cite web |url=http://cpim.org/content/members-pb-elected-previous-congresses |title=Members of PB – 7th to 19th Congress &#124; Communist Party of India (Marxist) |publisher=Cpim.org |date= |accessdate=20 December 2012 |archive-date=2012-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121125073315/http://cpim.org/content/members-pb-elected-previous-congresses |url-status=dead }}</ref><ref name=cpim>{{cite web | url=http://cpim.org/content/members-pb-elected-previous-congresses | title=CPI (M) Website | accessdate=9 October 2012 | archive-date=2012-11-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121125073315/http://cpim.org/content/members-pb-elected-previous-congresses | url-status=dead }}</ref> ! നമ്പർ!! പേര് !! കാലയളവ് |- | 1 ||[[പി. സുന്ദരയ്യ]] || 1964–1978 |- | 2 ||[[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] || 1978–1992 |- | 3 ||[[ഹർകിഷൻ സിംഗ് സുർജിത്]] || 1992–2005 |- | 4 ||[[പ്രകാശ് കാരാട്ട്]] || 2005–2015 |- | 5 ||[[സീതാറാം യെച്ചൂരി]] || 2015-2024 |- | 6 ||[[പ്രകാശ് കാരാട്ട്]] || 2024-2025 |- | 7 ||[[എം.എ. ബേബി]] || 2025- |} == കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ == # 1964 - 1972 - [[സി.എച്ച്. കണാരൻ]] # 1972 - 1980 - [[ഇ.കെ. നായനാർ]] # 1980 - 1992 - [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] # 1992 - 1996 - [[ഇ.കെ. നായനാർ]] # 1996 - 1998 - [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] # 1998 - 2015 - [[പിണറായി വിജയൻ]] # 2015 - 2020 - [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] # 2020 - 2021 - [[എ. വിജയരാഘവൻ]] # 2021 - 2022 [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] # 2022 - [[എം.വി. ഗോവിന്ദൻ]] ==തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയങ്ങൾ== ===സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ=== ====പശ്ചിമബംഗാൾ 1967==== 1967 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സിനെതിരേ]] [[ഇടതുപക്ഷം]] ഒരു മുന്നണിയായല്ല മത്സരിച്ചത്, മറിച്ച് രണ്ട് വ്യത്യസ്ത പാർട്ടികളായിരുന്നു <ref name=bengal967>[http://www.cpimwb.org.in/history_details.php?history_id=8 പശ്ചിമബംഗാൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 1967] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150816042737/http://www.cpimwb.org.in/history_details.php?history_id=8 |date=2015-08-16 }} സി.പി.ഐ(എം) പശ്ചിമബംഗാൾ ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref>. സി.പി.ഐ(എം) നേതൃത്വം കൊടുക്കുന്ന ഒരു മുന്നണിയും, [[സി.പി.ഐ|സി.പി.ഐയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ [[ബംഗ്ലാ കോൺഗ്രസ്സ്]] എന്ന മറ്റൊരു മുന്നണിയും. ഒരു ത്രികോണ മത്സരം തന്നെയുണ്ടായിരുന്നു ഭൂരിഭാഗം നിയോജകമണ്ഡലത്തിലും. സംസ്ഥാനത്തു നിലനിന്നിരുന്ന കോൺഗ്രസ്സ് വിരുദ്ധവികാരം കോൺഗ്രസ്സ് പാർട്ടിയെ നിയമസഭയിൽ കേവല ഭൂരിപക്ഷം നേടുന്നതിൽ നിന്നും തടഞ്ഞു. സി.പി.ഐ(എം)ഉം, സി.പി.ഐ യുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബംഗ്ലാ കോൺഗ്രസ്സും ചേർന്ന് മന്ത്രിസഭ രൂപീകരിക്കുകയുണ്ടായി<ref name="bengal967" />. ബംഗ്ലാ കോൺഗ്രസ്സിന്റെ അജോയ് മുഖർജിയെയായിരുന്നു മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തത്. 1967-ൽ കേന്ദ്ര സർക്കാർ പശ്ചിമ ബംഗാൾ സർക്കാരിനെ പിരിച്ചു വിട്ടു. കോൺഗ്രസ് മറ്റൊരു സർക്കാരിന് ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അതിനു അധികകാലം അധികാരം നിലനിർത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല. തുടർന്ന് രാഷ്ട്രപതി ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തുകയും സി.പി.എം അതിനെതിരെ സമരങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു. 1967 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ സി.പി.എമ്മിന്റെ നില <ref name=elec1967>[http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statistical%20report%20WB1967.pdf 1967 പശ്ചിമബംഗാൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിവരങ്ങൾ] കേന്ദ്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പു കമ്മീഷൻ</ref> {| class="wikitable" |- ! മത്സരിച്ചത്!! വിജയം !! പരാജയം !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! ശതമാനം |- |135||45||17||2293026||18.11% |} ====കേരള നിയമസഭ 1969==== 1969-ൽ കേരളത്തിലെ ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ സർക്കാർ നവംമ്പർ 1, 1969 ന് രാജിവെച്ചു. ഘടകകക്ഷികൾ മന്ത്രിസഭയ്ക്കുള്ള പിന്തുണ പിൻവലിച്ചതാണ് മന്ത്രിസഭ താഴെ വീഴാൻ കാരണം. [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസിന്റെ]] പിന്തുണയോടെ [[സി.പി.ഐ]] നേതാവ് [[സി. അച്യുതമേനോൻ|സി. അച്യുതമേനോന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ സർക്കാർ രൂപവൽക്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. 1967 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം <ref name=elec967>[http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statistical%20Report%20Kerala%201967.pdf 1967 ലെ കേരള തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം] കേന്ദ്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പു കമ്മീഷൻ </ref>. {| class="wikitable" |- ! മത്സരിച്ചത്!! വിജയം !! പരാജയം !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! ശതമാനം |- |59||52||0||1476456||23.51% |} ====പശ്ചിമബംഗാൾ 1969==== 1969-ൽ [[പശ്ചിമബംഗാൾ|പശ്ചിമബംഗാളിൽ]] തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുകയും സി.പി.എം 80 സീറ്റുകൾ നേടുകയും ചെയ്തു. ഏറ്റവും വലിയ കക്ഷിയായിരുന്നെങ്കിലും ഭരണത്തിലേക്ക് കയറാതെ മുന്നണിയെ ശക്തിപ്പെടുത്താനാണ് അന്ന് സി.പി.ഐ(എം) നേതൃത്വം ശ്രമിച്ചത്. 1970-ൽ പ്രസ്തുത സർക്കാർ താഴെ വീണപ്പോൾ പുതിയ സർക്കാരിനായി പാർട്ടി അവകാശവാദം ഉന്നയിക്കുകയും എന്നാൽ അതവഗണിച്ച് കേന്ദ്രം രാഷ്ട്രപതി ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തുകയും ആണുണ്ടായത്. 1969 ലെ പശ്ചിമബംഗാൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം<ref name=electbeng1969>[http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1969/StatReport_WB_69.pdf 1969 ലെ പശ്ചിമബംഗാൾ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം] കേന്ദ്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പു കമ്മീഷൻ</ref>. {| class="wikitable" |- ! മത്സരിച്ചത്!! വിജയം !! പരാജയം !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! ശതമാനം |- |97||80||17||2676981||19.97% |} ====കേരളനിയമഭ 1970==== 1970-ൽ കേരളത്തിൽ നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ, സി.പി.എം 73 സീറ്റുകളിൽ മത്സരിച്ചു 29 സീറ്റുകൾ നേടുകയും സി.പി.ഐ നേതാവ് സി. അച്യുതമേനോൻ സർക്കാർ രൂപവൽക്കരിക്കുകയും കോൺഗ്രസ് അംഗങ്ങൾ സർക്കാരിൽ പങ്കാളികളാകുകയും ചെയ്തു. 1970 ലെ കേരളനിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം <ref name=kerala1970>[http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1970/StatiRep_KL_70.pdf 1970 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം] കേന്ദ്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പു കമ്മീഷൻ</ref>. {| class="wikitable" |- ! മത്സരിച്ചത്!! വിജയം !! പരാജയം !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! ശതമാനം |- |73||29||1||1794213 ||23.83% |} ===ലോകസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ=== ====1967 ലെ പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പ്==== ഈ തിരഞ്ഞെ‌ടുപ്പിൽ പാർട്ടി 59 സ്ഥാനാർത്ഥികളെ മത്സരിപ്പിച്ചെങ്കിലും അതിൽ 19പേർ മാത്രമേ വിജയിച്ചുള്ളു. ദേശീയ ശതമാനത്തിന്റെ 4.28% വോട്ടാണ് അന്ന് പാർട്ടി മൊത്തത്തിൽ നേടിയത്. 1967 ലെ പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം <ref name=national1967>[http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1967/Vol_I_LS_67.pdf 1967ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം] കേന്ദ്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പു കമ്മീഷൻ - പേജ് 78 നോക്കുക </ref>. {| class="wikitable" |- ! മത്സരിച്ചത്!! വിജയം !! പരാജയം !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! ശതമാനം |- |59||19||13||6246522 ||32.20% |} ====1971 ലെ പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ==== ശ്രീമതി ഇന്ദിരാഗാന്ധി ജനസമ്മതിയുള്ള ഒരു നേതാവായി ഉയർന്നു വരുന്ന ഒരു കാലമായിരുന്നു ഇത്. ഈ ഘട്ടത്തിലാണ് ലോകസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുന്നത്. 85 സ്ഥാനാർത്ഥികളെ പാർട്ടി മത്സരിപ്പിച്ചെങ്കിലും 25 പേരു മാത്രമേ വിജയിച്ചുള്ളു. എന്നാൽ ലഭിച്ച വോട്ടുകളുടെ എണ്ണം ഇത്തവണ കൂടുതലായിരുന്നു.കേരളത്തിൽ നിന്ന് എ.കെ.ഗോപാലൻ ജയിച്ചു വന്നത് ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലായിരുന്നു. <ref>[http://www.eci.gov.in/StatisticalReports/LS_1971/Vol_I_LS71.pdf ദേശീയ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ , 1971 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070616182735/http://www.eci.gov.in/StatisticalReports/LS_1971/Vol_I_LS71.pdf |date=2007-06-16 }} പേജ് 79 നോക്കുക</ref>. {| class="wikitable" |- ! മത്സരിച്ചത്!! വിജയം !! പരാജയം !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! ശതമാനം |- |85||25||31||7510089 ||29.41% |} ==ലോകസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ== {| class= "wikitable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="text-align:right;border:1px solid black;background-color:#F4F9FF" |+ വിവിധ ലോകസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി (മാക്സിസ്റ്റ്)യുടെ പ്രകടനം ! style="background-color:#99CCFF"|[[ലോകസഭ]] ! style="background-color:#99CCFF"|വർഷം ! style="background-color:#99CCFF"|ലോകസഭ <br> മണ്ഡലം ! style="background-color:#99CCFF"|മത്സരിച്ച <br>സീറ്റുകൾ ! style="background-color:#99CCFF"|ജയം ! style="background-color:#99CCFF"|ആകെ മാറ്റം <br> (സീറ്റുകളിൽ) ! style="background-color:#99CCFF"|വോട്ടുകൾ ! style="background-color:#99CCFF"|വോട്ടുകൾ % ! style="background-color:#99CCFF"|മാറ്റം <br> വോട്ട് % ! style="background-color:#99CCFF"|കുറിപ്പുകൾ |- |- | align=left|[[നാലാം ലോക്‌സഭ |നാല്‎]] |1967 | 520 || 59 || 19 || - || 6,246,522 || 4.28 % || - | <ref name="ECI1967">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1967/Vol_I_LS_67.pdf | title=LS Statistical Report : 1967 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=78}}</ref> |- | align=left|[[അഞ്ചാം ലോക്‌സഭ|അഞ്ച്‎]] |1971 | 518 || 85 || 25 || {{increase}} 06 || 7,510,089 || 5.12 % || {{increase}} 0.84 % | <ref name="ECI1971">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1971/Vol_I_LS71.pdf | title=LS Statistical Report : 1971 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=79}}</ref> |- | align=left|[[ആറാം ലോക്സഭ]] |1977 | 542 || 53 || 22 || {{decrease}} 03 || 8,113,659 || 4.29 % || {{decrease}} 0.83 % | <ref name="ECI1977">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1977/Vol_I_LS_77.pdf | title=LS Statistical Report : 1977 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=89 | archive-date=2014-07-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140718185438/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1977/Vol_I_LS_77.pdf | url-status=dead }}</ref> |- | align=left|[[ഏഴാം ലോകസഭ]] |1980 | 529 ( 542^* ) || 64 || 37 || {{increase}} 15 || 12,352,331 || 6.24 % || {{increase}} 1.95 % | <ref name="ECI1980">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf | title=LS Statistical Report : 1980 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=86 | archive-date=2014-07-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175926/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf | url-status=dead }}</ref> |- | align=left|[[എട്ടാം ലോകസഭ]] |1984 | 541 || 64 || 22 || {{decrease}} 15 || 14,272,526 || 5.72 % || {{decrease}} 0.52 % | <ref name="ECI1984">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1984/Vol_I_LS_84.pdf | title=LS Statistical Report : 1984 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=81 | archive-date=2014-07-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140718184911/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1984/Vol_I_LS_84.pdf | url-status=dead }}</ref> <ref name="ECI1985">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1985/Vol_I_LS_85.pdf | title=LS Statistical Report : 1985 Vol. 1| work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=15}}</ref> |- | align=left|[[ഒമ്പതാം ലോകസഭ]] |1989 | 529 || 64 || 33 || {{increase}} 11 || 19,691,309 || 6.55 % || {{increase}} 0.83 % | <ref name="ECI1989">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1989/Vol_I_LS_89.pdf | title=LS Statistical Report : 1989 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=88 | archive-date=2014-07-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140718183934/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1989/Vol_I_LS_89.pdf | url-status=dead }}</ref> |- | align=left|[[പത്താം ലോകസഭ]] |1991 | 534 || 63 || 35 || {{increase}} 02 || 17,074,699 || 6.14 % || {{decrease}} 0.41 % | <ref name="ECI1991">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1991/VOL_I_91.pdf | title=LS Statistical Report : 1991 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=58 | archive-date=2014-07-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140718183558/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1991/VOL_I_91.pdf | url-status=dead }}</ref> <ref name="ECI1992">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1992/GE_VOL_I_92.pdf | title=LS Statistical Report : 1992 Vol. 1| work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=13}}</ref> |- | align=left|[[പതിനൊന്നാം ലോകസഭ]] |1996 | 543 || 75 || 32 || {{decrease}} 03 || 20,496,810 || 6.12 % || {{decrease}} 0.02 % | <ref name="ECI1996">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1996/Vol_I_LS_96.pdf | title=LS Statistical Report : 1996 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=93}}</ref> |- | align=left|[[പന്ത്രണ്ടാം ലോകസഭ]] |1998 | 543 || 71 || 32 || {{steady}} 00 || 18,991,867 || 5.16 % || {{decrease}} 0.96 % | <ref name="ECI1998">{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1998/Vol_I_LS_98.pdf |title=LS Statistical Report : 1998 Vol. 1 |work=[[Election Commission of India]] |accessdate=18 October 2014 |pages=92 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140718181833/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1998/Vol_I_LS_98.pdf |archivedate=18 July 2014 |df=dmy }}</ref> |- | align=left|[[പതിമൂന്നാം ലോകസഭ]] |1999 | 543 || 72 || 33 || {{increase}} 01 || 19,695,767 || 5.40 % || {{increase}} 0.24 % | <ref name="ECI1999">{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1999/Vol_I_LS_99.pdf |title=LS Statistical Report : 1999 Vol. 1 |work=[[Election Commission of India]] |accessdate=18 October 2014 |pages=92 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140718183222/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1999/Vol_I_LS_99.pdf |archivedate=18 July 2014 |df=dmy }}</ref> |- | align=left|[[പതിനാലാം ലോകസഭ]] |2004 | 543 || 69 || 43 || {{increase}} 10 || 22,070,614 || 5.66 % || {{increase}} 0.26 % | <ref name="ECI2004">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_2004/Vol_I_LS_2004.pdf | title=LS Statistical Report : 2004 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=101 | archive-date=2014-07-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140718190634/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_2004/Vol_I_LS_2004.pdf | url-status=dead }}</ref> |- | align=left|[[പതിനഞ്ചാം ലോകസഭ]] |2009 | 543 || 82 || 16 || {{decrease}} 27 || 22,219,111 || 5.33 % || {{decrease}} 0.33 % | <ref name="ECI2009">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2009/Stats/VOLI/12_PerformanceOfNationalParties.pdf | title=LS 2009 : Performance of National Parties | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | archive-date=2017-12-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171209173959/http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2009/Stats/VOLI/12_PerformanceOfNationalParties.pdf | url-status=dead }}</ref> |- | align=left|[[പതിനാറാം ലോകസഭ]] |2014 | 543 || 97 || 09 || {{decrease}} 07 || 17,986,773 || 3.24 % || {{decrease}} 2.09 % | <ref name="ECI2014">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2014/4%20-%20List%20of%20Successful%20Candidates.pdf | title=LS 2014 : List of successful candidates | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=93 | archive-date=2014-10-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141024141309/http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2014/4%20-%20List%20of%20Successful%20Candidates.pdf | url-status=dead }}</ref> |- |} ^* : 12 seats in Assam and 1 in Meghalaya did not vote. <ref>{{cite news | url=http://indianexpress.com/article/india/politics/once-upon-a-poll-seventh-lok-sabha-elections-1980/ | title=Seventh Lok Sabha elections (1980) | work=Indian Express | date=14 March 2014 | agency=Indian Express | accessdate=18 October 2014}}</ref> {| class="wikitable" |+ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി (മാക്സിസ്റ്റ്)യുടെ പ്രകടനം |- ! സംസ്ഥാനം !! 2014ൽ സ്ഥാനാർത്ഥികൾ !! 2014ൽ ജയിച്ചവർ !! 2009ൽ സ്ഥാനാർത്ഥികൾ !! 2009ൽ ജയിച്ചവർ !! സംസ്ഥാനത്തുനിന്ന് മൊത്തം കിട്ടിയ സീറ്റുകൾ |- | [[ആന്ധ്രപ്രദേശ്|ആന്ധ്ര പ്രദേശ്]] ||4|| 0 ||2|| 0 ||25(2014) / 42(2009) |- | [[അരുണാചൽ പ്രദേശ്]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 2 |- | [[ആസാം]] ||3|| 0 ||3|| 0 || 14 |- | [[ബീഹാർ]] ||4|| 0 ||5||0||40 |- | [[ഛത്തീസ്ഗഡ്]] ||1|| 0 ||1||0||11 |- | [[ഗോവ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 2 |- | [[ഗുജറാത്ത്]] || 1 || 0 ||2|| 0 || 26 |- | [[ഹരിയാന]] ||3|| 0 || 1 || 0 || 10 |- | [[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്]] ||2|| 0 ||1|| 0 || 4 |- | [[ജമ്മു കാശ്മീർ]] ||0|| 0 ||0|| 0 || 6 |- | [[ഝാർഖണ്ഡ്]] ||2|| 0 ||2||0||14 |- | [[കർണാടകം]] ||2|| 0 || 1 || 0 || 28 |- | [[കേരളം]] ||10||5||14||4|| 20 |- | [[മദ്ധ്യപ്രദേശ്]] ||2|| 0 || 1 || 0 ||29 |- | [[മഹാരാഷ്ട്ര]] ||4|| 0 ||2|| 0 || 48 |- | [[മണിപ്പൂർ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 2 |- | [[മേഘാലയ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 2 |- | [[മിസോറാം]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 |- | [[നാഗാലാന്റ്]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 |- | [[ഒറീസ]] ||1|| 0 ||1|| 0 || 21 |- | [[പഞ്ചാബ്]] ||3|| 0 || 1 || 0 || 13 |- | [[രാജസ്ഥാൻ]] ||3|| 0 ||3|| 0 || 25 |- | [[സിക്കിം]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 |- | [[തമിഴ്നാട്]] ||9||0||3|| 1 || 39 |- | [[ത്രിപുര]] || 2 || 2 || 2 || 2 || 2 |- | [[ഉത്തർപ്രദേശ്]] || 2 || 0 || 2 || 0 ||80 |- | [[ഉത്തരാഖണ്ഡ്]] || 1 || 0 ||1||0||5 |- | [[പശ്ചിമബംഗാൾ]] || 32 ||2|| 32 ||9|| 42 |- ! colspan=6 style="text-align:left" | കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങൾ: |- | [[ആന്തമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ]] || 1 || 0 ||1|| 0 || 1 |- | [[ചാണ്ടിഗഡ്]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 |- | [[ദാദ്ര നാഗർഹവേലി]] ||0|| 0 || 0 || 0 || 1 |- | [[ഡാമൻ, ഡിയു]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 |- | [[ദില്ലി]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 7 |- | [[ലക്ഷദ്വീപ്]] ||1|| 0 ||1|| 0 || 1 |- | [[പോണ്ടിച്ചേരി]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 |- | '''ആകെ:''' ||93||9||82|| 16 || 543 |} ==രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകൾ== [[Image:Martyrscolumnharipada.jpg|thumb|right|കേരളത്തിലെ ഹരിപ്പാടുള്ള രക്തസാക്ഷി മണ്ഡപം]] ===സായുധ വിപ്ലവം=== അവിഭക്ത കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കാലത്ത് തന്നെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ [[സായുധ വിപ്ലവം | സായുധ വിപ്ലവമെന്ന]] ആശയം അവതരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 1948-ൽ [[കൽക്കട്ട | കൽക്കട്ടയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന രണ്ടാമത്തെ പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സിലാണ് [[കൽക്കത്താ തീസിസ്സ് | കൽക്കത്താ തീസിസ്]] എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായ പ്രമേയം അന്നത്തെ അഖിലേന്ത്യാ സെക്രട്ടറിയായ ബി.ടി. രണദിവെ അവതരിപ്പിച്ചത്.<ref name="marxists0">{{cite web |url=http://www.marxists.org/archive/chaudhuri/1950/swing-back/ch01.htm | title=റൈറ്റ് എബൗട്ട് ടേൺ! |publisher=മാർക്സിസ്റ്റ്.ഓർഗ്}}</ref>. സി.പി.ഐ. (എം)-ന്റെ തുടക്കകാലത്ത് തന്നെ ഒരു ഭാഗം നേതാക്കൾക്ക് പാർട്ടി പരിപാടിയിൽ സായുധ സമരം ഒരു നിലപാടായി ചേർക്കണമെന്ന ആഗ്രഹമുള്ളവരായിരുന്നു. ചൈനയിൽ [[മാവോ സേതൂങ് | മാവോ സേതൂങിന്റെ]] സംഘാടനത്തിൽ പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ട വിപ്ലവമാതൃക ആയിരിക്കണം ഇന്ത്യയിലും പിന്തുടരേണ്ടതെന്ന് ഇക്കൂട്ടർ വാദിച്ചു. [[ചാരു മജൂംദാർ | ചാരു മജൂംദാറും]] [[കനു സന്യാൽ | കാനു സന്യാലുമായിരുന്നു]] ഈ തീവ്രവാദികളിൽ പ്രമുഖർ. എന്നാൽ പാർട്ടിയുടെ നേതാക്കൾ പൂർണ്ണമായി ഈയൊരു സാധ്യതയെ തള്ളിക്കളഞ്ഞിരുന്നില്ല എന്നൊരു പക്ഷമുണ്ട്. <ref name="frontline-armed-rebellion">{{cite news |title=എൻഡ് ഓഫ് എ റെവല്യൂഷൻ |author=സുഹ്രിദ് ശങ്കർ ചതോപധ്യായ് |url=http://www.frontlineonnet.com/fl2708/stories/20100423270811400.htm |newspaper=ഫ്രണ്ട്ലൈൻ |date=2010-04-10 |accessdate=2011-12-21}}</ref>. പാർട്ടിക്കുള്ളിലെത്തന്നെ റിവിഷനിസത്തെ ചെറുത്ത് തോല്പിക്കുവാൻ [[മാവോ സേതൂങ്|മാവോ സേതൂങിന്റെ]] [[ചൈന|ചൈനാ]] മാതൃക സ്വീകരിച്ചു കൊണ്ട് ഭരണകൂടത്തിനെതിരെ സായുധ വിപ്ലവത്തിന് ആഹ്വാനം ചെയ്തു കൊണ്ടുള്ള എട്ട് രേഖകൾ 1965-ൽ തന്നെ [[ചാരു മജൂംദാർ]] പുറത്തിറക്കിയിരുന്നു. 1967 വരെ പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ തന്നെ ഈ രണ്ടു വിഭാഗങ്ങളും സമാധാനപരമായി സഹവർത്തിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, 1967-ൽ പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ സി.പി.ഐ. (എം)-ന്റെ കൂടെ പങ്കാളിത്തമുള്ള ഐക്യ മുന്നണി സർക്കാർ ഭരണത്തിലേറ്റത് മുതൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ മൂർച്ഛിക്കുകയും, ചാരു മജൂംദാർ, കാനു സന്യാൽ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സായുധ വിപ്ലവത്തിനായി ഒരു വിഭാഗം നേതാക്കളും അവരുടെ കീഴിലുള്ള അണികളും തയ്യാറെടുക്കുകയുമുണ്ടായി.<ref name="frontline-armed-rebellion" />. എന്നാൽ സി.പി.ഐ. (എം)-ന്റെ പാർട്ടി പരിപാടിയിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന വിപ്ലവാശയം സായുധ സമരത്തിനെ നിരാകരിക്കുന്നതാണ്. ഇന്ത്യയിലെ വിപ്ലവത്തിന്റെ സ്വഭാവം നിർബ്ബന്ധമായും [[ജന്മിത്തം | ഫ്യൂഡൽ]] വിരുദ്ധവും, [[സാമ്രാജ്യത്വം | സാമ്രാജ്യത്വ]] വിരുദ്ധവും, [[കുത്തക | കുത്തകവിരുദ്ധവും]], [[ജനാധിപത്യം |ജനാധിപത്യപരവും]] ആയിരിക്കണമെന്നാണ് പാർട്ടി പരിപാടി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നത് <ref name="partyprogram" />. പാർലമെന്ററി ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിലുള്ള ഇടപെടലുകൾ പരിമിതപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് ഏതാനും ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ മാത്രം അധികാരമേറുകയും, അത്തരം അധികാരസ്ഥാനങ്ങൾ [[ബൂർഷ്വാസി|ബൂർഷ്വാ]] ഭരണകൂട സംവിധാനത്തിന്റെ അന്തർലീനമായ തകരാറുകളെ കുറിച്ച് ജനങ്ങളെ ബോധവതികളാക്കുവാനുമായിരിക്കണം അത് അങ്ങനെ വർഗ്ഗ സമരത്തിന് മൂർച്ച കൂട്ടുവാൻ ഉപകാരപ്പെടുമെന്നുമാണ് സി.പി.ഐ. (എം)-ന്റെ വിലയിരുത്തൽ<ref name="">{{cite web |url=http://www.cpiml.org/archive/vm_swork/53how_did_our_party_evolve.htm |title=ഹൗ ഡിഡ് ഔവർ പാർട്ടി ഇവോൾവ്? |date=1993-05-11 |publisher=സി.പി.ഐ(എം.എൽ) |accessdate=2012-01-11 |archive-date=2010-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612211523/http://cpiml.org/archive/vm_swork/53how_did_our_party_evolve.htm |url-status=dead }}</ref>. ===ചരിത്രപരമായ വിഡ്ഢിത്തം.=== 1996 ലെ പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സിനേയും]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പിയേയും]] അധികാരത്തിൽ നിന്നും അകറ്റി നിർത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തിനു വേണ്ടി സി.പി.ഐ(എം) [[എച്ച്.ഡി. ദേവഗൗഡ|ദേവഗൗഡയുടെ]] സർക്കാരിന് പിന്തുണ നൽകാൻ തീരുമാനിച്ചു <ref name=histfoolish>[http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/politics-obituaries/7012574/Jyoti-Basu.html ചരിത്രപരമായ വിഡ്ഢിത്തത്തെക്കുറിച്ച് ബസു]ടെലഗ്രാഫ് - ശേഖരിച്ചത് 17 ജനുവരി 2010 </ref>. എന്നാൽ ഈ തൂക്കു മന്ത്രിസഭ ആദ്യം പ്രധാനമന്ത്രി സ്ഥാനം വെച്ചു നീട്ടിയത് കമ്മ്യണിസ്റ്റു പാർട്ടിക്കുനേരെയായിരുന്നു. അവരിൽ തന്നെ സർവ്വസമ്മതനായിരുന്ന [[ജ്യോതി ബസു|ജ്യോതി ബസുവായിരുന്നു]] പ്രധാനമന്ത്രി പദത്തിനു യോഗ്യനായി അവർ കണ്ടത് <ref name=histfoolish1>[http://www.indianexpress.com/news/-i-still-think-it-was-a-historic-blunder.-because-such-an-opportunity-%28to-become-pm%29-does-not-come-often-/568465 രാഷ്ട്രീയവിഡ്ഢിത്തത്തെ എതിർത്തവർ ന്യൂനപക്ഷമായിരുന്നു] ഇന്ത്യൻ എക്സപ്രസ്സ് ദിനപത്രം -18 ജനുവരി 2010</ref>. എന്നാൽ പാർട്ടി പോളിറ്റ്ബ്യൂറോ ഈ നിർദ്ദേശം തള്ളിക്കളഞ്ഞു. [[ജ്യോതി ബസു]], പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ തീരുമാനത്തെ അംഗീകരിച്ചെങ്കിലും, പിന്നീട് പാർട്ടിയുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ ചരിത്രപരമായ വിഡ്ഢിത്തം എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. ദേവഗൗഡയുടെ വിദേശനയങ്ങളും, ആഭ്യന്തരസാമ്പത്തിക നയങ്ങളും കോൺഗ്രസ്സിന്റേതിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമല്ല അതുകൊണ്ടു തന്നെ മന്ത്രിസഭയിൽ ഭാഗഭാക്കാവുക എന്നതല്ല പാർട്ടിയുടെ നയം മറിച്ച് കോൺഗ്രസ്സിനേയും ബി.ജെ.പിയേയും അധികാരത്തിൽ നിന്നും അകറ്റി നിർത്തുക എന്നതു മാത്രമാണ് എന്ന് പാർട്ടി കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി ഈ തീരുമാനത്തെ ന്യായീകരിക്കുകയുണ്ടായി<ref name=frontline1>{{citebook |last=ഇ.എം.എസ് | first=നമ്പൂതിരിപ്പാട്|url=http://books.google.com.sa/books?id=0VO5RNRQ-kwC |title=എന്റെ ഫ്രണ്ട്ലൈൻ വർഷങ്ങൾ |year=2010 |isbn=978-81-87496-93-9}} </ref>. ===ലീഗുമായുള്ള ബന്ധം=== 1967 ൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സിനെ]] നേരിടാൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി [[മുസ്ലീം ലീഗ്|ലീഗുമായി ബന്ധം]] ഉണ്ടാക്കി <ref name=casm1>{{cite book |title=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ആന്റ് സോഷ്യൽ മൂവ്മെന്റ് ഇൻ ഇന്ത്യ |last= ചന്ദ്രിക |first= സിങ് |coauthors= |year=1987 |publisher=മിത്തൽ പബ്ലിഷേഴ്സ് |location=ഇന്ത്യ |isbn=81-7099-031-9 |pages=198 }} </ref>. എന്നാൽ ഈ നിലപാടെടുത്തതിൽ കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിക്ക് തെറ്റുപറ്റിയതായി ദേശീയതലത്തിൽ തന്നെ വിമർശനമുയർന്നു. [[മുസ്ലീം ലീഗ്|മുസ്ലീം ലീഗുമായുള്ള]] ബന്ധം [[വർഗ്ഗസമരം|വർഗ്ഗസമരത്തിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു എന്ന് പറഞ്ഞ് പാർട്ടി ഈ ബന്ധത്തെ ന്യായീകരിക്കുകയുണ്ടായി <ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 142. ഖണ്ഡിക 4</ref> {{തെളിവ്}}. പിന്നീട് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഈ ബന്ധം ഉപേക്ഷിക്കുകയുണ്ടായി <ref> ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട് ; ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998;ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ് ; കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഗവൺമെന്റ് എന്ന അദ്ധ്യായം</ref>. ലീഗൂമായി കൂട്ടുകൂടിയപ്പോഴും പാർട്ടി അതിന്റെ സ്വതന്ത്രമായ പദവി നിലനിർത്തിയിരുന്നു. പിന്നീട് മുസ്ലീം ലീഗിന്റെ സഹായത്തോടെയല്ലാതെതന്നെ സി.പി.ഐ എമ്മിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കേരളത്തിൽ ഇടതു പക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി അധികാരത്തിലെത്തുകയും ചെയ്തു. 1967 ൽ [[മുസ്ലീം ലീഗ്|ലീഗുമായി]] ബന്ധമുണ്ടാക്കുകയും പിന്നീട് അതുപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു, ഇതെല്ലാം പാർട്ടിയെ ശക്തിപ്പെടുത്താനേ സഹായിച്ചിട്ടുള്ളു എന്ന് പാർട്ടിയുടെ നേതാവായിരുന്ന [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] രേഖകളെ ഉദ്ധരിച്ച് അവകാശപ്പെടുന്നു. 1967 ലെ ലീഗുമായുള്ള ബന്ധവും, പിന്നീട് എം.വി.രാഘവന്റെ നേതൃത്വത്തിലവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ട മുസ്ലീം ലീഗുമായി കൂട്ടുകൂടാനുള്ള ബദൽ രേഖ തള്ളിക്കളഞ്ഞതും മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റ് സമീപനത്തിന്റെ രണ്ടു രൂപങ്ങളാണെന്നും ഇ.എം.എസ് കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു <ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 170. ഖണ്ഡിക 3</ref>. ===സ്റ്റാലിനിസ്റ്റ് ആശയങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു=== 1992ലെ മദ്രാസ് പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സോടുകൂടിയാണ് , കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി [[സ്റ്റാലിനിസം|സ്റ്റാലിനിസ്റ്റ്]] ആശയങ്ങളോട് പ്രതിപത്തി പുലർത്തുന്നു എന്ന് മാധ്യമങ്ങൾ എഴുതാൻ തുടങ്ങിയത്. എന്നാൽ സ്റ്റാലിനിസം എന്നു മുദ്രകുത്തപ്പെട്ട ആശയങ്ങളിലെ ഗുണപരമായ വശങ്ങൾ മാത്രമാണ് തങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചതെന്ന് പാർട്ടി പറയുന്നു. അതോടൊപ്പം തന്നെ സ്റ്റാലിന്റെ നിഷേധമാത്മക വശങ്ങളെ രൂക്ഷമായി എതിർക്കുകതന്നെയാണെന്നും ആവർത്തിച്ചു പ്രഖ്യാപിച്ചു. [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ]] [[സോഷ്യലിസം]] കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിനായി [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ|സ്റ്റാലിൻ]] നൽകിയ സംഭാവനകളും, [[ഫാസിസം|ഫാസിസത്തിനെതിരേ]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജയവും, എല്ലാം സ്വീകരിക്കപ്പെടേണ്ട മാതൃകകളാണ് എന്ന് 1992 ൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] വെച്ചു നടന്ന പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ് പാസ്സാക്കിയ പ്രമേയത്തിൽ പറയുന്നു <ref name=chennai1992>[http://www.cpim.org/documents/1992-14-Cong--ideological-issues.pdf പതിനാലാം പാർട്ടികോൺഗ്രസ്സ് അംഗീകരിച്ച പ്രമേയം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} പാർട്ടിയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും - പ്രമേയം 30 നോക്കുക</ref>. കൂടാതെ യുദ്ധാനന്തര റഷ്യ പടുത്തുയർത്താൻ സ്റ്റാലിൻ സ്വീകരിച്ച നടപടികളും, സാമ്രാജ്യത്വ നീക്കങ്ങൾക്കെതിരേ സ്റ്റാലിൻ നടത്തിയ പടയോട്ടങ്ങളും ചരിത്രത്തിൽ നിന്നും നീക്കം ചെയ്യാൻ സാധിക്കില്ല എന്നും പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ് അംഗീകരിച്ച ഔദ്യോഗിക രേഖ വ്യക്തമാക്കുന്നു <ref name="chennai1992" />. യൂറോപ്യൻ സാമ്രാജ്യശക്തികളിൽ നിന്ന് കോടിക്കണക്കിന് ജനങ്ങൾ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയത് സ്റ്റാലിൻ നേതാവായിരുന്നപ്പോഴാണ് , ഇതാണ് സ്റ്റാലിൻ ആശയങ്ങളോട് പാർട്ടി പ്രതിപത്തി പുലർത്താൻ കാരണം എന്ന് [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. <ref>[[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]; ഫ്രണ്ട്ലൈൻ 1992 മാർച്ച് 14 </ref>. ==പിളർപ്പ്== 1967 ൽ പാർട്ടി പിളർന്നു. അതിൽ നിന്നും മാർക്സിസ്റ്റ് ലെനിനിസ്റ്റ് (നക്സൽബാരി പ്രസ്ഥാനം) എന്ന പുതിയ ഒരു ഗ്രൂപ്പ് ഉദയം ചെയ്തു<ref>[[#communi08|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും - ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]നക്സലൈറ്റുകളും ചൈനീസ് പാർട്ടിയും - പുറം 295</ref>. പാർട്ടിയുടെ നയങ്ങളിൽ എതിർപ്പുണ്ടായിരുന്നവരാണ് ഈ പുതിയ ഗ്രൂപ്പിനുവേണ്ടി വാദിച്ചവർ. പാർട്ടിയുടെ ഔദ്യോഗികനേതൃത്വത്തിനെതിരേയും, പാർട്ടി ഭരിച്ചിരുന്ന രണ്ട് സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ നേതൃത്വത്തിനെതിരേയും സംഘടിച്ചു പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. ഇവർ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ഔദ്യോഗിക വിഭാഗത്തിനെ പുത്തൻ റിവിഷനിസ്റ്റുകാർ എന്ന് പറഞ്ഞ് രൂക്ഷമായ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. ബീജിംഗ് റേഡിയോയും, ചൈനീസ് മാധ്യമങ്ങളും ഇതാണ് യഥാർത്ഥ മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റുകൾ എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു<ref>[[#communi08|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും - ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]നക്സലൈറ്റുകളും ചൈനീസ് പാർട്ടിയും - പുറം 297</ref>. പത്രങ്ങൾ ഇവരാണ് യഥാർത്ഥ വിപ്ലവകാരികളെന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാൽ കൊടുങ്കാറ്റു പോലെ വന്ന ഈ നക്സൽ ഗ്രൂപ്പ് പിന്നീട് നാമാവശേഷമായി. <ref> ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട് ; ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ; അദ്ധ്യായം 13 </ref> == വിമർശനങ്ങളും വിവാദങ്ങളും == ===ആന്ധ്ര അരി ഇടപാട്=== കേരളം, മദിരാശി,ആന്ധ്രപ്രദേശ്,മൈസൂർ എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു ഭക്ഷ്യമേഖല കേന്ദ്രസർക്കാർ രൂപീകരിക്കുകയുണ്ടായി. ഈ മേഖലക്കുള്ളിൽ സ്വതന്ത്രവ്യാപാരം അനുവദിക്കുയും മിച്ചമുള്ള അരി കമ്മി നേരിടുന്ന സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് നൽകാനുള്ള ഒരു നയവും കേന്ദ്രസർക്കാർ ഇതിലൂടെ നടപ്പാക്കി<ref>[[#communi08|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും - ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]അരിയുടെ രാഷ്ട്രീയം - പുറം 248</ref>. എന്നാൽ കേന്ദ്രസർക്കാർ നിശ്ചയിച്ച നിരക്കിൽ അരി നൽകാൻ ആന്ധ്രപ്രദേശിലെ അരിയുടമകൾ തയ്യാറായില്ല. കേരളത്തിൽ ജനങ്ങൾ ഭൂരിപക്ഷവും പട്ടിണിയിലായി. പണമുണ്ടെങ്കിലും അരി വാങ്ങാൻ കിട്ടാത്ത അവസ്ഥ. ഇങ്ങനെ പോയാൽ പട്ടിണിമരണങ്ങൾ രൂക്ഷമാകുമെന്ന് അവസ്ഥ ഉണ്ടായിട്ടുപോലും ഈ ഗൌരവമായ വിഷയത്തിൽ ഇടപെട്ട് സർക്കാർ നിശ്ചയിച്ച വിലയിൽ അരി വിതരണം നടത്താൻ തങ്ങൾക്കുള്ള അധികാരം വിനിയോഗിക്കാൻ കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വത്തിലുള്ള കേന്ദ്ര സർക്കാർ തയ്യാറായതുമില്ല. അവർ ആന്ധ്രയിലെ മില്ലുടമകൾകൊപ്പം ആയിരുന്നു <ref>[[#communi08|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും - ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]അരിയുടെ രാഷ്ട്രീയം - പുറം 249</ref>. അത്തവണത്തെ ഓണത്തിന് ഭക്ഷ്യക്ഷാമത്തെ ചെറുക്കാനായി കേരളം പൊതു ടെൻഡർ വിളിക്കാതെ ആന്ധ്രയിലെ ഒരു സ്വകാര്യ അരി കച്ചവടക്കാരനിൽ നിന്നും അരി ഇറക്കു മതി ചെയ്തു. അല്ലെങ്കിൽ പട്ടിണി മരണങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു <ref>[[#communi08|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും - ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]അരിയുടെ രാഷ്ട്രീയം - പുറം 252</ref>. [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[വിമോചനസമരം|വിമോചനസമരത്തിന്]] ഉൽപ്രേരകമായി വർത്തിച്ച ഒരു സംഭവം ആയിരുന്നു ഈ ആന്ധ്ര അരി ഇടപാട്. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാർ നടത്തിയ പ്രസ്തുത ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്നും ജുഡീഷ്യൽ അന്വേഷണം വേണമെന്നും അന്നത്തെ പ്രതിപക്ഷ എം.എൽ.എമാരും, പത്രങ്ങളും ആവശ്യപ്പെട്ടു <ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 131.കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഭരണത്തിലേക്ക്</ref>. അതനുസരിച്ച് ഹൈക്കോടതി ന്യായാധിപനായിരുന്ന [[ജസ്റ്റിസ് രാമൻനായർ കമ്മീഷൻ]] ഈ ഇടപാട് അന്വേഷിക്കാൻ തുടങ്ങി<ref name=justiceramannayar>[http://www.hindu.com/2010/05/26/stories/2010052654780400.htm ജസ്റ്റീസ്.പി.ടി.രാമൻ നായർ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121110143009/http://www.hindu.com/2010/05/26/stories/2010052654780400.htm |date=2012-11-10 }} ദ ഹിന്ദു ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത് 26 മെയ് 2010</ref> . ഈ അരി ഇടപാടിൽ സംസ്ഥാനത്തിനു നഷ്ടം നേരിട്ടടില്ല എന്ന് കമ്മീഷൻ റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിച്ചു, ഈ റിപ്പോർട്ട് സർക്കാർ നിയമസഭയിൽ വെച്ചു <ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 132.കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഭരണത്തിലേക്ക്</ref>. കേരളം ഭക്ഷ്യക്ഷാമം നേരിടുന്ന ഒരു സംസ്ഥാനമായിരുന്നു. പൊതു ടെൻഡർ വിളിച്ച് അരി വാങ്ങാനുള്ള നടപടി തുടങ്ങിയാൽ അക്കൊല്ലത്തെ ഓണക്കാലം വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടിലാകും, അതുകൊണ്ടാണ് സ്വകാര്യ കച്ചവടക്കാരനിൽ നിന്നും അരിവാങ്ങാനുള്ള തീരുമാനമെടുത്തത് എന്നുമാണ് ഈ റിപ്പോർട്ടിലെ വിശദീകരണം<ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 132.കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഭരണത്തിലേക്ക്</ref>. === ലോട്ടറി വിവാദം === കേരളത്തിലെ പാർട്ടിയുടെ പത്രമായ ദേശാഭിമാനിക്കായി 2 കോടി രൂപ ലോട്ടറി രാജാവെന്ന് ആരോപിക്കുന്ന വ്യക്തിയിൽ നിന്നും സംഭാവന സ്വീകരിച്ചു എന്ന ആരോപണം കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വിവാദമുണ്ടാക്കി.<ref name=lottery1>[http://www.hindu.com/2008/07/03/stories/2008070355180400.htm കേരളത്തിലെ ലോട്ടറി വിവാദം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081009134043/http://www.hindu.com/2008/07/03/stories/2008070355180400.htm |date=2008-10-09 }} ദ ഹിന്ദു ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത്, ജൂലൈ 3 2008</ref>. [[കടപ്പത്രം|കടപ്പത്രത്തിന്റെ]] രൂപത്തിലാണ് ഈ പണം വാങ്ങിയത് എന്ന പാർട്ടി തുടക്കത്തിൽ അവകാശപ്പെട്ടെങ്കിലും, നിയമപരമായി [[ദേശാഭിമാനി ദിനപത്രം|ദേശാഭിമാനി പത്രത്തിന്]] ബോണ്ട് പുറത്തിറക്കാൻ കഴിയുമായിരുന്നില്ല<ref name="lottery2" />. പത്രത്തിൽ നല്കിവരുന്ന പരസ്യത്തിന്റെ തുക മുൻകൂറായി വാങ്ങിയതാണ് ഈ പണം എന്ന പാർട്ടി പിന്നീട് തിരുത്തി <ref name="lottery2" />. ഈ കേസ് വിജിലൻസ് അന്വേഷിക്കണം എന്ന പരാതിയെത്തുടർന്ന് ഡെപ്യൂട്ടി സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ് അന്വേഷണം നടത്തിയെങ്കിലും ഇ.പി.ജയരാജനെതിരേ എന്തെങ്കിലും തെളിവുകൾ കണ്ടെത്താൻ വിജിലൻസിനു കഴിഞ്ഞില്ല. മാത്രമല്ല, [[ദേശാഭിമാനി ദിനപത്രം|ദേശാഭിമാനിക്ക്]] [[കടപ്പത്രം]] പുറത്തിറക്കുവാൻ കഴിയുമോ എന്നത് തന്റെ അന്വേഷണപരിധിയിൽ വരുന്നതല്ല എന്നും ഇതേക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യത്തിനു മറുപടിയായി കേസ് അന്വേഷിച്ച ഉദ്യോഗസ്ഥൻ പ്രതികരിച്ചു. പത്രത്തിന്റെ ജനറൽ മാനേജർ ആയിരുന്ന [[ഇ.പി. ജയരാജൻ|ഇ.പി. ജയരാജനെ]] സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് നീക്കിയെങ്കിലും പിന്നീട് സ്ഥാനത്ത് തിരിച്ചെത്തി.<ref name=lottery2>[http://www.indianexpress.com/news/cpm-reinstates-deshabhimani-general-manager/321217/ ഇ.പി.ജയരാജനെ ദേശാഭിമാനി ജനറൽ മാനേജറായി തിരിച്ചെടുത്തു] ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ് - ശേഖരിച്ചത്, 11 ജൂൺ 2008 </ref> പണം തിരിച്ചു കൊടുത്തു എന്ന് പാർട്ടി അവകാശപ്പെടുകയും {{അവലംബം}} പോലീസ് കേസുകൾ ഒന്നും ഇല്ലാതെ വിവാദം അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു. ===മഅദനിയുമായുള്ള സഖ്യം === ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ നിരവധി ബോംബ്‌ സ്ഫോടനങ്ങളിൽ പങ്കുണ്ട് എന്നാരോപിക്കപ്പെടുന്ന അബ്ദുൾ നാസർ മദനിയുമായി 2009 ലോക സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മുന്നണിയിലെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് സഖ്യകക്ഷികളുടെ എതിർപ്പുകൾ അവഗണിച്ച് രാഷ്ട്രീയ നീക്കുപോക്കിന് തയ്യാറായതും, മദനിയുമായി കേരള സംസ്ഥാന പാർട്ടി സെക്രട്ടറി പിണറായി വിജയൻ വേദി പങ്കിട്ടതും വിവാദമായി.<ref name=madani1>[http://www.telegraphindia.com/1090414/jsp/frontpage/story_10819681.jsp സി.പി.എമ്മും പി.ഡി.പിയുമായുള്ള ബന്ധം] ടെലിഗ്രാഫ് ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത് 14 ഏപ്രിൽ 2009</ref><ref name=madani2>[http://www.rediff.com/news/2009/apr/01slid1-interview-with-abdul-nasser-madani-pdp-kerala-leader.htm സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി, പി.ഡി.പി. നേതാവുമായി വേദി പങ്കിടുന്നു] റിഡിഫ് വാർത്ത - ശേഖരിച്ചത് - 1 ഏപ്രിൽ 2009</ref>. ആ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് സഖ്യത്തിന് കനത്ത തിരിച്ചടി നേരിടേണ്ടി വന്നു. എന്നാൽ പി.ഡി.പി.യുമായുള്ള സഖ്യത്തെ ന്യായീകരിച്ചുകൊണ്ട് സി.പി.എമ്മിന്റെ ഉന്നതരായ നേതാക്കൾ രംഗത്തെത്തി. ഒമ്പതു കൊല്ലത്തെ ജയിൽവാസം മദനിയിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയെന്നും, അദ്ദേഹം മതേതരത്വത്തിന്റെ വക്താവാണെന്നുമാണ് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗവും, മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവുമായി [[എസ്.രാമചന്ദ്രൻപിള്ള]] പറഞ്ഞത് <ref name=srp1>[http://www.hindu.com/2009/03/31/stories/2009033156960400.htm മദനിയുമായി വേദി പങ്കിട്ടതിൽ തെറ്റില്ല - പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ദ ഹിന്ദു ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത് 31 മാർച്ച് 2009</ref>. പ്രാദേശികമായി ശക്തമായ സംഘടനയിലുള്ള നേതാക്കളുമായി സഖ്യം ഉണ്ടാക്കുന്നത് പ്രാദേശിക ഘടകത്തിന്റെ അധികാര പരിധിയിൽ വരുന്നതാണെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു <ref name="srp1" />. പി.ഡി.പിയുമായി യാതൊരു സഖ്യവുമില്ല എന്നാണ് സി.പി.എം ജനറൽ സെക്രട്ടറി [[പ്രകാശ് കാരാട്ട്]] മാധ്യമങ്ങളോട് പറഞ്ഞത് <ref name=madani3>[http://indiatoday.intoday.in/story/Kerala:+Madani+factor+hampers+LDF+campaign/1/33798.html കേരളത്തിൽ പി.ഡി.പിയുമായി, സി.പി.എമ്മിന് യാതൊരു സഖ്യവുമില്ല - പ്രകാശ് കാരാട്ട്] ഇന്ത്യടുഡേ ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത് - 29 മാർച്ച് 2009 </ref>. ===നന്ദിഗ്രാം പ്രശ്നം=== 2007-ൽ [[പശ്ചിമബംഗാൾ|പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ]] [[നന്ദിഗ്രാം]] എന്ന സ്ഥലത്ത് സി.പി.എം സർക്കാർ, സ്ഥലം ഏറ്റെടുക്കൽ തടയാൻ ശ്രമിച്ച ജനങ്ങളും സി.പി.എം പ്രവർത്തകരും തമ്മിൽ അക്ക്രമങ്ങൾ അരങ്ങേറി.<ref name=nandi1>[http://sanhati.com/articles/446/ ''ഡോ.അശോക് മിത്ര (മുൻ സാമ്പത്തിക വകുപ്പ് മന്ത്രി) ഓൺ നന്ദിഗ്രാം''] </ref>. ജനങ്ങൾക്ക്‌ നേരെ പോലീസ് വെടി വക്കുകയും 14 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയും 70 നുമേൽ ആളുകൾക്ക് പരുക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=telegraph140307>{{cite news | title = റെഡ്-ഹാൻഡ് ബുദ്ധ: 14 കിൽഡ് ഇൻ നന്ദിഗ്രാം റീഎൻട്രി ബിഡ് | url = http://www.telegraphindia.com/1070315/asp/frontpage/story_7519166.asp | publisher = ''[[ദ ടെലഗ്രാഫ്(കൽക്കത്ത)|ദി ടെലഗ്രാഫ്]]'' | date = 15 മാർച്ച് 2007 | accessdate = 2007-03-15 | archive-date = 2007-03-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070317192827/http://www.telegraphindia.com/1070315/asp/frontpage/story_7519166.asp | url-status = dead }}</ref> അതിനുശേഷം നിരവധി കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി പ്രവർത്തകരെ കൊലപ്പെടുത്തുകയും പാർട്ടി അംഗങ്ങളുടെ വീടുകളിൽ മാവോയിസ്റ്റ് ഗ്രൂപ്പിന്റെ സഹായത്തോടെ അതിക്രമിച്ച് കയറി കൂട്ടബലാൽസംഗങ്ങളും നടത്തിയതായി ആരോപണങ്ങൾ ഉയർന്നു.<ref name=nandi2>[http://www.thestatesman.net/index.php?option=com_content&view=article&show=archive&id=337508&catid=35&year=2010&month=08&day=9&Itemid=66 നന്ദിഗ്രാം ബലാൽസംഗത്തിന് ഇരകളായവർക്ക് നഷ്ടപരിഹാരം] സ്റ്റേറ്റ്സ്മാൻ ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത് 8 ഓഗസ്റ്റ് 2010</ref><ref name=nandi3>[http://ibnlive.in.com/news/cbi-registers-four-cases-against-cpim-leaders-in-nandigram/54510-3.html നന്ദിഗ്രാം കേസുകൾ സി.ബി.ഐ അന്വഷിക്കുന്നു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ഐ.ബി.എൻ ലൈവ് - ശേഖരിച്ചത് 19 ഡിസംബർ 2007</ref> പോലീസിനെയും പാർട്ടിപ്രവർത്തകരെയും നേരിടാൻ ബി.യു.പി.സി. എന്ന പേരിലുള്ള സംഘടനയ്ക്ക് ആയുധങ്ങൾ നൽകിയത് തങ്ങളായിരുന്നെന്ന് മാവോയിസ്റ്റ് നേതാവ് കിഷൻജി പിന്നീട് വെളിപ്പെടുത്തി.{{തെളിവ്}} ഇന്ത്യയിലെ കാർ കമ്പനിയായ ടാറ്റയുടെ പുതിയ നിർമ്മാണശാലക്ക് പശ്ചിമ ബംഗാൾ സി.പി.എം സർക്കാർ സിങ്കൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് 2008-ൽ സ്ഥലം ഏറ്റെടുത്ത് നൽകാൻ ശ്രമിച്ചതും തുടർന്ന് ജനങ്ങൾ നടത്തിയ ചെറുത്തുനിന്നതും സി.പി.എം പ്രവർത്തകർ അക്ക്രമങ്ങളും ബലാൽസംഗവും നടത്തിയതായി ആരോപണം ഉയർന്നതും വിവാദമായിരുന്നു.<ref name=nandi5>[http://ibnlive.in.com/news/cpim-redfaced-over-singur-murder/43778-3.html നന്ദിഗ്രാം വിവാദം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ഐ.ബി.എൻ ലൈവ്</ref> തുടർന്ന് ടാറ്റ ആ ഉദ്യമം ഉപേക്ഷിക്കുകയും നിർമ്മാണശാല ഗുജറാത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു. ===എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ വിവാദം === {{main|ലാവലിൻ കേസ് (കേരളം)}} പള്ളിവാസൽ,പന്നിയാർ, ചെങ്കുളം, എന്നീ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി കാനഡയിലെ എസ്.എൻ.സി ലാവ്ലിൻ എന്ന കമ്പനിയുമായി നടത്തിയ കരാറിൽ സാമ്പത്തി ക്രമക്കേട് നടന്നു എന്നതായിരുന്നു ഈ വിവാദത്തിനു കാരണമായത്. കേരളത്തിലെ പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയും പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗവുമായ [[പിണറായി വിജയൻ]] ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസിൽ ഒൻപതാം പ്രതിയാവുകയും അന്വേഷണ ഏജൻസി കുറ്റപത്രം സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു<ref name=lavlin3>[http://www.indianexpress.com/news/cbi-set-to-prosecute-cpm-kerala-boss-party-in-a-fix/414003/1 ലാവ്ലിൻ കേസ്] ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ് - ശേഖരിച്ചത് 22 ജനുവരി 2009 </ref> . ഈ കേസിന്മേൽ ഗവർണ്ണറോട് പിണറായി വിജയനെതിരെയുള്ള വിചാരണ തടയാൻ സി.പി.എം സർക്കാർ ആവശ്യപ്പെട്ടതും ഗവർണ്ണർ അത് തള്ളിക്കളഞ്ഞതും വിവാദമായിരുന്നു. നിരവധി രാഷ്ട്രീയക്കാർ ഉൾപ്പെട്ട ഒരു വിവാദമായിരുന്നു ലാവ്ലിൻ കേസ്. മുൻപത്തെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സ്]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുത മന്ത്രിയായിരുന്ന സി.വി.പദ്മാരാജനാണ് ലാവ്ലിൻ കമ്പനിയുമായി ആദ്യഘട്ട ചർച്ചകൾ നടത്തിയത്. <ref name=lavlin1>[http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/867046/2011-03-31/kerala ലാവ്ലിൻ കേസ് പിണറായി വിജയന്റെ ഹർജി സുപ്രീംകോടതി തള്ളി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110407072228/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/867046/2011-03-31/kerala |date=2011-04-07 }} മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ - ശേഖരിച്ചത് 31 മാർച്ച് 2011</ref><ref name=lavlin2>[http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-01-22/news/27646792_1_snc-lavalin-cpm-pinarayi-vijayan പിണറായി വിജയൻ കുറ്റക്കാരനെന്ന് സി.ബി.ഐ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110812055705/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-01-22/news/27646792_1_snc-lavalin-cpm-pinarayi-vijayan |date=2011-08-12 }} ഇക്കണോമിക്സ് ടൈംസ് ശേഖരിച്ചത് 22 ജനുവരി 2009</ref>.എന്നാൽ 2013 നവംബർ അഞ്ചിന് ഈ കേസ് നിയമപരമായി നിലനില്ക്കുന്നതല്ലെന്ന് നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഏഴുപ്രതികളെ വെറുതെ വിടുകയും കേസ് തള്ളിക്കളയുകയും ചെയ്തു. പിണറായി വിജയനെ പ്രതിപ്പട്ടികയിൽ ചേർക്കണമെന്ന വാദവും തള്ളപ്പെട്ടു. കരാർ ഒപ്പിടുമ്പോൾ പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി ആയിരുന്നു അദ്ദേഹമെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. രാഷ്ട്രീയപരവും തീർക്കാൻ വ്യാജ കേസുകൾ നിർമിക്കരുത് എന്ന് കോടതി താക്കീതു ചെയ്തു. <ref name=ലാവലിൻ വിധി>{{Cite web |url=http://www.asianetnews.tv/top-news/20584-lavalin-case-dateline |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-01-05 |archive-date=2014-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111211340/http://www.asianetnews.tv/top-news/20584-lavalin-case-dateline |url-status=dead }}</ref> ===രാഷ്ട്രപതി തിരഞ്ഞെടുപ്പ്=== 2012 ൽ ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രപതിയെ തിരഞ്ഞടുക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പാർട്ടി ചില വിമർശനങ്ങളെ നേരിടുകയുണ്ടായി. 2012 ൽ രാഷ്ട്രപതി സ്ഥാനത്തേക്ക് മത്സരിക്കാൻ പ്രധാനമായി രണ്ടുപേർ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളു. കോൺഗ്രസ്സ് പിന്തുണയ്ക്കന്ന പ്രണബകുമാർ മുഖർജിയും, ബി.ജെ.പിയുടെ പിന്തുണയുള്ള പി.എ.സാംഗ്മയും. സി.പി.എമ്മിന്റെ പിന്തുണ പ്രണബ് മുഖർജിക്കായിരുന്നു. കോൺഗ്രസ്സ് നേതാവിന് സി.പി.എം പിന്തുണ നൽകിയതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഒരുപാട് വിവാദങ്ങൾ ഉയരുകയുണ്ടായി. എന്നാൽ പാർട്ടിനേതൃത്വം വ്യക്തമായ ന്യായീകരണങ്ങളുമായി അത്തരം വിവാദങ്ങളുടെയെല്ലാം മുന ഒടിച്ചു. == ബഹുജന സംഘടനകൾ == * [[സെന്റർ ഓഫ് ഇന്ത്യൻ ട്രേഡ് യൂണിയൻസ്]] CITU * [[ഡെമോക്രാറ്റിക് യൂത്ത് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] DYFI *ഡെമോക്രാറ്റിക് യൂത്ത് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ്‌ ജമ്മു ആൻഡ് കാശ്മീർ *ഡെമോക്രാറ്റിക് യൂത്ത് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ്‌ ത്രിപുര * [[സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡെറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] SFI * [[അഖിലേന്ത്യ ജനാധിപത്യ മഹിള അസോസിയേഷൻ]] * [[അഖിലേന്ത്യാ കിസാൻ സഭ]] == കുറിപ്പുകൾ == * {{Note|ക|ക}} ഇറങ്ങിപ്പോയ 32 പേരുടെ പേരുകൾ. {{Div col begin|4}} # [[പി. സുന്ദരയ്യ]] # [[എം. ബസവപുന്നയ്യ]] # [[ടി. നാഗി റെഡി]] # [[എം. ഹനുമന്ത റാവു]] # [[ഡി. വേങ്കെടേശ്വര റാവു]] # [[എൻ. പ്രസാദ റാവു]] # [[ജി. ബപ്പനയ്യ]] # [[ഇ.എം.എസ്.]] # [[എ.കെ.ജി.]] # [[എ.വി. കുഞ്ഞമ്പു]] # [[സി.എച്ച്. കണാരൻ]] # [[ഇ.കെ. നായനാർ]] # [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] # [[ഇ.കെ. ഇമ്പിച്ചി ബാവ]] # [[പ്രമോദ് ദാസ്‌ ഗുപ്ത]] # [[മുസഫിർ അഹമ്മദ്‌]] # [[ജ്യോതിബസു]] # [[അബ്ദുൽ ഹാലിം]] # [[ഹരികൃഷ്ണ കോനാർ]] # [[സരോജ് മുഖർജി]] # [[പി. രാമമുർത്തി]] # [[എം.ആർ. വെങ്കട്ട രാമൻ]] # [[എൻ. ശങ്കരയ്യ]] # [[കെ. രമണി]] # [[ഹർകിഷൻ സിംഗ് സുർജിത്]] # [[ജഗജിത് സിംഗ് ല്യാൽപുരി]] # [[ഡി.എസ്. തപാലിയ]] # [[ഡോ. ഭാഗ് സിംഗ്]] # [[ഷിയൊ കുമാർ മിശ്ര]] # [[എൽ.എൻ. ഉപാധ്യായ]] # [[മോഹൻ പുനാമിയ]] # [[ആർ.പി. സർഫ്]] {{Div col end}} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist|colwidth=30em}} ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *{{cite book |title=ദ സ്പോയിൽസ് ഓഫ് പാർട്ടിഷൻ, ബംഗാൾ & ഇന്ത്യ |url=https://archive.org/details/spoilsofpartitio0000chat |last= ജോയ് |first= ചാറ്റർജി |coauthors= |year=2007 |publisher=കേംബ്രിഡ്ജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |location=ന്യൂയോർക്ക് |isbn=978-0521-87536-3 |ref=sop07 }} *{{cite book |title=ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 |last= ഇ.എം.എസ് |first= നമ്പൂതിരിപ്പാട് |coauthors= |year=2010 |publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|location=ഇന്ത്യ,കേരളം|ref=icm98 |isbn=81-262-0522-9}} *{{cite book |title=വെസ്റ്റ് ബംഗാൾസ് ജ്യോതി ബസു - എ പൊളിറ്റിക്കൽ പ്രൊഫൈൽ |last=സുർജിത്കുമാർ |first=ദാസ്ഗുപ്ത| year=1992 |publisher=ഗ്യാൻ ബുക്സ്|location=ഇന്ത്യ|ref=webj92 |isbn=81-212-0420-8|}} *{{cite book |title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും |last=ഇ.എം.എസ്|first=നമ്പൂതിരിപ്പാട്| year=2008|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|location=ഇന്ത്യ|ref=communi08 |isbn=81-262-0189-4|}} *[[ബ്രഹ്മണ മാർക്സിസം]] , [[എസ്. കെ ബിശ്വാസ് ]] *[http://www.telegraphindia.com/1050331/asp/opinion/story_4549192.asp സെർച്ച് ഫോർ വേയ്സ് ടു കീപ് മാർക്സ് എലൈവ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304220059/http://www.telegraphindia.com/1050331/asp/opinion/story_4549192.asp |date=2016-03-04 }} ഒപ്പീനിയൻ ഓൺ പാർട്ടി സ്ട്രക്ചർ ബൈ സുമന്ത സെൻ. ''ദ ടെലഗ്രാഫ്'' കൽക്കട്ട, ഇന്ത്യ. മാർച്ച് 31, 2005. ശേഖരിച്ചത്, ഏപ്രിൽ 1, 2005. *[http://www.hindu.com/2005/04/07/stories/2005040708001100.htm വെട്രൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്സ് ഹോണേർഡ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103094513/http://www.hindu.com/2005/04/07/stories/2005040708001100.htm |date=2012-11-03 }} ന്യൂസ് ആർട്ടിക്കിൽ ഓൺ പാർട്ടി ഹിസ്റ്ററി കോൺഫറൻസ്. ''ദ ഹിന്ദു''. ഏപ്രിൽ 6, 2005. ശേഖരിച്ചത്, ഏപ്രിൽ 8, 2005. *[http://us.rediff.com/news/2005/apr/09cpm.htm ഓൾ യു വാണ്ടട് ടു നോ എബൗട്ട് സി.പി.ഐ(എം)] ന്യൂസ് ആർട്ടിക്കിൽ ഓൺ സി.പി.ഐ(എം). ''റിഡിഫ് ന്യൂസ്''. ഏപ്രിൽ 8, 2005. ശേഖരിച്ചത് ഏപ്രിൽ 8, 2005. *[http://www.hinduonnet.com/fline/fl2209/stories/20050506002101600.htm ''ആൻ അപ്ബീറ്റ് ലെഫ്റ്റ്''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017154618/http://hinduonnet.com/fline/fl2209/stories/20050506002101600.htm |date=2007-10-17 }} വെങ്കിടേഷ് രാമകൃഷ്ണൻ. '''ഫ്രണ്ട്ലൈൻ''' പതിപ്പ് 22 - ലക്കം 09, ഏപ്രിൽ 23 - മെയ് 6, 2005. ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{commons category|Communist Party of India (Marxist)}} *[http://www.telegraphindia.com/1050331/asp/opinion/story_4549192.asp മാർക്സിസം നിലനിർത്താനുള്ള അന്വേഷണങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304220059/http://www.telegraphindia.com/1050331/asp/opinion/story_4549192.asp |date=2016-03-04 }} *[http://www.hindu.com/2005/04/07/stories/2005040708001100.htm വയോധിക കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാർ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103094513/http://www.hindu.com/2005/04/07/stories/2005040708001100.htm |date=2012-11-03 }} *[http://us.rediff.com/news/2005/apr/09cpm.htm കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയെക്കുറിച്ച് അറിയേണ്ടതെല്ലാം] *[http://www.hinduonnet.com/fline/fl2209/stories/20050506002101600.htm ഇടതുപക്ഷ ആശയങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017154618/http://hinduonnet.com/fline/fl2209/stories/20050506002101600.htm |date=2007-10-17 }} * [http://www.cpim.org/ സി.പി.ഐ(എം) വെബ് സൈറ്റ്] * [http://www.cpimkerala.org/ സി.പി.ഐ(എം) കേരള സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി വെബ് സൈറ്റ്] * [http://www.dyfi.org/ ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ വെബ് സൈറ്റ്] *[http://www.cpmkeralaconference.org/ 20ആം പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ് വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121121052626/http://www.cpmkeralaconference.org/ |date=2012-11-21 }} *[http://www.deshabhimani.com ദേശാഭിമാനി] * [http://malablo.com/comunism-in-kerala-india/ കമ്മ്യൂണിസം ഇന്ത്യയിൽ,ചരിത്രവും ഇടപെടലുകളും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200718012726/http://malablo.com/comunism-in-kerala-india/ |date=2020-07-18 }} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് കക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] *[http://malablo.com/എന്താണ്-കമ്മ്യൂണിസം/ എന്താണ്ക മ്മ്യൂണിസം?]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} e4drk2qbywc91oubsmcpi6esipn9lcd 4642697 4642691 2026-07-02T17:35:48Z Prvnms 23904 വസ്തുത തിരുത്തപ്പെട്ടത് തിരികെ വസ്തുതാപരമാക്കി 4642697 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Communist Party of India (Marxist)}} {{Infobox_Indian_left_Party |party_name = കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) |party_logo =[[ചിത്രം:CPI-M-flag.svg|200px|center]] |eci = ദേശീയ പാർട്ടി |leader= |secretary = [[എം.എ. ബേബി]] |foundation = [[1964]] |alliance = [[ഇടതുപക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി]] |ideology = [[കമ്മ്യൂണിസം]] [[മാർക്സിസം-ലെനിനിസം]] [[ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം]] |loksabha_leader = [[പി ആർ നടരാജൻ ]]<ref name="loksabha">{{cite web |url=http://164.100.47.132/lssnew/members/Biography.aspx?mpsno=4 |title=പതിനഞ്ചാം ലോക് സഭാ അംഗങ്ങളുടെ ജീവചരിത്രം |publisher=ലോക സഭ സെക്രട്ടറിയേറ്റ് |accessdate=10 ജനുവരി 2012 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225053541/http://164.100.47.132/lssnew/members/Biography.aspx?mpsno=4%20 |url-status=dead }}</ref> |rajyasabha_leader = [[എളമരം കരീം]]<ref name="hindunews11june11">{{cite web |url=http://www.thehindu.com/news/national/article2096233.ece |title=ഓർഡിനൻസ് അൺകോൺസ്റ്റിറ്റ്യൂഷനൽ: സി.പി.ഐ(എം) |publisher= [[ദ ഹിന്ദു]] |accessdate=2012-01-10 |date=2011-06-11}}</ref> |loksabha_seats = [[44]] |rajyasabha_seats = [[14]] |publication = ''പീപ്പിൾസ് ഡെമോക്രസി'' ([[ഇംഗ്ലീഷ് (ഭാഷ)|ഇംഗ്ലീഷ്]]), ''ലോക് ലെഹർ'' ([[ഹിന്ദി]]), ''തീക്കതിർ'' ([[തമിഴ്]]), ''പ്രജാശക്തി'' ([[തെലുങ്ക്]]), ''ദേശാഭിമാനി'' ([[മലയാളം]]), ''ചിന്ത'' ([[മലയാളം]]), ''ആബ്ശാർ'' ([[ഉർദു]]) |headquarters = 27-29, ഭായ് വീർ സിങ്ങ് മാർഗ്, [[ന്യൂഡൽഹി]] - 110001 |students = [[എസ്.എഫ്.ഐ.]] |youth = [[ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ.]] |women = [[അഖിലേന്ത്യാ ജനാധിപത്യ മഹിളാ അസോസിയേഷൻ]] |labour = [[സി.ഐ.ടി.യു.]] |peasants =[[അഖിലേന്ത്യാ കിസാൻ സഭ|അഖിലേന്ത്യാ കിസാൻ സഭ]] |culture = |electoral_symbol = [[അരിവാൾ ചുറ്റിക നക്ഷത്രം]] |website = [http://cpim.org/ cpim.org] }} ഇന്ത്യയിലെ ഒരു ഇടതു രാഷ്ട്രിയ കക്ഷിയാണ് '''സി.പി.ഐ.(എം) (CPI(M))''' അഥവാ '''കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)'''. സി.പി.(ഐ)എം. എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ഈ പാർട്ടിക്ക് കൂടുതൽ അടിത്തറ ഉള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളാണ് [[കേരളം]], [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ]], [[ത്രിപുര]] എന്നിവ {{തെളിവ്}}. [[1964]] [[ഒക്ടോബർ]] 31 മുതൽ [[നവംബർ]] 7 വരെ [[കൽക്കട്ട|കൽക്കട്ടയിൽ]] നടന്ന സമ്മേളനത്തിലാണ് സി.പി.ഐ(എം) രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടത്.<ref name="formation">[http://www.cpimwb.org.in/about.php സി.പി.ഐ(എം) രൂപവത്കരണം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130329150652/http://www.cpimwb.org.in/about.php |date=2013-03-29 }} സി.പി.ഐ(എം) പശ്ചിമബംഗാൾ ഔദ്യോഗിക വെബ് ഇടത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref> ഇന്ത്യൻ സാഹചര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റ് തത്ത്വസംഹിതകൾ നടപ്പിലാക്കി [[സോഷ്യലിസം|സോഷ്യലിസ്റ്റ്]] വ്യവസ്ഥിതി അടിസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു ഭരണസംവിധാനം സ്ഥാപിക്കുക എന്നതാണ് സി.പി.ഐ.എമ്മിന്റെ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യം<ref name="formation" /><ref name="formation" />. [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ]] (CPI) എന്ന സംഘടനയിൽ നിന്ന് വിഘടിച്ചു വന്നവരാണ് സി.പി.ഐ.(എം) രൂപീകരിച്ചത്.<ref name="cpim0">{{cite web |url=http://cpim.org/content/about-us |title=എബൗട്ട് അസ് |publisher=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) |accessdate=27 ഡിസംബർ 2011 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225053539/https://cpim.org/content/about-us%20 |url-status=dead }}</ref>. സി.പി.ഐ.(എം)-ന്റെ 2009-ലെ ഔദ്യോഗിക കണക്കു പ്രകാരം അഖിലേന്ത്യാ തലത്തിൽ 10,42,287 അംഗങ്ങൾ ഉണ്ട്. 1964-ൽ പാർട്ടി തുടങ്ങിയ കാലയളവിൽ ഇത് 118,683 ആയിരുന്നു.<ref name="cpim0" /> ബംഗാളിലും ത്രിപുരയിലും കേരളത്തിലും അധികാരത്തിലിരുന്ന പാർട്ടിയായിരുന്നു സിപിഐഎം ബംഗാളിൽ ടിഎംസിയോടും ത്രിപുരയിൽ ബിജെപിയോടും കേരളത്തിൽ കോൺഗ്രസിനോടും പരാജയപ്പെട്ടതിനുശേഷം 2026ത്ൽ ഇന്ത്യയിൽ എവിടെയും പാർട്ടി ഭരിക്കുന്നില്ല [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ് (ഐ)]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി]], [[ബഹുജൻ സമാജ് പാർട്ടി]] എന്നിവയ്ക്ക് പിന്നിലായി, 2009-'10 കാലയളവിൽ സി.പി.ഐ.(എം)-ന്റെ വിവിധ സ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള ആകെ വരുമാനം 63 കോടി രൂപ ആയിരുന്നു.<ref name="times0">{{cite news |title=വിത്ത് റുപീസ് 497 ക്രോർ, കോൺഗ്രസ്സ് ഈസ് റിച്ചസ്റ്റ് പാർട്ടി |author=ഹിമാൻഷി ധവാൻ |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-18/india/28304714_1_regional-parties-bjp-and-bsp-national-parties |newspaper=[[ടൈംസ് ഓഫ് ഇന്ത്യ]] |date=18 ഓഗസ്റ്റ് 2010 |accessdate=27 ഡിസംബർ 2011 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[പ്രകാശ് കാരാട്ട്]] ആയിരുന്നു 2005 മുതൽ - 2015 ഏപ്രിൽ 19 വരെ സി പി ഐ എമ്മിന്റെ ജനറൽ സെക്രട്ടറി. . 2012 ഏപ്രിൽ 4 മുതൽ 9 വരെ [[കോഴിക്കോട്]] വെച്ച് നടന്ന 20-ആം പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സിലാണ്, രണ്ട് ഒഴിവുകൾ ഉൾപ്പെടെ 89 അംഗ കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റിയെ തിരഞ്ഞെടുത്തത്. കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി പ്രകാശ് കാരാട്ടിനെ ജനറൽ സെക്രട്ടറി ആയി വീണ്ടും തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref name="cpim1">{{cite web |url=http://cpim.org/leadership |title=ലീഡർഷിപ്പ്|publisher= കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) |accessdate=27 ഡിസംബർ 2011}}</ref>. 2015 ഏപ്രിൽ 14 മുതൽ 19 വരെ വിശാഖപട്ടണത്തു വെച്ചു നടന്ന 21-ആം പാർട്ടി കോൺഗ്രസിൽ [[സീതാറാം യെച്ചൂരി]] അഖിലേന്ത്യാ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായി തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. നാലു പുതുമുഖങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള 16 അംഗ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയും അന്ന് തെരഞ്ഞെടുത്തു<ref>{{cite news|title=യെച്ചൂരി സെക്രട്ടറി; 16 അംഗ പിബി|url=http://www.deshabhimani.com/news-national-all-latest_news-458758.html|accessdate=19 ഏപ്രിൽ 2015|work=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2015-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150422220231/http://www.deshabhimani.com/news-national-all-latest_news-458758.html|url-status=dead}}</ref>. == ചരിത്രം == [[പ്രമാണം:CPIM office Mysore District Committee.jpg|ലഘുചിത്രം|CPIM office, Mysore]] സി.പി.ഐ. (എം) എന്ന രാഷ്ട്രീയകക്ഷി രൂപം കൊള്ളുന്നത് 1964-ൽ ആണെങ്കിലും, അതിന്റെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ അടിത്തറ രൂപം കൊള്ളുന്നത് [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിലെ]] ആദ്യകാല കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഒപ്പമാണ്<ref>[[#communi08|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും - ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]1989 പുതുവത്സരദിനം - പുറം 11</ref>.{{തെളിവ്}}. 1939 ൽ പാർട്ടി ഔപചാരികമായി രൂപീകൃതമായിരുന്നു എങ്കിലും അന്ന് നിലനിന്നിരുന്ന സാഹചര്യങ്ങൾ മൂലം ഒളിവിൽ പ്രവർത്തിക്കാനേ കഴിഞ്ഞിരുന്നുള്ളു.കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്‌ ആണ് എന്ന് മനസിലായാൽ കൊല്ലപ്പെടുമായിരുന്നു. [[1925 | 1925-ൽ]]<ref>{{cite web|url=https://sites.google.com/a/communistparty.in/cpi/brief-history-of-cpi|title=Brief History of CPI - CPI|publisher=|access-date=1 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209001241/https://sites.google.com/a/communistparty.in/cpi/brief-history-of-cpi#|archive-date=9 December 2015|url-status = live}}</ref> രൂപീകൃതമായ [[സി.പി.ഐ.]] <ref>{{cite web|url=https://sites.google.com/a/communistparty.in/cpi/brief-history-of-cpi|title=Brief History of CPI - CPI|publisher=|access-date=1 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209001241/https://sites.google.com/a/communistparty.in/cpi/brief-history-of-cpi#|archive-date=9 December 2015|url-status = live}}</ref> എന്ന കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ നിന്നാണ് സി.പി.ഐ.(എം)-ന്റെ ആവിർഭാവം. അക്കാലത്ത് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ ഉയർന്നു വന്ന റിവിഷനിസ്റ്റ് പ്രവണതകൾക്കുമെതിരെയുള്ള എതിർപ്പുകളാണ് അവസാനം പിളർപ്പായി പരിണമിച്ചത് എന്നാണ് ഇത് സംബന്ധിച്ച സി.പി.ഐ. (എം)-ന്റെ ഔദ്യോഗിക നിലപാട് <ref name="partyprogram">{{cite web |url=http://cpim.org/content/programme-updated-changing-times |title=സി.പി.ഐ.(എം) പാർടി പരിപാടി |publisher=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്), കേരള സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി |accessdate=27 ഡിസംബർ 2011}}</ref>. എന്നാൽ [[1960 | 1960-കളുടെ]] തുടക്കത്തിൽ സാർവദേശീയ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ഉടലെടുത്ത അഭിപ്രായ ഭിന്നതകളുടെ പ്രതിഫലനമാണ് ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ ഉണ്ടായ പിളർപ്പെന്നും വ്യാഖ്യാനമുണ്ട്. പിളർപ്പിന് ശേഷം ഒരു വിഭാഗം [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം]] എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടേയും , മറ്റൊരു വിഭാഗം [[ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം]] എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടേയും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇതിൽ ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം എന്ന ലക്ഷ്യം സ്വീകരിച്ച വിഭാഗമാണ് സി.പി.ഐ. (എം) <ref name="janayugam0">{{cite web |url=http://www.janayugomonline.com/php/newsDetails.php?nid=1009557&cid=52&pgNo=1&keyword |title=സി.പി.ഐ.പരിപാടി പുതുക്കുമ്പോൾ |author=ബിനോയ് വിശ്വം |publisher=ജനയുഗം |accessdate=10 ജനുവരി 2012 |date=10 ജനുവരി 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ഇന്ത്യൻ ഭരണകൂടത്തിന്റെ വർഗ്ഗസ്വഭാവം വിലയിരുത്തുന്ന കാര്യത്തിലാണ് ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ അഭിപ്രായ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടായിത്തുടങ്ങിയത്. അക്കാലത്ത് ലോക കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന അഭിപ്രായ വ്യത്യാസങ്ങൾ വിഭാഗീയത മൂർച്ഛിക്കുവാൻ ഇടവരുത്തി <ref name="communist-prasthanam">കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം കേരളത്തിൽ - [[സി. ഭാസ്കരൻ]]</ref>. [[1956]] ഏപ്രിൽ 19 മുതൽ 29 വരെ [[പാലക്കാട്]] വെച്ച് നടന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നാലാം പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സിൽ<ref name="cpmkerala-partycongress">{{cite web |url=http://www.cpimkerala.org/eng/conferences-6.php |title=സി.പി.ഐ(എം) പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ് |publisher=സി.പി.ഐ(എം) കേരള സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി |accessdate=11 ജനുവരി 2012 |archive-date=2012-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114002842/http://cpimkerala.org/eng/conferences-6.php |url-status=dead }}</ref> ആണ് വിഭാഗീയത പ്രത്യക്ഷമായി തുടങ്ങിയത്. ഈ സമ്മേളനത്തിൽ വെച്ച് പാർട്ടിയിലെ ഒരു വിഭാഗം ബദൽ പ്രമേയം അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അത് പരാജയപ്പെടുകയാണുണ്ടായത്<ref name="communist-prasthanam" />. പാർട്ടി സമ്മേളനത്തിന്റെ പിറ്റേ ദിവസം അന്നത്തെ മലബാർ കമ്മിറ്റി സെക്രട്ടറി ആയിരുന്ന [[കെ. ദാമോദരൻ]] സെക്രട്ടറിയേറ്റ് വിളിച്ചു കൂട്ടുകയും പരാജയപ്പെട്ട പ്രമേയത്തെ പിന്തുണച്ച കെ. ദാമോദരൻ, [[എൻ.ഇ. ബാലറാം]], [[ടി.സി. നാരായണൻ നമ്പ്യാർ]], [[പി.ആർ. നമ്പ്യാർ]] തുടങ്ങിയവർ മലബാർ കമ്മിറ്റിയിൽ നിന്നുള്ള രാജി സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു{{തെളിവ്}}. എന്നാൽ പിന്നീട് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്ര എക്സിക്യൂട്ടീവ് ഈ രാജി സമർപ്പണം തെറ്റാണെന്ന് വിധിച്ചു <ref name="communist-prasthanam" />. [[1961 | 1961-ൽ]] [[കാട്ടാമ്പള്ളി | കാട്ടാമ്പള്ളിയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന സംസ്ഥാനസമ്മേളനത്തിലും<ref name="communist-prasthanam" /> വിഭാഗീയത രൂക്ഷമായിരുന്നു. [[മോസ്കോ | മോസ്കോയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് വർക്കേഴ്സ് പാർട്ടികളുടെ സമ്മേളനത്തിനു ശേഷമായിരുന്നു ഇത്. [[മുതലാളിത്തേതര പാത]], [[സമാധാനപരമായ സഹവർത്തിത്വം]], [[ദേശീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം | ദേശീയ ജനാധിപത്യം]] തുടങ്ങിയവയെ ചൊല്ലി മോസ്കോ സമ്മേളനത്തിൽ ഉയർന്നു വന്ന തർക്കങ്ങളുടെ അനുരണനങ്ങൾ ആയിരുന്നുവെങ്കിലും പ്രധാനമായും തർക്കവിഷയം ദേശീയ ജനാധിപത്യത്തെ ചൊല്ലി ആയിരുന്നു.<ref name="communist-prasthanam" /> ഈ തർക്കങ്ങൾ ഈ ആശയസമരത്തെ രൂക്ഷമാക്കുന്നതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="hindu-ems-brpb">{{cite news |title=നമ്പൂതിരിപ്പാട് റൈറ്റിംഗ്സ് |author=ബി.ആർ.പി. ഭാസ്കർ |url=http://www.hindu.com/br/2004/11/16/stories/2004111600451403.htm |newspaper=ദ ഹിന്ദു |date=16 നവംബർ 2004 |accessdate=11 January 2012 |quote="ഇന്തോ ചൈന യുദ്ധവും, പാർട്ടിയിലെ പിളർപ്പും." |archive-date=2012-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103071202/http://www.hindu.com/br/2004/11/16/stories/2004111600451403.htm |url-status=dead }}</ref>. ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ ഈ പ്രശ്നത്തിനെ രണ്ട് തരത്തിലാണ് സമീപിച്ചിരുന്നത്. സാമ്രാജ്യത്വ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ആയുധം ശേഖരിച്ചു കൊണ്ടാണെങ്കിലും വർഗ ശത്രുക്കളെ എതിരിടണമെന്ന് ഒരു വിഭാഗം ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, അതിർത്തിതർക്കങ്ങൾ സമാധാനപരമായി ഉഭയകക്ഷിചർച്ചകളിലൂടെ വേണം പരിഹരിക്കേണ്ടത് എന്ന് മറുവിഭാഗം നിലപാട് എടുത്തു. [[1961]] ഏപ്രിൽ 7 മുതൽ 16 വരെ [[വിജയവാഡ|വിജയവാഡയിൽ]] നടന്ന ആറാം പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സിൽ (അതിനു മുന്നോടി ആയ നടന്ന കേരള സംസ്ഥാന സമ്മേളനമായിരുന്നു കാട്ടാമ്പള്ളിയിലേത്) [[ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]] പിളർപ്പിന്റെ വക്കുവരെ എത്തി. ഏകീകരിച്ച ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രമേയം പോലും അംഗീകരിക്കുവാൻ ആ പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സിൽ സാധിച്ചിരുന്നില്ല <ref name="communist-prasthanam" />. [[1962|1962-ൽ]] ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന അജയ് ഘോഷ് മരിക്കുകയും ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട് പുതിയ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായും എസ്.എ. ഡാങ്കെയെ ചെയർമാൻ എന്ന പുതിയ സ്ഥാനത്തിലും നിയമിച്ചു. രണ്ടു വിഭാഗത്തിനും പ്രാതിനിധ്യം നൽകുകയായിരുന്നു ഇതിലൂടെ ചെയ്തത്. അതിൽ ഇ.എം.എസ്. ഇടതും ഡാങ്കെ വലതും വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരായിരുന്നു.<ref name="indiavoice">{{cite web |url=http://indiavoice.info/20090316664/indian-politics/political-parties/history-of-communist-party-of-india-marxist.html |title=ഹിസ്റ്ററി ഓഫ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) |publisher=ഇന്ത്യ വോയ്സ് |accessdate=10 ജനുവരി 2012 |date=16 മാർച്ച് 2009 |archive-date=2012-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120607155013/http://indiavoice.info/20090316664/indian-politics/political-parties/history-of-communist-party-of-india-marxist.html |url-status=dead }}</ref>. അതിനു ശേഷം ഒത്തുപോകാനാവാത്ത വിധത്തിൽ അഭിപ്രായഭിന്നതകൾ രൂക്ഷമാവുകയും [[1964]] ഏപ്രിൽ 11-ന് നടന്ന ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നാഷണൽ കൌൺസിൽ യോഗത്തിൽ നിന്ന് 32 നേതാക്കളുടെ ഇറങ്ങിപ്പോക്കിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തു. (ഇ.എം.എസ്സും നായനാരും വി.എസ്സും ഉൾപ്പെടെയുള്ള 32 അംഗങ്ങളാണ് ഇറങ്ങിപോയത്{{ref|ക|ക}}). ഈ ഇറങ്ങിപ്പോയ 32 നേതാക്കൾ [[ആന്ധ്രാ പ്രദേശ്|ആന്ധ്രാ പ്രദേശിലെ]] തെന്നാലിയിൽ ഒരു കൺവെൻഷൻ വിളിച്ചു കൂട്ടുകയും അതിൽ പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ് [[കൽക്കട്ട|കൽക്കട്ടയിൽ]] വെച്ച് നടത്തുവാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു <ref name="communist-prasthanam" />.[[1964]] ഒക്ടോബർ 31 മുതൽ നവംബർ 7 വരെ [[കൊൽക്കത്ത|കൽക്കട്ടയിൽ]] വച്ച് ഒരു വിഭാഗം പ്രവർത്തകർ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ്|പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ്]] ചേരുകയും, [[മുംബൈ|ബോംബെയിൽ]] സിപിഐ പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ് വിളിച്ചുകൂട്ടുകയും ചെയ്തു. കൽക്കട്ടയിൽ വെച്ച് നടന്ന [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ്|പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ്]] ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവത്തിന്റേതായ ഒരു പാർട്ടി പരിപാടി അംഗീകരിച്ചപ്പോൾ ഡാങ്കെ വിഭാഗം ദേശീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവത്തിന്റേതായ ഒരു പാർട്ടി പരിപാടിയും അവതരിപ്പിച്ചു. അതോടെ ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലെ പിളർപ്പ് പൂർണ്ണമായി <ref name="communist-prasthanam" />. ===ആദ്യ കാലം=== സി.പി.എമ്മിന്റെ തുടക്ക കാലം വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. കേരളത്തിലും [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ|ബംഗാളിലും]] [[ബിഹാർ|ബിഹാറിലും]] നിരവധി പ്രവർത്തകരെയും നേതാക്കളെയും സമരങ്ങളുടെയും മറ്റു പ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും പേരിൽ പോലീസ് ജയിലിൽ അടച്ചു നിരവധി പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു <ref name="cpimweb" /> . {{അവലംബം}} പാർട്ടിയുടെ കൽക്കട്ട കോൺഗ്രസ്സിന്റെ സമയത്ത് പല പ്രമുഖ നേതാക്കളേയും വിചാരണ കൂടാതെ ജയിലിലടക്കുകയുണ്ടായി. [[കൊൽക്കത്ത|കൽക്കട്ടയിലെ]] പൊതുഗതാഗത സംവിധാനമായ ട്രാംവേയുടെ നിരക്കു വർദ്ധനക്കെതിരേയും, ഭക്ഷ്യവിലവർദ്ധനക്കെതിരേയും ജനകീയ സമരങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്ത നേതാക്കളെ പോലീസ് അറസ്റ്റ് ചെയ്തു ജയിലിലടച്ചു <ref name=cpimweb>[http://www.cpimwb.org.in/history_details.php?history_id=7 കൽക്കട്ടയിലെ ട്രാം സർവീസ് നിരക്കു വർദ്ധനക്കെതിരേയുള്ള സമരം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220105354/http://cpimwb.org.in/history_details.php?history_id=7 |date=2016-12-20 }} [[പശ്ചിമബംഗാൾ]] സംസ്ഥാനകമ്മറ്റിയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസം</ref>. അതുപോലെ തന്നെ 1965 ൽ [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] പാർട്ടിയുടെ നേതാക്കളെ കൂട്ടമായി അറസ്റ്റുചെയ്തു ജയിലിലാക്കുകയുണ്ടായി. ഓഗസ്റ്റ് 9, 1965 ൽ [[ബീഹാർ|ബീഹാറിലെ]] കോൺഗ്രസ്സ് സർക്കാരിനെതിരേ സമരം ചെയ്ത സി.പി.ഐ(എം) പ്രവർത്തകരെ പോലീസ് മൃഗീയമായി വേട്ടയാടി.ക്രൂര പീഡനം ഏറ്റു വാങ്ങിയ ജയിലിൽ നിന്നും വിട്ടയക്കപ്പെട്ട [[ആന്ധ്രപ്രദേശ്]] നേതാവായ [[പി. സുന്ദരയ്യ]] പിന്നീട് ചികിത്സക്കായി [[മോസ്കോ|മോസ്ക്കോയിലേക്കു]] പോവുകയുണ്ടായി. സെപ്തംബർ 1965 മുതൽ ഫെബ്രുവരി 1966 വരെയുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ സുന്ദരയ്യ ആശുപത്രിയിലായിരുന്നു.<ref>എം.വി.എസ് കോടീശ്വര റാവു ''കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടീസ് ആന്റ് യുണൈറ്റഡ് ഫ്രണ്ട്- എക്സ്പീരിയൻസ് ഇൻ കേരള & വെസ്റ്റ് ബംഗാൾ''. [[ഹൈദരാബാദ്]]: പ്രജാശക്തി ബുക്ക് ഹൗസ്, 2003. പുറം. 17-18</ref>. 1964 ന്റെ അവസാന കാലത്ത് പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി [[തൃശ്ശൂർ|തൃശ്ശൂരിൽ]] വെച്ചു കൂടുവാൻ തീരുമാനിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, നേതാക്കൾക്കെതിരേ നടന്ന അറസ്റ്റ് നടപടികാരണം ആ തീരുമാനം ഉപേക്ഷിക്കുകയാണുണ്ടായത്. പിന്നീട് പാർട്ടിയുടെ ആദ്യ കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി 1966 ജൂണിൽ ചേർന്നു. അവിടെ വെച്ച് [[പശ്ചിമബംഗാൾ|ബംഗാൾ]] രാഷ്ട്രീയത്തിൽ മറ്റു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികളുമായി സഖ്യം രൂപീകരിക്കുവാൻ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ഈ രാഷ്ട്രീയ ബന്ധത്തിൽ നിന്ന് രാഷ്ട്രീയസ്വയംസേവക് സംഘിനോട് പ്രതിപത്തിയുള്ള ജനസംഘ് എന്ന പാർട്ടിയേയും, ചക്രവർത്തി രാജഗോപാലാചാരിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സ്വതന്ത്രതപാർട്ടിയേയും ഒഴിവാക്കിയിരുന്നു. ഈ തീരുമാനത്തെ [[ചൈന]], [[അൽബേനിയ]], [[ന്യൂസീലാൻഡ്]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് ഘടകങ്ങൾ എതിർത്തതിനെ തുടർന്ന് അതേ വർഷം ഒക്ടോബറിൽ [[ജലന്ധർ|ജലന്ധറിൽ]] വെച്ചു നടന്ന ദേശീയ കൗൺസിൽ ഈ നിലപാട് മാറ്റി, ഇടതു ചിന്താഗതികളുള്ള പാർട്ടികളുമായി മാത്രമേ സഖ്യത്തിൽ ഏർപ്പെടുകയുള്ളൂ എന്ന് തീരുമാനിച്ചു <ref>എം.വി.എസ് കോടീശ്വര റാവു ''കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടീസ് ആന്റ് യുണൈറ്റഡ് ഫ്രണ്ട്- എക്സ്പീരിയൻസ് ഇൻ കേരള & വെസ്റ്റ് ബംഗാൾ''. [[ഹൈദരാബാദ്]]: പ്രജാശക്തി ബുക്ക് ഹൗസ്, 2003. പുറം.234-235</ref>. ===നക്സൽബാരി മുന്നേറ്റം=== {{main|നക്സൽ}} 1967 ൽ സി.പി.ഐ(എം) നേരിട്ട് ഒരു പ്രധാന പ്രശ്നമായിരുന്നു നക്സൽബാരി മുന്നേറ്റം. പാർട്ടിയിലെ തീവ്രചിന്താഗതിയുള്ള ആളുകൾ സി.പി.ഐ(എം) ഉറ്റുനോക്കുന്ന പാർലിമെന്ററി ആശയത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുകയുണ്ടായി. ഇതിനേത്തുടർന്നാണ് പ്രധാനമായും നക്സൽബാരി എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഒരു വിഭാഗം പാർട്ടിയുടെ ഉള്ളിൽ ഉടലെടുക്കുന്നത് <ref name=naxals1>[http://www.cpiml.org/archive/vm_swork/52evaluation_of_the_past.htm നക്സൽബാരിയുടെ ഉദയം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131229034055/http://www.cpiml.org/archive/vm_swork/52evaluation_of_the_past.htm |date=2013-12-29 }} സി.പി.ഐ(എം.എൽ) ഔദ്യോഗിക വിലാസത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref>. [[നക്സൽബാരി]] [[പശ്ചിമബംഗാൾ|പശ്ചിമബംഗാളിലെ]] ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമമാണ്, ഇതിൽ നിന്നുമാണ് ഈ പുതിയ ചിന്താഗതി വെച്ചു പുലർത്തുന്ന കൂട്ടർ തങ്ങളുടെ പുതിയ നീക്കത്തിന് നക്സൽബാരി മുന്നേറ്റം എന്ന പേരു സ്വീകരിച്ചത്. പശ്ചിമബംഗാളിൽ തീവ്ര വിപ്ലവ മാർഗ്ഗത്തോട് ആഭിമുഖ്യം പുലർത്തുന്ന രണ്ട് വിമതഗ്രൂപ്പുകൾ തന്നെ പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ ഉടലെടുക്കുകയുണ്ടായി <ref name=cpimwb1>[http://www.cpiml.org/liberation/year_2001/october/charu.htm ചാരുമജൂംദാർ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927013802/http://www.cpiml.org/liberation/year_2001/october/charu.htm |date=2007-09-27 }} സി.പി.ഐ(എം.എൽ) ഔദ്യോഗിക വിലാസത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത് 2001 ഒക്ടോബർ</ref>. ഇതിൽ [[ചാരു മജൂംദാർ|ചാരുമജൂംദാറും]], [[കനു സന്യാൽ|കനു സന്യാലും]] നേതൃത്വം കൊടുക്കുന്ന വിഭാഗം വളരെ പ്രബലരായിരുന്നു. [[ചൈന|ചൈനീസ്]] കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഘടകം ഈ ആശയങ്ങളെ സഹർഷത്തോടെ സ്വാഗതം ചെയ്യുകയുണ്ടായി <ref name=peoples1>[http://www.marxists.org/subject/china/documents/peoples-daily/1967/07/05.htm ഇന്ത്യയിലെ വിപ്ലവമുന്നേറ്റങ്ങളുടെ രീതി എന്തായിരിക്കണം എന്നതിനെക്കുറിച്ച് 5 ജൂലൈ 1967 ൽ പീപ്പിൾസ് ഡെയിലിയിൽ വന്ന വാർത്ത] അഞ്ചാമത്തെ ഖണ്ഡിക നോക്കുക - മാർക്സിസ്റ്റ്.ഓർഗ് പുനപ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് </ref>. 1968 ഏപ്രിൽ 5 മുതൽ 12 വരെ പശ്ചിമബംഗാളിലെ ബർദ്ധ്മാനിൽ വെച്ചു നടന്ന പാർട്ടി പ്ലീനത്തിൽ വെച്ച് ഈ വിമതർ ഒരു പ്രത്യേക സംഘടനയുണ്ടാക്കി സി.പി.ഐ(എം)മിൽ നിന്നും പിരിഞ്ഞുപോയി<ref name=cpiml1>[http://kasamaproject.org/2011/07/28/remembering-charu-mazumdar-still-that-spring-thunder-stirs-us/ എ.ഐ.സി.സി.ആർ രൂപീകരണം] കസമപ്രൊജക്ടിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത് - തീയതി ജൂലൈ 28, 2011 </ref>. [[ഓൾ ഇന്ത്യ കോ-ഓർഡിനേഷൻ കമ്മിറ്റി ഓഫ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് റെവല്യൂഷണറീസ്]] എന്ന പേര് ഇവർ സംഘടനക്കായി കണ്ടെത്തി, സി.പി.ഐ(എം)മിലെ പ്രമുഖർ ഒന്നും തന്നെ വിട്ടുപോയില്ലെങ്കിലും, ഈ പിളർപ്പ് രാജ്യവ്യാപകമായി തന്നെ പ്രതിഫലിച്ചു. ഈ പുതിയ സംഘടന രക്തരൂക്ഷിത വിപ്ലവം തങ്ങളുടെ മാർഗ്ഗമായി സ്വീകരിച്ചു <ref name="cpiml1" />. എന്നാൽ [[പശ്ചിമബംഗാൾ|പശ്ചിമബംഗാളിലെ]] [[ഡാർജിലിംഗ്|ഡാർജിലിംഗ്]] ജില്ലയിൽ കർഷകരെ പങ്കെടുപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഇവർ നടത്തിയ മുന്നേറ്റം, ഭരണകൂടം വളരെ ശക്തിയോടെ തന്നെ അടിച്ചമർത്തി <ref name=cpiml2>[http://www.hindustantimes.com/News-Feed/NM1/Charu-Majumdar-The-Father-of-Naxalism/Article1-6531.aspx ഡാർജിലിംഗ് നക്സൽബാരി മുന്നേറ്റം ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121104221701/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/NM1/Charu-Majumdar-The-Father-of-Naxalism/Article1-6531.aspx |date=2012-11-04 }} ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ടൈംസ് ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത് - മെയ് 9,2003</ref>. സമാനരീതിയിലുള്ള വിമതസ്വരങ്ങൾ [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌|ആന്ധ്രപ്രദേശ്]] പാർട്ടി ഘടകത്തിനുള്ളിലും നടക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. [[തെലുങ്കാന സായുധ വിപ്ലവം|തെലുങ്കാന സായുധ വിപ്ലവത്തിൽ]] പങ്കെടുത്ത പല വയോധികരും, പാർട്ടിയുടെ ഇന്നത്തെ നിലപാടിനെ വിമർശിച്ചുകൊണ്ട് രംഗത്തെത്തിയിരുന്നു. നിയമസഭാംഗം കൂടിയായ ടി.നാഗി റെഡ്ഢിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഈ സംഘം പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്ര നേതൃത്വത്തെ ചോദ്യം ചെയ്തു. 1968 ന്റെ മധ്യത്തിൽ [[ആന്ധ്രാപ്രദേശ്‌|ആന്ധ്രപ്രദേശ് ]]ഘടകത്തിന്റെ ഏതാണ്ട് പകുതിയോളം വരുന്ന അംഗങ്ങൾ സി.പി.ഐ(എം) ഉപേക്ഷിച്ച് [[ആന്ധ്രപ്രദേശ് കോ-ഓർഡിനേഷൻ കമ്മിറ്റി ഓഫ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് റെവല്യൂഷണറീസ്]] എന്ന സംഘടനയുണ്ടാക്കി<ref name=cpimorg>[http://www.cpim.org/marxist/198501_marxist_naxalism_Prakash.htm എ.പി.സി.സി.സി.ആർ രൂപീകരണം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200604130709/http://www.cpim.org/marxist/198501_marxist_naxalism_Prakash.htm |date=2020-06-04 }} സി.പി.ഐ(എം) ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത് - കറന്റ് സ്റ്റേറ്റ് ഓഫ് നക്സലിസം എന്ന ഭാഗം വായിക്കുക</ref>. [[ടി.നാഗി റെഡ്ഢി]], [[ഡി.വി.റാവു]], [[കൊല്ല വെങ്കയ്യ]], [[സി.പി.റെഡ്ഢി]] എന്നിവരായിരുന്നു ഈ വിമതരിൽ പ്രമുഖർ<ref name="cpimorg" />. ===ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം=== {{main|ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം}} കൽക്കത്തയിൽ വെച്ചു നടന്ന ഏഴാം പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സിലാണ് ജനകീയ ജനാധിപത്യം എന്ന ആശയം നടപ്പിലാക്കിയത്. [[കർഷകൻ|കർഷകരുടേയും]] മറ്റ് അദ്ധ്വാനിക്കുന്ന ജനവിഭാഗങ്ങളുടേയും മുകളിൽ തൊഴിലാളിവർഗ്ഗത്തിന് ആധിപത്യമുള്ള ഒരു ഭരണസംവിധാനം സ്ഥാപിക്കുക എന്നതാണ് സി.പി.ഐ(എം) വിഭാവനം ചെയ്ത ജനകീയ ജനാധിപത്യം. നിലവിലുള്ള [[ബൂർഷ്വാസി]] സർക്കാരിന്റെ കീഴിൽ ജനകീയ ജനാധിപത്യം സ്ഥാപിക്കുക എന്നത് അസാധ്യമാണ്. അതിന് തൊഴിലാളി വർഗ്ഗത്തിന്റെ പിന്തുണ കൂടിയേ തീരു എന്ന് സി.പി.ഐ(എം) കരുതുന്നു <ref name=democracy>[http://cpim.org/content/party-programme#VII ജനകീയജനാധിപത്യം സി.പി.ഐ(എം) പാർട്ടി രേഖ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116030807/http://cpim.org/content/party-programme#VII |date=2013-01-16 }} സി.പി.ഐ(എം) വെബ് ഇടത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref>. ===കേരളത്തിലേയും പശ്ചിമബംഗാളിലേയും ഐക്യമുന്നണി സർക്കാരുകൾ=== 1957 ൽ കേരളത്തിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ ഒരു സിപിഐ സർക്കാർ അധികാരത്തിൽ വന്നു<ref name=pg1>{{cite book|title=ഹിസ്റ്ററി ആന്റ് സിഗ്നിഫിക്കൻസ് ഓഫ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ലെഡ് ഗവൺമെന്റ് ഇൻ കേരള|first=പി|last=ഗോവിന്ദപിള്ള|url=http://pgovindapillai.info/ArticleFiles/29bf4af8-922d-dd08-8b10-00005c8810d4article%20to%20ganasakthi.m.pdf|page=5|publisher=എ.കെ.ജി.സെന്റർ ഫോർ റിസർച്ച് സ്റ്റഡീസ്}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ലോകത്തിൽ പലയിടത്തും തിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാരുകൾ അധികാരത്തിൽ വന്നിരുന്നുവെങ്കിലും ഏഷ്യയിൽ ഇത് ആദ്യത്തേതായിരുന്നു. മാത്രവുമല്ല, കേരളം എന്നത് ഇന്ത്യ എന്ന ഫെഡറൽ സംവിധാനത്തിലെ ഒരു ചെറിയ സംസ്ഥാനം മാത്രവുമായിരുന്നു<ref name="pg1" />. സി പി ഐ യുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഒരു മന്ത്രി സഭയായിരുന്നു അന്ന് നിലവിൽവന്നത്. [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] ആയിരുന്നു മുഖ്യമന്ത്രി. തങ്ങൾ [[കമ്മ്യൂണിസം|കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്]] നയപരിപാടികൾ അല്ല നടപ്പാക്കാൻ പോകുന്നത് മറിച്ച്, [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സ്]] മന്ത്രിസഭകൾ നടപ്പിലാക്കാത്ത കോൺഗ്രസിന്റെ നയങ്ങളാണ് നടപ്പിലാക്കുക എന്ന് ജനങ്ങളോടായി ചെയ്ത ഒരു റേഡിയോ സന്ദേശത്തിൽ [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്|ഇ.എം.എസ്]] പറയുകയുണ്ടായി<ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 119.</ref> . ആദ്യ മന്ത്രിസഭ വിപ്ലവകരങ്ങളായ പല തീരുമാനങ്ങളുടെ ഒട്ടും വൈകാതെ കൈക്കൊണ്ടു. അതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരെണ്ണമായിരുന്നു, ജന്മികളും ഭൂവുടമളും അന്യായമായി നടത്തിയിരുന്ന കുടിയൊഴിപ്പിക്കലിനെ നിരോധിച്ചുകൊണ്ടുള്ള അടിയന്തരാധികാരനിയമം<ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 120–122.</ref>. ഇതോടെ ജന്മികളും, വൻ ഭൂവുടമകളും സർക്കാരിനെതിരേ തിരിഞ്ഞു. കൂടാതെ സ്വകാര്യ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന അധ്യാപകർക്ക് ന്യായമായ വേതനവും, ആത്മാഭിമാനത്തോടെ ജീവിക്കാൻ പറ്റുന്ന സേവന വ്യവസ്ഥകളും അടങ്ങിയ വിദ്യാഭ്യാസബില്ലും ഇടതുമുന്നണി സർക്കാർ കൊണ്ടുവന്നു. കാർഷികബന്ധബില്ല് നിയമസഭയിൽ സർക്കാർ പാസ്സാക്കിയെടുത്തെങ്കിലും കേന്ദ്രത്തിനു സമർപ്പിക്കുന്നതിനു മുമ്പു തന്നെ കേരളത്തിൽ കോൺഗ്രസ്സിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട വിമോചന സമരത്തിന്റെ ഫലമായി പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവിൻറെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കോൺഗ്രസ് സർക്കാർ ആദ്യ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാരിനെ 356-ആം വകുപ്പുയോഗിച്ച് പുറത്താക്കി <ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 138.</ref>. 1967 ൽ [[പശ്ചിമബംഗാൾ|പശ്ചിമബംഗാളിലെ]] [[അജോയ് മുഖർജി|അജോയ് മുഖർജിയുടെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഐക്യമുന്നണി സർക്കാരിനെയും കോൺഗ്രസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കേന്ദ്രസർക്കാർ നീക്കം ചെയ്യുകയുണ്ടായി <ref>[[#sop07|ജോയ് ചാറ്റർജി 2007]]. പുറം. 311.</ref>. ഐക്യമുന്നണിയിൽ നിന്നും തെറ്റിപ്പിരിഞ്ഞ ശ്രീ. [[പ്രഫുല്ലചന്ദ്രഘോഷിന്റെ|പ്രഫുല്ലചന്ദ്രഘോഷിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സ്]] പിന്തുണയോടുകൂടി പുതിയ മന്ത്രിസഭ നിലവിൽ വന്നുവെങ്കിലും അതിനു അധികകാലം ആയുസ്സുണ്ടായിരുന്നില്ല. സംസ്ഥാനത്ത് കോൺഗ്രസിൻറെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കേന്ദ്രം അനാവശ്യമായി ഇടപെടുന്നതിനെതിരേ ഐക്യമുന്നണി സംസ്ഥാനവ്യാപകമായി പ്രതിഷേധ കൊടുങ്കാറ്റഴിച്ചുവിട്ടു. സർക്കാർ ഇത്തരം പ്രതിഷേധ റാലികൾക്ക് വിലക്ക് ഏർപ്പെടുത്തി. ഐക്യമുന്നണി പൊതുപണിമുടക്കിനാഹ്വാനം ചെയ്തു. സമരത്തെ പോലീസ് അടിച്ചമർത്താൻ ശ്രമിച്ചു. ഒരാൾ കൊല്ലപ്പെടുകയും, നിരവധി ആളുകൾക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു. ഇതിനെതുടർന്ന് [[പശ്ചിമബംഗാൾ|പശ്ചിമബംഗാളിൽ]] കോൺഗ്രസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കേന്ദ്രസർക്കാർ രാഷ്ട്രപതി ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തി<ref name=sop1>{{cite book |title=ദ സ്പോയിൽസ് ഓഫ് പാർട്ടിഷൻ, ബംഗാൾ & ഇന്ത്യ |url=https://archive.org/details/spoilsofpartitio0000chat |last= ജോയ് |first= ചാറ്റർജി |coauthors= |year=2007 |publisher=കേംബ്രിഡ്ജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |location=ന്യൂയോർക്ക് |isbn=978-0521-87536-3 |ref=sop07 |pages=[https://archive.org/details/spoilsofpartitio0000chat/page/311 311] }} </ref>. സി.പി.ഐ(എം)മിന്റെ എട്ടാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ് [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിൽ]] വെച്ചാണ് നടന്നത്. 1968 [[ഡിസംബർ]] 23 മുതൽ 29 വരെയായിരുന്ന സമ്മേളന കാലാവധി. ഈ ദിവസങ്ങള എന്ന സ്ഥലത്ത് 44 ദളിതരായ തൊഴിലാളികൾ ജീവനോടെ ചുട്ടുകരിക്കപ്പെട്ടു <ref name=dalits>[http://www.frontlineonnet.com/fl1712/17121050.htm ദളിത് തൊഴിലാളികൾ ജീവനോടെ ചുട്ടുകരിക്കപ്പെട്ടു] ഫ്രണ്ട്ലൈൻ - ലക്കം 12- ജൂൺ 2000 </ref>. സി.പി.ഐ(എം) പിന്തുണയോടെ വേതനവർദ്ധനക്കായി സമരംചെയ്ത പാവപ്പെട്ട തൊഴിലാളികളെ ജന്മികളാണ് ക്രൂരമായ ഈ കൂട്ടക്കൊല ചെയ്തത് <ref name="dalits" />. 1969 ൽ കേരളത്തിലെ ഐക്യമുന്നണി സർക്കാർ സഖ്യകക്ഷികളുമായുള്ള തർക്കം മൂലം അധികാരത്തിൽ നിന്നും ഒഴിയാൻ നിർബന്ധിതരായി. [[സി.പി.ഐ]], [[ആർ.എസ്.പി]],[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|മുസ്ലിംലീഗ്]] തുടങ്ങിയ ഘടകക്ഷിയിലെ മന്ത്രിമാർ രാജി വെച്ചു. മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] ഒക്ടോബർ 24ന് തന്റെ രാജി സമർപ്പിച്ചു <ref name=keralagov1>[http://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=3064&Itemid=2378. 1969ലെ ഐക്യമുന്നണി സർക്കാരിന്റെ രാജി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221207230336/https://www.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=3064&Itemid=2378. |date=2022-12-07 }} കേരള സർക്കാരിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref>. തുടർന്ന് സി.അച്യുതമേനോന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കോൺഗ്രസ്സ് പിന്തുണയോടെ ഒരു സർക്കാർ അധികാരത്തിൽ വന്നു.<ref name="keralagov1" />. ===സി.ഐ.ടി.യു=== 1964-ലെ പിളർപ്പിനു ശേഷവും സി.പി.എം പ്രവർത്തകർ സി.പി.ഐയുടെ തൊഴിലാളി സംഘടനയിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. പക്ഷെ, രണ്ടു പാർട്ടികൾ തമ്മിലുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ ഇവരെ ബാധിക്കുകയും 1969-ൽ 8 അംഗങ്ങൾ വിട്ടുപോരുകയും 1970-ൽ സമ്മേളനം വിളിച്ചു ചേർത്ത് സി.പി.എമ്മിന്റെതായി [[സി.ഐ.ടി.യു]] എന്ന തൊഴിലാളി സംഘടന രൂപീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഉൽപ്പാദനം, വിതരണം, കൈമാറ്റം എന്നീ പ്രക്രിയകൾ സോഷ്യലിസം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു ഭരണസംവിധാനത്തിന്റെ കീഴെ കൊണ്ടുവന്നാൽ മാത്രമേ സമൂഹത്തിലുള്ള ചൂഷണം നിറുത്തലാക്കാൻ പറ്റുകയുള്ളു എന്ന സി.ഐ.ടി.യു വിന്റെ ഭരണഘടനയിൽ പറയുന്നു <ref name=citu>[http://www.citucentre.org/constitution/index.php സി.ഐ.ടി.യു ഭരണഘടന - ലക്ഷ്യങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121124011910/http://www.citucentre.org/constitution/index.php |date=2012-11-24 }} സി.ഐ.ടി.യുവിന്റെ ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref>. സമൂഹത്തിലെ എല്ലാത്തരം ചൂഷണവും തുടച്ചു നീക്കുവാൻ വേണ്ടിയാണ് സി.ഐ.ടി.യു നിലകൊള്ളുന്നത് <ref name="citu" />. സി.ഐ.ടി.യുവിന്റെ ഇപ്പോഴത്തെ പ്രസിഡന്റ് [[ഏ.കെ.പത്മനാഭൻ|ഏ.കെ.പത്മനാഭനും]], ജനറൽ സെക്രട്ടറി [[തപൻ സെൻ|തപൻ സെന്നുമാണ്]]. ===ബംഗ്ലാദേശിലെ യുദ്ധം=== 1971-ൽ [[ബംഗ്ലാദേശ്]] [[പാകിസ്താൻ|പാകിസ്താനിൽ]] നിന്നും സ്വാതന്ത്ര്യം പ്രഖ്യാപിച്ചു. പാകിസ്താൻ ഈ പ്രക്ഷോഭത്തെ അടിച്ചമർത്താൻ കിഴക്കൻ പാകിസ്ഥാനിൽ സ്ത്രീകളെ മാനഭംഗപ്പെടുത്തുകയും കൂട്ടക്കൊല ചെയ്യുകയും കലാപങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു ഇതേ തുടർന്ന് ഇന്ത്യൻ സൈന്യം ബംഗ്ലാദേശിൽ പ്രവേശിച്ച് പാകിസ്ഥാനെതിരെ യുദ്ധം ചെയ്തു തുടർന്ന് ലോക ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സൈനിക കീഴടങ്ങലിന് 1971 ലെ ഇന്ത്യ പാകിസ്ഥാൻ യുദ്ധം സാക്ഷിയായി 90000 ത്തിൽ അധികം പാകിസ്ഥാൻ സൈനികരാണ് ഇന്ത്യൻ പട്ടാളത്തിനു മുമ്പിൽ ആയുധം വെച്ച് കീഴടങ്ങിയത്<ref name=benglawar>[http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-16207201 ബംഗ്ലാദേശിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരം] ബി.ബി.സി.വാർത്ത-ശേഖരിച്ചത് 16 ഡിസംബർ 2011</ref>. നിരവധി അഭയാർത്ഥികൾ [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയിൽ]], പ്രത്യേകിച്ച് [[പശ്ചിമബംഗാൾ|പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ]] അഭയം തേടി. ഈ സമയത്ത് വിവിധ ദിശകളിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്ന ബംഗ്ലാദേശ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടികളിൽ [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ്]] അനുകൂല കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി, പ്രക്ഷോഭങ്ങളെ അനുകൂലിച്ചിരുന്നെങ്കിലും [[ചൈന]] അനുകൂല കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഇതിനെ ചൈന പാകിസ്താനെ അനുകൂലിക്കുന്നു എന്ന നിലപാടിലായിരുന്നു. ഈ സമയം സി.പി.എം ഇത്തരം വിവിധ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടികളെ പുതിയൊരു രാഷ്ട്രീയ നിലപാടിൽ എത്തിക്കുകയും ബംഗ്ലാദേശ് കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി(ലെനിനിസ്റ്റ്) എന്ന പാർട്ടി രൂപീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. പുതിയ പാർട്ടി സി.പി.എമ്മിന്റെ സഹോദരസംഘടനയാവുകയും ചെയ്തു. ===ഇന്തോ-ചൈന യുദ്ധം=== പാർട്ടിയിൽ രൂപം കൊണ്ട പിളർപ്പ് 1962 [[ഇന്ത്യ-ചൈന യുദ്ധം|ഇന്തോ ചൈന യുദ്ധത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ശക്തി പ്രാപിച്ചു. [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സിനോടുള്ള]] മൃദുലമായ സമീപനം എന്നതിനെക്കുറിച്ചു മാത്രം നിലനിന്നിരുന്ന പാർട്ടിയിലെ ഇടതു-വലതു തർക്കങ്ങൾ ഇന്തോ ചൈന യുദ്ധത്തോടുകൂടി മറ നീക്കി പുറത്തു വന്നു. ശത്രുവായ [[ചൈന|ചൈനയിൽ]] നിന്നും [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയെ]] രക്ഷിക്കാനുള്ള നിലപാട് സ്വീകരിച്ച കോൺഗ്രസ്സിനോടൊപ്പം കൂട്ടുകൂടാൻ പാർട്ടിയിലുള്ള ചെറിയ ഒരു വിഭാഗംമാത്രമാണ് തയ്യാറായത്. ഇന്ത്യ ഇന്ത്യയുടേതെന്നും ചൈന ചൈനയുടെന്നും അവകാശപ്പെടുന്ന ഭൂമിക്ക് വേണ്ടിയുള്ള യുദ്ധം ആണ് എന്ന രീതിയിലാണ് പാർട്ടി വിലയിരുത്തിയത് യുദ്ധം പാടില്ല എന്നും ഇരു രാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ ചർച്ചയിലൂടെ തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കണം എന്നും ആയിരുന്നു പാർട്ടി നിലപാട്‌ <ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 144.ഇന്ത്യ-ചൈന യുദ്ധവും അതിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യാഘാതങ്ങളും</ref>. പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റിയിലെ ചർച്ചകളെ ചൂടുപിടിപ്പിക്കുന്നതായി തീർന്നു യുദ്ധത്തിൽ പരിക്കേറ്റ ഇന്ത്യൻ സൈനികർക്ക് രക്തം നൽകി എന്നതിന്റെ പേരിൽ പല മുതിർന്ന നേതാക്കൾക്കെതിരെയും പാർട്ടി നടപടി എടുത്തിരുന്നു എന്നും പ്രചരണം നടന്നു .യുദ്ധം നടത്തണം എന്ന് ഒരു വിഭാഗം ആവശ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ,ഉഭയ കക്ഷി ചർച്ചയിലൂടെ സമാധാനപരമായി തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ കഴിയണം എന്ന നിലപാടിലായിരുന്നു മറുപക്ഷം. അങ്ങനെ രാജ്യം ഒരു വലിയ യുദ്ധത്തെ നേരിടുമ്പോൾ കൃത്യമായ ഒരു നിലപാട് എടുക്കാൻ അന്ന് പാർട്ടിക്ക് സാധിച്ചില്ല എന്ന വിമർശനവും പാർട്ടിക്ക് നേരെ ഉണ്ടായി ==ഭരണഘടന== ===ലക്ഷ്യം=== [[മാർക്സിസം-ലെനിനിസം|മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റ്]] സിദ്ധാന്തങ്ങളെയും തത്ത്വശാസ്ത്രങ്ങളെയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് സി.പി.ഐ. (എം) പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. [[ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവം| ജനകീയ ജനാധിപത്യ വിപ്ലവത്തിലൂടെ]]<ref name="partyprogram2">{{cite web|url=http://cpim.org/content/programme-updated-changing-times|title=സി.പി.ഐ.(എം) പാർടി പരിപാടി|accessdate=27 ഡിസംബർ 2011|publisher=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്), കേരള സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി}}</ref> [[തൊഴിലാളി വർഗം| തൊഴിലാളി വർഗ്ഗത്തിന്റെ]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഒരു [[ഭരണകൂടം]] സ്ഥാപിക്കുക വഴി [[സോഷ്യലിസം| സോഷ്യലിസവും]] [[കമ്മ്യൂണിസം| കമ്മ്യൂണിസവും]] കൈവരുത്തുക എന്നതാണ് സി.പി.എംമിന്റെ ആത്യന്തികമായ ലക്ഷ്യം.<ref name="cpmkerala2">{{cite web|url=http://cpim.org/documents/constitution.pdf|title=സി.പി.ഐ.(എം) ഭരണഘടന|accessdate=27 ഡിസംബർ 2011|publisher=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ(മാർക്സിസ്റ്റ്)- പേജ് രണ്ട് - ആർട്ടിക്കിൾ രണ്ട് - ലക്ഷ്യം|archive-date=2011-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20111014130127/http://www.cpim.org/documents/constitution.pdf|url-status=dead}}</ref>. മനുഷ്യൻ മനുഷ്യനെ ചൂഷണം ചെയ്യുന്ന നിലവിലുള്ള വ്യവസ്ഥിതി ഇല്ലാതെയാക്കുവാനും അദ്ധ്വാനിക്കുന്ന ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ മോചനത്തിന് മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റ് പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങൾക്ക് മാത്രമേ കഴിയുകയുള്ളൂ എന്നുമാണ് സി.പി.ഐ. (എം)-ന്റെ അടിസ്ഥാന വിശ്വാസങ്ങളിലൊന്ന്. <ref name="cpmkerala2" />. ===അംഗത്വം=== പാർട്ടിയുടെ ഭരണഘടന അംഗീകരിക്കാൻ തയ്യാറുള്ള ഇന്ത്യയിൽ വസിക്കുന്ന പതിനെട്ടു വയസ്സിനു മുകളിൽ പ്രായമുള്ള ഏതൊരാൾക്കും പാർട്ടിയിൽ അംഗത്വം ലഭിക്കുന്നതാണ്. പാർട്ടിയുടെ അംഗത്വഫീസായ രണ്ടു രൂപ പ്രതിവർഷം അംഗമാകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നയാൾ ഒടുക്കിയിരിക്കണം. 2004 ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഓരോ സംസ്ഥാനത്തിലുമുള്ള പാർട്ടി അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം <ref name=membersnum>[http://www.cpim.org/pd/2005/0403/04032005_membership.htm പാർട്ടി അംഗങ്ങളുടെ എണ്ണം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080224023939/http://www.cpim.org/pd/2005/0403/04032005_membership.htm |date=2008-02-24 }} സി.പി.ഐ(എം) ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും - ശേഖരിച്ചത് ഏപ്രിൽ 03, 2005</ref>. {|class="collapsible collapsed wikitable sortable" |- !'''സംസ്ഥാനം''' !2001 !2002 !2003 !2004 !വോട്ടവകാശം <br>ഉള്ളവരുടെ <br>ശതമാനം |- |[[ആന്ധ്രപ്രദേശ്]] |40785 |41879 |45516 |46742 |0.0914 |- |[[ആസ്സാം]] |10480 |11207 |11122 |10901 |0.0726 |- |[[ആന്തമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ|ആൻഡമാൻ & നിക്കോബാർ]] |172 |140 |124 |90 |0.0372 |- |[[ബീഹാർ]] |17672 |17469 |16924 |17353 |0.0343 |- |[[ഛത്തീസ്ഗഢ്]] |1211 |1364 |1079 |1054 |0.0077 |- |[[ഡെൽഹി]] |1162 |1360 |1417 |1408 |0.0161 |- |[[ഗോവ]] |172 |35 |40 |67 |0.0071 |- |[[ഗുജറാത്ത്]] |2799 |3214 |3383 |3398 |0.0101 |- |[[ഹരിയാന]] |1357 |1478 |1477 |1608 |0.0131 |- |[[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്]] |1005 |1006 |1014 |1024 |0.0245 |- |[[ജമ്മു-കശ്മീർ]] |625 |720 |830 |850 |0.0133 |- |[[ഝാർഖണ്ഡ്]] |2552 |2819 |3097 |3292 |0.0200 |- |[[കർണ്ണാടക]] |6574 |7216 |6893 |6492 |0.0168 |- |[[കേരളം]] |301562 |313652 |318969 |316305 |1.4973 |- |[[മധ്യപ്രദേശ്]] |2243 |2862 |2488 |2320 |0.0060 |- |[[മഹാരാഷ്ട്ര]] |8545 |9080 |9796 |10256 |0.0163 |- |[[മണിപ്പൂർ]] |340 |330 |270 |300 |0.0195 |- |[[ഒറീസ്സ]] |3091 |3425 |3502 |3658 |0.0143 |- |[[പഞ്ചാബ്]] |14328 |11000 |11000 |10050 |0.0586 |- |[[രാജസ്ഥാൻ]] |2602 |3200 |3507 |3120 |0.0090 |- |[[സിക്കിം]] |200 |180 |65 |75 |0.0266 |- |[[തമിഴ്നാട്]] |86868 |90777 |91709 |94343 |0.1970 |- |[[ത്രിപുര]] |38737 |41588 |46277 |51343 |2.5954 |- |[[ഉത്തരാഞ്ചൽ]] |700 |720 |740 |829 |0.0149 |- |[[ഉത്തർപ്രദേശ്]] |5169 |5541 |5477 |5877 |0.0053 |- |[[പശ്ചിമബംഗാൾ]] |245026 |262882 |258682 |274921 |0.579 |- |കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി അംഗങ്ങൾ |96 |95 |95 |87 | |- |'''ആകെ''' |796073 |835239 |843896 |867763 |0.1292 |} ===കൊടി=== വീതിയുടെ ഒന്നരമടങ്ങ്‌ നീളമുള്ള ചെങ്കൊടിയാണ്‌ പാർട്ടിയുടെ കൊടി. കൊടിയുടെ മധ്യത്തിലായി വെളുത്തനിറത്തിൽ വിലങ്ങനെ വെച്ച [[അരിവാൾ ചുറ്റിക നക്ഷത്രം | അരിവാളും ചുറ്റികയും]] ഉണ്ടായിരിക്കും.<ref name="cpmkerala">{{cite web|url=http://cpim.org/documents/constitution.pdf|title=സി.പി.ഐ.(എം) ഭരണഘടന|accessdate=27 ഡിസംബർ 2011|publisher=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ(മാർക്സിസ്റ്റ്)- പേജ് രണ്ട് - ആർട്ടിക്കിൾ രണ്ട് - ലക്ഷ്യം|archive-date=2011-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20111014130127/http://www.cpim.org/documents/constitution.pdf|url-status=dead}}</ref> ===തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചിഹ്നം=== [[File:CPIM election decorations.JPG|right|thumb|150px]] [[File:The Kerala State Committee Office, Thiruvananthapuram 09 16 26 527000.jpeg|thumb|]] 1968-ലെ ഇലക്ഷൻ സിംബൽസ് (റിസർവ്വേഷൻ ആൻഡ് അലോട്ട്‌മെന്റ്) ഓർഡറിലെ 17-ആം ഖണ്ഡിക അനുസരിച്ചുള്ള [[ഇന്ത്യൻ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ | ദേശീയ തെരെഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ]] 28 ഡിസംബർ 2011-ന് ഇറങ്ങിയ വിജ്ഞാപനമനുസരിച്ച് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-യുടെ തെരെഞ്ഞെടുപ്പ് ചിഹ്നം [[അരിവാൾ ചുറ്റിക നക്ഷത്രം | അരിവാൾ ചുറ്റിക നക്ഷത്രമാണ്]] <ref name="election-commission-notification-2011">{{cite web |url=http://eci.nic.in/eci_main/ElectoralLaws/OrdersNotifications/Notification_symbol_29122011.pdf |title=നോട്ടിഫിക്കേഷൻ ബൈ ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ |author=ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ |date=28 ഡിസംബർ 2011 |publisher=ഗസറ്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യ |accessdate=11 ജനുവരി 2012 |archive-date=2012-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111200413/http://eci.nic.in/eci_main/ElectoralLaws/OrdersNotifications/Notification_symbol_29122011.pdf |url-status=dead }}</ref>. ===ഘടന=== #പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്‌ #പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ (പി.ബി) #കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി (സി.സി) #സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി #ജില്ലാ കമ്മിറ്റി #ഏരിയ കമ്മിറ്റി #ലോക്കൽ കമ്മിറ്റി #ബ്രാഞ്ച് ===ലെവി=== എല്ലാ പാർട്ടി അംഗങ്ങളും തങ്ങളുടെ വാർഷിക വരുമാനത്തിന്റെ ഒരു നിശ്ചിത ശതമാനം പാർട്ടിയിലേക്ക് നൽകിയിരിക്കണം. ഇതിനെ പാർട്ടി ലെവി എന്നു പറയുന്നു. നിശ്ചിത സമയം കഴിഞ്ഞിട്ടും പാർട്ടി ലെവി ഒടുക്കാത്ത അംഗങ്ങളെ പാർട്ടി അംഗത്വത്തിൽ നിന്നും നീക്കം ചെയ്യുന്നതുമാണ് <ref name=levy1>[http://www.cpim.org/content/party-constitution സി.പി.ഐ(എം) ഭരണഘടന - ലെവി നിർവചനം-ആർട്ടിക്കിൾ പത്ത്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116030632/http://cpim.org/content/party-constitution |date=2013-01-16 }} സി.പി.ഐ(എം) ഔദ്യോഗിക വെബ് ഇടത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref>. സി.പി.ഐ(എം) ലെവി നിരക്ക് <ref name=levy2>[http://www.cpim.org/content/party-constitution സി.പി.ഐ(എം) ഭരണഘടന - ലെവി നിരക്ക് - ആർട്ടിക്കിൾ പത്ത് (ഒന്ന്)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116030632/http://cpim.org/content/party-constitution |date=2013-01-16 }} സി.പി.ഐ(എം) ഔദ്യോഗിക വെബ് ഇടത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref>. {| class="collapsible collapsed wikitable" |- ! വാർഷിക വരുമാനം (രൂപ)!! ലെവി (പ്രതിമാസം) |- |300 രൂപ വരെ||20 പൈസ |- |301 മുതൽ 500 വരെ || 25 പൈസ |- |501 മുതൽ 1000 വരെ || 0.5% |- |1001 മുതൽ 3000 വരെ || 1 % |- |3001 മുതൽ 5000 വരെ ||2 % |- |5001 മുതൽ 7000 വരെ ||3 % |- |7001 മുതൽ 8000 വരെ ||4 % |- |8001 മുതൽ മുകളിലോട്ട് ||5 % |} ==സി.പി.ഐ.എമ്മിന്റെ ജനറൽ സെക്രട്ടറിമാർ== {| class="wikitable" |+ ജനറൽ സെക്രട്ടറിമാർ<ref>{{cite web |url=http://cpim.org/content/members-pb-elected-previous-congresses |title=Members of PB – 7th to 19th Congress &#124; Communist Party of India (Marxist) |publisher=Cpim.org |date= |accessdate=20 December 2012 |archive-date=2012-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121125073315/http://cpim.org/content/members-pb-elected-previous-congresses |url-status=dead }}</ref><ref name=cpim>{{cite web | url=http://cpim.org/content/members-pb-elected-previous-congresses | title=CPI (M) Website | accessdate=9 October 2012 | archive-date=2012-11-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121125073315/http://cpim.org/content/members-pb-elected-previous-congresses | url-status=dead }}</ref> ! നമ്പർ!! പേര് !! കാലയളവ് |- | 1 ||[[പി. സുന്ദരയ്യ]] || 1964–1978 |- | 2 ||[[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] || 1978–1992 |- | 3 ||[[ഹർകിഷൻ സിംഗ് സുർജിത്]] || 1992–2005 |- | 4 ||[[പ്രകാശ് കാരാട്ട്]] || 2005–2015 |- | 5 ||[[സീതാറാം യെച്ചൂരി]] || 2015-2024 |- | 6 ||[[പ്രകാശ് കാരാട്ട്]] || 2024-2025 |- | 7 ||[[എം.എ. ബേബി]] || 2025- |} == കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ == # 1964 - 1972 - [[സി.എച്ച്. കണാരൻ]] # 1972 - 1980 - [[ഇ.കെ. നായനാർ]] # 1980 - 1992 - [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] # 1992 - 1996 - [[ഇ.കെ. നായനാർ]] # 1996 - 1998 - [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] # 1998 - 2015 - [[പിണറായി വിജയൻ]] # 2015 - 2020 - [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] # 2020 - 2021 - [[എ. വിജയരാഘവൻ]] # 2021 - 2022 [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] # 2022 - [[എം.വി. ഗോവിന്ദൻ]] ==തെരഞ്ഞെടുപ്പ് വിജയങ്ങൾ== ===സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ=== ====പശ്ചിമബംഗാൾ 1967==== 1967 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സിനെതിരേ]] [[ഇടതുപക്ഷം]] ഒരു മുന്നണിയായല്ല മത്സരിച്ചത്, മറിച്ച് രണ്ട് വ്യത്യസ്ത പാർട്ടികളായിരുന്നു <ref name=bengal967>[http://www.cpimwb.org.in/history_details.php?history_id=8 പശ്ചിമബംഗാൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 1967] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150816042737/http://www.cpimwb.org.in/history_details.php?history_id=8 |date=2015-08-16 }} സി.പി.ഐ(എം) പശ്ചിമബംഗാൾ ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും ശേഖരിച്ചത്</ref>. സി.പി.ഐ(എം) നേതൃത്വം കൊടുക്കുന്ന ഒരു മുന്നണിയും, [[സി.പി.ഐ|സി.പി.ഐയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ [[ബംഗ്ലാ കോൺഗ്രസ്സ്]] എന്ന മറ്റൊരു മുന്നണിയും. ഒരു ത്രികോണ മത്സരം തന്നെയുണ്ടായിരുന്നു ഭൂരിഭാഗം നിയോജകമണ്ഡലത്തിലും. സംസ്ഥാനത്തു നിലനിന്നിരുന്ന കോൺഗ്രസ്സ് വിരുദ്ധവികാരം കോൺഗ്രസ്സ് പാർട്ടിയെ നിയമസഭയിൽ കേവല ഭൂരിപക്ഷം നേടുന്നതിൽ നിന്നും തടഞ്ഞു. സി.പി.ഐ(എം)ഉം, സി.പി.ഐ യുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ബംഗ്ലാ കോൺഗ്രസ്സും ചേർന്ന് മന്ത്രിസഭ രൂപീകരിക്കുകയുണ്ടായി<ref name="bengal967" />. ബംഗ്ലാ കോൺഗ്രസ്സിന്റെ അജോയ് മുഖർജിയെയായിരുന്നു മുഖ്യമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തത്. 1967-ൽ കേന്ദ്ര സർക്കാർ പശ്ചിമ ബംഗാൾ സർക്കാരിനെ പിരിച്ചു വിട്ടു. കോൺഗ്രസ് മറ്റൊരു സർക്കാരിന് ശ്രമിച്ചെങ്കിലും അതിനു അധികകാലം അധികാരം നിലനിർത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല. തുടർന്ന് രാഷ്ട്രപതി ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തുകയും സി.പി.എം അതിനെതിരെ സമരങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്തു. 1967 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലെ സി.പി.എമ്മിന്റെ നില <ref name=elec1967>[http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statistical%20report%20WB1967.pdf 1967 പശ്ചിമബംഗാൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിവരങ്ങൾ] കേന്ദ്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പു കമ്മീഷൻ</ref> {| class="wikitable" |- ! മത്സരിച്ചത്!! വിജയം !! പരാജയം !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! ശതമാനം |- |135||45||17||2293026||18.11% |} ====കേരള നിയമസഭ 1969==== 1969-ൽ കേരളത്തിലെ ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ സർക്കാർ നവംമ്പർ 1, 1969 ന് രാജിവെച്ചു. ഘടകകക്ഷികൾ മന്ത്രിസഭയ്ക്കുള്ള പിന്തുണ പിൻവലിച്ചതാണ് മന്ത്രിസഭ താഴെ വീഴാൻ കാരണം. [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസിന്റെ]] പിന്തുണയോടെ [[സി.പി.ഐ]] നേതാവ് [[സി. അച്യുതമേനോൻ|സി. അച്യുതമേനോന്റെ]] നേതൃത്വത്തിൽ സർക്കാർ രൂപവൽക്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. 1967 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം <ref name=elec967>[http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1967/Statistical%20Report%20Kerala%201967.pdf 1967 ലെ കേരള തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം] കേന്ദ്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പു കമ്മീഷൻ </ref>. {| class="wikitable" |- ! മത്സരിച്ചത്!! വിജയം !! പരാജയം !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! ശതമാനം |- |59||52||0||1476456||23.51% |} ====പശ്ചിമബംഗാൾ 1969==== 1969-ൽ [[പശ്ചിമബംഗാൾ|പശ്ചിമബംഗാളിൽ]] തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുകയും സി.പി.എം 80 സീറ്റുകൾ നേടുകയും ചെയ്തു. ഏറ്റവും വലിയ കക്ഷിയായിരുന്നെങ്കിലും ഭരണത്തിലേക്ക് കയറാതെ മുന്നണിയെ ശക്തിപ്പെടുത്താനാണ് അന്ന് സി.പി.ഐ(എം) നേതൃത്വം ശ്രമിച്ചത്. 1970-ൽ പ്രസ്തുത സർക്കാർ താഴെ വീണപ്പോൾ പുതിയ സർക്കാരിനായി പാർട്ടി അവകാശവാദം ഉന്നയിക്കുകയും എന്നാൽ അതവഗണിച്ച് കേന്ദ്രം രാഷ്ട്രപതി ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തുകയും ആണുണ്ടായത്. 1969 ലെ പശ്ചിമബംഗാൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം<ref name=electbeng1969>[http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1969/StatReport_WB_69.pdf 1969 ലെ പശ്ചിമബംഗാൾ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം] കേന്ദ്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പു കമ്മീഷൻ</ref>. {| class="wikitable" |- ! മത്സരിച്ചത്!! വിജയം !! പരാജയം !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! ശതമാനം |- |97||80||17||2676981||19.97% |} ====കേരളനിയമഭ 1970==== 1970-ൽ കേരളത്തിൽ നടന്ന തെരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ, സി.പി.എം 73 സീറ്റുകളിൽ മത്സരിച്ചു 29 സീറ്റുകൾ നേടുകയും സി.പി.ഐ നേതാവ് സി. അച്യുതമേനോൻ സർക്കാർ രൂപവൽക്കരിക്കുകയും കോൺഗ്രസ് അംഗങ്ങൾ സർക്കാരിൽ പങ്കാളികളാകുകയും ചെയ്തു. 1970 ലെ കേരളനിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം <ref name=kerala1970>[http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1970/StatiRep_KL_70.pdf 1970 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം] കേന്ദ്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പു കമ്മീഷൻ</ref>. {| class="wikitable" |- ! മത്സരിച്ചത്!! വിജയം !! പരാജയം !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! ശതമാനം |- |73||29||1||1794213 ||23.83% |} ===ലോകസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ=== ====1967 ലെ പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പ്==== ഈ തിരഞ്ഞെ‌ടുപ്പിൽ പാർട്ടി 59 സ്ഥാനാർത്ഥികളെ മത്സരിപ്പിച്ചെങ്കിലും അതിൽ 19പേർ മാത്രമേ വിജയിച്ചുള്ളു. ദേശീയ ശതമാനത്തിന്റെ 4.28% വോട്ടാണ് അന്ന് പാർട്ടി മൊത്തത്തിൽ നേടിയത്. 1967 ലെ പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം <ref name=national1967>[http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1967/Vol_I_LS_67.pdf 1967ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം] കേന്ദ്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പു കമ്മീഷൻ - പേജ് 78 നോക്കുക </ref>. {| class="wikitable" |- ! മത്സരിച്ചത്!! വിജയം !! പരാജയം !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! ശതമാനം |- |59||19||13||6246522 ||32.20% |} ====1971 ലെ പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ==== ശ്രീമതി ഇന്ദിരാഗാന്ധി ജനസമ്മതിയുള്ള ഒരു നേതാവായി ഉയർന്നു വരുന്ന ഒരു കാലമായിരുന്നു ഇത്. ഈ ഘട്ടത്തിലാണ് ലോകസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുന്നത്. 85 സ്ഥാനാർത്ഥികളെ പാർട്ടി മത്സരിപ്പിച്ചെങ്കിലും 25 പേരു മാത്രമേ വിജയിച്ചുള്ളു. എന്നാൽ ലഭിച്ച വോട്ടുകളുടെ എണ്ണം ഇത്തവണ കൂടുതലായിരുന്നു.കേരളത്തിൽ നിന്ന് എ.കെ.ഗോപാലൻ ജയിച്ചു വന്നത് ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലായിരുന്നു. <ref>[http://www.eci.gov.in/StatisticalReports/LS_1971/Vol_I_LS71.pdf ദേശീയ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ , 1971 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070616182735/http://www.eci.gov.in/StatisticalReports/LS_1971/Vol_I_LS71.pdf |date=2007-06-16 }} പേജ് 79 നോക്കുക</ref>. {| class="wikitable" |- ! മത്സരിച്ചത്!! വിജയം !! പരാജയം !! ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !! ശതമാനം |- |85||25||31||7510089 ||29.41% |} ==ലോകസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുഫലങ്ങൾ== {| class= "wikitable" border=0 cellpadding=1 cellspacing=1 style="text-align:right;border:1px solid black;background-color:#F4F9FF" |+ വിവിധ ലോകസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി (മാക്സിസ്റ്റ്)യുടെ പ്രകടനം ! style="background-color:#99CCFF"|[[ലോകസഭ]] ! style="background-color:#99CCFF"|വർഷം ! style="background-color:#99CCFF"|ലോകസഭ <br> മണ്ഡലം ! style="background-color:#99CCFF"|മത്സരിച്ച <br>സീറ്റുകൾ ! style="background-color:#99CCFF"|ജയം ! style="background-color:#99CCFF"|ആകെ മാറ്റം <br> (സീറ്റുകളിൽ) ! style="background-color:#99CCFF"|വോട്ടുകൾ ! style="background-color:#99CCFF"|വോട്ടുകൾ % ! style="background-color:#99CCFF"|മാറ്റം <br> വോട്ട് % ! style="background-color:#99CCFF"|കുറിപ്പുകൾ |- |- | align=left|[[നാലാം ലോക്‌സഭ |നാല്‎]] |1967 | 520 || 59 || 19 || - || 6,246,522 || 4.28 % || - | <ref name="ECI1967">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1967/Vol_I_LS_67.pdf | title=LS Statistical Report : 1967 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=78}}</ref> |- | align=left|[[അഞ്ചാം ലോക്‌സഭ|അഞ്ച്‎]] |1971 | 518 || 85 || 25 || {{increase}} 06 || 7,510,089 || 5.12 % || {{increase}} 0.84 % | <ref name="ECI1971">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1971/Vol_I_LS71.pdf | title=LS Statistical Report : 1971 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=79}}</ref> |- | align=left|[[ആറാം ലോക്സഭ]] |1977 | 542 || 53 || 22 || {{decrease}} 03 || 8,113,659 || 4.29 % || {{decrease}} 0.83 % | <ref name="ECI1977">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1977/Vol_I_LS_77.pdf | title=LS Statistical Report : 1977 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=89 | archive-date=2014-07-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140718185438/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1977/Vol_I_LS_77.pdf | url-status=dead }}</ref> |- | align=left|[[ഏഴാം ലോകസഭ]] |1980 | 529 ( 542^* ) || 64 || 37 || {{increase}} 15 || 12,352,331 || 6.24 % || {{increase}} 1.95 % | <ref name="ECI1980">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf | title=LS Statistical Report : 1980 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=86 | archive-date=2014-07-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140718175926/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1980/Vol_I_LS_80.pdf | url-status=dead }}</ref> |- | align=left|[[എട്ടാം ലോകസഭ]] |1984 | 541 || 64 || 22 || {{decrease}} 15 || 14,272,526 || 5.72 % || {{decrease}} 0.52 % | <ref name="ECI1984">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1984/Vol_I_LS_84.pdf | title=LS Statistical Report : 1984 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=81 | archive-date=2014-07-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140718184911/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1984/Vol_I_LS_84.pdf | url-status=dead }}</ref> <ref name="ECI1985">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1985/Vol_I_LS_85.pdf | title=LS Statistical Report : 1985 Vol. 1| work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=15}}</ref> |- | align=left|[[ഒമ്പതാം ലോകസഭ]] |1989 | 529 || 64 || 33 || {{increase}} 11 || 19,691,309 || 6.55 % || {{increase}} 0.83 % | <ref name="ECI1989">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1989/Vol_I_LS_89.pdf | title=LS Statistical Report : 1989 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=88 | archive-date=2014-07-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140718183934/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1989/Vol_I_LS_89.pdf | url-status=dead }}</ref> |- | align=left|[[പത്താം ലോകസഭ]] |1991 | 534 || 63 || 35 || {{increase}} 02 || 17,074,699 || 6.14 % || {{decrease}} 0.41 % | <ref name="ECI1991">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1991/VOL_I_91.pdf | title=LS Statistical Report : 1991 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=58 | archive-date=2014-07-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140718183558/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1991/VOL_I_91.pdf | url-status=dead }}</ref> <ref name="ECI1992">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1992/GE_VOL_I_92.pdf | title=LS Statistical Report : 1992 Vol. 1| work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=13}}</ref> |- | align=left|[[പതിനൊന്നാം ലോകസഭ]] |1996 | 543 || 75 || 32 || {{decrease}} 03 || 20,496,810 || 6.12 % || {{decrease}} 0.02 % | <ref name="ECI1996">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1996/Vol_I_LS_96.pdf | title=LS Statistical Report : 1996 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=93}}</ref> |- | align=left|[[പന്ത്രണ്ടാം ലോകസഭ]] |1998 | 543 || 71 || 32 || {{steady}} 00 || 18,991,867 || 5.16 % || {{decrease}} 0.96 % | <ref name="ECI1998">{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1998/Vol_I_LS_98.pdf |title=LS Statistical Report : 1998 Vol. 1 |work=[[Election Commission of India]] |accessdate=18 October 2014 |pages=92 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140718181833/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1998/Vol_I_LS_98.pdf |archivedate=18 July 2014 |df=dmy }}</ref> |- | align=left|[[പതിമൂന്നാം ലോകസഭ]] |1999 | 543 || 72 || 33 || {{increase}} 01 || 19,695,767 || 5.40 % || {{increase}} 0.24 % | <ref name="ECI1999">{{cite web|url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1999/Vol_I_LS_99.pdf |title=LS Statistical Report : 1999 Vol. 1 |work=[[Election Commission of India]] |accessdate=18 October 2014 |pages=92 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140718183222/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1999/Vol_I_LS_99.pdf |archivedate=18 July 2014 |df=dmy }}</ref> |- | align=left|[[പതിനാലാം ലോകസഭ]] |2004 | 543 || 69 || 43 || {{increase}} 10 || 22,070,614 || 5.66 % || {{increase}} 0.26 % | <ref name="ECI2004">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_2004/Vol_I_LS_2004.pdf | title=LS Statistical Report : 2004 Vol. 1 | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=101 | archive-date=2014-07-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140718190634/http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_2004/Vol_I_LS_2004.pdf | url-status=dead }}</ref> |- | align=left|[[പതിനഞ്ചാം ലോകസഭ]] |2009 | 543 || 82 || 16 || {{decrease}} 27 || 22,219,111 || 5.33 % || {{decrease}} 0.33 % | <ref name="ECI2009">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2009/Stats/VOLI/12_PerformanceOfNationalParties.pdf | title=LS 2009 : Performance of National Parties | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | archive-date=2017-12-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171209173959/http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2009/Stats/VOLI/12_PerformanceOfNationalParties.pdf | url-status=dead }}</ref> |- | align=left|[[പതിനാറാം ലോകസഭ]] |2014 | 543 || 97 || 09 || {{decrease}} 07 || 17,986,773 || 3.24 % || {{decrease}} 2.09 % | <ref name="ECI2014">{{cite web | url=http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2014/4%20-%20List%20of%20Successful%20Candidates.pdf | title=LS 2014 : List of successful candidates | work=[[Election Commission of India]] | accessdate=18 October 2014 | pages=93 | archive-date=2014-10-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20141024141309/http://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2014/4%20-%20List%20of%20Successful%20Candidates.pdf | url-status=dead }}</ref> |- |} ^* : 12 seats in Assam and 1 in Meghalaya did not vote. <ref>{{cite news | url=http://indianexpress.com/article/india/politics/once-upon-a-poll-seventh-lok-sabha-elections-1980/ | title=Seventh Lok Sabha elections (1980) | work=Indian Express | date=14 March 2014 | agency=Indian Express | accessdate=18 October 2014}}</ref> {| class="wikitable" |+ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി (മാക്സിസ്റ്റ്)യുടെ പ്രകടനം |- ! സംസ്ഥാനം !! 2014ൽ സ്ഥാനാർത്ഥികൾ !! 2014ൽ ജയിച്ചവർ !! 2009ൽ സ്ഥാനാർത്ഥികൾ !! 2009ൽ ജയിച്ചവർ !! സംസ്ഥാനത്തുനിന്ന് മൊത്തം കിട്ടിയ സീറ്റുകൾ |- | [[ആന്ധ്രപ്രദേശ്|ആന്ധ്ര പ്രദേശ്]] ||4|| 0 ||2|| 0 ||25(2014) / 42(2009) |- | [[അരുണാചൽ പ്രദേശ്]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 2 |- | [[ആസാം]] ||3|| 0 ||3|| 0 || 14 |- | [[ബീഹാർ]] ||4|| 0 ||5||0||40 |- | [[ഛത്തീസ്ഗഡ്]] ||1|| 0 ||1||0||11 |- | [[ഗോവ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 2 |- | [[ഗുജറാത്ത്]] || 1 || 0 ||2|| 0 || 26 |- | [[ഹരിയാന]] ||3|| 0 || 1 || 0 || 10 |- | [[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്]] ||2|| 0 ||1|| 0 || 4 |- | [[ജമ്മു കാശ്മീർ]] ||0|| 0 ||0|| 0 || 6 |- | [[ഝാർഖണ്ഡ്]] ||2|| 0 ||2||0||14 |- | [[കർണാടകം]] ||2|| 0 || 1 || 0 || 28 |- | [[കേരളം]] ||10||5||14||4|| 20 |- | [[മദ്ധ്യപ്രദേശ്]] ||2|| 0 || 1 || 0 ||29 |- | [[മഹാരാഷ്ട്ര]] ||4|| 0 ||2|| 0 || 48 |- | [[മണിപ്പൂർ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 2 |- | [[മേഘാലയ]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 2 |- | [[മിസോറാം]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 |- | [[നാഗാലാന്റ്]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 |- | [[ഒറീസ]] ||1|| 0 ||1|| 0 || 21 |- | [[പഞ്ചാബ്]] ||3|| 0 || 1 || 0 || 13 |- | [[രാജസ്ഥാൻ]] ||3|| 0 ||3|| 0 || 25 |- | [[സിക്കിം]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 |- | [[തമിഴ്നാട്]] ||9||0||3|| 1 || 39 |- | [[ത്രിപുര]] || 2 || 2 || 2 || 2 || 2 |- | [[ഉത്തർപ്രദേശ്]] || 2 || 0 || 2 || 0 ||80 |- | [[ഉത്തരാഖണ്ഡ്]] || 1 || 0 ||1||0||5 |- | [[പശ്ചിമബംഗാൾ]] || 32 ||2|| 32 ||9|| 42 |- ! colspan=6 style="text-align:left" | കേന്ദ്രഭരണപ്രദേശങ്ങൾ: |- | [[ആന്തമാൻ നിക്കോബാർ ദ്വീപുകൾ]] || 1 || 0 ||1|| 0 || 1 |- | [[ചാണ്ടിഗഡ്]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 |- | [[ദാദ്ര നാഗർഹവേലി]] ||0|| 0 || 0 || 0 || 1 |- | [[ഡാമൻ, ഡിയു]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 |- | [[ദില്ലി]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 7 |- | [[ലക്ഷദ്വീപ്]] ||1|| 0 ||1|| 0 || 1 |- | [[പോണ്ടിച്ചേരി]] || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 |- | '''ആകെ:''' ||93||9||82|| 16 || 543 |} ==രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകൾ== [[Image:Martyrscolumnharipada.jpg|thumb|right|കേരളത്തിലെ ഹരിപ്പാടുള്ള രക്തസാക്ഷി മണ്ഡപം]] ===സായുധ വിപ്ലവം=== അവിഭക്ത കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കാലത്ത് തന്നെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിൽ [[സായുധ വിപ്ലവം | സായുധ വിപ്ലവമെന്ന]] ആശയം അവതരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 1948-ൽ [[കൽക്കട്ട | കൽക്കട്ടയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന രണ്ടാമത്തെ പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സിലാണ് [[കൽക്കത്താ തീസിസ്സ് | കൽക്കത്താ തീസിസ്]] എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായ പ്രമേയം അന്നത്തെ അഖിലേന്ത്യാ സെക്രട്ടറിയായ ബി.ടി. രണദിവെ അവതരിപ്പിച്ചത്.<ref name="marxists0">{{cite web |url=http://www.marxists.org/archive/chaudhuri/1950/swing-back/ch01.htm | title=റൈറ്റ് എബൗട്ട് ടേൺ! |publisher=മാർക്സിസ്റ്റ്.ഓർഗ്}}</ref>. സി.പി.ഐ. (എം)-ന്റെ തുടക്കകാലത്ത് തന്നെ ഒരു ഭാഗം നേതാക്കൾക്ക് പാർട്ടി പരിപാടിയിൽ സായുധ സമരം ഒരു നിലപാടായി ചേർക്കണമെന്ന ആഗ്രഹമുള്ളവരായിരുന്നു. ചൈനയിൽ [[മാവോ സേതൂങ് | മാവോ സേതൂങിന്റെ]] സംഘാടനത്തിൽ പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ട വിപ്ലവമാതൃക ആയിരിക്കണം ഇന്ത്യയിലും പിന്തുടരേണ്ടതെന്ന് ഇക്കൂട്ടർ വാദിച്ചു. [[ചാരു മജൂംദാർ | ചാരു മജൂംദാറും]] [[കനു സന്യാൽ | കാനു സന്യാലുമായിരുന്നു]] ഈ തീവ്രവാദികളിൽ പ്രമുഖർ. എന്നാൽ പാർട്ടിയുടെ നേതാക്കൾ പൂർണ്ണമായി ഈയൊരു സാധ്യതയെ തള്ളിക്കളഞ്ഞിരുന്നില്ല എന്നൊരു പക്ഷമുണ്ട്. <ref name="frontline-armed-rebellion">{{cite news |title=എൻഡ് ഓഫ് എ റെവല്യൂഷൻ |author=സുഹ്രിദ് ശങ്കർ ചതോപധ്യായ് |url=http://www.frontlineonnet.com/fl2708/stories/20100423270811400.htm |newspaper=ഫ്രണ്ട്ലൈൻ |date=2010-04-10 |accessdate=2011-12-21}}</ref>. പാർട്ടിക്കുള്ളിലെത്തന്നെ റിവിഷനിസത്തെ ചെറുത്ത് തോല്പിക്കുവാൻ [[മാവോ സേതൂങ്|മാവോ സേതൂങിന്റെ]] [[ചൈന|ചൈനാ]] മാതൃക സ്വീകരിച്ചു കൊണ്ട് ഭരണകൂടത്തിനെതിരെ സായുധ വിപ്ലവത്തിന് ആഹ്വാനം ചെയ്തു കൊണ്ടുള്ള എട്ട് രേഖകൾ 1965-ൽ തന്നെ [[ചാരു മജൂംദാർ]] പുറത്തിറക്കിയിരുന്നു. 1967 വരെ പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ തന്നെ ഈ രണ്ടു വിഭാഗങ്ങളും സമാധാനപരമായി സഹവർത്തിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, 1967-ൽ പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ സി.പി.ഐ. (എം)-ന്റെ കൂടെ പങ്കാളിത്തമുള്ള ഐക്യ മുന്നണി സർക്കാർ ഭരണത്തിലേറ്റത് മുതൽ അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ മൂർച്ഛിക്കുകയും, ചാരു മജൂംദാർ, കാനു സന്യാൽ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ സായുധ വിപ്ലവത്തിനായി ഒരു വിഭാഗം നേതാക്കളും അവരുടെ കീഴിലുള്ള അണികളും തയ്യാറെടുക്കുകയുമുണ്ടായി.<ref name="frontline-armed-rebellion" />. എന്നാൽ സി.പി.ഐ. (എം)-ന്റെ പാർട്ടി പരിപാടിയിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന വിപ്ലവാശയം സായുധ സമരത്തിനെ നിരാകരിക്കുന്നതാണ്. ഇന്ത്യയിലെ വിപ്ലവത്തിന്റെ സ്വഭാവം നിർബ്ബന്ധമായും [[ജന്മിത്തം | ഫ്യൂഡൽ]] വിരുദ്ധവും, [[സാമ്രാജ്യത്വം | സാമ്രാജ്യത്വ]] വിരുദ്ധവും, [[കുത്തക | കുത്തകവിരുദ്ധവും]], [[ജനാധിപത്യം |ജനാധിപത്യപരവും]] ആയിരിക്കണമെന്നാണ് പാർട്ടി പരിപാടി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നത് <ref name="partyprogram" />. പാർലമെന്ററി ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയയിലുള്ള ഇടപെടലുകൾ പരിമിതപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് ഏതാനും ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ മാത്രം അധികാരമേറുകയും, അത്തരം അധികാരസ്ഥാനങ്ങൾ [[ബൂർഷ്വാസി|ബൂർഷ്വാ]] ഭരണകൂട സംവിധാനത്തിന്റെ അന്തർലീനമായ തകരാറുകളെ കുറിച്ച് ജനങ്ങളെ ബോധവതികളാക്കുവാനുമായിരിക്കണം അത് അങ്ങനെ വർഗ്ഗ സമരത്തിന് മൂർച്ച കൂട്ടുവാൻ ഉപകാരപ്പെടുമെന്നുമാണ് സി.പി.ഐ. (എം)-ന്റെ വിലയിരുത്തൽ<ref name="">{{cite web |url=http://www.cpiml.org/archive/vm_swork/53how_did_our_party_evolve.htm |title=ഹൗ ഡിഡ് ഔവർ പാർട്ടി ഇവോൾവ്? |date=1993-05-11 |publisher=സി.പി.ഐ(എം.എൽ) |accessdate=2012-01-11 |archive-date=2010-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612211523/http://cpiml.org/archive/vm_swork/53how_did_our_party_evolve.htm |url-status=dead }}</ref>. ===ചരിത്രപരമായ വിഡ്ഢിത്തം.=== 1996 ലെ പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സിനേയും]], [[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പിയേയും]] അധികാരത്തിൽ നിന്നും അകറ്റി നിർത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തിനു വേണ്ടി സി.പി.ഐ(എം) [[എച്ച്.ഡി. ദേവഗൗഡ|ദേവഗൗഡയുടെ]] സർക്കാരിന് പിന്തുണ നൽകാൻ തീരുമാനിച്ചു <ref name=histfoolish>[http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/politics-obituaries/7012574/Jyoti-Basu.html ചരിത്രപരമായ വിഡ്ഢിത്തത്തെക്കുറിച്ച് ബസു]ടെലഗ്രാഫ് - ശേഖരിച്ചത് 17 ജനുവരി 2010 </ref>. എന്നാൽ ഈ തൂക്കു മന്ത്രിസഭ ആദ്യം പ്രധാനമന്ത്രി സ്ഥാനം വെച്ചു നീട്ടിയത് കമ്മ്യണിസ്റ്റു പാർട്ടിക്കുനേരെയായിരുന്നു. അവരിൽ തന്നെ സർവ്വസമ്മതനായിരുന്ന [[ജ്യോതി ബസു|ജ്യോതി ബസുവായിരുന്നു]] പ്രധാനമന്ത്രി പദത്തിനു യോഗ്യനായി അവർ കണ്ടത് <ref name=histfoolish1>[http://www.indianexpress.com/news/-i-still-think-it-was-a-historic-blunder.-because-such-an-opportunity-%28to-become-pm%29-does-not-come-often-/568465 രാഷ്ട്രീയവിഡ്ഢിത്തത്തെ എതിർത്തവർ ന്യൂനപക്ഷമായിരുന്നു] ഇന്ത്യൻ എക്സപ്രസ്സ് ദിനപത്രം -18 ജനുവരി 2010</ref>. എന്നാൽ പാർട്ടി പോളിറ്റ്ബ്യൂറോ ഈ നിർദ്ദേശം തള്ളിക്കളഞ്ഞു. [[ജ്യോതി ബസു]], പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ തീരുമാനത്തെ അംഗീകരിച്ചെങ്കിലും, പിന്നീട് പാർട്ടിയുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ ചരിത്രപരമായ വിഡ്ഢിത്തം എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. ദേവഗൗഡയുടെ വിദേശനയങ്ങളും, ആഭ്യന്തരസാമ്പത്തിക നയങ്ങളും കോൺഗ്രസ്സിന്റേതിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമല്ല അതുകൊണ്ടു തന്നെ മന്ത്രിസഭയിൽ ഭാഗഭാക്കാവുക എന്നതല്ല പാർട്ടിയുടെ നയം മറിച്ച് കോൺഗ്രസ്സിനേയും ബി.ജെ.പിയേയും അധികാരത്തിൽ നിന്നും അകറ്റി നിർത്തുക എന്നതു മാത്രമാണ് എന്ന് പാർട്ടി കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി ഈ തീരുമാനത്തെ ന്യായീകരിക്കുകയുണ്ടായി<ref name=frontline1>{{citebook |last=ഇ.എം.എസ് | first=നമ്പൂതിരിപ്പാട്|url=http://books.google.com.sa/books?id=0VO5RNRQ-kwC |title=എന്റെ ഫ്രണ്ട്ലൈൻ വർഷങ്ങൾ |year=2010 |isbn=978-81-87496-93-9}} </ref>. ===ലീഗുമായുള്ള ബന്ധം=== 1967 ൽ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സിനെ]] നേരിടാൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി [[മുസ്ലീം ലീഗ്|ലീഗുമായി ബന്ധം]] ഉണ്ടാക്കി <ref name=casm1>{{cite book |title=കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ആന്റ് സോഷ്യൽ മൂവ്മെന്റ് ഇൻ ഇന്ത്യ |last= ചന്ദ്രിക |first= സിങ് |coauthors= |year=1987 |publisher=മിത്തൽ പബ്ലിഷേഴ്സ് |location=ഇന്ത്യ |isbn=81-7099-031-9 |pages=198 }} </ref>. എന്നാൽ ഈ നിലപാടെടുത്തതിൽ കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിക്ക് തെറ്റുപറ്റിയതായി ദേശീയതലത്തിൽ തന്നെ വിമർശനമുയർന്നു. [[മുസ്ലീം ലീഗ്|മുസ്ലീം ലീഗുമായുള്ള]] ബന്ധം [[വർഗ്ഗസമരം|വർഗ്ഗസമരത്തിന്റെ]] ഭാഗമായിരുന്നു എന്ന് പറഞ്ഞ് പാർട്ടി ഈ ബന്ധത്തെ ന്യായീകരിക്കുകയുണ്ടായി <ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 142. ഖണ്ഡിക 4</ref> {{തെളിവ്}}. പിന്നീട് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഈ ബന്ധം ഉപേക്ഷിക്കുകയുണ്ടായി <ref> ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട് ; ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998;ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ് ; കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ഗവൺമെന്റ് എന്ന അദ്ധ്യായം</ref>. ലീഗൂമായി കൂട്ടുകൂടിയപ്പോഴും പാർട്ടി അതിന്റെ സ്വതന്ത്രമായ പദവി നിലനിർത്തിയിരുന്നു. പിന്നീട് മുസ്ലീം ലീഗിന്റെ സഹായത്തോടെയല്ലാതെതന്നെ സി.പി.ഐ എമ്മിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കേരളത്തിൽ ഇടതു പക്ഷ ജനാധിപത്യ മുന്നണി അധികാരത്തിലെത്തുകയും ചെയ്തു. 1967 ൽ [[മുസ്ലീം ലീഗ്|ലീഗുമായി]] ബന്ധമുണ്ടാക്കുകയും പിന്നീട് അതുപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു, ഇതെല്ലാം പാർട്ടിയെ ശക്തിപ്പെടുത്താനേ സഹായിച്ചിട്ടുള്ളു എന്ന് പാർട്ടിയുടെ നേതാവായിരുന്ന [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] രേഖകളെ ഉദ്ധരിച്ച് അവകാശപ്പെടുന്നു. 1967 ലെ ലീഗുമായുള്ള ബന്ധവും, പിന്നീട് എം.വി.രാഘവന്റെ നേതൃത്വത്തിലവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ട മുസ്ലീം ലീഗുമായി കൂട്ടുകൂടാനുള്ള ബദൽ രേഖ തള്ളിക്കളഞ്ഞതും മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റ് സമീപനത്തിന്റെ രണ്ടു രൂപങ്ങളാണെന്നും ഇ.എം.എസ് കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു <ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 170. ഖണ്ഡിക 3</ref>. ===സ്റ്റാലിനിസ്റ്റ് ആശയങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു=== 1992ലെ മദ്രാസ് പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സോടുകൂടിയാണ് , കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി [[സ്റ്റാലിനിസം|സ്റ്റാലിനിസ്റ്റ്]] ആശയങ്ങളോട് പ്രതിപത്തി പുലർത്തുന്നു എന്ന് മാധ്യമങ്ങൾ എഴുതാൻ തുടങ്ങിയത്. എന്നാൽ സ്റ്റാലിനിസം എന്നു മുദ്രകുത്തപ്പെട്ട ആശയങ്ങളിലെ ഗുണപരമായ വശങ്ങൾ മാത്രമാണ് തങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചതെന്ന് പാർട്ടി പറയുന്നു. അതോടൊപ്പം തന്നെ സ്റ്റാലിന്റെ നിഷേധമാത്മക വശങ്ങളെ രൂക്ഷമായി എതിർക്കുകതന്നെയാണെന്നും ആവർത്തിച്ചു പ്രഖ്യാപിച്ചു. [[സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ|സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ]] [[സോഷ്യലിസം]] കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിനായി [[ജോസഫ് സ്റ്റാലിൻ|സ്റ്റാലിൻ]] നൽകിയ സംഭാവനകളും, [[ഫാസിസം|ഫാസിസത്തിനെതിരേ]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിജയവും, എല്ലാം സ്വീകരിക്കപ്പെടേണ്ട മാതൃകകളാണ് എന്ന് 1992 ൽ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിൽ]] വെച്ചു നടന്ന പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ് പാസ്സാക്കിയ പ്രമേയത്തിൽ പറയുന്നു <ref name=chennai1992>[http://www.cpim.org/documents/1992-14-Cong--ideological-issues.pdf പതിനാലാം പാർട്ടികോൺഗ്രസ്സ് അംഗീകരിച്ച പ്രമേയം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} പാർട്ടിയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് വിലാസത്തിൽ നിന്നും - പ്രമേയം 30 നോക്കുക</ref>. കൂടാതെ യുദ്ധാനന്തര റഷ്യ പടുത്തുയർത്താൻ സ്റ്റാലിൻ സ്വീകരിച്ച നടപടികളും, സാമ്രാജ്യത്വ നീക്കങ്ങൾക്കെതിരേ സ്റ്റാലിൻ നടത്തിയ പടയോട്ടങ്ങളും ചരിത്രത്തിൽ നിന്നും നീക്കം ചെയ്യാൻ സാധിക്കില്ല എന്നും പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ് അംഗീകരിച്ച ഔദ്യോഗിക രേഖ വ്യക്തമാക്കുന്നു <ref name="chennai1992" />. യൂറോപ്യൻ സാമ്രാജ്യശക്തികളിൽ നിന്ന് കോടിക്കണക്കിന് ജനങ്ങൾ സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയത് സ്റ്റാലിൻ നേതാവായിരുന്നപ്പോഴാണ് , ഇതാണ് സ്റ്റാലിൻ ആശയങ്ങളോട് പാർട്ടി പ്രതിപത്തി പുലർത്താൻ കാരണം എന്ന് [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]] അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. <ref>[[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]; ഫ്രണ്ട്ലൈൻ 1992 മാർച്ച് 14 </ref>. ==പിളർപ്പ്== 1967 ൽ പാർട്ടി പിളർന്നു. അതിൽ നിന്നും മാർക്സിസ്റ്റ് ലെനിനിസ്റ്റ് (നക്സൽബാരി പ്രസ്ഥാനം) എന്ന പുതിയ ഒരു ഗ്രൂപ്പ് ഉദയം ചെയ്തു<ref>[[#communi08|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും - ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]നക്സലൈറ്റുകളും ചൈനീസ് പാർട്ടിയും - പുറം 295</ref>. പാർട്ടിയുടെ നയങ്ങളിൽ എതിർപ്പുണ്ടായിരുന്നവരാണ് ഈ പുതിയ ഗ്രൂപ്പിനുവേണ്ടി വാദിച്ചവർ. പാർട്ടിയുടെ ഔദ്യോഗികനേതൃത്വത്തിനെതിരേയും, പാർട്ടി ഭരിച്ചിരുന്ന രണ്ട് സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ നേതൃത്വത്തിനെതിരേയും സംഘടിച്ചു പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. ഇവർ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ ഔദ്യോഗിക വിഭാഗത്തിനെ പുത്തൻ റിവിഷനിസ്റ്റുകാർ എന്ന് പറഞ്ഞ് രൂക്ഷമായ ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ടു. ബീജിംഗ് റേഡിയോയും, ചൈനീസ് മാധ്യമങ്ങളും ഇതാണ് യഥാർത്ഥ മാർക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റുകൾ എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു<ref>[[#communi08|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും - ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]നക്സലൈറ്റുകളും ചൈനീസ് പാർട്ടിയും - പുറം 297</ref>. പത്രങ്ങൾ ഇവരാണ് യഥാർത്ഥ വിപ്ലവകാരികളെന്ന് പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു. എന്നാൽ കൊടുങ്കാറ്റു പോലെ വന്ന ഈ നക്സൽ ഗ്രൂപ്പ് പിന്നീട് നാമാവശേഷമായി. <ref> ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട് ; ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ; അദ്ധ്യായം 13 </ref> == വിമർശനങ്ങളും വിവാദങ്ങളും == ===ആന്ധ്ര അരി ഇടപാട്=== കേരളം, മദിരാശി,ആന്ധ്രപ്രദേശ്,മൈസൂർ എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഒരു ഭക്ഷ്യമേഖല കേന്ദ്രസർക്കാർ രൂപീകരിക്കുകയുണ്ടായി. ഈ മേഖലക്കുള്ളിൽ സ്വതന്ത്രവ്യാപാരം അനുവദിക്കുയും മിച്ചമുള്ള അരി കമ്മി നേരിടുന്ന സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് നൽകാനുള്ള ഒരു നയവും കേന്ദ്രസർക്കാർ ഇതിലൂടെ നടപ്പാക്കി<ref>[[#communi08|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും - ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]അരിയുടെ രാഷ്ട്രീയം - പുറം 248</ref>. എന്നാൽ കേന്ദ്രസർക്കാർ നിശ്ചയിച്ച നിരക്കിൽ അരി നൽകാൻ ആന്ധ്രപ്രദേശിലെ അരിയുടമകൾ തയ്യാറായില്ല. കേരളത്തിൽ ജനങ്ങൾ ഭൂരിപക്ഷവും പട്ടിണിയിലായി. പണമുണ്ടെങ്കിലും അരി വാങ്ങാൻ കിട്ടാത്ത അവസ്ഥ. ഇങ്ങനെ പോയാൽ പട്ടിണിമരണങ്ങൾ രൂക്ഷമാകുമെന്ന് അവസ്ഥ ഉണ്ടായിട്ടുപോലും ഈ ഗൌരവമായ വിഷയത്തിൽ ഇടപെട്ട് സർക്കാർ നിശ്ചയിച്ച വിലയിൽ അരി വിതരണം നടത്താൻ തങ്ങൾക്കുള്ള അധികാരം വിനിയോഗിക്കാൻ കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വത്തിലുള്ള കേന്ദ്ര സർക്കാർ തയ്യാറായതുമില്ല. അവർ ആന്ധ്രയിലെ മില്ലുടമകൾകൊപ്പം ആയിരുന്നു <ref>[[#communi08|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും - ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]അരിയുടെ രാഷ്ട്രീയം - പുറം 249</ref>. അത്തവണത്തെ ഓണത്തിന് ഭക്ഷ്യക്ഷാമത്തെ ചെറുക്കാനായി കേരളം പൊതു ടെൻഡർ വിളിക്കാതെ ആന്ധ്രയിലെ ഒരു സ്വകാര്യ അരി കച്ചവടക്കാരനിൽ നിന്നും അരി ഇറക്കു മതി ചെയ്തു. അല്ലെങ്കിൽ പട്ടിണി മരണങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമായിരുന്നു <ref>[[#communi08|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും - ഇ.എം.എസ് നമ്പൂതിരിപ്പാട്]]അരിയുടെ രാഷ്ട്രീയം - പുറം 252</ref>. [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[വിമോചനസമരം|വിമോചനസമരത്തിന്]] ഉൽപ്രേരകമായി വർത്തിച്ച ഒരു സംഭവം ആയിരുന്നു ഈ ആന്ധ്ര അരി ഇടപാട്. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് സർക്കാർ നടത്തിയ പ്രസ്തുത ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്നും ജുഡീഷ്യൽ അന്വേഷണം വേണമെന്നും അന്നത്തെ പ്രതിപക്ഷ എം.എൽ.എമാരും, പത്രങ്ങളും ആവശ്യപ്പെട്ടു <ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 131.കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഭരണത്തിലേക്ക്</ref>. അതനുസരിച്ച് ഹൈക്കോടതി ന്യായാധിപനായിരുന്ന [[ജസ്റ്റിസ് രാമൻനായർ കമ്മീഷൻ]] ഈ ഇടപാട് അന്വേഷിക്കാൻ തുടങ്ങി<ref name=justiceramannayar>[http://www.hindu.com/2010/05/26/stories/2010052654780400.htm ജസ്റ്റീസ്.പി.ടി.രാമൻ നായർ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121110143009/http://www.hindu.com/2010/05/26/stories/2010052654780400.htm |date=2012-11-10 }} ദ ഹിന്ദു ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത് 26 മെയ് 2010</ref> . ഈ അരി ഇടപാടിൽ സംസ്ഥാനത്തിനു നഷ്ടം നേരിട്ടടില്ല എന്ന് കമ്മീഷൻ റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിച്ചു, ഈ റിപ്പോർട്ട് സർക്കാർ നിയമസഭയിൽ വെച്ചു <ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 132.കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഭരണത്തിലേക്ക്</ref>. കേരളം ഭക്ഷ്യക്ഷാമം നേരിടുന്ന ഒരു സംസ്ഥാനമായിരുന്നു. പൊതു ടെൻഡർ വിളിച്ച് അരി വാങ്ങാനുള്ള നടപടി തുടങ്ങിയാൽ അക്കൊല്ലത്തെ ഓണക്കാലം വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടിലാകും, അതുകൊണ്ടാണ് സ്വകാര്യ കച്ചവടക്കാരനിൽ നിന്നും അരിവാങ്ങാനുള്ള തീരുമാനമെടുത്തത് എന്നുമാണ് ഈ റിപ്പോർട്ടിലെ വിശദീകരണം<ref>[[#icm98|ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 ഇ.എം.എസ്]]. പുറം. 132.കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഭരണത്തിലേക്ക്</ref>. === ലോട്ടറി വിവാദം === കേരളത്തിലെ പാർട്ടിയുടെ പത്രമായ ദേശാഭിമാനിക്കായി 2 കോടി രൂപ ലോട്ടറി രാജാവെന്ന് ആരോപിക്കുന്ന വ്യക്തിയിൽ നിന്നും സംഭാവന സ്വീകരിച്ചു എന്ന ആരോപണം കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വിവാദമുണ്ടാക്കി.<ref name=lottery1>[http://www.hindu.com/2008/07/03/stories/2008070355180400.htm കേരളത്തിലെ ലോട്ടറി വിവാദം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081009134043/http://www.hindu.com/2008/07/03/stories/2008070355180400.htm |date=2008-10-09 }} ദ ഹിന്ദു ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത്, ജൂലൈ 3 2008</ref>. [[കടപ്പത്രം|കടപ്പത്രത്തിന്റെ]] രൂപത്തിലാണ് ഈ പണം വാങ്ങിയത് എന്ന പാർട്ടി തുടക്കത്തിൽ അവകാശപ്പെട്ടെങ്കിലും, നിയമപരമായി [[ദേശാഭിമാനി ദിനപത്രം|ദേശാഭിമാനി പത്രത്തിന്]] ബോണ്ട് പുറത്തിറക്കാൻ കഴിയുമായിരുന്നില്ല<ref name="lottery2" />. പത്രത്തിൽ നല്കിവരുന്ന പരസ്യത്തിന്റെ തുക മുൻകൂറായി വാങ്ങിയതാണ് ഈ പണം എന്ന പാർട്ടി പിന്നീട് തിരുത്തി <ref name="lottery2" />. ഈ കേസ് വിജിലൻസ് അന്വേഷിക്കണം എന്ന പരാതിയെത്തുടർന്ന് ഡെപ്യൂട്ടി സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ് അന്വേഷണം നടത്തിയെങ്കിലും ഇ.പി.ജയരാജനെതിരേ എന്തെങ്കിലും തെളിവുകൾ കണ്ടെത്താൻ വിജിലൻസിനു കഴിഞ്ഞില്ല. മാത്രമല്ല, [[ദേശാഭിമാനി ദിനപത്രം|ദേശാഭിമാനിക്ക്]] [[കടപ്പത്രം]] പുറത്തിറക്കുവാൻ കഴിയുമോ എന്നത് തന്റെ അന്വേഷണപരിധിയിൽ വരുന്നതല്ല എന്നും ഇതേക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യത്തിനു മറുപടിയായി കേസ് അന്വേഷിച്ച ഉദ്യോഗസ്ഥൻ പ്രതികരിച്ചു. പത്രത്തിന്റെ ജനറൽ മാനേജർ ആയിരുന്ന [[ഇ.പി. ജയരാജൻ|ഇ.പി. ജയരാജനെ]] സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് നീക്കിയെങ്കിലും പിന്നീട് സ്ഥാനത്ത് തിരിച്ചെത്തി.<ref name=lottery2>[http://www.indianexpress.com/news/cpm-reinstates-deshabhimani-general-manager/321217/ ഇ.പി.ജയരാജനെ ദേശാഭിമാനി ജനറൽ മാനേജറായി തിരിച്ചെടുത്തു] ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ് - ശേഖരിച്ചത്, 11 ജൂൺ 2008 </ref> പണം തിരിച്ചു കൊടുത്തു എന്ന് പാർട്ടി അവകാശപ്പെടുകയും {{അവലംബം}} പോലീസ് കേസുകൾ ഒന്നും ഇല്ലാതെ വിവാദം അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു. ===മഅദനിയുമായുള്ള സഖ്യം === ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ നിരവധി ബോംബ്‌ സ്ഫോടനങ്ങളിൽ പങ്കുണ്ട് എന്നാരോപിക്കപ്പെടുന്ന അബ്ദുൾ നാസർ മദനിയുമായി 2009 ലോക സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മുന്നണിയിലെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് സഖ്യകക്ഷികളുടെ എതിർപ്പുകൾ അവഗണിച്ച് രാഷ്ട്രീയ നീക്കുപോക്കിന് തയ്യാറായതും, മദനിയുമായി കേരള സംസ്ഥാന പാർട്ടി സെക്രട്ടറി പിണറായി വിജയൻ വേദി പങ്കിട്ടതും വിവാദമായി.<ref name=madani1>[http://www.telegraphindia.com/1090414/jsp/frontpage/story_10819681.jsp സി.പി.എമ്മും പി.ഡി.പിയുമായുള്ള ബന്ധം] ടെലിഗ്രാഫ് ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത് 14 ഏപ്രിൽ 2009</ref><ref name=madani2>[http://www.rediff.com/news/2009/apr/01slid1-interview-with-abdul-nasser-madani-pdp-kerala-leader.htm സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി, പി.ഡി.പി. നേതാവുമായി വേദി പങ്കിടുന്നു] റിഡിഫ് വാർത്ത - ശേഖരിച്ചത് - 1 ഏപ്രിൽ 2009</ref>. ആ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് സഖ്യത്തിന് കനത്ത തിരിച്ചടി നേരിടേണ്ടി വന്നു. എന്നാൽ പി.ഡി.പി.യുമായുള്ള സഖ്യത്തെ ന്യായീകരിച്ചുകൊണ്ട് സി.പി.എമ്മിന്റെ ഉന്നതരായ നേതാക്കൾ രംഗത്തെത്തി. ഒമ്പതു കൊല്ലത്തെ ജയിൽവാസം മദനിയിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയെന്നും, അദ്ദേഹം മതേതരത്വത്തിന്റെ വക്താവാണെന്നുമാണ് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗവും, മുതിർന്ന സി.പി.എം നേതാവുമായി [[എസ്.രാമചന്ദ്രൻപിള്ള]] പറഞ്ഞത് <ref name=srp1>[http://www.hindu.com/2009/03/31/stories/2009033156960400.htm മദനിയുമായി വേദി പങ്കിട്ടതിൽ തെറ്റില്ല - പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ദ ഹിന്ദു ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത് 31 മാർച്ച് 2009</ref>. പ്രാദേശികമായി ശക്തമായ സംഘടനയിലുള്ള നേതാക്കളുമായി സഖ്യം ഉണ്ടാക്കുന്നത് പ്രാദേശിക ഘടകത്തിന്റെ അധികാര പരിധിയിൽ വരുന്നതാണെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു <ref name="srp1" />. പി.ഡി.പിയുമായി യാതൊരു സഖ്യവുമില്ല എന്നാണ് സി.പി.എം ജനറൽ സെക്രട്ടറി [[പ്രകാശ് കാരാട്ട്]] മാധ്യമങ്ങളോട് പറഞ്ഞത് <ref name=madani3>[http://indiatoday.intoday.in/story/Kerala:+Madani+factor+hampers+LDF+campaign/1/33798.html കേരളത്തിൽ പി.ഡി.പിയുമായി, സി.പി.എമ്മിന് യാതൊരു സഖ്യവുമില്ല - പ്രകാശ് കാരാട്ട്] ഇന്ത്യടുഡേ ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത് - 29 മാർച്ച് 2009 </ref>. ===നന്ദിഗ്രാം പ്രശ്നം=== 2007-ൽ [[പശ്ചിമബംഗാൾ|പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ]] [[നന്ദിഗ്രാം]] എന്ന സ്ഥലത്ത് സി.പി.എം സർക്കാർ, സ്ഥലം ഏറ്റെടുക്കൽ തടയാൻ ശ്രമിച്ച ജനങ്ങളും സി.പി.എം പ്രവർത്തകരും തമ്മിൽ അക്ക്രമങ്ങൾ അരങ്ങേറി.<ref name=nandi1>[http://sanhati.com/articles/446/ ''ഡോ.അശോക് മിത്ര (മുൻ സാമ്പത്തിക വകുപ്പ് മന്ത്രി) ഓൺ നന്ദിഗ്രാം''] </ref>. ജനങ്ങൾക്ക്‌ നേരെ പോലീസ് വെടി വക്കുകയും 14 പേർ കൊല്ലപ്പെടുകയും 70 നുമേൽ ആളുകൾക്ക് പരുക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name=telegraph140307>{{cite news | title = റെഡ്-ഹാൻഡ് ബുദ്ധ: 14 കിൽഡ് ഇൻ നന്ദിഗ്രാം റീഎൻട്രി ബിഡ് | url = http://www.telegraphindia.com/1070315/asp/frontpage/story_7519166.asp | publisher = ''[[ദ ടെലഗ്രാഫ്(കൽക്കത്ത)|ദി ടെലഗ്രാഫ്]]'' | date = 15 മാർച്ച് 2007 | accessdate = 2007-03-15 | archive-date = 2007-03-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070317192827/http://www.telegraphindia.com/1070315/asp/frontpage/story_7519166.asp | url-status = dead }}</ref> അതിനുശേഷം നിരവധി കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി പ്രവർത്തകരെ കൊലപ്പെടുത്തുകയും പാർട്ടി അംഗങ്ങളുടെ വീടുകളിൽ മാവോയിസ്റ്റ് ഗ്രൂപ്പിന്റെ സഹായത്തോടെ അതിക്രമിച്ച് കയറി കൂട്ടബലാൽസംഗങ്ങളും നടത്തിയതായി ആരോപണങ്ങൾ ഉയർന്നു.<ref name=nandi2>[http://www.thestatesman.net/index.php?option=com_content&view=article&show=archive&id=337508&catid=35&year=2010&month=08&day=9&Itemid=66 നന്ദിഗ്രാം ബലാൽസംഗത്തിന് ഇരകളായവർക്ക് നഷ്ടപരിഹാരം] സ്റ്റേറ്റ്സ്മാൻ ദിനപത്രം - ശേഖരിച്ചത് 8 ഓഗസ്റ്റ് 2010</ref><ref name=nandi3>[http://ibnlive.in.com/news/cbi-registers-four-cases-against-cpim-leaders-in-nandigram/54510-3.html നന്ദിഗ്രാം കേസുകൾ സി.ബി.ഐ അന്വഷിക്കുന്നു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ഐ.ബി.എൻ ലൈവ് - ശേഖരിച്ചത് 19 ഡിസംബർ 2007</ref> പോലീസിനെയും പാർട്ടിപ്രവർത്തകരെയും നേരിടാൻ ബി.യു.പി.സി. എന്ന പേരിലുള്ള സംഘടനയ്ക്ക് ആയുധങ്ങൾ നൽകിയത് തങ്ങളായിരുന്നെന്ന് മാവോയിസ്റ്റ് നേതാവ് കിഷൻജി പിന്നീട് വെളിപ്പെടുത്തി.{{തെളിവ്}} ഇന്ത്യയിലെ കാർ കമ്പനിയായ ടാറ്റയുടെ പുതിയ നിർമ്മാണശാലക്ക് പശ്ചിമ ബംഗാൾ സി.പി.എം സർക്കാർ സിങ്കൂർ എന്ന സ്ഥലത്ത് 2008-ൽ സ്ഥലം ഏറ്റെടുത്ത് നൽകാൻ ശ്രമിച്ചതും തുടർന്ന് ജനങ്ങൾ നടത്തിയ ചെറുത്തുനിന്നതും സി.പി.എം പ്രവർത്തകർ അക്ക്രമങ്ങളും ബലാൽസംഗവും നടത്തിയതായി ആരോപണം ഉയർന്നതും വിവാദമായിരുന്നു.<ref name=nandi5>[http://ibnlive.in.com/news/cpim-redfaced-over-singur-murder/43778-3.html നന്ദിഗ്രാം വിവാദം]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ഐ.ബി.എൻ ലൈവ്</ref> തുടർന്ന് ടാറ്റ ആ ഉദ്യമം ഉപേക്ഷിക്കുകയും നിർമ്മാണശാല ഗുജറാത്തിലേയ്ക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു. ===എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ വിവാദം === {{main|ലാവലിൻ കേസ് (കേരളം)}} പള്ളിവാസൽ,പന്നിയാർ, ചെങ്കുളം, എന്നീ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി കാനഡയിലെ എസ്.എൻ.സി ലാവ്ലിൻ എന്ന കമ്പനിയുമായി നടത്തിയ കരാറിൽ സാമ്പത്തി ക്രമക്കേട് നടന്നു എന്നതായിരുന്നു ഈ വിവാദത്തിനു കാരണമായത്. കേരളത്തിലെ പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയും പോളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗവുമായ [[പിണറായി വിജയൻ]] ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസിൽ ഒൻപതാം പ്രതിയാവുകയും അന്വേഷണ ഏജൻസി കുറ്റപത്രം സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു<ref name=lavlin3>[http://www.indianexpress.com/news/cbi-set-to-prosecute-cpm-kerala-boss-party-in-a-fix/414003/1 ലാവ്ലിൻ കേസ്] ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ് - ശേഖരിച്ചത് 22 ജനുവരി 2009 </ref> . ഈ കേസിന്മേൽ ഗവർണ്ണറോട് പിണറായി വിജയനെതിരെയുള്ള വിചാരണ തടയാൻ സി.പി.എം സർക്കാർ ആവശ്യപ്പെട്ടതും ഗവർണ്ണർ അത് തള്ളിക്കളഞ്ഞതും വിവാദമായിരുന്നു. നിരവധി രാഷ്ട്രീയക്കാർ ഉൾപ്പെട്ട ഒരു വിവാദമായിരുന്നു ലാവ്ലിൻ കേസ്. മുൻപത്തെ [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സ്]] നേതൃത്വത്തിലുള്ള മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുത മന്ത്രിയായിരുന്ന സി.വി.പദ്മാരാജനാണ് ലാവ്ലിൻ കമ്പനിയുമായി ആദ്യഘട്ട ചർച്ചകൾ നടത്തിയത്. <ref name=lavlin1>[http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/867046/2011-03-31/kerala ലാവ്ലിൻ കേസ് പിണറായി വിജയന്റെ ഹർജി സുപ്രീംകോടതി തള്ളി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110407072228/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/867046/2011-03-31/kerala |date=2011-04-07 }} മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ - ശേഖരിച്ചത് 31 മാർച്ച് 2011</ref><ref name=lavlin2>[http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-01-22/news/27646792_1_snc-lavalin-cpm-pinarayi-vijayan പിണറായി വിജയൻ കുറ്റക്കാരനെന്ന് സി.ബി.ഐ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110812055705/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-01-22/news/27646792_1_snc-lavalin-cpm-pinarayi-vijayan |date=2011-08-12 }} ഇക്കണോമിക്സ് ടൈംസ് ശേഖരിച്ചത് 22 ജനുവരി 2009</ref>.എന്നാൽ 2013 നവംബർ അഞ്ചിന് ഈ കേസ് നിയമപരമായി നിലനില്ക്കുന്നതല്ലെന്ന് നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഏഴുപ്രതികളെ വെറുതെ വിടുകയും കേസ് തള്ളിക്കളയുകയും ചെയ്തു. പിണറായി വിജയനെ പ്രതിപ്പട്ടികയിൽ ചേർക്കണമെന്ന വാദവും തള്ളപ്പെട്ടു. കരാർ ഒപ്പിടുമ്പോൾ പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി ആയിരുന്നു അദ്ദേഹമെന്ന് കോടതി കണ്ടെത്തി. രാഷ്ട്രീയപരവും തീർക്കാൻ വ്യാജ കേസുകൾ നിർമിക്കരുത് എന്ന് കോടതി താക്കീതു ചെയ്തു. <ref name=ലാവലിൻ വിധി>{{Cite web |url=http://www.asianetnews.tv/top-news/20584-lavalin-case-dateline |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2014-01-05 |archive-date=2014-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111211340/http://www.asianetnews.tv/top-news/20584-lavalin-case-dateline |url-status=dead }}</ref> ===രാഷ്ട്രപതി തിരഞ്ഞെടുപ്പ്=== 2012 ൽ ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രപതിയെ തിരഞ്ഞടുക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പാർട്ടി ചില വിമർശനങ്ങളെ നേരിടുകയുണ്ടായി. 2012 ൽ രാഷ്ട്രപതി സ്ഥാനത്തേക്ക് മത്സരിക്കാൻ പ്രധാനമായി രണ്ടുപേർ മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളു. കോൺഗ്രസ്സ് പിന്തുണയ്ക്കന്ന പ്രണബകുമാർ മുഖർജിയും, ബി.ജെ.പിയുടെ പിന്തുണയുള്ള പി.എ.സാംഗ്മയും. സി.പി.എമ്മിന്റെ പിന്തുണ പ്രണബ് മുഖർജിക്കായിരുന്നു. കോൺഗ്രസ്സ് നേതാവിന് സി.പി.എം പിന്തുണ നൽകിയതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഒരുപാട് വിവാദങ്ങൾ ഉയരുകയുണ്ടായി. എന്നാൽ പാർട്ടിനേതൃത്വം വ്യക്തമായ ന്യായീകരണങ്ങളുമായി അത്തരം വിവാദങ്ങളുടെയെല്ലാം മുന ഒടിച്ചു. == ബഹുജന സംഘടനകൾ == * [[സെന്റർ ഓഫ് ഇന്ത്യൻ ട്രേഡ് യൂണിയൻസ്]] CITU * [[ഡെമോക്രാറ്റിക് യൂത്ത് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] DYFI *ഡെമോക്രാറ്റിക് യൂത്ത് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ്‌ ജമ്മു ആൻഡ് കാശ്മീർ *ഡെമോക്രാറ്റിക് യൂത്ത് ഫെഡറേഷൻ ഓഫ്‌ ത്രിപുര * [[സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡെറേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ]] SFI * [[അഖിലേന്ത്യ ജനാധിപത്യ മഹിള അസോസിയേഷൻ]] * [[അഖിലേന്ത്യാ കിസാൻ സഭ]] == കുറിപ്പുകൾ == * {{Note|ക|ക}} ഇറങ്ങിപ്പോയ 32 പേരുടെ പേരുകൾ. {{Div col begin|4}} # [[പി. സുന്ദരയ്യ]] # [[എം. ബസവപുന്നയ്യ]] # [[ടി. നാഗി റെഡി]] # [[എം. ഹനുമന്ത റാവു]] # [[ഡി. വേങ്കെടേശ്വര റാവു]] # [[എൻ. പ്രസാദ റാവു]] # [[ജി. ബപ്പനയ്യ]] # [[ഇ.എം.എസ്.]] # [[എ.കെ.ജി.]] # [[എ.വി. കുഞ്ഞമ്പു]] # [[സി.എച്ച്. കണാരൻ]] # [[ഇ.കെ. നായനാർ]] # [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ]] # [[ഇ.കെ. ഇമ്പിച്ചി ബാവ]] # [[പ്രമോദ് ദാസ്‌ ഗുപ്ത]] # [[മുസഫിർ അഹമ്മദ്‌]] # [[ജ്യോതിബസു]] # [[അബ്ദുൽ ഹാലിം]] # [[ഹരികൃഷ്ണ കോനാർ]] # [[സരോജ് മുഖർജി]] # [[പി. രാമമുർത്തി]] # [[എം.ആർ. വെങ്കട്ട രാമൻ]] # [[എൻ. ശങ്കരയ്യ]] # [[കെ. രമണി]] # [[ഹർകിഷൻ സിംഗ് സുർജിത്]] # [[ജഗജിത് സിംഗ് ല്യാൽപുരി]] # [[ഡി.എസ്. തപാലിയ]] # [[ഡോ. ഭാഗ് സിംഗ്]] # [[ഷിയൊ കുമാർ മിശ്ര]] # [[എൽ.എൻ. ഉപാധ്യായ]] # [[മോഹൻ പുനാമിയ]] # [[ആർ.പി. സർഫ്]] {{Div col end}} == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist|colwidth=30em}} ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *{{cite book |title=ദ സ്പോയിൽസ് ഓഫ് പാർട്ടിഷൻ, ബംഗാൾ & ഇന്ത്യ |url=https://archive.org/details/spoilsofpartitio0000chat |last= ജോയ് |first= ചാറ്റർജി |coauthors= |year=2007 |publisher=കേംബ്രിഡ്ജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ് |location=ന്യൂയോർക്ക് |isbn=978-0521-87536-3 |ref=sop07 }} *{{cite book |title=ഇന്ത്യൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം 1920-1998 |last= ഇ.എം.എസ് |first= നമ്പൂതിരിപ്പാട് |coauthors= |year=2010 |publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|location=ഇന്ത്യ,കേരളം|ref=icm98 |isbn=81-262-0522-9}} *{{cite book |title=വെസ്റ്റ് ബംഗാൾസ് ജ്യോതി ബസു - എ പൊളിറ്റിക്കൽ പ്രൊഫൈൽ |last=സുർജിത്കുമാർ |first=ദാസ്ഗുപ്ത| year=1992 |publisher=ഗ്യാൻ ബുക്സ്|location=ഇന്ത്യ|ref=webj92 |isbn=81-212-0420-8|}} *{{cite book |title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ഉദ്ഭവവും വളർച്ചയും |last=ഇ.എം.എസ്|first=നമ്പൂതിരിപ്പാട്| year=2008|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|location=ഇന്ത്യ|ref=communi08 |isbn=81-262-0189-4|}} *[[ബ്രഹ്മണ മാർക്സിസം]] , [[എസ്. കെ ബിശ്വാസ് ]] *[http://www.telegraphindia.com/1050331/asp/opinion/story_4549192.asp സെർച്ച് ഫോർ വേയ്സ് ടു കീപ് മാർക്സ് എലൈവ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304220059/http://www.telegraphindia.com/1050331/asp/opinion/story_4549192.asp |date=2016-03-04 }} ഒപ്പീനിയൻ ഓൺ പാർട്ടി സ്ട്രക്ചർ ബൈ സുമന്ത സെൻ. ''ദ ടെലഗ്രാഫ്'' കൽക്കട്ട, ഇന്ത്യ. മാർച്ച് 31, 2005. ശേഖരിച്ചത്, ഏപ്രിൽ 1, 2005. *[http://www.hindu.com/2005/04/07/stories/2005040708001100.htm വെട്രൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ്സ് ഹോണേർഡ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103094513/http://www.hindu.com/2005/04/07/stories/2005040708001100.htm |date=2012-11-03 }} ന്യൂസ് ആർട്ടിക്കിൽ ഓൺ പാർട്ടി ഹിസ്റ്ററി കോൺഫറൻസ്. ''ദ ഹിന്ദു''. ഏപ്രിൽ 6, 2005. ശേഖരിച്ചത്, ഏപ്രിൽ 8, 2005. *[http://us.rediff.com/news/2005/apr/09cpm.htm ഓൾ യു വാണ്ടട് ടു നോ എബൗട്ട് സി.പി.ഐ(എം)] ന്യൂസ് ആർട്ടിക്കിൽ ഓൺ സി.പി.ഐ(എം). ''റിഡിഫ് ന്യൂസ്''. ഏപ്രിൽ 8, 2005. ശേഖരിച്ചത് ഏപ്രിൽ 8, 2005. *[http://www.hinduonnet.com/fline/fl2209/stories/20050506002101600.htm ''ആൻ അപ്ബീറ്റ് ലെഫ്റ്റ്''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017154618/http://hinduonnet.com/fline/fl2209/stories/20050506002101600.htm |date=2007-10-17 }} വെങ്കിടേഷ് രാമകൃഷ്ണൻ. '''ഫ്രണ്ട്ലൈൻ''' പതിപ്പ് 22 - ലക്കം 09, ഏപ്രിൽ 23 - മെയ് 6, 2005. ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{commons category|Communist Party of India (Marxist)}} *[http://www.telegraphindia.com/1050331/asp/opinion/story_4549192.asp മാർക്സിസം നിലനിർത്താനുള്ള അന്വേഷണങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304220059/http://www.telegraphindia.com/1050331/asp/opinion/story_4549192.asp |date=2016-03-04 }} *[http://www.hindu.com/2005/04/07/stories/2005040708001100.htm വയോധിക കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാർ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103094513/http://www.hindu.com/2005/04/07/stories/2005040708001100.htm |date=2012-11-03 }} *[http://us.rediff.com/news/2005/apr/09cpm.htm കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയെക്കുറിച്ച് അറിയേണ്ടതെല്ലാം] *[http://www.hinduonnet.com/fline/fl2209/stories/20050506002101600.htm ഇടതുപക്ഷ ആശയങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017154618/http://hinduonnet.com/fline/fl2209/stories/20050506002101600.htm |date=2007-10-17 }} * [http://www.cpim.org/ സി.പി.ഐ(എം) വെബ് സൈറ്റ്] * [http://www.cpimkerala.org/ സി.പി.ഐ(എം) കേരള സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി വെബ് സൈറ്റ്] * [http://www.dyfi.org/ ഡി.വൈ.എഫ്.ഐ വെബ് സൈറ്റ്] *[http://www.cpmkeralaconference.org/ 20ആം പാർട്ടി കോൺഗ്രസ്സ് വെബ്സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121121052626/http://www.cpmkeralaconference.org/ |date=2012-11-21 }} *[http://www.deshabhimani.com ദേശാഭിമാനി] * [http://malablo.com/comunism-in-kerala-india/ കമ്മ്യൂണിസം ഇന്ത്യയിൽ,ചരിത്രവും ഇടപെടലുകളും] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200718012726/http://malablo.com/comunism-in-kerala-india/ |date=2020-07-18 }} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് കക്ഷികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] *[http://malablo.com/എന്താണ്-കമ്മ്യൂണിസം/ എന്താണ്ക മ്മ്യൂണിസം?]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} fxhduxlmr42901laffzjgyp70u6njtb 0 4602 4642836 4613948 2026-07-03T05:54:41Z Keerthisreeyadav 212566 4642836 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|sadhya}} [[File:OnaSadya - The Onam feast 2011.jpg|thumb|ഒരു സാധാരണ ഓണ സദ്യ]] [[ചിത്രം:Sadhya.jpg|thumb|സദ്യ]] [[അരി]] കൊണ്ടുള്ള വിഭവ സമൃദ്ധമായ ഊണിനെയാണ്‌ '''സദ്യ''' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. രുചികളിലെ എല്ലാം അടങ്ങുന്ന ഒരു സമ്പൂർണ്ണ ആഹാരമാണ് സദ്യ. [[ഓണം]], [[വിഷു]] <ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/pachakam/recipes/2019/04/11/top-ten-recipes-for-vishu.html|title=Vishu Sadya Recipes|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=|archive-date=2019-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190411115910/https://www.manoramaonline.com/pachakam/recipes/2019/04/11/top-ten-recipes-for-vishu.html|url-status=dead}}</ref>, ഉത്സവങ്ങൾ, [[വിവാഹം]], വിവാഹ വാർഷികം, പിറന്നാൾ, നാമകരണം, [[ശ്രാദ്ധം]] തുടങ്ങി ഏതെങ്കിലും വിശേഷാവസരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ് സാധാരണയായി സദ്യ ഉണ്ടാവുക. തെക്കൻ കേരളത്തിൽ ഇത് സസ്യാഹാരങ്ങൾ മാത്രം അടങ്ങുന്നതായിരിക്കും. എന്നാൽ വടക്കൻ കേരളത്തിൽ (മലബാർ ഭാഗങ്ങളിൽ) മത്സ്യമാംസ വിഭവങ്ങൾ സദ്യയുടെ അഭിവാജ്യ ഘടകം ആണ്. ക്രൈസ്തവ സമുദായത്തിന്റെ ഇടയിൽ നസ്രാണി സദ്യ, അച്ചായൻ സദ്യ തുടങ്ങിയ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന മത്സ്യമാംസ വിഭവങ്ങൾ കൂടി ഉൾപ്പെടുന്ന സദ്യ വ്യാപകമാണ്. നിലത്ത് ചമടം പിടിഞ്ഞിരുന്ന് വാഴയിലയിലാണ് പാരമ്പര്യമായി സദ്യകഴികുനരീതി. ആറന്മുള വള്ളസദ്യ ഇത്തരത്തിൽ ഇന്നും നടത്തപ്പെടുന്നുണ്ട്. ഇക്കാലത്ത് വിവാഹ ഹാളുകളിലും മറ്റും സദ്യ മേശമേൽ ഇലയിട്ട് വിളമ്പാറുമുണ്ട്. ഇരുപത്തിയെട്ട് കൂട്ടം വിഭവങ്ങൾ ചേരുന്ന സമൃദ്ധമായ കേരളീയ സദ്യയാണ്‌ വിവാഹം തുടങ്ങിയ വിശേഷാവസരങ്ങളിൽ പതിവായി ഉണ്ടായിരുന്നത്. വിളമ്പുന്നതിനും ഉണ്ണുന്നതിനും നിയതമായ ക്രമവും ചിട്ടകളും ഉണ്ട്. സദ്യവിഭവങ്ങൾ സാധാരണയായി [[ചോറ്]], [[കറി|കറികൾ]], [[പായസം]], [[പഴം]], [[മോര്‌]], [[തൈര്]], [[പപ്പടം]], [[ഉപ്പേരി]] തുടങ്ങിയവയും മറ്റുമാണ്‌. വിവിധ ഇനം കറികൾ ഉള്ളതിനാൽ ഊണുകഴിക്കുന്നവരുടെ വൈവിധ്യമാർന്ന ഇഷ്ടാനിഷ്ടങ്ങളുമായി ചേർന്നുപോകുന്നു എന്നത് സദ്യയുടെ പ്രത്യേകതയാണ്‌. [[ഉള്ളി|ഉള്ളിയോ]] [[വെളുത്തുള്ളി|വെളുത്തുള്ളിയോ]] പരമ്പരാഗതമായി കറികളായി സദ്യയിൽ ഉപയോഗിക്കാറില്ല, എന്നാൽ പണ്ട് സദ്യയിൽ പതിവില്ലായിരുന്ന [[കാരറ്റ്]], [[കൈതച്ചക്ക]], [[പയർ]] ഇവകൊണ്ടുള്ള വിഭവങ്ങളും ഇന്ന് സദ്യയിൽ വിളമ്പുന്നുണ്ട്. കറികളിൽ ധാരാളം പോഷകങ്ങൾ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും അന്നജം, മധുരം എന്നിവയുടെ ആധിക്യമുള്ള സദ്യ പൊതുവേ ആരോഗ്യകരമല്ല. അന്നജം ഏറെയുള്ള ചോറ്, ഉപ്പ് അമിതമായി ചേർന്ന അച്ചാർ, മധുരം ധാരാളം അടങ്ങിയ പായസം, പപ്പടം, കൊഴുപ്പ് കൂടുതൽ അടങ്ങിയ ചുവന്ന മാംസം, വറുത്തതും പൊരിച്ചതുമായ വിഭവങ്ങൾ, നെയ്യ് തുടങ്ങിയവ അമിതമായി ഉപയോഗിച്ചാൽ അത് ഗുരുതര [[ജീവിതശൈലീരോഗങ്ങൾ|ജീവിതശൈലീരോഗങ്ങളിലേക്ക്]] നയിക്കുന്നു. അതിനാൽ സദ്യയിലെ ചോറ്, അച്ചാർ, പായസം, വറുത്തതും പൊരിച്ചതും മറ്റും മിതമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ് ഏറെ നല്ലത്. ഇത് നിത്യേനയോ അമിതമായോ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഗുരുതര രോഗങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. അതിനാൽ സദ്യ മിതമായ അളവിലൊ അല്ലെങ്കിൽ ചെറിയ അളവിലൊ ഉപയോഗിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് [[പ്രമേഹം]], [[അമിത കൊളസ്ട്രോൾ]], [[ഹൃദ്രോഗം]], [[രക്താതിമർദ്ദം]], [[അമിതവണ്ണം]], കുടവയർ, [[ഉദ്ധാരണശേഷിക്കുറവ്]] മുതലായ [[ജീവിതശൈലീരോഗങ്ങൾ]] ഉള്ളവർ സദ്യ കഴിക്കുമ്പോൾ നിയന്ത്രണം പാലിക്കേണ്ടതാണ് എന്ന്‌ ആരോഗ്യ വിദഗ്ദർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/local-news/kottayam/onam-sadhya-in-kerala-560912|title=അറിഞ്ഞുണ്ടോണം സദ്യ {{!}} Madhyamam|access-date=2022-08-23|last=ഡെസ്ക്|first=വെബ്|date=2020-08-29|language=ml}}</ref> ==നിരുക്തം== 'ബന്ധുക്കളോടും സുഹൃത്തുക്കളോടുമൊപ്പമുള്ള മഹാഭോജനം' എന്ന് അർഥമുള്ള 'സഗ്ധിഃ' (सग्धिः) എന്ന സംസ്കൃതശബ്ദത്തിൽനിന്നാണ് 'സദ്യ' എന്ന മലയാളവാക്കിന്റെ ഉദ്ഭവം. ലളിതമായി 'സഹഭോജനം' എന്ന് അർഥം. സമാനാ മഹ വാ ജഗ്ധിഃ സഗ്ധിഃ (समाना मह वा जग्धिः सग्धिः।) എന്ന് നിരുക്തം. ==ചരിത്രം== [[തിരുവനന്തപുരം]] ജില്ലയിലെ സദ്യ പതിനഞ്ചുകൂട്ടം കറികൾ ഉള്ളതാണ്‌. ആയ് രാജ്യത്തിന്റെ സംഭാവനയാണ് എന്ന് നാട്ടാചാരങ്ങൾ കൊണ്ട് ഊഹിക്കപ്പെടുന്നു. പഴയ [[ആയ്‌രാജ്യം]] [[തിരുനെൽ‍‌വേലി]] വരെ വ്യാപിച്ചു കിടന്നിരുന്നതിനാൽ സദ്യയിൽ തമിഴ്‌നാടിന്റെ സ്വാധീനം ഉണ്ട്. ഈ ജില്ലയിൽ തൊടുകറികൾ ഒരിക്കൽ മാത്രവും മറ്റു കറികൾ ആവശ്യാനുസരണവും വിളമ്പുന്നു. എന്നാൽ കേരളത്തിന്റെ മറ്റു സ്ഥലങ്ങളിൽ തൊടുകറികളും ആവശ്യാനുസരണം വിളമ്പാറുണ്ട്. എരിവ്, പുളിപ്പ്, ഉപ്പ്, മധുരം, കയ്പ്, ചവർപ്പ് എന്നീ ആറുരസങ്ങളും ചേർന്ന സദ്യ ആയുർ‌വേദത്തിലും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. ദിവസം ഒരുനേരം സദ്യയാവാം എന്ന് സിദ്ധവൈദ്യത്തിലും പറയുന്നു. == സദ്യ വിളമ്പുന്നവിധം == [[ചിത്രം:OnaSadya in Bangalore.jpg|ലഘു|സദ്യ വിളമ്പി വെച്ചിരിക്കുന്നു]] സദ്യയ്ക്ക് ഇല ഇടുന്നതിന് അതിന്റേതായ രീതിയുണ്ട്. നാക്കില(വാഴയില)യുടെ തലഭാഗം(വീതി കുറഞ്ഞവശം) ഉണ്ണുന്ന ആളിന്റെ ഇടത്തുവശത്തായിരിക്കണം. സദ്യയിൽ ഓരോ കറിക്കും ഇലയിൽ അതിന്റേതായ സ്ഥാനമുണ്ട്. കറികളെ തൊട്ടുകൂട്ടുന്നകറികളായിട്ടും കൂട്ടുകറികളായിട്ടും ചാറുകറികളായിട്ടും തിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. കായനുറുക്ക്, ശർക്കരവരട്ടി, ചേന നുറുക്ക്, കൊണ്ടാട്ടം എന്നിവയാണ് ആദ്യം വിളമ്പുക. ഇവ നാക്കിലയുടെ ഇടത്ത് ഭാഗത്താണ് വിളമ്പുക. പിന്നെ തൊട്ടുകൂട്ടൽ കറികളായ അച്ചാർ, ഇഞ്ചിപുളി എപ്പോഴും ഇലയുടെ ഇടത്തേ മൂലയിൽ വിളമ്പുന്നു. ഇവ തൊട്ട്കൂട്ടൽ ഇനമായതിനാലാണ് അവിടെ വിളമ്പുന്നത്. ഇനി മദ്ധ്യഭാഗത്തുനിന്നും വലത്തുഭാഗത്തേക്ക് കൂട്ടുകറികൾ (അവിയൽ, തോരൻ, കാളൻ, തുടങ്ങിയവ‌) എല്ലാം വിളമ്പുന്നു. ചാറുകറികൾ ചോറിൽ (നെയ് ചേർത്ത പയർപരിപ്പ് കറി, പുളിശ്ശേരി, സാമ്പാർ) (തിരുവന്തപുരത്ത് സാമ്പാർ കഴിഞ്ഞ് പുളിശ്ശേരി) ഒഴിക്കുന്നു . പഴം ഇടത്തുവശത്ത് ഇലയുടെ താഴെയായി വെക്കുന്നു. സദ്യയ്ക്ക് പപ്പടം ഒഴിച്ചുകൂടാനാവത്തതാണ്, വലിയ പപ്പടവും ചെറിയ പപ്പടവും ഉണ്ടായാലെ സദ്യ കേമമാവൂ. സദ്യ പലവട്ടങ്ങളായി ആണു വിളമ്പുക. == സദ്യ ഉണ്ണുന്ന വിധം == വലത്തു കൈ കൊണ്ടാണ് സദ്യ കഴിക്കുക. ആദ്യവട്ടം പരിപ്പും നെയ്യും ചേർത്ത് ചോറുണ്ണുന്നു, അതിനു ശേഷം സാമ്പാർ കൂട്ടി ചോറുണ്ണുന്നു.അടപ്രഥമൻ വിളമ്പുന്നു (ചിലർ പഴവും പപ്പടവുംചേർത്ത് ആണ് കഴിക്കുക) . പിന്നീട് പുളിശ്ശേരി ചേർത്ത് ഒരു വട്ടം കൂടി ഉണ്ണുന്നു. ഒടുവിൽ തൈർ/രസം ചേർത്ത് ഉണ്ണുന്നു.പ്രദേശങ്ങൾ മാറുന്നതിനനുസരിച്‌ ഇതിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ വരാറുണ്ട്. സദ്യ കഴിഞ്ഞ് ഇല മടക്കുന്നതിനും അതിന്റേതായ രീതിയുണ്ട്. ഊണ് ഇഷ്ടപ്പെട്ടാൽ ഇല മുകളിൽ നിന്ന് താഴോട്ടാണു മടക്കുക. (ഇലയുടെ തുറന്ന രണ്ടു ഭാഗവും കഴിക്കുന്ന ആളിനെ അഭിമുഖീകരിക്കും). സദ്യക്കുശേഷം ചുണ്ണാമ്പു ചേർത്ത് അടയ്ക്ക (പാക്ക്) മുറുക്കുന്നു. == പാചകം, തയ്യാറെടുപ്പ് == സാധാരണയായി ഉച്ചസമയത്താണ് സദ്യയുണ്ണുക. സദ്യക്കുള്ള തയ്യാറെടുപ്പുകൾ തലേദിവസം രാത്രിയിൽ തുടങ്ങുന്നു. ദേഹണ്ഡക്കാർ രാത്രിമുഴുവനും അദ്ധ്വാനിച്ചാണ് സദ്യ തയ്യാറാക്കുക. രാവിലെ പത്തുമണിക്കു മുൻപേ വിഭവങ്ങൾ തയ്യാറായിരിക്കും. ഇന്ന് ആൾക്കാർക്ക് നിലത്ത് ഇരുന്നുണ്ണുവാനുള്ള ബുദ്ധിമുട്ടും സ്ഥലപരിമിതിയും പരിഗണിച്ച് മേശപ്പുറത്ത് ഇലവിരിച്ചാണ് സദ്യവിളമ്പുക. പണ്ടുകാലത്ത് അയൽ‌പക്കത്തുള്ളവരുടെ സഹായത്തോടെ വീടുകളിൽ തന്നെയാണ് സദ്യ തയ്യാറാക്കിയിരുന്നത്. രാത്രിമുഴുവൻ വീട്ടുകാരും അയൽക്കാരും തേങ്ങതിരുവാനും പച്ചക്കറികൾ അരിയുവാനും [[പാചകം]] ചെയ്യുവാനും കൂടിയിരുന്നു. സദ്യവിളമ്പുന്നതും വീട്ടുകാരും അയൽക്കാരും കൂടിയായിരുന്നു. ഇന്ന് കാലത്തിന്റെ മാറ്റത്തിനൊപ്പം സദ്യ ഒരുക്കുവാൻ ദേഹണ്ഡക്കാ‍രെ വിളിക്കാറാണ് പതിവ്. ധാരാളം കാറ്ററിംഗ് കമ്പനികൾ ഈ രംഗത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ ഹോട്ടലുകളിൽ നിന്ന് ഇന്ന് സദ്യ വരുത്തി കഴിക്കാനും സാധിക്കുന്നുണ്ട്. == ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ സദ്യ == കേരള സംസ്ഥാ‍ന സ്കൂൾ [[യുവജനോത്സവം|യുവജനോത്സവങ്ങളിലാണ്]] ലോകത്തെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ സദ്യ വിളമ്പുക{{തെളിവ്}}. 25,000ത്തോളം വിദ്യാർത്ഥികളും അദ്ധ്യാപകരും പങ്കെടുക്കുന്ന സംസ്ഥാന സ്കൂൾ യുവജനോത്സവം [[ഏഷ്യ]]യിലെ ഏറ്റവും വലിയ കലാമേളയാണ്. കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തരായ [[ദേഹണ്ഡം|ദേഹണ്ഡക്കാർ]] യുവജനോത്സവത്തിന് സദ്യ തയ്യാറാക്കുന്നു. പ്രത്യേകം സജ്ജമാക്കിയ പന്തലുകളിൽ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും അദ്ധ്യാപകർക്കും സദ്യവിളമ്പുന്നു. പിന്നെ ആറൻമുള വളളസദൃ പ്രസിദ്ധമാണ്. == സദ്യയിലെ വിഭവങ്ങൾ == [[File:Traditional meals in Kerala 2.jpg|thumb| സദ്യ]] കേമമായ സദ്യക്ക് നാലു കറി, നാലു ഉപ്പിലിട്ടത് (അച്ചാർ),നാലു വറവ്, നാലു ഉപദംശം (തൊടുകറി),നാലു മധുരം എന്നാണ്. തെക്കൻ കേരളത്തിൽ സദ്യ പൊതുവേ വെജിറ്റേറിയൻ ആണ് എന്നാൽ വടക്കൻ കേരളത്തിൽ (മലബാർ ഭാഗങ്ങളിൽ) മത്സ്യമാംസ വിഭവങ്ങളും സദ്യയുടെ ഭാഗം ആണ്. അവിടങ്ങളിൽ മത്സ്യം, ചിക്കൻ, മട്ടൻ തുടങ്ങിയവ സദ്യയിൽ നിർബന്ധമാണ്. <ref>{{Cite web|url=http://malayalam.webdunia.com/article/hindu-religion-malayalam/chicken-and-fish-fry-in-vishu-sadhya-122041400007_1.html|title=ഇലയുടെ ഒരറ്റത്ത് നല്ല മൊരിഞ്ഞ മീൻ വറുത്തതും ചിക്കൻ കറിയും; വിഷു സദ്യ കെങ്കേമം|access-date=2022-08-23|last=വേണു|first=രേണുക|language=ml}}</ref> ===നാലു കറി=== *കാളൻ *ഓലൻ *എരിശ്ശേരി *പുളിശ്ശേരി ===നാലു ഉപ്പിലിട്ടത്=== *ഇഞ്ചിത്തയിര് *പുളിയിഞ്ചി *മാങ്ങ *നാരങ്ങ ===നാലു വറവ്=== *കായ *ചേന *മുളക് *ശർക്കര ഉപ്പേരി ===നാലു ഉപദംശം(തൊടുകറി)=== *[[കാളൻ]] *[[ഓലൻ]] *[[അവിയൽ]] *[[കൂട്ടുകറി]] /*[[എരിശേരി|എരി]]<nowiki/>ശ്ശേരി *[[തോരൻ]] *[[ഇഷ്ടു]] *[[പച്ചടി]] *[[കിച്ചടി]] *[[നെയ്യ്]] *[[പഴം]] *[[പരിപ്പ്]] *[[പപ്പടം]] === [[പ്രഥമൻ]] ([[പായസം]]) === * [[പാലട പ്രഥമൻ]] ([[അട പ്രഥമൻ]]) * [[പഴ പ്രഥമൻ|പഴം പ്രഥമൻ]] * [[ഗോതമ്പ് പ്രഥമൻ]] * [[ചക്ക പ്രഥമൻ]] * [[പരിപ്പ് പ്രഥമൻ|കടലപരിപ്പ് പ്രഥമൻ]] * [[പയർ പായസം]] * [[അരിപ്പായസം]] * [[കടും പായസം]] * [[പാൽ പായസം]] * [[എള്ള് പായസം]] * [[പിസ്ത പായസം]] * [[പപ്പായ പായസം]] === വടക്കൻ സദ്യ === വടക്കൻ കേരളത്തിൽ (മലബാർ) തയ്യാറാക്കുന്ന ഓണം/വിഷു സദ്യ മറ്റുള്ളവയിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു പ്രത്യേകതരം സദ്യ ആണ്. രുചികരവും പ്രോട്ടീൻ സമ്പുഷ്ടവുമായ നോൺ വെജിറ്റേറിയൻ വിഭവങ്ങൾ ഇതിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ഇതേപറ്റി വിശദമായി താഴെ കൊടുക്കുന്നു. വാഴയിലയിൽ വിളമ്പുന്ന അരി കൊണ്ടുള്ള ചോറും, കട്ടിയുള്ള മസാലയിൽ തയ്യാറാക്കിയ മട്ടൻ അല്ലെങ്കിൽ ചിക്കൻ കറി, മസാലയിൽ മുക്കിയ മത്സ്യം പൊരിച്ചത് അല്ലെങ്കിൽ മത്സ്യക്കറി, തേങ്ങ അരച്ച ഒരു പച്ചക്കറി അല്ലെങ്കിൽ സാമ്പാർ, അവിയൽ, തോരൻ, പച്ചടി, പുളി, രസം, അച്ചാർ തുടങ്ങിയവയും കൂടാതെ പഴവും പപ്പടവും കൂട്ടി ഒരു പായസവും ചേർന്ന സദ്യയാണ് ഇത്. അവസാനം ഒപ്പം ഒരു ഗ്ലാസ് തണുത്ത മോരും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സദ്യയ്ക്ക് മലബാർ ടച്ച് കൊടുക്കുന്നത് അതിന്റെ പ്രത്യേകതരം മസാല രുചികളും മറ്റുമാണ്. === നസ്രാണി സദ്യ === ഇതിൽ സാധാരണ സദ്യയിലെ പച്ചക്കറി വിഭവങ്ങൾ കൂടാതെ, അപ്പം ചിക്കൻ സ്റ്റൂ വിവിധ മത്സ്യമാംസ വിഭവങ്ങൾ, കട്ലറ്റ് തുടങ്ങിയവ കൂടി ഉൾപ്പെടുന്നു. ==പോഷകങ്ങൾ, ആരോഗ്യം== കറികളിൽ ധാരാളം പോഷകങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിലും സദ്യയിലെ പ്രധാന വിഭവമായ അന്നജം ഏറെയുള്ള ചോറ്, പ്രത്യേകിച്ച് വെളുത്ത അരിയുടെ ചോറ്, ഉപ്പ് കൂടുതൽ അടങ്ങിയ അച്ചാർ, മധുരം കൂടുതൽ അടങ്ങിയ പായസം, എണ്ണയിൽ പൊള്ളിച്ച പപ്പടം, കൊഴുപ്പേറിയ ചുവന്ന മാംസം തുടങ്ങിയവ അമിതമായി ഉപയോഗിച്ചാൽ അത് ഗുരുതര രോഗങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. അതിനാൽ സദ്യയിലെ ചോറ്, അച്ചാർ, പായസം മുതലായവ മിതമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ് ഏറെ നല്ലത്. ഇത് നിത്യേനയോ അമിതമായോ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഗുരുതരമായ രോഗങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. അതിനാൽ സദ്യ മിതമായ അളവിലൊ അല്ലെങ്കിൽ ചെറിയ അളവിലൊ ഉപയോഗിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് [[പ്രമേഹം]], [[അമിത കൊളസ്ട്രോൾ]], [[ഹൃദ്രോഗം]], [[രക്താതിമർദ്ദം]], [[അമിതവണ്ണം]], കുടവയർ, [[ഉദ്ധാരണശേഷിക്കുറവ്]] മുതലായ [[ജീവിതശൈലീരോഗങ്ങൾ]] ഉള്ളവർ സദ്യ കഴിക്കുമ്പോൾ നിയന്ത്രണം പാലിക്കേണ്ടതാണ് എന്ന്‌ ആരോഗ്യ വിദഗ്ദർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. വെളുത്ത അരിയേക്കാൾ പോഷക സമൃദ്ധമായ [[തവിട്]] അടങ്ങിയ അരി കൊണ്ടുള്ള ചോറാണ് ആരോഗ്യകരം. എന്നിരുന്നാലും ചോറ് കുറച്ചു മാത്രം ഉപയോഗിക്കുക. ഒന്നിലധികം തവണ ചോറ് കഴിക്കുന്നത് ആരോഗ്യത്തിന് നല്ലതല്ല. സദ്യയുടെ ഭാഗമായി പച്ചക്കറികൾ, ഇലക്കറികൾ, പയർ വർഗ്ഗങ്ങൾ, പരിപ്പ് എന്നിവ അടങ്ങിയ വിഭവങ്ങൾ പോഷക സമൃദ്ധവും ആരോഗ്യകരവുമാണെന്ന്‌ പറയാം. ഇതിൽ വിറ്റാമിനുകൾ, ധാതുക്കൾ, പ്രോടീൻ അഥവാ മാംസ്യം എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കേരളത്തിന്റെ വടക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന [[മത്സ്യം]], കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ [[മാംസം]], [[മുട്ട]] എന്നിവ ചേർന്നുള്ള സദ്യ കൂടുതൽ പ്രോട്ടീൻ സമ്പുഷ്ടമാണ് എന്ന്‌ പറയാം. പൊതുവേ അത് ആരോഗ്യത്തിന് ഗുണകരവുമാണ്. സദ്യ തയ്യാറാക്കുമ്പോൾ എണ്ണയിൽ വറുത്തതും പൊരിച്ചതും അമിതമായി മധുരവും ഉപ്പും കൊഴുപ്പും മറ്റും കുറയ്ക്കുകയും പകരം പോഷക സമൃദ്ധമായ കറികൾ ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് അഭികാമ്യം. പായസം മധുരം കുറച്ചു തയ്യാറാക്കുന്നതാണ് ഗുണകരം. ഇക്കാര്യത്തിൽ പഞ്ചസാരയെക്കാൾ [[ശർക്കര]] ഗുണകരമാണ്. അരി കൊണ്ടുള്ള പായസത്തിന് പകരം [[കടല]], [[പയർ]], [[പരിപ്പ്]], [[എള്ള്]], [[പിസ്ത]], [[നിലക്കടല]], [[ഓട്സ്]] തുടങ്ങിയ പ്രോട്ടീൻ സമ്പുഷ്ടമായ ഭക്ഷ്യ വസ്തുക്കൾ കൊണ്ടുള്ള പായസം അല്ലെങ്കിൽ [[ചക്ക]], [[പപ്പായ]] തുടങ്ങിയവ കൊണ്ടുള്ള പോഷക സമൃദ്ധമായ പായസം ആകും ഗുണകരം. വെളുത്ത അരിയും പഞ്ചസാരയും ചേർന്ന പായസം ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉള്ളവർ കഴിവതും ഒഴിവാക്കുന്നതാണ് നല്ലത്. {{fact}} സദ്യ അല്ലെങ്കിൽ ഊണ് കഴിക്കുമ്പോൾ ചോറ് കുറച്ചു മാത്രം ഉപയോഗിക്കുകയും പച്ചക്കറികൾ, ഇലക്കറികൾ, പരിപ്പ്, പയർ വർഗ്ഗങ്ങൾ, മത്സ്യം, മുട്ട, കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മാംസം തുടങ്ങിയവ കൊണ്ടുള്ള കറികൾ എന്നിവ നിശ്ചിത അളവിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതുമാണ് ആരോഗ്യത്തിന് ഉത്തമം. അച്ചാർ, വറുത്തതും പൊരിച്ചതും, മധുരം, പഞ്ചസാര, എണ്ണ, നെയ്യ്, ഉപ്പ് തുടങ്ങിയവ കുറയ്ക്കേണ്ടതാണ്. ==മാതൃകാ പ്ലേറ്റ് (ഹെൽത്തി പ്ലേറ്റ് മോഡൽ)== [[ആരോഗ്യം]] ശ്രദ്ധിക്കുന്നവർ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു ആഹാര രീതിയാണ് ഇത്. ഒരു പാത്രം അഥവാ പ്ലേറ്റിന്റെ പകുതി ഭാഗം പച്ചക്കറി വിഭവങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ പച്ചക്കറി സാലഡുകൾ, മൂന്നിലൊന്ന് ഭാഗം ചോറ് (രണ്ട് സ്പൂൺ)/ ഗോതമ്പ്/ അന്നജം അടങ്ങിയ വിഭവം, ബാക്കി മൂന്നിലൊന്ന് ഭാഗം പ്രോട്ടീൻ അടങ്ങിയ വിഭവങ്ങൾ ഉദാഹരണത്തിന് മത്സ്യം/കൊഴുപ്പ് കുറഞ്ഞ മാംസം/ മുട്ട/ പയർ വർഗ്ഗങ്ങൾ/ കടല തുടങ്ങിയവ ഏതെങ്കിലും ഉപയോഗിക്കാനും ആരോഗ്യ വിദഗ്ദർ ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു. ഇത്തരം പോഷകങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആഹാര രീതിയെ ആരോഗ്യകരമായ മാതൃകാ പ്ലേറ്റ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ ചോറ് പോലെയുള്ള അന്നജത്തിന്റെ അളവ് കുറവും പോഷകങ്ങൾ അടങ്ങിയ കറികൾ കൂടുതലാണെന്നതും കാണാം. ==ഓണ സദ്യ== <gallery> File:Onam sadhya irvin calicut 2024 (1).jpg </gallery> == അവലംബം == <references/> == കുറിപ്പുകൾ == <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> </div> [[വിഭാഗം:ഭക്ഷണപദാർത്ഥങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഭക്ഷ്യവിഭവങ്ങൾ]] f0sjxnxadxjibp39t8334iy1zy2qupd 0 7286 4642888 4631993 2026-07-03T08:44:25Z ~2026-35624-91 219457 /* മലയാള ഭാഷയിൽ */ 4642888 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Kamala Surayya}} {{For|1973-ലെ ചലച്ചിത്രത്തിനായി|മാധവിക്കുട്ടി (ചലച്ചിത്രം)}} {{Infobox Writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]] --> | name = മാധവിക്കുട്ടി | image = | imagesize = 250px | caption = കമല ദാസ് ( മാധവിക്കുട്ടി) | pseudonym = മാധവിക്കുട്ടി,കമലാദാസ് | birthdate = {{birth date|mf=yes|1932|03|31}} | birthplace = [[പുന്നയൂർക്കുളം]], [[മലബാർ]], [[മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി]], [[ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യ]] |deathdate = {{death date and age|mf=yes|2009|05|31|1934|03|31}} | deathplace = [[പൂനെ]], [[മഹാരാഷ്ട്ര]], [[ഇന്ത്യ]] | occupation = നോവലിസ്റ്റ്, ചെറുകഥാകൃത്ത്, കവയിത്രി | nationality = {{IND}} | genre = [[നോവൽ]], [[ചെറുകഥ]] [[കവിത]] | subject = സാമൂഹികം | movement = | spouse=മാധവദാസ് | awards = [[എഴുത്തച്ഛൻ പുരസ്കാരം]], [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]]<ref name="KSA">{{cite web |title=കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരങ്ങൾ |url=http://www.keralasahityaakademi.org/pdf/Award%20Pages.pdf |accessdate=27 മാർച്ച് 2020}}</ref> | website = }} ഒരു ഇന്ത്യൻ മലയാളം സാഹിത്യകാരിയായിരുന്നു '''കമലാ സുരയ്യ. കമലാ ദാസ്, കമല''' എന്നീ പേരുകളിലും '''മാധവിക്കുട്ടി''' എന്ന തൂലികാനാമത്തിലും പ്രശസ്തയായിരുന്നു അവർ. (ജനനം: [[മാർച്ച് 31]], [[1934]] - മരണം:[[മേയ് 31]], [[2009]]) <ref>{{Cite web |url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?articleType=Malayalam+Home&contentId=5540048&tabId=11&contentType=EDITORIAL&BV_ID=@@@ |title=മലയാള മനോരമ |access-date=2009-05-30 |archive-date=2009-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090602123953/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?articleType=Malayalam+Home&contentId=5540048&tabId=11&contentType=EDITORIAL&BV_ID=@@@ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|title=കമല സുരയ്യ അന്തരിച്ചു|accessdate=2009-05-31|url=http://mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=1230238&n_type=HO&category_id=1|archive-date=2009-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090611150147/http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=1230238&n_type=HO&category_id=1|url-status=dead}}</ref> [[മലയാളം|മലയാളത്തിലും]] [[ഇംഗ്ലീഷ്|ഇംഗ്ലീഷിലുമായി]] [[കവിത]], [[ചെറുകഥ]], [[ജീവചരിത്രം]] എന്നിങ്ങനെ നിരവധി സാഹിത്യസൃഷ്ടികൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. മലയാള രചനകളിൽ '''മാധവിക്കുട്ടി''' എന്ന പേരിലും ഇംഗ്ലീഷ് രചനകളിൽ '''കമലാദാസ്''' എന്ന പേരിലുമാണ് അവർ രചനകൾ നടത്തിയിരുന്നത്. 1999-ൽ ഇസ്ലാം മതത്തിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ട ശേഷം സുരയ്യ എന്ന നാമം സ്വീകരിച്ചു. [[ഇംഗ്ലീഷ്|ഇംഗ്ലീഷിൽ]] കവിത എഴുതുന്ന [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യക്കാരിൽ]] പ്രമുഖയായിരുന്നു അവർ. പക്ഷേ [[കേരളം|കേരളത്തിൽ]] മാധവിക്കുട്ടി എന്ന [[തൂലികാ നാമം|തൂലികാ നാമത്തിൽ]] എഴുതിയ ചെറുകഥകളിലൂടെയും ജീവചരിത്രത്തിലൂടെയുമാണ് അവർ പ്രശസ്തിയാർജിച്ചത്. [[1984]]ൽ സാഹിത്യത്തിനുള്ള [[നോബൽ സമ്മാനം|നോബൽ സമ്മാനത്തിന്]] നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു. അനാഥരായ അമ്മമാരെയും സ്ത്രീകളെയും സംരക്ഷിക്കുവാനും മനുഷ്യത്വ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുമായി [[ലോക് സേവാ ചാരിറ്റബിൾ ട്രസ്റ്റ്|ലോക്സേവാ ചാരിറ്റബിൾ ട്രസ്റ്റ്]] എന്ന സംഘടന ആരംഭിച്ചു. നാലപ്പാട്ടെ തൻ്റെ തറവാട് [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി|കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിക്കായി]] മാധവിക്കുട്ടി ഇഷ്ടദാനം കൊടുത്തു. സ്ത്രീകളുടെ ലൈംഗിക അവകാശങ്ങളെയും അഭിലാഷങ്ങളേയും കുറിച്ച് സത്യസന്ധതയോടെയും ധൈര്യത്തോടെയും എഴുതാൻ തുനിഞ്ഞ ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ എഴുത്തുകാരികളിലൊന്ന് എന്ന പദവി മാധവിക്കുട്ടിക്കാണെന്ന് പല എഴുത്തുകാരും കരുതുന്നു.<ref>http://www.rediff.com/news/2000/jul/19inter.htm</ref>മാധവിക്കുട്ടിയുടെ ഭാവനയിൽ വിരിഞ്ഞ കഥകൾ പലതും അവരുടെ സ്വകാര്യ ജീവിതാനുഭവങ്ങളാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് എന്ന് അവരുടെ കഥകളെ കുറിച്ച് ഗവേഷണം നടത്തിയ ഡോ എം രാജീവ് കുമാർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/2020/05/30/kamala-suraiyya-death-anniversary-memoir-m-rajeev-kumar.html|title=|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> == ജീവിതരേഖ == 1934 മാർച്ച് 31ന് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ ഭാഗമായിരുന്ന മലബാർ ജില്ലയിൽ ഉൾപ്പെട്ട [[പുന്നയൂർക്കുളം|പുന്നയൂർക്കുളത്ത്]] (നിലവിൽ തൃശൂർ ജില്ല) നാലപ്പാട്ട് തറവാട്ടിൽ ജനിച്ചു<ref>കമലാദാസിൻ്റെ എൻ്റെ കഥയെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം, ഇക്ബാലാ കൗറ, 1990. p.188</ref>. അമ്മ കവയിത്രിയായ [[ബാലാമണിയമ്മ]], അച്ഛൻ [[മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം|മാതൃഭൂമി ദിനപത്രത്തിൻ്റെ]] മുൻ മാനേജിങ് എഡിറ്ററായിരുന്ന  [[വി.എം. നായർ]] <ref>{{Cite web |url=http://www.keralatourism.org/leadinglights/dr--kamala-suraiyya-63.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-30 |archive-date=2009-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090513040503/http://www.keralatourism.org/leadinglights/dr--kamala-suraiyya-63.php |url-status=dead }}</ref> പ്രസിദ്ധകവി [[നാലപ്പാട്ട് നാരായണമേനോൻ]] അമ്മയുടെ അമ്മാവൻ ആയിരുന്നു. [[സുലോചന നാലപ്പാട്ട്]] സഹോദരിയാണ്. കമലയുടെ ബാല്യകാലം പുന്നയൂർക്കുളത്തും കൽക്കട്ടയിലുമായാണ് കഴിഞ്ഞത്. അച്ഛൻ വി എം നായർ കൽക്കട്ടയിലെ പ്രശസ്തമായ വെൽഫ്രഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കമ്പനിയിലെ ഉയർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു. പതിനഞ്ചാം വയസ്സിൽ കമലയുടെ വിവാഹം [[ഐ എം എഫ്|ഇന്റർനാഷണൽ മോണിറ്ററി ഫണ്ടിൻ്റെ (ഐ.എം.എഫ്]]) സീനിയർ കൺസൽടന്റായിരുന്ന മാധവദാസുമായി നടന്നു. പ്രായം കൊണ്ട് കമലയേക്കാൾ ഏറെ മുതിർന്ന ആളായിരുന്നു മാധവദാസ്. 1992ൽ മാധവദാസ് മരണപ്പെടുമ്പോൾ അവരുടെ ദാമ്പത്യത്തിന് 43 വർഷം പ്രായമായിരുന്നു. മക്കൾ: [[എം.ഡി. നാലപ്പാട്ട്]], ചിന്നൻ ദാസ്, ജയസൂര്യ<ref>http://www.indianexpress.com/news/kamala-surayya-dies-at-75-will-be-buried-a-muslim/468940/2</ref>. 1999ൽ [[ഇസ്‌ലാം മതം]] സ്വീകരിച്ച് കമലാ സുരയ്യ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു തുടങ്ങി<ref name="tehelka1">http://tehelka.com/story_main48.asp?filename=hub181210He_asked.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101216235705/http://www.tehelka.com/story_main48.asp?filename=hub181210He_asked.asp |date=2010-12-16 }} കമലസുറയ്യ എന്ന പേര്</ref>. ഈ മതംമാറ്റം പല വിവാദങ്ങൾക്കും വഴിവെച്ചിരുന്നു. പുനർവിവാഹിതയാകുവാൻ വേണ്ടിയാണ് ഇസ്‌ലാം സ്വീകരിച്ചതെന്ന് അഭ്യൂഹങ്ങൾ പരന്നിരുന്നു.<ref>https://www.rediff.com/news/1999/dec/14kamala.htm</ref><ref>{{cite web |title=Kamla Das |url=https://www.newyorker.com/books/page-turner/kamala-das |website=newyorker.com |publisher=newyorker.com |accessdate=13 February 2020}}</ref> അവസാനകാലം മകന്റെ കൂടെ പൂനെയിലായിരുന്നു. [[2009]]  [[മേയ് 31]]-നു് [[പൂനെ|പൂനെയിൽ]] വെച്ച് അന്തരിച്ചു. മരിക്കുമ്പോൾ അവർക്ക് 75 വയസ്സായിരുന്നു. കേരളത്തിലേക്ക് എത്തിച്ച മൃതദേഹം തിരുവനന്തപുരത്തെ പാളയം ജുമാ മസ്ജിദിലാണ് ഖബറടക്കിയിരിക്കുന്നത്. ==രാഷ്ട്രീയം== രാഷ്ട്രീയത്തിൽ മുമ്പ് പ്രവർത്തിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും , ലോക സേവാ പാർട്ടി എന്ന രാഷ്ട്രീയ സംഘടനയ്ക്ക് രൂപം കൊടുത്തു. അനാഥകളായ അമ്മമാർക്കും, മതനിരപേക്ഷതയ്ക്കും വേണ്ടിയാണ് ഈ പാർട്ടി എന്ന് രൂപീകരണവേളയിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു. 1984ൽ ഇന്ത്യൻ പാർലിമെന്റിലേക്ക് നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ [[തിരുവനന്തപുരം ലോക്സഭാമണ്ഡലം |തിരുവനന്തപുരത്ത് ]] നിന്ന് മത്സരിക്കുകയും ചെയ്തു<ref>[http://www.zeenews.com/news535736.html ''സീ വാർത്തകൾ'' article ("കമല സുരയ്യ അന്തരിച്ചു"]</ref>.എന്നാൽ പരാജയപ്പെടുകയുണ്ടായി. == ആദരം == [[File:Memorial for madhavikkutty.jpg|thumb|right|പുന്നയൂർക്കുളത്തുള്ള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ കമല സുരയ്യ സ്മാരക സമുച്ചയത്തിലേക്കുള്ള കവാടം]] ഗൂഗിൾ 2018 ഫെബ്രുവരി 1ന് മാധവിക്കുട്ടിയോടുള്ള ആദരവായി ഗൂഗിൾ ഡൂഡിൾ അവതരിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/doodles/celebrating-kamala-das|title=ഗൂഗിൾ ഡൂഡിൾ|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> == ചലച്ചിത്രം == മാധവിക്കുട്ടിയുടെ കൃതികൾക്ക് പലരും ചലച്ചിത്ര ഭാഷ്യം രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. ദൂരദർശന് വേണ്ടി ലെനിൻ രാജേന്ദ്രന്റെ സംവിധാനത്തിൽ ബാല്യകാല സ്മരണകളും ശ്യാമ പ്രസാദിന്റെ സംവിധാനത്തിൽ വേനലിന്റെ ഒഴിവും ടെലി സീരീയലുകളായി ഇറങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. 2018ൽ [[ആമി]] എന്ന പേരിൽ [[കമൽ|കമലിന്റെ]] സംവിധാനത്തിൽ ഒരു മലയാള ചലച്ചിത്രം പുറത്തിറങ്ങി.[[മഞ്ജു വാര്യർ]] ആണ് ചിത്രത്തിൽ മാധവിക്കുട്ടിയെ അവതരിപ്പിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://malayalam.indianexpress.com/opinion/aami-soulless-portrayal-madhavikutty-kamala-das-kamal-manju-warrier-priya-a-s/|title=|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> == കൃതികൾ == === മലയാള ഭാഷയിൽ === കമലാസുരയ്യയുടെ ആത്മകഥയായ [[എന്റെ കഥ]] - ഇംഗ്ലീഷ് അടക്കം (മൈ സ്റ്റോറി) 15 ഭാഷകളിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു <div class="references-small" style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> (തിരുത്തുകൾ ആവശ്യമാണ്) ===== ചെറുകഥകൾ ===== * നഷ്ടപ്പെട്ട നീലാംബരി * കോലാട് * ചുവന്ന പാവാട * പക്ഷിയുടെ മണം * [[തണുപ്പ് (ചെറുകഥ)|തണുപ്പ്]] * മാധവിക്കുട്ടിയുടെ തിരഞ്ഞെടുത്ത കഥകൾ * എൻ്റെ കഥകൾ * വീണ്ടും ചില കഥകൾ * അമ്മ ===== നോവലുകൾ ===== * മൂന്നു നോവലുകൾ * കടൽ മയൂരം (മൂന്നു ലഘുനോവലുകളുടെ സമാഹാരം) * മാനസി * ചന്ദന മരങ്ങൾ * മനോമി * കവാടം (സുലോജനയുമോത്ത്) * അമാവാസി (കെ.എൻ.മോഹനവർമ്മയുമൊത്ത്) * വണ്ടിക്കാളകൾ (2005 അവസാനകൃതി) ===== ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ/ ആത്മകഥ ===== * എന്റെ കഥ * [[ബാല്യകാല സ്മരണകൾ]] * വർശങ്ങൾക്കു മുൻപ് * ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ * നീർമാതളം പൂത്തകാലം * ഒറ്റയടിപ്പാത (സ്മരണ) ===== മറ്റുള്ളവ ===== *എന്റെ സ്നേഹിത അരുണ *ഭയം എന്റെ നിശാവസ്ത്രം * സുരയ്യ പാടുന്നു * സസ്നേഹം * യാ അല്ലാഹ് * മാധവിക്കുട്ടിയുടെ കൃതികൾ സമ്പൂർണ്ണം </div> === ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയിൽ === * കൽക്കട്ടയിലെ വേനൽ (Summer in kolkata) * കാമത്തിന്റെ അക്ഷരങ്ങൾ (Alphabet of the lust) * പിതൃപരമ്പര (The Descendants) * പഴയ കളിവീടും മറ്റു കവിതകളും (Old Play House and Other Poems) * തിരഞ്ഞെടുത്ത കവിതകൾ (Collected Poems‌) * എങ്ങനെ പാടണമെന്ന് ആത്മാവിനേ അറിയൂ (Only the Soul know How to Sing) * ചൂളംവിളികൾ (The Sirens) * 1964: ''പക്ഷിയുടെ മണം'' (The scent of the bird) * 1966: ''നാരിചീറൂകൾ പറക്കുമ്പൊൽ'' (short stories) * 1968: ''തണുപ്പ്'' (short story) * 1982: '''' (autobiography) * 1987: ''ബാല്യകാല സമരങ്ങൾ '' (Childhood Memories) * 1989: ''Varshangalkku Mumbu'' (novel) * 1990: ''Palayan'' (novel) * 1991: ''Neypayasam'' (short story) * 1992: ''Dayarikkurippukal'' (novel) * 1994: ''നീർമാതളം പൂത്തക്കാലം'' (novel) * 1996: ''Chekkerunna Pakshikal'' (short stories) * 1998: ''Nashtapetta Neelambari'' (short stories) * 2005: ''Chandana Marangal'' (novel) * 2005: ''Madhavikkuttiyude Unmakkadhakal'' (short stories) * 2005: ''Vandikkalakal'' (novel) മാധവിക്കുട്ടിയെ കുറിച്ച് The Love Queen of Malabar ; Memoir of a Friendship with Kamala Das എന്ന പേരിൽ മർളി വെയ്സ്ബോഡ് എഴുതിയ ഒരു ഇംഗ്ലീഷ് പുസ്തകം പുറത്തിറങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.goodreads.com/book/show/8712906-the-love-queen-of-malaba|title=|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== * 1997 - വയലാർ അവാർഡ് - [[നീർമാതളം പൂത്ത കാലം]] * 2002 - എഴുത്തച്ഛൻ പുരസ്കാരം * സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം - തണുപ്പ് * ഏഷ്യൻ വേൾഡ് പ്രൈസ് * ഏഷ്യൻ പൊയട്രി പ്രൈസ് * കെന്റ് അവാർഡ് * കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി വിശിഷ്ടാംഗത്വം<ref>[http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/Fellows/KamalaSuraiya/KamalaSuraiya.htm കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി]</ref> * ആശാൻ വേൾഡ് പ്രൈസ് ==ശവസംസ്കാരവിവാദം== ഹൈന്ദവാചാരപ്രകാരം സംസ്കരിക്കുന്നതിന് പകരമായി ഇസ്ലാമികാചാരപ്രകാരം ശരീരം മറവു ചെയ്യുന്നത് കമലയോട് ചെയ്യുന്ന കടുത്ത അനീതിയാണെന്ന് പ്രശസ്ത വാഗ്മിയും സാഹിത്യകാരനുമായ [[സുകുമാർ അഴീക്കോട്]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news |title=ആമിയെ ഖബറിന് ഉൾക്കൊള്ളാനാവുമോ? |url=http://malayalam.webdunia.com/current-affairs-in-malayalam/%E0%B4%86%E0%B4%AE%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%86-%E0%B4%96%E0%B4%AC%E0%B4%B1%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D-%E0%B4%89%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8A%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%AE%E0%B5%8B-109060300068_1.htm |accessdate=11 ഒക്ടോബർ 2020 |archiveurl=https://archive.today/20201011104204/http://malayalam.webdunia.com/current-affairs-in-malayalam/%E0%B4%86%E0%B4%AE%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B5%86-%E0%B4%96%E0%B4%AC%E0%B4%B1%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D-%E0%B4%89%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8A%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3%E0%B4%BE%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B5%81%E0%B4%AE%E0%B5%8B-109060300068_1.htm |archivedate=2020-10-11 |url-status=live }}</ref> == അവലംബം == {{reflist}} {{എഴുത്തച്ഛൻ പുരസ്കാരം നേടിയ സാഹിത്യകാരന്മാർ}} [[വർഗ്ഗം:1934-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:2009-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 31-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് 31-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളകവികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്തോ-ഇംഗ്ലീഷ് എഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:വയലാർ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇസ്ലാം സ്വീകരിച്ച പ്രമുഖർ]] [[വർഗ്ഗം:എഴുത്തച്ഛൻ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മുട്ടത്തു വർക്കി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ചെറുകഥക്കുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സാമൂഹിക സാംസ്കാരിക നായകൻ‌മാർ]] [[വർഗ്ഗം:മികച്ച കഥയ്ക്കുള്ള കേരളസംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളത്തിലെ സ്ത്രീ എഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിന്റെ ലിംഗസമത്വചരിത്രം]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളകവയിത്രികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദുമതത്തിൽനിന്ന് ഇസ്ലാമിലേക്ക് പരിവർത്തനം ചെയ്തവർ]] {{Poet-stub}} 809wh9ghs4m62gcxux4px31ntr8gs4h 0 7595 4642839 4630016 2026-07-03T06:02:42Z Keerthisreeyadav 212566 4642839 wikitext text/x-wiki {{PU|Kasaragod district}} {{ജില്ലാവിവരപ്പട്ടിക| നാമം = കാസറഗോഡ് | image_map =India Kerala Kasaragod district.svg| അപരനാമം =സപ്തഭാഷാസംഗമ ഭൂമി | ജില്ല/മഹാനഗര/പട്ടണം/ഗ്രാമം/കൌണ്ടി = ജില്ല| രാജ്യം = ഇന്ത്യ| സംസ്ഥാനം/പ്രവിശ്യ = സംസ്ഥാനം| സംസ്ഥാനം = കേരളം| ആസ്ഥാനം=[[കാസറഗോഡ്]]| ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത്‌ <br /> ജില്ലാ കളക്ട്രേറ്റ്‌| ഭരണസ്ഥാനങ്ങൾ = ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത്‌ പ്രസിഡൻറ് <br /><br />ജില്ലാ കളക്ടർ| ഭരണനേതൃത്വം = സാബു എബ്രഹാം<ref>https://web.lsgkerala.gov.in/reports/lbMembers.php?lbid=166{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=നവംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br /><br />ശ്രീ. അർജുൻ പാണ്ഡ്യൻ ഐ എ എസ് <ref>https://kasargod.gov.in/district-collector</ref>| വിസ്തീർണ്ണം = 1992 <ref name="ksd">{{Cite web |url=http://www.ksd.kerala.gov.in/ |title=കേരള ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റ് |access-date=2008-01-06 |archive-date=2008-01-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080108115543/http://www.ksd.kerala.gov.in/ |url-status=dead }}</ref>| ജനസംഖ്യ = 13,02,600 <ref name="census">[http://censusindia.gov.in/2011census/censusinfodashboard/index.html 2011 ഇന്ത്യ സെൻസസ് വെബ്സൈറ്റ്]</ref>| സെൻസസ് വർഷം=2011| പുരുഷ ജനസംഖ്യ=6,26,617<ref name="census" />| സ്ത്രീ ജനസംഖ്യ=6,75,983<ref name="census" />| സ്ത്രീ പുരുഷ അനുപാതം=1079| ജനസാന്ദ്രത = 654| സാക്ഷരത=89.85<ref>http://www.mapsofindia.com/census2011/kerala-sex-ratio.html</ref>| Pincode/Zipcode = 671xxx| TelephoneCode = 91-499 & 467| സമയമേഖല = UTC +5:30| പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = | കുറിപ്പുകൾ = | latd = 12.5| longd=75.0| വെബ്‌സൈറ്റ്=https://kasargod.gov.in |Flower=Periya polathali|Tree=Kanjiram|Animal=White - bellied sea eagle}} {{For|ഇതേ പേരിലുള്ള നഗരത്തിന്|കാസറഗോഡ്}} [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] ഏറ്റവും വടക്കു ഭാഗത്തുള്ള ജില്ലയാണ് '''കാസറഗോഡ് ജില്ല'''. ആസ്ഥാനം [[കാസറഗോഡ്]]. 1984 മെയ്‌ 24-നാണ്‌ ഈ ജില്ല രൂപീകൃതമായത്‌. അതിനുമുമ്പ്‌ ഈ ഭൂവിഭാഗം കണ്ണൂർ ജില്ലയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു. [[മഞ്ചേശ്വര താലൂക്ക്|മഞ്ചേശ്വര]], [[കാസർഗോഡ് താലൂക്ക്|കാസറഗോഡ്]], [[ഹൊസ്ദുർഗ് താലൂക്ക്|ഹൊസ്ദുർഗ്]], [[വെള്ളരിക്കുണ്ട് താലൂക്ക്|വെള്ളരിക്കുണ്ട്]] എന്നീ 4 താലൂക്കുകൾ അടങ്ങുന്നതാണ് കാസറഗോഡ് ‌ ജില്ല. കിഴക്ക്‌ [[പശ്ചിമ ഘട്ടം]], പടിഞ്ഞാറ്‌ [[അറബിക്കടൽ]], വടക്ക്‌ [[കർണാടക|കർണ്ണാടക]] സംസ്ഥാനത്തിലെ [[ദക്ഷിണ കന്നഡ ജില്ല]](സൗത്ത് കാനറ ജില്ല), തെക്ക്‌ [[കണ്ണൂർ ജില്ല]] എന്നിവയാണ്‌ കാസറഗോഡ്ൻ്റെ അതിർത്തികൾ. [[കാസറഗോഡ്|കാസറഗോഡ്]] ജില്ല കാസറഗോഡ് പാർലമെൻറ് മണ്ഡലത്തിൽ പെടുന്നു. മലയാളത്തിനു പുറമേ [[തുളു ഭാഷ|തുളു]], [[കന്നഡ]], [[ബ്യാരി ഭാഷ|ബ്യാരി]], [[മറാഠി ഭാഷ|മറാഠി]], [[കൊങ്കണി]], [[ഉർദു]] എന്നീ ഭാഷകൾ സംസാരിക്കുന്നവരുടെ സാന്നിധ്യം ഈ ജില്ലയിലുണ്ട്‌. == പേരിനു പിന്നിൽ == *മലയാളത്തിൽ പണ്ടുള്ളവർ കാഞ്ഞിരക്കോട്/കാഞ്ഞിരോട് എന്നിങ്ങനെ വിളിച്ചിരുന്ന കാസറഗോഡിന്റെ പേര് കാഞ്ഞിരങ്ങളുള്ള '''കോട്''' എന്നതിൽനിന്നും വന്നതാവാകം. കോഴിക്കോട്, തിരുവിതാംകോട് എന്നിങ്ങനെ '''കോട്''' ചേർത്തുള്ള സ്ഥലപ്പേരുകൾ മലയാളത്തിൽ വിരളമല്ല. കാഞ്ഞിരക്കൂട്ടം എന്ന് അർത്ഥമാകുന്ന കുസിരകൂട് എന്ന [[കന്നഡ]] വാക്കിൽനിന്നാണ് കാസറഗോഡ് എന്ന പേര് വന്നതെന്ന് ഒരു വാദം ഉണ്ടെങ്കിലും മലയാളപ്പേര് കന്നഡമായതാവാനെ ഇടയുള്ളു. കൂട് കോഡ് ആകുന്നു എന്ന് കരുതുന്നതിലും കോഴിക്കോട്, തിരുവിതാംകോട് എന്നതിലെപ്പോലെ കാഞ്ഞിരക്കോടാണ് ആദ്യംമുതൽക്കേ ഉണ്ടായിരുന്ന പേര് എന്ന് കരുതുകയാണ് യുക്തി. *സംസ്കൃതപദങ്ങളായ ''കാസാര-'' (കുളം, തടാകം),''ക്രോദ''(നിധി സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന സ്ഥലം) എന്നീ വാക്കുകളിൽനിന്നാണ് ഈ പേരു വന്നതെന്നും വാദമുണ്ട്‌.<ref>{{Cite web |url=http://www.kasargod.nic.in/profile/legndfact.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-23 |archive-date=2009-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090410024546/http://kasargod.nic.in/profile/legndfact.htm |url-status=dead }}</ref> ===ഇപ്പോൾ ഈ ജില്ലയുടെ പേര് എഴുതുന്ന രീതികൾ=== കാസർക്കോട്, കാസർഗോഡ്, കാസറഗോഡ്, കാസർകോട്, കാസറകോട് എന്നിങ്ങനെ വിവിധ പേരുകൾ ഈ ജില്ലയ്ക്ക് ഉപയോഗിച്ച് വരുന്നുണ്ട്. ഏകീകൃതമായ ഒരു പേരിനായുള്ള ദേശവാസികളും ഗവണ്മെന്റും തമ്മിൽ ഇന്നും തർക്കം തുടരുകയാണ്. മലയാളം ഗവേഷകരെയാണ് ഈ സ്ഥലനാമം എഴുതുന്നതിലുള്ള വ്യക്തതയില്ലായ്മ ഏറെ ബാധിക്കുന്നത്. പണ്ട് പൊതുവെ ഇവിടുത്തെ നിവാസികൾ എഴുതിയിരുന്നത് "കാസറഗോഡ്" എന്നാണ്. ദക്ഷിണ കേരളത്തിലെ എഴുത്തുകാരാണ് ഈ സ്ഥലപ്പേരിനെ മറ്റുവിധത്തിൽ എഴുതിത്തുടങ്ങിയത്. കർണ്ണാടകത്തിൽ സംശയലേശമെന്യേ പണ്ടും ഇന്നും "കാസറഗോഡു" എന്നാണ് എഴുതുന്നത്. ഇംഗ്ലീഷിൽ KASARAGOD എന്നാണ് മിക്കവാറും എല്ലായിടത്തും കാണുന്നത്. അതുകൊണ്ടു "കാസറഗോഡ്" എന്നെഴുതുന്നതാണ് അവ്യക്തത കുറക്കുവാനും അഭികാമ്യം. == ഭാഷകൾ == ഒരു ബഹുഭാഷാപ്രദേശമാണ് കാസറഗോഡ്. ഇവിടെയുള്ളവർ ഏഴിൽക്കൂടുതൽ വ്യത്യസ്ത ഭാഷകൾ സംസാരിക്കുന്നു. എങ്കിൽകൂടി ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിനും പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിനും ഇടയിൽ ഇവിടെ സന്ദർശിച്ച അറബികൾ '''ഹർക്‌വില്ലിയ'(Harkwillia)''എന്നാണ്‌ ഈ പ്രദേശത്തെ വിളിച്ചിരുന്നത്. 1514-ൽ കുംഭപ്പുഴ/കുമ്പള സന്ദർശിച്ച പോർത്തുഗീസ് വ്യാപാരിയും കപ്പൽ സഞ്ചാരസാഹിത്യകാരനുമായിരുന്ന [[ഡ്വാർത്തേ ബാർബോസ|ബാർബോസ]], ഇവിടെനിന്നും [[മാലദ്വീപ്|മാലദ്വീപിലേക്ക്]] ഇവിടെനിന്നും [[അരി]] കയറ്റിയയച്ചിരുന്നതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്‌. 1800-ൽ മലബാർ സന്ദർശിച്ച [[ഫ്രാൻസിസ് ബുക്കാനൻ]], അത്തിപ്പറമ്പ്, കവ്വായി, [[നീലേശ്വരം]], [[ബേക്കൽ]], [[ചന്ദ്രഗിരിപ്പുഴ|ചന്ദ്രഗിരി]], [[മഞ്ചേശ്വര]] എന്നീ സ്ഥലങ്ങളെകുറിച്ച് തന്റെ സഞ്ചാരക്കുറിപ്പുകളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. വിജയനഗരസാമ്രാജ്യം കാസറഗോഡ് ആക്രമിച്ചപ്പോൾ ഇവിടെ [[നീലേശ്വരം]] ആസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള [[കോലത്തിരി രാജവംശം|കോലത്തിരി രാജവംശത്തിന്റെ]] ഭരണമായിരുന്നു. അള്ളടസ്വരൂപം എന്നായിരുന്നു നീലേശ്വരം രാജ്യത്തിന്റെ പേര്. കിനാവൂര് കോവിലകം, അള്ളട സ്വരൂപത്തിന്റെ പ്രാധാന ഭാഗമായിരുന്നു.അറുപത്തിനാല്ഗ്രാമങ്ങളിൽ പെട്ട കരിന്തളം ഗ്രാമം കിണാവൂർ ഗ്രാമത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. അവിടെയുള്ള ഏറ്റവും പ്രാചീനമായ ക്ഷേത്രമാണ് കിനാവൂർ മോലോം. വിജയനഗരസാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പതനകാലത്ത് [[ഇക്കേരി നായ്‌ക്കൻ‌മാർ|ഇക്കേരി നായ്‌ക്കൻ‌മാരായിരുന്നു]] ഭരണകാര്യങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നത്, [[വെങ്കപ്പ നായക്|വെങ്കപ്പ നായകിന്റെ]] കാലത്ത് ഇക്കേരി വിജയനഗരസാമ്രാജ്യത്തിൽ നിന്നും സ്വതന്ത്രമായി. [[കുമ്പള കോട്ട]], [[ചന്ദ്രഗിരിക്കോട്ട]], [[ബേക്കൽ കോട്ട]] എന്നീ കോട്ടകൾ [[ശിവപ്പ നായ്ക്]] നിർമ്മിച്ചതാണെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.1763-ൽ [[ഹൈദർ അലി]] ഇക്കേരി നായ്‌ക്കൻ‌മാരുടെ ആസ്ഥാനമായിരുന്ന [[ബീദനൂർ]] ആക്രമിച്ചു കീഴടക്കി. പിന്നീട് [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] [[മലബാർ]] മുഴുവൻ കീഴടക്കി. 1792-ലെ [[ശ്രീരംഗപട്ടണം ഉടമ്പടി|ശ്രീരംഗപട്ടണ ഉടമ്പടി]] അനുസരിച്ച് തുളുനാട് ഒഴികെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ ബ്രിട്ടീഷുകാർ കൈക്കലാക്കി, ടിപ്പുവിന്റെ മരണാനന്തരം തുളുനാടും ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ ഭരണത്തിൻ കീഴിലായി.<ref>{{Cite web |url=http://www.kasargod.nic.in/profile/history.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-02-23 |archive-date=2009-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090410024427/http://kasargod.nic.in/profile/history.htm |url-status=dead }}</ref> 1956 നവംബർ ഒന്നിന് സംസ്ഥാന പുനർവ്യവസ്ഥാ നിയമം അനുസരിച്ച്, തിരുവിതാംകൂർ,കൊച്ചി, [[മലബാർ]] , [[ദക്ഷിണ കന്നഡ]]യിലെ [[കാസറഗോഡ്]] താലൂക്കും( കാാസർകോട് ജില്ല) വിലയനം ചെയ്തുകൊണ്ട് [[കേരളം|കേരള സംസ്ഥാനം]] നിലവിൽ വന്നു.<ref name="Plunkett">{{harvnb|Plunkett|Cannon|Harding|2001|p=24}}</ref> ==ഔദ്യോഗിക ജീവജാലങ്ങൾ== ഭാരതത്തിൽ ആദ്യമായി ഔദ്യോഗിക പുഷ്പവും, പക്ഷിയും വൃക്ഷവും പ്രഖ്യാപിച്ച ജില്ലയാണു കാസറഗോഡ് ജില്ല. ജില്ലാപഞ്ചായത്തിൻ്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരമായിരുന്നു പ്രഖ്യാപനം നടന്നത്.<ref name="vir">[https://www.mangalam.com/news/detail/664258-latest-news-kasarkod-declare-official-tree-flower-and-bird-for-the-district.html വാർത്ത]</ref> കാസറഗോഡ് എന്ന പേരിനാധാരമായി കരുതുന്ന [[കാഞ്ഞിരം|കാഞ്ഞിരമരമാണ്]] കാസറഗോഡ് ജില്ലയുടെ '''ഔദ്യോഗിക വൃക്ഷം'''. പക്ഷികുടുംബത്തിൽ പെട്ട പ്രാപിടിയനായ [[വെള്ളവയറൻ കടൽ‌പ്പരുന്ത്‌|വെള്ളവയറൻ]] കടൽപ്പരുന്താണ് (അസിപിട്രിഡേ (Accipitridae)) '''ഔദ്യോഗിക പക്ഷി'''. ജലസസ്യമായ [[പെരിയ പോളത്താളി|പെരിയ പോളത്താളിയാണ്]] '''ഔദ്യോഗിക പുഷ്പം'''.<ref name="periya">[https://thefederal.com/category/states/south/kerala/kasaragod-declares-endangered-flora-fauna-as-districts-official-species-in-conservation-move-98754 ഔദ്യോഗിക പുഷ്പം]</ref> വംശനായ ഭീഷണി നേരിടുന്ന പാലപ്പൂവൻ ആമയാണ് '''ഔദ്യോഗിക ജീവി'''. ജില്ലയിലെ ഇരിയണ്ണി, പാണ്ടിക്കണ്ടം മേഖലയിൽ പയസ്വിനിപ്പുഴയിലാണ് ഈ ആമയെ കണ്ടു വരുന്നത്. == വിദ്യാഭ്യാസ ഗവേഷണ സ്ഥാപനങ്ങൾ == *[[കേന്ദ്ര തോട്ടവിള ഗവേഷണ കേന്ദ്രം, കാസറഗോഡ്]] *[[ കേരള കേന്ദ്ര സർവ്വകലാശാല,കാസറഗോഡ്]] *[[ഗവണ്മെന്റ് കോളേജ്, കാസറഗോഡ്]] *[[ഗവണ്മെന്റ് കോളേജ്, മഞ്ചേശ്വരം]] *[[കേന്ദ്ര സർവ്വകലാശാല]] *[[നെഹ്രു ആർട്സ് ആന്റ് സയൻസ് കോളേജ്, കാഞ്ഞങ്ങാട്]], പടന്നക്കാട് *സെന്റ്‌. പയസ് ടെൻത് കോളേജ്, രാജപുരം *ഗവൺമെന്റ് കോളേജ്, ഉദുമ *ജില്ലാ വിദ്യാഭ്യാസ പരിശീലന കേന്ദ്രം (ഡയറ്റ്) മായിപ്പാടി, കാസറഗോഡ്. *[[ഗവണ്മെന്റ് കോളേജ്, കാസറഗോഡ്|ഗവണ്മെന്റ് കോളേജ്,]] എളേരിത്തട്ട്, കാസറഗോഡ്. *[[ആലിയാ അറബിക് കോളേജ്, പരവനടുക്കം, ചെമ്മനാട്,]] കാസറഗോഡ്. *[[കോളേജ് ഓഫ് എൻജിനീയറിങ് തൃക്കരിപ്പൂർ]] *എൽ ബി എസ എൻജിനീയറിങ് കോളേജ്, പൊവ്വൽ *സ്വാമി നിത്യാനന്ദ പോളിടെക്‌നിക്‌ , കാഞ്ഞങ്ങാട് *ഖന്സാ വിമൻസ് കോളേജ് ഫോർ അഡ്വാൻസ്ഡ് സ്റ്റഡീസ് , കാസറഗോഡ് *ജാമിഅഃ സഅദിയ ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസ് കോളേജ്, കാസറഗോഡ് *ഷറഫ് ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസ് കോളേജ് പടന്ന *ഐ ടി എഡ്യൂക്കേഷൻ സെന്റർ , വിദ്യാനഗർ, കാസറഗോഡ് *ഐ ടി എഡ്യൂക്കേഷൻ സെന്റർ , നീലേശ്വരം *സൈനബ് മെമ്മോറിയ ബി എഡ്‌കോളേജ് ചെർക്കള, കാസറഗോഡ് *ഡോ.പി.കെ രാജൻ സ്മാരക കാമ്പസ് പാലാത്തടം, നീലേശ്വരം *ഗവ.കോളേജ് കരിന്തളം *മുഹിമ്മാത്തുൽ മുസ്‌ലിമീൻ എഡ്യൂക്കേഷൻ സെന്റർ പുത്തിഗ *പീപ്പിൾസ് കോളേജ് ഓഫ് ആർട്സ് ആൻഡ് സയൻസ്,മുന്നാട് == ജില്ലയിലെ പ്രധാന സ്ഥലങ്ങൾ, ആരാധനാലയങ്ങൾ == *[[ബേക്കൽ കോട്ട]] *[[ജൈനക്ഷേത്രം]] *ശ്രീ മല്ലികാർജ്ജുന ക്ഷേത്രം, കാസർഗോഡ് (ടൌൺ) *[[മധൂർ ശ്രീ അനന്തേശ്വര വിനായക ക്ഷേത്രം]] *[[അനന്തപുരം തടാക ക്ഷേത്രം, കുമ്പള]] (പദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം) *തളിയിൽ നീലകണ്ഠേശ്വര ക്ഷേത്രം, നീലേശ്വരം *[[ഐല ദുർഗ്ഗാപരമേശ്വരി ക്ഷേത്രം]] *[[തൃക്കണാട് ത്രയംബകേശ്വര ക്ഷേത്രം]] *[[വെള്ളൂട ശ്രീ ദുർഗ്ഗ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]] (പൊങ്കാല) *[[മാലിക് ദീനാർ,തളങ്കര]] *[[കൊട്ടംകുഴി]] *[[കിനാവൂർ മൊലോം]] *[[തായലങ്ങാടി പള്ളി]] *[[മായിപ്പാടി കൊട്ടാരം]] *ചേരൂർ തൂക്കുപാലം *[[THALANGARA HARBOUR]] == കോട്ടകൾ == ചെറുതും വലുതുമായ നിരവധി കോട്ടകൾ കാസറഗോഡ് ജില്ലയുടെ പ്രത്യേകതയാണ്‌. [[ബേക്കൽ കോട്ട|ബേക്കൽ]], [[ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട|ചന്ദ്രഗിരി]], [[ഹോസ്ദുർഗ്ഗ് കോട്ട|ഹൊസ്‌ദുർഗ്]], [[കുമ്പള കോട്ട|കുമ്പള]], [[പനയാൽ]], പൊവ്വൽ കോട്ട കുണ്ടങ്കുഴി, [[ബന്തടുക്ക കോട്ട|ബന്തഡുക്ക]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലുള്ള കോട്ടകൾ ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യത്തെ കാണിക്കുന്നു. == നദികൾ == കേരളത്തിലെ ജില്ലകളിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ എണ്ണം നദികൾ കാസറഗോഡാണുള്ളത്. കൂർഗിലെ പട്ടിമലയിൽ നിന്നും ആരംഭിച്ച് [[തളങ്കര]]യിൽ വെച്ച് സമുദ്രത്തോടു ചേരുന്ന 105 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള [[ചന്ദ്രഗിരിപ്പുഴ]] (പയസ്വിനി) യടക്കം പന്ത്രണ്ട് നദികൾ കാസറഗോഡ് ജില്ലയിലുണ്ട്. മൗര്യ സാമ്ര്യാജ്യത്തിന്റെ അധിപതിയായിരുന്ന [[ചന്ദ്രഗുപ്ത മൗര്യൻ]] കൊട്ടാരം വിട്ട് [[ജൈനമതം|ജൈനസന്യാസിയായി]] തന്റെ അവസാന നാളുകൾ ചെലവഴിച്ചിരുന്നത് ഈ പ്രദേശത്തായിരുന്നു എന്നു വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. അതിൽ നിന്നുമാണ്‌ ചന്ദ്രഗിരിപ്പുഴയ്‌ക്ക് ആ പേരു കിട്ടിയതെന്നു വിശ്വസിക്കുന്നു. 64 കിലോമീറ്റർ നീളമുള്ള [[കാര്യങ്കോട് പുഴ]]യാണ്‌ നീളത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്തു നിൽക്കുന്നത്. കാര്യങ്കോടുപുഴയെ തേജസ്വിനി പുഴ എന്നും വിളിക്കുന്നു. [[കാക്കടവ്]] എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്ഥാപിച്ചിട്ടുള്ള ഡാം ഈ പുഴയ്‌ക്കു കുറുകേയാണ്‌. മറ്റുള്ള പുഴകൾ യഥാക്രമം [[ഷിറിയ പുഴ]] (61 കിലോമീറ്റർ), [[ഉപ്പള പുഴ]] (50 കിലോമീറ്റർ), [[മൊഗ്രാൽ പുഴ]](34 കിലോമീറ്റർ), [[ചിത്താരിപ്പുഴ]](25 കിലോമീറ്റർ), [[നീലേശ്വരം പുഴ]] (47 കിലോമീറ്റർ), [[കവ്വായി പുഴ|കവ്വായിപ്പുഴ]](23 കിലോമീറ്റർ), [[ബാഗ്ര മഞ്ചേശ്വരം പുഴ|മഞ്ചേശ്വരം പുഴ]](16 കിലോമീറ്റർ), [[കുമ്പള പുഴ]](11 കിലോമീറ്റർ), [[ബേക്കൽ‌ പുഴ]](11 കിലോമീറ്റർ) [[കളനാട് പുഴ]](8 കിലോമീറ്റർ). [[പ്രമാണം:Sandhyaragam Open Air Auditorium Kasaragod 01.jpg|പകരം=സന്ധ്യാരാഗം ഓപ്പൺ എയർ ഓഡിറ്റോറിയം കാസറക്കോട് |ലഘുചിത്രം|സന്ധ്യാരാഗം ഓഡിറ്റോറിയം കാസറക്കോട് ]]{{prettyurl|Kasargod district}} == ഗതാഗതം == [[ദേശീയപാത 17|ദേശീയപാത 66]] കാസറഗോഡ് ജില്ലയിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു. പനവേൽ എന്ന സ്ഥലത്താണ് ഈ പാത അവസാനിക്കുന്നത്. കൂടാതെ റെയിൽവേ പാത കടന്നു പോകുന്നു ദക്ഷിണ റെയിൽവേയുടെ പാലക്കാട്‌ ഡിവിഷന്റെ കീഴിൽ റെയിൽപാത കടന്നു പോകുന്നു കാസറഗോഡ് കാഞ്ഞങ്ങാട് നീലേശ്വരം ചെറുവത്തൂർ മഞ്ചേശ്വര എന്നിവ പ്രധാന റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ ആണ് ഈ പാത കൊങ്കൻ റെയിൽവേ വഴി കർണാടക യിലെ മംഗളുരു മുംബൈ ഗോവ തുടങ്ങി വടക്കേ ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് ഉള്ള പ്രധാന റെയിൽവേ പാത കൂടിയാണ് == പഞ്ചായത്തുകളും മുനിസിപാലിറ്റികളും == ജില്ലയിൽ മൂന്ന് മുനിസിപാലിറ്റികളും 38 പഞ്ചായത്തുകളും ഉണ്ട്. അവ യഥാക്രമം താഴെ കൊടുത്തിരിക്കുന്നു. [[പ്രമാണം:Map-Kasaragod.svg|thumb|300 px| left|മുനിസിപ്പാലിറ്റികളും പഞ്ചായത്തുകളും]] {| class="wikitable" |- ! !! പേര് !! !! പേര് !! !!പേര് !! !! പേര് !! പേര്!! |- | 1 || [[മഞ്ചേശ്വരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മഞ്ചേശ്വര]] || 11 || [[ബദിയഡുക്ക ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ബദിയഡുക്ക]] || 21 || [[പള്ളിക്കര ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പള്ളിക്കര]] || 31 || [[കിനാനൂർ-കരിന്തളം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കിനനൂർ - കരിന്തളം]] || 41 || [[തൃക്കരിപ്പൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|തൃക്കരിപ്പൂർ]] |- | 2 || [[വോർക്കാടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വോർ‌ക്കാഡി]] || 12 || [[കുംബഡാജെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുമ്പഡാജെ]] || 22 || [[ബേഡഡുക്ക ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ബേഡഡുക്ക]] || 32 || [[ബളാൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ബളാൽ]] |- | 3 || [[മീഞ്ച ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മീഞ്ച]] || 13 || [[ബേലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ബേലൂർ]] || 23 || [[കുറ്റിക്കോൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുറ്റിക്കോൽ]] || 33 || [[നീലേശ്വരം|'''നിലേശ്വരം മുനിസിപാലിറ്റി''']] |- | 4 || [[മംഗൽപാടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മംഗൽപാടി ]] || 14 || '''[[കാസറഗോഡ്]] മുനിസിപാലിറ്റി''' || 24 || [[അജാനൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|അജാനൂർ]] || 34 || [[കയ്യൂർ ചീമേനി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കയ്യൂർ - ചീമേനി]] |- | 5 || [[പൈവളികെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പൈവളികെ]] || 15 || [[ചെങ്കള ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെങ്കള]] || 25 || [[പുല്ലൂർ-പെരിയ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പുല്ലൂർ - പെരിയ]] || 35 || [[വെസ്റ്റ് എളേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെസ്റ്റ് എളേരി]] |- | 6 || [[കുമ്പള ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുമ്പള]] || 16 || [[കാറഡുക്ക ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാറഡുക്ക]] || 26 || [[കോടോം-ബേളൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കോടോം - ബേളൂർ]] || 36 || [[ഈസ്റ്റ് എളേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഈസ്റ്റ് എളേരി]] |- | 7 || [[പുത്തിഗെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പുത്തിഗെ]] || 17 || [[ചെമ്മനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെമ്മനാട്]] || 27 ||[[പടന്ന ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കള്ളാർ]] || 37 || [[ചെറുവത്തൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെറുവത്തൂർ]] |- | 8 || [[എൻമകജെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|എൻ‌മകജെ]] || 18 || [[മുളിയാർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മുളിയാർ]] || 28 || [[പനത്തടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പനത്തടി]] || 38|| [[വലിയപറമ്പ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വലിയപറമ്പ]] |- | 9 || [[മൊഗ്രാൽ പുത്തൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മൊഗ്രാൽ - പുത്തൂർ]] || 19 || [[ദേലംപാടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ദേലംപാടി]] || 29 || [[കള്ളാർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കാഞ്ഞങ്ങാട്  മുനിസിപ്പാലിറ്റി]] || 39 ||[[ചെറുവത്തൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പടന്ന]] |- | 10 || [[മധൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മധൂർ]] || 20 || [[ഉദുമ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഉദുമ]] || 30 || [[മടിക്കൈ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|മടിക്കൈ]] || 40 || [[പീലിക്കോട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പിലിക്കോട്]] |- |} == നിയമസഭാമണ്ഡലങ്ങൾ == * [[മഞ്ചേശ്വര നിയമസഭാമണ്ഡലം]] * [[കാസറഗോഡ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] * [[ഉദുമ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] * [[കാഞ്ഞങ്ങാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] * [[തൃക്കരിപ്പൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] == വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങൾ == * കോട്ടപ്പുറം * [[ബേക്കൽ കോട്ട]] * [[നിത്യാനന്ദാശ്രമം]] * [[ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട]] * [[ആനന്ദാശ്രമം]] * [[റാണിപുരം]] * [[കോട്ടഞ്ചേരി മലനിരകൾ]] * ആനക്കല്ല് വെള്ളച്ചാട്ടം * [[എടക്കാനം വെളളച്ചാട്ടം]] *വലിയ പറമ്പ ( ഇടയിലക്കാട്) *പൊസാടി ഗുംപെ *മാലിക് ദിനാർ പള്ളി തളങ്കര *[[മധൂർ അനന്തേശ്വര വിനായക ക്ഷേത്രം|മധൂർ ക്ഷേത്രം]] *ചെമ്പരിക്ക ബീച്ച് * പള്ളിക്കര ബീച്ച് * തേൻവാരിക്കല്ല് വെള്ളച്ചാട്ടം *[[അനന്തപുര തടാകക്ഷേത്രം|അനന്തപുര തടാക ക്ഷേത്രം]] *അഴിത്തല ബീച്ച് == ചിത്രങ്ങൾ == <gallery> പ്രമാണം:Kasaragod town view.JPG|കാസറഗോഡ് പട്ടണം 2009ലെ ചിത്രം പ്രമാണം:Old Malikdeenar.jpg|[[മാലിക്ദീനാർ പള്ളി]] ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന പള്ളികളിൽ ഒന്ന് പ്രമാണം:Padar Kulangara Bhagavati.jpg|തെയ്യം പ്രമാണം:Chandragiri Fort, Kerala.jpg|[[ചന്ദ്രിഗിരി കോട്ട]] പ്രമാണം:Bekal fort kasaragod 09.jpg|[[ബേക്കൽ കോട്ട]] പ്രമാണം:Aliya Arabic College.jpg|[[ആലിയ അറബിക് കോളേജ്]] പ്രമാണം:Ranipuram hill.jpg|[[റാണിപുരം]] / മാടത്തുമല പ്രമാണം:Sandhyaragam Open Air Auditorium Kasaragod 02.jpg|[[സന്ധ്യാരാഗം ഓപ്പൺ എയർ തീയേറ്റർ]] പുലിക്കുന്ന് പ്രമാണം:Government college kasaragod 03.jpg|[[ഗവൺമെറ്റൻ കോളേജ് കാസറഗോഡ്]] പ്രമാണം:Aliya masjid.jpg|ആലിയ മസ്ജിദ് പ്രമാണം:Bekal fort kasaragod 12.jpg|[[ബേക്കൽ കോട്ട]] പ്രമാണം:Belisha beacon at Kanhangad 01.jpg|കാഞ്ഞങ്ങാട് പ്രമാണം:NAS College Kanhangad, Padannakkad.jpg|നെഹ്റു കോളേജ് പടന്നക്കാട്. കാഞ്ഞങ്ങാട് </gallery> == കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് == {{Commons category|Kasaragod district}} *[http://www.kasargod.gov.in/ ജില്ലാ വെബ്‌സൈറ്റ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101108095339/http://www.kasargod.gov.in/ |date=2010-11-08 }} *[http://www.ksd.kerala.gov.in/home.htm/ കേരള സര്ക്കാറിന്റെ പേജ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110323013117/http://www.ksd.kerala.gov.in/home.htm |date=2011-03-23 }} * [[ദക്ഷിണ കന്നഡ]] == അവലംബം == * http://www.kasargod.nic.in/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190616163313/http://www.kasargod.nic.in/ |date=2019-06-16 }} <references />see, V.Sankaran Nair,Biography of the Place Named Kasaragod - Boloji{{Geographic Location |Centre = KASARAGOD DISTRICT OF KERALA |North = Dakshina Kannada district, Karnataka |Northeast = Dakshina Kannada district, Karnataka |East = Dakshina Kannada & Coorg districts of Karnataka |Southeast = Coorg district, Karnataka |South = Kannur district |Southwest = |West = Lakshadweep Sea |Northwest = }} {{Navboxes | title = Articles Related to Kasaragod district | list = {{കാസർഗോഡ് ജില്ല}} {{Kasaragod District Municipalities}} {{കാസർഗോഡ് - സ്ഥലങ്ങൾ}} {{Districts of Kerala}} {{കേരളം}} }} [[വിഭാഗം:കാസർഗോഡ് ജില്ല]] [[വിഭാഗം:കേരളത്തിലെ ജില്ലകൾ]] {{Kasargod-geo-stub}} tms8fhkzr2o8niupl95x3moay5070zc 0 7940 4642682 4627158 2026-07-02T16:00:43Z ~2026-37246-93 219784 /* */ 4642682 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Chithira Thirunal}} {{വിവക്ഷ|ബാലരാമവർമ്മ|വ്യക്തി}} {{Infobox royalty | name = '''ശ്രീചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ''' | image = Maharajah Sree Chithira Thirunal Kulasekharaperumal.png | image_size = 420x400px | caption = '''ശ്രീചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ''' | succession1 = [[തിരുവിതാംകൂർ]] മഹാരാജാവ് | predecessor1 = [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] | successor1 = [[ഉത്രാടം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ]] | regent1 =[[സേതു ലക്ഷ്മി ബായി]] തമ്പുരാട്ടി (1924-1931) | succession = | reign1 = 1924 - 1991 (1971-1991 റ്റൈറ്റുലാർ) | succession2 = [[തിരു-കൊച്ചി]] രാജപ്രമുഖൻ | reign2= 1949-1956 | predecessor2 = സ്ഥാനം സ്ഥാപിച്ചു | successor2 = സ്ഥാനം ഇല്ലാതാക്കി. (കേരള സംസ്ഥാനം രൂപീകരിച്ചു.) [[ഗവർണർ]] പദവി കൊണ്ടുവന്നു | coronation1 = ആഗസ്ത് 7, 1924 | suc-type = | spouse = ഇല്ല | issue = ഇല്ല | full name =''' ശ്രീ പത്മനാഭദാസ ശ്രീചിത്തിര വഞ്ചിപാല ബാലരാമവർമ്മ കുലശേഖരപെരുമാൾ''' | regnal name = ''മേജർ ജനറൽ ഹിസ് ഹൈനസ് മഹാരാജ രാജ രാമരാജ ശ്രീ പത്മനാഭദാസ വഞ്ചിപാല ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമ വർമ്മ കുലശേഖര കിരീടപതി മന്നേ സുൽത്താൻ ബഹദൂർ ഷംഷേർ ജങ്, തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവ്,ഗ്രാൻഡ് കമാൻഡർ ഓഫ് ദി മോസ്റ്റ്‌ എക്സലാറ്റഡ് ഓർഡർ ഓഫ് ദി സ്റ്റാർ ഓഫ് ഇന്ത്യ ഗ്രാൻഡ് കമാൻഡർ ഓഫ് ദി മോസ്റ്റ്‌ എമിനെന്റ് ഓർഡർ ഓഫ് ദി ഇന്ത്യൻ എംമ്പയർ | house = വേണാട് സ്വരൂപം | house-type = കുലശേഖര വംശം | father = [[കിളിമാനൂർ]] കോവിലകത്ത് ശ്രീ പൂരം നാൾ രവിവർമ്മ കൊച്ചു കോയി തമ്പുരാൻ | mother = അമ്മ മഹാറാണി ആറ്റിങ്ങൽ ഇളയ റാണി മൂലം തിരുനാൾ സേതു പാർവ്വതി ബായി | birth_date = {{birth date|1912|11|07}} | birth_place = [[തിരുവനന്തപുരം]] | death_date = {{Death date and age|1991|07|20|1912|11|07}} | death_place = തിരുവനന്തപുരം | relatives = [[സേതു ലക്ഷ്മി ബായി]] | occupation = [[തിരുവിതാംകൂർ]] മഹാരാജാവ്, പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത രക്ഷാധികാരി, [[തിരു-കൊച്ചി]] രാജ്പ്രമുഖ്, അസ്പിൻവാൾ കമ്പനിയുടെ ഉടമസ്ഥൻ | signature_type = | signature = | religion = [[ഹിന്ദു]] }} {{ഫലകം:Travancore}} '''ശ്രീ പത്മനാഭദാസ ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ''' (നവംബർ 7, 1912 – ജൂലൈ 19, 1991) [[തിരുവിതാംകൂർ]] ചേരവംശത്തിലെ അമ്പത്തിനാലാമത്തെ<ref>{{cite web|last=മലയാളി കൌൺസിൽ|first=ട്രാവൻകൂർ|title=ജീനിയിലൊജിക്കൽ റ്റ്രീ ഓഫ് ട്രാവൻകൂർ റോയൽ ഫാമിലി|url=http://www.tmcgulf.com/Geneology.html|publisher=ഡയസ് ഇടിക്കുള|accessdate=7 ഡിസംബർ 2014|archive-date=2016-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20160416225556/http://www.tmcgulf.com/Geneology.html|url-status=dead}}</ref> രാജാവും [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിന്റെ]] അവസാനത്തെ ഭരണാധികാരിയുമായിരുന്ന ഇദ്ദേഹമാണ് 1949 വരെ തിരുവിതാംകൂറിനെ ഭരിച്ചത്. തിരുവിതാംകൂറിന്റെ ഇളയ മഹാറാണി സേതു പാർവ്വതി ബായിയുടേയും ശ്രീ പൂരം നാൾ രവിവർമ്മ കൊച്ചു കോയി തമ്പുരാന്റെയും മൂത്ത മകനായി ജനിച്ചു. മഹാറാണി [[കാർത്തിക തിരുനാൾ ലക്ഷ്മിഭായി]],ശ്രീ പത്മനാഭദാസ [[ഉത്രാടം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ]] എന്നിവർ ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരങ്ങളായിരുന്നു. തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാക്കന്മാർ ശ്രീ പത്മനാഭദാസന്മാരാണ്, കുലദൈവമായ ശ്രീപത്മനാഭനു വേണ്ടി രാജ്യഭാരം നടത്തുന്നു എന്നാണ് സങ്കല്പം. കവടിയാർ കൊട്ടാരമായിരുന്നു ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിന്റെ ഔദ്യോഗിക വസതി. '''മേജർ ജനറൽ ഹിസ്‌ ഹൈനെസ്സ് ശ്രീ പത്മനാഭദാസ വഞ്ചിപാല സർ ബാലരാമവർമ്മ കുലശേഖര കിരീടപതി മന്നേ സുൽത്താൻ മഹാരാജ രാജരാജ ബഹദൂർ ഷം ഷേർ ജംഗ്, തിരുവിതാകൂർ മഹാരാജ [[GCSI]], [[GCIE]]''' എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുർണ്ണനാമം. <ref>{{cite web|last=etrivandrum|first=.com|title=ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാല രാമ വർമ്മ മഹാരാജ ട്രാവ്വാൻകൂർ ഹിസ്റ്ററി|url=http://www.etrivandrum.com/2011/12/sree-chithira-thirunal-balarama-varma.html|publisher=etrivandrum.com|accessdate=27 ഏപ്രിൽ 2014|archive-date=2014-04-14|archive-url=https://archive.today/20140414112632/http://www.etrivandrum.com/2011/12/sree-chithira-thirunal-balarama-varma.html|url-status=dead}}</ref> 1924 ൽ [[ശ്രീമൂലം തിരുനാൾ]] മഹാരാജാവിന്റെ നിര്യാണത്തിനു ശേഷം തിരുവിതാംകൂറിന്റെ മഹാരാജാവായി 12 വയസ്സു മാത്രമുണ്ടായിരുന്ന ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ അവരോധിക്കപ്പെട്ടു. പ്രായക്കുറവു കാരണം ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിന് 18 വയസ്സ് തികയുന്നതു വരെ അമ്മയുടെ ജ്യേഷ്ഠസഹോദരി സേതുലക്ഷ്മിബായി ''രാജപ്രതിനിധി''(റീജെന്റ്) ആയി രാജ്യം ഭരിച്ചു. 1931 നവംബർ 6നു സ്വന്തം നിലയിൽ തിരുവിതാംകൂരിന്റെ ഭരണം ആരംഭിച്ചു, അതോടെ ''റീജെൻസി'' അവസാനിച്ചു. ഇദ്ദേഹം ബ്രിട്ടീഷ്‌ ഇന്ത്യൻ ആർമിയിൽ ''ഓണററി മേജർ ജനറലും'' തിരുവിതാംകൂർ സൈന്യത്തിന്റെ ''സർവ്വസൈന്യാധിപനും കേണൽ-ഇൻ-ചീഫും'' ആയിരുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം തിരുവിതാകൂർ സൈന്യത്തെ ഇന്ത്യൻ കരസെനയിൽ (മദ്രാസ് റെജിമെന്റിൽ) ലയിപ്പിച്ചതൊടെ ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിന് ഇന്ത്യൻ കരസേന ''ഓണററി കേണൽ'' പദവി നൽകി ആദരിച്ചു. ഇന്ന് മദ്രാസ് റെജിമെന്റിന്റെ ഒൻപതും പതിനാറും ബറ്റാലിയനുകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നത് മുമ്പത്തെ തിരുവിതാംകൂരിന്റെ ഒന്നും രണ്ടും ബറ്റാലിയനുകൾ ആണ്.<ref>{{cite news|last=സ്പെഷ്യൽ|first=കറാസ്‌പോൻടെന്റ്റ്|title=ആർമി സെലിബ്രയ്ട്സ് ആനിവേർസറി ഓഫ് കൊളച്ചിൽ ബാറ്റിൽ|url=http://www.hindu.com/2010/08/01/stories/2010080161660200.htm|accessdate=27 ഏപ്രിൽ 2014|newspaper=ദ ഹിന്ദു (ഇംഗ്ലീഷ്)|archive-date=2010-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20101021113114/http://www.hindu.com/2010/08/01/stories/2010080161660200.htm|url-status=dead}}</ref> ഭാരതത്തിനു സ്വാതന്ത്ര്യം ലഭിച്ചപ്പോൾ തിരുവിതാംകൂറിൽ ബ്രിട്ടീഷ് അധീശാധികാരം (Suzerainty) ഇല്ലാതായി, അതു കൊണ്ട് ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ സ്വന്തം രാജ്യത്തെ സ്വതന്ത്രമാക്കി നിർത്തുവാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഇത് ഇന്ത്യൻ യൂണിയനു സ്വീകാര്യമല്ലാതിരുന്നതിനാൽ 1947 ൽ വി.പി. മേനോന്റെ നേതൃത്വതിൽ ഇന്ത്യൻ യൂണിയനും ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളും തമ്മിൽ ചർച്ച തുടങ്ങുകയും അതിന്റെ ഫലമായി 1949 ൽ തിരുവിതാംകൂറിനെ ഇന്ത്യൻ യൂനിയനിൽ ലയിപ്പിക്കാൻ ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. അതിനു ശേഷം തിരു-കൊച്ചി സംസ്ഥാനത്തിന്റെ രാജപ്രമുഖനായി 7 വർഷം അദ്ദേഹം സേവനം അനുഷ്ടിച്ചു. 1956 ൽ കേരള സംസ്ഥാനം നിലവിൽ വന്നപ്പോൾ ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ ''രാജപ്രമുഖന്റെ'' സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് വിരമിക്കുകയും പകരം കേരള ഗവർണർ രാജപ്രമുഖന്റെ പദവിയിൽ വരുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite book|last=വി പി|first=മേനോൻ|title=ദ സ്റ്റോറി ഓഫ് ദി ഇന്റെഗ്രേഷൻ ഓഫ് ദി ഇന്ത്യൻ സ്റ്റെറ്റ്സ്|pages=188-189}}</ref> 1971 ൽ ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ പ്രിവിപേഴ്സ് നിർത്തലാക്കുകയും അതോടെ ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിനു ഭരണാധികാരി എന്ന നിലയിൽ ഉള്ള അധികാരങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ അദ്ദേഹം ഒപ്പ് വച്ച ഉടമ്പടികൾക്കോ സ്ഥാനപ്പേരിനോ മാറ്റം വന്നില്ല. അങ്ങനെ ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ തിരുവിതാംകൂരിന്റെ ''ടൈറ്റുലാർ മഹാരാജാവായി'' അറിയപ്പെട്ടു. <ref>.indiatimes.com http://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/His-Highness-isnt-unconstitutional-Kerala-high-court/articleshow/27492597.cms "Though by the 26th amendment to the Constitution, Article 363 was repealed whereby the rights and privileges of the rulers of Indian states were taken away, still the name and title of the rulers remained as such and unaffected in so far as names and titles were not contemplated as rights or privileges under the repealed Articles 291 and 362 of the Constitution''</ref> ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള സാമൂഹിക പരിഷ്കാരങ്ങളും സാമ്പത്തിക പുരോഗതിയും ഊർജ്ജസ്വലമായ ഭരണപ്രക്രിയയും അദ്ദേഹതിന്റെ ഭരണത്തിന്റെ സവിശേഷതയായിരുന്നു. ''തിരുവിതാംകൂർ വ്യവസായവൽകരണത്തിന്റെ പിതാവ്'' എന്ന ഖ്യാതിയും ഇദ്ദേഹത്തിനു ലഭിച്ചു.<ref> THE STORY OF THE INTEGRATION OF THE INDIAN STATES by V. P. Menon, Page189 : ''The State forged ahead in industrialization and had several industries—cement, fertilizers, chemicals, ceramics, paper, etc.'' </ref> തിരുവിതാംകൂർ സർവ്വകലാശാല (ഇപ്പോഴത്തെ കേരള സർവ്വകലാശാല) സ്ഥാപിച്ചതും ക്ഷേത്രപ്രവേശന വിളംബരം നടത്തിയതും ഇദ്ദേഹമാണ്. ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിന്റെ ഭരണകാലത്ത് രാജ്യത്തെ ഖജനാവിന്റെ 40 ശതമാനവും വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു വേണ്ടി ആണ് ചെലവഴിച്ചിരുന്നതെന്ന് ''സംയുക്ത '' എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് ആനുകാലിക പ്രസിദ്ധീകരണം സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു.<ref>{{cite journal|title=റോയൽ കൊന്റ്രിബ്യൂഷൻ റ്റു എട്ജുജ്യുക്കേഷൻ ഇൻ ട്രാവങ്കൂർ|journal=സംയുക്ത എ ജേണൽ ഹോർ വിമൻ സ്ടുടീസ്}}</ref> [[ഇന്ത്യ]]യുടെ പത്താമത്തെ [[രാഷ്ട്രപതി]] [[കെ.ആർ. നാരായണൻ|ഡോ. കെ. ആർ. നാരായണന്റെ]] ഉപരി വിദ്യാഭ്യാസ ചെലവ് വഹിചതും ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ ആയിരുന്നു. <ref>{{cite web|last=celebritiesinfos|first=.com|title=President K R Narayanan|url=http://celebritiesinfos.com/president-k-r-narayanan.html|accessdate=14 ജൂൺ 2014|archive-date=2013-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130916182846/http://celebritiesinfos.com/president-k-r-narayanan.html|url-status=dead}}</ref> <ref>"The kingdom paid for the education of a poor Dalit [untouchable] boy called KR Narayanan and funded his scholarship to London School of Economics. Mr Narayanan became the first Dalit president of India in 1997." BBC News SOUTH ASIA</ref> <ref>{{cite news|last=bbc.co|first=.uk|title=The feisty Indian kings and their temple treasure|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-14063061|accessdate=14 ജൂൺ 2014|newspaper=BBC News SOUTH ASIA}}</ref> എന്നാൽ 1946 ലെ പുന്നപ്ര വയലാർ പ്രക്ഷോഭത്തെ തുടർന്ന് നടന്ന വെടിവൈപ്പും, 1947 ലെ ''സ്വതന്ത്ര തിരുവിതാംകൂർ'' പ്രഖ്യാപനവും, [[സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യർ|സർ സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യർക്ക്]] ദീവാൻ എന്ന നിലയിൽ അമിത സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകി എന്നതുമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭരണത്തിന്റെ പ്രധാന ന്യൂനതകളായി ചരിത്രകാരന്മാർ ചുണ്ടികാണിക്കുന്നത്. <ref>{{cite book|last=മനോരമ|first=ഇയർ ബുക്ക്|title=മനോരമ ഇയർ ബുക്ക്|date=2011|isbn=0970-9096}}</ref><ref>{{cite web|last=etrivandrum|first=.com|title=ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമ വർമ്മ മഹാരാജ ട്രാവ്വാൻകൂർ ഹിസ്റ്ററി|url=http://www.etrivandrum.com/2011/12/sree-chithira-thirunal-balarama-varma.html|publisher=etrivandrum.com|accessdate=27 ഏപ്രിൽ 2014|archive-date=2014-04-14|archive-url=https://archive.today/20140414112632/http://www.etrivandrum.com/2011/12/sree-chithira-thirunal-balarama-varma.html|url-status=dead}}</ref> == ആദ്യ കാലം == [[പ്രമാണം:Sreechitrathirunal.jpg|ലഘുചിത്രം|left|250px|1924-ൽ 12-കാരനായ ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ ''തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവായതിനു'' ശേഷം]] മാവേലിക്കര ഉത്സവമഠം കൊട്ടാരത്തിലെ തിരുവാതിര നാൾ കൊച്ചുകുഞ്ഞി തമ്പുരാട്ടിയുടെ മകളാണ് [[മൂലം തിരുനാൾ സേതു പാർവ്വതിഭായി]].ചിത്രമെഴുത്തുതമ്പുരാൻ രാജ രവിവർമ്മയുടെ മകളുടെ മകളാണ് സേതു പാർവതി ബായി തമ്പുരാട്ടി.[[മൂലം തിരുനാൾ|ശ്രീമൂലം തിരുനാളിനു]] ശേഷം തിരുവിതാംകൂർ രാജവംശത്തിൽ അനന്തരാവകാശികളില്ലാതിരുന്നതിനാൽ മാവേലിക്കരയിലെ ഉത്സവമഠം കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്നും [[സേതു ലക്ഷ്മിഭായി]]യെയും [[സേതു പാർവ്വതിഭായി]]യെയും ദത്തെടുത്തു. [[കിളിമാനൂർ കൊട്ടാരം|കിളിമാനൂർ കോവിലകത്തെ]] സംസ്കൃത പണ്ഡിതനായിരുന്ന പൂരം നാൾ രവിവർമ്മ കോയിത്തമ്പുരാനാണ് മൂലം തിരുനാൾ [[സേതു പാർവ്വതിഭായി]]യെ വിവാഹം കഴിച്ചത്. സേതു പാർവ്വതിഭായി - രവിവർമ്മ കോയിതമ്പുരാൻ ദമ്പതിമാരുടെ മൂത്ത മകനായി ശ്രീ ചിത്തിരതിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ 1912 [[നവംബർ 7]]-നു ജനിച്ചു. അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്‌ ഒരു [[ദീപാവലി]] നാളിൽ ആയിരുന്നു. ജനിച്ച അപ്പോൾ തന്നെ അമ്മാവൻ ശ്രീ [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] മഹാരാജാവിന്റെ അടുത്ത അനന്തരാവകാശിയായി അദ്ദേഹത്തെ പ്രഖ്യാപിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അപ്പോഴത്തെ പൂർണ്ണ നാമം ''ശ്രീ പദ്മനാഭദാസ മഹാരാജ്കുമാർ ശ്രീ ബാലരാമവർമ്മ [[തിരുവിതാംകൂർ]] ഇളയരാജ'' എന്നായിരിന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് 1916 ൽ ഒരു സഹോദരിയും([[കാർത്തിക തിരുനാൾ ലക്ഷ്മിഭായി]]) 1922 ൽ ഒരു സഹോദരനും([[ഉത്രാടം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ]]) ജനിച്ചു. മൂത്ത റാണി സേതു ലക്ഷ്മി ഭായിക്ക് മക്കൾ (രണ്ടു പെണ്മക്കൾ) ഉണ്ടായത് വളരെ വൈകി 1923 ൽ ആയിരുന്നു. അത് കൊണ്ട് തന്നെ രാജസ്ഥാനം എല്ലാം സേതു പാർവ്വതിയുടെ മക്കൾ ആയ ശ്രീ ചിത്തിരതിരുനാൾ, [[കാർത്തിക തിരുനാൾ ലക്ഷ്മിഭായി]], [[ഉത്രാടം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ]] എന്നിവർക്കാണ് ലഭിച്ചത്. ഇത് തിരുവിതാംകൂർ രാജകുടുംബത്തിന്റെ രണ്ടു വിഭാഗങ്ങളും തമ്മിൽ അകലാൻ ഉള്ള ഒരു കാരണമായിരുന്നു. <ref>{{cite book|last=രഘുനന്ദൻ|first=ലക്ഷ്മി|title=അറ്റ്‌ ദ ടേൺ ഓഫ് ദ റ്റൈഡു്}}</ref> ===വിദ്യാഭ്യാസം=== ആറാമത്തെ വയസ്സിൽ ശ്രീ മൂലം തിരുനാൾ മഹാരാജാവ് തിരഞ്ഞെടുത്ത ട്യുടർമാരുടെ കീഴിൽ വിദ്യാരംഭം കുറിച്ചു. [[മലയാളം]], [[സംസ്കൃതം]], [[തമിഴ്‌]], [[ഇംഗ്ലിഷ്]], [[ചരിത്രം]], കല, [[സാഹിത്യം]], സംസ്കാരം, [[ഗണിത ശാസ്ത്രം]] മറ്റു ശാസ്ത്രവിഭാഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ പഠനം ആരംഭിച്ചു. ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിനെ മലയാളവും സംസ്കൃതവും പഠിപ്പിച്ചത് അന്നത്തെ ബഹുഭാഷാ പണ്ഡിതനായിരുന്ന ആറ്റുർ കൃഷ്ണൻ പിഷാരടി ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇംഗ്ലിഷ് പഠനം രാമൻ നംബീശന്റെയും ബ്രിട്ടീഷ്‌ സിവിൽ സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ഡോവേൽ എന്നിവരുടെ കീഴിൽ ആയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് 12 വയസ്സ് മാത്രം പ്രായമുള്ളപ്പോൾ മഹാരാജാവായിരുന്ന ശ്രീ മൂലം തിരുനാൾ അന്തരിച്ചു. ഇതേ തുടർന്ന് കിരിടവകാശി ആയിരുന്ന ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിനെ തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവായി അവരോധിച്ചു. പ്രായകുറവ് കാരണം അമ്മയുടെ ജ്യേഷ്ഠത്തി സേതു ലക്ഷ്മിഭായി അദ്ദേഹത്തിനു വേണ്ടി ഒരു 'റീജന്റായി' രാജ്യം ഭരിച്ചു. ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ, തന്റെ പതിനാറാമത്തെ വയസ്സിൽ [[ബാംഗ്ലൂർ|ബംഗളുരുവിൽ]] രണ്ടു വർഷത്തെ ഭരണതന്ത്ര(State Craft)പഠനവും അട്മിനിസ്ട്രീടിവ് ട്രെയിനിങ്ങും പഠിക്കുന്നതിനായി പോയി. മൈസൂർ മഹാരാജാവായിരുന്ന കൃഷ്ണരാജ വോഡയാർ നാലാമന്റെ കീഴിൽ പതിനഞ്ചു മാസത്തെ പ്രായോഗിക ഭരണം അഭ്യസിക്കുകയും ചെയ്തു. പതിനെട്ടാമത്തെ വയസ്സിൽ തന്റെ പഠനം പുർത്തിയാക്കിയ ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ തിരുവിതാംകുറിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തി. <ref>"At the turn of the tide : the life and times of Maharani Setu Lakshmi Bayi, the last queen of Travancore " by Lakshmi Raghunandan , pages 513-515 </ref> == തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവ് == ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിന് പതിനെട്ടു വയസ്സ് തികഞ്ഞതിനു ശേഷവും അദ്ദേഹത്തെ ഭരണം ഏറ്റെടുക്കാൻ ബ്രിട്ടീഷ്‌ ഇന്ത്യ സർക്കാർ അനുവദിച്ചില്ല. അന്ന് [[തിരുവിതാംകൂറിർ|തിരുവിതാംകൂറിൽ]] അദ്ദേഹത്തിനു ഭരണം ലഭിക്കാതിരിക്കാൻ ചില കിംവദന്തികൾ പരത്തുകയുണ്ടായി. അദ്ദേഹത്തിന് മാനസിക രോഗമുണ്ടെന്നും ഭരണം നടത്താനുള്ള കഴിവ് ഇല്ല എന്നുമൊക്കെ കിംവദന്തികൾ പടർന്നു. അതു കൊണ്ട് തന്നെ റീജെൻസി ഒരു വർഷം കുടി നിട്ടാൻ തിരുമാനിച്ചു. തന്റെ ഭാര്യയുടെ ഭരണം നീട്ടി കൊണ്ട് പോകാൻ വേണ്ടി റീജെന്റ്റ് റാണി സേതു ലക്ഷ്മിഭായിയുടെ ഭർത്താവ് രാമവർമ്മ വലിയകോയിത്തമ്പുരാനാണ് ഇത്തരം വാർത്തകൾ പ്രചരിപ്പിച്ചത് എന്ന് വിശ്വസിക്കപെടുന്നു. അന്നത്തെ തിരുവിതാംകൂറിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് സേതു ലക്ഷ്മിഭായി 'റീജെന്റ്' ആയി ഭരിക്കുന്ന കാലത്തെ, ഒരു കുപ്രസിദ്ധനായ വ്യക്തിത്വമായി അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ആളായിരുന്നു റീജെന്റ് മഹാറാണിയുടെ ഭർത്താവ് രാമവർമ്മ വലിയകോയി തമ്പുരാൻ. ഇദ്ദേഹം തന്റെ ഭാര്യയുടെ ഭരണകാലത്ത് ഭരണകാര്യങ്ങളിൽ അനധികൃതമായി കൈകടത്തലുകൾ നടത്തുകയും അതിനാൽ ജനങ്ങളുടെ രോഷത്തിനു പാത്രമാവുകയും ചെയ്തിരുന്നു. <ref>{{cite book|last1=സുന്ദരരാജൻ|first1=സരോജ|title=സർ സി പി രാമസ്വാമി അയ്യർ : എ ബയോഗ്രഫി|publisher=അല്ലൈടെ പബ്ലിഷേർസ്|location=യൂനിവെർസിട്ടി ഓഫ് മിഷിഗൺ|accessdate=18 ഫെബ്രുവരി 2015|archivedate=18 ഫെബ്രുവരി 2015|language=ഇംഗ്ലീഷ്}}</ref> <ref>At the Turn of the Tide'' by Lakshmi Raghunanadan, pages:234-242 : " The Government of India, long before the passing of the Press Act, gave notice of the measure to follow. In Travancore, on the other hand, the measure was hatched in secret and hurled at the public with the sole object or saving the Valia Koil Tampuran from newspaper attacks and not to serve any public purpose. The interference of the valia Koil Tampuran in Government affairs was well known." </ref> തിരുവിതാംകുറിന്റെ "ദിവാനെ" തിരുമാനിക്കുക പോലുള്ള പല സുപ്രധാന തിരുമാനങ്ങളും ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇഷ്ട്ടത്തിനാണ് ചെയ്തതെന്ന് ചൂണ്ടി കാണിക്കപെടുന്നു.<ref>At The Turn Of The Tide by Lakshmi Raghunandan, Page-163 :"The Valia Koil Tampuran's stand: It needed strength of purpose and a deep conviction in the principles on which this selection was made to appoint Mr. Watts as Dewan in the face of such seemingly implacable opposition. It was in such instances that the softer nature of Her Highness yielded to the unwavering decision of the Valia Koil Tampuran. The nomination was forwarded to the Government of India for confinnation and while waiting for a reply, the Valia Koil Tampuran drafted a letter to Mr. Cotton for Her Highness to sign."</ref> രാമവർമ്മ വലിയകോയി തമ്പുരാനെ മാധ്യമങ്ങളുടെ കുറ്റപെടുത്തലുകളിൽ നിന്നും രക്ഷിക്കാനായിട്ടാണ് 1926 ലെ കുപ്രസിദ്ധാമായ ''ട്രാവൻകൂർ പ്രസ്സ് റെഗുലേഷൻ'' എന്ന നിയമം രിജെന്റ്റ് മഹാറാണി നടപ്പിലാക്കിയത് എന്നും ചരിത്രകാരന്മാർ വിലയിരിത്തുന്നു. <ref>{{cite journal|last=പബ്ലിക് റിലേഷൻ ഡിപാർട്ട്‌മെന്റ്|first=ഇൻഫോർമേഷൻ|title=ഹിസ്റ്റൊരി ഓഫ് പ്രസ്‌ ഇൻ കേരള|journal=I&PRD KERALA|accessdate=13 ജൂൺ 2014}}</ref> ഇതെല്ലം തന്നെ സേതു ലക്ഷ്മിഭായിയുടെയും സഹോദരി സേതു പാർവ്വതിഭായിയുടെയും കുടുംബങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വഷളാക്കാൻ കാരണമായി. <ref>{{cite book|last=രഘുനന്ദൻ|first=ലക്ഷ്മി|title=അറ്റ്‌ ദ ടേൺ ഓഫ് ദ റൈഡ്|pages=234-242}}</ref> തന്റെ മകൻ ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിന് ഭരണം നഷ്ടപ്പെടും എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ സേതു പാർവ്വതിഭായി കുടുംബ സുഹൃത്തായിരുന്ന [[സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യർ|സർ സി.പി.യോട്]] സഹായം അഭ്യർഥിച്ചു. സർ സി. പി. അന്നത്തെ ഇന്ത്യ വൈസ്രോയ് വെല്ലിംഗ്ടൻ പ്രഭുവുമായി സംസാരിക്കുകയും സത്യം മനസ്സിലാക്കിക്കുവാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്തു. അതിന്റെ ഫലമായി വെല്ലിംഗ്ടൻ പ്രഭു ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളുമായി ഒരു കൂടികാഴ്ച്ച നടത്തി. ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിന്റെ കഴിവിലും സ്വഭാവത്തിലും വെല്ലിംഗ്ടൻ പ്രഭുവിന് വിശ്വാസം വരുകയും അദ്ദേഹത്തിന് ഭരണം ഏല്ക്കുന്നതിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന തടസ്സങ്ങൾ നീക്കുകയും ചെയ്തു. മഹാരാജാവ് വളരെ ചെറുപ്പമായിരുന്നതിനാലും അദ്ദേഹത്തെ കുറിച്ച് ഒരുപാട് കിംവദന്തികൾ പരന്നതിനാലും, വെല്ലിംഗ്ടൻ പ്രഭു സർ സി പിയോട് ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിന്റെ ഉപദേശകൻ ആയി ചുമതല ഏൽക്കാൻ പറഞ്ഞു. അങ്ങനെ 1931 നവംബർ ആറിനു റീജെൻസി അവസാനിക്കുകയും ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ തിരുവിതാംകുറിന്റെ ഭരണ സാരഥ്യം ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. അതോടൊപ്പം തന്നെ സർ സി പി തിരുവിതാംകുർ രാഷ്ട്രീയത്തിലെക്ക് ആദ്യ ചുവടുവയ്പ്പ് നടത്തി. തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജക്കന്മാർ സാധാരണയായി നടത്തി വരുന്ന ചടങ്ങുകൾ ആണ് ഹിരണ്യഗർഭവും തുലാപുരുഷദാനവും. ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിന്റെ അമ്മാവനായിരുന്ന ശ്രീ മൂലം തിരുനാൾ മഹാരാജാവ് വരെയുള്ള എല്ലാ മഹാരാജാക്കന്മാരും ഈ ചടങ്ങുകൾ നടത്തിയിരുന്നു. എന്നാൽ തനിക്കുവേണ്ടി ഇത്രയും തുക ചെലവാക്കാൻ തിരുവിതാംകൂർ സർക്കാരിനോട് അവശ്യപ്പെടില്ല എന്ന ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ തിരുമാനിക്കുകയായിരുന്നു എന്ന് ''മാതൃഭൂമി പത്രം'' സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു.<ref name="mathrubhumi-ക">{{cite news|title=ഹിരണ്യഗർഭച്ചടങ്ങിന് ഡച്ചുകാരോട് ചോദിച്ചത് 10,000 കഴിഞ്ച് സ്വർണം|url=http://www.mathrubhumi.com/paramparyam/story.php?id=230343|accessdate=19 ജൂൺ 2014|newspaper=മാതൃഭൂമി|language=മലയാളം|format=മാതൃഭൂമി പാരമ്പര്യം - ലേഖനം|quote=''രാജാവ് നേരെ പോകുന്നത് ശ്രീപദ്മനാഭസ്വാമിയുടെ വിഗ്രഹത്തിന് മുന്നിലേക്കാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം നടത്തിക്കഴിയുമ്പോൾ പൂജാരിമാർ കിരീടം എടുത്ത് രാജാവിന്റെ തലയിൽവെച്ചശേഷം 'കുലശേഖര പെരുമാൾ' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇതോടെയാണ് രാജാവ് 'പൊന്നുതമ്പുരാൻ' ആകുന്നത്. ഹിരണ്യഗർഭത്തിനുശേഷം സ്വർണപാത്രം കഷ്ണങ്ങളായി മുറിച്ച് ബ്രാഹ്മണർക്ക് ദാനം ചെയ്യുന്നു. ആദ്യത്തെ ഹിരണ്യഗർഭത്തിന് 8873ാ കഴിഞ്ച് സ്വർണം വേണ്ടിവന്നുവെന്ന് കണക്കാക്കുന്നു. ചടങ്ങിനുശേഷം രാജാവ് തലയിൽ വയ്ക്കുന്ന കിരീടത്തിനെ 'കുലശേഖര പെരുമാൾ കിരീടം' എന്നാണ് പറഞ്ഞിരുന്നത്. ഇത് കിരീടധാരണസമയത്ത് മാത്രമേ തലയിൽ ഉണ്ടാകൂ. കാരണം രാജ്യം ശ്രീപദ്മനാഭനായതിനാൽ തിരുവിതാംകൂർ രാജാക്കന്മാർ കിരീടം ധരിക്കാറില്ല. ശ്രീമൂലംതിരുനാൾ വരെയുള്ള രാജാക്കന്മാർ ഹിരണ്യഗർഭം നടത്തിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ് അറിയുന്നത്. ഭാരിച്ച ചെലവ് കണക്കിലെടുത്ത് ശ്രീചിത്തിരതിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ മഹാരാജാവ് ഈ ചടങ്ങ് നടത്തിയില്ല."|last=മാതൃഭൂമി ഇനിഷിയെറ്റിവ്|first=പാരമ്പര്യം|archivedate=2014-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140619121443/http://www.mathrubhumi.com/paramparyam/story.php?id=230343|date=2013|url-status=dead}}</ref> ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ മഹാരാജാവിന്റെ പുർന്ന അധികാരങ്ങളും ഏറ്റ ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഴുവൻ നാമം ''ഹിസ്‌ ഹൈനെസ്സ് ശ്രീ പദ്മനാഭദാസ വഞ്ചിപാല സർ ബാലരാമവർമ്മ കുലശേഖര കിരീടപതി മന്നേ സുൽത്താൻ മഹാരാജ രാജരാജ ബഹദൂർ ഷം ഷേർ ജംഗ്, തിരുവിതാകൂർ മഹാരാജ'' എന്നായിരുന്നു. സർ [[സി.പി. രാമസ്വാമി അയ്യർ]] 1931-36 ഉപദേശകൻ ആയും 1936-48 വരെ ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിന്റെ [[പ്രധാന മന്ത്രി]] (ദീവാൻ) ആയും പ്രവർത്തിച്ചു. തിരുവിതാംകൂറിലെ അവസാനത്തെ മഹാരാജാവും തിരു-കൊച്ചിയിലെ ആദ്യത്തെയും അവസാനത്തെയും ''രാജപ്രമുഖനും'' ആയിരുന്നു ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ. മഹാരാജാവിന് 18 വയസായപ്പോൾ സ്വയം അധികാരം ഏറ്റെടുത്തു. 1936ൽ ''ക്ഷേത്രപ്രവേശന വിളംബരം'' നടത്തി, 1937ൽ തിരുവിതാംകൂർ സർവകലാശാല സ്ഥാപിച്ചു. പുരോഗമനപരവും വിപ്ലവാത്മകവുമായ പല ഭരണ പരിഷ്കാരങ്ങളും ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ നടപ്പിൽ വരുത്തി. എന്നാൽ 1946ലെ പുന്നപ്ര-വയലാർ സമരത്തെ തുടർന്ന് നടന്ന വെടിവയ്പ്പും 1947ലെ സ്വതന്ത്ര തിരുവിതാംകൂർ പ്രഖ്യാപനവും അദേഹത്തിന്റെ ഭരണത്തിന്റെ പ്രധാന ന്യൂനതകളായി കണക്കാക്കപെടുന്നു. <ref>{{cite book|last=രഘുനന്ദൻ|first=ലക്ഷ്മി|title=അറ്റ്‌ ദ ടേൺ ഓഫ് ദ റ്റൈഡു്}}</ref> <ref>{{cite book|title=സർ സി. പി. റിമെംബേഡ്|page=83}}</ref> ===ദ്വിമണ്ഡല നിയമനിർമ്മാണ സഭ=== 1932 ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ സുപ്രധാനമായ ചില ഭരണ പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കി. അതിന്റെ ഫലമായി സ്വന്തം അധികാരങ്ങൾ കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. മുൻപുണ്ടായിരുന്ന ശ്രീമൂലം സ്റ്റേറ്റ് അസംബ്ലി, ''ശ്രീ മൂലം പ്രജാസഭ'', ''ശ്രീ ചിത്രാ സ്റ്റേറ്റ് അസംബ്ലി'' എന്നിങ്ങനെ ഇരുതലങ്ങളുള്ള നിയമസഭയാക്കി വികസിപ്പിച്ചു. ട്രാവൻകൂർ ലെജിസ്ലെറ്റിവ് കൌൺസിൽ റദ്ദാക്കുകയും ശ്രീ മൂലം പ്രജാസഭ (അധോസഭ)പുനസംഘടിപപിക്കുകയും ചെയ്തു. അതോടൊപ്പം ശ്രീ ചിത്ര സ്റ്റേറ്റ് കൌൺസിൽ (ഉപരിസഭ) സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. പുതിയ സഭയിലെ 55% പേർ തിരെഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ ആയിരിക്കണം, അതിൽ മൂന്നിൽ രണ്ടു പേർ ഉദ്യോഗസ്ഥർ ആയിരിക്കണമെന്നും നിബന്ധന കൊണ്ട് വന്നു. ശ്രീ ചിത്ര കൌൺസിലിൽ നിന്നും ആകെ 37 പേർ ആയിരുന്നു ഉണ്ടായിരുന്നത്. സഭയുടെ ആകെ അംഗ സംഘ്യ 72 ആയിരുന്നു. രണ്ടു ഹൌസ്കളുടെയും അധ്യക്ഷൻ തിരുവിതാംകൂർ [[പ്രധാനമന്ത്രി]] (ദീവാൻ) ആയിരുന്നു. 1933 ൽ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ച സഭ 1947 വരെ നിലവിൽ നിന്നിരുന്നു. എന്നാൽ പുതിയ സഭയിൽ തങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യം കുറയും എന്ന് ഭയന്ന് ഈഴവരും ക്രിസ്ത്യാനികളും മുസ്ലിംകളും നിവർത്തന പ്രക്ഷോഭം ആരംഭിച്ചു. സമരത്തിന്റെ ഫലമായി തിരുവിതാംകൂർ സർക്കാർ ഇവരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ അംഗികരിക്കുകയും സഭയിൽ ഇവർക്കായി പ്രത്യേകം സംവരണം ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. <ref>{{cite web|last=ഔദ്യോഗിക വെബ്‌ പോർട്ടൽ|first=കേരള സർക്കാർ|title=ഹിസ്റ്റൊരി ഓഫ് കേരള ലെജിസ്ലാചെർ|url=http://kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=3776:history-of-kerala-legislature|accessdate=14 ജൂൺ 2014|archive-date=2014-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006101549/http://kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=3776%3Ahistory-of-kerala-legislature|url-status=dead}}</ref> ===പ്രധാന നിയമനിർമ്മാണങ്ങൾ === 1932 ൽ പാസ്സാക്കിയ രണ്ടു പ്രധാന നിയമങ്ങൾ ആയിരുന്നു ''ട്രാവൻകൂർ ക്ഷത്രിയ റെഗുലേഷനും'' ''ട്രാവൻകൂർ മുസ്ലിം സക്സെഷൻ രേഗുലേഷനും''. അതെ വർഷം തന്നെ പാസ്സാക്കിയ മറ്റൊരു പ്രധാന നിയമമായിരുന്നു ''ട്രാവൻകൂർ ജെന്മി-കുടിയാൻ റെഗുലേഷൻ''. ഈ നിയമമനുസരിച്ച് കുടിയാന് പാട്ടത്തിനു എടുത്ത സ്ഥലത്ത് ജെന്മിക്ക് ഇടപെടാൻ ഉള്ള അവകാശം ഇല്ലാതാക്കുകയും അതോടൊപ്പം തന്നെ കുടിയാന് പാട്ടസ്ഥലം സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം ഉപയോഗിക്കുവാനും അധികാരം നൽകി. ജെന്മികളാൽ അടിയാന്മാരുടെ ചൂഷണം തടയുവാനായി ജന്മികരം പിരിക്കുന്നത് സർക്കാർ ഏറ്റെടുത്തു ജെന്മികൾക്ക് കൈമാറാനും തിരുമാനിച്ചു. ഭൂപരിഷ്കരണാം പോലുള്ള നിയമങ്ങൾ വരുന്നതിനും വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് വന്ന ഈ നിയമം കുടിയാന്മാർക്ക് മുമ്പെങ്ങും ഇല്ലാതിരുന്ന സ്വാതന്ത്ര്യം അനുവദിക്കുന്നതുനും ചൂഷണം തടയുന്നതിനും സഹായകമായി എന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ വിലയിരിത്തുന്നു. ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ സ്ത്രീകളുടെയും കുട്ടികളുടെയും ഉന്നമനത്തിനായി പല നിയമങ്ങളും നടപ്പിലാക്കി. ''ട്രാവൻകൂർ ഹിന്ദു വിഡോ റീമാരിയെജ് റെഗുലേഷൻ, ട്രാവൻകൂർ ചൈൽഡ് മാരിയെജ് റെസ്ട്രിന്റ് ആക്ട്‌, ട്രാവൻകൂർ സപ്രെഷൻ ഓഫ് ഇമ്മോറൽ ട്രാഫിക്കിംഗ് ആക്ട്‌, ട്രാവൻകൂർ മറ്റേണിറ്റി ബെനെഫിറ്റ് ആക്ട്‌'' എന്നിവ സ്ത്രീകളുടെയും കുട്ടികളുടെയും ഉന്നമനത്തിനു സഹായകമായതായി കണക്കാക്കുന്നു. തിരുവിതാംകുറിൽ മരുമക്കത്തായമായിരുന്നതിനാൽ സ്ത്രീകൾക്ക് പൊതുവെ സമുഹത്തിൽ നല്ല സ്ഥാനം ഉണ്ടായിരുന്നു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ തമിഴ് ബ്രാഹ്മണർ, പോറ്റിമാർ, നമ്പൂതിരിമാർ എന്നിവരുടെ സ്ത്രികൾ വളരെ അധികം ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ സഹിക്കെണ്ടാതായി വന്നു. പോറ്റിമാർ ശൈശവ വിവാഹത്തെയും തമിഴ് ബ്രാഹ്മണർ നമ്പൂതിരിമാർ തുദങ്ങിയ വിഭാഗങ്ങൾ വിധവ വിവാഹത്തെയും എതിർത്തിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ നിയമ നിർമ്മാണഗലൊടെ ഈ പ്രശ്നങ്ങൾ മറികിടക്കാനായി എന്ന് വിശ്വസിക്കപെടുന്നു. അതുപോലെ മറ്റെണിറ്റി ബെനെഫിറ്റ് ആക്ട്‌ നടപ്പിലാക്കിയ വഴി ജോലി ചെയ്തിരുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് പ്രസവ ശേഷം ആനുകുല്യങ്ങൾ ലഭിക്കാനും വഴിവച്ചു. ഈ ആക്ടുകൾ ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിന്റെ ദൂരദർശിത്വത്തിന്റെ ഉദാഹരണാമായി ഗവേഷകർ ചുണ്ടി കാണിക്കുന്നു. <ref>{{cite book|last=പി സുരേഷ്|first=കുമാർ|title=ഹിസ്റ്റൊരി ഓഫ് സോഷ്യൽ ലെജിസ്ലെഷനാസ് ഇൻ ട്രാവൻകൂർ സ്റ്റേറ്റ്}}</ref> ===വിദ്യാഭ്യാസ നവികരണം=== ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിന്റെ ഭരണകാലത്ത് രാജ്യത്തെ ഖജനാവിന്റെ 40% വിദ്യാഭ്യാസത്തിനു വേണ്ടി ആണ് ചെലവഴിച്ചിരുന്നതെന്ന് "സംയുക്ത" എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് ആനുകാലിക പ്രസിദ്ധീകരണം സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു.<ref>{{cite journal|last=സംയുക്ത|first=എ ജേണൽ ഹോർ വിമൻ സ്ടുടീസ്|title="റോയൽ കൊന്റ്രിബ്യൂഷൻ റ്റു എട്ജുജ്യുക്കേഷൻ ഇൻ ട്രാവങ്കൂർ"|journal=സംയുക്ത - എ ജേണൽ ഹോർ വിമൻ സ്ടുടീസ്|accessdate=14 ജൂൺ 2014}}</ref> തിരുവിതാംകൂർ ജനത ഉപരി പഠനത്തിനായി മദ്രാസ് സർവ്വകലാശാലയിൽ ആണ് പോകാറുണ്ടായിരുന്നത്, തിരുവിതാംകുറിനു സ്വന്തമായി ഒരു സർവ്വകലാശാല എന്നത് ജനങളുടെ ഒരു ചിരകാല സ്വപ്നം ആയിരുന്നു. 1919ൽ ശ്രീ [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]]യും 1924 ൽ രിജെന്റ്റ് മഹാറാണി [[സേതു ലക്ഷ്മി ഭായി]]യും തിരുവിതാംകുറിനു സ്വന്തമായി ഒരു സർവ്വകലാശാല സ്ഥാപിക്കുന്നതിനെ കുറിച്ച് പഠിക്കുവാൻ സമതികളെ നിയോഗിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ അതെ കുറിച്ച് കാര്യമായ തിരുമാനങ്ങൾ ഒന്നും തന്നെ കൈകൊണ്ടിരുന്നില്ല. 1937 ൽ മുമ്പത്തെ രണ്ടു സമതികളുടെയും വിലയിരുത്തലുകളെ കണക്കിലെടുക്കുകയും സർവ്വകലാശാല സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. '''യുനിവെർസിറ്റി ഓഫ് ട്രാവൻകൂർ''' (ഇപ്പോഴത്തെ കേരള സർവ്വകലാശാല) 1937 ലെ ''യൂനിവെർസിറ്റി ആക്ട്‌നു'' കീഴിൽ നിലവിൽ വന്നു. തിരുവിതാംകുറിലെ എല്ലാ പൊതു സ്വകാര്യ കലാലയങ്ങളും ഈ സർവ്വകലാശാലയുടെ അധികാരപരിധിയിൽ വന്നു. [[കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, തിരുവനന്തപുരം]], ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് റ്റെക്സ്റ്റൈൽ ടെക്നോളജി, സെൻട്രൽ റിസേർച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യുറ്റ് ഇൻ പ്യുർ ആൻഡ്‌ അപ്പ്ലൈട് സൈൻസെസ്, ഡിപാർട്ട്‌മെന്റ് ഓഫ് മാരീൻ ബയോളോജി എന്നിവ തുടങ്ങി. ലേബർ കോർപ്സ് എന്ന പേരിൽ ഒരു സർവ്വകലാശാല കോർപ്സ് തുടങ്ങി, ഇത് എൻ സി സി യുടെ മുൻഗാമിയായി കണക്കാക്കിയിട്ടുള്ളത്. ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിന്റെ സഹോദരീഭർത്താവ് ശ്രീ കേണൽ [[ഗോദവർമ്മ രാജ]]യ്ക്കായിരുന്നു ഇതിന്റെ ചുമതല. കേരള കായിക പിതാവ് എന്ന പേരിലാണ് അദ്ദേഹം അറിയപെടുന്നത്.''ട്രാവൻകൂർ പ്രൈമറി എജ്യുകേഷൻ ആക്ട്‌'' ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ നടപ്പിലാക്കി. അതിന്റെ ഫലമായി എല്ലാവർക്കും '''സൌജന്യ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസം''' കർശനമാക്കാൻ തിരുമാനിച്ചു. ഈ നിയമം മൂലം ബാലവേല തിരുവിതാംകുറിൽ കർശനമായി നിരോധിക്കപ്പെട്ടു. <ref>{{cite book|last=പി സുരേഷ്|first=കുമാർ|title=ഹിസ്റ്റൊരി ഓഫ് സോഷ്യൽ ലെജിസ്ലെഷനാസ് ഇൻ ട്രാവൻകൂർ സ്റ്റേറ്റ്}}</ref> ആദ്യമായി ഇന്ത്യയിൽ "സൌജന്യ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസം" എന്ന നിയമം നടപ്പിലാക്കുന്നത് 2009 ൽ മാത്രമാണ്, അത് പോലെ "ഫാക്ടറി ആക്ട്‌" എന്ന പേരിൽ 1948 ൽ 15 വയസ്സിൽ താഴെ ഉള്ള കുട്ടികൾ ഫാക്ടറികളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നത് ഇന്ത്യ സർക്കാർ നിരോധിച്ചു.{{തെളിവ്}} മേൽപ്പറഞ്ഞ നിയമ നിർമ്മാണങ്ങളിലൂടെ ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ തന്റെ ദീർഘദർശിത്വം പ്രകടമാക്കി എന്ന് ഗവേഷകർ കണക്കാക്കുന്നു. മാത്രമല്ല ഈ നിയമങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം കണ്ടെത്താൻ ഇതേ നിയമങ്ങൾ സ്വന്തന്ത്ര ഇന്ത്യയിൽ എപ്പോൾ നടിപ്പിലാക്കി എന്ന് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ മനസ്സിലാകുന്നതാണ്. <ref>{{cite book|last=പി സുരേഷ്|first=കുമാർ|title=ഹിസ്റ്റൊരി ഓഫ് സോഷ്യൽ ലെജിസ്ലെഷനാസ് ഇൻ ട്രാവൻകൂർ സ്റ്റേറ്റ്}}</ref> ===അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസനവും വ്യവസായവത്കരണവും=== [[തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളം]] പണി കഴിപ്പിച്ച് ബോംബെയ്ക്ക് വിമാന സർവ്വീസ് ആരംഭിചത് ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ ആണ്. ഈ ആശയം ആദ്യം മുൻപോട്ടു വയ്ച്ചത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹൊദരീഭർത്താവ് കേണൽ [[ഗോദവർമ്മ രാജ]]യാണ്. കേണൽ രാജ ഒരു വൈമാനികനും കു‌ടി ആയിരുന്നു, അത് കൊണ്ട് തന്നെ തിരുവിതാംകുറിനു ഒരു വിമാനത്താവളം ആവശ്യമാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് തോന്നി. അങ്ങനെ 1932 ൽ ''റോയൽ ഫ്ലയിംഗ് ക്ലബ്'' എന്ന പേരിൽ തിരുവിതാംകൂരിലെ (പിന്നിട് കേരളത്തിലെയും) ആദ്യ വിമാനത്താവളം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. <ref>{{cite web|last=എയർപോർട്ട്‌-റ്റെക്നൊലൊജി|first=.കോം|title=ട്രിവാൻട്രും ഇന്റെർനഷ്നൽ എയർപോർട്ട്|url=http://www.airport-technology.com/projects/trivandrum-int/|publisher=Kable Intelligence Limited.|accessdate=14 ജൂൺ 2014}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ്‌ ഇന്ത്യയിൽ വിമാനത്താവളം ഉണ്ടായിരുന്ന വളരെ ചുരുക്കം നാട്ടുരാജ്യങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ അങ്ങനെ തിരുവിതാംകൂറം ഇടം നേടി. <ref>{{cite news|last=PTI|first=PTI|title=കേരള സെലിബ്രറ്റെസ് സെവെന്റി ഫിഫ്ത് അന്നിവെർസരി ഓഫ് സിവിൽ ഏവിയേഷൻ|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/article856960.ece|accessdate=14 ജൂൺ 2014|newspaper=ദ ഹിന്ദു|date=October 29, 2010}}</ref> ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ 1940-ൽ രൂപീകരിച്ച തിരുവനന്തപുരം സിറ്റി മുനിസിപ്പൽ ആക്റ്റിലെ നാലാം വകുപ്പ് പ്രകാരം തിരുവനന്തപുരം മുനിസിപലിറ്റിയെ [[കോർപ്പറേഷൻ]] ആക്കി മാറ്റി. തിരുവനന്തപുരം കോർപ്പറേഷനാണ് [[കേരള]] സംസ്ഥാനത്തെ കോർപ്പറേഷനുകളിൽ ഏറ്റവും പഴയത്. <ref>{{cite news|last=മാതൃഭൂമി|first=.കോം|title=കോഴിക്കോട് കോർപ്പറേഷന് 50|url=http://www.mathrubhumi.com/kozhikode/news/1871315-local_news-Kozhikode-%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8B%E0%B4%9F%E0%B5%8D%E2%80%8C.html|accessdate=14 ജൂൺ 2014|newspaper=മാതൃഭൂമി|date=09 Oct 2012}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> മാധ്യമം പത്രം തിരുവിതാംകൂരിലെ ഗതാഗത വിഭാഗത്തെ കുറിച്ച് "പൊതുഗതാഗത രംഗത്ത് ലോകത്തിൽ ആദ്യമായി സർക്കാർ ഇടപെട്ട രാജ്യമാണ് തിരുവിതാംകൂർ. 1938 ഫെബ്രുവരി 20-ന് തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ ബസ്‌സ്‌റ്റേഷനിൽനിന്ന് കവടിയാറിലേക്ക് ഓടിച്ച ബസ്സായിരുന്നു സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ആദ്യ പൊതു ബസ്‌സർവീസ്. രാജഭരണം അവസാനിക്കുമ്പോൾ 661 സർവീസുകളും 901 ബസുകളുമാണ് തിരുവിതാംകൂറിലുണ്ടായിരുന്നത്" എന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു. <ref>{{cite news|last=വടക്കൻ|first=ജെയിംസ്|title=പൊതുഗതാഗതത്തിൽ സ്വകാര്യ മേഖലയുടെ അധിനിവേശം|url=http://www.madhyamam.com/weekly/372|accessdate=14 ജൂൺ 2014|newspaper=മാധ്യമം|date=2011}}</ref> ''തിരുവിതാംകൂർ മോട്ടോർ സർവ്വീസ്'' ശ്രീ ചിത്തിര തിരുന്നാൾ 1938, ഫെബ്രുവരി 20-ന് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. മഹാരാജാവും ബന്ധുജനങ്ങളുമായിരുന്നു ഉദ്ഘാടനയാത്രയിലെ യാത്രക്കാർ. ലണ്ടൻ പാസഞ്ജർ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ബോർഡിന്റെ അസിസ്റ്റന്റ് ഓപറേറ്റിങ്ങ് സൂപറിന്റെൻഡെന്റ് ആയിരുന്ന, ഇ.ജി. സാൾട്ടർ, തന്നെയായിരുന്നു ആദ്യയാത്രയിലെ ഡ്രൈവർ. ''തിരുവിതാംകൂർ സ്റ്റേറ്റ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് ഡിപാർട്ട്മെന്റ്'' എന്ന പേരിൽ ആണ് അന്ന് തിരുവിതാംകൂർ സർക്കാർ ഇപ്പോഴത്തെ [[കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി.]] സ്ഥാപിച്ചത്. തിരുവിതാംകൂർ രാജ്യത്തിന്റെ ഗതാഗത ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുക ആയിരുന്നു സ്ഥാപിത ലക്ഷ്യം. <ref>{{cite web|last=വിക്കിപീഡിയ|first=വിക്കിപീഡിയ|title=കേരള സ്റ്റേറ്റ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ -ചരിത്രം|url=https://ml.wikipedia.org/wiki/KSRTC|publisher=വിക്കിപീഡിയ|accessdate=14 ജൂൺ 2014}}</ref> പള്ളിവാസൽ ജല വൈദ്യുത പദ്ധതി, ടെലിഫോൺ സർവീസുകൾ, [[തേക്കടി വന്യ മൃഗ സം‌രക്ഷണ കേന്ദ്രം]] തുടങ്ങിയവയും ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ തുടങ്ങിയവയാണ്. തിരുവിതാംകൂറിൽ വ്യവസായവൽക്കരണം നടത്തിയത് ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ ആയിരുന്നു എന്ന് പ്രൊഫ്‌. എ. ശ്രീധര മേനോൻ സാക്ഷ്യപെടുത്തുന്നു. ''ട്രാവൻ‌കൂർ ടൈറ്റാനിയം പ്രോഡക്ട്സ് (Travancore Titanium Products), എഫ്. എ. സി. ടി. (FACT)'' തുടങ്ങിയ വ്യവസായശാലകൾ ആരംഭിചത് അദ്ദേഹമാണ്. ഭൂപണയ ബാങ്ക് സ്ഥാപിച്ചതും തിരുവനന്തപുരം റേഡിയോ സ്റ്റേഷൻ ആരംഭിച്ചുതും അദ്ദേഹം ആണ്. സർക്കാർ ആഫീസുകളിലെ നിയമനത്തിനായി നോക്സ് കമ്മീഷണറായി ''പബ്ലിക് സർവ്വീസ് കമ്മീഷൻ'' രൂപീകരിച്ചു. നിയമസഭകളിലേക്കുള്ള തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നീതിപൂർവ്വകമാക്കാൻ ഇ.സുബ്രഹ്മണ്യയ്യർ കമ്മീഷണറായി ഫ്രാഞ്ചസ് കമ്മീഷനെ നിയമിച്ചു. ''സ്വാതി തിരുനാൾ സംഗീത കോളേജ്'' സ്ഥാപിച്ചു. സ്വാതി തിരുനാൾ കൃതികൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുവാനും ശ്രീ സ്വാതി തിരുനാൾ സംഗീതസഭ രൂപീകരിക്കുന്നതിനും അതിന് ആസ്ഥാനം ഉണ്ടാക്കുന്നതിനും വേണ്ട സൌകര്യം ചെയ്തു കൊടുത്തു. ബോംബെയിൽ ''കേരള എംപോറിയം'' സർക്കാർ ചുമതലയിൽ ആരംഭിച്ചു. ''ശ്രീചിത്രാ ആർട്ട് ഗ്യാലറി'' സ്ഥാപിച്ച്, രാജാരവി വർമ്മ, കെ.സി.എസ്.പണിക്കർ തുടങ്ങി പ്രസിദ്ധ ചിത്രകാരൻമാരുടെ ചിത്രങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്നതിന് സൗകര്യം ഒരുക്കി. അക്വേറിയം സ്ഥാപിച്ച് ശാസ്ത്രീയ പഠനത്തിന് വഴിയൊരുക്കി. ആൾ ഇന്ത്യൻ വിമൻസ് കോൺഫറൻസ് 1935-ൽ തിരുവനന്തപുരത്ത് സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിന് വേണ്ട പിന്തുണ നൽകി, സ്ത്രീകളുടെയും കുട്ടികളുടെയും സംരക്ഷണ വിഷയത്തിലുളള പ്രത്യേക താല്പര്യം പ്രദർശിപ്പിച്ചു. സ്പോർട്സ് വിഷയത്തിൽ തിരുവിതാംകൂറിനുണ്ടായ പുരോഗതിയിൽ സഹോദരിഭർത്താവ് ലെഫ്റെനെന്റ്റ് കേണൽ [[ഗോദവർമ്മ രാജ]] നൽകിയ മികച്ച സംഭാവനകൾക്ക് പിന്തുണയേകി. 1934-ൽ ''ലൈഫ് ഇൻഷുറൻസ് ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ്'' സമാരംഭിച്ചു, തിരുവനന്തപുരത്തെ ''പബ്ലിക് ഹെൽത്ത് ലബോറട്ടറി'' പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. നൃത്താദികലകൾക്കു വേണ്ടി പൂജപ്പുരയിൽ ഗുരു ഗോപിനാഥിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ ''ശ്രീ ചിത്രാ നർത്തകാലയം'' തുടങ്ങി. ഏഷ്യയിൽ തന്നെ ആദ്യമായി വധശിക്ഷ അവസാനിപ്പിച്ചു. തൊഴിലിനു പ്രാധാന്യം നൽകിക്കൊണ്ടു ''ലേബർ കോർട്ട്'' സ്ഥാപിച്ചു. പ്രായപൂർത്തി വോട്ടവകാശത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ''ഭരണ ഘടനാ നിർമ്മാണ സമിതി'' ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായി രൂപീകരിച്ചു. നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന നായർ ബ്രിഗേഡിൽ എല്ലാ പ്രജകൾക്കും പ്രവേശനവകാശം നൽകി വിപുലമായ ''തിരുവിതാംകൂർ സ്റ്റേറ്റ് ഫോഴ്സ്'' രൂപീകരിച്ചു. ''ശ്രീ ചിത്രാ ഹോം എന്ന അഗതി മന്ദിരം'' സ്ഥാപിച്ചു, ''വഞ്ചി പുവർ ഫണ്ടും'' രൂപീകരിച്ചു. ''തിരുവനന്തപുരം മെഡിക്കൽ കോളേജ്, എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ്, ആയുർവ്വേദ കോളേജ്, ഹോമിയോപ്പതി കോളേജ്'' തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. മാതൃ-ശിശു രോഗചികിത്സക്കായി ''ശ്രീ അവിട്ടം തിരുനാൾ ആശുപത്രി'' സ്ഥാപിച്ചു.<ref>A. Sreedhara Menon - "A Survey Of Kerala History Pages 272-273</ref><ref>അശ്വതി തിരുനാൾ ഗൌരി ലക്ഷ്മി ബായി - ശ്രീ പദ്മനാഭാസ്വമി ക്ഷേത്രം 242-243 താളുകൾ </ref> ===ക്ഷേത്രപ്രവേശന വിളംബരം=== ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതും വിപ്ലവകരവുമായ നേട്ടം [[1936]]-ലെ [[ക്ഷേത്രപ്രവേശന വിളംബരം|ക്ഷേത്രപ്രവേശന വിളംബരമാണ്]]. ദളിതർക്ക് ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രവേശനം അനുവദിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഈ വിളംബരം ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിന്റെ യശസ്സ് ഇന്ത്യയൊട്ടാകെ പരത്തി. 1932-ൽ ക്ഷേത്രപ്രവേശനത്തെ സംബന്ധിച്ച് അന്വേഷണം നടത്തി റിപോർട്ട് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് അന്നത്തെ ദിവാനായ [[വി.എസ്. സുബ്രഹ്മണ്യ അയ്യർ]] അധ്യക്ഷനായുള്ള എട്ടംഗ സമിതിയെ മഹാരാജാവു നിയോഗിച്ചിരുന്നു. സമിതി രണ്ടുവർഷത്തിനുശേഷം സമർപ്പിച്ച റിപ്പോർട്ടിൽ പക്ഷേ ക്ഷേത്രപ്രവേശനത്തിനനുകൂലമായ പരാമർശങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അവർണ്ണരെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രവേശിപ്പിക്കാതിരിക്കാൻ സവർണ്ണർക്ക് പരമ്പരാഗതമായുള്ള അവകാശത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുന്ന കോടതിയുത്തരവുകളായിരുന്നു സമിതി പ്രധാനമായും ആശ്രയിച്ചത്. ക്ഷേത്രപ്രവേശനം എന്ന കാതലായ വിഷയം മാറ്റിവച്ച് തീണ്ടൽ അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള ചില നടപടികൾ സമിതി ശുപാർശചെയ്തു. സർക്കാർ ഖജനാവിൽ നിന്നു പണം ചെലവഴിച്ചു നിർമ്മിച്ച റോഡുകളും പൊതുകുളങ്ങളും എല്ലാവിഭാഗം ജനങ്ങൾക്കുമായി തുറന്നുകൊടുക്കണമെന്നായിരുന്നു സമിതിയുടെ ശുപാർശ. ഇതു 1936 മേയ് മാസത്തിൽ നടപ്പിലാക്കി. ഈ കമ്മിറ്റിയുടെ റിപ്പോർട്ട് ക്ഷേത്രപ്രവേശനത്തിനെ വളരെ ശക്തമായി എതിർക്കുന്നതായിരുന്നു. എന്നാൽ ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ ഈ റിപ്പോർട്ട് അവഗണിച്ച് ക്ഷേത്രപ്രവേശനവുമായി മുന്നോട്ടുപോയി. "മഹാരാജാവിന്റെ ഉറച്ച തീരുമാനം ഒന്ന് കൊണ്ട് മാത്രമാണ് 1930കളിൽ തന്നെ തിരുവിതാംകുറിൽ ക്ഷേത്രപ്രവേശനം സാധ്യമായെതെന്നും അല്ലാതെ പലരും പറയുന്നത് പോലെ പ്രക്ഷോഭങ്ങളുടെ ഭലമായിട്ടല്ല എന്നത് മഹാരാജാവിന്റെ തീരുമാനത്തിന്റെ മഹത്ത്വം കുറിക്കുന്നു" എന്ന് അന്നത്തെ ദീവാൻ സർ സിപി രാമസ്വാമി അയ്യർ 1936 ൽ പറയുകയുണ്ടായി. യാഥാസ്ഥികരിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകാമായിരുന്ന എതിർപ്പിനെ നേരിടാൻ ഉള്ള ചുമതല സർ സിപിക്കായിരുന്നു; അദ്ദേഹം ഇതിനുവേണ്ടി എല്ലാവിധ മുൻകരുതലുകളും എടിത്തിരുന്നു എന്ന് ചരിത്രകാരന്മാർ ചുണ്ടികാട്ടുന്നു. 'ശോധ്ഗംഗ' എന്ന വെബ്സൈറ്റ് ഉദാഹരണ സഹിതം സമർഥിക്കുന്നതു, ക്ഷേത്രപ്രവേശന വിളംബരത്തോട് ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിന് പുർണ്ണ യോജിപ്പായിരിന്നു എന്നാണ്. <ref>{{cite web|last=ശോധ്ഗംഗ|first=.നെറ്റ്|title=ടെമ്പിൾ എന്ട്രി ഫ്രിടെം ഇൻ കേരള|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in:8080/jspui/bitstream/10603/317/12/12_chapter%206.pdf|publisher=Mahatma Gandhi University Kottayam|accessdate=14 ജൂൺ 2014}}</ref> 1992 ൽ അന്നത്തെ ഉപരാഷ്ട്രപതി [[കെ. ആർ. നാരായണൻ]] തന്റെ പ്രസ്നാഗത്തിൽ ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിന് ക്ഷേത്ര പ്രവേശനം നടത്തുന്നതിനോട് അനുകൂല നിലപാടായിരിന്നു എന്ന് സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. <ref>{{cite web|last=K. R. Narayanan|first=His Excellency|title='INCARNATION OF MODESTY'- First Sree Chithira Thirunal Memorial Speech delivered at Kanakakunnu Palace, Trivandrum on 25-10-1992|url=http://www.tmcgulf.com/Lectures.2.html|accessdate=14 June 2014|archive-date=2012-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520012345/http://www.tmcgulf.com/Lectures.2.html|url-status=dead}}</ref> {{Quotation|[[പ്രമാണം:രാജപ്രമുഖൻ ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനൽ .jpg|ലഘുചിത്രം|250px|വലത്ത്|ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ]]'''''1936 നവംബർ 12നു പുറത്തിറങ്ങിയ ക്ഷേത്രപ്രവേശന വിളംബരത്തിന്റെ പൂർണ്ണരൂപം''''' {{ഉദ്ധരണി|ശ്രീപദ്മനാഭദാസ വഞ്ചിപാലസർ രാമവർമകുലശേഖര കിരീടപതിമന്നേ സുൽത്താൻ മഹാരാജ രാമരാജ ബഹദൂർ ഷംഷെർ ജംഗ്,നൈറ്റ് ഗ്രാൻ‌ഡ് കമാൻഡർ ഓഫ് ദ് ഇന്ത്യൻ എം‌പയർ, തിരുവതാംകൂർ മഹാരാജാവു തിരുമനസ്സുകൊണ്ട് 1936-നു 12-നുക്കു ശരിയായ 1112 തുലാം 12-ന് പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തുന്ന വിളംബരം: "നമ്മുടെ മതത്തിന്റെ പരമാർത്ഥതയും സുപ്രമാണതയും ഗാഢമായി ബോദ്ധ്യപ്പെട്ടും ആയതു ദൈവികമായ അനുശാസനത്തിലും സർവവ്യാപകമായ സഹിഷ്ണുതയിലുമാണ് അടിയുറച്ചിരിക്കുന്നതെന്നു വിശ്വസിച്ചും, അതിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിൽ അതു ശതവർഷങ്ങളായി കാലപരിവർത്തനത്തിന് അനുയോജിച്ചു പോന്നുവെന്നു ധരിച്ചും, നമ്മുടെ ഹിന്ദുപ്രജകളിൽ ആർക്കുംതന്നെ അവരുടെ ജനനമോ ജാതിയോ സമുദായമോ കാരണം ഹിന്ദുമതവിശ്വാസത്തിന്റെ ശാന്തിയും സാന്ത്വനവും നിഷേധിക്കപ്പെടാൻ പാടില്ലെന്നുള്ള ഉത്കണ്ഠയാലും നാം തീരുമാനിക്കുകയും ഇതിനാൽ പ്രഖ്യാപനം ചെയ്യുകയും നിയോഗിക്കുകയും ആജ്ഞാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതെന്തെന്നാൽ, സമുചിതമായ പരിതഃസ്ഥിതികൾ പരിരക്ഷിക്കുന്നതിനും ക്രിയാപദ്ധതികളും ആചാരങ്ങളും വച്ചുനടത്തുന്നതിനും നാം നിശ്ചിയിക്കുകയും ചുമത്തുകയും ചെയ്യാവുന്ന നിയമങ്ങൾക്കും നിബന്ധനകൾക്കും വിധേയമായി, ജനനാലോ മതവിശ്വാസത്താലോ ഹിന്ദുവായ യാതൊരാൾക്കും നമ്മുടെയും ഗവൺ‌മെന്റിന്റെയും നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതിനോ ആരാധന നടത്തുന്നതിനോ ഇനിമേൽ യാതൊരു നിരോധനവും ഉണ്ടായിരിക്കാൻ പാടില്ലെന്നാകുന്നു."}}}} == തിരുകൊച്ചി രാജപ്രമുഖൻ == [[പ്രമാണം:MAHARAJAH SREE CHITHIRA THIRUNAL WITH COCHIN MAHARAJAH.png|350x400px|ലഘുചിത്രം|ഇടത്ത്‌|തിരുവിതാകൂർ മഹാരാജാവ് ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളും കൊച്ചി മഹാരാജാവും തിരു-കൊച്ചി സംയോജനവേളയിൽ]] 1949ൽ ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ തിരുവിതംകൂറിനെ ഇന്ത്യൻ യൂനിയനിൽ ചേർന്നു, തുടർന്ന് ജൂലായ് 1ന് തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി രാജ്യങ്ങളെ സംയോജിപ്പിച്ച് ഒരു പുതിയ സംസ്ഥാനം നിലവിൽ വന്നു. തുടർന്നു തിരുവിതാംകൂർ-കൊച്ചി സംസ്ഥാനത്തിലെ രാജപ്രമുഖൻ എന്ന പദവിയിൽ ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ 7 വർഷം (1949-1956) സേവനമനുഷ്ടിച്ചു. പുതിയ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തലസ്ഥാനം തിരുവനന്തപുരത്തും ഹൈക്കോടതി എറണാകുളത്തും ആയി തീരുമാനിക്കപ്പെട്ടു. സംസ്ഥാനത്തിലെ ആദ്യ ജനകീയമന്ത്രിസഭ റ്റി. .കെ.നാരായണപിള്ളയുടെ നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു. തുടർന്ന് പല മന്ത്രിസഭകളും രൂപം കൊള്ളുകയും അവസാനിക്കുകയും ചെയ്തു. പനമ്പിള്ളി ഗോവിന്ദമേനോന്റെ മന്ത്രിസഭ 1956-ൽ നിലംപതിച്ചതോടെ സംസ്ഥാനത്ത് ആദ്യമായി പ്രസിഡന്റ് ഭരണം നടപ്പിലായി. 1956 നവംബർ 1 ന് ഐക്യ കേരളം യാഥാർത്ഥ്യമായി. അതോടെ ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ രാജപ്രമുഖ സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞു. [[തിരു-കൊച്ചി]] സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തലവനായിരുന്ന രാജപ്രമുഖൻ ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഗവർണർ വന്നു. == അധികാരത്യാഗത്തിന് ശേഷം == 1956 ൽ ''രാജ്പ്രമുഖ്'' സ്ഥാനം രാജിവച്ചശേഷം ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ സ്വന്തമായി വ്യവസായ സംരംഭങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നതിലേക്ക് ശ്രദ്ധതിരിച്ചു. അതേ വർഷം തന്നെ സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വ്യാവസായികസ്ഥാപനമായ ''അസ്പിൻവാളിന്റെ'' ഷെയറുകൾ വാങ്ങിച്ചു. ഏഴുപതുകളിൽ ഈ സ്ഥാപനത്തിന്റെ വിദേശ ഉടമകൾ കമ്പനിയുടെ ഷെയറുകൾ വിറ്റപ്പോൾ അത് വാങ്ങിയത് ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ ആയിരുന്നു. ഇന്ന് ഈ കമ്പനിയുടെ ഉടമസ്ഥൻ ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിന്റെ അനതരവകാശി ആയ ശ്രീ [[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ രണ്ടാമൻ]] ആണ്. [[തിരു-കൊച്ചി]] സംയോജന ഉടമ്പടി പ്രകാരം ശ്രീ പദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭാരവാഹിത്വവും ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ നിലനിർത്തി. 1971-ൽ പ്രിവിപേഴ്സ് നിർത്തലാക്കിയതിനു ശേഷവും ശ്രീ പദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം തന്റെ സ്വകാര്യ സ്വത്തുപയോഗിച്ചു പരിപാലിച്ചു. ശ്രീ പദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിൽ ലക്ഷദീപത്തിന് വെളിച്ചെണ്ണയുടെ ദൗർലഭ്യം കാരണം ആദ്യമായി വൈദ്യതിവിളക്കുകൾ ഉപയോഗിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചതും ക്ഷേത്രത്തിൽ ഭൂരിഭാഗവും വൈദ്യുതീകരിച്ചത്തും ശ്രീചിത്തിര തിരുനാളിന്റെ തീരുമാനപ്രകാരമായിരുന്നു. ശ്രീ പദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്ര ജീവനക്കാർക്കു പെൻഷൻ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കിയതും ഇദ്ദെഹമായിരുന്നു. ''ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സയൻസ് ആൻഡ്‌ റ്റെക്നൊളജി''({{lang-en|Sree Chithira Thirunal Institute Of Sciences And Technology}})യുടെ നിർമ്മാണത്തിന് ആവശ്യമായ കെട്ടിടങ്ങളും സ്ഥലവും നൽകി <ref>Sree Chitra Tirunal Institute for Medical Sciences and Technology - History : "The origin of the Institute dates back to 1973 when the Royal Family of Travancore gifted a multistoried building for the people and Government of Kerala. Sri. P. N. Haskar, the then Deputy Chairman, Planning Commission, inaugurated the Sree Chitra Tirunal Medical Center in 1976, when patient services including inpatient treatment got underway. At the Satelmond Palace, Poojapura, nearly 11 km away from this Hospital Wing, the Biomedical Technology Wing followed soon, again a gift by the Royal Family."</ref><ref>{{cite web|title=Sree Chitra Tirunal Institute for Medical Sciences and Technology - History|url=http://www.sctimst.ac.in/About%20SCTIMST/History/|publisher=Developed & Maintained by Computer Division(SCTIMST).|accessdate=16 ഏപ്രിൽ 2014}}</ref>, കുടാതെ മറ്റനേകം ചാരിറ്റബിൽ ട്രസ്റ്റുകളും അദേഹത്തിന്റെ സ്വകാര്യ സമ്പത്തുപയോഗിച്ചു സ്ഥാപിച്ചവയാണ്.<ref>"ശ്രീ പദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം" by അശ്വതി തിരുനാൾ ഗൌരി ലക്ഷ്മി ബായി, refer 242-244 താളുകൾ</ref> ===സ്വകാര്യ ജീവിതം=== ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാളിന് കുലദൈവമായ ശ്രീപദ്മനാഭനോടുണ്ടായിരുന്ന ഭക്തി പ്രശസ്തമാണ്. പലരും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭക്തിയെ ''ആധുനിക തിരുവിതാംകൂറിന്റെ ശില്പി'' എന്നറിയപ്പെടുന്ന മഹാരാജ ശ്രീ [[അനിഴം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ]]യുടേതുമായി ഉപമിക്കാറുണ്ട്. <ref>ദ ഹിന്ദു , 'എ കിങ്ങ്ഡം ആൻഡ്‌ എ ടെമ്പിൾ' by എ. ശ്രീവത്സൻ - "Maharaja Chithira Thirunal Rama Varma, your elder brother, was the last ruler of Travancore. He is compared to Anizhom Thirunal in terms of devotion to the temple." </ref> <ref>{{cite news|last=എ.|first=ശ്രീവത്സൻ|title=എ കിങ്ങ്ഡം ആൻഡ്‌ എ ടെമ്പിൾ|url=http://www.thehindu.com/opinion/interview/a-kingdom-and-a-temple/article2277295.ece|accessdate=5 ജൂലൈ 2014|newspaper=ദ ഹിന്ദു|date=ജൂലൈ 12, 2011}}</ref> വി.പി. മേനോന്റെ ''ദി സ്റ്റൊരി ഓഫ് ദി ഇന്റെഗ്രേഷൻ ഓഫ് ദി ഇന്ത്യൻ സ്റ്റൈറ്റെസ്''({{lang-en|THE STORY OF THE INTEGRATION OF THE INDIAN STATES}})-ൽ മഹാരാജാവിന്റെ ഭക്തിയെ ''മതഭ്രാന്ത്'' എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നത്. ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ രാജപ്രമുഖൻ സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞ ശേഷം ശിഷ്ടജീവിതം ''ശ്രീ പദ്മനാഭദാസനായി'' ആർഭാടരഹിതനായി ജീവിച്ചു എന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അനന്തരാവകാശികൾ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് ചിത്രകല, രാഷ്ട്രീയം, ചരിത്രം, പുരാണഇതിഹാസങ്ങൾ എന്നിവയിൽ അഗാധ താല്പര്യം ഉണ്ടായിരുന്നതായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാഗിനേയി പൂയം തിരുനാൾ ഗൌരി പാർവ്വതീഭായി ഒരു പത്രലേഖനത്തിൽ പറയുകയുണ്ടായി. <ref>{{cite news|last=ഗൌരി പാർവ്വതീഭായി|first=പൂയം തിരുനാൾ|title=ഐ റിമെംബർ......|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/i-remember/article4083462.ece|accessdate=5 ജൂലൈ 2014|newspaper=ദ ഹിന്ദു|date=നവംബർ 10, 2012}}</ref> == മരണം == സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയിൽ ''ടൈറ്റുലാർ മഹാരാജാവായിരുന്ന'' ശ്രീചിത്തിര തിരുനാൾ 1991 ജൂലായ് 12-ന് മസ്തിഷ്കാഘാതത്തെ തുടർന്ന് സ്വന്തം പേരിലുള്ള ''ശ്രീ ചിത്രാ മെഡിക്കൽ സെന്ററിൽ'' പ്രവേശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു, തുടർന്ന് അവിടെവച്ച് ജൂലായ് 20-ന് പുലർച്ചെ 12:10-ന് തന്റെ 79-ആം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം നാടുനീങ്ങി. പൊതുജനങ്ങൾ ആദരാഞ്ജലികൾ അർപ്പിച്ച ശേഷം പൂർണ്ണ സൈനിക-സർക്കാർ ബഹുമതികളോടും കു‌ടി കവടിയാർ കൊട്ടാരത്തിൽ വച്ച് ക്ഷത്രിയാചാരപ്രകാരം അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൃതദേഹം സംസ്കരിച്ചു. ശ്രീചിത്തിര തിരുനാൾ മഹാരാജാവ് ആജീവനാന്തം അവിവാഹിതനായിരുന്നു. അതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അന്ത്യകർമങ്ങൾ നിർവഹിച്ചത് അദേഹത്തിന്റെ അനന്തരവനും ഇപ്പോഴത്തെ കുടുംബ കാരണവരായ ശ്രീമൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ രണ്ടാമനാണ്. ചിത്തിര തിരുനാളിന്റെ മരണാനന്തരം ഇന്ത്യാഗവണ്മെന്റ് അദ്ദേഹത്തോടുള്ള ആദരസൂചകമായി 1991 നവംബർ 6-ന് ഒരു സ്റ്റാമ്പ് പുറത്തിറക്കി ബഹുമാനിച്ചു.<ref>{{cite book|last=ലക്ഷ്മീഭായി|first=അശ്വതി തിരുനാൾ ഗൗരി|title=ശ്രീപദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം|date=ജൂലൈ 1998|publisher=കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റൂട്ട്|location=തിരുവനന്തപുരം|pages=251, 277-277 - 281}}</ref> == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist|2}} == പുറം കണ്ണികൾ == {{commonscat|Chithira Thirunal}} *[https://www.youtube.com/watch?v=2PtsCRuzJqs The Prince and the King Youtube.com] *[https://www.youtube.com/watch?v=FpzSOFgFRFI The Prince and the King (Part two) Youtube.com] *[http://malayalam.yahoo.com/%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%9C%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D-%E0%B4%B1%E0%B5%86-%E0%B4%95%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B5%80%E0%B4%B0%E0%B5%8D-%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B4%B0%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2-062125143.html രാജകുടുംബത്തിൻറെ കണ്ണീർ തോരുന്നില്ല! മനോരമഓൺലൈൻ – 2012 ജനു 28, ശനി] {{Webarchive|url=https://archive.today/20140316161547/http://malayalam.yahoo.com/%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%9C%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%82%E0%B4%AC%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8D-%E0%B4%B1%E0%B5%86-%E0%B4%95%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B5%80%E0%B4%B0%E0%B5%8D-%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B4%B0%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2-062125143.html |date=2014-03-16 }} [[Category:തിരുവിതാംകൂറിന്റെ രാജാക്കന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:1912-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1991-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 20-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നവംബർ 7-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:തിരു-കൊച്ചി നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] l6nthcbcoifp4xjxlnvstwnf3rm58z8 0 8949 4642860 4617751 2026-07-03T06:23:22Z Keerthisreeyadav 212566 4642860 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Cranganore Fort}} {{Infobox Military Structure |name = കൊടുങ്ങല്ലൂർ കോട്ട |partof = |location = [[കോട്ടപ്പുറം (കൊടുങ്ങല്ലൂർ)|കോട്ടപ്പുറം]], [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]] |image = [[ചിത്രം:Cranganorefort.jpg|300px]] |caption = [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ |map_type = India Kerala |latitude =10.22 |longitude =76.22 |map_size = 300 |map_caption = കോട്ടയുടെ സ്ഥാനം |type = |coordinates = |code = |built = {{Start date|1523}} |builder = പോർച്ചുഗീസുകാർ |materials = |height = |used = |demolished = 1790 |condition = |ownership = |open_to_public = |controlledby = |garrison = |current_commander = |commanders = |occupants = |battles = |events = |image2 = |caption2 = }} ആയിരത്തി അഞ്ഞൂറ്റി ഇരുപത്തിമൂന്ന്ൽ, പോർട്ടുഗീസുകാർ നിർമ്മിച്ച കോട്ടയാണ് '''കൊടുങ്ങല്ലൂർ കോട്ട'''.( പോർത്തുഗീസ്: Fortaleza da São Tomé ) തൃശൂർ കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ [[കോട്ടപ്പുറം]] എന്ന സ്ഥലത്താണിത്. കോട്ടപ്പുറം കോട്ട, ക്രാങ്കന്നൂർ കോട്ട, സെന്റ് തോമാസ് കോട്ട, ടിപ്പുവിന്റെ കോട്ട എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2019/06/21/muziris-boat-ride-trip-back-kerala-glorious-past.html|title=Muziris boat ride: A trip back to Kerala's glorious past|access-date=2021-07-15}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> കൊച്ചിയിൽ പോർച്ചുഗീസ്‌ മേധാവിത്വത്തിന്റെ മൂന്നു നെടും തൂണുകളിലൊന്നാണിത്‌. മറ്റു രണ്ടെണ്ണം 1505-ൽ നിർമിച്ച [[കൊച്ചീക്കോട്ട|ഇമ്മാനുവൽ]] കോട്ടയും, 1503-ലെ [[പള്ളിപ്പുറം കോട്ട|പള്ളിപ്പുറം കോട്ടയും]] (അയീകോട്ട) ആണ്‌. കര-കടൽ മൂലമുള്ള ആക്രമണങ്ങളെ സമർത്ഥമായി ചെറുക്കാൻ സാധ്യമായ സ്ഥലത്താണ്‌ ഇത്‌ നിർമ്മിച്ചത്‌.<ref>{{Cite web|url=http://www.archaeology.kerala.gov.in/monuments/kottappuram-fort/31|title=Kottappuram Fort {{!}} Forts protected by Department of Archaeology {{!}} Protected Monuments|access-date=2021-07-15}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നിർത്തലാക്കിയ കോട്ടപ്പുറം ജെട്ടിക്ക്‌ അൽപം കിഴക്കായി [[കൃഷ്ണൻ കോട്ട|കൃഷ്ണൻ കോട്ടയുടെ]]<nowiki/>പടിഞ്ഞാറായി ഒരു കോണിലാണ്‌ ഇതിന്റെ സ്ഥാനം. ഒരു ചെറിയ കുന്നിൻ പുറം ഉൾപ്പെടുന്ന തരത്തിലാണ്‌ ഇതിന്റെ നിർമ്മാണം. അകത്ത്‌ കൊത്തളങ്ങളും വെടിക്കോപ്പുശാലയും ഉണ്ട്‌. 18 അടി വീതിയുള്ള കോട്ട നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത് ചെങ്കല്ലുകൾ കൊണ്ടാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.muzirisheritage.org/kottappuram-fort.php|title=Kottappuram Fort - the ancient Cranganore fort built by Portuguese {{!}} Historic sites at Muziris Heritage Area, Ernakulam|access-date=2021-07-15|archive-date=2021-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210920201229/https://www.muzirisheritage.org/kottappuram-fort.php|url-status=dead}}</ref> == കൊടുങ്ങല്ലൂർ കോട്ട (Cranganore Fort) == കേരളത്തിലെ തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂരിനടുത്ത് '''അഴീക്കോട്''' എന്ന സ്ഥലത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു കോട്ടയാണ് '''കൊടുങ്ങല്ലൂർ കോട്ട'''. ഇതിന് '''ക്രങ്ങനൂർ കോട്ട (Fort Cranganore)''', '''അഴീക്കോട്ട''' എന്നിങ്ങനെയും പേരുകളുണ്ട്. കേരളത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലും വാണിജ്യത്തിലും വിദേശാധിപത്യത്തിലും ഈ കോട്ടയ്ക്ക് സുപ്രധാനമായ സ്ഥാനമുണ്ട്. === ചരിത്രവും നിർമ്മാണവും === # '''പോർച്ചുഗീസ് നിർമ്മാണം:''' -ലാണ് പോർച്ചുഗീസുകാർ ആയിരത്തി അഞ്ഞൂറ്റി ഇരുപത്തിമൂന്ന്ഈ കോട്ട നിർമ്മിച്ചത്. അറബിക്കടലിൽ നിന്നും പെരിയാർ നദിയിലേക്കും അവിടെ നിന്ന് inland ജലപാതകളിലേക്കും പ്രവേശിക്കാനുള്ള കവാടം നിയന്ത്രിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. # '''തന്ത്രപരമായ പ്രാധാന്യം:''' കോട്ട സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അഴീക്കോട് പ്രദേശം കേരളത്തിലെ പ്രധാന തുറമുഖങ്ങളിലൊന്നായ മുസിരിസിന് അടുത്തായിരുന്നു. അതിനാൽ, വാണിജ്യപാതകളിൽ ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കാൻ ഈ കോട്ട സഹായിച്ചു. # '''ഡച്ച് അധിനിവേശം:''' 1663-ൽ ഡച്ചുകാർ ഈ കോട്ട പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ നിന്ന് പിടിച്ചെടുത്തു. തുടർന്ന് അവർ ഈ കോട്ട ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും തങ്ങളുടെ സൈനിക കേന്ദ്രമാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്തു. # '''ടിപ്പുവിന്റെ ആക്രമണം:''' 1789-ൽ മൈസൂർ ഭരണാധികാരിയായ '''ടിപ്പു സുൽത്താൻ''' ഡച്ചുകാരുമായി യുദ്ധം ചെയ്യുകയും കോട്ട തകർക്കുകയും ചെയ്തു. === വാസ്തുവിദ്യ === * '''നിർമ്മാണ വസ്തുക്കൾ:''' പ്രാദേശികമായി ലഭിക്കുന്ന കരിങ്കല്ലും ചുണ്ണാമ്പുകല്ലും ഉപയോഗിച്ചാണ് കോട്ട നിർമ്മിച്ചിരുന്നത്. * '''ഘടന:''' കോട്ടയ്ക്ക് ഉയരമുള്ള മതിലുകളും തന്ത്രപ്രധാനമായ സ്ഥാനങ്ങളിൽ കൊത്തളങ്ങളും (Bastions) ഉണ്ടായിരുന്നു. കടൽ, കായൽ, നദി എന്നിവയെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന വിധത്തിലാണ് ഇതിന്റെ പ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങൾ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത്. === നിലവിലെ അവസ്ഥ === ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ ആക്രമണത്തിലും പിന്നീട് നടന്ന പ്രാദേശിക ആവശ്യങ്ങൾക്കായുള്ള പാറ പൊട്ടിക്കലുകളിലും കോട്ടയുടെ ഭൂരിഭാഗവും നശിച്ചുപോയി. നിലവിൽ, കോട്ടയുടെ ചില '''അവശിഷ്ടങ്ങൾ''' (Ruins) മാത്രമേ ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നുള്ളൂ. പുരാവസ്തു ഗവേഷണ കേന്ദ്രത്തിന്റെ സംരക്ഷണയിലാണ് ഈ അവശിഷ്ടങ്ങൾ ഇപ്പോഴുള്ളത്. === പ്രാധാന്യം === * '''സംഘർഷങ്ങളുടെ കേന്ദ്രം:''' പോർച്ചുഗീസുകാർ, ഡച്ചുകാർ, മൈസൂർ സൈന്യം, തിരുവിതാംകൂർ സൈന്യം എന്നിവർ തമ്മിലുള്ള അധികാര വടംവലിക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച പ്രദേശമാണ് കൊടുങ്ങല്ലൂർ കോട്ട. * '''മുസിരിസ് പൈതൃക പദ്ധതി:''' ഈ കോട്ട ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ കേരള സർക്കാർ നടപ്പിലാക്കുന്ന '''മുസിരിസ് പൈതൃക പദ്ധതിയുടെ (Muziris Heritage Project)''' ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിന്റെ പ്രാചീന വാണിജ്യ-ചരിത്ര പശ്ചാത്തലം പുനഃസൃഷ്ടിക്കുക എന്നതാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ ലക്ഷ്യം. == ചരിത്രം == പോർച്ചുഗീസ്‌ കോട്ടകളിൽ വച്ച്‌ അതി ബലിഷ്ഠവും അജയ്യവുമായിരുന്നു ഈ കോട്ട. ഉർബാനോ [[ഫിയാൽഹൊ ഫെറീറ]] എന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ കീഴിലായിരുന്നു കൊടുങ്ങല്ലൂർ കോട്ട. ബറ്റേവിയയിലെ ആസ്ഥാനത്തു നിന്നും കോട്ട പിടിക്കാനുള്ള കൽപ്പന ലഭിച്ച ഡച്ചുകാർ കൊല്ലത്തു നിന്ന് കൊടുങ്ങല്ലൂരിലേയ്ക്ക്‌ വന്നു. എന്നാൽ കൊച്ചീ രാജാവ്‌ പാലിയത്തച്ചന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ 400 നായർ പടയാളികളോടൊപ്പം കോട്ടയിൽ തമ്പടിച്ചിരുന്നു. ഡച്ചുകാർക്ക്‌ സാമൂതിരി സഹായം ഉണ്ടായിരുന്നു. ഡച്ചുകാർ കര-കടൽ മാർഗ്ഗങ്ങൾ ഉപരോധിച്ചു, കോട്ടയ്ക്കടുത്തായി ഒരു തുരങ്കം നിർമ്മിക്കാനാരംഭിച്ചു. എന്നാൽ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ പീരങ്കിക്കു മുന്നിൽ അവർക്ക്‌ പിടിച്ചു നിൽക്കാനായില്ല. ഡച്ചുകാർ സന്ധിക്കപേക്ഷിച്ചെങ്കിലും ഫിയാൽഹോ ആക്രമണം കൂറ്റുതൽ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയാണ്‌ ചെയ്തത്‌. എന്നാൽ പാലിയത്തച്ചൻ പോർച്ചുഗീസുകാരെ ഒറ്റിക്കൊടുത്തു. കോട്ടയിൽ നിന്ന് തന്ത്ര പൂർവ്വം പുറത്തു കടന്ന പാലിയത്തച്ചൻ ഡച്ചുകാരെ സന്ധിച്ച്‌ കോട്ടയിൽ എളുപ്പം പ്രവേശിക്കാവുന്ന മാർഗ്ഗം പറഞ്ഞുകൊടുത്തു. 1662 ജനുവരി 15ന്‌ ഡച്ചുകാർ ആക്രമണം പുനരാരംഭിച്ചു. പീരങ്കി കൊണ്ട്‌ കോട്ടയിൽ വിള്ളലുണ്ടാക്കാനും അതു വഴി അകത്തേയ്ക്ക്‌ കയറാനും അവർക്ക്‌ കഴിഞ്ഞു. കോട്ടയുടെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ കൈക്കലാക്കിയതോടെ പോർച്ചുഗീസുകാർ തോണികളിൽ കയറി അമ്പഴക്കാട്ടെ സെമിനാരിയിലേക്ക്‌ രക്ഷപ്പെട്ടു. ഫിയാൽഹോ യും 200 പോർച്ചുഗീസ്‌ പട്ടാളക്കാരും നൂറോളം നായർ പടയാളികളും കൊല്ലപ്പെട്ടു. [[ചിത്രം:Fortrelic.jpg|thumb|right|300px| [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] കോട്ടയിലെ വെടിക്കോപ്പ് സംഭരണശാല]] '''പടപ്പാട്ട്'''‌ എന്ന മലയാള കാവ്യത്തിൽ ഈ യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച്‌ വിശദമായി പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഇത്‌ എഴുതിയത്‌ ആരെന്ന് അറിയില്ല.<ref>വി.വി.കെ. വാലത്ത്, കേരളത്തിലെ സ്ഥല ചരിത്രങ്ങൾ- തൃശ്ശൂർ ‍ജില്ല., കേരളസാഹിത്യ അക്കാദമി. രണ്ടാം എഡിഷൻ 1992. </ref> {{Cquote|ആഴി തന്മദ്ധ്യേമരുവും കൊടുങ്ങല്ലൂർ <br /> ചൂഴെയടുത്തോ രമരാലു* മക്കാലം <br /> വെട്ടുമിടിപോലെ പൊട്ടും വെടിയൊടും<br /> കോട്ടപിടിപ്പാനതു തുടങ്ങിനാർ<br /> കൂട്ടം കലർന്ന പറങ്കിപ്പരിഷയും<br /> കൂട്ടം കൂടി വെടിവച്ചു തുടങ്ങിനാർ<br />}} ഭൂമര സന്ദേശം എന്ന സംസ്കൃത കാവ്യത്തിലും കോട്ടയെ പറ്റിയുള്ള പരാമർശം ഉണ്ട്‌. [[1761]]-ൽ, [[ഹൈദർ അലി]] ഒരു മൈസൂരിലെ ശക്തനായ മന്ത്രിയെ അട്ടിമറിച്ച് മൈസൂരിലെ എല്ലാ അധികാരമേഖലകളുടെയും നിയന്ത്രണം പിടിച്ചെടുത്തു, മൈസൂർ രാജ്യത്തിന്റെ "യഥാർത്ഥ" തലവനായി. ബെഡ്നൂർ (ഇക്കേരി അല്ലെങ്കിൽ കെലാഡി, സുന്ദ, സെറ, കാനറ എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ പിടിച്ചെടുക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടുന്ന വിപുലീകരണത്തിലേക്ക് അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധ തിരിച്ചു. 1766-ൽ അദ്ദേഹം മലബാറിലേക്ക് ഇറങ്ങി ചിറക്കൽ (മുൻ കോലത്തുനാട്), കോട്ടയം, കടത്തനാട്, കോഴിക്കോട്, വള്ളുവനാട്, പാലക്കാട് എന്നീ പ്രദേശങ്ങൾ കൈവശപ്പെടുത്തി. കൊച്ചിയിലെ രാജാവ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അധികാരം സ്വീകരിച്ച് 1766 മുതൽ അദ്ദേഹത്തിന് വർഷം തോറും കപ്പം കൊടുത്തു . [[File:Cranganor, Plan de la forteresse de Cranganor. 1709.jpg|thumb|left|250px|കൊടുങ്ങല്ലൂർ കോട്ടയുടെ രൂപ കല്പന]] എന്നാൽ 25 വർഷങ്ങൾക്ക്യ്ശേഷം ടിപ്പുസുൽത്താന്റെ കാലത്ത് അദ്ദേഹം മലബാർ കീഴടക്കുകയും തിരുവിതാം കൂർ ലക്ഷ്യമാക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ തിരുവിതാംകൂർ [[നെടുംകോട്ട|നെടുങ്കോട്ട]] ശക്തിപ്പെടുത്താൻ ആരംഭിച്ചു. മൈസൂരിന്റെ സാമന്തപ്രഭുവായിരുന്നു കൊച്ചി രാജാവ്. അദ്ദേഹം തന്റെ വടക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഡച്ചുകാർ കൈവശപ്പെടുത്തിയിരുന്ന കൊടുങ്ങല്ലൂർ കോട്ടയും അയീക്കോട്ടയും 1789 ജൂലൈ 31 നു മൂന്നു ലക്ഷം ക നൽകി ഡച്ചുകാരിൽ നിന്നും വാങ്ങി. ഗത്യന്തരമില്ലാതെ ഡച്ചുകാർ വിറ്റു എന്നു പറയാം. അവരെ അത്രയ്ക്ക്‌ സമ്മർദ്ദത്തിലാക്കിയിരുന്നു ‌ [[മാർത്താണ്ഡ വർമ്മ]] . ദളവാ കേശവ പിള്ളയാണ്‌ ഇത്‌ സാധിച്ചെടുത്തത്‌.<ref>https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/70621/11/11_chapter%204.pdf</ref> [[ടിപ്പു സുൽത്താൻ]] ഇതേ സമയത്ത് കോട്ടയുടെ അവകാശവാദം ഉന്നയിച്ച് കൊച്ചീ രാജാവിനോട് ആവശ്യം ഉന്നയിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുകയായിരുന്നു. 964 മാണ്ട്‌ കർക്കിടകം 19-നു" വെകുമാനപ്പെട്ട കുമ്പഞ്ഞി (കമ്പനി)യുടെ പേർക്ക് കൊടുങ്ങല്ലൂർ കോട്ടയിലും മുനമ്പത്തും ആ തലങ്ങളിലുള്ള വലിയ തോക്കുകളും ചേഴം പടവെഞ്ഞനാദികളും വെടിമരുന്നും കൈത്തോക്കും വെടിത്തീയും ഏതാനും വസ്തുക്കളും കൂടാതെ ചേഴം (ശേഷം) അവിടെയുള്ള ഉൽപത്തികളും പറമ്പുകളും മൂന്നു നൂറായിരംചുറത്തി വെള്ളിരൂപായിക്ക അതിലേർ ആങ്കിൽ വെക്ക തിരുമനസ്സിലെ (ഗവർണർ ആംഗിൽബെക്ക്) പേർക്ക തളവാ കേചവപിള്ളക്കാ ഒഴിഞ്ഞു കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു എന്നു രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.<ref>C.V.R. Doc, CLXXV- Show Room No:27 പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്നത്‌ വി.വി.കെ. വാലത്ത്, കേരളത്തിലെ സ്ഥല ചരിത്രങ്ങൾ- തൃശ്ശൂ ർജില്ല., കേരളസാഹിത്യ അക്കാദമി. രണ്ടാം എഡിഷൻ 1992. </ref> [[ചിത്രം:Historicrelic.jpg|thumb|right|200px| 1909-ല് തിരുവിതാംകൂർ സർക്കാർ സ്ഥാപിച്ച കോട്ട സം‌രക്ഷണ സ്ഥൂപം]] ഒരു യുദ്ധത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നതിനു മുമ്പ് തിരുവിതാം കൂറിന്റെ സഖ്യകക്ഷിയായ മദ്രാസ് ഗവർണറോട് കോട്ടകളുടേ കാര്യത്തിൽ ഒരു തീരുമാനം ഉണ്ടാക്കാൻ അദ്ദേഹം ഗവർണർ ഹോളണ്ടിന് കത്തയക്കുകയും ഗവർണർ പൗണിയെ രാജാവുമായി സംസാരിക്കാൻ നിയോഗിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ കാര്യങ്ങൾ രമ്യമായി പരിഹരിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് വന്നതോടെ മൈസൂർ സൈന്യം 1787 ഡിസംബറിൽ നെടുങ്കോട്ടയുടെ മേലൂരുള്ള ഭാഗം ആക്രമിക്കുകയും ഒരു ഭാഗം കീഴടക്കുകയും ചെയ്തു. തിരുവിതാംകൂർ സൈന്യം ആദ്യം ചിതറിയോടിയെങ്കിലും വർദ്ധിച്ച വീര്യത്തോടെ തിരിച്ചടിച്ചു. ഇതിൽ മൈസൂർ സൈന്യത്തിനു കനത്ത നാശ നഷ്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാകുകയും അവർ പിൻവാങ്ങുകയും ചെയ്തു. [[മൈസൂരു|മൈസൂർ]] പക്ഷത്ത് സെമാൾ ബേഗ് പോലുള്ള സൈന്യാധിപന്മാർ മരണമടഞ്ഞു.<ref>{{cite book|title=നവാബ് ടിപ്പു സുൽത്താൻ - ഒരു പഠനം|last=ഡോ: കെ.കെ.എൻ.|first=കുറുപ്പ്=|publisher=മാതൃഭൂമി പബ്ലീഷേസ്|year=2007|isbn=81-8264-546-8|location=കോഴിക്കോട്|authorlink=കെ.കെ.എൻ. കുറുപ്പ്|coauthors=}}</ref> കൂടുതൽ പോഷക സേനകളുമായി അതേ വർഷം ഏപ്രിൽ 15 നു നെടുങ്കോട്ട ആക്രമിച്ച്‌ ആറ്‌ ദിവസം കൊണ്ട്‌ ഒരു കിലോ മീറ്ററോളം നീളത്തിൽ കോട്ട നശിപ്പിക്കുകയും തുടർന്ന് മേയ്‌ 7 ന്‌ കൊടുങ്ങല്ലൂർ കോട്ട പിടിക്കുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട്‌ ഒന്നൊന്നായി [[പള്ളിപ്പുറം കോട്ട|പള്ളിപ്പുറം]], [[പറവൂര്]], [[കുര്യാപ്പിള്ളി]] എന്നീ കോട്ടകളും‍ പിടിച്ചു. എന്നാൽ ഇംഗ്ലീഷുകാർ [[ശ്രീരംഗപട്ടണം]] ആക്രമിക്കാൻ തയ്യാറെടുക്കുന്നു എന്നറിഞ്ഞ ടിപ്പു സുൽത്താൻ തിരുവിതാംകൂർ ആക്രമണം മതിയാക്കി തിരിച്ചു പോയി. കോട്ടയ്ക്കകത്തുണ്ടായിരുന്ന ജാതിക്കായകൾ പറിപ്പിച്ചു&nbsp; ടിപ്പു സുൽത്താൻ മൈസൂർക്ക്‌കൊടുത്തയച്ചിരുന്നു എന്നു രേഖകൾ പറയുന്നു.<ref>{{cite book|title=കേരളചരിത്രം|last=ഏ.|first=ശ്രീധരമേനോൻ|publisher=എസ്.വിശ്വനാഥൻ പ്രിന്റേഴ്സ് ആൻഡ് പബ്ലീഷേർസ്. പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ്|year=1997|isbn=|location=ചെട്പേട്ട് ചെന്നൈ|authorlink=ഏ. ശ്രീധരമേനോൻ|coauthors=}}</ref> == കൊടുങ്ങല്ലൂർ കോട്ട: പുരാവസ്തു ഗവേഷണവും കണ്ടെത്തലുകളും == കൊടുങ്ങല്ലൂർ കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ നിലവിൽ '''ആർക്കിയോളജിക്കൽ സർവേ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (ASI)''' സംരക്ഷണയിലാണ്. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിപ്പു സുൽത്താന്റെ ആക്രമണത്തിലും തുടർന്നുള്ള കാലക്രമേണയുള്ള നശീകരണത്തിലും കോട്ടയുടെ വലിയൊരു ഭാഗം നഷ്ടമായെങ്കിലും, എ.എസ്.ഐ. നടത്തിയ ഖനനങ്ങളും പഠനങ്ങളും പ്രധാനപ്പെട്ട ചില ചരിത്രപരമായ തെളിവുകൾ പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നിട്ടുണ്ട്. === എ.എസ്.ഐ.യുടെ പ്രധാന കണ്ടെത്തലുകൾ === കൊടുങ്ങല്ലൂർ കോട്ടയുടെ പരിസരത്തും അഴീക്കോട്ടുള്ള പഴയ മുസിരിസ് തുറമുഖ മേഖലകളിലും എ.എസ്.ഐ.യും മറ്റ് പുരാവസ്തു വകുപ്പുകളും സംയുക്തമായി നടത്തിയ പഠനങ്ങളിലെ പ്രധാന കണ്ടെത്തലുകൾ ഇവയാണ്: ==== 1. പോർച്ചുഗീസ്-ഡച്ച് വാസ്തുവിദ്യാ ഘടകങ്ങൾ ==== * '''കോട്ടയുടെ അടിത്തറ:''' കോട്ടയുടെ പ്രധാന മതിലുകളുടെയും കൊത്തളങ്ങളുടെയും (Bastions) അടിത്തറയുടെ ഭാഗങ്ങൾ ഖനനത്തിലൂടെ കണ്ടെത്തി. പോർച്ചുഗീസ് നിർമ്മാണത്തിന്റെ പ്രത്യേകതകളായ കട്ടിയുള്ള '''ചെങ്കല്ല് (Laterite Stone)''' ഉപയോഗിച്ചുള്ള നിർമ്മാണ രീതി ഇവിടെ ദൃശ്യമാണ്. * '''വെടിമരുന്ന് അറകൾ:''' കോട്ടയ്ക്കുള്ളിലെ പീരങ്കികൾ സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന സ്ഥാനങ്ങളും, വെടിമരുന്ന് സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന അറകളുടെ (Magazine) അവശിഷ്ടങ്ങളും കണ്ടെത്തി. ഇത് കോട്ടയുടെ സൈനിക പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://www.keralatourism.org/destination/cranganore-fort-kodungallur/299/|access-date=2025-10-10}}</ref> * '''നീണ്ട കിടങ്ങുകൾ:''' കോട്ടയുടെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചിരുന്ന ആഴമേറിയ കിടങ്ങുകളുടെ (Moats) ഭാഗങ്ങൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. ==== 2. പിൽക്കാല നിർമ്മിതികൾ ==== * പോർച്ചുഗീസുകാരിൽ നിന്ന് കോട്ട പിടിച്ചെടുത്ത ശേഷം '''ഡച്ചുകാർ''' നടത്തിയ കൂട്ടിച്ചേർക്കലുകളുടെയും ബലപ്പെടുത്തലുകളുടെയും വാസ്തുവിദ്യാപരമായ തെളിവുകൾ ഇവിടെ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ==== 3. നാണയങ്ങളും മറ്റു വസ്തുക്കളും ==== * '''നാണയങ്ങൾ:''' കോട്ടയുടെ തകർച്ചയ്ക്ക് മുമ്പും പിമ്പും നടന്ന വ്യാപാരങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന പോർച്ചുഗീസ്, ഡച്ച്, പ്രാദേശിക നാട്ടുരാജ്യങ്ങളായ കൊച്ചി-തിരുവിതാംകൂർ എന്നിവരുടേതായ നാണയങ്ങൾ ഈ പ്രദേശത്തെ ഖനനങ്ങളിൽ നിന്നും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal |last=I. |first=Shihab |last2=Devi |first2=B. Mini |date=2021-08-31 |title=Use of E-Journals Among Faculty Members and Research Scholars of The University of Kerala |url=https://doi.org/10.32344/jld/v7/i2/2021/25-42 |journal=Journal of Library Development |volume=7 |issue=2 |pages=25 |doi=10.32344/jld/v7/i2/2021/25-42 |issn=2395-518X}}</ref> * '''മൺപാത്രങ്ങൾ:''' വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിലെ '''മൺപാത്രങ്ങളുടെ (Pottery)''' ശകലങ്ങൾ കണ്ടെത്തി. ഇവ പ്രാദേശിക ഉപയോഗങ്ങളെക്കുറിച്ചും വിദേശ വാണിജ്യ ബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ചും സൂചന നൽകുന്നു. === മുസിരിസ് പൈതൃക പദ്ധതിയും എ.എസ്.ഐ.യുടെ പങ്കും === കൊടുങ്ങല്ലൂർ കോട്ട സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന അഴീക്കോട് പ്രദേശം ചരിത്രപ്രധാനമായ '''മുസിരിസ് തുറമുഖത്തിന്''' അടുത്തായതിനാൽ, എ.എസ്.ഐ.യുടെ കണ്ടെത്തലുകൾ ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ മൊത്തത്തിലുള്ള ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിപ്പിച്ചു: # '''മുസിരിസ് ബന്ധം:''' കോട്ടയുടെയും സമീപ പ്രദേശങ്ങളുടെയും പഠനത്തിലൂടെ മുസിരിസ് കാലഘട്ടം മുതൽ പോർച്ചുഗീസ്, ഡച്ച് ഭരണകാലം വരെയുള്ള വാണിജ്യപാതകളുടെയും സാംസ്കാരിക കൈമാറ്റങ്ങളുടെയും തുടർച്ച മനസ്സിലാക്കാൻ സാധിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://doi.org/10.1163/1574-9347_dnp_e813630|title=Muziris|access-date=2025-10-10}}</ref> # '''സംരക്ഷണം:''' കോട്ടയുടെ അവശേഷിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുകയും വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കായി ചരിത്രപരമായ വിവരങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് '''മുസിരിസ് പൈതൃക പദ്ധതിയുടെ''' ഭാഗമായി എ.എസ്.ഐ.യുടെ സഹകരണത്തോടെയാണ്. <ref>The archaeological findings at the Cranganore Fort site provide crucial evidence linking the medieval colonial period with the ancient Muziris port's trade network." The archaeological findings at the Cranganore Fort site provide crucial evidence linking the medieval colonial period with the ancient Muziris port's trade network."</ref> [[പ്രമാണം:Kottappuram-fort-excavation-site-under-cover.JPG|ലഘുചിത്രം|കോട്ടപ്പുറം കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ - മുസിരിസ് പ്രൊജക്റ്റുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഖനനത്തിനിടെ]] [[പ്രമാണം:Kottappuram-fort-excavation-site-steps.JPG|ലഘുചിത്രം|കോട്ടപ്പുറം -മുസിരിസ് പദ്ധതി ഉദ്ഖനനത്തിനിടെ കണ്ട കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ]] [[പ്രമാണം:Kottappuram-fort.JPG|ലഘുചിത്രം|കോട്ടപ്പുറം കോട്ടയുടെ അവശിഷ്ടങ്ങൾ - ഉത്ഖനനം ചെയ്യുന്നതിനിടെ കണ്ടെത്തിയത്]] == അവലംബം == {{Reflist}}<references/> {{Fortsofkerala}} {{തൃശ്ശൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കോട്ടകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ചരിത്രപ്രധാനമായ കോട്ടകൾ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ കെട്ടിടങ്ങളും നിർമ്മിതികളും]] {{castle-stub|Cranganore Fort}} ei9qhuaesy5xkdoeodiygh2tc4lblow 0 9342 4642892 4633967 2026-07-03T09:00:00Z Altocar 2020 144384 /* */ 4642892 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pinarayi Vijayan}} {{ToDisambig|വാക്ക്= പിണറായി}} {{Infobox officeholder | name = പിണറായി വിജയൻ | image = Chief Minister Pinarayi Vijayan 2023.jpg | caption = | imagesize = | office = പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് | term_start = [[മേയ് 19]] [[2026]] | predecessor = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | office1 = [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ പതിനൊന്നാമത്തെയും]] [[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|പന്ത്രണ്ടാമത്തെയും മുഖ്യമന്ത്രി]] | term_start1 = [[മേയ് 25]] [[2016]] | term_end1 = [[മേയ് 18]] [[2026]] | predecessor1 = [[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]] | successor1 = [[വി.ഡി. സതീശൻ]] | constituency2 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | office3 = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ(എം)]] കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി | term_start3 = [[സെപ്റ്റംബർ 25]] [[1998]] | term_end3 = [[ഫെബ്രുവരി 23]] [[2015]] | predecessor3 = [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] | successor3 = [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] | office4 = കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യുതി, സഹകരണ വകുപ്പ് മന്ത്രി | term_start4 = [[മേയ് 20]] [[1996]] | term_end4 = [[ഒക്ടോബർ 19]] [[1998]] | predecessor4 = [[ജി. കാർത്തികേയൻ]], [[എം.വി. രാഘവൻ]] | successor4 = [[എസ്. ശർമ്മ]] | office5 = കേരളനിയമസഭാംഗം | constituency5 = [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം|ധർമ്മടം]] | term_start5 = [[മേയ് 21]] [[2016]] | term_end5 = | predecessor5 = [[കെ.കെ. നാരായണൻ]] | successor5 = | constituency6 = [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പയ്യന്നൂർ]] | term_start6 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | term_end6 = [[മേയ് 16]] [[2001]] | predecessor6 = [[സി.പി. നാരായണൻ]] | successor6 = [[പി.കെ. ശ്രീമതി]] | constituency7 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start7 = [[ജൂൺ 21]] [[1991]] | term_end7 = [[മേയ് 14]] [[1996]] | predecessor7 = [[കെ.പി. മമ്മു]] | successor7 = [[കെ.കെ. ശൈലജ]] | constituency8 = [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ്]] | term_start8 = [[ഒക്ടോബർ 4 ]] [[1970]] | term_end8 = [[നവംബർ 11]] [[1979]] | predecessor8 = [[കെ.കെ. അബു]] | successor8 = [[എം.വി. രാഘവൻ]] | office9 = സംസ്ഥാന ആഭ്യന്തരവകുപ്പിൻ്റെ അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി | term9 = 2016 - 2026 | predecessor9 = [[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | successor9 =[[രമേശ് ചെന്നിത്തല]] | birth_date = {{Birth date and age|1945|05|24|df=yes}} | birth_place = [[പിണറായി]], [[തലശേരി]], [[കണ്ണൂർ]][[ജില്ല]] | residence = [[ക്ലിഫ് ഹൗസ്]], [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | party = [[File:CPI-M-flag.svg|50px]] [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം.]] | religion = [[നിരീശ്വരവാദം]] | father = മാറോളി കോരൻ | mother = ആലക്കാട്ട് കല്യാണി | spouse = ടി. കമല | children = വിവേക് കിരൺ, വീണ | website = www.keralacm.gov.in | footnotes = | date = മെയ് 14 | year = 2026 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/139%20Pinarayi%20Vijayan.pdf നിയമസഭ | signature = Pinarayi Vijayan Signature.png }} 2016 മുതൽ 2026 വരെ തുടർച്ചയായി പത്ത് വർഷക്കാലം [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായിരുന്ന മുതിർന്ന [[സി.പി.എം]] നേതാവാണ് '''പിണറായി വിജയൻ.(ജനനം: 24 മെയ് 1945)''' 2016 മേയ് 25-ന് ആദ്യമായി കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി. തുടർഭരണം കിട്ടിയതിനാൽ 2021 മേയ് 20-ന് രണ്ടാം തവണ കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി അധികാരമേറ്റു.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> <ref>{{Cite web|url=https://ia601506.us.archive.org/25/items/business-of-the-government-among-the-ministers-2021/Business%20of%20the%20Government%20among%20the%20Ministers%202021.pdf|title=KERALA GAZETTE dt 2021 േമയ 20|access-date=21 May 2021|date=20 May 2021|publisher=Kerala Government}}</ref> 2026-ലെ നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ ഇലക്ഷൻ ഫലം വന്ന മെയ് 4ന് രാജിവെച്ചു. 2016 മുതൽ സംസ്ഥാന [[കേരള ആഭ്യന്തര വകുപ്പ്|ആഭ്യന്തര വകുപ്പിൻ്റെ]] അധിക ചുമതലയുള്ള മുഖ്യമന്ത്രി ആയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ.<ref>{{Cite web|url=https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|title=Kerala Chief Minister {{!}} Shri. Pinarayi Vijayan {{!}} Official web portal of Kerala Government|access-date=2023-10-24|archive-date=2023-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=|url-status=deviated|archivedate=2023-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231203000158/https://kerala.gov.in/subdetail/NjE5ODgzNzguMzI=/MTk5NjIzNTkuMTI=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2021/05/21/kerala-government-ministers-portfolio-list.html|title=മുഖ്യമന്ത്രിക്ക് 17ൽ പരം വകുപ്പുകൾ; വനിതാ ശിശുക്ഷേമവും വീണയ്ക്ക്|access-date=2023-10-24|language=ml}}</ref> നിലവിൽ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-ന്റെ പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ, 1998 മുതൽ 2015 വരെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ കേരളം ഘടകം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ.നായനാർക്ക്]] ശേഷം കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായതും പിണറായി വിജയനാണ്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ വിദ്യാർത്ഥി, യുവജന സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ നേതൃനിരയിലെത്തിയ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായും കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] പതിനെട്ടുമാസം കണ്ണൂർ സെൻട്രൽജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനായിരുന്നു. 1970-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 26-മത്തെ വയസ്സിൽ [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തെ]] പ്രതിനിധീകരിച്ച്‌ ആദ്യമായി കേരള നിയമസഭയിൽ അംഗമായി. 1977-ലും 1991-ലും കൂത്തുപറമ്പ് മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിൽ നിന്നും നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016 മുതൽ ധർമ്മടം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നുള്ള നിയമസഭാംഗമാണ്‌. 1996 മുതൽ 1998 വരെ മൂന്നാം [[ഇ.കെ. നായനാർ|ഇ.കെ നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ വിദ്യുച്ഛക്തി-സഹകരണ വകുപ്പുകളുടെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു.<ref>http://specials.manoramaonline.com/News/2017/ldf-government-anniversary/index.html</ref> ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി ഉൽപാദനം, വിതരണം എന്നിവ വളരെ കാര്യക്ഷമമാക്കുന്നതിലും, [[കേരളാ സ്റ്റേറ്റ് ഇലക്ട്രിസിറ്റി ബോർഡ്|കേരള സംസ്ഥാന വൈദ്യുതി ബോർഡ്]]ന്റെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു<ref name="mabhu-98">{{cite news |title=മാതൃഭൂമി മുഖപ്രസംഗം |newspaper=മാതൃഭൂമി |quote=വൈദ്യുത ഉല്പാദന വിതരണ രം‌ഗങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ നേട്ടങ്ങൾ വിജയന്റെ കാലത്തുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എല്ലാം അദ്ദേഹം മുൻകയ്യെടുത്ത് ചെയ്തുവെന്നല്ല; തുടങ്ങിവെച്ചവയും പണിതീരാതെ അനന്തമായി നീളുന്നവയുമായ പദ്ധതികൾക്കും പരിപാടികൾക്കും വേണ്ടിയിരുന്നത് ഒരു ഉന്ത് ആണ്. അതദ്ദേഹം കൊടുത്തു. ലോവർ പെരിയാറിൽ നിന്നും ബ്രഹ്മപുരത്തു നിന്നും വൈദ്യുതി കിട്ടുവാൻ തുടങ്ങി. [[കക്കാട് (വിവക്ഷകൾ)|കക്കാട്]] പദ്ധതിക്ക് പുനരുജ്ജീവനമായി. ആതിരപ്പള്ളിയും കുറ്റ്യാടി എക്സ്റ്റൻഷനും വീണ്ടും ചലിച്ചു തുടങ്ങി. കേരളത്തിനു വേണ്ടി ഒരു വൈദ്യുത വികസനനയം പ്രഖ്യാപിച്ചത് വിജയനാണ്. അത് പൊതുമേഖലയ്ക്കും സ്വകാര്യമേഖലയ്ക്കും പരിമിതമായ വിദേശമൂലധനത്തിനും സ്ഥാനം നൽകുന്ന ഒന്നായിരുന്നു. വിമർശനങ്ങളെ അവഗണിച്ച്, കോഴിക്കോടെ ഡീസൽ വൈദ്യുതകേന്ദ്രം സ്ഥാപിക്കുന്ന ജോലി അദ്ദേഹം തുടങ്ങി വച്ചു. ചീനയിൽ നിന്നുള്ള സഹായ സഹകരണങ്ങളോടെ ചെറുകിട വൈദ്യുത പദ്ധതികൾ തുടങ്ങുവാൻ പരിപാടിയുണ്ടാകി... വിജയൻ മന്ത്രിയാകുന്ന സമയത്ത് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് നൂറ് ശതമാനം പവർകട്ട് ആയിരുന്നു. വീടുകൾക്ക് ലോഡ്‌ഷെഡിങ്ങ് വേറെ. ധാരാളം മഴ കിട്ടിയിട്ട് വൈദ്യുതി ഉല്പാദനം മെച്ചപ്പെട്ടു; ഒന്ന് രണ്ട് പദ്ധതികൾ ഉല്പാദനക്ഷമങ്ങളായി; കിഴക്കൻ ഗ്രിഡിൽ നിന്ന് വൈദ്യുതി വാങ്ങുവാൻ മന്ത്രി ഏർപ്പാടുമുണ്ടാക്കി. എല്ലാം കൂടി, മൂന്നു കൊല്ലത്തിനകം, വ്യവസായങ്ങൾക്കുള്ള പവർകട്ട് മുഴുവൻ നീക്കാൻ വിജയനു കഴിഞ്ഞു; ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോഡ് ഷെഡിങ്ങും നിർത്തി... |date=22 ഒക്ടോബർ 1998 |accessdate=20 June 2012}}</ref>. == ജീവിതരേഖ == [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ [[പിണറായി]] പഞ്ചായത്തിലെ ഒരു കർഷക കുടുംബത്തിൽ കള്ള്-ചെത്ത് തൊഴിലാളിയായിരുന്ന മുണ്ടയിൽ മരോളി കോരന്റെയും ആലക്കണ്ടി കല്യാണിയുടെയും ഇളയ മകനായി 1945 മേയ് 24-ന്‌ ജനനം.<ref>https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/pinarayi-turns-76-today-and-it-is-a-special-day-1.5690611</ref> കുമാരനും നാണുവും ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരങ്ങളാണ്. പതിനാല് സഹോദരങ്ങളിൽ രണ്ട് പേരൊഴികെ ബാക്കി എല്ലാവരും മരിച്ചു. രണ്ടാമത്തെ സഹോദരനായിരുന്ന കുമാരനിലൂടെയാണ് വിജയൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റായത്. പിണറായി ശാരദ വിലാസം എൽ പി സ്കൂളിലും പെരളശേരി ഗവ.ഹൈസ്കൂളിലുമായി വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ ഫൈനലിനു ശേഷം ഒരു വർഷം നെയ്ത്ത് തൊഴിലാളിയായി. പിന്നീടാണ് പ്രീ- യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോഴ്സിന് തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ചേർന്നത്.<ref>{{Cite web |url=https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2021-01-13 |archive-date=2020-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128170716/https://www.keralacm.gov.in/mal/?page_id=13 |url-status=dead }}</ref> '''സ്വകാര്യ ജീവിതം''' തലശ്ശേരി സെന്റ് ജോസഫ്‌സ് സ്കൂൾ അദ്ധ്യാപികയായിരുന്ന [[ഒഞ്ചിയം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ഒഞ്ചിയം]] കണ്ണൂക്കര സ്വദേശിനി ടി. കമലയാണ് ഭാര്യ. വിവേക് കിരൺ, വീണ എന്നിവർ മക്കൾ.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php |url-status=deviated |archivedate=2021-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210226025746/https://www.cpimkerala.org/eng/pinarayi-vijayan-24.php }}</ref> ==രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം== [[File:The President, Shri Ram Nath Kovind at the civic reception, at Thiruvanthapuram, in Kerala.jpg|thumb|മുൻ രാഷ്ട്രപതി രാംനാഥ് കോവിന്ദിനെ സ്വീകരിക്കുന്ന പിണറായി വിജയൻ]] വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേയ്ക്ക് കടന്നു വന്നു. എസ്.എഫ്.ഐ യുടെ പൂർവ്വിക സംഘടനയായ കെ.എസ്.എഫിലൂടെയായിരുന്നു രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനം. തലശ്ശേരി ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തിന് പഠിക്കുമ്പോൾ കെ.എസ്.എഫ്ന്റെ കണ്ണൂർ ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായി. തുടർന്ന് നിരവധി വിദ്യാർത്ഥി സമര മുന്നേറ്റങ്ങളിൽ നേതൃത്വം വഹിച്ചു. വൈകാതെ കെ.എസ്.എഫ് ന്റെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി. തലശ്ശേരി കോടതിയ്ക്ക് സമീപം പിണറായി വിജയൻ നയിച്ച വിദ്യാർത്ഥി മാർച്ചിനു നേരെ പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തി ചാർജ്ജ് ഏറെ കോളിളക്കമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു. പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ള വിദ്യാർത്ഥി നേതാക്കളെ പോലീസ് മൃഗീയമായി തല്ലിയപ്പോൾ സമീപത്തുള്ള കടലിൽ ചാടിയാണ് വിജയൻ അന്ന് രക്ഷപെട്ടത്. യുവജന വിഭാഗമായ ഡി.വൈ.എഫ്.ഐയുടെ ആദ്യകാല സംഘടനയായിരുന്ന കെ.എസ്.വൈ.എഫിൻ്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡൻറായും പ്രവർത്തിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2020-12-13 |archive-date=2020-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php |url-status=deviated |archivedate=2020-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205135622/https://www.cpimkerala.org/pinarayivijayan-36.php }}</ref> 1964-ൽ [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]യിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1967-ൽ [[സി.പി.എം]] തലശ്ശേരി മണ്ഡലം സെക്രട്ടറിയായി. 1968-ൽ മാവിലായിൽ നടന്ന കണ്ണൂർ ജില്ല-പ്ലീനറി സമ്മേളനത്തിൽ വച്ച് [[സി.പി.എം]] കണ്ണൂർ ജില്ലക്കമ്മറ്റി അംഗമായി.1972-ൽ സി.പി.എം. കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ 1978-ൽ പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റിയിലെത്തി. സി.പി.എമ്മിൻ്റെ കണ്ണൂർ ജില്ല സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] പാർട്ടിയുടെ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റ് അംഗമായതിനെ തുടർന്ന് 1986-ൽ പിണറായി വിജയൻ [[സി.പി.എം]] [[കണ്ണൂർ]] ജില്ല സെക്രട്ടറിയായി. 1989-ൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടേറിയറ്റിലേയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിനെ തുടർന്ന് പ്രവർത്തനം പാർട്ടി സംസ്ഥാന കമ്മറ്റി ഓഫീസായ എ.കെ.ജി സെൻറർ കേന്ദ്രീകരിച്ചായി. 1998 സെപ്റ്റംബറിൽ [[സി.പി.എം]] സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. സി.പി.എം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായിരുന്ന [[ചടയൻ ഗോവിന്ദൻ]] അന്തരിച്ചതിനെ തുടർന്ന് വൈദ്യുതി വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രി സ്ഥാനം രാജിവയ്ച്ച് പാർട്ടിയുടെ അമരത്ത് എത്തി. പിന്നീട് 2002-ലെ കണ്ണൂർ സമ്മേളനവും 2005-ലെ മലപ്പുറം സമ്മേളനവും 2008-ലെ കോട്ടയം സമ്മേളനവും 2012-ലെ തിരുവനന്തപുരം സമ്മേളനവും പിണറായി വിജയനെ തന്നെ വീണ്ടും സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. മുഖ്യമന്ത്രി [[വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ|വി.എസ്. അച്യുതാനന്ദനുമായുള്ള]] അഭിപ്രായഭിന്നത പരസ്യമായി പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് 2007 മെയ് 26-ന് പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ നിന്നും സസ്പെൻഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/may/26ker.htm</ref> പിന്നീട്‌ [[2007]] [[ഒക്ടോബർ 1]]-ന് പിണറായി വിജയനെ പോളിറ്റ് ബ്യൂറോയിൽ തിരിച്ചെടുത്തു.<ref>http://www.rediff.com/news/2007/oct/01cpm.htm</ref> 2012 ഫെബ്രുവരി 10-ന് തുടർച്ചയായി നാലാം തവണയും സി.പി.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |title=പിണറായി വീണ്ടും സെക്രട്ടറി |access-date=2012-02-10 |archive-date=2012-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 |url-status=deviated |archivedate=2012-02-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103840/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=250855 }}</ref> പിണറായി വിജയനും ഇ.കെ. നായനാരുമാണ് ഏറ്റവും കൂടൂതൽ പ്രാവശ്യം പാർട്ടി സെക്രട്ടറിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 2015-ൽ ആലപ്പുഴയിൽ വച്ച് നടന്ന പാർട്ടി സംസ്ഥാന സമ്മേളനത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി പദവി ഒഴിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് [[കോടിയേരി ബാലകൃഷ്ണൻ]] പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയായി സ്ഥാനമേറ്റു. 1970-ൽ ഇരുപത്തിയാറാം വയസിൽ നിയമസഭയിൽ അംഗമായ പിണറായി വിജയൻ പാർലമെൻ്ററി രംഗത്തും മികവ് തെളിയിച്ചു. 1970, 1977, 1991 എന്നീ വർഷങ്ങളിൽ നടന്ന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കൂത്ത്പറമ്പിൽ നിന്നും 1996-ൽ പയ്യന്നൂരിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ചും നിയമസഭയിലെത്തി. 1996-2001 ലെ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിലെ വൈദ്യുതി-സഹകരണ വകുപ്പിന്റെ ചുമതലയുള്ള കാബിനറ്റ് മന്ത്രിയായിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1998-ൽ കൽക്കട്ടയിൽ വച്ച് നടന്ന [[സി.പി.എം|സി.പി.എമ്മിന്റെ]] പതിനാറാമത് പാർട്ടി കോൺഗ്രസിലൂടെ പാർട്ടിയുടെ കേന്ദ്രകമ്മറ്റി, പൊളിറ്റ് ബ്യൂറോ അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2016-ൽ നടന്ന പതിനാലാം കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമടത്ത് നിന്ന് മത്സരിച്ച് ജയിച്ചു. നിയമസഭയിൽ [[ഇടതുമുന്നണി]]യ്ക്ക് ഭൂരിപക്ഷം കിട്ടിയതിനെ തുടർന്ന് 2016 മെയ് 25 ന് [[കേരള]] [[മുഖ്യമന്ത്രി]]യായി അധികാരമേറ്റു. 2021-ലെ കേരള നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി 99 സീറ്റുകൾ നേടിയതിനെ തുടർന്ന് തുടർച്ചയായി രണ്ടാം തവണയും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റു. <ref>https://www.mathrubhumi.com/mobile/specials/politics/pinarayi-vijayan{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> അഞ്ച് വർഷ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി അധികാരത്തുടർച്ച നേടിയ ആദ്യ കേരള മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന ചരിത്രനേട്ടത്തിനുടമയായ പിണറായി വിജയൻ മുഖ്യമന്ത്രി എന്ന നിലയിൽ രണ്ടാം തവണ 2021 മേയ് 20 ന് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. 2026-ൽ നടന്ന പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ധർമ്മടത്ത് നിന്ന് തുടർച്ചയായി മൂന്നാം തവണയും വിജയിച്ചെങ്കിലും ഇടതുമുന്നണി പരാജയപ്പെട്ടതിനാൽ മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം 2026 മെയ് 4ന് രാജി വെച്ചു. 2026 മെയ് 14ന് ചേർന്ന സി.പി.എം സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി യോഗം പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവായി പിണറായി വിജയനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനുമപ്പുറം പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുൻതൂക്കം നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായാണ് പിണറായി വിജയൻ സി.പി.എമ്മിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2025/05/24/cm-pinarayi-vijayan-80th-birthday.html</ref> <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|title=രണ്ടാം പിണറായി സർക്കാറിലെ മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ ഇങ്ങനെ...|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=മാധ്യമം|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124207/https://www.madhyamam.com/kerala/portfolio-of-new-kerala-govt-800491?infinitescroll=1|url-status=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|title=മന്ത്രിമാരുടെ വകുപ്പുകൾ തീരുമാനിച്ച്‌ ഉത്തരവായി; ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമവും പ്രവാസിക്ഷേമവും മുഖ്യമന്ത്രിക്ക്‌|access-date=21 May 2021|date=21 May 2021|publisher=ദേശാഭിമാനി|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://archive.today/20210521124004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/governor-allot-the-business-of-the-government-among-the-ministers/944751|url-status=bot: unknown}}</ref> == കേരള മുഖ്യമന്ത്രി == കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്നവരുടെ പട്ടികയിൽ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ് നിലവിൽ പിണറായി വിജയൻ. നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരാജയത്തെ തുടർന്ന് മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനം രാജി വച്ച 2026 മെയ് നാലാം തീയതി വരെ<ref>[https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1741594&u=cm-pinarayi-vijayan-to-resign-tommorow പിണറായി വിജയൻ രാജി വെച്ചു]</ref> 2016 മുതൽ 2026 വരെയുള്ള പത്ത് വർഷം തുടർച്ചയായി 3633 ദിവസം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ തുടർന്നു. (ആകെ 9 വർഷം, 11 മാസം, 9 ദിവസം)<ref>[https://www.manoramanews.com/kerala/politics/2025/04/14/cm-pinarayi-vijayan-the-chief-minister-who-is-rewriting-history.html പിണറായിക്ക് മുന്നിൽ ഇനി നായനാർ മാത്രം]</ref> മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും മുതിർന്ന ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവുമായിരുന്ന ലീഡർ കെ.കരുണാകരനെയാണ് (3246 ദിവസം) 2025 ഏപ്രിൽ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നത്. മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ സമുന്നത നേതാവായിരുന്ന ഇ.കെ.നായനാരാണ് (4009 ദിവസം) കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിലിരുന്നത്. 2023 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി സി.അച്യുതമേനോന് തൊട്ട് പിന്നിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് (2459 ദിവസം) എത്തിയിരുന്നു പിണറായി വിജയൻ. 1970 മുതൽ 1977 വരെ തുടർച്ചയായി മുഖ്യമന്ത്രി സ്ഥാനത്തിരുന്ന സി.അച്യുതമേനോൻ്റെ റെക്കോർഡ് (2364 ദിവസം) 2022 നവംബർ പതിനാലിന് പിണറായി വിജയൻ മറികടന്നിരുന്നു. കേരളത്തിൽ ഇതുവരെ 12 പേർ മുഖ്യമന്ത്രിമാരായിട്ടുണ്ട് എങ്കിലും തുടർച്ചയായി രണ്ട് മന്ത്രിസഭകളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയാവാൻ അവസരം ലഭിച്ചത് പിണറായി വിജയന് മാത്രമാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദിവസം (31) കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായതിൻ്റെ റെക്കോർഡും പിണറായി വിജയന് തന്നെയാണ്. 2021 മെയ് മൂന്ന് മുതൽ മെയ് 20 വരെയും 2026 മെയ് നാല് മുതൽ മെയ് 18 വരെയുമാണ് അദ്ദേഹം സംസ്ഥാനത്തിൻ്റെ കാവൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നത്.<ref>[https://www.manoramaonline.com/news/kerala/2023/08/17/pinarayi-vijayan-is-third-in-the-list-of-longest-tenured-cm-of-kerala.html മുഖ്യമന്ത്രി പദവിയിൽ അച്യുതമേനോനെ മറികടന്ന് പിണറായി വിജയൻ]</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralacm.gov.in/ml/%e0%b4%ae%e0%b5%81%e0%b4%96%e0%b5%8d%e0%b4%af%e0%b4%ae%e0%b4%a8%e0%b5%8d%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%b0%e0%b4%bf%e0%b4%af%e0%b5%81%e0%b4%9f%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%80%e0%b4%b4%e0%b4%bf%e0%b4%b2%e0%b5%81/|title=മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ കീഴിലുള്ള വകുപ്പുകൾ - Official website of Kerala Chief Minister|access-date=2023-10-23|date=2021-05-18|language=ml-IN}}</ref> == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable sortable" |+ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ <ref>{{Cite web |url=http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html |url-status=deviated |archivedate=2021-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111050225/http://www.ceo.kerala.gov.in/electionhistory.html }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.keralaassembly.org/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2019-03-24 |archive-date=2021-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210510182516/http://www.keralaassembly.org/ |url-status=dead }}</ref> ! വർഷം !! മണ്ഡലം || വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും !! പരാജയപ്പെട്ട മുഖ്യസ്ഥാനാർത്ഥി !! പാർട്ടിയും മുന്നണിയും |- | 2026 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || അഡ്വ. വി പി അബ്ദുൽ റഷീദ് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- |- | 2021 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || സി രഘുനാഥ്‌ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 2016 || [[ധർമ്മടം നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]] || [[മമ്പറം ദിവാകരൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1996 || [[പയ്യന്നൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.എം]], [[എൽ.ഡി.എഫ്]]||കെ എൻ കണ്ണോത്ത് |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1991 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]] || [[പി. രാമകൃഷ്ണൻ]] || [[കോൺഗ്രസ് (ഐ.)]], [[യു.ഡി.എഫ്.]] |- | 1977 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| അബ്ദുൾ ഖാദർ|| [[റെവല്യൂഷനറി സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- | 1970 || [[കൂത്തുപറമ്പ് നിയമസഭാമണ്ഡലം]] || [[പിണറായി വിജയൻ]] || [[സി.പി.ഐ.എം.]], [[എൽ.ഡി.എഫ്.]]|| തായത്ത് രാഘവൻ്|| [[പ്രജാ സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടി]]. |- |} ==ലാവ്‌ലിൻ കേസ്== 1996 മുതൽ 1998 കാലഘട്ടത്തിൽ [[ഇ.കെ. നായനാർ]] മന്ത്രിസഭയിൽ [[വിദ്യുച്ഛക്തി]] മന്ത്രിയായിരിക്കുമ്പോൾ, [[എസ്.എൻ.സി. ലാവലിൻ|ലാവലിൻ കമ്പനിയുമായി]] നടന്ന സർക്കാർ ഇടപാടിൽ അഴിമതി നടന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് ആരോപണമുണ്ടായി. ഇതിനെ തുടർന്ന് [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് [[സംസ്ഥാന വിജിലൻസ്]] അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു <ref name="oneindia">{{cite web |url=http://news.oneindia.in/2006/03/01/kerala-govt-to-hand-over-snc-lavalin-case-to-cbi-chandy-1141211398.html |title=Kerala Govt to hand over SNC Lavalin case to CBI: Chandy |date=1 March 2006 |quote=Vigilance Director Upendra Verma was also shunted out of the department a day after the investigating agency filed an FIR in the court without naming any politician in the list of accused. |publisher=One India |accessdate=19 June 2012 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ പിന്നീട് കേസ് അന്വേഷിച്ച [[സി.ബി.ഐ]] പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. സിപിഐ(എം) നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടതുപക്ഷജനാധിപത്യമുന്നണി [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|മന്ത്രിസഭ]] സഭ അതിന് അനുമതി നിഷേധിച്ചെങ്കിലും അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്. ഗവായി]] അദ്ദേഹത്തെ പ്രോസിക്യൂട്ട്‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു സിപിഐ(എം) ആരോപിച്ചിരുന്നു. [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ|കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ]] ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീം കോടതി (ഇന്ത്യ)|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ പിണറായി വിജയൻ ലാവലിൻ ഇടപാടിൽ സാമ്പത്തികലാഭം ഉണ്ടാക്കിയതിനു തെളിവ് ലഭിച്ചിട്ടില്ലന്ന് [[സി.ബി.ഐ]] കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]{{Dead link|date=February 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |accessdate=29 ഏപ്രിൽ 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |archivedate=ഫെബ്രുവരി 17, 2020 |date=18 ഏപ്രിൽ 2010}}</ref>. തുടർന്ന് കേസിന്റെ വിചാരണ നടന്നിരുന്ന തിരുവനന്തപുരം സി.ബി.ഐ. കോടതിയിൽ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെടെ ഏഴുപേർ വിടുതൽ ഹർജി സമർപ്പിച്ചു. അത് പരിഗണിച്ച കോടതി പിണറായി വിജയനെ കേസിൽ പ്രതിചേർത്ത് വിചാരണ തുടരാനുള്ള വസ്തുതകൾ സി.ബി.ഐ. സമർപ്പിച്ച കുറ്റപത്രത്തിൽ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുകയും അഴിമതി, അധികാരദുർവിനിയോഗം, കുറ്റകരമായ ഗൂഢാലോചന തുടങ്ങിയ ആരോപണങ്ങൾ അടങ്ങിയ കുറ്റപത്രം തന്നെ നിലനിൽക്കില്ലെന്നും പ്രസ്താവിച്ചു. <ref>[http://www.manoramanews.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/mmtvContentView.do?BV_ID=@@@&tabId=14&programId=9958837&contentId=15387617 ലാവലിൻ കേസിൽ പിണറായി ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരുടെ ഹർജി അനുവദിച്ചു]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2026 -ൽ ഈ സിബിഐ നൽകിയ അപ്പീലിൽ സുപ്രീം കോടതി പിണറായി വിജയന് വീണ്ടും നോട്ടീസ് അയക്കുകയുണ്ടായി. == വിമർശനങ്ങൾ == *1996-2001 കാലയളവിലെ മൂന്നാം നായനാർ മന്ത്രിസഭയിൽ വൈദ്യുതിമന്ത്രിയായിരുന്ന കാലത്ത് [[പന്നിയാർ]]-[[ചെങ്കുളം]]-[[പള്ളിവാസൽ]] പദ്ധതികളുടെ നവീകരണത്തിനായി [[കാനഡ|കാനഡയിലെ]] [[എസ്.എൻ.സി. ലാവ്‌ലിൻ]] എന്ന കമ്പനിയുമായി ഇദ്ദേഹം ഒപ്പുവച്ച{{തെളിവ്}} കരാറിനെക്കുറിച്ച് ആരോപണമുണ്ടായതിനെ തുടർന്ന് [[യു. ഡി. എഫ്]] ഭരണകാലത്ത് സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് അന്വേഷണം നടത്തുകയും പിണറായി വിജയൻ തെറ്റു ചെയ്തിട്ടില്ലെന്നു കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാൽ അടുത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലത്ത് ഇത് വീണ്ടും അന്വേഷിക്കാൻ സി.ബി.ഐ-യെ ഏൽപിക്കാൻ [[യു. ഡി. എഫ്]] തീരുമാനിച്ചു. തുടർന്ന് സി.ബി.ഐ. പിണറായി വിജയനെ ഒൻപതാം പ്രതിയായി ചേർക്കുകയും പ്രോസിക്യൂട്ട് ചെയ്യാൻ അനുമതി തേടുകയും ചെയ്തു. [[അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറൽ|അഡ്വേക്കേറ്റ് ജനറലിന്റേയും]], [[കേരളാ മന്ത്രിസഭ|കേരളാ മന്ത്രിസഭയുടേയും]] ഉപദേശം മറികടന്ന് അന്നത്തെ [[കേരളാ ഗവർണ്ണർ]] [[ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌]] സ്വന്തം നിലയിൽ പ്രോസിക്യൂട്ട്[‌ ചെയ്യാൻ അനുമതി നൽകി. [[മഹാരാഷ്ട്ര|മഹാരാഷ്ട്രയിൽ]] തന്റെ മകന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പു വിജയത്തിന് [[കോൺഗ്രസ്]] സഹായം ഉറപ്പുവരുത്താൻ ആർ.എസ്‌. ഗവായ്‌ യു. ഡി. എഫ് നേതാക്കളുടെ ഇംഗിതത്തിനൊത്ത് ചെയ്തതാണിതെന്നു ആരോപണമുയർന്നു. കേരളാ ഗവർണ്ണറുടെ ഈ തീരുമാനത്തെ പിണറായി വിജയൻ [[സുപ്രീംകോടതി|സുപ്രീംകോടതിയിൽ]] ചോദ്യംചെയ്തു. അന്വേഷണത്തിലൂടെ പിണറായി വിജയൻ അഴിമതി നടത്തിയില്ലെന്നു തെളിഞ്ഞതിനു ശേഷം സി.ബി.ഐ തന്നെ അപ്രകാരം കോടതിയിൽ [[സത്യവാങ്‌മൂലം]] നൽകുകയുണ്ടായി<ref>[http://www.madhyamam.in/story/ലാവലിൻ-പിണറായി-ഉൾപ്പെട്ട-പണമിടപാടിന്-തെളിവില്ല-സിബിഐ പിണറായി വിജയൻ ഉൾപ്പെട്ട പണമിടപാടിന് തെളിവില്ല സിബിഐ മാധ്യമം ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |title=പിണറായിക്ക് എതിരെ തെളിവില്ലെന്ന് സി.ബി.ഐ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രം, 18 ഏപ്രിൽ 2010; ശേഖരിച്ചത് 29 ഏപ്രിൽ 2010 |access-date=2010-04-29 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala |url-status=deviated |archivedate=2012-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529010621/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/265806/2010-04-18/kerala }}</ref>. അടിസ്ഥാനരഹിതമായ ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ വ്യക്തിഹത്യ ചെയ്യാനുള്ള ശ്രമമാണു കേസിനു പിന്നിൽ എന്ന് സി.പി.ഐ.(എം) ആരോപിക്കുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |title=ലാവ്‌ലിൻ:സത്യം തെളിഞ്ഞു |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305011832/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn200410.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |title=അവഹേളിച്ചതിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം ആര് ഏറേറെടുക്കും |access-date=2010-04-30 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304213826/http://www.deshabhimani.com/e_paper/1chn190410.pdf |url-status=dead }}</ref>. *2007 ഫെബ്രുവരി 16ന് ചെന്നൈ വിമാനത്താവളത്തിൽ വച്ച് സുരക്ഷാ പരിശോധനക്കിടെ പിണറായി വിജയന്റെ ബഗേജിൽ നിന്നും 5 വെടിയുണ്ടകൾ ഉദ്യോഗസ്ഥർ കണ്ടെടുക്കുകയുണ്ടായി. ലൈസൻസിന്റെ പകർപ്പ് ഫാക്സ് ആയി ലഭിച്ചതിനു ശേഷം ഉദ്യോഗസ്ഥർ അദ്ദേഹത്തെ പോകാൻ അനുവദിച്ചു.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm |url-status=deviated |archivedate=2007-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070222111036/http://www.hindu.com/2007/02/20/stories/2007022011850400.htm }}</ref> *തൊഴിലാളി നേതാവായി ഉയർന്നുവന്ന പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ഹാം യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ വിദ്യാഭ്യാസവും മകളുടെ സ്വാശ്രയ കോളേജിലെ പഠനവുമെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിനെതിരെയുള്ള മറ്റു വിമർശനങ്ങളിൽ ചിലതാണ്‌. <ref>http://thatsmalayalam.oneindia.mobi/news/2008/02/14/51199.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. എന്നാൽ കേരള ആദായ നികുതി വകുപ്പ് 2008 ജനുവരിയിൽ ഹൈക്കോടതിക്ക് നൽകിയ സത്യവാങ്ങ്‌മൂലത്തിൽ പിണറായിയുടെ മകന്റെ ബർമിങ്ങ്ഹാം സർവ്വകലാശാലയിലെ പഠിപ്പിന് പിണറായി വിജയൻ വക സാമ്പത്തിക സഹായമൊന്നും നൽകുകയുണ്ടായില്ല എന്ന വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|title = മകന്റെ വിദേശപഠന ചെലവ്‌ പിണറായി വഹിച്ചിട്ടില്ല - ആദായനികുതി വകുപ്പ്‌.|publisher = [[മാതൃഭൂമി]]|url = http://www.mathrubhumi.com/php/newFrm.php?news_id=12209&n_type=HO&category_id=3&Farc=T&previous=Y|date = ജനുവരി 2, 2008|accessdate = ഓഗസ്റ്റ് 7, 2009|language = മലയാളം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *കേരളത്തിലെ ചില മുഖ്യധാരാ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി [[സി.പി.ഐ.എം|സി.പി.ഐ.(എം)]]-നെതിരെ ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. അത് ചില ഉദാഹരണസഹിതം അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ ആ പത്ര-ദൃശ്യ മാധ്യമങ്ങളുടെ ഭാഗത്ത് നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് എതിരെ ശക്തമായ വിമർശങ്ങളുണ്ടായി . {{fact}} *മാധ്യമസിന്റിക്കേറ്റിനെതിരെ അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രസ്താവനയെ, [[മാതൃഭൂമി]] പത്രാധിപനെതിരായ ഭീഷണിപ്പെടുത്തലായി ചിത്രീകരിച്ച് പത്രാധിപരുടെ ഗിൽഡ് അപലപിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Cite web |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2009-05-08 |archive-date=2009-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209172703/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=2608&pg=1&mod=1&sectionId=2 |url-status=dead }}</ref><ref> http://www.financialexpress.com/news/CPIM-mouth-piece-snipes-at-Editors-Guild/204556/ </ref> *പിണറായി വിജയൻ കൊട്ടാരതുല്യമായ വീട് നിർമ്മിച്ചതിനെപ്പറ്റി അന്വേഷിക്കാൻപോയ നാലു സഖാക്കളെ സസ്‌പെന്റ് ചെയ്തുകൊണ്ടാണ് പിണറായി വിജയൻ തനിക്കെതിരായ വിമർശനത്തെ അടിച്ചമർത്തിയത് എന്ന ആരോപണം വലിയ വിവാദം ആയിരുന്നു. ഒരു തൊഴിലാളി നേതാവിന് ഇത്രയും വലിയ വീട് പണിതത്തിനെ കുറിച്ചു പാർട്ടിയിൽ തന്നെ നിരവധി വാക്കേറ്റങ്ങൾക്കു കാരണം ആയി. 4 സഖാക്കളെ [[സി.പി.ഐ.എം]] പുറത്താക്കിയത് വേറെ കാരണങ്ങളായിരുന്നു എന്നതായിരുന്നു പിന്നീടുള്ള പത്രറിപ്പോർട്ട്.<ref>http://www.indianexpress.com/news/why-none-dares-talk-about-pinarayi/473293/0</ref> * 2026 ഏപ്രിൽ 9ന് നടന്ന സംസ്ഥാന നിയമസഭ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇടതുമുന്നണി വൻതിരിച്ചടി നേരിട്ടതിനെ(35/140) തുടർന്ന് നടന്ന സി.പി.എം ജില്ലാകമ്മിറ്റി യോഗങ്ങളിൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന പിണറായി വിജയനും പാർട്ടി സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറി എം.വി.ഗോവിന്ദൻ മാസ്റ്റർക്കും<ref>https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2026/05/23/cpm-criticism-adoor-pinarayi-vijayan-mv-govindan-press-conference-scrutiny.html</ref> എതിരെ അതിനിശിതമായ വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നു. പിണറായി വിജയൻ പ്രതിപക്ഷ നേതൃ സ്ഥാനം ഒഴിയണമെന്നാണ് സിപിഎം അണികളുടെ പ്രധാന ആവശ്യം.<ref>https://www.manoramaonline.com/district-news/kollam/2026/05/21/pinarayi-vijayan-criticism-kerala-cpm.html</ref><ref>https://keralakaumudi.com/kerala/politics/cpm-konni-area-committee-1752290</ref> ==അവലംബം== {{reflist|2}} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225150859/http://www.cpim.org/bio/pinarayi_vijayan.htm |date=2008-02-25 }} *[http://malablo.com/പിണറായി-വിജയൻജീവിത-വഴിക/ പിണറായി വിജയൻ ജീവിത വഴികളിലൂടെ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200716211615/http://malablo.com/%E0%B4%AA%E0%B4%BF%E0%B4%A3%E0%B4%B1%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9C%E0%B4%AF%E0%B5%BB%E0%B4%9C%E0%B5%80%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%A4-%E0%B4%B5%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%95/ |date=2020-07-16 }} {{commons category|Pinarayi Vijayan}} {{S-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=[[ഉമ്മൻ ചാണ്ടി]]}} {{s-ttl|title=[[കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ പട്ടിക|കേരളത്തിന്റെ മുഖ്യമന്ത്രി]]|years=25 മേയ് 2016 – 04 മേയ് 2026}} {{s-aft|after= [[വി.ഡി. സതീശൻ]]}} {{S-end}} {{CMs of Kerala}} {{Fourteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:വിജയൻ}} [[വർഗ്ഗം:1944-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 21-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:നിരീശ്വരവാദികൾ]] [[വർഗ്ഗം:നാലാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്താം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സഹകരണവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതിവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:സി.പി.ഐ.എം. സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥയിൽ തടവിലാക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)-ൽ നിന്നുള്ള മുഖ്യമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ആഭ്യന്തരമന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഐ.ടി. വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രിന്റിംഗ്, സ്റ്റേഷനറി വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പ്രതിപക്ഷനേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] p4e3o9bv7vsvhlojx61pbloty91qla8 0 20943 4642776 4111544 2026-07-03T03:59:38Z Malikaveedu 16584 4642776 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pilathara}} {{കേരളത്തിലെ സ്ഥലങ്ങൾ |സ്ഥലപ്പേർ=പിലാത്തറ |അപരനാമം = പ്ലാ തറ (പ്ലാവിന്റെ തറ) |ചിത്രം= |ജില്ല/മഹാനഗരം/പട്ടണം/ഗ്രാമം=ചെറുപട്ടണം |അക്ഷാംശം=12.14 |രേഖാംശം=75.248 |ജില്ല = കണ്ണൂർ |ഭരണസ്ഥാപനങ്ങൾ = [[ചെറുതാഴം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] |വിസ്തീർണ്ണം = കണക്കാക്കിയിട്ടില്ല |ജനസംഖ്യ = കണക്കാക്കിയിട്ടില്ല |ജനസാന്ദ്രത = കണക്കാക്കിയിട്ടില്ല |Pincode/Zipcode= 670504 |TelephoneCode= +497 |പ്രധാന ആകർഷണങ്ങൾ = |പിലാത്തറ വ്യാകുല മാതാ ദൈവാലയം, വളപ്ര പാർക്ക്‌ }} കേരളത്തിൽ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[പയ്യന്നൂർ|പയ്യന്നൂരിനടുത്തുള്ള]] (7 കി.മീ) ഒരു ചെറു പട്ടണമാണ് '''പിലാത്തറ'''. സാംസ്കാരികമായും, പരമ്പരാഗതമായും അതുപോലതന്നെ മതപരമായും ഒട്ടനവധി സവിശേഷതകൾക്ക് പേരുകേട്ടതാണ് ഈ പ്രദേശം. [[ദേശീയപാത 66]] ഇതു വഴി കടന്നു പോകുന്നു. ഈ പ്രദേശം [[പയ്യന്നൂർ ബ്ലോക്ക്|കല്ല്യാശ്ശേരി ബ്ലോക്ക്]] [[ചെറുതാഴം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെറുതാഴം പഞ്ചായത്തിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്നു. [[തളിപ്പറമ്പ്]]-[[പയ്യന്നൂർ]] പാതയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു പ്രദേശമാണിവിടം. പരിയാരം മെഡിക്കൽ കോളേജും (4 കി.മീ.),ആയുർ‌വേദ കോളേജും ഇതിനടുത്താണ്‌. പഴയങ്ങാടിയും മാതമംഗലവും യഥാക്രമം പിലാത്തറയുടെ തെക്കും വടക്കും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. [[തളിപ്പറമ്പ്|തളിപ്പറമ്പിൽ]] നിന്നും, [[പയ്യന്നൂർ|പയ്യന്നൂരിൽ]] നിന്നും [[പഴയങ്ങാടി|പഴയങ്ങാടിയിലേക്കും]] [[മാതമംഗലം|മാതമംഗലത്തേക്കുമുള്ള]] പ്രധാന റോഡുമാർഗ്ഗമാണ് പിലാത്തറ'''.''' ഈ ഗ്രാമം പയ്യന്നൂർ താലൂക്കിലും ചെറുതാഴം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലും ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഏകദേശം 50 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ് ഗ്രാമത്തോട് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം. പിലാത്തറ പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് വെറും 8 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള പഴയങ്ങാടിയിലാണ് അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുള്ളത്. == പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ == * സെന്റ് ജോസഫ്സ് കോളേജ് * പിലാത്തറ കോ ഓപറേറ്റീവ് ആർട്സ് ആന്റ് സയൻസ് കോളേജ് * വിറാസ് കോളേജ് * എംജിഎം കോളേജ് * വാദിഹൂദ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് റിസർച്ച് ആൻഡ് അഡ്വാൻസ്ഡ് സ്റ്റഡീസ്, വിളയാങ്കോട് * ലാസ്യ കോളേജ് ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്സ് * മേരി മാതാ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ ==അതിരുകൾ== * '''കിഴക്ക്''' : [[മാതമംഗലം]] * '''പടിഞ്ഞാറ്''': [[ഏഴിമല]] * '''തെക്ക്''' : [[പഴയങ്ങാടി]] * '''വടക്ക്''' : [[പയ്യന്നൂർ]] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} cugfksxz7684ouv56shhkwehe3zf215 4642777 4642776 2026-07-03T04:03:24Z Malikaveedu 16584 4642777 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Pilathara}} {{Use Indian English|date=March 2019}} {{Infobox settlement | name = പിലാത്തറ | other_name = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = File:Vishnu moorthy (theyyam) വിഷ്ണുമൂര്ത്തി (തെയ്യം).jpg | image_alt = | image_caption = പിലാത്തറയിലെ തെയ്യം | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|12.08549|N|75.25446|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|Kannur]] | subdivision_type3 = [[List of talukas of Kerala|Taluk]] | subdivision_name3 = [[Payyanur Taluk|പയ്യന്നൂർ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[Panchayati Raj (India)]] | governing_body = ചെറുതാഴം ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 32.18 | elevation_footnotes = | elevation_m = 18 | population_total = 29,348 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = <ref>{{Cite web|url=https://www.citypopulation.de/en/india/kerala/|title = Kerala (India): Districts, Cities and Towns - Population Statistics, Charts and Map}}</ref> | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], English | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 670501 | registration_plate = KL 86 | blank1_name_sec1 = Nearest railway station | blank1_info_sec1 = [[Pazhayangadi railway station|Pazhayangadi]] - 8km, [[Payyanur railway station|Payyanur]] - 10km | blank2_name_sec1 = [[Assembly constituency]] | blank2_info_sec1 = [[Kalliasseri (State Assembly constituency)|കല്ല്യാശ്ശേരി]] | blank3_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank3_info_sec1 = [[Kasaragod (Lok Sabha constituency)|കാസർഗോഡ്]] | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} കേരളത്തിൽ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[പയ്യന്നൂർ|പയ്യന്നൂരിനടുത്തുള്ള]] (7 കി.മീ) ഒരു ചെറു പട്ടണമാണ് '''പിലാത്തറ'''. സാംസ്കാരികമായും, പരമ്പരാഗതമായും അതുപോലതന്നെ മതപരമായും ഒട്ടനവധി സവിശേഷതകൾക്ക് പേരുകേട്ടതാണ് ഈ പ്രദേശം. [[ദേശീയപാത 66]] ഇതു വഴി കടന്നു പോകുന്നു. ഈ പ്രദേശം [[പയ്യന്നൂർ ബ്ലോക്ക്|കല്ല്യാശ്ശേരി ബ്ലോക്ക്]] [[ചെറുതാഴം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചെറുതാഴം പഞ്ചായത്തിൽ]] ഉൾപ്പെടുന്നു. [[തളിപ്പറമ്പ്]]-[[പയ്യന്നൂർ]] പാതയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു പ്രദേശമാണിവിടം. പരിയാരം മെഡിക്കൽ കോളേജും (4 കി.മീ.),ആയുർ‌വേദ കോളേജും ഇതിനടുത്താണ്‌. പഴയങ്ങാടിയും മാതമംഗലവും യഥാക്രമം പിലാത്തറയുടെ തെക്കും വടക്കും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. [[തളിപ്പറമ്പ്|തളിപ്പറമ്പിൽ]] നിന്നും, [[പയ്യന്നൂർ|പയ്യന്നൂരിൽ]] നിന്നും [[പഴയങ്ങാടി|പഴയങ്ങാടിയിലേക്കും]] [[മാതമംഗലം|മാതമംഗലത്തേക്കുമുള്ള]] പ്രധാന റോഡുമാർഗ്ഗമാണ് പിലാത്തറ'''.''' ഈ ഗ്രാമം പയ്യന്നൂർ താലൂക്കിലും ചെറുതാഴം ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലും ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഏകദേശം 50 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളമാണ് ഗ്രാമത്തോട് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള വിമാനത്താവളം. പിലാത്തറ പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് വെറും 8 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള പഴയങ്ങാടിയിലാണ് അടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുള്ളത്. == പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ == * സെന്റ് ജോസഫ്സ് കോളേജ് * പിലാത്തറ കോ ഓപറേറ്റീവ് ആർട്സ് ആന്റ് സയൻസ് കോളേജ് * വിറാസ് കോളേജ് * എംജിഎം കോളേജ് * വാദിഹൂദ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് റിസർച്ച് ആൻഡ് അഡ്വാൻസ്ഡ് സ്റ്റഡീസ്, വിളയാങ്കോട് * ലാസ്യ കോളേജ് ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്സ് * മേരി മാതാ ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ ==അതിരുകൾ== * '''കിഴക്ക്''' : [[മാതമംഗലം]] * '''പടിഞ്ഞാറ്''': [[ഏഴിമല]] * '''തെക്ക്''' : [[പഴയങ്ങാടി]] * '''വടക്ക്''' : [[പയ്യന്നൂർ]] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} szakih1d5by5w6a0378lvcnfr5y8ogo 0 24132 4642762 4399695 2026-07-03T02:08:15Z Malikaveedu 16584 4642762 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Mambaram}} {{Infobox settlement | name = മമ്പറം | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = File:Mhss,mambaram.jpg | image_alt = | image_caption = മമ്പറം ഹൈസ്കൂൾ | pushpin_map = | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11.821989|N|75.511093|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|മലയാളം]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 670741 | area_code_type = Telephone code | area_code = +91-0490 | registration_plate = KL-13 KL-58 | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = [[തലശേരി]] | blank2_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank2_info_sec1 = [[കണ്ണൂർ]] | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[കൂത്തുപറമ്പ്|കൂത്തുപറമ്പിനടുത്തുള്ള]] ഒരു പ്രദേശമാണ്‌ '''മമ്പറം'''. കണ്ണൂർ കൂത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാതയിൽ [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ]] നിന്നും 17 കിലോമീറ്റർ അകലെയും [[കൂത്തുപറമ്പ്|കൂത്തുപറമ്പിൽ]] നിന്ന് 7 കിലോമീറ്റർ പടിഞ്ഞാറുമായാണ് മമ്പറം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[തലശ്ശേരി|തലശ്ശേരിയിൽ]] നിന്നും 12 കിലോമീറ്ററാണ് ഇവിടേയ്ക്കുള്ള ദൂരം. [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്|തലശ്ശേരി താലൂക്കിൽ]] ആണ്‌ ഈ പ്രദേശം ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. [[അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴ]] ഇതിലൂടെ ഒഴുകുന്നു. == പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ == *[[മമ്പറം ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.deshabhimani.com/newscontent.php?id=106008 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-06-13 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220831/http://www.deshabhimani.com/newscontent.php?id=106008 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/kannur/news/1402294-local_news-Mambaram-%E0%B4%AE%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B1%E0%B4%82.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-06-13 |archive-date=2012-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120120155044/http://www.mathrubhumi.com/kannur/news/1402294-local_news-Mambaram-%E0%B4%AE%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B1%E0%B4%82.html |url-status=dead }}</ref> *മമ്പറം ഇംഗ്ലീഷ് മീഡീയം സ്കൂൾ *ഇന്ദിരാഗാന്ധി പബ്ലിക് സ്കൂൾ *മമ്പറം യു.പി.സ്കൂൾ == അവലംബം == <references/> {{commons category|Mambaram, Kannur}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} g8x62u4xbex8mx6v3uwqmb8hflrumtd 4642765 4642762 2026-07-03T02:19:52Z Malikaveedu 16584 4642765 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Mambaram}} {{Infobox settlement | name = മമ്പറം | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = File:Mhss,mambaram.jpg | image_alt = | image_caption = മമ്പറം ഹൈസ്കൂൾ | pushpin_map = | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11.821989|N|75.511093|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|മലയാളം]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 670741 | area_code_type = Telephone code | area_code = +91-0490 | registration_plate = KL-13 KL-58 | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = [[തലശേരി]] | blank2_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank2_info_sec1 = [[കണ്ണൂർ]] | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[കൂത്തുപറമ്പ്|കൂത്തുപറമ്പിനടുത്ത്]] അഞ്ചരക്കണ്ടി പുഴയോരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് '''മമ്പറം'''. കണ്ണൂർ കൂത്തുപറമ്പ് സംസ്ഥാന പാതയിൽ [[കണ്ണൂർ|കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ]] നിന്നും 22 കിലോമീറ്റർ അകലെയും [[കൂത്തുപറമ്പ്|കൂത്തുപറമ്പിൽ]] നിന്ന് 7 കിലോമീറ്റർ പടിഞ്ഞാറുമായാണ് മമ്പറം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[തലശ്ശേരി|തലശ്ശേരിയിൽ]] നിന്നും 10 കിലോമീറ്ററാണ് ഇവിടേയ്ക്കുള്ള ദൂരം. [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്|തലശ്ശേരി താലൂക്കിൽ]] ആണ്‌ ഈ പ്രദേശം ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഇന്ദിരാഗാന്ധി കോളേജ് ഓഫ് സയൻസ് & ടെക്നോളജി, മമ്പറം ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂൾ, മമ്പറം ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂൾ, ഇന്ദിരാഗാന്ധി പബ്ലിക് സ്കൂൾ തുടങ്ങിയ പ്രശസ്ത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഈ ചെറിയ പട്ടണത്തിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഭഗവതിയ്ക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന വളരെ ആദരണീയമായ ഒരു ക്ഷേത്രമായ അരത്തിൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിന് പേരുകേട്ട സ്ഥലമാണിത്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ വാർഷിക തിറ ഉത്സവം ആഘോഷിക്കുകയും ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തരെ ഇത് ആകർഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. == പ്രധാന വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ == *[[മമ്പറം ഹയർസെക്കൻഡറി സ്കൂൾ ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.deshabhimani.com/newscontent.php?id=106008 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-06-13 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220831/http://www.deshabhimani.com/newscontent.php?id=106008 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/kannur/news/1402294-local_news-Mambaram-%E0%B4%AE%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B1%E0%B4%82.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-06-13 |archive-date=2012-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120120155044/http://www.mathrubhumi.com/kannur/news/1402294-local_news-Mambaram-%E0%B4%AE%E0%B4%AE%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%B1%E0%B4%82.html |url-status=dead }}</ref> *മമ്പറം ഇംഗ്ലീഷ് മീഡീയം സ്കൂൾ *ഇന്ദിരാഗാന്ധി പബ്ലിക് സ്കൂൾ *മമ്പറം യു.പി.സ്കൂൾ == അവലംബം == <references/> {{commons category|Mambaram, Kannur}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} 93wgx26v2pnunc1bdhom0edxnvzzrzf 0 24776 4642864 1447232 2026-07-03T07:08:28Z Ajeeshkumar4u 108239 ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; കാണുക [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജനശക്തി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642864 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{notability}} {{ആധികാരികത}} [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തുനിന്ന്‌]] പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന [[ആഴ്‌ചപ്പതിപ്പ്‌]]. രാഷ്ട്രീയമായ നിലപാടുകളിൽ വ്യക്തമായ പക്ഷമുണ്ടെന്ന്‌ പ്രഖ്യാപിച്ചാണ്‌ ജനശക്തി പുറത്തിറങ്ങുന്നത്‌. == സാരഥികൾ == മാനേജിംഗ്‌ എഡിറ്റർ: എൻ സുഗതൻ *എഡിറ്റർ : ജി ശക്തിധരൻ == പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == *[http://www.janashakthionline.com/ ജനശക്തി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്] {{culture-stub}} a4epalghvxnnwa27gsu7qjw6uf0iofc 0 29592 4642701 4567896 2026-07-02T18:07:30Z ~2026-37878-56 219899 തമിഴ് പേരിന്റെ മലയാളമാറ്റം തിരുത്തി 4642701 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Sangam literature}} {{Keralahistory}} {{Sangam literature}} പുരാതന ദക്ഷിണഭാരത ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രകാശമാനമായ കാലം എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന [[സംഘകാലം|സംഘകാലത്തെ]] പ്രസിദ്ധങ്ങളായ സാഹിത്യ സൃഷ്ടികളാണ് '''സംഘസാഹിത്യം''' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്. [[File:WLA lacma 12th century Maharishi Agastya.jpg|thumb|പുരാതന തമിഴ് സിദ്ധർ [[Agastya |അഗസ്ത്യർ]] [[Madurai |മധുരയിലെ]] ആദ്യത്തെ [[Tamil Sangam |തമിഴ് സംഘത്തിന്റെ]] അദ്ധ്യക്ഷനായിരുന്നെന്ന് പരമ്പരാഗതമായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു]] ചിട്ടയോടെ അടുക്കി അവതരിക്കപ്പിച്ചിട്ടുള്ള എട്ടു ഭാവഗീതസമാഹാരങ്ങളിലും പത്തു നീണ്ടകാവ്യങ്ങളിലുമായി പാട്ടുകളിലുമായി ഈ സംഘ സാഹിത്യം നിലകൊള്ളുന്നു.<ref> ഡോ.കെ.എം. ജോർജ്ജ്.ആമുഖം, അകനാനൂറ് വാല്യം ഒന്ന്. വിവർത്തനം നെന്മാറ പി. വിശ്വനാഥൻ നായർ. കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി. തൃശൂർ </ref> സംഘസാഹിത്യം എന്ന പേരിൽ പൊതുവായി അറിയപ്പെടുന്ന കൃതികൾ തമിഴരുടേതാണ്‌ എന്നൊരു അഭിപ്രായം പല സാഹിത്യകാരന്മാരും ഉന്നയിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ അത് കേരളീയരുടേതും കൂടെയാണ്‌ {{തെളിവ്}}. കേരളീയരുടെ സാഹിത്യപാരമ്പര്യത്തിന്റെ സുപ്രധാനമായ ഭാഗമാണ്‌ സംഘസാഹിത്യം. മലയാളഭാഷയുടെ പ്രാഗ്‍രൂപമായി സംഘസാഹിത്യത്തിലെ ഭാഷയെ കണക്കാക്കാറുണ്ട്. == ചരിത്രം == സംഘം പാട്ടുകൾ സംഘകാലത്ത് രചിക്കപ്പെട്ടവയാണെങ്കിലും അവ സമാഹരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. ഇതുണ്ടായത് സംഘസാഹിത്യം ഉണ്ടായി നൂറ്റാണ്ടുകൾ കഴിഞ്ഞാണ്‌. സമാഹരണം നടത്തിയതും സാഹിത്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ജനങ്ങളുടെ ശത്രുക്കളായിരുന്നു. അതിനാൽ അവർ ചരിത്രപ്രാധാന്യമുള്ളതും പില്കാലത്ത് അവരുടെ നിലനില്പിന്‌ ഭീഷണിയായേക്കാവുന്നതുമായ പാട്ടുകൾ എല്ലാം നശിപ്പിച്ച് കളയുകയും പുതിയ പാട്ടുകളും കെട്ടുകഥകളും അവിശ്വസനീയമായ പ്രസ്താവനകളും സാഹിത്യത്തിൽ എഴുതിച്ചേർക്കുകയുണ്ടായി. പ്രൊഫ. ഇളംകുളം അഭിപ്രായത്തിൽ "ചാതുർ‌വർണ്ണ്യത്തോട് പ്രതികൂലമനോഭാവം പ്രദർശിപ്പിച്ച സംഘം കവികളെ പിൽക്കാലത്താരും സ്മരിച്ചുകാണുകയില്ല. അവരുടെ പേരു പോലും വിസ്മരിക്കപ്പെടണമെന്നത് ചാതുർ‌വർണ്ണ്യ പ്രചാരത്തിലെ ഒരു നിയമമായിരുന്നു". അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഇവ സമാഹരിക്കപ്പെട്ടത് 7-‍ാം നൂറ്റാണ്ടിലാണ്. അതിൻ തെളിവായി പറയുന്നത് അക്കാലത്ത് മാത്രം നിലവിൽ വന്ന ചേലൂർ തുളുനാട് എന്ന സ്ഥലനാമങ്ങൾ പ്രതിപാദിക്കുന്ന കാവ്യങ്ങൾ അതിൽ കടന്നുകൂടിയതാണ്‌. വന്ദന സ്തോത്രങ്ങൾ ഇല്ലാത്ത ശൈലിക്കിടയിൽ അത് ചേർത്തിരിക്കുന്നു, എണ്ണം 400 തികയ്ക്കുന്നതിനുവേണ്ടിയും ജാതി വ്യത്യാസം തുടങ്ങിയ ആര്യസ്ഥാപനങ്ങൾ ഇവിടെ മുമ്പേ പ്രചാരത്തിലിരുന്നു എന്ന് കാണിക്കുന്നതിനുവേണ്ടിയും അനേകം കവിതകൾ ഇങ്ങനെ കൂട്ടിച്ചേർത്തിരിക്കുന്നു. [[പുറനാനൂറ്|പുറനാഩൂറിലാണ്‌]] ഇത് കൂടുതലായും കാണപ്പെടുന്നത്. <ref> ഇളംകുളം കുഞ്ഞൻപിള്ള : കേരളം അഞ്ചും ആറും നൂറ്റാൺടുകളിൽ പേജ് 212 </ref> == വർഗ്ഗീകരണം == സംഘം കൃതികൾ പൊതുവെ പാട്ടെണ്ണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്‌ തരം തിരിച്ചിട്ടുള്ളത്. മേൽക്കണക്കുകൾ പതിനെട്ട് കീഴ്ക്കണക്കുകൾ പതിനെട്ട് എന്നിങ്ങനെ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. മേൽക്കണക്ക് വലിയ പാട്ടുകൾ ആണ്‌. ഇപ്രകാരം പത്ത് ബൃഹദ് കാവ്യങ്ങളാണ്‌ പത്തുപ്പാട്ടു. ഇതേ പോലെ തന്നെ എട്ട് മഹദ് കാവ്യങ്ങൾ [[എട്ടുത്തൊകൈ]] എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.<ref> {{cite book |last= മേലങ്ങത്ത് |first=നാരായണൻ കുട്ടി|authorlink=മേലങ്ങത്ത് നാരായണൻ കുട്ടി|coauthors= |title=പത്തുപാട്ട്(വിവർ‍ത്തനം) |year=2000|publisher=കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി |locatതൃശൂർ |isbn=81-760-027-3}}</ref> == കൃതികൾ == [[എട്ടുത്തൊകൈ]] (anthology) (സമാഹാരം) എന്നറിയപ്പെടുന്നവ താഴെ പറയുന്നവയാണ് {|class="wikitable" ! പേര് !! തമിഴിൽ !! വരികളുടെ എണ്ണം |- | [[പുറനാനൂറ്|പുറനാഩൂറു]] || புறநானூறு || 398 |- | [[അകനാനൂറ്|അകനാ]][[പുറനാനൂറ്|ഩൂറു]]|| அகநானூறு || 400 |- | [[നറ്റിണൈ]] || நற்றிணை || 399 |- | [[കുറുന്തൊകൈ]] || குறுந்தொகை || 400 |- | [[പതിറ്റുപ്പത്ത്|പതിറ്റുപ്പത്തു]] || பதிற்றுப்பத்து || 80 |- | [[ഐങ്കുറുനൂറ്|ഐങ്കുറു]][[പുറനാനൂറ്|നൂ]][[അകനാനൂറ്|റു]]|| ஐங்குறுநூறு || 498 |- | [[പരിപാടൽ]] || பரிபாடல் || 22 |- | [[കലിത്തൊകൈ]] || கலித்தொகை || 150 |} ഇതു കൂടാതെ [[പത്തുപാട്ട്]] എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലഘുഗ്രാമ കാവ്യങ്ങളുമുണ്ട്. ഇവ താഴെ പറയുന്നവയാണ്. {|class="wikitable" ! എണ്ണം !! പേര് || കർത്താവ് || ഈരടികളുടെ എണ്ണം |- | 1 || തിരുമുരുകാറ്റുപ്പടൈ (திருமுருகாற்றுப்படை) || നക്കീരർ || 317 |- | 2 || പൊരുനരാറ്റുപ്പടൈ (பொருநராற்றுப்படை) || മുടത്താമക്കണ്ണിയാർ|| 317 |- | 3 || ചിറുപാണാറ്റുപ്പടൈ (சிறுபாணாற்றுப்படை) || നല്ലൂർ നത്തത്തഩാർ || 269 |- | 4 || പെരുമ്പാണാറ്റുപ്പടൈ (பெரும்பாணாற்றுப்படை) || കടിയലൂർ ഉരുത്തിരങ്കണ്ണഩാർ || 248 |- | 5 || മുല്ലൈപ്പാട്ടു (முல்லைப்பாட்டு) || നപ്പൂതഩാർ || 103 |- | 6 || മതുരൈക്കാഞ്ചി (மதுரைக்காஞ்சி) || മാങ്കുടി മരുതഩാർ || 782 |- | 7 || നെടുനൽവാടൈ (நெடுநல்வாடை) || നക്കീരർ || 188 |- | 8 || കുറിഞ്ചിപ്പാട്ടു ( குறிஞ்சிப்பாட்டு) || കപിലർ || 261 |- | 9 || പട്ടിഩപ് പാലൈ (பட்டினப் பாலை) || കടിയലൂർ ഉരുത്തിരങ്കണ്ണഩാർ || 301 |- | 10 || മലൈപടുകടാൔ (மலைபடுகடாம்) || ഇരണിയമുട്ടത്തുപ് പെരുങ്കുഩ്റൂർ പെരുങ്കൌചികഩാർ|| 583 |} == വിമർശനങ്ങൾ == സംഘസാഹിത്യത്തിന് പല ന്യൂനതകളും ഉണ്ടെന്നാണ് പണ്ഡിതന്മാർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നത്. * ഒന്നാമത്തേത് ആ പാട്ടിലെ വിഷയങ്ങൾ സ്ഥലകാല നിബദ്ധമല്ല എന്നുള്ളതാണ്. പലപ്പോഴും കാലങ്ങൾക്കും പ്രതിപാദ്യങ്ങൾക്കും തമ്മിൽ പൊരുത്തക്കേട് കാണാം. * പിൽക്കാലത്ത് ആ സാഹിത്യത്തിലേക്ക് നടത്തിയ കൈകടത്തലുകളാണ്‌ രണ്ടാമത്തെ ന്യൂനത. മുൻപ് പറഞ്ഞ സ്ഥലകാല പൊരുത്തക്കേടുകൾ അത് നിശ്ചയമില്ലാത്തവർ തിരുകിക്കയറ്റിയതായതിനാൽ വന്നു ചേർന്നതാണ്. പുറനാഩൂറു പോലെയുള്ള അപൂർ‌വം ചില കൃതികളിലാണ്‌ ഇങ്ങനെയുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാണുന്നത്. വാസ്തവത്തിൽ കേരളത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ വിഷയങ്ങൾ പ്രതിപാദിക്കുന്ന പതിറ്റുപത്തിലും ഇവിടുത്തെ സാമൂഹ്യജീവിതത്തിലും പ്രതിഫലിക്കപ്പെട്ട നെയ്തൽ സാഹിത്യത്തിലാണ്‌ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കൈകടത്തലും നശിപ്പിക്കലും നടന്നത്. പതിറ്റുപത്തിലെ ആദ്യത്തെ പത്തും അവസാനത്തെ പത്തും ലഭിച്ചിട്ടില്ല. അവ നഷ്ടപ്പെട്ടതാണെങ്കിലും മറ്റു പത്തുകളിലെ ഓരോ പത്തിന്റേയും അവസാനത്തിൽ പീഠികയായി ഒരോ പതികങ്ങൾ എഴുതിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. ഇത് വായനക്കാരെ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്നതിനും സംഘകാലത്തും അതിനുമുൻപും ബ്രാഹ്മണർക്ക് സ്ഥാനമാനങ്ങളും സമ്പത്തും ഉണ്ടായിരുന്നു എന്ന് വരുത്തിത്തീർക്കാനും വേണ്ടിയായിരുന്നു എന്ന് വ്യക്തമാണ്‌. <ref> {{cite book |last=ഇലവും‍മൂട് |first= സോമൻ |authorlink=സോമൻ ഇലവും‍മൂട് |coauthors= |editor= |others= |title=പ്രാചീന കേരളചരിത്ര സം‍ഗ്രഹം |origdate= |origyear= |origmonth= |url= |format= |accessdate= 27 |accessyear=2007 |accessmonth=ഏപ്രിൽ |edition=രണ്ടാം എഡിഷൻ |series= |date= |year=2000 |month=ഏപ്രിൽ |publisher=ധന്യാ ബുക്സ് |location= പുതുപ്പള്ളി|language= |isbn= |oclc= |doi= |id= |pages= |chapter= |chapterurl= |quote= }} </ref> ==അവലംബം== <references/> == കുറിപ്പുകൾ == <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> </div> [[വർഗ്ഗം:സംഘം കൃതികൾ]] [[വർഗ്ഗം:സംഘകാലം]] c4y6xjvcvptiyn678s3wngfah6zd9lq 3 32204 4642812 4067742 2026-07-03T05:39:09Z Ajeeshkumar4u 108239 അറിയിപ്പ്: [[പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ]] [[WP:AFD|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളിലേക്ക്]] ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642812 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം Santhosh.thottingal !''', വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌ [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[ചിത്രം:Lipi.png‎|thumb|350px|right| മൊഴി കീ മാപ്പിങ്ങ്]] *[[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] *[[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] (മലയാളം ടൈപ്പു ചെയ്യാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം വലതു വശത്ത് കാണാം.) *[[Help:എഡിറ്റിംഗ്‌ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ]] *[[Help:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] *[[Help:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] *[[Help:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] *[[വിക്കിപീഡിയ:Sandbox|എഴുത്തുകളരി]] *[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" <nowiki>(~~~~)</nowiki>ചിഹ്നങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയന്മാരുമായി സംശയം നേരിട്ട് ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.| ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി ഇടതു വശത്തെ [irc://irc.freenode.net/ml.wikipedia തത്സമയ സം‌വാദം] ലിങ്കിൽ ക്ലിക്കുക. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കും. -- [[ഉപയോക്താവ്:Shijualex|ഷിജു അലക്സ്]] 04:20, 17 മാർച്ച് 2008 (UTC) :സന്തോഷ്ജീ വിക്കിപീഡിയയിലോട്ടു സുസ്വാഗതം--[[User:Praveenp|പ്രവീൺ]]''':'''[[User talk:Praveenp|<font color="green" style="font-size: 70%">സംവാദം</font>]] 10:50, 17 മാർച്ച് 2008 (UTC) == [[സംവാദം:സ്വതന്ത്ര മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്|Conflict of Interest]] == ദയവായി ഈ [[സംവാദം:സ്വതന്ത്ര മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്|സംവാദം താൾ]] കാണുക. നന്ദി --[[ഉപയോക്താവ്:Jyothis|ജ്യോതിസ്]] 17:49, 22 മാർച്ച് 2008 (UTC) പ്രിയ Santhosh.thottingal, ഉപയോക്താക്കളുടെ ഹോം പേജും സം‌വാദം താളും എല്ലാം വിക്കിപീഡിയയുടെ ഭാഗം തന്നെ അതിനാൽ അവയുടെ ഉള്ളടക്കം താങ്കൾ ചെയ്തതുപോലെ ഡിലീറ്റ് ചെയ്യാൻ പാടില്ല. അതിനു പകരം ആർക്കൈവ് ചെയ്തു സൂക്ഷിക്കാം. താഴെ പറയും പോലെ ചെയ്യുക # [[{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}/Archive1]] എന്ന പേരിൽ ഒരു പുതിയ പേജുണ്ടാക്കുക. # ആർകൈവ് ചെയ്യണ്ടവ മുഴുവൻ ഈ പേജിൽ നിന്നും അങ്ങോട്ട് മാറ്റുക. # ഈ പേജിൽ നിന്നും നിന്നും ആർക്കൈവിലേയ്ക് ഒരു ലിങ്ക് ചേർക്കുക. ഇത്രയും ചെയ്താൽ ആർക്കൈവ് റെഡി. സംശയം എന്തെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ ചോദിയ്ക്കുക. താങ്കൾക്ക് ചെയ്യാനാവുന്നില്ലെങ്കിൽ പറയൂ ഞാൻ ചെയ്തു തരാം. നന്ദി --[[ഉപയോക്താവ്:Tux the penguin|ടക്സ് എന്ന പെൻ‌ഗ്വിൻ]] 09:31, 12 ജൂൺ 2008 (UTC) == pdf വർക്ക് ചെയ്യുന്നില്ല == സന്തോഷ് പറഞ്ഞ pdf വർക്ക് ചെയ്യുന്നില്ല (ആണവ ചില്ല്) --[[ഉപയോക്താവ്:Sadik Khalid|സാദിക്ക്‌ ഖാലിദ്‌]] 19:41, 6 ഒക്ടോബർ 2008 (UTC) == pdf == [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF%3A%E0%B4%AA%E0%B4%9E%E0%B5%8D%E0%B4%9A%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D_%28%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%82%29&action=historysubmit&diff=1068109&oldid=1065604 ഇവിടെ] ഒരു മറുപടി കൊടുക്കാമോ? --[[user:Vssun|Vssun]] ([[user_talk:vssun|സുനിൽ]]) 06:49, 29 സെപ്റ്റംബർ 2011 (UTC) == സ്വതേ റോന്തുചുറ്റൽ== {{ {{#ifeq:|{{void}}|void|Error:must be substituted}}|Autopatrollergiven}} [[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|125px]] നമസ്കാരം Santhosh.thottingal, താങ്കൾ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ ഒരു വിശ്വസ്ത ഉപയോക്താവെന്നതു കൊണ്ടും ധാരാളം പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ തുടങ്ങിയതുകൊണ്ടും താങ്കൾക്ക് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ സ്വതേ റോന്തുചുറ്റുന്നതിനുള്ള അവകാശം [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3ALog&type=rights&user=&page=User%3A{{PAGENAMEU}} നൽകിയിട്ടുണ്ട്]. ഈ അവകാശം മൂലം താങ്കളുടെ വിക്കിപീഡിയയിലെ തിരുത്തുന്ന രീതിയിൽ യാതൊരു വിധ മാറ്റവുമുണ്ടാക്കില്ല. എന്നാൽ ഇതു മൂലം, പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ [[വിക്കിപീഡിയ:റോന്തു ചുറ്റുന്നവർ|റോന്തു ചുറ്റുന്നവരുടെ]] ജോലി എളുപ്പമാകുന്നു. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് [[Wikipedia:Autopatrolled|സ്വതേ റോന്തുചുറ്റുന്നവർ]] എന്ന താൾ കാണുക. ഇതിൽ എന്തെങ്കിലും സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ എന്നോട് ചോദിക്കാവുന്നതാണ്. നല്ല തിരുത്തലുകൾ ആശംസിക്കുന്നു! നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|കിരൺ]] [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|ഗോപി]] 05:36, 30 സെപ്റ്റംബർ 2011 (UTC) == റോന്തുചുറ്റാൻ സ്വാഗതം == [[File:Wikipedia Patroller.png|right|125px|]] നമസ്കാരം Santhosh.thottingal, താങ്കൾക്ക് ഇപ്പോൾ മുതൽ മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ റോന്തുചുറ്റാനുള്ള അംഗീകാരം ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു. താങ്കളും ഇപ്പോൾ ഒരു റോന്തുചുറ്റൽക്കാരനാണ്! നശീകരണപ്രവർത്തനങ്ങളെ എങ്ങനെ റോന്തുചുറ്റൽ വഴി തടയാം എന്ന് [[വിക്കിപീഡിയ:റോന്തു ചുറ്റുന്നവർ#പുതിയ താളുകളിൽ റോന്തുചുറ്റൽ എങ്ങനെ ?|പുതിയതാളുകളിൽ എങ്ങനെ റോന്തുചുറ്റാം]] എന്ന താളിൽ നിന്ന് താങ്കൾക്ക് മനസ്സിലാക്കാം. പുതിയ താളുകളിൽ മാത്രമല്ലാതെ എല്ലാ എഡിറ്റുകൾക്കും റോന്തുചുറ്റൽ സാധ്യമാണെന്നത് മനസിലാക്കുക. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലെ അപരിചിതരായവരുടെ തിരുത്തലുകൾ പെട്ടെന്ന് കണ്ടെത്താൻ റോന്തുചുറ്റൽ നമ്മളെ സഹായിക്കും. റോന്തുചുറ്റാത്ത താളുകളിലെ എഡിറ്റുകൾ പരിശോധിച്ച് അവ വിലയിരുത്താൻ താങ്കളുടെ സേവനം മലയാളംവിക്കിക്കാവശ്യമുണ്ട്. താങ്കൾക്ക് എന്തങ്കിലും സംശയം ഉണ്ടെങ്കിൽ ഒരു സന്ദേശം [[വിക്കിപീഡിയ_സംവാദം:റോന്തു_ചുറ്റുന്നവർ|ഇവിടെയൊ]] എന്റെ സംവാദതാളിലൊ ഉന്നയിക്കാം.[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|കിരൺ]] [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|ഗോപി]] 05:36, 30 സെപ്റ്റംബർ 2011 (UTC) == മുൻപ്രാപനം ചെയ്യൽ == [[File:Wikipedia Rollback.svg|right|125px]] നമസ്കാരം Santhosh.thottingal, ഞാൻ താങ്കൾക്ക് മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ മുൻപ്രാപനം ചെയ്യാനുള്ള അവകാശങ്ങൾ [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3ALog&type=rights&user=&page=User%3A{{PAGENAMEU}} നൽകിയിട്ടുണ്ട്]. വിക്കിപീഡിയയിലെ മികച്ച സംഭാവനകളാണ് താങ്കളെ അതിനർഹനാക്കിയത്. ഒരു [[Wikipedia:Edit war|തിരുത്തൽ യുദ്ധത്തിലേക്ക്]] പോകാതെ [[Wikipedia:Assume good faith|ശുഭപ്രതീക്ഷയോടെ പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ട്]] വിക്കിപീഡിയയിലെ [[Wikipedia:Vandalism|നശീകരണപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക്]] തടയിടാൻ ഈ സൗകര്യം താങ്കൾ ഉപയോഗിക്കുമെന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു. മുൻപ്രാപനത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതലറിയാൻ [[വിക്കിപീഡിയ:മുൻപ്രാപനം ചെയ്യുന്നവർ]] എന്ന താൾ കാണുക. താങ്കൾക്ക് ഈ അവകാശം വേണ്ട എന്നുണ്ടെങ്കിൽ എന്നെ അറിയിക്കുക. ഈ അവകാശം താങ്കളിൽ നിന്ന് നീക്കുന്നതാണ്. ആശംസകൾ നേരുന്നു. നന്ദി. [[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|കിരൺ]] [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|ഗോപി]] 05:36, 30 സെപ്റ്റംബർ 2011 (UTC) ==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ലേക്ക് സ്വാഗതം == <div style="background-color:#FAFAFA; color:#1C2069"> If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സ്വാഗതം/en|here for the English version]] </div> <div style="margin: 0.5em; border: 2px #800000 solid; padding: 1em;background-color:#FFFFFF" > {| style="border:2px #FFA500 solid; padding:2em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- [[File:Wikisangamolsavam-logo.png|750px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012]]<br/> |- ! style="background-color:#FAFAFA; color:#1C2069; padding-left:2em; padding-top:.5em;" align=left |നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}, <span class="plainlinks"> മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കൾ അഥവാ എഴുത്തുകാർ, വിവിധ വിക്കി പദ്ധതികളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വിദഗ്ധർ, വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവർ തുടങ്ങിയവരുടെ വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ വിക്കിസംഗമോത്സവം 2012 ഏപ്രിൽ 28, 29 തീയതികളിൽ [[കൊല്ലം|കൊല്ലം]] ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് ഹാളിൽ വെച്ച് നടക്കുന്നു.<br> ഇതിന്റെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക. </span> വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ 60 ദിവസ പ്രചരണത്തിന്റെ ഭാഗമായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം_വിക്കിമീഡിയയെ_സ്നേഹിക്കുന്നു-2|'''മലയാളം വിക്കിമീഡിയയെ സ്നേഹിക്കുന്നു''']] എന്ന പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായ താങ്കൾക്ക് വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാനും പ്രബന്ധങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുവാനും അവസരമുണ്ടാകും. അതിനായുള്ള അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കാൻ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/അപേക്ഷകൾ|'''അപേക്ഷാതാൾ''']] കാണുക <br> <br> വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെയ്ക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Santhosh.thottingal|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു. താങ്കളെ 2012 ഏപ്രിൽ 28,29 -ന് കൊല്ലത്ത് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ... |}</div> --[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:VsBot|VsBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:VsBot|സംവാദം - talk]]) 10:13, 29 മാർച്ച് 2012 (UTC) ==ശകുന്തളാ ദേവിയും ജ്യോതിഷവും== [http://books.google.com.sa/books?id=eRxOAAAACAAJ&dq=isbn:8122200672&redir_esc=y ഇങ്ങിനെയൊരു] പുസ്തകം ഇവർ രചിച്ചതായി കാണുന്നല്ലോ [[ഉപയോക്താവ്:Bipinkdas|ബിപിൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Bipinkdas|സംവാദം]]) 14:03, 21 ഏപ്രിൽ 2013 (UTC) ::പലപ്പോഴും ഈ രണ്ടു വാക്കുകളും ഒന്നു തന്നെയാണെന്ന് ധരിച്ചിട്ടുണ്ട് [[ഉപയോക്താവ്:Bipinkdas|ബിപിൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Bipinkdas|സംവാദം]]) 15:08, 21 ഏപ്രിൽ 2013 (UTC) == വിവാഹതാരകം == {{award2| border=red| color=white|image=Wedding Bouquet.jpg| size=100px| topic=വിവാഹമംഗളാശംകൾ| text= അനുഭവത്തിന്റെ, അറിവിന്റെ പങ്കുവെയ്കൽ വിക്കിപീഡിയ കവിഞ്ഞ് ജീവിതത്തിലേക്കും ഒഴുകട്ടെ.... പ്രിയപ്പെട്ട [[User:Santhosh.thottingal|സന്തോഷിനും]] [[User:Kavya Manohar|കാവ്യയ്കും]] വിവാഹാശംസകൾ.... --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 05:13, 1 മേയ് 2013 (UTC) ആശംസകളോടെ........[[user:fotokannan|കണ്ണൻഷൺമുഖം]]</br> {{കൊള്ളാം}} കല്യാണാശംസകൾ --[[ഉപയോക്താവ്:Abin jv|എബിൻ]]: <small>[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Abin jv|സംവാദം]]</small> 09:55, 2 മേയ് 2013 (UTC) }} ==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ലേക്ക് സ്വാഗതം == <div style="background-color:#dfdfdf; color:#333; font-size:11px; text-align:right; line-height:14px; height:14px; padding:5px "> If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സ്വാഗതം/en|here for the English version]] </div> <div style="padding:5px; background-color:#f1f1f1;"> <div style="padding:5px; background-color:#efefef;"> <div style="border:none; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #ddd; background: -moz-linear-gradient(top, #f4f4f4 0%, #f1f1f1 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px;"> <table width="100%" cellspacing="0" cellpadding="0" valign="top" border="0" style="background:transparent; "> <tr> {| style="border:1px #FFA500 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- [[File:Wikisangamolsavam-logo-2013.png|500px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013]]<br/></div> |- ! <div style="font-weight:400; color:#333; margin:15px; text-align:left" > <div style="padding:5px; background:#333; color:#fff; border-radius:5px; font-size:16px">നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}</div> <div style="padding:5px;"> മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2013]], ഡിസംബർ 21, 22, 23 തീയ്യതികളിൽ [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിൽ]] വെച്ച് നടക്കുന്നു.<br> കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക. പതിനാലോളം ഇന്ത്യൻ ഭാഷാസമൂഹങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള വിക്കിമീഡിയ പ്രതിനിധികളുടെ പങ്കാളിത്തം, വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ സമ്പുഷ്ടമാക്കുന്നതിനായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/തിരുത്തൽ യജ്ഞം|വിക്കിസംഗമോത്സവ തിരുത്തൽ യജ്ഞം]] ''വിക്കിവിദ്യാർത്ഥിസംഗമം'', ''വിക്കിയുവസംഗമം'', ''ഭിന്നശേഷി ഉപയോക്താക്കൾക്കു വേണ്ടിയുള്ള കമ്പ്യൂട്ടർ പരിശീലനം'', ''തണ്ണീർത്തടങ്ങളുടെ വിവരശേഖരണവും ഡിജിറ്റൈസേഷനും'', ''[[WP:WS2013/WWE|വിക്കി ജലയാത്ര]]'' എന്നീ പരിപാടികളും സംഗമത്തിന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Santhosh.thottingal|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു. 2013 ഡിസംബർ 21 മുതൽ 23 വരെ ആലപ്പുഴയിൽ കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...</div></div> |}</div></div></div> --[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:MkBot|MkBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MkBot|സംവാദം]]) 21:42, 16 നവംബർ 2013 (UTC) == കണ്ടു തിരുത്തൽ == മാഷേ, രണ്ട് മൂന്ന് സംശയങ്ങൾ കണ്ടുതിരുത്തലിനെ കുറിച്ച്. * ഫലകങ്ങളിൽ എഴുത്ത് ചേർക്കാൻ എന്താണ് വഴി. ഉദാ. PU ഫലകം ചേർക്കാൻ കഴിയുന്നുണ്ട്. പക്ഷേ, അതിലേക്കുള്ള എഴുത്ത് ചേർക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. :: ഫലകത്തിന്റെ പേര് PU എന്നു ചേർത്തുകഴിയുമ്പോൾ മണ്ഡലത്തിന്റെ പേര് എന്താന്നു ചോദിക്കും. അവിടെ 1 എന്നു കൊടുക്കുക. അപ്പോൾ അതിന്റെ താഴെ എഴുത്തു ചേർക്കാനുള്ള ഇൻപുട്ട് ഫീൽഡ് വരും. അവിടെ വേണ്ടതു് ചേർത്ത് അടക്കുക. [[:mw:Help:VisualEditor/User_guide#Editing_templates]] കാണുക. PU ഫലകത്തിനു [[:mw:Extension:TemplateData|ടെമ്പ്ലേറ്റ് ഡാറ്റ]] ഇല്ലാത്തതിനാലാണ് 1 എന്നു കൊടുക്കേണ്ടിവന്നതു്.--[[ഉപയോക്താവ്:Santhosh.thottingal|Santhosh.thottingal]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Santhosh.thottingal|സംവാദം]]) 06:58, 23 ജനുവരി 2016 (UTC) * അവലംബം ചേർക്കുമ്പോൾ അതിന് പേര് നൽകാൻ എന്താണ് വഴി. ഉദാ: ദേശാഭിമാനയുടെ ഒരു വാർത്താ യു.ആർ.എൽ അവലംബമായി ചേർക്കുന്നു. പക്ഷേ, യു.ആർ.എല്ലിനെ പൊതിഞ്ഞ് ദേശാഭിമാനി ഇത്രാം തീയതിയിലെ വാർത്ത എന്ന പേര് ചേർക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല :: [[:mw:Help:VisualEditor/User_guide#Editing_references]] കാണുക. റെഫറൻസ് ചേർക്കുന്നിടത്ത് ചെറിയൊരു വിഷ്വൽ എഡിറ്റർ തന്നെയുണ്ട്, യു ആർ എല്ലിന്റെ ഒപ്പമുള്ള ഉള്ളടക്കം ചേർക്കാൻ.--[[ഉപയോക്താവ്:Santhosh.thottingal|Santhosh.thottingal]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Santhosh.thottingal|സംവാദം]]) 06:58, 23 ജനുവരി 2016 (UTC) :::ടെമ്പ്ലേറ്റ് ഡാറ്റ ചേർക്കുന്ന രീതി ഒരിക്കൽ മനസ്സിലാക്കിയാൽ പിന്നെ ഇതെല്ലാം വളരെ എളുപ്പമാണു്. VEയ്ക്കുവേണ്ടി നമുക്കു് ഒരു മിനി-ഹാക്കത്തോൺ സംഘടിപ്പിച്ചാലോ? [[user:viswaprabha|<font color="blue" size="2"> വിശ്വപ്രഭ<font color="green" face="Vivaldi">'''ViswaPrabha''']]^{[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Viswaprabha|<font color="purple" size="1">സംവാദം</font>]]} 08:54, 29 ഫെബ്രുവരി 2016 (UTC) * വിഷ്വൽ എഡിറ്ററിൽ എഴുത്തുപകരണം കാണുന്നില്ലല്ലോ ? അതെങ്ങനെയാണ് എനേബിൾ ചെയ്യേണ്ടത് ? :: അടുത്തുതന്നെ ശരിയാകുമെന്നു കരുതുന്നു. ഇന്നലെക്കൂടി ഞങ്ങൾ അതു [https://github.com/wikimedia/jquery.ime/issues/420 നേരെയാക്കുകയായിരുന്നു].--[[ഉപയോക്താവ്:Santhosh.thottingal|Santhosh.thottingal]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Santhosh.thottingal|സംവാദം]]) 06:58, 23 ജനുവരി 2016 (UTC) * അതുപോലെ എഡിറ്റ് സമ്മറിയിൽ സജഷൻസ് വരുന്നില്ല. ഉദാഹരണത്തിന് മൂലരൂപത്തിലാണെങ്കിൽ മുൻപൊരിക്കൽ ചേർത്ത സമ്മറി പിന്നീട് സജഷനായി കാണിക്കും. കണ്ണിചേർത്തു, ക്രമപ്പെടുത്തി എന്നതൊക്കെ ഡബിൾ ക്ലിക്ക് ചെയ്യുമ്പോഴും എഴുതി തുടങ്ങുമ്പോഴും കാണിക്കും. ഇത് ഓരോ തവണയും എഴുതിചേർക്കണം. വലിയ സമയം കൊല്ലിയാണ് :) :: https://phabricator.wikimedia.org/T50274 കാണുക --[[ഉപയോക്താവ്:Santhosh.thottingal|Santhosh.thottingal]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Santhosh.thottingal|സംവാദം]]) 06:58, 23 ജനുവരി 2016 (UTC) ഞാൻ സധാരണ ഉപയോഗത്തിന് കൂടുതലായി കണ്ടുതിരുത്തൽ എടുക്കുന്നുണ്ട്. നന്നായിട്ടുണ്ട്. വേഡ് സജഷൻ ഉൾപ്പെടുത്താൻ പറ്റുമോ ? --[[ഉപയോക്താവ്:Adv.tksujith|Adv.tksujith]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adv.tksujith|സംവാദം]]) 06:28, 23 ജനുവരി 2016 (UTC) ==വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #e2e0ee; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;">[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|250px|center|link=]]</div></div> <div style="font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ,<br/> ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി 1 നവംബർ 2019 - 30 നവംബർ 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. ഏഷ്യൻരാജ്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളിലെ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും വികസിപ്പിക്കുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കുന്നതാണ്. <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2019/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&action=edit&section=1 |class=mw-ui-progressive}} </div> കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:57, 27 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC) </div> </div> </div> == വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 ലേക്ക് സ്വാഗതം == {| style="border:4px #018543 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- ! style="background-color:#FAFAFA; color:#000000; padding-left:2em;padding-right:2em; padding-top:1em;" align=left | <span class="plainlinks"> പ്രിയ {{BASEPAGENAME}}, വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023 പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം വിക്കിപീഡിയ ഇരുപത്തൊന്നാം വാർഷികം|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെ ഇരുപത്തൊന്നാം ജന്മദിനാഘോഷം]] 2023 ഡിസംബർ 23 ന് തൃശ്ശൂർ സെന്റ്.തോമസ്സ് കോളേജിൽ വച്ച് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023ന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുകയാണ്. അന്നേ ദിവസം മലയാളം വിക്കിപീഡിയയുടെയും അനുബന്ധപദ്ധതികളുടേയും പ്രവർത്തനങ്ങളും അവലോകനവും ഉണ്ടായിരിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ സ്വതന്ത്രസോഫ്റ്റ്വയർ, മലയാളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങ്, ഓപ്പൺ ഡാറ്റ, ഓപ്പൺസ്ട്രീറ്റ്മാപ്പ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ വിക്കിപീഡിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുള്ള പ്രൊജക്റ്റുകളുടെ അവതരണങ്ങളുമുണ്ടാകും. [[File:Wiki Conference Kerala 2023 Post Card ml.png|upright|820px|center|link=[[m:WikiConference Kerala]]]] വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങളുമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അനുബന്ധ സംഘടനകളുടേയും കമ്മ്യൂണിറ്റികളുടേയും ഒരു കൂട്ടായ്മയാണ് വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി [[m:WikiConference Kerala|വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന്റെ ഔദ്യോഗിക താൾ]] കാണുക. വിക്കികോൺഫറൻസ് കേരള 2023-ന് പങ്കെടുക്കാൻ താങ്കളുടെ പേര് [https://docs.google.com/forms/d/1LEY2kfPykJ_LARAM4P2nq42bhFirb6SAS75sYyMXzz0 രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക]. ഈ പരിപാടിയുടെ ഭാഗമാവാൻ താങ്കളെ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. [[:m:WikiConference Kerala/Community|സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]]. -- [[User:Gnoeee|<span style="color:#990000">❙❚❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span><span style="color:#000"> ജിനോയ് </span><span style="color:#006699">❚❙❚</span><span style="color:#339966">❙❙</span>]] [[User talk:Gnoeee|✉]] 18:28, 21 ഡിസംബർ 2023 (UTC) |} == [[:പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:39, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) 4lkbfo48ax520vp2qsnp5w45mujh8qf 0 35046 4642770 4541434 2026-07-03T02:56:08Z Malikaveedu 16584 4642770 wikitext text/x-wiki {{ToDisambig|വാക്ക്=പിണറായി}} {{Prettyurl|Pinarayi}} {{Needs Image}} {{For|ഇതേ പേരിലുള്ള ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്|പിണറായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്}} {{Infobox settlement | name = Pinarayi | native_name = പിണറായി | native_name_lang = ML | other_name = | nickname = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = കേരളത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു | latd = 11.821782 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 75.497288 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|സംസ്ഥാനം]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ജില്ല]] | subdivision_name2 = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] | subdivision_type3 = [[Taluks of Kerala|താലൂക്ക്]] | subdivision_name3 = [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്|തലശ്ശേരി]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = പഞ്ചായത്ത് | governing_body = പിണറായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | leader_title = പ്രസിഡന്റ് | leader_name = കെ കെ രാജീവൻ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 20.54 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 15828 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ഭാഷകൾ | demographics1_title1 = ഔദ്യോഗികം | demographics1_info1 = [[മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|പിൻകോഡ്]] | postal_code = 670741 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0490 | registration_plate = KL 58 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|സ്ത്രീപുരുഷാനുപാതം]] | blank1_info_sec1 = 1000M/1047F [[male|♂]]/[[female|♀]] | blank2_name_sec1 = [[ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം | blank2_info_sec1 = കണ്ണൂർ | blank3_name_sec1 = [[നിയമസഭ]] മണ്ഡലം | blank3_info_sec1 = ധർമ്മടം | website = {{URL|www.pinarayionline.com}} | footnotes = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''പിണറായി'''. [[കണ്ണൂർ നഗരം|കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ]] നിന്നും 20 കിലോമീറ്റർ അകലെയായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ പ്രദേശം [[തലശ്ശേരി|തലശ്ശേരിയിൽ]]നിന്നും 9 കിലോമീറ്റർ (5.6 മൈൽ) അകലെയായാണ്‌ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സി.പി.എം-ന്റെ പ്രമുഖ നേതാവും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയുമായ [[പിണറായി വിജയൻ]] ഈ ഗ്രാമത്തിലാണ് ജനിച്ചത്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == മൂന്ന് വശങ്ങളിലും നദികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഈ ഗ്രാമത്തിന്റെ ശേഷിക്കുന്ന അതിർത്തികളിൽ കതിരൂർ, ധർമ്മടം, പെരളശ്ശേരി, വെങ്ങാട്, കോട്ടയം, എരഞ്ഞോളി എന്നീ അഞ്ച് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. അറബിക്കടൽത്തീരം ഇവിടെനിന്ന് വെറും 5 കിലോമീറ്റർ (3.1 മൈൽ) അകലെയാണ്. ഭരണപരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി പഞ്ചായത്ത് ഈ പ്രദേശത്തെ എരുവട്ടി, പിണറായി എന്നീ രണ്ട് ഗ്രാമങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പിണറായി ഗ്രാമത്തിൽ 19 വാർഡുകളും മിക്കവാറും എല്ലാ വാർഡുകളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളുമുണ്ട്. == അവലംബങ്ങൾ == {{Kannur district}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} 2la2n614werhwvkeoccay1j2snt9ncs 4642771 4642770 2026-07-03T03:41:25Z Malikaveedu 16584 4642771 wikitext text/x-wiki {{ToDisambig|വാക്ക്=പിണറായി}} {{Prettyurl|Pinarayi}} {{Needs Image}} {{For|ഇതേ പേരിലുള്ള ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്|പിണറായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്}} {{Infobox settlement | name = Pinarayi | native_name = പിണറായി | native_name_lang = ML | other_name = | nickname = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = കേരളത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു | latd = 11.821782 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 75.497288 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|സംസ്ഥാനം]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ജില്ല]] | subdivision_name2 = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] | subdivision_type3 = [[Taluks of Kerala|താലൂക്ക്]] | subdivision_name3 = [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്|തലശ്ശേരി]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = പഞ്ചായത്ത് | governing_body = പിണറായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | leader_title = പ്രസിഡന്റ് | leader_name = കെ കെ രാജീവൻ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 20.54 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 15828 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ഭാഷകൾ | demographics1_title1 = ഔദ്യോഗികം | demographics1_info1 = [[മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|പിൻകോഡ്]] | postal_code = 670741 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0490 | registration_plate = KL 58 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|സ്ത്രീപുരുഷാനുപാതം]] | blank1_info_sec1 = 1000M/1047F [[male|♂]]/[[female|♀]] | blank2_name_sec1 = [[ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം | blank2_info_sec1 = കണ്ണൂർ | blank3_name_sec1 = [[നിയമസഭ]] മണ്ഡലം | blank3_info_sec1 = ധർമ്മടം | website = {{URL|www.pinarayionline.com}} | footnotes = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''പിണറായി'''. [[കണ്ണൂർ നഗരം|കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ]] നിന്നും 20 കിലോമീറ്റർ അകലെയായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ പ്രദേശം [[തലശ്ശേരി|തലശ്ശേരിയിൽ]]നിന്നും 9 കിലോമീറ്റർ (5.6 മൈൽ) അകലെയായാണ്‌ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സി.പി.എം-ന്റെ പ്രമുഖ നേതാവും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയുമായ [[പിണറായി വിജയൻ]] ഈ ഗ്രാമത്തിലാണ് ജനിച്ചത്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == മൂന്ന് വശങ്ങളിലും നദികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഈ ഗ്രാമത്തിന്റെ ശേഷിക്കുന്ന അതിർത്തികളിൽ കതിരൂർ, ധർമ്മടം, പെരളശ്ശേരി, വെങ്ങാട്, കോട്ടയം, എരഞ്ഞോളി എന്നീ അഞ്ച് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. അറബിക്കടൽത്തീരം ഇവിടെനിന്ന് വെറും 5 കിലോമീറ്റർ (3.1 മൈൽ) അകലെയാണ്. ഭരണപരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി പഞ്ചായത്ത് ഈ പ്രദേശത്തെ എരുവട്ടി, പിണറായി എന്നീ രണ്ട് ഗ്രാമങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പിണറായി ഗ്രാമത്തിൽ 19 വാർഡുകളും മിക്കവാറും എല്ലാ വാർഡുകളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളുമുണ്ട്. == ചരിത്രം == 1920-കളിൽ പിണറായി ഗ്രാമത്തിൽ കർഷക-അധ്യാപക സംഘടനകൾ ശക്തി പ്രാപിച്ചിരുന്നതോടൊപ്പം സ്വാതന്ത്ര്യ സമര പ്രസ്ഥാനത്തിന് വ്യാപകമായ പിന്തുണയുമുണ്ടായിരുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ ഭാഗമായി 1930-ൽ വിദേശ വസ്ത്രബഹിഷ്‌കരണം നടന്നു. എ.കെ.ജി, എ.കെ. ശങ്കരൻ നമ്പ്യാർ, കച്ചേരിക്കണ്ടി ചാത്തുക്കുട്ടി, തട്ടാരി കുഞ്ഞിരാമൻ എന്നിവർ അക്കാലത്ത് സമരത്തിന്റെ നേതാക്കളായിരുന്നു. 1938-ൽ വാരം, പാട്ടം (കർഷകർ ഭൂവുടമകൾക്ക് നൽകുന്ന വാടക) എന്നിവ കുറയ്ക്കുന്നതിനായി ഏകദേശം ഏഴായിരത്തോടളം കർഷകർ പിണറായി ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് കോട്ടയം കോവിലകത്തേക്ക് മാർച്ച് ചെയ്തു. അക്കാലത്ത് പിണറായിയിലെ ജനസംഖ്യ ഏകദേശം 10,000 ആയി കണക്കാക്കിയിരുന്നു. ഭൂവുടമസ്ഥതയ്‌ക്കെതിരായ ഏകീകൃത ബഹുജന പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആദ്യ സംഭവമായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെട്ടു. എൻ.ഇ. ബലറാം, എൻ.ഇ. നാണു, എ.കെ. ഗോപാലൻ, കുണ്ടഞ്ചേരി കുഞ്ഞിരാമൻ മാസ്റ്റർ, പാണ്ഡ്യല ഗോപാലൻ മാസ്റ്റർ, പിണറായി കൃഷ്ണൻ മാസ്റ്റർ, ടി.വി. ഗോവിന്ദൻ നായർ എന്നിവരായിരുന്നു നേതാക്കൾ. == അവലംബങ്ങൾ == {{Kannur district}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} 6d0ib1cwbh8h4dr6n16zvnnbgsyazpb 4642772 4642771 2026-07-03T03:42:08Z Malikaveedu 16584 4642772 wikitext text/x-wiki {{ToDisambig|വാക്ക്=പിണറായി}} {{Prettyurl|Pinarayi}} {{Needs Image}} {{For|ഇതേ പേരിലുള്ള ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്|പിണറായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്}} {{Infobox settlement | name = Pinarayi | native_name = പിണറായി | native_name_lang = ML | other_name = | nickname = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = കേരളത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു | latd = 11.821782 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 75.497288 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|സംസ്ഥാനം]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ജില്ല]] | subdivision_name2 = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] | subdivision_type3 = [[Taluks of Kerala|താലൂക്ക്]] | subdivision_name3 = [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്|തലശ്ശേരി]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = പഞ്ചായത്ത് | governing_body = പിണറായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | leader_title = പ്രസിഡന്റ് | leader_name = കെ കെ രാജീവൻ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 20.54 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 15828 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ഭാഷകൾ | demographics1_title1 = ഔദ്യോഗികം | demographics1_info1 = [[മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|പിൻകോഡ്]] | postal_code = 670741 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0490 | registration_plate = KL 58 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|സ്ത്രീപുരുഷാനുപാതം]] | blank1_info_sec1 = 1000M/1047F [[male|♂]]/[[female|♀]] | blank2_name_sec1 = [[ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം | blank2_info_sec1 = കണ്ണൂർ | blank3_name_sec1 = [[നിയമസഭ]] മണ്ഡലം | blank3_info_sec1 = ധർമ്മടം | website = {{URL|www.pinarayionline.com}} | footnotes = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''പിണറായി'''. [[കണ്ണൂർ നഗരം|കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ]] നിന്നും 20 കിലോമീറ്റർ അകലെയായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ പ്രദേശം [[തലശ്ശേരി|തലശ്ശേരിയിൽ]]നിന്നും 9 കിലോമീറ്റർ (5.6 മൈൽ) അകലെയായാണ്‌ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സി.പി.എം-ന്റെ പ്രമുഖ നേതാവും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയുമായ [[പിണറായി വിജയൻ]] ഈ ഗ്രാമത്തിലാണ് ജനിച്ചത്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == മൂന്ന് വശങ്ങളിലും നദികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഈ ഗ്രാമത്തിന്റെ ശേഷിക്കുന്ന അതിർത്തികളിൽ കതിരൂർ, ധർമ്മടം, പെരളശ്ശേരി, വെങ്ങാട്, കോട്ടയം, എരഞ്ഞോളി എന്നീ അഞ്ച് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. അറബിക്കടൽത്തീരം ഇവിടെനിന്ന് വെറും 5 കിലോമീറ്റർ (3.1 മൈൽ) അകലെയാണ്. ഭരണപരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി പഞ്ചായത്ത് ഈ പ്രദേശത്തെ എരുവട്ടി, പിണറായി എന്നീ രണ്ട് ഗ്രാമങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പിണറായി ഗ്രാമത്തിൽ 19 വാർഡുകളും മിക്കവാറും എല്ലാ വാർഡുകളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളുമുണ്ട്. == ചരിത്രം == 1920-കളിൽ പിണറായി ഗ്രാമത്തിൽ കർഷക-അധ്യാപക സംഘടനകൾ ശക്തി പ്രാപിച്ചിരുന്നതോടൊപ്പം സ്വാതന്ത്ര്യ സമര പ്രസ്ഥാനത്തിന് വ്യാപകമായ പിന്തുണയുമുണ്ടായിരുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ ഭാഗമായി 1930-ൽ വിദേശ വസ്ത്രബഹിഷ്‌കരണം നടന്നു. എ.കെ.ജി, എ.കെ. ശങ്കരൻ നമ്പ്യാർ, കച്ചേരിക്കണ്ടി ചാത്തുക്കുട്ടി, തട്ടാരി കുഞ്ഞിരാമൻ എന്നിവർ അക്കാലത്ത് സമരത്തിന്റെ നേതാക്കളായിരുന്നു. 1938-ൽ വാരം, പാട്ടം (കർഷകർ ഭൂവുടമകൾക്ക് നൽകുന്ന വാടക) എന്നിവ കുറയ്ക്കുന്നതിനായി ഏകദേശം ഏഴായിരത്തോടളം കർഷകർ പിണറായി ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് കോട്ടയം കോവിലകത്തേക്ക് മാർച്ച് ചെയ്തു. അക്കാലത്ത് പിണറായിയിലെ ജനസംഖ്യ ഏകദേശം 10,000 ആയി കണക്കാക്കിയിരുന്നു. ഭൂവുടമസ്ഥതയ്‌ക്കെതിരായ ഏകീകൃത ബഹുജന പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആദ്യ സംഭവമായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെട്ടു. എൻ.ഇ. ബലറാം, എൻ.ഇ. നാണു, എ.കെ. ഗോപാലൻ, കുണ്ടഞ്ചേരി കുഞ്ഞിരാമൻ മാസ്റ്റർ, പാണ്ഡ്യല ഗോപാലൻ മാസ്റ്റർ, പിണറായി കൃഷ്ണൻ മാസ്റ്റർ, ടി.വി. ഗോവിന്ദൻ നായർ എന്നിവരായിരുന്ന സമരത്തിന്റെ നേതൃ നിരയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. == അവലംബങ്ങൾ == {{Kannur district}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} 5a4vcsynq4n4ls57sljvs3qtypypwmo 4642773 4642772 2026-07-03T03:44:40Z Malikaveedu 16584 4642773 wikitext text/x-wiki {{ToDisambig|വാക്ക്=പിണറായി}} {{Prettyurl|Pinarayi}} {{Needs Image}} {{For|ഇതേ പേരിലുള്ള ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്|പിണറായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്}} {{Infobox settlement | name = Pinarayi | native_name = പിണറായി | native_name_lang = ML | other_name = | nickname = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = കേരളത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു | latd = 11.821782 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 75.497288 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|സംസ്ഥാനം]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ജില്ല]] | subdivision_name2 = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] | subdivision_type3 = [[Taluks of Kerala|താലൂക്ക്]] | subdivision_name3 = [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്|തലശ്ശേരി]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = പഞ്ചായത്ത് | governing_body = പിണറായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | leader_title = പ്രസിഡന്റ് | leader_name = കെ കെ രാജീവൻ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 20.54 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 15828 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ഭാഷകൾ | demographics1_title1 = ഔദ്യോഗികം | demographics1_info1 = [[മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|പിൻകോഡ്]] | postal_code = 670741 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0490 | registration_plate = KL 58 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|സ്ത്രീപുരുഷാനുപാതം]] | blank1_info_sec1 = 1000M/1047F [[male|♂]]/[[female|♀]] | blank2_name_sec1 = [[ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം | blank2_info_sec1 = കണ്ണൂർ | blank3_name_sec1 = [[നിയമസഭ]] മണ്ഡലം | blank3_info_sec1 = ധർമ്മടം | website = {{URL|www.pinarayionline.com}} | footnotes = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''പിണറായി'''. [[കണ്ണൂർ നഗരം|കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ]] നിന്നും 20 കിലോമീറ്റർ അകലെയായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ പ്രദേശം [[തലശ്ശേരി|തലശ്ശേരിയിൽ]]നിന്നും 9 കിലോമീറ്റർ (5.6 മൈൽ) അകലെയായാണ്‌ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സി.പി.എം-ന്റെ പ്രമുഖ നേതാവും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയുമായ [[പിണറായി വിജയൻ]] ഈ ഗ്രാമത്തിലാണ് ജനിച്ചത്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == മൂന്ന് വശങ്ങളിലും നദികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഈ ഗ്രാമത്തിന്റെ ശേഷിക്കുന്ന അതിർത്തികളിൽ കതിരൂർ, ധർമ്മടം, പെരളശ്ശേരി, വെങ്ങാട്, കോട്ടയം, എരഞ്ഞോളി എന്നീ അഞ്ച് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. അറബിക്കടൽത്തീരം ഇവിടെനിന്ന് വെറും 5 കിലോമീറ്റർ (3.1 മൈൽ) അകലെയാണ്. ഭരണപരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി പഞ്ചായത്ത് ഈ പ്രദേശത്തെ എരുവട്ടി, പിണറായി എന്നീ രണ്ട് ഗ്രാമങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പിണറായി ഗ്രാമത്തിൽ 19 വാർഡുകളും മിക്കവാറും എല്ലാ വാർഡുകളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളുമുണ്ട്. == ചരിത്രം == 1920-കളിൽ പിണറായി ഗ്രാമത്തിൽ കർഷക-അധ്യാപക സംഘടനകൾ ശക്തി പ്രാപിച്ചിരുന്നതോടൊപ്പം സ്വാതന്ത്ര്യ സമര പ്രസ്ഥാനത്തിന് വ്യാപകമായ പിന്തുണയുമുണ്ടായിരുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ ഭാഗമായി 1930-ൽ വിദേശ വസ്ത്രബഹിഷ്‌കരണം നടന്നു. എ.കെ.ജി, എ.കെ. ശങ്കരൻ നമ്പ്യാർ, കച്ചേരിക്കണ്ടി ചാത്തുക്കുട്ടി, തട്ടാരി കുഞ്ഞിരാമൻ എന്നിവർ അക്കാലത്ത് സമരത്തിന്റെ നേതാക്കളായിരുന്നു. 1938-ൽ വാരം, പാട്ടം (കർഷകർ ഭൂവുടമകൾക്ക് നൽകുന്ന വാടക) എന്നിവ കുറയ്ക്കുന്നതിനായി ഏകദേശം ഏഴായിരത്തോടളം കർഷകർ പിണറായി ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് കോട്ടയം കോവിലകത്തേക്ക് മാർച്ച് ചെയ്തു. അക്കാലത്ത് പിണറായിയിലെ ജനസംഖ്യ ഏകദേശം 10,000 ആയി കണക്കാക്കിയിരുന്നു. ഭൂവുടമസ്ഥതയ്‌ക്കെതിരായ ഏകീകൃത ബഹുജന പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആദ്യ സംഭവമായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെട്ടു. എൻ.ഇ. ബലറാം, എൻ.ഇ. നാണു, എ.കെ. ഗോപാലൻ, കുണ്ടഞ്ചേരി കുഞ്ഞിരാമൻ മാസ്റ്റർ, പാണ്ഡ്യല ഗോപാലൻ മാസ്റ്റർ, പിണറായി കൃഷ്ണൻ മാസ്റ്റർ, ടി.വി. ഗോവിന്ദൻ നായർ എന്നിവരായിരുന്ന സമരത്തിന്റെ നേതൃ നിരയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. 1964-ൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടുയുടെ പിളർപ്പിനുശേഷം പിണറായി ഗ്രാമത്തെ സിപിഐ(എം)ന്റെ ഒരു കോട്ടയായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ സമ്മേളനം പിണറായിയിലെ പരപ്പറം എന്ന സ്ഥലത്താണ് നടന്നത്, ഈ യോഗത്തിലാണ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഔദ്യോഗികമായി രൂപീകൃതമായത്. കേരളത്തിന്റെ മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) യുടെ മുൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയുമായ പിണറായി വിജയൻ ഈ ഗ്രാമവാസിയായതിനാൽ, അദ്ദേഹം സാധാരണയായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗ്രാമനാമമായ പിണറായി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == {{Kannur district}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} b5ytzj08e1677t63qolzrnm97qdnwy6 4642774 4642773 2026-07-03T03:47:12Z Malikaveedu 16584 4642774 wikitext text/x-wiki {{ToDisambig|വാക്ക്=പിണറായി}} {{Prettyurl|Pinarayi}} {{Needs Image}} {{For|ഇതേ പേരിലുള്ള ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്|പിണറായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്}} {{Infobox settlement | name = Pinarayi | native_name = പിണറായി | native_name_lang = ML | other_name = | nickname = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = കേരളത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു | latd = 11.821782 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 75.497288 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|സംസ്ഥാനം]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ജില്ല]] | subdivision_name2 = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] | subdivision_type3 = [[Taluks of Kerala|താലൂക്ക്]] | subdivision_name3 = [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്|തലശ്ശേരി]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = പഞ്ചായത്ത് | governing_body = പിണറായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | leader_title = പ്രസിഡന്റ് | leader_name = കെ കെ രാജീവൻ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 20.54 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 15828 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ഭാഷകൾ | demographics1_title1 = ഔദ്യോഗികം | demographics1_info1 = [[മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|പിൻകോഡ്]] | postal_code = 670741 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0490 | registration_plate = KL 58 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|സ്ത്രീപുരുഷാനുപാതം]] | blank1_info_sec1 = 1000M/1047F [[male|♂]]/[[female|♀]] | blank2_name_sec1 = [[ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം | blank2_info_sec1 = കണ്ണൂർ | blank3_name_sec1 = [[നിയമസഭ]] മണ്ഡലം | blank3_info_sec1 = ധർമ്മടം | website = {{URL|www.pinarayionline.com}} | footnotes = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''പിണറായി'''. [[കണ്ണൂർ നഗരം|കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ]] നിന്നും 20 കിലോമീറ്റർ അകലെയായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ പ്രദേശം [[തലശ്ശേരി|തലശ്ശേരിയിൽ]]നിന്നും 9 കിലോമീറ്റർ (5.6 മൈൽ) അകലെയായാണ്‌ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സി.പി.എം-ന്റെ പ്രമുഖ നേതാവും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയുമായ [[പിണറായി വിജയൻ]] ഈ ഗ്രാമത്തിലാണ് ജനിച്ചത്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == മൂന്ന് വശങ്ങളിലും നദികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഈ ഗ്രാമത്തിന്റെ ശേഷിക്കുന്ന അതിർത്തികളിൽ കതിരൂർ, ധർമ്മടം, പെരളശ്ശേരി, വെങ്ങാട്, കോട്ടയം, എരഞ്ഞോളി എന്നീ അഞ്ച് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. അറബിക്കടൽത്തീരം ഇവിടെനിന്ന് വെറും 5 കിലോമീറ്റർ (3.1 മൈൽ) അകലെയാണ്. ഭരണപരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി പഞ്ചായത്ത് ഈ പ്രദേശത്തെ എരുവട്ടി, പിണറായി എന്നീ രണ്ട് ഗ്രാമങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പിണറായി ഗ്രാമത്തിൽ 19 വാർഡുകളും മിക്കവാറും എല്ലാ വാർഡുകളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളുമുണ്ട്. == ചരിത്രം == 1920-കളിൽ പിണറായി ഗ്രാമത്തിൽ കർഷക-അധ്യാപക സംഘടനകൾ ശക്തി പ്രാപിച്ചിരുന്നതോടൊപ്പം സ്വാതന്ത്ര്യ സമര പ്രസ്ഥാനത്തിന് വ്യാപകമായ പിന്തുണയുമുണ്ടായിരുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ ഭാഗമായി 1930-ൽ വിദേശ വസ്ത്രബഹിഷ്‌കരണം നടന്നു. എ.കെ.ജി, എ.കെ. ശങ്കരൻ നമ്പ്യാർ, കച്ചേരിക്കണ്ടി ചാത്തുക്കുട്ടി, തട്ടാരി കുഞ്ഞിരാമൻ എന്നിവർ അക്കാലത്ത് സമരത്തിന്റെ നേതാക്കളായിരുന്നു. 1938-ൽ വാരം, പാട്ടം (കർഷകർ ഭൂവുടമകൾക്ക് നൽകുന്ന വാടക) എന്നിവ കുറയ്ക്കുന്നതിനായി ഏകദേശം ഏഴായിരത്തോടളം കർഷകർ പിണറായി ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് കോട്ടയം കോവിലകത്തേക്ക് മാർച്ച് ചെയ്തു. അക്കാലത്ത് പിണറായിയിലെ ജനസംഖ്യ ഏകദേശം 10,000 ആയി കണക്കാക്കിയിരുന്നു. ഭൂവുടമസ്ഥതയ്‌ക്കെതിരായ ഏകീകൃത ബഹുജന പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആദ്യ സംഭവമായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെട്ടു. എൻ.ഇ. ബലറാം, എൻ.ഇ. നാണു, എ.കെ. ഗോപാലൻ, കുണ്ടഞ്ചേരി കുഞ്ഞിരാമൻ മാസ്റ്റർ, പാണ്ഡ്യല ഗോപാലൻ മാസ്റ്റർ, പിണറായി കൃഷ്ണൻ മാസ്റ്റർ, ടി.വി. ഗോവിന്ദൻ നായർ എന്നിവരായിരുന്ന സമരത്തിന്റെ നേതൃ നിരയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. 1964-ൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടുയുടെ പിളർപ്പിനുശേഷം പിണറായി ഗ്രാമത്തെ സിപിഐ(എം)ന്റെ ഒരു കോട്ടയായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ സമ്മേളനം പിണറായിയിലെ പരപ്പറം എന്ന സ്ഥലത്താണ് നടന്നത്, ഈ യോഗത്തിലാണ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഔദ്യോഗികമായി രൂപീകൃതമായത്. കേരളത്തിന്റെ മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) യുടെ മുൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയുമായ പിണറായി വിജയൻ ഈ ഗ്രാമവാസിയായതിനാൽ, അദ്ദേഹം സാധാരണയായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗ്രാമനാമമായ പിണറായി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. == പഞ്ചായത്ത് പ്രസിഡൻ്റുമാർ == 1957-1961: കൃഷ്ണൻ പി എം (ഏകീകൃതമല്ലാത്ത പിണറായി) 1961-1964: കുഞ്ഞുകുട്ടി മാസ്റ്റർ 1964-1967: ടി.വി.അച്യുതൻ നായർ 1967-1979: പി. നാണു 1979-1994: പാണ്ട്യാല ഗോപാലൻ മാസ്റ്റർ 1995-2005: കക്കോത്ത് രാജൻ 2005-2010: വി. ലീല 2010-2015: കൊങ്കി രവീന്ദ്രൻ 2015-2020: ഗീതമ്മ 2020-2025 കെ.കെ.രാജീവൻ 2025-2030: --------------- == അവലംബങ്ങൾ == {{Kannur district}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} 9r38pfhgbayok1m5iesdimo5fmkxji3 4642775 4642774 2026-07-03T03:50:49Z Malikaveedu 16584 4642775 wikitext text/x-wiki {{ToDisambig|വാക്ക്=പിണറായി}} {{Prettyurl|Pinarayi}} {{Needs Image}} {{For|ഇതേ പേരിലുള്ള ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്|പിണറായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്}} {{Infobox settlement | name = Pinarayi | native_name = പിണറായി | native_name_lang = ML | other_name = | nickname = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = കേരളത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു | latd = 11.821782 | latm = | lats = | latNS = N | longd = 75.497288 | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|സംസ്ഥാനം]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ജില്ല]] | subdivision_name2 = [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]] | subdivision_type3 = [[Taluks of Kerala|താലൂക്ക്]] | subdivision_name3 = [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്|തലശ്ശേരി]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = പഞ്ചായത്ത് | governing_body = പിണറായി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് | leader_title = പ്രസിഡന്റ് | leader_name = കെ കെ രാജീവൻ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 20.54 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 15828 | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ഭാഷകൾ | demographics1_title1 = ഔദ്യോഗികം | demographics1_info1 = [[മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|പിൻകോഡ്]] | postal_code = 670741 | area_code_type = Telephone code | area_code = 0490 | registration_plate = KL 58 | blank1_name_sec1 = [[Human sex ratio|സ്ത്രീപുരുഷാനുപാതം]] | blank1_info_sec1 = 1000M/1047F [[male|♂]]/[[female|♀]] | blank2_name_sec1 = [[ലോക്സഭ]] മണ്ഡലം | blank2_info_sec1 = കണ്ണൂർ | blank3_name_sec1 = [[നിയമസഭ]] മണ്ഡലം | blank3_info_sec1 = ധർമ്മടം | website = {{URL|www.pinarayionline.com}} | footnotes = }} [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''പിണറായി'''. [[കണ്ണൂർ നഗരം|കണ്ണൂർ നഗരത്തിൽ]] നിന്നും 20 കിലോമീറ്റർ അകലെയായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ പ്രദേശം [[തലശ്ശേരി|തലശ്ശേരിയിൽ]]നിന്നും 9 കിലോമീറ്റർ (5.6 മൈൽ) അകലെയായാണ്‌ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സി.പി.എം-ന്റെ പ്രമുഖ നേതാവും കേരള മുഖ്യമന്ത്രിയുമായ [[പിണറായി വിജയൻ]] ഈ ഗ്രാമത്തിലാണ് ജനിച്ചത്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == മൂന്ന് വശങ്ങളിലും നദികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഈ ഗ്രാമത്തിന്റെ ശേഷിക്കുന്ന അതിർത്തികളിൽ കതിരൂർ, ധർമ്മടം, പെരളശ്ശേരി, വെങ്ങാട്, കോട്ടയം, എരഞ്ഞോളി എന്നീ അഞ്ച് ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ ഉൾപ്പെടുന്നു. അറബിക്കടൽത്തീരം ഇവിടെനിന്ന് വെറും 5 കിലോമീറ്റർ (3.1 മൈൽ) അകലെയാണ്. ഭരണപരമായ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി പഞ്ചായത്ത് ഈ പ്രദേശത്തെ എരുവട്ടി, പിണറായി എന്നീ രണ്ട് ഗ്രാമങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പിണറായി ഗ്രാമത്തിൽ 19 വാർഡുകളും മിക്കവാറും എല്ലാ വാർഡുകളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളുമുണ്ട്. == ചരിത്രം == 1920-കളിൽ പിണറായി ഗ്രാമത്തിൽ കർഷക-അധ്യാപക സംഘടനകൾ ശക്തി പ്രാപിച്ചിരുന്നതോടൊപ്പം സ്വാതന്ത്ര്യ സമര പ്രസ്ഥാനത്തിന് വ്യാപകമായ പിന്തുണയുമുണ്ടായിരുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ ഭാഗമായി 1930-ൽ വിദേശ വസ്ത്രബഹിഷ്‌കരണം നടന്നു. എ.കെ.ജി, എ.കെ. ശങ്കരൻ നമ്പ്യാർ, കച്ചേരിക്കണ്ടി ചാത്തുക്കുട്ടി, തട്ടാരി കുഞ്ഞിരാമൻ എന്നിവർ അക്കാലത്ത് സമരത്തിന്റെ നേതാക്കളായിരുന്നു. 1938-ൽ വാരം, പാട്ടം (കർഷകർ ഭൂവുടമകൾക്ക് നൽകുന്ന വാടക) എന്നിവ കുറയ്ക്കുന്നതിനായി ഏകദേശം ഏഴായിരത്തോടളം കർഷകർ പിണറായി ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് കോട്ടയം കോവിലകത്തേക്ക് മാർച്ച് ചെയ്തു. അക്കാലത്ത് പിണറായിയിലെ ജനസംഖ്യ ഏകദേശം 10,000 ആയി കണക്കാക്കിയിരുന്നു. ഭൂവുടമസ്ഥതയ്‌ക്കെതിരായ ഏകീകൃത ബഹുജന പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ആദ്യ സംഭവമായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെട്ടു. എൻ.ഇ. ബലറാം, എൻ.ഇ. നാണു, എ.കെ. ഗോപാലൻ, കുണ്ടഞ്ചേരി കുഞ്ഞിരാമൻ മാസ്റ്റർ, പാണ്ഡ്യല ഗോപാലൻ മാസ്റ്റർ, പിണറായി കൃഷ്ണൻ മാസ്റ്റർ, ടി.വി. ഗോവിന്ദൻ നായർ എന്നിവരായിരുന്ന സമരത്തിന്റെ നേതൃ നിരയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നത്. 1964-ൽ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടുയുടെ പിളർപ്പിനുശേഷം പിണറായി ഗ്രാമത്തെ സിപിഐ(എം)ന്റെ ഒരു കോട്ടയായാണ് കണക്കാക്കുന്നത്. കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ സമ്മേളനം പിണറായിയിലെ പരപ്പറം എന്ന സ്ഥലത്താണ് നടന്നത്, ഈ യോഗത്തിലാണ് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഔദ്യോഗികമായി രൂപീകൃതമായത്. കേരളത്തിന്റെ മുൻ മുഖ്യമന്ത്രിയും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) യുടെ മുൻ സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയുമായ പിണറായി വിജയൻ ഈ ഗ്രാമവാസിയായതിനാൽ, അദ്ദേഹം സാധാരണയായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗ്രാമനാമമായ പിണറായി എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. == സാമ്പത്തികം == ഗ്രാമത്തിലെ ജനങ്ങളുടെ പ്രധാന തൊഴിൽ ബീഡി തെറുപ്പായിരുന്നു. അതിൽ ദിനേശ് സഹകരണ സംഘത്തിന് കുത്തകയുണ്ട്. പിണറായി വ്യാവസായികമായി പിന്നോക്കം നിൽക്കുന്ന ഒരു ഗ്രാമമാണ്. ആധുനിക വ്യാവസായിക സ്ഥാപനങ്ങൾ അവിടെയില്ല. 1958 ലാണ് ഈ ഗ്രാമത്തിൽ വൈദ്യുതി എത്തിയത്. ഈ പൊതുസൗകര്യം ഉത്ഘാടനം ചെയ്തത് അന്നത്തെ കേരളത്തിലെ വൈദ്യുതി മന്ത്രി [[വി.ആർ. കൃഷ്ണയ്യർ]] ആയിരുന്നു. == പഞ്ചായത്ത് പ്രസിഡൻ്റുമാർ == 1957-1961: കൃഷ്ണൻ പി എം (ഏകീകൃതമല്ലാത്ത പിണറായി) 1961-1964: കുഞ്ഞുകുട്ടി മാസ്റ്റർ 1964-1967: ടി.വി.അച്യുതൻ നായർ 1967-1979: പി. നാണു 1979-1994: പാണ്ട്യാല ഗോപാലൻ മാസ്റ്റർ 1995-2005: കക്കോത്ത് രാജൻ 2005-2010: വി. ലീല 2010-2015: കൊങ്കി രവീന്ദ്രൻ 2015-2020: ഗീതമ്മ 2020-2025 കെ.കെ.രാജീവൻ 2025-2030: --------------- == അവലംബങ്ങൾ == {{Kannur district}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] {{Kannur-geo-stub}} 57zmtw5lvyoqlvt4gfve7dvsl58kc1j 0 42053 4642834 4602736 2026-07-03T05:47:43Z Keerthisreeyadav 212566 4642834 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Trivandrum}} {{For|ഇതേ പേരിലുള്ള ജില്ലയ്ക്ക്|തിരുവനന്തപുരം ജില്ല}} {{Infobox Indian Jurisdiction |type = city |native_name = തിരുവനന്തപുരം |other_name = |state_name = Kerala |state_ml_name = കേരളം |nickname = |locator_position = left |latd = 8.5074 |longd = 76.972 |skyline = Tvmcityview.jpg |skyline_caption = തിരുവനന്തപുരത്തെ [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയുടെ ചിത്രം]] |area_total = 141.74 |area_magnitude = 8 |altitude = 5 |coastline = 78 |precip = 1700 |climate = Am/Aw |temp_annual = 27.2 |temp_winter = 24.4 |temp_summer = 35 |district = [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം]] |leader_title_1 = [[മേയർ]] |leader_name_1 =വി.വി രാജേഷ് ([[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]) |leader_title_2 = ഡേപ്യുട്ടി മേയർ |leader_name_2 =ജി.എസ്. ആശാനാഥ് ([[ഭാരതീയ ജനതാ പാർട്ടി|ബി.ജെ.പി]]) |population_as_of = 2011 |population_total = 957,730 |population_total_cite =<ref name="Pop">http://www.census2011.co.in/census/city/462-thiruvananthapuram.html</ref> |population_metro = 1679754 |population_metro_cite =<ref name="Pop"/> |population_metro_as_of = 2011 |population_metro_rank = |population_density = |official_languages = [[മലയാളം]], [[ഇംഗ്ലീഷ്]] |literacy = 95.10 <ref name="Pop"/> |area_telephone = 91 (0)471 |postal_code = 695 xxx |vehicle_code_range = KL-01, KL-15 (for [[Kerala State Road Transport Corporation|K.S.R.T.C]]) |unlocode = INTRV |website = www.tvm.kerala.gov.in/home.htm |leader_title_3=[[പോലീസ് കമ്മീഷണർ]]|leader_name_3=തോംസൺ ജോസ് [[ഐ.പി.എസ്.]]|planning_agency=[[തിരുവനന്തപുരം ഡെവലപ്‌മെന്റ് അതോറിറ്റി (ട്രിഡ)]]|corp_ward=100|corp_zone=-}} [[കേരളം|കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ]] തലസ്ഥാനനഗരവും [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയുടെ]] ആസ്ഥാനവുമാണ്‌ '''തിരുവനന്തപുരം അഥവാ ട്രിവാൻഡ്രം'''. '''അനന്തപുരി''' എന്ന ‌പേരിലും ഇത് അറിയപെടുന്നു. [[ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡം|ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ]] പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്ത് കേരളത്തിന്റെ തെക്കേ അറ്റത്തായാണ് ഈ നഗരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. വളരെ ഭൂവൈവിധ്യവും, തിരക്കേറിയ വീഥികളും വാണിജ്യ മേഖലകളും ഉള്ള നഗരമാണ് തിരുവനന്തപുരം. തന്മൂലം “നിത്യ ഹരിത നഗരം” എന്നാണ് ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രപിതാവ് [[മഹാത്മാഗാന്ധി]] തിരുവനന്തപുരത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്.<ref>{{cite web |publisher=ഇന്ത്യാഗവണ്മെൻറ് |work=പ്രസംഗം |url=http://www.speakerloksabha.nic.in/speech/SpeechDetails.asp |title=ലോക്സഭാസ്പീക്കറുടെ പ്രസംഗം (ലോക്സഭാസ്പീക്കറുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ് സൈറ്റിൽ നിന്ന് - അഞ്ചാമത്തെ ഖണ്ഡിക ശ്രദ്ധിക്കുക) |accessdate=2007-09-11 |archive-date=2014-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141102051534/http://speakerloksabha.nic.in/Speech/SpeechDetails.asp |url-status=dead }}</ref> 2011-ലെ [[കാനേഷുമാരി]] പ്രകാരം 957,730 പേർ നഗരസഭാ പരിധിയിൽ അധിവസിക്കുന്നു. ഇത് പ്രകാരം തിരുവനന്തപുരം നഗരം കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമാണ്. തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിൽ സംസ്ഥാനസർക്കാരിന്റെയും, കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെയും പല കാര്യാലയങ്ങളും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. ലോകത്തിലെതന്നെ മികച്ച സ്വകാര്യ വ്യവസായശൃംഖലകളുടെ കാര്യാലയങ്ങളും ഇവിടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. രാഷ്ട്രീയ സിരാകേന്ദ്രം എന്നതിലുപരി, ഉന്നതനിലവാരമുള്ള പല വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും കേന്ദ്രം കൂടിയാണ് തിരുവനന്തപുരം. പ്രശസ്തമായ [[കേരള സർ‌വകലാശാല]], [[രാജീവ് ഗാന്ധി ജൈവ സാങ്കേതിക ഗവേഷണ കേന്ദ്രം]], [[വിക്രം സാരാഭായി ബഹിരാകാശ കേന്ദ്രം]], [[CET|തിരുവനന്തപുരം എഞ്ചിനീയറിങ്ങ് കോളെജ്]], [[ഗവണ്മെന്റ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ്, ബാർട്ടൺ ഹിൽ|സർക്കാർ ഏൻജനീയറിംങ് കോളെജ് ബാർട്ടൺഹിൽ]][[Indian Institute of Space Science and Technology|,ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിട്യട്ട് ഓഫ് സ്പേസ് ടെക്നോളജി]], [[IISER|ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിട്യുട്ട് ഓഫ് സയൻസ് എജ്യുക്കേഷൻ ആൻഡ് റിസർച്ച്]], തിരുവനന്തപുരം മെഡിക്കൽ കോളേജ്, ആർ.സി.സി., ശ്രീചിത്ര തിരുനാൾ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ മെഡിക്കൽ സയൻസെസ് ആൻഡ് ടെക്നോളജി തുടങ്ങിയവ അക്കൂട്ടത്തിൽ എടുത്ത് പറയാവുന്നവയാണ്‌. ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ വിവരസാങ്കേതിക സ്ഥാപനസമുച്ചയമായ [[ടെക്‌നോ പാർക്ക്]] തിരുവനന്തപുരത്തുള്ള [[കഴക്കൂട്ടം]] എന്ന സ്ഥലത്തിനടുത്താണ്. കേരളത്തിലെ പൊതുമേഖല സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നായ [[keltron|കെൽട്രോണിന്റെ]] ആസ്ഥാനവും ഇവിടെയാണ്. == പേരിനു പിന്നിൽ == നഗരത്തിന്റെ തന്നെ മുഖമുദ്രയായ അനന്തശായിയായ പത്മനാഭ സ്വാമിക്ഷേത്രമാണ് നഗരത്തിന് ഈ പേര് വരാൻ കാരണം. ആയിരം തലയുള്ള [[അനന്തൻ]] എന്ന സർപ്പത്തിന്മേൽ വിശ്രമിക്കുന്ന ഭഗവാൻ [[മഹാവിഷ്ണു]]വാണ് പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ മുഖ്യ പ്രതിഷ്ഠ. അനന്തന്റെപുരം (നഗരം) എന്നതിനോട് ബഹുമാനസൂചകമായി "തിരു' ചേർത്തതുകൊണ്ടാണ് തിരുവനന്തപുരം എന്നുപേരുവന്നത്. തിരുവനന്തപുരം എന്നതിന്റെ ആദിരൂപം തിരു അനന്ദപുരമായിരുന്നു എന്ന് ഇളംകുളം കുഞ്ഞൻ പിള്ള പറയുന്നു.<ref> ഇളംകുളം കുഞ്ഞൻ പിള്ള: ചരിത്രത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ 1961 പേജ് 124</ref> പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നതിനു മുൻപ് ആ സ്ഥലം അനന്ദൻകാട് എന്നുപേരുളള ഒരു കാടായിരുന്നുവത്രേ.<ref>വൈക്കത്ത് പാച്ചു മുത്തത്: തിരുവിതാം‌കൂർ ചരിത്രം. 1986 കൊച്ചി</ref> ഇങ്ങനെയൊക്കെ വാദഗതികളുണ്ടെങ്കിലും അനന്തൻ എന്ന നാഗത്തിൽ നിന്നുതന്നെയാണ് തിരുവനന്തപുരം എന്ന പേരിന്റെ ഉത്ഭവം. 1991 വരെ തിരുവനന്തപുരത്തിനെ, ഔദ്യോഗികമായി- ‘ട്രിവാൻഡ്രം‘ എന്ന് പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു<ref name="mapsofworld">{{Cite web |url=http://www.mapsofworld.com/cities/india/thiruvananthapuram/index.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-01-15 |archive-date=2008-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080119051932/http://www.mapsofworld.com/cities/india/thiruvananthapuram/index.html |url-status=dead }}</ref>. അതിനു ശേഷം, സർക്കാർ ഉത്തരവു പ്രകാരം, എല്ലായിടത്തും-‘തിരുവനന്തപുരം’ എന്നുതന്നെ ഉപയോഗിച്ചുപോരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും ആഗോളതലത്തിലും വിനോദ സഞ്ചാരികളും, ഉത്തരേന്ത്യക്കാരും മറ്റും ഇപ്പോഴും ട്രിവാൻഡ്രം എന്നുതന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നു. == ചരിത്രം == [[പ്രമാണം:Natural harbor in Vizhinjam 930218630 a6a5d892d0 o.jpg|thumb|200px|left| വിഴിഞ്ഞം തുറമുഖം, ചരിത്രരേഖകളിൽ സ്ഥാനം പിടിച്ചിട്ടുള്ള തുറമുഖമാണ്‌ ഇത്]] <!-- [[ചിത്രം:Travancoremp.jpg|350px|thumb|തിരുവിതാംകൂറിന്റെ ഭൂപടം]] --> {{Travancore}} തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിന്റെ അതിപുരാതനമായ കച്ചവട ചരിത്രം ക്രി.മു 1000-ആം ആണ്ടിലേക്ക് പോകുന്നു.<ref name="Solomon ships in Thiruvananthapuram">{{cite web | publisher=University of Stanford | work=Facts You Never Knew about India | url=http://www.stanford.edu/~ctj/keralfor.html | title=Ancient Trade in Thiruvananthapuram | accessdate=2006-10-17 | archive-date=2007-02-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070216151730/http://www.stanford.edu/~ctj/keralfor.html | url-status=dead }}</ref> കേരളത്തിലെ മറ്റ് നഗരങ്ങൾ പോലെ തന്നെ സുഗന്ധ വ്യഞ്ജനങ്ങളായിരുന്നു തിരുവനന്തപുരത്തും വ്യാപാരം ചെയ്തിരുന്നത്. എന്നിരുന്നാലും, അക്കാലത്ത് തിരുവനന്തപുരത്തിന്റെ സാമൂഹ്യ-രാഷ്ട്രീയ-സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലം മറ്റ് നഗരങ്ങളിൽ നിന്നും തികച്ചും വിഭിന്നമായിരുന്നു. [[കൊച്ചി]], [[കോഴിക്കോട്]] എന്നീ പ്രമുഖ നഗരങ്ങളുടെയത്രയും വ്യാപാരം ഇവിടെ നടന്നിരുന്നില്ല. പ്രാചീന കാലത്ത് ഇവിടം ഭരിച്ചിരുന്നത് [[ആയ് രാജവംശം|ആയ്]] രാജവംശമായിരുന്നു. ക്രി.വ. പത്ത് നൂറ്റാണ്ടിൽ ഭരണം വേണാട് രാജവംശത്തിന്റെ കീഴിൽ വന്നു. 1684 ൽ [[ഉമയമ്മ റാണി|ഉമയമ്മ റാണിയുടെ]] കാലത്താണ്‌ തിരുവനന്തപുരത്തുനിന്നും 32 കിലോ മീറ്റർ വടക്ക് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ''[[അഞ്ചുതെങ്ങു കോട്ട|അഞ്ചുതെങ്ങ്]]'' എന്ന പ്രദേശത്ത് ''ഇംഗ്ലീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി'' സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്‌.<ref name="ref22">{{Cite web |url=http://www.trivandrumonline.com/history.htm |title=The History of Thiruvanathapuram |access-date=2007-12-13 |archive-date=2007-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071203005934/http://www.trivandrumonline.com/history.htm |url-status=dead }}</ref>. തിരുവനന്തപുരം ആധുനികതയുടെ ആദ്യ ചുവടു വയ്പ്പുകൾ നടത്തിയത് 1729-ൽ [[മാർത്താണ്ഡവർമ്മ]] മഹാരാജാവ് [[തിരുവിതാംകൂർ]] നാട്ടുരാജ്യത്തിന്റെ ഭരണാ‍ധികാരി ആയതിന് ശേഷമാണ്. 1745-ലാണ് തിരുവനന്തപുരം, തിരുവിതാംകൂറിന്റെ തലസ്ഥാനമാക്കപ്പെട്ടത്. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മദ്ധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ, [[സ്വാതിതിരുനാൾ|സ്വാതിതിരുനാൾ മഹാരാജാവും]] ആയില്യം തിരുനാൾ മഹാരാജാവും രാജ്യം ഭരിച്ചിരുന്ന സമയത്താണ് ഈ പട്ടണത്തിന്റെ സുവർണ്ണ കാലഘട്ടം എന്നു പറയാവുന്നത്. സ്വാതിതിരുനാളിന്റെ കാലഘട്ടത്തിലാണ് ആദ്യത്തെ ഇംഗ്ലീഷ് വിദ്യാലയം(ആയിരത്തി എണ്ണൂറ്റി മുപ്പത്തിനാല്), നക്ഷത്രനിരീക്ഷണാലയം (ആയിരത്തി എണ്ണൂറ്റി മുപ്പത്തിയേഴ്) എന്നിവ നിർമ്മിച്ചത്. ആയില്യം തിരുനാളിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ ജനറൽ ആശുപത്രി (ആയിരത്തി എണ്ണൂറ്റി മുപ്പത്തൊൻപത്), ഓറിയന്റൽ റിസേർച്ച് ഇൻസ്റ്റിട്ട്യൂട്ട്, മാനുസ്ക്രിപ്റ്റ് ലൈബ്രറി, യൂണിവേഴ്സിറ്റി കോളേജ് (ആയിരത്തി എഴുനൂറ്റി എഴുപത്തിമൂന്ന്) എന്നിവ സ്ഥാപിച്ചത്. സംസ്കൃത കലാലയം, ആയുർവ്വേദ കോളേജ്, ലോ കോളേജ്, എന്നിവ ശ്രീമൂലം തിരുനാൾ മഹാരാജാവിന്റെ കാലത്താണ് സ്ഥാപിച്ചത്<ref name="ref22"/>. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ രാഷ്ട്രീയമായും സാമൂഹികമായും വലിയ മാറ്റങ്ങൾക്ക് നഗരം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു. [[1904]]-ൽ സ്ഥാപിച്ച ശ്രീമൂലം അസംബ്ലി ആണ് ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ, ജനങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുത്ത നിയമസഭാ സമിതി. ഒരിക്കലും ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ഭരണത്തിൻ കീഴിൽ ആയിരുന്നില്ല എങ്കിലും ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൽ ഈ നഗരം സജീവമായി പങ്കെടുത്തു. [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] ഈ നഗരത്തിൽ വളരെ സജീവമായിരുന്നു. ഡോ. പട്ടാഭി സീതാരാമയ്യ അധ്യക്ഷം വഹിച്ച [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സിന്റെ]] ഒരു സമ്മേളനം ഇവിടെ നടന്നു<ref name="ref22"/>. നവോത്ഥാന സന്ദേശങ്ങളുടെ അലകൾ [[മുസ്ലിം|മുസ്‍ലിംകളുടെ]] ഇടയിലും എത്തിച്ചേർന്നിരുന്നു. [[വക്കം അബ്ദുൽ ഖാദർ മൗലവി|വക്കം അബ്ദുൾഖാദർ മൗലവിയാണ്]] ഇതിനു മുൻകൈയെടുത്തത്. സമുദായാംഗങ്ങൾക്കിടയിൽ പുരോഗമനാശയങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുവാൻ 'ഇസ്ലാം ധർമപരിപാലനസംഘം', 'ജമാഅത് ഉൽ ഇർഷാദ്' എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് സംഘടനകൾക്ക് മൗലവി ജന്മം നല്കി.{{fact}} മുസ്ലീങ്ങളുടെ വിദ്യാഭ്യാസപുരോഗതിയായിരുന്നു മുഖ്യലക്ഷ്യം. ഭരണമണ്ഡലങ്ങളിലും മറ്റ് ഔദ്യോഗിക രംഗങ്ങളിലും മുസ്ലീങ്ങൾക്ക് പ്രാതിനിധ്യം ലഭ്യമാക്കുവാൻ മൗലവി അക്ഷീണം പരിശ്രമിച്ചു. തത്ഫലമായി 1914-ൽ തിരുവിതാംകൂർ സംസ്ഥാനത്തെ വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പിൽ മുസ്ലീം ഇൻസ്പെക്ടർ, ഖുർആൻ അദ്ധ്യാപകൻ, അറബി മുൻഷി എന്നീ തസ്തികകൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു.{{fact}} അറബിപ്പരീക്ഷകളുടെ നടത്തിപ്പിനു മേൽനോട്ടം വഹിക്കുക, അറബിയിലുള്ള പാഠപുസ്തകങ്ങൾ സംശോധിച്ചു നിർദ്ദേശിക്കുക, 'അൽ ഇസ്ലാം' എന്ന അറബി മലയാള മാസികയും മുസ്ളിം എന്ന മലയാള മാസികയും പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക തുടങ്ങിയ നാനാമുഖ പ്രവർത്തനങ്ങൾ മൗലവി തുടർന്നുപോന്നു.{{fact}} [[സ്വദേശാഭിമാനി രാമകൃഷ്ണപിള്ള|സ്വദേശാഭിമാനി രാമകൃഷ്ണപിള്ളയെ]] പ്രശസ്തനാക്കിയ [[സ്വദേശാഭിമാനി]] പത്രത്തിന്റെ പ്രസാധകൻ വക്കം മൗലവി ആയിരുന്നു.<ref name="വൈക്കം മൗലവി">[http://www.india9.com/i9show/Vakkom-Abdul-Khader-Moulavi-71720.htm വൈക്കം മൗലവിയെക്കുറിച്ച്] ചില വിവരണങ്ങൾ</ref> [[1931]]-ൽ അധികാരം ഏറ്റെടുത്ത [[ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ]] മഹാരാജാവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ പല പ്രധാന സംഭവങ്ങൾക്കും നഗരം സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു. ഈ സമയത്താണ് പ്രസിദ്ധമായ [[ക്ഷേത്രപ്രവേശന വിളംബരം]] (1936) നടന്നത്. പിന്നീട് [[കേരള സർവ്വകലാശാല]] എന്നു പുനർ നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ട തിരുവിതാംകൂർ സർവ്വകലാശാല ഈ കാലത്താണ് (1937) സ്ഥാപിച്ചത്<ref name="ref22"/>. 1947-ൽ ബ്രിട്ടിഷ് ഭരണം അവസാനിച്ചപ്പോൾ തിരുവിതാംകൂർ ഇന്ത്യൻ‍ യൂണിയനിൽ ചേരാൻ തീരുമാനിച്ചു. 1948 മാർച്ച് 24 നു [[പട്ടം താണുപിള്ള|പട്ടം താണുപിള്ളയുടെ]] നേതൃത്വത്തിൽ ആദ്യത്തെ ജനകീയ മന്ത്രിസഭ അധികാരമേറ്റു. 1949-ൽ തൊട്ടടുത്ത രാജ്യമായിരുന്ന കൊച്ചിയുമായി കൂട്ടിച്ചേർത്ത് ഉണ്ടാക്കിയ തിരു-കൊച്ചി സംസ്ഥാനത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമായി തിരുവനന്തപുരം മാറി. ഇങ്ങനെ രൂപവത്കരിച്ച തിരു-കൊച്ചി സംസ്ഥാനത്തിന്റെ രാജപ്രമുഖനായി 1949 ജൂലൈ 1 മുതൽ 1956 ഒക്ടോബർ 31 വരെ ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമ വർമ്മ മഹാരാജാവ് ഭരിച്ചു. [[1949]]ൽ- തിരു-കൊച്ചി സം‌യോജന സമയം തിരുവിതാംകൂറിലുണ്ടായ മൂന്ന് റവന്യൂ ഡിവിഷനുകളിൽ ഒന്ന് മാത്രമായിരുന്നു തിരുവനന്തപുരം. സം‌യോജനത്തിനുശേഷം റവന്യൂ ഡിവിഷനുകൾ ജില്ലകളായി മാറി. ദിവാൻ പേഷ്കാർ ജില്ലാ കളക്റ്ററായി. [[അഗസ്തീശ്വരം]], [[തോവാള]], [[കൽക്കുളം]], [[വിളവൻ‍കോട്]] താലൂക്കുകൾ അടിസ്ഥാനപരമായി തമിഴ് സംസാരിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളാകയാൽ തമിഴ്നാടിനോട് ചേർക്കപ്പെട്ടു.<ref name="manorama">{{cite book | title=മനോരമ ഇയർ ബുക്ക്‌|publisher=മനോരമ പ്രസ്സ്‌|location=കോട്ടയം|year=2006}}</ref> 1956 നവംബർ 1-നു കേരളസംസ്ഥാനം രൂപവത്കരിച്ചപ്പോൾ തിരുവനന്തപുരം അതിന്റെ തലസ്ഥാനമായി മാറി. [[പ്രമാണം:Thiruvanananthapuram Kuthiramalika Palace.jpg|200px|thumb|തിരുവനന്തപുരത്തെ കുതിരമാളിക കൊട്ടാരം]] [[പ്രമാണം:Palace of Trivandrum.jpg|thumb|300px|right|കവടിയാർ കൊട്ടാരം, തിരുവനന്തപുരം]] 1962-ൽ തുമ്പ റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപണ കേന്ദ്രം സ്ഥാപിതമായതോടെ തിരുവനന്തപുരം ഇന്ത്യയുടെ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണത്തിന്റെ കളിത്തൊട്ടിൽ ആയി മാറി. 1963-ൽ ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യത്തെ ബഹിരാകാശ വാഹനം വിക്രം സാരാഭായ് സ്പേസ് സെൻററിൽ നിന്ന് വിക്ഷേപിച്ചു. [[ഇന്ത്യൻ സ്പേസ് റിസർച്ച് ഓർഗനൈസേഷൻ|ഇന്ത്യൻ സ്പേസ് റിസേർച്ച് ഓർഗനൈസേഷന്റെ]] (ISRO) പല അനുബന്ധ സ്ഥാപനങ്ങളും ഇവിടെ പിന്നീട് സ്ഥാപിച്ചു.<ref name="VSSC Trivandrum">{{cite web | publisher=Indian Space Research Organisation | work= | url=http://www.isro.org/centers/cen_vssc.htm | title=VSSC Trivandrum | accessdate=2006-05-23 | archive-date=2006-04-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060426233653/http://www.isro.org/centers/cen_vssc.htm | url-status=dead }}</ref> തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിന്റെ അടുത്ത കാലത്തെ പ്രധാന നാഴികക്കല്ലുകളിൽ ഒന്ന് 1995-ൽ ഇവിടെ സ്ഥാപിതമായ [[റ്റെക്നോപാർക്]] ആണ്. ഇത് ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ആദ്യത്തെ ഐ. ടി. പാർക്ക് ആണ് .<ref name="Technopark Trivandrum">{{cite web | publisher=Kerala State IT Mission | work= | url=http://www.keralaitmission.org | title=First IT Park in Kerala | accessdate=2006-08-25 | archive-date=2021-01-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210103110342/http://www.keralaitmission.org/ | url-status=dead }}</ref> <!--ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഐ. ടി. പാർക്കും ഇതാണ്{{തെളിവ്}}-->. ഐ.ടി ഭീമന്മാരായ [[ഇൻഫോസിസ്]],[[ടാറ്റാ കൺസൾട്ടൻസി സർവീസസ്‌|ടി.സി.എസ്]] എന്നിവയ്ക്ക് പുറമേ 240-ഓളം ചെറുതും വലുതുമായ കമ്പനികളിൽ ഏതാണ്ട് 30,000 ഓളം ജീവനക്കാർ ജോലി ചെയ്യുന്നു.<ref name="Companies Technopark Trivandrum">{{cite web | publisher=Kerala State IT Mission | work= | url=http://www.keralaitmission.org | title=IT Companies in Kerala | accessdate=2006-08-25 | archive-date=2021-01-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210103110342/http://www.keralaitmission.org/ | url-status=dead }}</ref> == ഭൂമിശാസ്ത്രവും കാലാവസ്ഥയും == [[പ്രമാണം:Akkulam.jpg|thumb|200px|ആക്കുളത്തെ കായൽ]] [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യയുടെ]] തെക്കേ മുനമ്പിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന തിരുവനന്തപുരത്തിന്റെ അക്ഷാംശ രേഖാംശങ്ങൾ 8.5° N 76.9° E ആണ്. [[പശ്ചിമഘട്ടം|സഹ്യപർവ്വത നിരകൾക്കും]] [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലിനും]] ഇടയിലായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന തിരുവനന്തപുരം സമുദ്രനിരപ്പിൽ ഉള്ള സ്ഥലമാണ്. ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി ഉൾനാട്, തീരപ്രദേശം എന്നിങ്ങനെ രണ്ടായി ഈ പ്രദേശത്തെ വിഭജിക്കാം. ചെറുകുന്നുകളും, താഴ്വാരങ്ങളും ചേർന്നതാണ് ഉൾനാട്. കടൽ തീരവും, പുഴകളും മറ്റും അടങ്ങുന്നതാണ് തീരപ്രദേശം. [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല|തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെതന്നെ]] ഏറ്റവും വലിയ ശുദ്ധജല തടാകമായ [[വെള്ളായണി തടാകം]] നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്താണ്. [[കരമനയാർ|കരമനയാ‍റും]] [[കിള്ളിയാർ|കിള്ളിയാറും]] നഗരത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന പ്രധാന പുഴകളാണ്. നഗരത്തിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് മലമ്പ്രദേശം ഉണ്ട്. ജില്ലയിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പ്രദേശം സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 1890 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[അഗസ്ത്യകൂടം]] ആണ്. നഗരത്തിനു സമീപത്തുള്ള രണ്ട് പ്രധാന ഹിൽ റിസോർട്ടുകൾ ആണ് [[പൊന്മുടി|പൊൻമുടിയും]] [[മുക്കുന്നിമല|മുക്കുന്നിമലയും]]. === കാലാവസ്ഥ === {{climate chart |തിരുവനന്തപുരം |23|29|26 |23|29|21 |24|31|33 |25|31|125 |24|29|202 |24|28|306 |24|28|175 |24|28|152 |24|29|179 |24|29|223 |24|29|206 |23|29|65 |source=[http://www.wunderground.com/NORMS/DisplayIntlNORMS.asp?CityCode=43371&Units=both Weather Underground] |float=right }} ഉഷ്ണമേഖല പ്രദേശത്തുള്ള സ്ഥലം ആയതിനാൽ വ്യത്യസ്ത ഋതുക്കൾ ഇവിടെ അനുഭവപ്പെടാറില്ല. ശരാശരി ഉയർന്ന താപനില 34&nbsp;°C ആണ്. കൂറഞ്ഞത് 21&nbsp;°C ഉം. വായുവിലെ ഈർപ്പം താരതമ്യേന ഉയർന്ന ഇവിടെ മഴക്കാലത്ത് അത് 90% വരെ ആകുന്നു.<ref name="Trivandrum Weather">{{cite web | publisher=Weatherbase | work= | url=http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=017334&refer= | title=Trivandrum Climate | accessdate=2006-08-25 | archive-date=2020-12-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201230112740/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=017334&refer= | url-status=dead }}</ref> തെക്ക്-കിഴക്ക് [[മൺസൂൺ|മൺസൂണിന്റെ]] പാതയിൽ കിടക്കുന്ന ആദ്യത്തെ നഗരമായ തിരുവനന്തപുരത്ത് മൺസൂൺ ആദ്യം തന്നെ മഴ തുടങ്ങും. ഒരു വർഷം ഏതാണ്ട് 1700&nbsp;mm മഴ ലഭിക്കുന്ന ഇവിടെ [[ഒക്ടോബർ]] മാസത്തിൽ വടക്ക്-കിഴക്ക് മൺസൂൺ മൂലവും മഴപെയ്യുന്നു. [[ഡിസംബർ]] മാസത്തോടെ വരണ്ട കാലാവസ്ഥ തുടങ്ങുന്ന ഇവിടെ ഡിസംബർ, [[ജനുവരി]], [[ഫെബ്രുവരി]] മാസങ്ങൾ ഏറ്റവും തണുപ്പുള്ളതായിരിക്കും. [[മാർച്ച്]], [[ഏപ്രിൽ]], [[മെയ്]] മാസങ്ങൾ ഏറ്റവും ചൂടുള്ളവയും. ശരത്കാലത്ത് താപനില 20&nbsp;°C വരെ താഴാറുള്ള ഇവിടെ അത് വേനൽക്കാലത്ത് 35&nbsp;°C വരെ ഉയർന്ന് പോകുന്നു.<ref name="Trivandrum Climate">{{cite web | publisher=Kerala PRD | work= | url=http://www.kerala.gov.in/knowkerala/tvm.htm | title=Trivandrum Climate | accessdate=2006-05-23 | archive-date=2009-02-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090207004457/http://www.kerala.gov.in/knowkerala/tvm.htm | url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" style="width: 75%; margin: 0 auto 0 auto;"|right |+ '''കാലാവസ്ഥാ പട്ടിക''' |- ! ! ജനു ! ഫെബ് ! മാർച്ച് ! ഏപ്രിൽ ! മേയ് ! ജൂൺ ! ജൂലൈ ! ഓഗസ്റ്റ് ! സെപ് ! ഒക്ട് ! നവ ! ഡിസം |- ! പ്രതിദിന കൂടിയ താപനില ([[സെൽഷ്യസ്|°C]]) |31 |31 |32 |32 |31 |29 |28 |28 |29 |29 |29 |30 |- ! പ്രതിദിന താപനില ([[സെൽഷ്യസ്|°C]]) |27 |27 |28 |29 |28 |26 |26 |26 |27 |26 |26 |27 |- ! പ്രതിദിന കുറഞ്ഞ താപനില (°C) |22 |23 |25 |26 |25 |24 |23 |23 |23 |23 |23 |23 |- ! ശരാശരി മഴ (സെ.മീ) |2 |2 |4 |11 |20 |33 |20 |12 |13 |26 |17 |6 |- | colspan="15" style="text-align: center;" | <small>'''Source:''' [http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=17334&refer=&units=metric Weatherbase] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200305211009/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=17334&refer=&units=metric |date=2020-03-05 }}</small> |} == സാമ്പത്തിക മേഖല == മുൻ‌കാലങ്ങളിൽ തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിന്റെ സാമ്പത്തികാവസ്ഥ സേവന മേഖലയെ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു. മൊത്തം തൊഴിൽ സംരംഭങ്ങളുടെ 60% വരുന്ന സർക്കാർ ജീവനക്കാർ ഇതിനൊരു കാരണമായിരുന്നു. മറ്റു ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനങ്ങളായ [[ചെന്നൈ]], [[ബാംഗ്ലൂർ]] തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ രീതിയിൽ മാത്രമേ വൻ‌കിട വ്യവസായ സംരംഭങ്ങൾ തിരുവനന്തപുരത്തുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. എന്നാൽ ഇന്ന്, [[വിവര സാങ്കേതിക വിദ്യ]], മെഡിക്കൽ/ബയോ ടെക്നോളജി എന്നീ മേഖലകളിലെ വിപുലമായ തൊഴിൽ ശേഷിയും വികാസവും തിരുവനന്തപുരത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക മേഖലയെ വളരെയേറെ പരിപോഷിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. കേരള സംസ്ഥാനത്തു നിന്നും നടത്തുന്ന സോഫ്റ്റ് വെയർ കയറ്റുമതിയുടെ 80% സംഭാവന ചെയ്യുന്നത് തിരുവനന്തപുരം നഗരമാണ്. പുതിയ സ്വകാര്യ ടെലിവിഷൻ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ഉദയം സ്റ്റുഡിയോകൾ, അനുബന്ധ വ്യവസായങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയുടെ നഗരമാക്കി തിരുവനന്തപുരത്തെ വളർത്തുന്നുണ്ട്. === ടെക്‌നോ പാർക്ക് === {{main|ടെക്‌നോ പാർക്ക്}} [[പ്രമാണം:Building_BHAVANI_in_Technopark,_Trivandrum.jpg|250px|thumb|തിരുവനന്തപുരം ടെക്‌നോ പാർക്കിലെ ‘നിള'എന്ന കെട്ടിടത്തിന്റെ ദൃശ്യം]] [[1995|1990]]-ൽ ടെക്‌നോ പാർക്ക് സ്ഥാപിതമായതു മുതൽ തിരുവനന്തപുരം ലോകനിലവാരത്തിലുള്ള ഒരു വിവരസാങ്കേതിക തൊഴിൽ കേന്ദ്രമായി വളരാൻ തുടങ്ങി.വിവര സാങ്കേതിക വിദ്യ/വിവര സാങ്കേതിക അനുബന്ധസേവനങ്ങൾ എന്നിവയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച രണ്ടാം-വിഭാഗ-മെട്രോ നഗരമായി തിരുവനന്തപുരം വിലയിരുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട് .<ref name="Indian IT destinations">{{cite web | publisher=ciol | url=http://www.ciol.com/content/news/2006/106072505.asp | title=Thiruvananthapuram offers best IT infrastructure: Survey | accessdate=2006-08-25 | archive-date=2006-08-31 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060831144323/http://www.ciol.com/content/news/2006/106072505.asp | url-status=dead }}</ref><ref name="Indian IT destination">{{cite web | publisher=Kerala State IT Mission | url=http://www.keralaitmission.org | title=First IT Park in Kerala | accessdate=2006-08-25 | archive-date=2021-01-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210103110342/http://www.keralaitmission.org/ | url-status=dead }}</ref> മനുഷ്യവിഭവ ശേഷിയിൽ രണ്ടാമതായും തിരുവനന്തപുരം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികളായ ഓറക്കിൾ കോർപറേഷൻ [[ഇൻഫോസിസ്]],[[ടാറ്റാ കൺസൾട്ടൻസി സർവീസസ്‌|ടി.സി.എസ്]], QuEST Global<ref>{{Cite web|url=https://www.quest-global.com/|title=QuEST Global|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref>, ഐ.ടി.സി ഇൻഫോടെക്, യു എസ്സ് ടി ഗ്ലോബൽ, ഐ ബി എസ്സ് സോഫ്റ്റ് വെയർ സർവീസസ്‍, മക്കിൻസി ആന്റ് കോ, ഏൺസ്റ്റ് ആന്റ് യങ്ങ്, അലിയൻസ് കോൺഹിൽ, ടൂൺസ് അനിമേഷൻ ഇൻഡ്യ, എം-സ്ക്വയേഡ് തുടങ്ങി ഒട്ടനവധി സ്ഥാപനങ്ങൾ ടെക്‌നോ പാർ‍ക്കിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. 35000-ഓളം തൊഴിൽ വിദഗ്ദരും 250-ഓളം കമ്പനികളും ടെക്‌നോ പാർ‍ക്കിലുണ്ട്.<ref name="Technopark IT Companies">{{cite web| publisher=Kerala State IT Mission| work=| url=http://www.keralaitmission.org/web/sec4/?action=0&what=100014| title=IT companies in Technopark| accessdate=2006-05-24| archive-date=2006-06-23| archive-url=https://web.archive.org/web/20060623150717/http://www.keralaitmission.org/web/sec4/?action=0&what=100014| url-status=dead}}</ref> 2007-08 വരെയുള്ള വിപുലീകരണ പദ്ധതികൾ അനുസരിച്ച്, തൊഴിൽ സമ്പത്ത് 40,000 ആയി ഉയരും എന്നാണ്‌ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. 6 ലക്ഷം ചതുരശ്ര അടി തൊഴിൽ സ്ഥലം തരുന്ന ‘തേജസ്വിനി‘, 4 ലക്ഷം ചതുരശ്ര അടി തൊഴിൽ സ്ഥലം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ‘ടി സി എസ്സ് പീപ്പൾ പാർക്കും ടി സി എസ്സ് വികസന കേന്ദ്രവും‘, ഐ ബി എസ്സ് ക്യാം‌പസ് എന്നിവ ടെക്നോപാർക്കിലെ പുതിയ കെട്ടിടങ്ങളാണ്. 4,60,000 ചതുരശ്ര അടി തൊഴിൽ സ്ഥലം നൽകുന്ന ലീല ഐ ടി കേന്ദ്രം പ്രാഥമിക നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. യു എസ്സ് ടെക് ക്യാമ്പസ്, ഇൻഫോസിസ്, ടി.സി.എസ് ക്യാമ്പസ് എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണം തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Technopark Kerala">{{cite web | publisher=Technopark | work= | url=http://www.technopark.org | title=Technopark - Greenest Tech Park | accessdate=2006-08-25 }}</ref>. ഏജിസ് ഗ്ലോബൽ, ബഹുരാഷ്ട്ര കൺസൽട്ടൻസി ഭീമനായ ക്യാപ് ജെമിനി ടെക്നോപാർക്കിൽ ഉടനെ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങുകയാണ്. === വിനോദസഞ്ചാരം === [[പ്രമാണം:നാപ്പിയർമ്യൂസിയം.jpg|thumb|250px| [[നാപിയെർ മ്യൂസിയം]]]] തിരുവനന്തപുരത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക മേഖലയ്ക്ക് സംഭാവനകൾ നൽകുന്ന മറ്റൊരു പ്രധാന തൊഴിൽ രംഗമാണ് വിനോദസഞ്ചാരം.<ref name="Tourists Statistics 2005">{{cite web | publisher=Tourism Dept, Kerala | work=Statistics of Tourists in 2005. | url=http://www.keralatourism.org/php/media/data/tourismstatistics/TOURISTSTATISTICS2005.pdf | title=Trivandrum tops in the number of International tourists. | accessdate=2006-10-02 | archive-date=2006-07-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060701140613/http://www.keralatourism.org/php/media/data/tourismstatistics/TOURISTSTATISTICS2005.pdf | url-status=dead }}</ref><ref name="Tourists Statistics 2004">{{cite web | publisher=Tourism Dept, Kerala | work=Statistics of Tourists in 2004. | url=http://www.keralatourism.org/php/media/data/tourismstatistics/TOURISTSTATISTICS2004.pdf | title=Trivandrum tops in the number of International tourists. | accessdate=2006-10-02 | archive-date=2006-11-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20061101110252/http://www.keralatourism.org/php/media/data/tourismstatistics/TOURISTSTATISTICS2004.pdf | url-status=dead }}</ref> മെഡിക്കൽ ടൂറിസം, പരമ്പരാഗത വിനോദസഞ്ചാരം എന്നിവയിൽ ആഗോള തലത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു ലക്ഷ്യ കേന്ദ്രമാണ് തിരുവനന്തപുരം. അൻപതിലേറെ അംഗീകൃത ആയുർവേദ കേന്ദ്രങ്ങൾ തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിനുള്ളിലും പുറത്തുമായുണ്ട്. വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ ആയുർവേദത്തിനുള്ള മതിപ്പ് ഇതിനു കാരണമാണ്. കൂടാതെ ശ്രീ ചിത്ര, ആർ.സി.സി തുടങ്ങിയ പ്രശസ്ത സർക്കാർ ആശുപത്രികളും കിംസ്, എസ്. യൂ. ടി., കോസ്മോ, ജീ.ജീ., അനന്തപുരി തുടങ്ങിയ പ്രശസ്തമായ സ്വകാര്യ ആധുനിക ചികിത്സാ കേന്ദ്രങ്ങളും തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിനുള്ളിലുണ്ട്. ബീച്ച് റിസോർട്ടുകൾ, മലയോര സുഖവാസ കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കു അനുബന്ധമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന സുഖ ചികിത്സാ സ്ഥാപനങ്ങളും മെഡിക്കൽ ടൂറിസത്തിനു സംഭാവനകൾ നൽകുന്നുണ്ട്. ==== കോവളം ==== {{main|കോവളം}} തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിന് 14 കിലോമീറ്റർ അകലെയായി [[അറബിക്കടൽ|അറബിക്കടലിന്റെ]] തീരത്തുള്ള ഒരു തീരദേശ പട്ടണമാണ് കോവളം. ദൈവത്തിന്റെ സ്വന്തം നാടെന്ന് വിശേഷണമുള്ള കേരളത്തിന്റെ സ്വന്തമായ കോവളത്തിന്‌ ലോക ടൂറിസം ഭൂപടത്തിൽ പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്. നിരവധി സ്വദേശി-വിദേശി വിനോദ സഞ്ചാരികൾ ഇവിടം സന്ദർശിക്കുന്നു. === വ്യവസായ മേഖല === <!-- [[ചിത്രം:Pic4.jpg|thumb|250px|നിർദ്ദിഷ്ട വിഴിഞ്ഞം തുറമുഖം]] --> ഇടത്തരവും വലുതുമായ ഒട്ടനവധി വ്യവസായ യൂണിറ്റുകൾ തിരുവനന്തപുരത്തുണ്ട്. സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിൽ ഏതാണ്ട് 20 എണ്ണത്തോളവും സ്വകാര്യ മേഖലയിൽ 60 എണ്ണത്തിലധികവും ഇത്തരത്തിലുള്ള സ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. കേരള സംസ്ഥാന വ്യവസായ വികസന കോർപ്പറേഷൻ(കെ.എസ്സ്.ഐ.ഡി.സി), [[കെൽട്രോൺ]], ട്രാവൻ‌കൂർ ടൈറ്റാനിയം, ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ലാറ്റെക്സ്, തുടങ്ങിയ സർക്കാർ / അർദ്ധ സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളാണ്, തൊഴിൽ ദാതാക്കളിൽ പ്രധാനികൾ. 30000 ചെറുകിട വ്യവസായ യൂണിറ്റുകളിലായി ഏതാണ്ട് 1,15,000 തൊഴിലാളികൾ കൂടി തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിലും പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിലുമായി തൊഴിലെടുക്കുന്നുണ്ട്.<ref name="Statitics">{{cite web | publisher=Kerala Government | work= | url=http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/thiru_cont.htm | title=Statistical data | accessdate=2006-08-25 | archive-date=2006-05-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060501074358/http://www.kerala.gov.in/statistical/panchayat_statistics2001/thiru_cont.htm | url-status=dead }}</ref> പരമ്പരാഗത തൊഴിൽ മേഖലകളായ കയർ, കൈത്തറി എന്നിവയും പ്രമുഖമാണ്. [[പ്രമാണം:Bonakkad tea factory locked-out.jpg|thumb|left|200px| പൂട്ടിപ്പോയ ബോണക്കാട് തേയില ഫാക്റ്ററി]] തുറമുഖങ്ങളുടെ വികാസമില്ലായ്മ കാരണം കച്ചവടപ്രവർത്തനങ്ങൾ നഗരത്തിൽ വളരെ കുറവാണ്. വിഴിഞ്ഞം തുറമുഖത്ത് നിർമ്മിക്കാനുദ്ദേശിക്കുന്ന ആഴക്കടൽ കണ്ടൈനർ ട്രാൻസ്ഷിപ്പ്മെൻറ് ടെർമിനൽ ഇതിനൊരു മാറ്റമുണ്ടാക്കുമെന്ന് പരക്കെ വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="Vizhinjam - boost in Economy">{{cite news | url = http://www.thehindubusinessline.com/2005/08/30/stories/2005083000410700.htm | title = Vizhinjam terminal will reduce movement cost - Boost the economy | work = | publisher = The Hindu Business Line | pages = | page = | date = 2005-08-29 | accessdate = 2006-09-18}}</ref> നഗരത്തോട് ചേർന്നു കിടക്കുന്ന തുറമുഖം എന്ന പ്രത്യേകതയ്ക്കു പുറമേ, അന്താരാഷ്ട്ര കപ്പൽ മാർഗ്ഗത്തിനും, കിഴക്കു പടിഞ്ഞാറ് ഷിപ്പിങ്ങ് ആക്സിസിനും അടുത്തു കിടക്കുന്നതും, പ്രവർത്തന ക്ഷമമാക്കാൻ ഡ്രെഡ്ജിങ്ങ് ആവശ്യമില്ലാത്തതും വിഴിഞ്ഞത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.<ref name="Statitics of Vizhinjam Port">{{cite web | publisher=Kerala Government | work= | url=http://kerala.gov.in/transshipment/salient.pdf | title=Features of Vizhinjam Port | accessdate=2006-09-22 | archive-date=2006-09-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060928061623/http://kerala.gov.in/transshipment/salient.pdf | url-status=dead }}</ref> വ്യവസാ‍യ പ്രാധാന്യമുള്ള മറ്റു സ്ഥാപനങ്ങൾ, ചിത്രാഞ്ജലി ഫിലിം കോംപ്ലെക്സ്, കിൻഫ്ര അപ്പാരൽ പാർക്ക്, കിൻഫ്ര ഫിലിം ആൻറ് വീഡിയോ പാർക്ക്, കേരള ഹൈ ടെക്ക് ഇൻഡസ്ടീസ് (കെൽടെക്ക്) – ഇപ്പോൾ [[ബ്രഹ്മോസ് എയ്റോസ്പെയ്സ് യൂണിറ്റ്]], [[കേരള ഓട്ടോമൊബൈൽസ് ലിമിറ്റഡ്|കേരള ഓട്ടോമൊബൈൽ‌സ്]], ഇംഗ്ലീഷ് ഇന്ത്യൻ ക്ലേ‌യ്‌സ് പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് എന്നിവയാണ്. '''<u>വിവരസാങ്കേതിക വ്യവസായം</u>''' നഗരത്തിൽ നിന്ന് 15 കി മീ അകലത്തിൽ കഴക്കൂട്ടത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ടെക്നോപാർക്ക് ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തേതും ഏറ്റവും വലിയതുമായ വിവരസാങ്കേതിക സമുച്ഛയമാണ്. ഇന്ന് കഴക്കൂട്ടത്തെ കേരളത്തിൻ്റെ ഐടി തലസ്ഥാനായി അറിയപ്പെടാൻ കാരണമായ ഈ സ്ഥാപനം ഘട്ടം-1, ഘട്ടം-2, ഘട്ടം-3 എന്നിങ്ങനെയും കൂടാതെ ടെക്നോസിറ്റി ആയും വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഇന്ന് കേരളത്തിൽ നിന്നുളള ഐടി കയറ്റുമതിയുടെ 85 ശതമാനവും തിരുവനന്തപുരത്തിൻ്റെ സംഭാവനയാണ്. == ഭരണസം‌വിധാനം == [[പ്രമാണം:Kerala Legislative Assembly, Thiruvananthapuram.jpg|thumb|right|250px|കേരള നിയമസഭാ മന്ദിരം.]] തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിന്റെ ഭരണം നിർവ്വഹിക്കുന്നത് ‘മേയറുടെ’ നേതൃത്വത്തിലുള്ള [[തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭ|തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭയാണ്]]. നഗരസഭാ മേയറെ നഗരപിതാവ് എന്ന് വിളിക്കുന്നു. കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജനസംഖ്യയുള്ള നഗരസഭയാണ്‌ തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭ <ref name="ref20">[[മാതൃഭൂമി]]തൊഴിൽ വാർത്തയുടെ ഹരിശ്രീ സപ്ലിമെൻറിൽ നിന്നും 2006 സെപ്റ്റംബർ 9, താൾ 18</ref>. 100 അംഗങ്ങളുള്ള ഭരണ സമിതിയെ നഗരത്തിലെ വാർഡുകളിൽ നിന്ന് ജനാധിപത്യ വ്യവസ്ഥയിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. തിരുവനന്തപുരം നഗരസഭയുടെ പ്രവർത്തനത്തെ സഹായിക്കാനായി നിരവധി സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. തിരുവനന്തപുരം നഗര വികസന സമിതി(ട്രിഡ), തിരുവനന്തപുരം റോഡ് വികസന സമിതി എന്നിവ അവയിൽ ചിലതാണ്. നഗരത്തിന്റെ സിംഹഭാഗവും തിരുവനന്തപുരം ലോകസഭാ നിയോജകമണ്ഡലത്തിൻ കീഴിലാണ് വരുന്നത്. തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിന്റെ വടക്കൻ അതിരിലുള്ള ചില സ്ഥലങ്ങൾ ആറ്റിങ്ങൽ നിയോജക മണ്ഡലത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. കേരള നിയമസഭയിലേക്കുള്ള ആറ് നിയോജക മണ്ഡലങ്ങൾ നഗര പരിധിയിൽ പെട്ടതാണ്. കഴക്കൂട്ടം, തിരുവനന്തപുരം നോർത്ത്, തിരുവനന്തപുരം വെസ്റ്റ്, തിരുവനന്തപുരം ഈസ്റ്റ്, നേമം, കോവളം എന്നിവയാണ് മേൽപ്പറഞ്ഞവ. [[പോലീസ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ]] (ഐ.ജി.) റാങ്കുള്ള ഐ.പി.എസ്. ഉദ്യോഗസ്ഥനായ പോലീസ് കമ്മിഷണറുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് നഗരത്തിലെ പൊലീസ് സേന പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. കമ്മീഷണറെ ക്രമസമാധാനം, ഭരണം, കുറ്റാന്വേഷണം എന്നിവയിൽ സഹായിക്കാൻ ഡെപ്യൂട്ടി പോലീസ് കമ്മീഷണർമാരുമുണ്ട്. നഗരത്തിനെ മൂന്നായി തിരിച്ച് അസ്സിസ്റ്റൻറ് പോലീസ് കമ്മിഷണർ റാങ്കിലുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥർ പൊലീസ് സേനയുടെ നിർവ്വഹണം നടത്തുന്നു. ഗതാഗത നിയന്ത്രണത്തിനും, ഗതാഗത നിയമ നിർവഹണങ്ങൾക്കുമായി പൊലീസ് ഗതാഗത വിഭാഗവും മൂന്നായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതു കൂടാതെ, വനിതാ സെൽ, നാർക്കോട്ടിക്ക് കണ്ട്രോൾ സെൽ, സിറ്റി ക്രൈം ബ്രാഞ്ച്, സിറ്റി സ്പെഷൽ ശാഖ, ശ്വാന സേന, സായുധ സേന, ക്രൈം റെക്കോഡ്സ് ബ്യൂറൊ, വിദേശ സഞ്ചാരികൾക്ക് സംരക്ഷണം കൊടുക്കുന്ന വിഭാഗം, പ്രത്യേക സായുധ സേന എന്നിങ്ങനെ പല വിഭാഗങ്ങളും നഗര കാവൽ പടയ്ക്ക് ഉണ്ട്.<ref name="Thiruvananthapuram City Police">{{cite web | publisher=Thiruvananthapuram City Police | work=General Information. | url=http://www.tvmcitypolice.org/generalinformation.jsp | title=City Police of Thiruvananthapuram | accessdate=2006-08-25 | archive-date=2006-11-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20061103175244/http://www.tvmcitypolice.org/generalinformation.jsp | url-status=dead }}</ref> സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വന്തമായ രണ്ട് ബറ്റാലിയൻ സായുധ പൊലീസ് സേനയും, ഒരു യൂണിറ്റ് കേന്ദ്ര സായുധ പോലീസ് സേനയും തിരുവനന്തപുരം കേന്ദ്രമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ പള്ളിപ്പുറം എന്ന സ്ഥലത്താണ് സി.ആർ.പി.എഫിന്റെ ആസ്ഥാനം. ഭാരതീയ കരസേനയുടെ ഒരു വലിയ ക്യാമ്പും തിരുവനന്തപുരത്തെ പാങ്ങോട് എന്ന സ്ഥലത്തുണ്ട്. കേരള നിയമസഭാമന്ദിരം തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഇതോടൊപ്പം തന്നെ സെക്രട്ടേറിയറ്റ് പോലെ തന്ത്ര പ്രധാനമായ പല സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങളും നഗരത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയുടെ ആസ്ഥാനം കൂടിയാണീ നഗരം. നഗരത്തിലെ ഒരേ ഒരു വിദേശ രാജ്യ കോൺസുലേറ്റ് മാലിദ്വീപുകളുടേതാണ്. <ref name="Maldives Consulate">{{cite web | publisher=High Commission of the Republic of Maldives | work=Embassies and Consulates in India | url=http://www.maldiveshighcom.co.in/maldives/Tiruvananthapuram/AboutCosulate.htm | title=Consulate / Embassy in Trivandrum | accessdate=2006-08-25 | archive-date=2007-05-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070516100130/http://www.maldiveshighcom.co.in/maldives/Tiruvananthapuram/AboutCosulate.htm | url-status=dead }}</ref> === പ്രാദേശിക ഭരണം === {{Tvmmuncipalities}} {{TvmTaluk}} തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ ഗ്രാമീണ പ്രദേശങ്ങളുടെ ഭരണം നടത്തുന്നത് തിരുവനന്തപുരം ജില്ലാ പഞ്ചായത്തും അതാത് ബ്ലോക്ക് - ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തുകൾ ആണ്. തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ആകെ 84 ഗ്രാമ പഞ്ചായത്തുകളും,12 ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്തുകളും,ഒരു ജില്ലാ പഞ്ചായത്തുമുണ്ട്. ജില്ലയിലെ മറ്റു പ്രധാന നഗരങ്ങളുടെ ഭരണത്തിനായി 4 മുനിസിപ്പാലിറ്റികളുമുണ്ട്. ആകെ 2 ലോകസഭാ മണ്ഡലങ്ങളും,14 നിയമസഭാ മണ്ഡലങ്ങളും ഈ ജില്ലയിൽ ഉണ്ട്<ref>{{cite web | title=Trivandrum | website=trivandrum.nic.in | url=http://trivandrum.nic.in:80/admin.html | access-date=2025-11-11}}</ref> == ഗതാ‍ഗതം == നഗരത്തിനകത്ത്‌ സിറ്റി ബസ്സുകളും [[ഓട്ടോറിക്ഷ|ഓട്ടോറിക്ഷകളും]] ടാക്സി കാറുകളും പോക്കുവരവിനു സഹായിക്കുന്നു. ആളുകൾ [[സൈക്കിൾ|സൈക്കിളുകൾ]], മോട്ടോർ സൈക്കിളുകൾ, സ്കൂട്ടറുകൾ, [[കാർ|കാറുകൾ]] മുതലായവയും ഉപയോഗിക്കുന്നു. സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള [[കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി.]] യെയാണ്‌ നഗരത്തിനകത്തേക്ക് പൊതുഗതാഗതത്തിനായി ജനങ്ങൾ മുഖ്യമായും ആശ്രയിക്കുന്നത്‌. എണ്ണത്തിൽ കുറവെങ്കിലും സ്വകാര്യ ബസ്സുകളും നഗരത്തിനുള്ളിൽ മാത്രം ([[മണ്ണന്തല]], [[ശ്രീകാര്യം]], [[കഴക്കൂട്ടം|കഴക്കൂട്ട]]ത്തിനടുത്തുള്ള പൗണ്ട്കടവ്, [[വേളി]], [[വെട്ടുകാട്]], [[ബീമാപള്ളി]], [[തിരുവല്ലം]], [[പാപ്പനംകോട്]], [[നെട്ടയം]], [[വഴയില]], [[കുടപ്പനക്കുന്ന്]], [[പേയാട്]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും നഗരത്തിനുള്ളിലേക്ക്) സർവീസ്‌ നടത്തുന്നുണ്ട്‌. തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ, തിരുവനന്തപുരം സിറ്റി ഡിപ്പോ, [[ആറ്റിങ്ങൽ]], [[പാപ്പനംകോട്‌]],[[നെടുമങ്ങാട്]], [[വിഴിഞ്ഞം]], [[നെയ്യാറ്റിൻകര]], [[പൂവാർ]], [[പാറശ്ശാല]] എന്നീ ഒൻപത് ഡിപ്പോകളിൽ നിന്നും [[വെള്ളറട]], [[പേരൂർക്കട]], [[കിളിമാനൂർ]], ആനയറ ,[[വികാസ് ഭവൻ]], [[കാട്ടാക്കട]], [[വെള്ളനാട്]], [[വെഞ്ഞാറമൂട്]] എന്നീ സബ് ഡിപ്പോകളിൽ നിന്നും [[പാലോട്]], [[ആര്യനാട്]], [[വിതുര]] എന്നീ ഓപ്പറേറ്റിങ്ങ് ഡിപ്പോകളിൽ നിന്നുമായി [[കേരള സ്റ്റേറ്റ് റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപ്പറേഷൻ|കെ.എസ്.ആർ.ടി.സി]] സർവീസുകൾ നടത്തുന്നു. പുതിയ ബസ്സുകളും ഇലക്ട്രോണിക്‌ ടിക്കറ്റുകളുമായി ഈ സർവീസുകൾ 2005-ൽ നവീകരിക്കുകയുണ്ടായി. സെൻട്രൽ സിറ്റി ഡിപ്പൊ പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിനടുത്തുള്ള കിഴക്കേകോട്ടയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. അന്തർസംസ്ഥാന സർവീസുകളും സെൻട്രൽ ബസ്‌ സ്റ്റാൻഡും ഇവിടെനിന്ന് 1 കിലോമീറ്റർ അകലെ തമ്പാനൂരിലാണ്‌. ഇവിടെനിന്നും കേരളത്തിലെ മിക്കവാറും എല്ലാ പട്ടണങ്ങളിലേയ്ക്കും തെന്നിന്ത്യയിലെ മറ്റു പ്രധാന നഗരങ്ങളായ [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈ ബംഗളൂരു ,മംഗളുരു]] എന്നിവിടങ്ങളിലെയ്ക്കും ബസ്‌ സർവീസുകളുണ്ട്‌. [[തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ|തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]] [[തമ്പാനൂർ|തമ്പാനൂരിൽ]] (വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്ന് 8 കി.മീ. അകലെയായി) സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ദിനം പ്രതി അമ്പതോളം തീവണ്ടികൾ പുറപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രധാന സ്റ്റേഷൻ ആണ്‌ ഇത്‌. ഈ ജില്ലയിലൂടെ റെയിൽ പാത ഏകദേശം 80 കി.മീ. ൽ 20 സ്റ്റേഷനുകളുമായി സർവ്വീസ് നടത്തുന്നു. തിരുവനന്തപുരം ഇന്ത്യയിലെ മറ്റ്‌ എല്ലാ പ്രധാന നഗരങ്ങളുമായി റെയിൽ വഴി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിയ്ക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവുമധികം ദൂരം സർവിസ് നടത്തുന്ന ട്രെയിനായ കന്യാകുമാരി -ദിബ്രുഗഡ് (അസം) വിവേക് എക്സ്പ്രസ്സ് ,കൂടാതെ ഇന്ത്യയിലെ രണ്ടാമത്തെ ബഹുദൂര തീവണ്ടിയായ കന്യാകുമാരി – ശ്രീ മാതാ വൈഷ്ണോ ദേവി കത്ര സർവീസിലെ തെക്കുനിന്നുള്ള ഒന്നാമത്തെ പ്രധാന സ്റ്റോപ്പ്‌ ആണ്‌ തിരുവനന്തപുരം. 2005 ൽ വിമാനത്താവളത്തിനടുത്ത് [[കൊച്ചുവേളി]]യിൽ ഒരു ചെറിയ അനുബന്ധ സ്റ്റേഷൻ കൂടി തുറക്കുകയുണ്ടായി. ചണ്ഡീഗഡ് ,ഡെറാഡൂൺ, അമൃത്സർ, ബാംഗ്ലൂർ, മൈസൂർ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്ക് കൊച്ചുവേളി യിൽ നിന്ന് പ്രതിവാര സർവീസുകൾ ഉണ്ട്. കൊച്ചുവേളിയെ, തിരുവനന്തപുരം സെൻട്രൽ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷന്റെ പ്രധാന സബ് സ്റ്റേഷനായി മാറ്റാനുള്ള നവീകരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഇവിടെ 2023ൽ പൂർത്തിയായി .‍ [[പ്രമാണം:Vizhinjam mosque.jpg|thumb|200px|വിഴിഞ്ഞം പള്ളി]] [[തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളം|തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളത്തിൽ]] നിന്ന് [[മധ്യപൗരസ്ത്യ ദേശങ്ങൾ]], [[സിംഗപ്പൂർ]], [[മാലദ്വീപ്]], [[ശ്രീലങ്ക]] എന്നിവിടങ്ങളിലേയ്ക്ക്‌ നേരിട്ട്‌ വിമാന സർവീസുകൾ ഉണ്ട്‌. [[ഇന്ത്യൻ എയർലൈൻസ്‌]], [[ജെറ്റ്‌ എയർവേയ്സ്‌]], [[പാരമൗണ്ട്‌ എയർവേയ്സ്‌]], കിംഗ്ഫിഷർ എയർവേയ്സ്, ഇൻഡിഗോ എയർവേയ്സ്, എന്നീ ആഭ്യന്തര വിമാന കമ്പനികളും, [[എയർ ഇന്ത്യ]], [[ഗൾഫ്‌ എയർ]], [[ഒമാൻ എയർ]], [[കുവൈറ്റ്‌ എയർവേയ്സ്‌]], [[സിൽക്‌ എയർ]], [[ശ്രീലങ്കൻ എയർലൈൻസ്‌]], [[ഖത്തർ എയർവെയ്സ്‌]], [[എയർ അറേബ്യ]], [[എമിറേറ്റ്സ്‌]], ടൈഗർ എന്നീ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാന കമ്പനികളും തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളത്തിൽ നിന്ന്‌ സർവീസുകൾ നടത്തുന്നു. സൈനികാവശ്യത്തിനായുള്ള രണ്ട്‌ വിമാനത്താവളങ്ങളും – (ഒന്നു അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളത്തിനടുത്തായും മറ്റൊന്ന്‌ ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേനയുടെ ആക്കുളത്തുള്ള ദക്ഷിണ വ്യോമ കമാന്റ്‌ ആസ്ഥാനത്തും)- ഉണ്ട്‌. സ്ഥിരമായുള്ള ഷെഡ്യൂൾഡ്‌ സർവീസുകൾക്കു പുറമേ, ഫസ്റ്റ്‌ ചോയ്സ്‌ എയർ വേയ്സ്‌, ലണ്ടൻ ഗാറ്റ്‌വിക്ക്‌, മൊണാർക്ക്‌ മുതലായ ചാർട്ടേർഡ്‌ സർവീസുകളും ടൂറിസം സീസണോടനുബന്ധിച്ച്‌ ഇവിടെ ലാന്റ്‌ ചെയ്യാറുണ്ട്‌. ഇന്ത്യയുടെ തെക്കേ അറ്റത്തുള്ള എയർപോർട്ട്‌ എന്ന പ്രത്യേകതയും തിരുവനന്തപുരം വിമാനത്താവളത്തിന്റെ പ്രാധാന്യത്തിനുകാരണമായിട്ടുണ്ട്‌. [[ശ്രീലങ്ക]], [[മാലിദ്വീപ്‌]] എന്നിവയോട്‌ ഏറ്റവും അടുത്തുകിടക്കുന്നതിനാൽ അവിടങ്ങളിലേയ്ക്ക്‌ പോകുവാനായി തിരുവനന്തപുരത്തുനിന്ന്‌ ഇന്ത്യയിലെ മറ്റു വിമാനത്താവളങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച്‌ ചെലവും കുറവായിരിക്കും. [[വിഴിഞ്ഞം|വിഴിഞ്ഞത്ത്‌]] പണിതുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ആഴക്കടൽ ട്രാൻസ്‌-ഷിപ്പ്‌മന്റ്‌ കണ്ടൈനർ റ്റെർമിനലിന്റെ പണി 2010-ൽ പൂർത്തിയാവുമെന്നു പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. [[കൊളംബോ]], [[കൊച്ചി]], [[തൂത്തുക്കുടി]] എന്നീ അന്താരാഷ്ട്ര തുറമുഖങ്ങളുടെ സാമീപ്യം കൊണ്ടും, യൂറൊപ്പിനേയും വിദൂര പൗരസ്ത്യ ദേശങ്ങളെയും തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന കപ്പൽ ചാലിന്റെ അടുത്തായതിനാലും, മൂന്നു ഘട്ടങ്ങളിലായി പണിതു തീർക്കാൻ ഉദ്ദ്യേശിക്കുന്ന ഈ പദ്ധതി തുറമുഖ വാണിജ്യ രംഗത്ത്‌ (കണ്ടൈനർ ഷിപ്പ്മെന്റിൽ പ്രധാനമായും) ഒരു കിടമത്സരത്തിനിടയാക്കുമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു. ഐ.ടി-സേവന മേഖലയുടെ പെട്ടെന്നുള്ള വളർച്ചയും, സംസ്ഥാന തലസ്ഥാനമെന്ന പദവിയും, ടൂറിസം മേഖലയിലുണ്ടാവുന്ന വൻ വളർച്ചയും തിരുവനന്തപുരത്തിന്റെ ഗതാഗത മേഖലയ്ക്ക്‌ മേൽ വൻസമ്മർദ്ദത്തിനു കാരണമാകുന്നുണ്ട്‌. ഇതിനെ നേരിടാനായി അനേക ദശലക്ഷം ഡോളറുകളുടെ പദ്ധതികളാണ്‌ നടന്നുകൊണ്ടിരിയ്ക്കുന്നത്‌. 2007 തുടക്കം മുതൽ പണിതീരുന്നവയായി പല അണ്ടർ പാസുകളും ഓവർ ബ്രിഡ്ജുകളും ഉണ്ട്‌. അടിസ്ഥാന റോഡ്‌ വികസനത്തിന്റെ ആദ്യ പടിയായി 42 കിലോ മീറ്റർ നീളം വരുന്ന ഒരു ആറുവരിപാതയും ഒരു നാലുവരി പാതയും വിഭാവനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്‌. == സ്ഥിതി വിവര കണക്കുകൾ == 2001 ലെ [[കാനേഷുമാരി]] പ്രകാരം നഗരത്തിലെ ജനസംഖ്യ 744,739 ആയി കണക്കാക്കിയിരിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2004-06-16 |archive-date=2004-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999 |url-status=live }}</ref> (2006 നവംബറിൽ ഇത്‌ ഏകദേശം 1.1 ദശലക്ഷമായിട്ടുണ്ട്‌). ഒരു ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിൽ 3500 പേർ എന്നതാണ്‌ നഗരത്തിലെ ജനസാന്ദ്രത. തിരുവനന്തപുരം ജില്ല 90% [[സാക്ഷരത]] കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. നഗരത്തിൽ സ്ത്രീകൾ മുന്നിട്ടുനിൽക്കുന്ന 1,037 സ്ത്രീകൾക്കു 1,000 പുരുഷന്മാർ എന്ന ലിംഗാനുപാതം നിലനിൽക്കുന്നു. ജനസംഖ്യയിൽ 65% [[ഹിന്ദു|ഹിന്ദുക്കളും]], 18% [[ക്രിസ്ത്യൻ|ക്രിസ്ത്യാനികളും]], 15% [[മുസ്ലീം|മുസ്ലീമുകളുമാണ്‌]]. ഇവിടുത്തെ മുഖ്യ സംസാര ഭാഷ മലയാളമാണ്‌. എങ്കിലും ഇംഗ്ലീഷും ഹിന്ദിയും പലപ്പോഴും ആശയവിനിമയത്തിന്‌ ഉതകും. ജനങ്ങളിൽ [[തമിഴ്‌]] സംസാരിക്കുന്ന ഒരു മുഖ്യ ന്യൂനപക്ഷവും [[കൊങ്കണി]]/ [[തുളു]] എന്നി ഭാഷകൾ സംസാരിക്കുന്ന കുറച്ചു ആളുകളും ഉണ്ട്‌. നഗരത്തിലെ [[വൈദ്യുതി]] വിതരണം മുഴുവനായും [[കേരള സംസ്ഥാന വിദ്യുച്ഛക്തി വകുപ്പ്‌]] (K.S.E.B) നിയന്ത്രിക്കുന്നു. ജില്ലയെ ട്രാൻസ്മിഷൻ സർക്കിൾ, തിരുവനന്തപുരം, [[കാട്ടാക്കട]] എന്നീ മൂന്നു സർക്കിളുകളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. <!--മൊത്തം വൈദ്യുതോപഭോഗത്തിന്റെ 43% അഥവാ 90 ദശലക്ഷം യൂണിറ്റുകളുടെ പങ്കു പറ്റുന്നത്‌ ഗാർഹീക ഉപഭോക്താക്കളാണ്‌ {{fact}}-->. തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിൽ ഒരു 20KV സബ്സ്റ്റേഷനും, ഒൻപത്‌ 110KV സബ്സ്റ്റേഷനും, ആറു 66KV സബ്സ്റ്റേഷനുകളുമുണ്ട്‌. അടുത്തയിടെ പവർ ഗ്രിഡ്‌ കോർപ്പറേഷൻ കമ്മീഷൻ ചെയ്ത ഒരു 440KV സബ്സ്റ്റേഷൻ നഗരത്തിലെ വൈദ്യുതി വിതരണത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം ഉറപ്പുവരുത്തുന്നു. നഗരത്തിൽ 100% ജനങ്ങളും, പ്രാന്ത പ്രദേശങ്ങളിൽ 84% ജനങ്ങളും, ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളിൽ 69% ജനങ്ങളും ജല വിതരണത്തിന്റെ ഗുണഭോക്താക്കളാണ്‌. തലസ്ഥാന നഗരിയിൽ വിതരണം ചെയ്യപ്പെടുന്ന ജലത്തിന്റെ മുഖ്യ സ്രോതസ്സുകൾ [[പേപ്പാറ]], [[അരുവിക്കര]] എന്നീ ഡാമുകളാണ്‌. [[ജപ്പാൻ]] സഹകരണത്തോടെ നടപ്പിൽ വരുത്തുന്ന പുതിയൊരു സംരംഭം നഗരത്തിന്റെ സ്വഭാവസവിശേഷതകളുള്ള ജില്ലയിലെ ആറു ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകളിലെ ജലവിതരണം മെച്ചപ്പെടുത്താൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നു. [[പ്രമാണം:KovalamBeach.JPG|thumb|250px|പ്രസിദ്ധമായ കോവളം കടൽത്തീരം]] തിരുവിതാംകൂർ രാജഭരണകാലത്തു പണികഴിപ്പിച്ച നഗരത്തിലെ അഴുക്കുചാലുകൾ 1938-ൽ നവീനവൽക്കരിച്ചു. ഇതിനോടനുബന്ധിച്ച മാലിന്യനിർമ്മാർജ്ജനത്തിനായുള്ള ഒരു ഭൂഗർഭസംവിധാനവും നിലവിൽ വരുത്തി. ഇത്‌ ഇപ്പോൾ [[കേരള സംസ്ഥാന ജലവിഭവ വകുപ്പ്|കേരളാ വാട്ടർ അതോറിറ്റിയുടെ]] നിയന്ത്രണത്തിലാണ്‌. നഗരത്തിനെ മാലിന്യനിർമ്മാർജ്ജനസൗകര്യാർഥം ഏഴുഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതിൽ രണ്ടെണ്ണം 1990-ലും അവസാനത്തെ രണ്ടെണ്ണം 2000-ത്തിനു ശേഷവുമാണ്‌ കമ്മീഷൻ ചെയ്തിട്ടുള്ളത്‌. മാലിന്യങ്ങൾ ആദ്യമായി [[വലിയതുറ|വലിയതുറയിലുള്ള]] മാലിന്യ സംസ്കരണ പ്ലാന്റിലെ സ്റ്റില്ലിംഗ്‌ ചേംബർ (അവക്ഷിപ്ത അറ)യിലേക്ക്‌ മാറ്റുന്നു. പിന്നീട്‌ ഇതിനെ സ്വീവേജ്‌ ഫാർമിംഗ്‌ എന്ന മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ പുറത്തുകളയുന്നു. ക്ഷീര വികസനവകുപ്പിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള ഇവിടെ കാലിത്തീറ്റക്കാവശ്യമായ [[തീറ്റപ്പുല്ല്]] കൃഷി ചെയ്യുന്നു. നഗരവാസികൾക്ക്‌ ഒരു സേവനമെന്ന നിലയിൽ ലാഭേച്ഛയില്ലതെയാണ്‌ ഈ പദ്ധതി നടന്നുവരുന്നത്‌. <!--തൊഴിലില്ലായ്മ തിരുവനന്തപുരത്തെ ഒരു മുഖ്യപ്രശ്നമാണ്‌.1998ൽ 8.8% ആയിരുന്ന തൊഴിലില്ലായ്മ 2003 ആയപ്പോഴേക്കും 34.3% ആയി ഉയർന്നു. ഇത്‌ 25.2% നേരിട്ടുള്ളതും 289.7% ആപേക്ഷികവുമായ ഉയർച്ചയാണ്‌. മറ്റു ജില്ലകളിൽനിന്ന് ഇവിടെയ്ക്കുള്ള കുടിയേറ്റവും ഈ ഉയർന്ന നിരക്കിനു കാരണമാണ്‌. ആത്മഹത്യാ നിരക്കിലും തിരുവനന്തപുരം കേരളത്തിലേക്കുവെച്ച്‌ മുൻപന്തിയിലാണ്‌. 1995ൽ 17.2 / ലക്ഷമായിരുന്ന ഇത്‌ 2002ൽ 38.5 ആയി ഉയർന്നു. 2004ൽ വർദ്ധനവിന്റെ നിരക്ക്‌ അൽപ്പമൊന്നു കുറഞ്ഞ്‌ 36.6/ലക്ഷമായി നിൽക്കുന്നു {{fact}}-->== സാംസ്കാരികം == [[പ്രമാണം:Sri Padmanabhaswamy temple.jpg|thumb|250px| ശ്രീ പത്മനാഭ സ്വാമി ക്ഷേത്രം]] [[പ്രമാണം:Palayam Mosque.jpg|right|thumb|250px|പാളയം ജൂമാ മസ്ജിദ്]] [[File:Tvm sttn.JPG|thumb|Tvm sttn|തിരുവനന്തപുരം സെന്ററൽ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ]] [[പ്രമാണം:Tvdnindiancoffeehouse (89).JPG|200px|thumb|തമ്പാനൂർ ബസ് കേന്ദ്രത്തിനടുത്തുള്ള ഇന്ത്യൻ കോഫീ ഹൌസ് കെട്ടിടം]] വിദേശികളും മറുനാട്ടുകാരും, തിരുവനന്തപുരം വാസികളെ ‘ട്രിവാൻഡ്രമൈറ്റ്’ എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും ആ നാമം പ്രചുര പ്രചാരം നേടിയിട്ടില്ല. തിരുവനന്തപുരത്തിന് തനതായ ഒരു സാംസ്കാരിക പശ്ചാത്തലം ഉണ്ട്. അത് തിരുവിതാംകൂർ രാജവംശത്തിന്റെ കലാ സാംസ്കാരിക പുരോഗമന നയങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടായത് എന്ന് പറയാം. തിരുവനന്തപുരം ഒരുപാട് പ്രതിഭകളെ കലാ ലോകത്തിന് സമ്മാനിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത്, മഹാരാജാ [[സ്വാതി തിരുന്നാൾ|സ്വാതി തിരുനാൾ]] ബാലരാമ വർമ്മയും, രാജാ രവിവർമ്മയും ആണ്. കർണാടക സംഗീതത്തിന്റെ വളർച്ചയിൽ മഹാരാജാ സ്വാതി തിരുനാളിന്റെ പങ്ക് കുറച്ച് കാണാവുന്ന ഒന്നല്ല. തിരുവനന്തപുരത്ത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഒരു സംഗീത കലാലയം തന്നെ ഉണ്ട്. [[രാജാരവി വർമ്മ]], ലോക പ്രശസ്തി നേടിയ ഒരു ചിത്രകാരനായിരുന്നു. ഇന്ത്യൻ ചിത്രകലാ ശാഖക്ക് അദ്ദേഹം വളരെയധികം സംഭാവന ചെയ്തിരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശ്വ വിഖ്യാതമായ പല ചിത്രരചനകളും ശ്രീ ചിത്രാ ആർട്ട് ഗാലറിയിൽ ഇന്നും പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ശ്രീ പത്മനാഭ സ്വാമി ക്ഷേത്രം, അതിനു ചുറ്റിനും ഉള്ള കോട്ട മതിൽ, നേപ്പിയർ കാഴ്ചബംഗ്ലാവ്, മൃഗശാല, വിക്റ്റോറിയ ടൌൺ ഹാൾ, [[പാളയം ജുമാമസ്ജിദ്|പാളയം ജുംആ മസ്ജിദ്]], പാളയം പള്ളി എന്നിവ നഗരത്തിന്റെ പഴമ വിളിച്ചോതുന്ന കെട്ടിടങ്ങളാണ്. [[വേളി]] കായലും [[ശംഖുമുഖം]] കടൽ തീരവും അവിടുത്തെ മത്സ്യകന്യകയുടെ ശില്പവും പ്രശസ്തമാണ്. പുറമേ നിന്നു നോക്കുന്നവർക്ക് തിരുവനന്തപുരം ഒരു ശാന്തമായ അന്തരീക്ഷമാണ് കാട്ടുന്നതെങ്കിലും, ഉള്ളിൽ സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ധ്വനി പ്രകടമാണ്. [[ഓണം]] നാളുകളിലും, അത് കഴിഞ്ഞുള്ള വിദേശ സഞ്ചാര സീസണിലും തിരുവനന്തപുരം അതിന്റെ സാംസ്കാരിക വൈവിധ്യത്തിന്റെ ഉച്ചസ്ഥായിയിൽ എത്തുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ മറ്റ് പ്രധാന ഉത്സവങ്ങൾ [[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല]], പുഷ്പ ഫല മേള, പത്മനാഭ സ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിലെ ആറാട്ട്, [[ബീമാപള്ളി]] ഉറൂസ്, [[വെട്ടുകാട് പള്ളി]] പെരുനാൾ എന്നിവയാണ്. കിഴക്കേകോട്ടയിലെ സി.വി.എൻ കളരി, കളരിപ്പയറ്റ് അഭ്യസിപ്പിക്കുന്നതിൽ വിശ്വപ്രസിദ്ധമാണ്. മാർഗ്ഗി കേന്ദ്രം കഥകളി പഠിപ്പിക്കുന്നതിലും പ്രശസ്തമാണ്. നിറയെ തേങ്ങയും സുഗന്ധ വ്യഞ്ജനങ്ങളും ചേർത്ത കേരളീയ പാചകരീതിയാണ് ഇവിടെയും ഉള്ളത് എങ്കിലും, ചെട്ടിനാടൻ, പാണ്ടിനാടൻ, ചൈനീസ്, വടക്കേ ഇന്ത്യൻ, കോണ്ടിനെന്റൽ തുടങ്ങി എല്ലാ പാചകരീതികളും ഇവിടെ സുലഭമാണ്. സായംകാലങ്ങളിലെ തട്ടുകടകൾ ഭക്ഷണ പ്രിയരായ എല്ലാവർക്കും ഒരു നല്ല അനുഭവം തന്നെയായിരിക്കും. സംസ്ഥാന കേന്ദ്ര ഗ്രന്ഥശാല (1829), സർവ്വകലാശാലാ ഗ്രന്ഥശാല, കുട്ടികൾക്കുള്ള ഗ്രന്ഥശാ‍ല, കൈയെഴുത്ത് പ്രതി ഗ്രന്ഥശാ‍ല, വികസന പഠന കേന്ദ്ര ഗ്രന്ഥശാ‍ല, ബ്രിട്ടീഷ് ഗ്രന്ഥശാ‍ല, പ്രിയദർശനി ഗ്രന്ഥശാ‍ല എന്നിവ നഗരത്തിലെ പ്രമുഖ ഗ്രന്ഥശാ‍ലകളാണ്. == വിദ്യാഭ്യാസം == [[പ്രമാണം:Kerala University.jpg|thumb|right|കേരള സർവകലാശാല ഭരണ നിർവഹണ കേന്ദ്രം]]‎ [[പ്രമാണം:Model School Thiruvananthapuram.JPG|thumb|right|തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിലെ വളരെ പഴക്കം ചെന്ന, മോഡൽ സ്കൂൾ]]തിരുവനന്തപുരം ഒരു പ്രമുഖ വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രമാണ്. [[കേരള സർവ്വകലാശാല|കേരളാ സർ‌വകലാശാലയുടെ]] ആസ്ഥാനം ഇവിടെയാണ്. പതിനഞ്ച് എഞ്ചിനീയറിങ്ങ് കോളേജുകൾ, മൂന്ന് മെഡിക്കൽ കോളേജുകൾ, മൂന്ന് ആയുർ‌വേദ കോളേജുകൾ, രണ്ട് ഹോമിയോ കോളേജുകൾ, ആറ് ഇതര മെഡിക്കൽ വിഭാഗങ്ങളിൽ പെട്ട കോളേജുകൾ, രണ്ട് നിയമ കലാലയങ്ങൾ, തുടങ്ങി ഒട്ടേറെ പ്രൊഫഷണൽ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ നഗരത്തിലുണ്ട്. [[ഗവൺമെന്റ് മെഡിക്കൽ കോളേജ്, തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരം മെഡിക്കൽ കോളേജ്]], ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ പ്രമുഖമായ ഒരു സ്ഥാപനമാണ്. അഖിലേന്ത്യാ വൈദ്യശാസ്ത്ര ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് (''All India Institute of Medical Sciences'' (AIIMS)) എന്ന പദവിയിലേക്ക് ഉയർത്തിക്കൊണ്ടു വരുന്ന ഒരു ചികിത്സാകേന്ദ്രമാണിത്. അഖിലേന്ത്യാ തലത്തിൽ പ്രശസ്തമായ മറ്റൊരു സ്ഥാപനമാണ് [[കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്, തിരുവനന്തപുരം|കോളേജ് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിങ്ങ് തിരുവനന്തപുരം (സി.ഇ.ടി)]].ജില്ലയിലെ രണ്ടാമത്തെ സർക്കാർ ഏൻജിനീയറിംങ് കോളേജായ [[ഗവണ്മെന്റ് എഞ്ചിനീയറിംഗ് കോളേജ്, ബാർട്ടൺ ഹിൽ|ബാർട്ടൺഹിൽ ഏൻജിനീയറിംങ് കോളേജ്]] സംസ്ഥാനത്തെ മികച്ച നിലവാരം പുലർത്തുന്ന കോളേജാണ്. [[ടെക്നോപാർക്ക്]] ഐ ഐ ഐ റ്റി എം കെ,ടെക്‌നോസിറ്റിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന [[ഏഷ്യൻ സ്കൂൾ ഓഫ് ബിസിനസ്സ്]], എന്നിവ മാനേജ്‌മെന്റ് വിദ്യാഭ്യാസമേഖലയിലെ ഉന്നത നിലവാരം പുലർത്തുന്ന രണ്ട് സ്ഥാപനങ്ങളാണ്. ശാസ്ത്ര-മാനവിക വിഷയങ്ങളിലും നിരവധി മികച്ച വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ ഇവിടെ ഉണ്ട്. കേരളത്തിലെമ്പാടുമെന്നപോലെത്തന്നെ ഇവിടെയും മൂന്നുതരം സ്കൂളുകൾ ഉണ്ട്. സർക്കാർ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ളവ (സർക്കാർ സ്കൂൾ – 517), സർക്കാർ ധന സഹായത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവ (എയിഡഡ് സ്കൂൾ – 378), സർക്കാർ ധന സഹായമില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവ (അൺഎയിഡഡ് – 58 ) എന്നിങ്ങനെ ആണ് തരം തിരിവ്. ആകെ 983 സ്കൂളുകൾ (http://www.education.kerala.gov.in/schools.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080129153105/http://www.education.kerala.gov.in/schools.htm |date=2008-01-29 }}). സർക്കാർ സ്കൂളുകൾ, സംസ്ഥാന സർക്കാറിന്റെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിലുള്ളവയും സംസ്ഥാന വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പു നിർദ്ദേശിക്കുന്ന പാഠ്യപദ്ധതി നടപ്പിലാക്കുന്നവയുമാണ്. എയിഡഡ് സ്കൂളുകളും സംസ്ഥാന സർക്കാറിന്റെ പാഠ്യപദ്ധതി പിന്തുടരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസ ട്രസ്റ്റുകളോ/ബോർഡുകളോ നടത്തുന്ന സ്വകാര്യ വിദ്യാലയങ്ങൾ സി ബി എസ് ഇ/ഐ സി എസ് ഇ/സർക്കാർ പാഠ്യപദ്ധതി എന്നിവയിൽ ഒന്നോ അതിലധികമോ പാഠ്യപദ്ധതികൾ പിന്തുടരുന്നു. ഇവയ്ക്കു പുറമേ, കേന്ദ്ര സർക്കാർ നേരിട്ടു നടത്തുന്ന നാല് കേന്ദ്രീയ വിദ്യാലയങ്ങളും തിരുവനന്തപുരത്തുണ്ട്. സി ബി എസ് ഇ പാഠ്യപദ്ധതിയാണ് ഇവിടങ്ങളിൽ പിന്തുടരുന്നത്. തിരുവനന്തപുരം പട്ടത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന [[ആര്യ സെൻട്രൽ സ്കൂൾ]] നഗരത്തിലെ ഒരു പ്രമുഖ സി ബി എസ് ഇ/ ഐ സി എസ് ഇ സ്കൂൾ ആണ്. കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ അന്തർ‌ദേശീയ വിദ്യാലയവും തിരുവനന്തപുരത്താണ്. ‘തിരുവനന്തപുരം ഇന്റർ‌നാഷണൽ സ്കൂൾ’ 2003 ഓഗസ്റ്റ് മാസത്തിലാണ്, നഗര പ്രാന്തത്തിലുള്ള [[തോന്നക്കൽ|തോന്നക്കലിൽ]] പ്രവർത്തനം ആരം‌ഭിച്ചത്. 2001 ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം തിരുവനന്തപുരത്തെ സാക്ഷരത നിരക്ക് 86.36 ശതമാനമാണ്. പുരുഷന്മാരിൽ ഇത് 92.68 ശതമാനവും സ്ത്രീകളിൽ 86.26 ശതമാനവുമാണ്. === ശാസ്ത്ര സാങ്കേതിക മേഖല === ബഹിരാകാശ ശാസ്ത്രം, വിവര സാങ്കേതിക വിദ്യ, ജൈവ സാങ്കേതിക വിദ്യ (ബയോ ടെക്‌നോളജി), വൈദ്യശാസ്ത്രം തുടങ്ങി വിവിധ മേഖലകളിലെ ഗവേഷണ – വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടക്കുന്ന ഒരു വിദ്യാഭ്യാസ കേന്ദ്രമാണ് തിരുവനന്തപുരം. ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ഗവേഷണ കേന്ദ്രങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്: * [[വിക്രം സാരാഭായി ബഹിരാകാശ കേന്ദ്രം]](വി എസ്സ് എസ്സ് സി – Vikram Sarabhai Space Centre) *ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ സാങ്കേതികവിദ്യാ സ്ഥാപനം (Indian Institute of Space Technology – IIST), വലിയമല, നെടുമങ്ങാട് *ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്ര വിദ്യാഭ്യാസ ഗവേഷണ സ്ഥാപനം (Indian Institute of Science and Educational Research – IISER), വിതുര * [[ദ്രവ ഇന്ധന സാങ്കേതിക കേന്ദ്രം]] (എൽ പി എസ്സ് സി – Liquid Propulsion Systems Centre) * [[തുമ്പ റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപണ കേന്ദ്രം]](Thumba Equatorial Rocket Launching Station(TERLS)) * [[ബ്രഹ്മോസ് എയ്റോസ്പെയ്സ്]] യൂണിറ്റ് (BrahMos Aerospace unit) * [[രാജീവ് ഗാന്ധി ജൈവ സാങ്കേതിക കേന്ദ്രം]](Rajiv Gandhi Centre for Bio Technology) * ട്രോപ്പിക്കൽ സസ്യോദ്യാനവും ഗവേഷണ കേന്ദ്രവും(Tropical Botanical Garden and Research Institute) * ഇ.ആർ.&ഡി.സി. – [[സി ഡാക്]] * എൻ.ഐ.എസ്.ടി. (National Institute for Interdisciplinary Science & Technology – NIST)<ref>{{Cite web |url=http://w3rrlt.csir.res.in/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-01-15 |archive-date=2006-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060713210652/http://w3rrlt.csir.res.in/ |url-status=dead }}</ref> * [[ഇന്ത്യൻ സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ ഫൌണ്ടേഷൻ|ഇന്ത്യൻ സ്വതന്ത്ര സോഫ്റ്റ്‌വെയർ പ്രസ്ഥാനം]] (Free Software Foundation of India (FSF(I)) * [[റീജിയണൽ ക്യാൻസർ സെന്റർ]] (RCC) * [[ശ്രീ ചിത്തിര തിരുനാൾ, മെഡിക്കൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്]] (Sree Chitra Thirunal Institute of Medical Sciences and Technology (SCTIMST)) * [[ഭൗമ ശാസ്ത്ര പഠന കേന്ദ്രം]] (Centre for Earth Science Studies (CESS)) * കേന്ദ്ര കിഴങ്ങു വിള ഗവേഷണ കേന്ദ്രം(Central Tuber Crops Research Institute – CTCRI) * [[പ്രിയദർശിനി നക്ഷത്ര ബംഗ്ലാവ്]] (Priyadarsini Planetarium) * [[വികാസ പഠന കേന്ദ്രം]] (Centre for Development Studies) * ഓറിയന്റൽ ഗവേഷണ കേന്ദ്രവും കൈയെഴുത്തു ഗ്രന്ഥശാലയും (The Oriental Research Institute & Manuscripts Library) * [[കേരള പ്രധാനപാത ഗവേഷണ കേന്ദ്രം]] (Kerala Highway Research Institute) * [[കേരള മത്സ്യ ഗവേഷണ കേന്ദ്രം]] (Kerala Fisheries Research Institute) * [[സി-ഡിറ്റ്|സെന്റർ ഫോർ ഡവലപ്മെന്റ് ഓഫ് ഇമേജിങ്ങ് ടെക്നോളജി (സി-ഡിറ്റ്)]] (Centre For Development of Imaging Technology (C-DIT)) *ജീവനീയശാസ്ത്ര താവളം, തോന്നയ്ക്കൽ (Life Science Park, Thonnakkal) *ഗുലാത്തി ധനകാര്യ നികുതിവ്യവസ്ഥാ സ്ഥാപനം (Gulati Insitute of Finance and Taxation), ശ്രീകാര്യം *ഇന്ത്യൻ വിവരസാങ്കേതിക നിർവഹണ സ്ഥാപനം – കേരളം (Indian Institute of Information Technology and Management – Kerala, IIITM-K), ടെക്നോസിറ്റി, പള്ളിപ്പുറം *ദേശീയ ഭാഷണ ശ്രവണ സ്ഥാപനം (National Institute of Speech and Hearing – NISH), ആക്കുളം *ഉത്കൃഷ്ട സാംക്രമികാണുശാസ്ത്ര സ്ഥാപനം (Institute of Advanced Virology – IAV), തോന്നക്കൽ == മാദ്ധ്യമം == [[ഇംഗ്ലീഷ്|ഇംഗ്ലീഷിലും]] [[മലയാളം|മലയാളത്തിലുമുള്ള]] ദിനപത്രങ്ങൾ ഇവിടെ ലഭ്യമാണ്‌. [[ദി ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ്|ദി ന്യൂ ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സും]] [[ദ ഹിന്ദു|ദി ഹിന്ദുവുമാണ്‌]] തിരുവനന്തപുരത്ത്‌ എഡിഷനുള്ള ഇംഗ്ലീഷ്‌ ദിനപത്രങ്ങൾ. പ്രധാന മലയാള പത്രങ്ങൾ [[മാതൃഭൂമി]], [[മലയാള മനോരമ]], [[കേരളകൗമുദി ദിനപത്രം|കേരള കൗമുദി]], [[ദേശാഭിമാനി]], [[മാധ്യമം]], [[മംഗളം]],ജന്മഭൂമിഎന്നിവയാണ്‌ ഒട്ടു മിക്ക മലയാളം ടിവി ചാനലുകളും തിരുവനന്തപുരം ആസ്ഥാനമാക്കിയാണ്‌ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്‌. ഗവൺമെന്റിന്റെ കീഴിലുള്ള [[ദൂരദർശൻ]] 1981-ൽ ഇവിടെ നിന്നും [[സംപ്രേഷണം]] ആരംഭിച്ചു. 1993-ൽ സം‌പ്രേഷണം ആരംഭിച്ച [[ഏഷ്യാനെറ്റ്]] ആണ് ആദ്യത്തെ സ്വകാര്യ മലയാളം ചാനൽ. തിരുവനന്തപുരം ആസ്ഥാനമായ മറ്റു ചാനലുകൾ [[സൂര്യ ടി.വി.]], [[അമൃത ടി.വി.]], [[കൈരളി ടി.വി.]], [[കിരൺ ടി.വി.]], [[ഏഷ്യാനെറ്റ് പ്ലസ്|ഏഷ്യാനെറ്റ്‌ പ്ലസ്‌]], [[പീപ്പിൾ]], [[മാതൃഭൂമി ന്യൂസ് ചാനൽ]] എന്നിവയാണ്‌. ഏഷ്യാനെറ്റിന്റെ കേബിൾ ടിവി സേവന വിഭാഗമായ ഏഷ്യാനെറ്റ്‌ സാറ്റലൈറ്റ്‌ കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസ്‌ ലിമിറ്റഡും സിറ്റി കേബിളും തദ്ദേശ കേബിൾ സേവനം നൽകുന്നതു കൂടാതെ മറ്റു ദേശീയ – അന്തർദ്ദേശീയ ചാനലുകളും നൽകുന്നുണ്ട്‌. [[DTH]] സേവനം ദൂരദർശൻ ഡയറക്റ്റ്‌ പ്ലസ്‌, ടാറ്റ സ്കൈ, ഡിഷ്‌ ടിവി എന്നിവയിലൂടെ ലഭ്യമാണ്‌. [[ആകാശവാണി|ആകാശവാണിയുടെ]] AM സ്റ്റേഷനും (1161&nbsp;MHz) FM സ്റ്റേഷനും (101.9&nbsp;MHz) ഇവിടെയുണ്ട്‌. ഇതു കൂടാതെ മലയാളത്തിലെ ആദ്യത്തെ സ്വകാര്യ കമ്മ്യൂണിറ്റി എഫ്.എം റേഡിയോ സ്റ്റേഷൻ ആയ "[[റേഡിയോ ഡിസി]]" 2006 ജനുവരിയിൽ പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2006/01/07/stories/2006010720930300.htm |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2008-01-15 |archive-date=2006-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060112010952/http://www.hindu.com/2006/01/07/stories/2006010720930300.htm |url-status=dead }}</ref>. [[മലയാളം]], [[തമിഴ്‍]], [[ഇംഗ്ലീഷ്‌]], [[ഹിന്ദി]] ചലച്ചിത്രങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിക്കുന്ന നാല്പതിലധികം [[സിനിമാ തീയറ്ററുകൾ]] ഇവിടെയുണ്ട്‌. ഇതു കൂടാതെ രണ്ട്‌ ചലച്ചിത്ര സ്റ്റുഡിയോകളും നഗരത്തിലുണ്ട്‌ – ചിത്രാഞ്ജലിയും മെറിലാന്റും. ടെക്നോപാർക്കിനടുത്തുള്ള (ചന്തവിള) കിൻഫ്ര ഫിലിം ആൻഡ്‌ വീഡിയോ പാർക്ക്‌ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ആനിമേഷൻ ചലച്ചിത്ര നിർമ്മാണ സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നാണ്‌. എല്ലാ വർഷവും നവംബറിൽ നടക്കുന്ന അന്തർദ്ദേശീയ ചലച്ചിത്രോത്സവം (IFFK – [[International Film Festival of Kerala]]) ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ പ്രധാനപ്പെട്ട ചലച്ചിത്രോത്സവങ്ങളിലൊന്നായി കണക്കാക്കുന്നു. [[ബി.എസ്.എൻ.എൽ.]], [[റിലയൻസ്‌]], [[ടാറ്റാ ഇൻഡികോം]] എന്നിവ അടിസ്ഥാന ടെലിഫോൺ സേവനവും ബി.എസ്.എൻ.എൽ. സെൽവൺ, [[എയർടെൽ]], [[ഐഡിയ]] സെല്ലുലാർ, [[വൊഡാഫോൺ]], റിലയൻസ്‌, ടാറ്റാ ഇൻഡികോം എന്നിവ മൊബൈൽ ഫോൺ സേവനവും നൽകുന്നു. തൊണ്ണൂറുകളുടെ അവസാനത്തെ അപേക്ഷിച്ച്‌ മൊബൈൽ ഫോൺ ഉപഭോക്താക്കളുടെ എണ്ണം വളരെയധികം വർദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്‌. ഏഷ്യാനെറ്റ്‌ ഡാറ്റാലൈൻ, സിറ്റി കേബിൾ, ബി.എസ്.എൻ.എൽ. ഡാറ്റാവൺ എന്നിവ ബ്രോഡ്ബാൻഡ്‌ ഇന്റർനെറ്റ്‌ സേവനം നൽകുന്നു. പ്രധാന ഡയൽ-അപ്പ്‌ ഇന്റർനെറ്റ്‌ ദാതാക്കൾ ബി.എസ്.എൻ.എൽ. നെറ്റ്‌വൺ, കേരള ഓൺലൈൻ, കെൽനെറ്റ്‌ എന്നിവയാണ്‌.<!-- ഇന്ത്യയിലാദ്യമായി പൂർണ്ണമായും ഡിജിറ്റൽ എസ്.എസ്.എ. ആയതിനുള്ള ബഹുമതി തിരുവനന്തപുരത്തിനാണ്‌{{തെളിവ്}}-->. == കായികം == [[പ്രമാണം:Chandrashekaran nair stadium kerala.jpg|thumb|250px| തിരുവനന്തപുരത്തെ ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ ഫ്ലഡ് ലിറ്റ് സ്റ്റേഡിയം]] തിരുവനന്തപുരത്ത് ഏറ്റവും പ്രചാരമുള്ള കളികൾ [[ഫുട്ബോൾ|ഫുട്ബോളും]] [[ക്രിക്കറ്റ്|ക്രിക്കറ്റുമായിരിക്കണം]]. [[ബാസ്ക്കറ്റ്ബോൾ]], [[ബാഡ്മിന്റൺ]], [[വോളിബോൾ]] എന്നിവയ്ക്കും പ്രചാരമുണ്ട്, പ്രത്യേകിച്ചും വിദ്യാലയങ്ങളിൽ.കേരളാ ക്രിക്കറ്റ് അസോസിയേഷന്റെ (കെ.സി.എ) മുഖ്യ കാര്യാലയം തിരുവനന്തപുരത്താണുള്ളത്. ഈ കാര്യാലയത്തിനോട് ചേർന്ന് പരിശീലനത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള രണ്ട് നെറ്റുകൾ, ബൌളിങ് യന്ത്രങ്ങൾ, മൾട്ടി ജിം-എയറോബിക്സ് സൗകര്യത്തോട് കൂടിയ ജിംനേഷ്യം, ലെക്ചർ ഹോളും ലൈബ്രറിയും,ഇൻഡോർ പരിശീലന സൗകര്യങ്ങൾ,പരിശീലകർക്കും കളിക്കാർക്കും താമസ സൗകര്യങ്ങൾ, ഫിസിയോതെറാപ്പി ക്ലിനിക്, ഓഫീസ്, ഗസ്റ്റ് ഹൌസ് തുടങ്ങിയ സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു.നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശത്തായി ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റ് സ്റ്റേഡിയം പണി കഴിയ്ക്കാൻ കെ.സി.എ തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ട്. [[ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ സ്റ്റേഡിയം]] ദേശീയവും അന്തർദേശീയവുമായ മത്സരങ്ങൾ നടക്കാറുള്ള ഫുട്‌ബോൾ സ്റ്റേഡിയമാണ്. യൂണിവേഴ്‌സി‌റ്റി സ്റ്റേഡിയവും രണ്ട് അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റ് മത്സരങ്ങൾക്ക് വേദിയായിട്ടുണ്ട്. കേരളാ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റിയുടെ കീഴിലുള്ള ഈ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ അത്‌ലറ്റിക്സ് മത്സരങ്ങൾക്കായി സിന്തറ്റിക്ക് ട്രാക്ക് സൗകര്യവുമുണ്ട്. ജിമ്മി ജോർജ്ജ് സ്പോർട്സ് കോം‌പ്ലക്സ്, ജി.വി.രാജാ സ്പോർട്സ് സ്കൂൾ, ലക്ഷ്മിഭായ് നാഷണൽ സ്കൂൾ ഫോർ ഫിസിക്കൽ എജുക്കേഷൻ എന്നിവയാണ് നഗരത്തിലെ മറ്റ് ചില കായികമത്സര വേദികൾ. കവടിയാർ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ഇന്ത്യയിൽ തന്നെ ഏറ്റവും പഴയത് എന്ന് പറയാവുന്ന ഒരു ഗോൾഫ് ക്ലബ്ബും ഒരു ടെന്നിസ് ക്ലബ്ബും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. തിരുവനന്തപുരം ആസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള എസ്.ബി.ടി. ദേശീയ ഫുട്‌ബോൾ ലീഗിന്റെ രണ്ടാം ഡിവിഷനിൽ കളിച്ചിട്ടുണ്ട്. '''കാര്യവട്ടം കായിക കേന്ദ്രം (The Sports Hub, Kariavattom)''' നഗരകേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നും 14 കി. മീ. അകലെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഇവിടെ അന്താരാഷ്ട്ര സ്റ്റേഡിയവും നിരവധി സ്പോർട്സ് അനുബന്ധസ്ഥാപനങ്ങളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇവിടം കേരളത്തിൻ്റെ കായിക ആസ്ഥാനമായി നിലവിൽ അറിയപ്പെട്ടു തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. == പ്രശസ്ത വ്യക്തികൾ == {{അപൂർണ്ണവിഭാഗം}} • [[ശ്രീനാരായണഗുരു]] * [[വക്കം അബ്ദുൽ ഖാദർ മൗലവി]] * [[അയ്യങ്കാളി]] * [[ചട്ടമ്പി സ്വാമികൾ]] * [[സ്വാതി തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] * [[ചിത്തിര തിരുനാൾ ബാലരാമവർമ്മ]] * [[ഗുരു ഗോപിനാഥ്]] * [[കുമാരനാശാൻ]] * [[ ഉള്ളൂർ എസ്. പരമേശ്വരയ്യർ]] * [[ സി.വി.രാമൻപിള്ള]] * (( കലാനിലയം കൃഷ്ണൻ നായർ )) * [[തിക്കുറിശ്ശി സുകുമാരൻ നായർ]] * [[സത്യൻ]] * [[പ്രേംനസീർ]] * [[മധു]] * [[കരമന ജനാർദ്ദനൻ നായർ]] * [[ജഗതി ശ്രീകുമാർ]] * [[മോഹൻലാൽ]] * [[കെ.എസ്. ചിത്ര]] * [[സുരാജ് വെഞ്ഞാറമ്മൂട്]] * [[ഭരത് ഗോപി]] * [[ഇന്ദ്രൻസ്]] * [[ പൃഥ്വിരാജ്]] * [[ഇന്ദ്രജിത്ത്]] * [[രാജാ രവിവർമ]] * [[ജി.വേണുഗോപാൽ]] * [[പട്ടം താണുപിളള]] * [[ ജാസി ഗിഫ്റ്റ്]] * [[ഹരിഹരൻ]] * വക്കം ബി പുരുഷോത്തമൻ * ശ്രീകുമാരൻ തമ്പി ==വിനോദ സഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങൾ, പ്രധാന സ്ഥലങ്ങൾ == വിനോദസഞ്ചാരം രാജ ഭരണ കാലത്തേ ഭംഗിയായി പ്ലാൻ ചെയ്ത നഗരവും സ്വതവേ ആതിഥ്യ മര്യാദയും സൗഹാർദ്ദവുമുള്ള നഗരവാസികൾ ടൂറിസത്തിന് അനുകൂല സാഹചര്യമൊരുക്കുന്നു. [[പ്രമാണം:Napier Museum, Trivandrum.JPG|ലഘുചിത്രം|In front of Napiet Museum]] [[പ്രമാണം:Meenmutty Falls.jpg|thumb|220px| മീന്മുട്ടി വെള്ളച്ചാട്ടം]] [[പ്രമാണം:Floating restaurant Veli kerala.jpg|thumb|220px| വേളിയിലെ ഒഴുകുന്ന ഭക്ഷണശാല]] <!-- [[ചിത്രം:Veli-statue8.jpg|thumb|250px|right|വേളിയിൽ കാനായി കുഞ്ഞിരാമൻ നിർമ്മിച്ച ശില്പം]] --> [[പ്രമാണം:Varkala_beach.jpg|thumb|220px|right|വർക്കല ക്ലിഫ്ഫും പാപനാശം കടൽത്തീരവും]] [[പ്രമാണം:Valiyathura pier.jpg|വലിയതുറ കടൽപ്പാലം|right|thumb|250px]] തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിലും അതിന്റെ പരിസരപ്രദേശങ്ങളിലുമായി അനേകം വിനോദസഞ്ചര കേന്ദ്രങ്ങൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. * [[കോവളം|കോവളം ബീച്ച്]] – ലോകമെങ്ങും പ്രശസ്തിയാർജ്ജിച്ച കോവളം കടൽ തീരം. തിരകൾ വളരെ കുറവാണ്‌ എന്നതാണിവിടുത്തെ പ്രത്യേകത. തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിന് 14 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് മാറി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. * ''കോവളം ലൈറ്റ് ഹൗസ്'', ''ഹാൽസിയൻ കൊട്ടാരം'' എന്നിവ കോവളത്തെ പ്രശസ്തമായ മറ്റുസ്ഥലങ്ങളാണ്‌. *[[വിഴിഞ്ഞം]] – [[കേരളം|കേരളത്തിന്റെ]] തലസ്ഥാനമായ [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തെ]] വളരെ പ്രസിദ്ധമായ കടലോരപ്രദേശമാണ്‌ [[വിഴിഞ്ഞം]]. ഈ പ്രദേശം കൂടുതലായി അറിയപ്പെടുന്നത് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ വാണിജ്യ തുറമുഖമായ [[വിഴിഞ്ഞം തുറമുഖം|വിഴിഞ്ഞം തുറമുഖത്തിന്റെ]] പേരിലാണ്‌. നഗരത്തിൽ നിന്നും ഏകദേശം 17 കി.മീ. ദൂരത്തായി ഈ പ്രദേശം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. കോവളത്തിനടുത്താണ്‌ വിഴിഞ്ഞം. * [[വർക്കല]] ക്ലിഫ് – തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിൽ നിന്നും 46 കിലോമീറ്റർ വടക്കു മാറി വർക്കല സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. <!--കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ വിദേശ വിനോദസഞ്ചാരികളെത്തുന്ന ഒരു സ്ഥലമാണ് വർക്കല{{തെളിവ്}}-->. *ശിവഗിരി തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രവും ശാരദാമഠം സരസ്വതി ക്ഷേത്രവും വർക്കലയിൽ ഉണ്ട്. * [[വേളി]] – നഗര പ്രാന്തത്തിലുള്ള ഒരു വിനോദ സഞ്ചാരകേന്ദ്രമാണ്‌. ഇവിടം ''വേളി ടൂറിസ്റ്റ് വില്ലേജ്'' എന്നാണ്‌ അറിയപ്പെടുന്നത്. അറബിക്കടലും വേളികായലും ചേരുന്ന സ്ഥലമാണ്‌. മഴമൂലം വേളി കായലിൽ വെള്ളം കൂടുമ്പോൾ കടലും കായലും തമ്മിൽ വേർതിരിച്ചിരിക്കുന്ന മണൽതിട്ട (പൊഴി) മുറിയുകയും കായൽ ജലം കടലിലേക്ക് ഒഴുകുകയും ചെയ്യും. ഇവിടെ കുട്ടികൾക്ക് കളിക്കുന്നതിനുള്ള കളിസ്ഥലവും ഒരു സസ്യോദ്യാനവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. കൂടാതെ വേളി കായലിൽ ''ബോട്ട്'' സവാരി നടത്തുന്നതിനുള്ള സൗകര്യവും ഉണ്ട്. * [[ആക്കുളം]] – നഗരാതിർത്തിക്കുള്ളിൽ ''ദക്ഷിണവ്യോമസേനാ താവള''ത്തിനടുത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രധാന വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമാണ്‌ ''ആക്കുളം''. ഇവിടെ ബോട്ട് സവാരി നടത്തുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ ''നീന്തൽക്കുളം'', ''അക്വേറിയം'', കുട്ടികൾക്കുള്ള കളിസ്ഥലം എന്നിവ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. * [[പൂവാർ]] – ഈ ഗ്രാമത്തിലെ മനോഹരമാ‍യ കടൽത്തീരം അനവധി വിനോദസഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്നു. തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിന് 18 കിലോമീറ്റർ തെക്ക് മാറി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. പ്രകൃതിരമണീയവുമായ ഈ ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു ഫ്ലോട്ടിംഗ് റിസോർട്ടുമുണ്ട്. * [[കിളിമാനൂർ]] – തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിൽ നിന്നും 36 കിലോമീറ്റർ വടക്കു മാറി കിളിമാനൂര് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. [[രാജാ രവിവർമ്മ]] ജനിച്ചത് കിളിമാനൂർ കൊട്ടാരത്തിലാണ്. * [[ശംഖുമുഖം ബീച്ച്]] – തിരുവനന്തപുരം അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളത്തിനടുത്തായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രധാന സ്ഥലമാണ്‌ ''ശംഖുമുഖം'' കടൽ ത്തീരം. ഇവിടത്തെ പ്രധാന ആകർഷണം കാനായി കുഞ്ഞിരാമൻ പണിത ''മത്സ്യകന്യക''യുടെ ശില്പമാണ്‌. കൂടാതെ ചെറിയ ഒരു ഉദ്യാനവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ശംഖുമുഖത്തിന്‌ അല്പം അകലെയായി ''വലിയതുറ''യിൽ ഒരു ''കടൽപാല''വും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. * മൃഗശാല – ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും മികച്ച മൃഗശാലകളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. പക്ഷിമൃഗാദികളെ സ്വാഭാവിക ചുറ്റുപാടിൽ സം‌രക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത് പ്രത്യേകതയാണ്‌. *നേപ്പിയർ മ്യൂസിയം – നഗരഹൃദയത്തിൽ തന്നെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന 150 വർഷം മുൻപ് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട ഈ മ്യൂസിയത്തിൽ പുരാതനഛായാചിത്രങ്ങൾ, ശില്പങ്ങൾ, വാദ്യോപകരണങ്ങൾ എന്നിവയുടെ കൌതുകകരമായ ശേഖരം തന്നെയുണ്ട്. * സർക്കാർ കലാ പ്രദർശനാലയം (മ്യൂസിയം) – മൃഗശാലക്കടുത്തായി വലിയ കൊട്ടാരത്തിൽ സർക്കാർ പഴയ കാലങ്ങളിലേയുള്ള അപൂർവ്വ വസ്തുക്കളും കലാവസ്തുക്കളും പ്രദർശനത്തിനായി വച്ചിരിക്കുന്നു. *ഗുരു ഗോപിനാഥ് ദേശീയ നൃത്ത മ്യൂസിയം, വട്ടിയൂർക്കാവ്. ഇന്ത്യയില ആദ്യത്തെ നൃത്ത മ്യൂസിയമാണ് ഗുരു ഗോപിനാഥ് നടനഗ്രാമത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. നഗരത്തിൽ നിന്നു ഒൻപതു കിലോമീറ്റർ അകലെയാണിത്. *[[നെയ്യാർ അണക്കെട്ട്]] നഗരത്തിൽ നിന്ന് 32 കി.മീ അകലെയാണ്‌. ചെറിയ വന്യമൃഗകേന്ദ്രവും ഉദ്യാനവും അണക്കെട്ടിനോടനുബന്ധിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു. *[[പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം]] – തിരുവനന്തപുരം നഗര ഹൃദയത്തിൽ തന്നെയുള്ള നഗരത്തിന്റെ ചരിത്രവുമായി ഏറെ ബന്ധമുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം ലോകത്തിൽ തന്നെ പരബ്രഹ്മൻ [[മഹാവിഷ്ണു]]വിന്റെ ഏറെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു മഹാക്ഷേത്രമാണ്. കിഴക്കുഭാഗത്തുള്ള വലിയ ഗോപുരം ദ്രാവിഡ ശൈലിയിലും മറ്റു ഗോപുരങ്ങൾ കേരളീയശൈലിയിലും നിർമ്മിച്ചിരിയ്ക്കുന്നു. വടക്കുകിഴക്ക് പത്മതീർത്ഥക്കുളമാണ്. ധാരാളം ദാരുശില്പങ്ങളും ചുവർച്ചിത്രങ്ങളുമുണ്ട്. ശ്രീകോവിലിനു പിൻവശത്തെ ഭിത്തിയിൽ ഉള്ള അനന്തശയനത്തിന്റെ ചുവർചിത്രം ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയവയിൽ ഒന്ന് ആണ്. *[[ആറ്റുകാൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]]- സ്ത്രീകളുടെ ശബരിമല എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലോക പ്രസിദ്ധമായ ആറ്റുകാൽ ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം നഗരത്തിലേക്ക് ഏറെ ഭക്തരെ ആകർഷിക്കുന്നു. ലോകത്തിലെ സ്ത്രീകളുടെ ഏറ്റവും വലിയ കൂട്ടായ്മ എന്ന ഗിന്നസ് ബുക്ക്‌ ഓഫ് വേൾഡ് റെക്കോർഡ് ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാലക്കാണ്. ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്ത്രീകൾ തിരുവനന്തപുരത്ത് എത്തുന്നത് ഒത്തുകൂടുന്നത് പൊങ്കാലയ്ക്ക് ആണ്. ജഗദീശ്വരിയും സാക്ഷാൽ ആദിപരാശക്തിയുമായ ആറ്റുകാലമ്മ എന്ന ഇവിടുത്തെ ഭഗവതി നാനാജാതി മതസ്ഥർക്ക് ആശ്വാസവും അഭയവും അരുളി ഇവിടെ കുടികൊള്ളുന്നു എന്നാണ് വിശ്വാസം. ആറ്റുകാൽ ക്ഷേത്രം മനോഹരമായ അലങ്കാര ഗോപുരവും [[കാളി]] രൂപങ്ങളും കൊണ്ടലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. *[[പേപ്പാറ]] – അണക്കെട്ടും വന്യമൃഗസം‌രക്ഷണ കേന്ദ്രവും *[[പൊൻ‌മുടി]] – സുഖവാസ കേന്ദ്രം. തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിൽ നിന്നും 53 കി.മീ. വടക്കുകിഴക്കുമാറി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ സ്ഥലം സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്നും 1100 മീറ്റർ ഉയരത്തിലാണ്. *[[അരുവിക്കര]] തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രം *[[ആഴിമല ശിവ ക്ഷേത്രം]] – കടൽ തീരത്തെ പാറയിൽ പണിതീർത്ത പരമശിവന്റെ മനോഹരമായ   ശിൽപം ഏറെ ആകർഷണീയമാണ്. വിഴിഞ്ഞത്തിന് സമീപമാണ് ക്ഷേത്രം. *[[വെട്ടുകാട് പള്ളി]] – തിരുവനന്തപുരം ലത്തീൻ അതിരൂപതയിലെ പ്രധാന ക്രിസ്ത്യൻ തീർത്ഥാടനകേന്ദ്രമാണ് വെട്ടുകാട്. ഭരതത്തിന്റെ രണ്ടാം അപ്പോസ്തലൻ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന വിശുദ്ധ ഫ്രാൻസിസ് സേവ്യറിന്റെ പാദസ്പർശനത്താൽ അനുഗൃഹീതമായ പുണ്യഭൂമിയാണ് വെട്ടുകാടെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. *[[ബീമാപള്ളി]] – [[കേരളം|കേരളത്തിലെ]] [[മുസ്ലിം]] ആരാധനാലയങ്ങളിൽ ഏറെ പഴക്കം ചെന്നതും പ്രസിദ്ധവുമാണ്‌ [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തെ]] മുസ്ലിം തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമായ ബീമാപള്ളി. നാനാജാതി മതസ്ഥർക്ക്‌ ആശ്രയവും കഷ്ടതകളിൽ നിന്നു മോചനവും നൽകുന്നു എന്ന് വിശ്വാസം. * തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിനുള്ളിൽ ''രവിവർമ്മ ആർട്ട് ഗാലറി'' *''പ്രിയദർശിനി പ്ലാനറ്റേറിയം'' *''കുതിര മാളിക'' *''നേപ്പിയർ മ്യൂസിയം'' *''ലയൺ സഫാരി പാർക്ക്'' *''നെയ്യാർ ഡാം'' എന്നിവയും സ്ഥിതി ചെയ്യന്നു. == നഗരത്തിലെ പ്രസിദ്ധ ആരാധനാലയങ്ങൾ == പ്രസിദ്ധമായ [[ആറ്റുകാൽ ശ്രീ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം]], [[തിരുവനന്തപുരം ശ്രീ പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം|ശ്രീ പദ്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം]], പൂജപ്പുര സരസ്വതി ക്ഷേത്രം [[പഴവങ്ങാടി ഗണപതി ക്ഷേത്രം]], [[പാളയം ഒ.ടി.സി. ഹനുമാൻ സ്വാമിക്ഷേത്രം]], ശ്രീകണ്ഠേശ്വരം മഹാദേവക്ഷേത്രം, പാറേകോവിൽ തൃചക്രപുരം ക്ഷേത്രം, അനന്ദൻകാട് നാഗരാജാ ക്ഷേത്രം, മിത്രാനന്ദപുരം ക്ഷേത്രം, പഴഞ്ചിറ ദേവീ ക്ഷേത്രം, കൊഞ്ചിറവിള ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, കരിക്കകം ശ്രീ ചാമുണ്ഡി ക്ഷേത്രം, മുക്കോലയ്ക്കൽ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം, തിരുവല്ലം പരശുരാമ ക്ഷേത്രം, [[പാളയം ജുമാ മസ്ജിദ്]], ബീമാപ്പള്ളി, [[സെന്റ് ജോസഫ്സ് മെട്രോപൊളിറ്റൻ കത്തീഡ്രൽ പാളയം]], വെട്ടുകാട് പള്ളി, ശ്രീവരാഹം ലക്ഷ്മി വരാഹമൂർത്തി ക്ഷേത്രം, [[പേട്ട ശ്രീ പഞ്ചമി ദേവിക്ഷേത്രം]], ജഗതി ശ്രീ കൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രം (ധന്വന്തരി ക്ഷേത്രം), കരുമം ശ്രീ ധന്വന്തരി മഹാവിഷ്ണു ക്ഷേത്രം തുടങ്ങിയ പ്രസിദ്ധമായ ആരാധനാലയങ്ങളും ഈ നഗരത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. == തന്ത്രപരമായ പ്രാധാന്യം == ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും സാക്ഷരതയുള്ളതും സാമൂഹികപുരോഗതി കൈവരിച്ചതുമായ കേരളസംസ്ഥാനത്തിന്റെ തലസ്ഥാനമെന്നതിലുപരി ദക്ഷിണഭാരതത്തിലെ തന്ത്രപ്രധാനമായ ഒരു നഗരമാണ് തിരുവനന്തപുരം. ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ എറ്റവും വലിയ നഗരങ്ങളിലൊന്ന് എന്ന നിലയിൽ തിരുവനന്തപുരത്തിന് സൈനികമായും വായു ഗതാഗത സംബന്ധമായും പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഇന്ത്യൻ വായുസേനയുടെ '''ദക്ഷിണ വായുസേനാ കമാന്റ് '''(SAC) ആസ്ഥാനമായ ആക്കുളം ഇവിടെയാണ്. പാങ്ങോട് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന '''ഗൂർഖ റജിമെന്റ്''', പള്ളിപ്പുറത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന '''സി.ആർ.പി.എഫ്'''. എന്നീ സൈനിക അർദ്ധസൈനിക സേനകളുടെ ആസ്ഥാനങ്ങളും തിരുവനന്തപുരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. കൂടാതെ അന്തർദേശീയ കപ്പൽ ഗതാഗത മാർഗ്ഗവും പൂർവ്വ-പശ്ചിമ നാവിക ഗതാഗത അച്ചുതണ്ടും നഗരത്തിനോട് അടുത്ത് കിടക്കുന്നു. ഒരു ലക്ഷം കോടി രൂപ വിലമതിക്കുന്ന സ്വർണ്ണം സൂക്ഷിച്ചിട്ടുള്ള പത്മനാഭ സ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിനു കാവലായി തോക്കു ധാരികളായ ഭടൻമാരുണ്ട്. == തിരുവനന്തപുരം == അതിവേഗം വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന നഗരമേഖലയായി മാറിയ തോന്നയ്ക്കൽ ലൈഫ് സയൻസ് പാർക്ക് മുതൽ പൂവാറിലെ നിർദ്ദിഷ്ട കപ്പൽ നിർമ്മാണ ശാല വരെയുളള ദേ.പാ. 66 ന് ഇരുവശവുമുളള ഭാഗത്തെ 'ആധുനിക തിരുവനന്തപുരം (''The New Trivandrum'')' എന്ന് വിവക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. ലൈഫ് സയൻസ് പാർക്ക്, സായിഗ്രാമം (കേരളം), ട്രിവാൻഡ്രം അന്തർദേശീയ വിദ്യാലയം, ലോകവാണിജ്യകേന്ദ്രം, (വേൾഡ്ട്രേഡ് സെൻറർ), ടെക്നോസിറ്റി, ടെക്നോപാർക്ക്, ബഹിരകാശ പ്രദ൪ശനലയം (സ്പേസ് മ്യൂസിയം), വിജ്ഞാനനഗരി (നോളജ് സിറ്റി), നിസാൻ ഗ്ലോബൽ ഡിജിറ്റൽ ഹബ്, ടോറസ് പാർക്ക്, മാജിക് അക്കാഡമി, കഴക്കൂട്ടം കിൻഫ്രാ പാർക്ക്, വിഎസ്എസ് സി, ഇൻഫോസിസ്, യുഎസ് ടി ഗ്ലോബൽ, നിഷ്, ഐഎസ്ആർഒ, കാര്യവട്ടം സ്പോർട്സ് ഹബ്, കിംസ്, അനന്തപുരി പോലുളള അത്യാധുനിക ചികിത്സാലയങ്ങൾ, വിഴിഞ്ഞം തുറമുഖം, കോവളം, വേളി ടൂറിസ്റ്റ് വില്ലേജ്, ലുലു ഹൈപ്പർ മാർകറ്റ്, വേൾഡ് മാർക്കറ്റ്, ആക്കുളം ബോട്ട് ക്ലബ്, തിരുവനന്തപുരം സൌത്ത് (കൊച്ചുവേളി) റയിൽവേസ്റ്റേഷൻ, അദാനി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം, ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മാൾ ആയ ലുലുമാൾ, മാൾ ഓഫ് ട്രാവൻകൂർ തുടങ്ങിയവ ഉൾപ്പെടുന്ന ന്യൂട്രിവാൻഡ്രം മേഖല തിരുവനന്തപുരത്തിൻ്റെ ആധുനിക നാഗരിക മുഖമാണ്. വിഴിഞ്ഞം തുറമുഖവും അനുബന്ധ വികസനവും തിരുവനന്തപുരത്തെ വൻകിട മെട്രോ നഗരമാക്കിത്തീർക്കുന്നു == ചിത്രശാല == <gallery widths="140" heights="100" caption="ചിത്രങ്ങൾ"> Vizhinjam mozque1.jpg|വിഴിഞ്ഞത്തെ മുസ്ലീം പള്ളി The museum building, Trivandrum.JPG|മ്യൂസിയം കെട്ടിടം Lighthouse kovalam kerala.jpg|കോവളം വിളക്കുമരം Napier museum kerala.jpg|alt=നാപിയർ മ്യൂസിയം : രാത്രി ദൃശ്യം|നാപിയർ മ്യൂസിയം : രാത്രി ദൃശ്യം Napier Museum,Trivandrum (2).jpg|നാപ്പിയർ മ്യൂസിയം Dance dais.jpg|മ്യൂസിയം വളപ്പിലെ നൃത്ത മണ്ഡപം Art gallery -Trivandrum.jpg|തിരുവനന്തപുരത്തെ ആർട്ട് ഗാലറി Methan mani 03.JPG|മേത്തൻ മണി </gallery> {{Commons|Thiruvananthapuram}} == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist|2}} {{Kerala}} {{തിരുവനന്തപുരം ജില്ല}} {{India state and UT capitals}} {{Topics related to Thiruvananthapuram}} [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ സംസ്ഥാനതലസ്ഥാനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ജില്ലാ ആസ്ഥാനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം]] [[വർഗ്ഗം:തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ചിത്രങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കേണ്ട താളുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ മുൻകാല തലസ്ഥാനനഗരങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:തിരുവിതാംകൂർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിനോദസഞ്ചാരം]] owd3k8zy8h1ztov38awsxo1anzl4b9k 0 44800 4642751 4632945 2026-07-03T01:24:55Z Malikaveedu 16584 4642751 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Peralassery Sri Subrahmanya Temple}}{{Infobox Mandir|name=പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം|image=Sree Peralassery Temple.jpg|image size=|alt=|caption=|pushpin_map=|map=|latd=|latm=|lats=|latNS=|longd=|longm=|longs=|longEW=|map_caption=|mapsize=|other_names=|devanagari=|sanskrit_transliteration=|tamil=|marathi=|bengali=|script_name=[[മലയാളം]]|script=|country=[[ഇന്ത്യ]]|state/province=[[കേരളം]]|district=[[കണ്ണൂർ]]|locale=[[പരളശ്ശേരി]]|primary_deity=[[സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി]]|important_festivals=[[തുലാസംക്രമം]]|architectural_styles=|number_of_temples=|number_of_monuments=|inscriptions=|date_built=|creator=|temple_board=|Website=}}[[ചിത്രം:Peralassery_Sri_Subrahmanya_Temple_Pond.jpg|thumb|250px|പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രക്കുളം]] [[പ്രമാണം:Sree Peralassery Templ (Inside).jpg|ലഘുചിത്രം|ക്ഷേത്രത്തിനുൾവശത്തെ പ്രധാന വിളക്ക്.]] [[മലബാർ (പ്രദേശം)|ഉത്തരകേരളത്തിൽ]] [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]] [[കണ്ണൂർ താലൂക്ക്|കണ്ണൂർ താലൂക്കിൽ]], [[പെരളശ്ശേരി]] പട്ടണത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു [[സുബ്രഹ്മണ്യൻ|സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രമാണ്]] '''പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം''' (Peralassery Sri Subrahmanya Temple)<ref name="ആരാധന" കേന്ദ്രങ്ങൾ="">{{Cite web |url=http://peralasseri.entegramam.gov.in/content/%E0%B4%86%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%A7%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%B8%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B6%E0%B5%87%E0%B4%B7%E0%B4%A4 |title=ആരാധന കേന്ദ്രങ്ങൾ പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് |access-date=2012-06-17 |archive-date=2012-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120403181814/http://peralasseri.entegramam.gov.in/content/%E0%B4%86%E0%B4%B0%E0%B4%BE%E0%B4%A7%E0%B4%A8%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%AF%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%B8%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%B6%E0%B5%87%E0%B4%B7%E0%B4%A4 |url-status=dead }}</ref>. [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]]യുടെ തീരത്ത്, [[കണ്ണൂർ]]-[[കൂത്തുപറമ്പ്]] പാതയ്ക്കരികിലായിട്ടാണ്‌ ഈ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.വടക്കേ മലബാറിലെ പ്രധാന സുബ്രഹ്മണ്യക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. ഐതിഹ്യപ്രകാരം ഇവിടത്തെ പ്രധാനപ്രതിഷ്ഠയായ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചത് [[മഹാവിഷ്ണു]]വിന്റെ അവതാരമായ [[ശ്രീരാമൻ|ശ്രീരാമചന്ദ്രനാണ്]]. [[പഴനി]]യിലേതുപോലെ പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ഇവിടെയും സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ ദർശനം. കൂടാതെ തുല്യപ്രാധാന്യത്തോടെ നാഗപ്രതിഷ്ഠയുമുള്ള ഇവിടെ [[ശാസ്താവ്]], [[ഗണപതി]], [[ഭദ്രകാളി]] എന്നീ പ്രതിഷ്ഠകളുമുണ്ട്. നാഗപ്രീതിയ്ക്കായി ഇവിടെ [[സർപ്പബലി]], [[നൂറും പാലും]] തുടങ്ങിയ വഴിപാടുകൾ നടത്താറുണ്ട്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിൽ പ്രത്യേകരീതിയിൽ നിർമ്മിച്ച ക്ഷേത്രക്കുളം പ്രസിദ്ധമാണ്. ഇവിടെയെത്തുന്ന തീർത്ഥാടകരുടെ പ്രധാന ആകർഷണങ്ങളിലൊന്നാണ് ഈ കുളം. [[ധനു|ധനുമാസം]] അഞ്ചാം തീയതി മുതൽ പന്ത്രണ്ടാം തീയതി വരെയാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ ഉത്സവം കൊണ്ടാടപ്പെടുന്നത്. കൂടാതെ, [[തുലാം|തുലാമാസത്തിൽ]] [[സ്കന്ദഷഷ്ഠി|സ്കന്ദഷഷ്ഠിയും]] വിശേഷമാണ്. [[മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡ്|മലബാർ ദേവസ്വം ബോർഡിന്റെ]] കീഴിലാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രം. ==ഐതിഹ്യം== ‌വനവാസകാലത്ത് രാവണൻ സീതയെ അപഹരിച്ചപ്പോൾ ശ്രീരാമൻ ഇവിടെ എത്താനിടയായി.ക്ഷേത്രം ദർശിച്ച ശ്രീരാമന് ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യസാന്നിധ്യം അനുഭവപ്പെടുകയും ആ ചരിത്രം കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന [[ഹനുമാൻ|ഹനുമാനോടും]] [[ലക്ഷ്മണൻ|ലക്ഷ്മണനോടും]] പറയുകയും ചെയ്തു. ഒരിക്കൽ ബാലസുബ്രഹ്മണ്യൻ [[ബ്രഹ്മാവ്|ബ്രഹ്മാവിനോട്]] ഓംകാരത്തിന്റെ പൊരുൾ ചോദിച്ചു.എന്നാൽ ബ്രഹ്മാവിനു അതിൻറെ അർത്ഥം യഥാവിധി പറഞ്ഞു കൊടുക്കാൻ പറ്റിയില്ല. ഇതിൽ ദേഷ്യം വന്ന സുബ്രഹ്മണ്യൻ ബ്രഹ്മാവിനെ തടവിലിടാൻ തന്റെ സേനാനിയായ ‌[[വീരബാഹു]]വിനോട് പറഞ്ഞു. പ്രപഞ്ചസ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവ് തടവിലായത് പ്രപഞ്ചത്തിൽ സൃഷ്ടി നിലയ്ക്കാൻ കാരണമായി. പിന്നീട് [[ശിവൻ|പരമേശ്വരന്റെ]] നിർദ്ദേശപ്രകാരം ബ്രഹ്മാവിനെ സുബ്രഹ്മണ്യൻ മോചിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യേണ്ടി വന്നു. കുറച്ചുകാലം അജ്ഞാതവാസത്തിൽ കഴിയേണ്ടി വന്നു. അതനുസരിച്ചു അയ്യപ്പൻകാവിലെ പൊട്ടക്കിണറ്റിൽ സർപ്പരൂപത്തിൽ ഏകാന്തവാസം നയിച്ചു.‌ വെയിലും മഴയും കൊള്ളാതെ സർപ്പങ്ങൾ തന്നെ കിണറിനു മുകളിൽ ഫണം കുടയാക്കി പിടിച്ചു അദ്ദേഹത്തെ കാത്തുപോന്നു. അതുകൊണ്ട് ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയ്ക്ക് സുപ്രധാനസ്ഥാനം നല്കി പൂജിക്കണമെന്നു പറഞ്ഞു. അങ്ങനെ അവർ ക്ഷേത്രദർശനം നടത്തുകയും, ഇവിടെ സുബ്രഹ്മണ്യ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തേണ്ടതിന്റെ ഔചിത്യത്തെക്കുറിച്ച് അയ്യപ്പനുമായി ആശയവിനിമയം നടത്തുകയും ചെയ്തു. അയ്യപ്പൻ താനിരിക്കുന്ന പ്രധാന ശ്രീകോവിൽ സുബ്രഹ്മണ്യപ്രതിഷ്ഠയ്‌ക്ക് തരാമെന്നും ആ ശ്രീകോവിലിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തായി തനിക്ക് സ്ഥാനം നല്കിയാൽ മതിയെന്നും ശ്രീരാമനോട് പറഞ്ഞു. ‌വിഗ്രഹത്തിനായി ശ്രേഷ്ഠമായ ശില കണ്ടെത്താൻ ശ്രീരാമൻ ഹനുമാനെ പറഞ്ഞു വിട്ടു. വിഗ്രഹത്തിന് പോയ ഹനുമാൻ പ്രതിഷ്ഠാമുഹൂർത്തമായിട്ടും തിരിച്ചെത്തിയില്ല. ശുഭമുഹുർത്തം തെറ്റാതിരിക്കാൻ ശ്രീരാമൻ തന്റെ കൈയ്യിലെ പെരുവള ഊരിയെടുത്ത് ബിംബത്തിൻറെ സഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.അപ്പോഴേക്കും ഹനുമാൻ ബിംബവുമായ് എത്തി. ശ്രീരാമൻ വളയുടെ മുകളിൽ തന്നെ പ്രതിഷ്ടിക്കാൻ നോക്കുന്നതു കണ്ട ഹനുമാൻ വള എടുത്തിട്ടു പ്രതിഷ്ഠിച്ചുകൂടെ എന്നു ചോദിച്ചു.‌ വള തിരിച്ചെടുക്കാൻ ഹനുമാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ വള ഇളകിയില്ലെന്നു മാത്രമല്ല ഒരു സർപ്പം വന്നു വളയിൽ ഇരുന്നു എടുക്കരുതെന്ന് ഫണം കാണിച്ചുകൊടുക്കുകയുമുണ്ടായി. പെരുവളയിൽ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി കുടികൊണ്ടെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ ശ്രീരാമൻ, തുടർന്ന് അവിടെ പ്രതിഷ്ഠ കഴിഞ്ഞതായി അറിയിച്ചു. എന്നറിയപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ പെരുവള ഊരി പ്രതിഷ്ഠിച്ചതിനാൽ സ്ഥലം '''പെരുവളശ്ശേരി''' എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു, കാലാന്തരത്തിൽ അത് ലോപിച്ച് '''പെരളശ്ശേരി''' എന്നു രൂപാന്തരം പ്രാപിച്ചു. താൻ കൊണ്ടുവന്ന വിഗ്രഹം, ഹനുമാൻ അടുത്തുതന്നെ മറ്റൊരു ക്ഷേത്രം പണിത് അവിടെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. മർക്കടനായ ([[കുരങ്ങൻ]]) ഹനുമാൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ച ക്ഷേത്രമിരിയ്ക്കുന്ന സ്ഥലമായതിനാൽ '''മർക്കടശ്ശേരി''' എന്ന് അവിടം അറിയപ്പെട്ടു. കാലാന്തരത്തിൽ അത് ലോപിച്ച് '''മക്രേരി''' എന്ന് അറിയപ്പെട്ടു. ഇന്നും പെരളശ്ശേരി ദർശനം പൂർത്തിയാകണമെങ്കിൽ [[മക്രേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം|മക്രേരിയിലും]] കൂടി ദർശനം നടത്തണമെന്നാണ് ചിട്ട. == ക്ഷേത്രനിർമ്മിതി == === ക്ഷേത്രപരിസരവും മതിലകവും === [[പ്രമാണം:Peralassery Temple Pond (2026).jpg|ലഘുചിത്രം|ക്ഷേത്രക്കുളത്തിന്റെ മറ്റൊരു വീക്ഷണം (2026 ജൂൺ)]] [[പ്രമാണം:Peralassery Temple Thulabhara Scale.jpg|ലഘുചിത്രം|ക്ഷേത്രത്തിലെ തുലാഭാരത്തിനുള്ള [[തുലാസ്|ത്രാസ്]]]] പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമത്തിന്റെ ഒത്ത നടുക്കായാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. പടിഞ്ഞാറോട്ടാണ് ദർശനം. [[പെരളശ്ശേരി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] കാര്യാലയം, പോസ്റ്റ് ഓഫീസ്, ബസ് സ്റ്റോപ്പ്, സ്കൂൾ, കോളേജ് തുടങ്ങിയ വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുന്നിലായി കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്ന് അല്പദൂരം കിഴക്കുമാറി [[അഞ്ചരക്കണ്ടിപ്പുഴ]] ഒഴുകുന്നു. പുഴയ്ക്ക് കുറുകെ ഒരു തൂക്കുപാലം പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇത് ഇവിടെ വരുന്നവരുടെ വലിയൊരു ആകർഷണം. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നേരെമുന്നിലായി വലിയ [[അരയാൽ]]മരം കാണാം. ഹൈന്ദവവിശ്വാസപ്രകാരം പുണ്യവൃക്ഷമായ അരയാലിന്റെ മുകളിൽ ബ്രഹ്മാവും നടുക്ക് വിഷ്ണുവും അടിയിൽ ശിവനും കുടികൊള്ളുന്നു. അതായത് അരയാലിനെ [[ത്രിമൂർത്തി|ത്രിമൂർത്തീസാന്നിദ്ധ്യമുള്ള]] പുണ്യവൃക്ഷമായി കണക്കാക്കിവരുന്നു. ദിവസവും രാവിലെ അരയാലിനെ ഏഴുവലം വയ്ക്കുന്നത് ഉത്തമമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. തെക്കുപടിഞ്ഞാറുഭാഗത്താണ് പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രക്കുളം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഉത്തരേന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന പടിക്കെട്ടുകളോടുകൂടിയ കിണറുകളുടെ രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെ കുളം കുഴിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. 2001-ലാണ് ഇന്നത്തെ ഈ രൂപത്തിൽ കുളം നവീകരിച്ചത്. നിരവധി ചലച്ചിത്രങ്ങളും ആൽബങ്ങളും ഇവിടെ ചിത്രീകരിയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ കുളത്തിലാണ് ഉത്സവാവസാനം ഭഗവാന്റെ ആറാട്ടും. കുളത്തിനടുത്തുതന്നെയാണ് വാഹന പാർക്കിങ് സൗകര്യവും ഒരുക്കിയിട്ടുള്ളത്. ഇതുമൂലം സ്ഥലപരിമിതി അടക്കമുള്ള ഒരുപാട് ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ട്. അരയാലിനടുത്തുള്ള പടിക്കെട്ടുകളിലൂടെ കയറിയാൽ പടിഞ്ഞാറേ ഗോപുരത്തിന് മുന്നിലെത്താം. താരതമ്യേന വളരെ ചെറിയൊരു ഗോപുരമാണ് ഇവിടെയാണുള്ളത്. ഓടുമേഞ്ഞ ഈ ഗോപുരം ഇപ്പോഴും ക്ഷേത്രപ്പഴമ വിളിച്ചോതുന്ന രീതിയിൽ തന്നെയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ഗോപുരത്തിനടുത്തായി ദേവസ്വം വക സ്റ്റേജും പണിതിട്ടുണ്ട്. ഇതിന് ഒരുപാട് പഴക്കമില്ല. ക്ഷേത്ര കവാടത്തിൽ ഭക്തരെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നതിനായി പ്രധാന വിളക്കുണ്ട്. അകത്തേയ്ക്ക് കടന്നാൽ പടിഞ്ഞാറേ നടയിൽ ആനക്കൊട്ടിൽ കാണാം. ഏകദേശം മൂന്നാനകളെ എഴുന്നള്ളിയ്ക്കാൻ സൗകര്യമുള്ള ഇവിടെവച്ചുതന്നെയാണ് [[ചോറൂൺ]], [[തുലാഭാരം]] തുടങ്ങിയ കർമ്മങ്ങളും നടക്കുന്നത്. ഇതിനകത്തുതന്നെയാണ് ഭഗവദ്വാഹനമായ [[മയിൽ|മയിലിനെ]] ശിരസ്സിലേറ്റുന്ന ചെമ്പുകൊടിമരം പ്രതിഷ്ഠിച്ചിരിയ്ക്കുന്നത്. കാലപ്പഴക്കം മൂലം തിളക്കം നഷ്ടപ്പെട്ട നിലയിലാണ് ഈ കൊടിമരം ഇപ്പോൾ കാണപ്പെടുന്നത്. കൊടിമരത്തിനപ്പുറം ബലിക്കൽപ്പുര കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ബലിക്കല്ല് ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. വളരെ ഉയരം കുറഞ്ഞ ബലിക്കല്ലായതിനാൽ പുറത്തുനിന്ന് നോക്കിയാൽത്തന്നെ വിഗ്രഹം കാണാം. സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിയുടെ പ്രധാന സേനാനിയായ സ്കന്ദസേനനെയാണ് ഇത് പ്രതിനിധീകരിയ്ക്കുന്നത്. പാലും മഞ്ഞളും അരിയും കൂടാതെ കോഴിമുട്ടകളും വഴിപാടായി നൽകി സർപ്പങ്ങളെ ഇവിടെ ആരാധിക്കുന്നു. നാഗക്കുഴിയുള്ള ഒരു വലിയ അശോകവൃക്ഷത്തിലാണ് ഭക്തർ നാഗാരാധന നടത്തുന്നത്. ഹിന്ദുക്കൾക്ക് മാത്രം പ്രവേശനം അനുവദിക്കുന്ന സംസ്ഥാനത്തെ പല പ്രമുഖ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി എല്ലാ മതങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകൾക്കും ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശനമുണ്ട്. == ക്ഷേത്രക്കുളം == വാസ്തുവിദ്യയാൽ ലോകപ്രശസ്തമായ, കേരളത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ ക്ഷേത്രക്കുളവും ഇവിടെയാണ്. 1500 വർഷം മുൻപ് നിർമിച്ച ക്ഷേത്രക്കുളം സ്റ്റെപ്പ് വെൽ ഗണത്തിലാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്. ഉത്തരേന്ത്യയിൽ കാണപ്പെടുന്ന പടിക്കെട്ടുകളോടുകൂടിയ കിണറുകളുടെ രൂപത്തിലാണ് കുളം. 62 സെൻ്റിൽ 19 മീറ്റർ ആഴത്തിലാണ് കുളം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്. ദേശീയ ജല പൈതൃകപട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഈ നിർമിതി തന്നെ കാണാൻ അനേകം പേരാണ് ഇവിടെ എത്തുന്നത്. ==ഉത്സവങ്ങൾ== തുലാസംക്രമം, തുലാം 10, 11 തീയതികൾ, ധനു ഉത്സവം എന്നിവ ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ഉത്സവങ്ങളാണ്. തുലാസംക്രമത്തിന് കാവേരി സംക്രമം എന്നും പേരുണ്ട്. കാവേരി നദിയിലെ ജലം ഈ ദിവസം ഇവിടെ എത്തിച്ചെരുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ആയില്യം നാളിൽ കൂടുതൽ ഭക്തൻമാർ ഇവിടെയെത്താറുണ്ട്. നാഗപൂജയ്ക്ക് പ്രാധാന്യമുള്ള ദിവസമാണ് ആയില്യം. എല്ലാ മാസവും വരുന്ന വെളുത്ത [[ഷഷ്ഠി]]ദിവസങ്ങളും വിശേഷമാണ്. ==അവലംബം== {{reflist}} {{Hindu-temple-stub}} [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമിക്ഷേത്രങ്ങൾ]] m5c44r1orjdk5nmai0a0xf2e45uv7jo 0 47727 4642920 4634179 2026-07-03T10:07:47Z ~2026-37996-24 219919 /* */ 4642920 wikitext text/x-wiki {{തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനം}} {{Prettyurl|Lionel Messi}} ഒരു [[അർജന്റീന|അര്ജന്റീനിയൻ]] പ്രഫഷണൽ [[ഫുട്ബോൾ]] കളിക്കാരനാണ് '''ലിയോ''' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന '''ലിയോണൽ ലിയോ ആന്ദ്രസ് മെസ്സി''' ({{IPA-es|ljoˈnel anˈdɾes ˈmesi|-|Lionel Andrés Messi - Name.ogg}} (ജനനം ജൂൺ 24, 1987). ഇന്റർ മയാമിയിലും [[അർജന്റീന ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അർജന്റീന ദേശീയ ടീമിലും]] ഫോർവേഡായി കളിക്കുന്നു. ഫുട്ബോൾ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരിൽ ഒരാളായി അദ്ദേഹത്തെ പരിഗണിക്കുന്നു.<ref>{{cite news | last = Broadbent | first = Rick | date = 24 February 2006 | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article734407.ece | title = Messi could be focal point for new generation | publisher = Times Online | accessdate = 31 March 2009 | location = London | archive-date = 2011-07-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110727181929/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article734407.ece | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news | last = Gordon | first = Phil | date = 28 July 2008 | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/scotland/article4412665.ece | title = Lionel Messi proves a class apart | publisher = Times Online | accessdate = 31 March 2009 | location = London | archive-date = 2008-12-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081204081721/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/scotland/article4412665.ece | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news | last = Williams | first = Richard | date = 24 April 2008 | url = http://www.guardian.co.uk/sport/blog/2008/apr/24/ronaldosspotofanguishmessi?commentpage=2 | title = Messi's dazzling footwork leaves an indelible mark | publisher = The Guardian | accessdate = 31 March 2009 | location=London}}</ref> മെസ്സി തന്റെ 21 ആം വയസ്സിൽ [[യൂറോപ്യൻ ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ]], [[ഫിഫ ലോക ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ]] എന്നീ പുരസ്കാരങ്ങൾക്കായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു. 22 ആം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹം ആ രണ്ട് പുരസ്കാരങ്ങളും കരസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്തു. 2021 ൽ ലഭിച്ച ഏഴാമത് ബാലൺ ഡി ഓയോറോടെ ( [[Ballon d'Or]]) ഈ ബഹുമതി 7 തവണ നേടുന്ന ആദ്യ കളിക്കാരനായി . 2009, 2010, 2011, 2012 വർഷങ്ങളിലായി തുടരെ 4-ആം തവണയാണ് ഈ നേട്ടം കരസ്ഥമാക്കിയത്.<ref name="Messi is best">{{cite web | title=Messi världens bästa fotbollsspelare | url=http://www.eurosport.se/fotboll/la-liga/2009-2010/messi-vann-ballon-d%27or_sto2139561/story.shtml | publisher=Eurosport | date=12 January 2009 | accessdate=23 March 2010 | archive-date=2015-09-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150927140117/http://www.eurosport.se/fotboll/la-liga/2009-2010/messi-vann-ballon-d%27or_sto2139561/story.shtml | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | url = http://www.rsssf.com/miscellaneous/europa-poy.html | title = European Footballer of the Year ("Ballon d'Or") | publisher = RSSSF | accessdate = 7 July 2009}}</ref><ref name="Gala 2008">{{cite news | url = http://es.fifa.com/mm/document/classic/awards/99/15/28/resultsmenforfifa.combyplayer.pdf | title = FIFA World Player Gala 2008 | publisher = FIFA | accessdate = 7 July 2009 | archive-date = 2019-05-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190515125420/https://es.fifa.com/mm/document/classic/awards/99/15/28/resultsmenforfifa.combyplayer.pdf | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news | url = http://www.fifa.com/mm/document/classic/awards/finalmenbyplayer_32209.pdf | title = FIFA World Player Gala 2007 | publisher = FIFA | accessdate = 7 July 2009 | archive-date = 2017-06-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170630222655/http://www.fifa.com/mm/document/classic/awards/finalmenbyplayer_32209.pdf | url-status = dead }}</ref> [[2022 ഫിഫ ലോകകപ്പ്|2022-ലെ ഫിഫ ലോകകപ്പിൽ]] അദ്ദേഹം ലോകകപ്പും ഗോൾഡൻ ബോളും നേടി. ഇദ്ദേഹത്തെ പലപ്പോഴും ഇതിഹാസതാരം [[ഡിയഗോ മറഡോണ|ഡിയഗോ മറഡോണയുമായി]] സാമ്യപ്പെടുത്താറുണ്ട്. മറഡോണ തന്നെ മെസ്സിയെ തന്റെ "പിൻഗാമി" എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite news | last = Gardner | first = Neil | date = 19 April 2007 | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article1676692.ece | title = Is Messi the new Maradona? | publisher = Times Online | accessdate = 31 March 2009 | location = London | archive-date = 2011-06-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110629112333/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article1676692.ece | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2006-02/25/content_523966.htm|title=Maradona proclaims Messi as his successor|author=Reuters|publisher= China Daily |date= 25 February 2006 |accessdate= 8 October 2006}}</ref> നന്നേ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ മെസ്സി കളിക്കാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവ് ബാർസലോണ വളരെ വേഗം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ബാർസലോണ ക്ലബ്ബ് അദ്ദേഹത്തിന് ഉയരക്കുറവിനു ചികിത്സ നിർദ്ദേശിച്ചു. അതിനാൽ [[റൊസാരിയോ]] എന്ന സ്ഥലത്തെ ക്ലബ്ബായ [[ന്യൂവെൽസ്സ് ഓൾഡ് ബോയ്സ്]] ടീമിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം വിട്ടുപോരുകയും കുടുംബത്തോടൊപ്പം [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിൽ]] സ്ഥിരതാമസമാക്കുകയും ചെയ്തു. [[2004-2005 ലാ ലിഗ|2004-2005 സീസണിൽ]] അദ്ദേഹം ആദ്യ കളി കളിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹം [[ഗോൾ]] നേടി. അങ്ങനെ ക്ലബ്ബിനായി ഗോൾ നേടുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കളിക്കാരൻ എന്ന റെക്കോർഡ് അദ്ദേഹം സ്വന്തമാക്കി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ സീസണിൽ തന്നെ ബാർസലോണ [[ലാ ലിഗ]] കപ്പ് നേടി. [[2006-2007 ലാ ലിഗ|2006-2007 സീസണിലാണ്]] അദ്ദേഹം മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ച്ചവെച്ചത്. ക്ലാസിക്ക് മത്സരത്തിൽ (el clásico or The Classic) ഒരു ഹാട്രിക്ക് നേടിയതടക്കം 26 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്നായി 14 ഗോളുകൾ നേടി. [[2008-2009 ലാ ലിഗ|2008-09]] സീസണിൽ അദ്ദേഹം 38 ഗോളുകൾ നേടി. ആ സീസണിൽ ബാർസലോണ മൂന്ന് കിരീടങ്ങൾ നേടിയപ്പോൾ ടീമിന്റെ പ്രധാന ആയുധം മെസ്സി ആയിരുന്നു. [[2009-2010 ലാ ലിഗ|2009-10]] സീസണിൽ അദ്ദേഹം എല്ലാ മത്സരങ്ങളിലുമായി 47 ഗോളുകൾ നേടുകയും, ബാർസലോണക്കായി ഒരു സീസണിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകൾ നേടുകയെന്ന ബഹുമതി [[റൊണാൾഡോ|റൊണാൾഡോയോടൊപ്പം]] പങ്കിടുകയും ചെയ്തു. 2005 ലെ [[ഫിഫ വേൾഡ് യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്|ഫിഫ വേൾഡ് യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ]] മെസ്സി ആയിരുന്നു ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകൾ നേടിയത്. ഫൈനലിൽ നേടിയ 2 ഗോളുകളടക്കം ആകെ 6 ഗോളുകളാണ് ആ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമ്പാദ്യം. അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം [[അർജന്റീന ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അർജന്റീന]] ടീമിലെ സ്ഥിരം അംഗമായി. [[ഫിഫ ലോകകപ്പ്|ഫിഫ ലോകകപ്പിൽ]] കളിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ അർജന്റീനക്കാരനായി അദ്ദേഹം മാറി. 2007 ലെ [[കോപ്പ അമേരിക്ക|കോപ്പ അമേരിക്കയിൽ]] രണ്ടാം സ്ഥാനക്കാരനുള്ള പുരസ്കാരം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. 2008 ലെ [[ബീജിങ്ങ് ഒളിമ്പിക്സ്|ബീജിങ്ങ് ഒളിമ്പിക്സിൽ]] ജേതാക്കളായ അർജന്റീന ടീമിൽ മെസ്സിയും ഒരു അംഗമായിരുന്നു. ആ വിജയത്തോടെ അദ്ദേഹത്തിന് ആദ്യ അന്താരാഷ്ട്ര പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു. 2012 ഡിസംബർ 9ന് ഒരു കലണ്ടർ വർഷം ഏറ്റവുമതികം ഗോൾ നേടുന്ന കളിക്കാരൻ എന്ന റെക്കോർഡിൽ ഗെർഡ് മുള്ളറെ (85 ഗോളുകൾ) മറികടന്നു. 2012 ഡിസംബർ 23 ന് ഒരു കലണ്ടർ വർഷം 91 ഗോളുകൾ എന്ന സർവ്വ കാല റിക്കാർഡ് സ്ഥാപിച്ചു.2022ഇൽ ഖത്തറിൽ വച്ച് നടന്ന ഫിഫ വേൾഡ് കപ്പിൽ അർജൻ്റീനയെ വിജയികൾ ആക്കുന്നതിൽ മുഖ്യ പങ്ക് വഹിച്ചു പലപ്പോഴും ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച കളിക്കാരനായി കണക്കാക്കപ്പെടുകയും എക്കാലത്തെയും മികച്ച കളിക്കാരിലൊരാളായി പരക്കെ കണക്കാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന മെസ്സി റെക്കോർഡ് എട്ട് ബാലൺ ഡി ഓർ അവാർഡുകൾ നേടിയിട്ടുണ്ട്. == ആദ്യ കാല ജീവിതം മെസ്സി == 1987 ജൂൺ 24 ന് ജോർജ്ജ് ഹൊറാസിയോ മെസ്സിയുടേയും (ഫാക്ടറി തൊഴിലാളി) സെലിയ മറിയ കുചിറ്റിനിയുടേയും (തൂപ്പുകാരി) മകനായി [[അർജന്റീന|അർജന്റീനയിലെ]] [[റോസാരിയോ]] എന്ന സ്ഥലത്താണ് മെസ്സി ജനിച്ചത്.<ref>{{cite news | url = http://www.independent.co.uk/news/people/profiles/lionel-messi-magic-in-his-feet-1928768.html | last = Carlin | first = John | publisher = The Independent | title = Lionel Messi: Magic in his feet | accessdate = 7 April 2010 | date = 27 March 2010 | location=London}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.pagina12.com.ar/diario/deportes/8-121094-2009-03-07.html | last = Veiga | first = Gustavo | publisher = Página/12 | title = Los intereses de Messi | accessdate = 31 May 2009 |language= Spanish}}</ref><ref name="mission">{{cite news | url = http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article3779961.ece | publisher = Times Online | title = Lionel Messi on a mission | last = Hawkey | first = Ian | date = 20 April 2008 | accessdate = 30 May 2009 | location = London | archive-date = 2008-08-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080830020412/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article3779961.ece | url-status = dead }}</ref> ഇറ്റലിയിലെ [[അൻകോന]] എന്ന നഗരത്തിൽ നിന്നും 1883 ൽ കുടിയേറിപ്പാർത്തതാണ് മെസ്സിയുടെ പൂർവ്വികനായ ഏയ്ഞ്ചലോ മെസ്സി.<ref name="El origen de los Messi">{{cite web |url=http://www.aldia.cr/ad_ee/2006/febrero/24/ovacion11.html |title= El origen de los Messi está en Italia |accessdate= 7 July 2009 | date= 24 February 2006 | publisher= Al Día | last = Aguilar | first = Alexander |language= Spanish}}</ref><ref name="Las raíces italianas de Leo Messi">{{cite web |url=http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2005/10/07/pagina-5/722791/pdf.html |title= Las raíces italianas de Leo Messi |accessdate= 7 July 2009 |date = 7 October 2005 |publisher= El Mundo Deportivo | last = Cubero | first = Cristina|language= Spanish}}</ref> അദ്ദേഹത്തിന് റോഡ്രിഗോ എന്നും മത്യാസ് എന്നും പേരുള്ള രണ്ട് ജ്യേഷ്ഠന്മാരുണ്ട്. കൂടാതെ മരിയ സോൾ എന്നു പേരുള്ള ഒരു സഹോദരിയും.<ref>{{cite web | url = http://www.nbcolympics.com/athletes/athlete=1246/bio/ | publisher = NBC | title = Lionel Messi bio | accessdate = 30 May 2009 | archive-date = 2017-05-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170513153151/http://www.nbcolympics.com/athletes/athlete=1246/bio | url-status = dead }}</ref> അഞ്ചാം വയസ്സിൽ, തന്റെ അച്‌ഛൻ പരിശീലിപ്പിച്ചിരുന്ന ഒരു പ്രാദേശിക ക്ലബ്ബായ ഗ്രൻഡോളിയിൽ ചേർന്ന് മെസ്സി ഫുട്ബോൾ കളിക്കാൻ തുടങ്ങി.<ref name=Williams>{{cite news | last = Williams | first = Richard | url = http://www.guardian.co.uk/football/2006/feb/24/championsleague1 | publisher = The Guardian | title = Messi has all the qualities to take world by storm | accessdate = 3 May 2008 | date = 26 February 2006 | location=London}}</ref> 1995 ൽ പ്രാദേശിക പട്ടണമായ റൊസാരിയോവിലെ ഒരു ക്ലബ്ബായ [[ന്യൂവെൽസ് ഓൾഡ് ബോയ്സ്|ന്യൂവെൽസ് ഓൾഡ് ബോയ്സിൽ]] ചേർന്നു.<ref name=Williams/> 11 ആം വയസ്സിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വളർച്ചക്കു ആവശ്യമായ ഹോർമോണിന്റെ കുറവ് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news | url = http://www.telegraph.co.uk/sport/football/european/championsleague/5099857/Franck-Ribery-the-man-to-challenge-Lionel-Messi-and-Barcelona.html | title = Franck Ribery the man to challenge Lionel Messi and Barcelona | publisher = Daily Telegraph | last = White | first = Duncan | date = 4 April 2009 | accessdate = 7 July 2009 | location = London | archive-date = 2010-03-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100323094801/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/european/championsleague/5099857/Franck-Ribery-the-man-to-challenge-Lionel-Messi-and-Barcelona.html | url-status = dead }}</ref> അർജന്റീനയിലെ ഒരു പ്രമുഖ ക്ലബ്ബായ [[റിവർ പ്ലേറ്റ്|റിവർ പ്ലേറ്റിന്]] മെസ്സിയുടെ കഴിവിൽ വിശ്വാസമുണ്ടായിരുന്നു. എങ്കിലും മാസം തോറും $900 ചെലവാക്കിക്കൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തെ ചികിത്സിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിയുമായിരുന്നില്ല.<ref name="mission"/> എന്നാൽ [[ബാർസലോണ|ബാർസലോണയുടെ]] സ്പോർട്ടിംഗ് ഡയറക്ടറായിരുന്ന [[കാർലെസ് റെക്സാച്ച്]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവിനെ പറ്റി ബോധവാനായിരുന്നു. മെസ്സിയുടെ ബന്ധുക്കൾ സ്പെയിനിലെ [[കാറ്റലോണിയ|കാറ്റലോണിയയിലെ]] [[ലെയ്ഡ|ലെയ്ഡയിൽ]] ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="mission"/> മെസ്സിയുടെ കളി നിരീക്ഷിച്ചതിനു ശേഷം ബാർസലോണ അദ്ദേഹവുമായി കരാറിലേർപ്പെട്ടു.<ref name=fifa.com/> അദ്ദേഹം സ്പെയിനിലേക്ക് മാറി താമസിക്കാമെങ്കിൽ ചികിത്സക്കുള്ള പണം ക്ലബ്ബ് ഏറ്റെടുത്തുകൊള്ളാം എന്ന് അവർ പറഞ്ഞു.<ref name=Williams/> ഇതനുസരിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബം യൂറോപ്പിലേക്ക് മാറിത്താമസിക്കുകയും അദ്ദേഹം ക്ലബ്ബിന്റെ യൂത്ത് ടീമുകളിൽ കളിച്ച് തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.<ref name=fifa.com>{{cite news |url=http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=107/edition=248388/news/newsid=103182.html |title=The new messiah |publisher=FIFA |date=5 March 2006 |accessdate=25 July 2006 |archive-date=2013-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131225005810/http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=107/edition=248388/news/newsid=103182.html |url-status=dead }}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ട് ബന്ധുസഹോദരർ ഫുട്ബോളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടായിരുന്നു : [[മാക്സി ബിനാക്കുച്ചി|മാക്സി ബിനാക്കുച്ചിയും]] [[ഇമ്മാനുവൽ ബിനാക്കുച്ചി|ഇമ്മാനുവൽ ബിനാക്കുച്ചിയും]].<ref name="Último Segundo">{{cite news|url=http://ultimosegundo.ig.com.br/esportes/seu_time/flamengo/2007/08/20/maxi_afirma_que_messi_deve_vir_ao_brasil_para_ve_lo_jogar_972383.html|title=Maxi afirma que Messi deve vir ao Brasil para vê-lo jogar|publisher=Último Segundo|date=20 August 2007|accessdate=3 November 2009|language=pt|archive-date=2009-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090227172313/http://ultimosegundo.ig.com.br/esportes/seu_time/flamengo/2007/08/20/maxi_afirma_que_messi_deve_vir_ao_brasil_para_ve_lo_jogar_972383.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.tz-online.de/sport/fussball/tsv-1860/biancucchi-hoert-mir-mit-messi-auf-498339.html|title=Hört mir auf mit Messi!|publisher=TZ Online|date= 20 October 2009 |accessdate= 3 November 2009 |language=de|first=Claudius |last=Mayer}}</ref> == ക്ലബ്ബ് ജീവിതം == === ബാർസലോണ === 2003 നവംബർ 13 ന് (അപ്പോൾ പ്രായം 16 വർഷവും 145 ദിവസവും) [[F.C. പോർട്ടോ|പോർട്ടോയുമായുള്ള]] സൗഹൃദ മത്സരത്തിലൂടെ മെസ്സി തന്റെ ആദ്യ ഔദ്യോഗിക മത്സരം കളിച്ചു.<ref name="footballdb">{{cite news |url=http://www.footballdatabase.com/index.php?page=player&Id=222&b=true |title=Lionel Andres Messi&nbsp;— FCBarcelona and Argentina |publisher=Football Database |accessdate= 23 August 2006}}</ref><ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2009/SPORT/football/05/22/messi.football.best.world/index.html|title=Profile: Lionel Messi|author=Tutton, Mark and Duke, Greg|publisher=CNN|date=22 May 2009|accessdate=30 May 2009|archive-date=2019-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190411213640/http://edition.cnn.com/2009/SPORT/football/05/22/messi.football.best.world/index.html|url-status=dead}}</ref> ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ [[ഫ്രാങ്ക് റൈക്കാർഡ്]] അദ്ദേഹത്തെ തന്റെ ആദ്യ ലീഗ് മത്സരം കളിക്കാൻ അനുവദിച്ചു. 2004 ഒക്ടോബർ 16 ന് (അപ്പോൾ പ്രായം 17 വർഷവും 114 ദിവസവും) [[F.C. എസ്പാന്യോൾ|എസ്പാന്യോളിനെതിരെയായിരുന്നു]] ആ മത്സരം. ആ മത്സരത്തോടു കൂടി ബാർസലോണക്ക് വേണ്ടി കളിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ മൂന്നാമത്തെ കളിക്കാരനും ലാ ലിഗയിൽ കളിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കളിക്കാരനുമായി മെസ്സി മാറി (ഈ റെക്കോർഡ് 2007 സെപ്റ്റംബറിൽ ബാർസലോണയിലെ തന്നെ [[ബോജൻ ക്രികിച്]] തകർത്തു). 2005 മെയ് 1 ന് [[അൽബാസെറ്റെ ബലോംപി|അൽബാസെറ്റെക്കെതിരെ]] അദ്ദേഹം തന്റെ ആദ്യ ഗോൾ ബാർസലോണക്കായി നേടി. അപ്പോൾ മെസ്സിയുടെ പ്രായം 17 വർഷവും 10 മാസവും 7 ദിവസവുമായിരുന്നു. ബാർസലോണക്കായി ഒരു ലാ ലിഗ മത്സരത്തിൽ ഗോൾ നേടുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കളിക്കാരനായി മെസ്സി മാറി.<ref>{{cite web | url = http://www.fcbarcelona.com/web/english/noticies/futbol/temporada07-08/10/n071016101878.html | title = Meteoric rise in three years | accessdate = 3 May 2008 | publisher = fcbarcelona.com | archive-date = 2011-09-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110906093707/http://www.fcbarcelona.com/web/english/noticies/futbol/temporada07-08/10/n071016101878.html | url-status = dead }}</ref> 2007 ൽ മെസ്സിയുടെ സഹായത്തോടെ നേടിയ ഒരു ഗോളിലൂടെ [[ബോജൻ ക്രികിച്]] ആ റെക്കോർഡും തകർത്തു.<ref>{{cite web | url = http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada07-08/10/n071020101276.html | title = Krkic enters the record books | accessdate = 16 July 2009 | date = 21 October 2007 | publisher = fcbarcelona.cat | last = Nogueras | first = Sergi | archive-date = 2011-08-19 | archive-url = https://archive.today/20110819191710/http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada07-08/10/n071020101276.html | url-status = dead }}</ref> മെസ്സി തന്റെ മുൻ കോച്ചായ റൈക്കാർഡിനെപ്പറ്റി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു : {{cquote|അദ്ദേഹമാണ് എന്റെ കളിജീവിതം തുടങ്ങിവെച്ചത് എന്ന വസ്തുത ഞാനൊരിക്കലും മറക്കില്ല. എന്റെ 16 ഓ 17 ഓ വയസ്സിൽ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന് എന്നിൽ വിശ്വാസമുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.soccerway.com/news/2009/December/10/messi-rijkaard-gave-us-more-freedom/|title=Messi: "Rijkaard gave us more freedom"|date=10 December 2009|publisher=soccerway.com}}</ref>}} ==== 2005-06 സീസൺ ==== {{ quote box | width = 30% | align = right | quote = ''മറഡോണയോ പെലെയോ എന്ന സംശയം അവസാനിക്കാൻ പോകുന്നു'' | source = [[ഡിയേഗോ മറഡോണ]], 2010 ലോകകപ്പ് മെസ്സി ജയിച്ചാൽ എന്ന അവസരത്തിൽ<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/world-cup/story/_/id/767712/ce/uk/?cc=5739&ver=global|title=Diego Maradona: Lionel Messi playing kick-about with Jesus|last=|first=|publisher=ESPN|date=8 April 2010|accessdate=8 April 2010|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024073752/http://soccernet.espn.go.com/world-cup/story/_/id/767712/ce/uk/?cc=5739&ver=global|url-status=dead}}</ref> }} സെപ്റ്റംബർ 16 ന് മൂന്നു മാസത്തിനിടയിൽ രണ്ടാം തവണയും ബാർസലോണ, മെസ്സിയുമായുള്ള കരാർ പുതുക്കി. ആ പ്രാവശ്യം അദ്ദേഹത്തെ ഒന്നാം നിര ടീമിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുത്തുകൊണ്ടാണ് കരാർ 2014 ജൂൺ വരെ പുതുക്കിയത്.<ref name=Williams/> 2005 സെപ്റ്റംബർ 26 ന് മെസ്സി സ്പാനിഷ് പൗരത്വം നേടി.<ref>{{cite news |url=http://thestar.com.my/sports/story.asp?file=/2005/9/28/sports/12165057&sec=sports |title=Good news for Barcelona as Messi gets his Spanish passport |publisher=The Star Online|date= 28 May 2005 |accessdate= 29 May 2009}}</ref> അതോടെ അദ്ദേഹം ലാ ലിഗയിൽ കളിക്കുന്നതിന് പൂർണ്ണസജ്ജനായി. സെപ്റ്റംബർ 27 ന് [[യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്|യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിൽ]] ഇറ്റാലിയൻ ക്ലബ്ബായ [[ഉഡിനീസ് കാൽസിയോ|ഉഡിനീസിനെതിരെയായിരുന്നു]] അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ വിദേശികളുമായുള്ള കളി.<ref name="footballdb"/> അദ്ദേഹം പകരക്കാരനായി ഇറങ്ങിയപ്പോൾ [[കാമ്പ് ന്യൂ|കാമ്പ് ന്യൂവിലെ]] ബാർസലോണയുടെ ആരാധകർ എഴുന്നേറ്റുനിന്നുകൊണ്ട് സ്വാഗതം ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിന്റേയും [[റൊണാൾഡീന്യോ|റൊണാൾഡീന്യോവിന്റേയും]] കൂട്ടുകെട്ട് ആരാധകർക്കൊരു വിരുന്നൊരുക്കി.<ref>{{cite news |author=Reuters |url=http://in.rediff.com/sports/2005/sep/28messi.htm |title=Ronaldinho scores the goals, Messi takes the plaudits |publisher=Rediff|date= 28 September 2005 |accessdate= 23 August 2006}}</ref> മെസ്സി ആ സീസണിൽ 17 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്നായി 6 ഗോളുകൾ സ്വന്തമാക്കി. കൂടാതെ 6 ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് കളികളിൽ നിന്നായി ഒരു ഗോളും നേടി. ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിലെ രണ്ടാം റൗണ്ടിലെ രണ്ടാം പാദത്തിൽ [[ചെൽസി F.C.|ചെൽസിക്കെതിരായി]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ വലതു തുടയിലെ പേശിക്കുണ്ടായ പരിക്കുമൂലം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആ സീസൺ 2006 മാർച്ച് 7 ന് അവസാനിച്ചു.<ref>{{cite news |url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=366008&cc=3436 |title=Frustrated Messi suffers another injury setback |publisher=ESPN Soccernet |date=26 April 2006 |accessdate=22 July 2006 |archive-date=2012-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024073801/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=366008&cc=3436 |url-status=dead }}</ref> [[ഫ്രാങ്ക് റൈക്കാർഡ്|റൈക്കാർഡിന്റെ]] ബാർസലോണ ആ സീസണിൽ സ്പെയിനിലേയും യൂറോപ്പിലേയും ജേതാക്കളായിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=http://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/arsenal-1-barcelona-2-barcelona-crush-heroic-arsenal-in-space-of-four-brutal-minutes-478659.html |title=Arsenal 1 Barcelona 2: Barcelona crush heroic Arsenal in space of four brutal minutes |last = Wallace | first = Sam | publisher=The Independent |date= 18 May 2006 |accessdate= 3 June 2009 | location=London}}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/4970966.stm |title=Barca retain Spanish league title | publisher=BBC Sport |date= 3 May 2006 |accessdate= 3 June 2009}}</ref> ==== 2006-07 സീസൺ ==== [[പ്രമാണം:Barcelona vs Rangers.jpg|thumb|2007 ൽ [[റേഞ്ചേഴ്സ് F.C.|റേഞ്ചേഴ്സിനെതിരെ]] മെസ്സിയുടെ പ്രകടനം]] 2006-07 സീസണിൽ മെസ്സി സ്ഥിരമായി ഒന്നാം ടീമിൽ ഇടംപിടിച്ചു തുടങ്ങി. 26 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്നായി 14 ഗോളുകൾ മെസ്സി നേടി.<ref>{{cite news | url=http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=12563 |title=Lionel Messi at National Football Teams |publisher=National Football Teams |accessdate= 17 July 2009}}</ref> നവംബർ 12 ന് [[റയൽ സരഗോസ|റയൽ സരഗോസയുമായുള്ള]] മത്സരത്തിനിടെ പരിക്കേറ്റതുമൂലം അദ്ദേഹത്തിന് മൂന്ന് മാസം നഷ്ടപ്പെട്ടു.<ref>{{cite press release |url=http://www.fcbarcelona.com/eng/noticias/noticias/n06111404.shtml |title=Doctors happy with Messi op |publisher=FCBarcelona.com |date=14 November 2006 |accessdate=16 November 2006 |archive-date=2006-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061126040828/http://www.fcbarcelona.com/eng/noticias/noticias/n06111404.shtml |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.fifa.com/en/comp/index/0,2442,125576,00.html?articleid=125576 |title=Messi to miss FIFA Club World Cup |date=13 November 2006 |publisher=FIFA.com/Reuters |accessdate=18 January 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071211061548/http://fifa.com/en/comp/index/0,2442,125576,00.html?articleid=125576 |archivedate=2007-12-11 |url-status=live }}</ref> അർജന്റീനയിൽ വെച്ച് അദ്ദേഹം സുഖം പ്രാപിച്ചു. പരിക്ക് ഭേദപ്പെട്ടതിനു ശേഷമുള്ള ആദ്യ മത്സരം ഫെബ്രുവരി 11 ന് [[റേസിംഗ് ഡി സന്റാൻഡർ|റേസിംഗ് സന്റാൻഡറിനെതിരെ]] ആയിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=http://barcelona.theoffside.com/la-liga/barcelona-racing-santander-sunday-3pm-est.html |title=Barcelona&nbsp;— Racing Santander |publisher=The Offside |date=19 January 2008 |accessdate=30 May 2009 |archive-date=2012-05-30 |archive-url=https://archive.today/20120530090054/http://barcelona.theoffside.com/la-liga/barcelona-racing-santander-sunday-3pm-est.html |url-status=dead }}</ref> ആ മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം രണ്ടാം പകുതിയിൽ ഒരു പകരക്കാരനായാണ് കളിക്കാനിറങ്ങിയത്. മാർച്ച് 11 ന് നടന്ന ക്ലാസിക്ക് മത്സരത്തിൽ മെസ്സി വളരെ നല്ല നിലവാരത്തിലാണ് കളിച്ചത്. 10 പേരായി ചുരുങ്ങിയ ബാർസലോണക്ക് അദ്ദേഹം തന്റെ [[ഹാട്രിക്|ഹാട്രിക്കിലൂടെ]] സമനില നേടിക്കൊടുത്തു. അദ്ദേഹം നേടിയ മൂന്നു ഗോളുകളും സമനില ഗോളുകളായിരുന്നു (Equalisers).അതിലെത്തന്നെ അവസാനത്തെ ഗോൾ [[ഇഞ്ച്വറി ടൈം|ഇഞ്ച്വറി ടൈമിലായിരുന്നു]] നേടിയത്.<ref>{{cite news |url= http://www.independent.co.uk/sport/football/european/barcelona-3-real-madrid-3-magical-messi-is-barcelonas-hero-439788.html |title= Magical Messi is Barcelona's hero |last= Hayward |first= Ben |publisher= The Independent |date= 11 March 2007 |accessdate= 30 May 2009 |location= London |archive-date= 2011-09-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110906081352/http://www.independent.co.uk/sport/football/european/barcelona-3-real-madrid-3-magical-messi-is-barcelonas-hero-439788.html |url-status= dead }}</ref> ഇതിലൂടെ, ക്ലാസ്സിക്ക് മത്സരത്തിൽ [[ഇവാൻ സമോറാനോ|ഇവാൻ സമോറാനോക്ക്]] ശേഷം (1994-95 സീസണിൽ [[റയൽ മാഡ്രിഡ്|റയൽ മാഡ്രിഡിന്]] വേണ്ടി) ഹാട്രിക് നേടുന്ന ആദ്യ കളിക്കാരനായി.<ref>{{cite news |url=http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=113101.html |title=Inter beat AC, Messi headlines derby |date=11 March 2007 |publisher=FIFA |accessdate=30 May 2009 |archive-date=2014-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140803140827/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=113101.html |url-status=dead }}</ref> ഈ നേട്ടം കൈവരിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കളിക്കാരനും മെസ്സി തന്നെയാണ്. സീസണിന്റെ അവസാനത്തോടു കൂടി അദ്ദേഹം കൂടുതൽ ഗോളുകൾ നേടാൻ തുടങ്ങി. ലീഗിൽ അദ്ദേഹം നേടിയ 14 ഗോളുകളിൽ 11 ഗോളുകളും അവസാന 13 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്നാണ്.<ref>{{cite news |url=http://soccernet.espn.go.com/players/gamelog?id=45843&season=2006&cc=5739 |title=Lionel Messi 2006/07 season statistics |publisher=ESPN Soccernet |accessdate=3 June 2009 |archive-date=2010-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100326235840/http://soccernet.espn.go.com/players/gamelog?id=45843 |url-status=dead }}</ref> ''പുതിയ മറഡോണ'' എന്ന പേര് അദ്ദേഹത്തിന് ചാർത്തി നൽകപ്പെട്ടു. ഒരേയൊരു സീസണിനുള്ളിൽ തന്നെ മറഡോണയുടെ പ്രശസ്തമായ പല ഗോളുകളും പുനഃസൃഷ്ടിച്ചത് അതിനൊരു കാരണമായി.<ref name="maradonalike">{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/european/2311407/The-greatest-goal-ever.html |title=The greatest goal ever? |date= 20 April 2007 |publisher= Daily Telegraph | last = Lowe| first = Sid | accessdate= 7 July 2009 | location=London}}</ref> 2007 ഏപ്രിൽ 18 ന് [[കോപ്പ ദെൽ റെയ്]] സെമി ഫൈനൽ മത്സരത്തിൽ [[ഗെറ്റാഫെ|ഗെറ്റാഫെക്കെതിരെ]] അദ്ദേഹം 2 ഗോളുകൾ നേടി. [[മെക്സിക്കോ|മെക്സിക്കോയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന [[1986 ഫുട്ബോൾ ലോകകപ്പ്|1986 ലെ ഫുട്ബോൾ ലോകകപ്പിൽ]] [[ഇംഗ്ലണ്ട് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ഇംഗ്ലണ്ടിനെതിരെ]] മറഡോണ നേടിയ ഗോളിനോട് ([[നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ഗോൾ]] എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു) വളരെയധികം സാമ്യമുള്ളവയായിരുന്നു അവ.<ref>{{cite web | url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=423002&cc=3888 | title=Messi dazzles as Barça reach Copa Final | publisher=ESPN Soccernet | date=18 April 2007 | access-date=2010-12-03 | archive-date=2012-10-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121024073812/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=423002&cc=3888 | url-status=dead }}</ref> ഇതിലൂടെ മെസ്സി മറഡോണയുമായി വളരെയധികം താരതമ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടു. സ്പാനിഷ് പത്രങ്ങൾ മെസ്സിയെ ''മെസ്സിഡോണ'' എന്ന് വിളിച്ചു.<ref>{{cite web | url= http://www.hindu.com/2007/07/14/stories/2007071455691800.htm | title= Can ‘Messidona’ beat Maradona? | publisher= The Hindu | date= 14 July 2007 | access-date= 2010-12-27 | archive-date= 2013-10-14 | archive-url= https://web.archive.org/web/20131014194308/http://www.hindu.com/2007/07/14/stories/2007071455691800.htm | url-status= dead }}</ref> അദ്ദേഹം ആ ഗോളിനിടയിൽ 62 മീറ്ററുകൾ (203 അടികൾ) തന്നെ ഓടി, 6 കളിക്കാരെ (ഗോളിയടക്കം) തന്നെ കബളിപ്പിച്ചു, ഒരേ സ്ഥാനത്തുനിന്നു തന്നെ നിറയൊഴിച്ചു, ആഹ്ലാദസമയത്ത്, 21 വർഷങ്ങൾക്കു മുമ്പ് മെക്സിക്കോയിൽ മറഡോണ ചെയ്തതുപോലെ കോർണർ പതാകക്കടുത്തേക്ക് ഓടി.<ref name="maradonalike"/> മത്സരത്തിനു ശേഷം പത്രസമ്മേളനത്തിൽ സഹകളിക്കാരനായ [[ഡെക്കോ]] പറഞ്ഞു : "''എന്റെ ജീവിതത്തിൽ ഞാൻ കണ്ട ഏറ്റവും മികച്ച ഗോളാണ് അത്.''"<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=/sport/2007/04/20/sfnmes20.xml |title=The greatest goal ever? |last=Lowe |first=Sid |publisher=Daily Telegraph |date=20 April 2007 |accessdate=7 May 2007 |location=London |archive-date=2008-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080513171834/http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=%2Fsport%2F2007%2F04%2F20%2Fsfnmes20.xml |url-status=dead }}</ref> 1986 ലോകകപ്പിലെ ഇംഗ്ലണ്ടിനെതിരായ ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിൽ മറഡോണ നേടിയ [[ദൈവത്തിന്റെ കൈ]] എന്ന് പ്രശസ്തമായ ഗോളിനോട് സമാനമായ ഒരു ഗോൾ മെസ്സി [[RCD എസ്പാന്യോൾ|എസ്പാന്യോളിനെതിരെ]] നേടി. മെസ്സി പന്തിനായി കുതിക്കുകയും ഗോളിയായ [[കാർലോസ് കമേനി|കാർലോസ് കമേനിയെ]] കബളിപ്പിച്ച് ആ പന്ത് സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് വലയിലേക്ക് തട്ടിയിടുകയുമാണ് ചെയ്തത്.<ref name="Hand of Messi">{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article1910271.ece |title=Hand of Messi saves Barcelona |last=Mitten |first=Andy |publisher=Times Online |date=10 June 2007 |accessdate=12 January 2008 |location=London |archive-date=2008-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013021540/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article1910271.ece |url-status=dead }}</ref> അത് ശരിയായ ഒരു [[ഹാൻഡ്ബോൾ (ഫുട്ബോൾ)|ഹാൻഡ്ബോൾ]] ആണെന്ന് റീപ്ലേകളിൽ വ്യക്തമായിരുന്നെങ്കിലും ഗോൾ നൽകപ്പെട്ടു.<ref name="Hand of Messi"/> ==== 2007-08 സീസൺ ==== [[പ്രമാണം:Messi 22 Sep 07 v Sevilla.JPG|thumb|കാമ്പ് ന്യൂവിൽ വെച്ച് നടന്ന സെവിയ്യക്കെതിരായ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ബാർസലോണയെ 2-0 എന്ന നിലയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു, 2007 സെപ്റ്റംബർ 22|കണ്ണി=Special:FilePath/Messi_22_Sep_07_v_Sevilla.JPG]] 2007-08 സീസണിലെ ആദ്യ ആഴ്ചയിൽ 5 ഗോളുകൾ നേടി മെസ്സി ബാർസലോണയെ ലാ ലിഗയിലെ ആദ്യ നാല് ടീമുകളിലൊന്നാക്കി. സെപ്റ്റംബർ 19 ന് സ്വന്തം മൈതാനത്ത് വെച്ച് നടന്ന [[ഒളിമ്പിക് ലിയോൺ|ലിയോണിനെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ മെസ്സിയുടെ ഗോളിന്റെ പിൻബലത്തിൽ ബാർസലോണ 3-0 ന് വിജയിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=228758&&cc=5739|title=Barcelona 3–0 Lyon: Messi orchestrates win|publisher=ESPN Soccernet|date=19 September 2007|accessdate=27 May 2009|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024081230/http://soccernet.espn.go.com/report?id=228758&&cc=5739|url-status=dead}}</ref> സെപ്റ്റംബർ 22 ന് [[FC സെവിയ്യ|സെവിയ്യക്കെതിരായി]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ മെസ്സി 2 ഗോളുകൾ നേടി.<ref>{{cite news|url=http://www.soccerway.com/matches/2007/09/22/spain/primera-division/futbol-club-barcelona/sevilla-futbol-club/480859/|title=Barcelona vs. Sevilla|publisher=Soccerway|date= 22 September 2007 |accessdate= 29 May 2009}}</ref> സെപ്റ്റംബർ 26 ന് [[റയൽ സരഗോസ|റയൽ സരഗോസയുമായുള്ള]] മത്സരത്തിലും അദ്ദേഹം 2 ഗോളുകൾ നേടി, ബാർസലോണയുടെ 4-1 വിജയത്തിൽ മുഖ്യ പങ്കാളിയായി.<ref>{{cite news|url=http://barcelona.theoffside.com/injuries/barcelona-4-1-zaragoza-review.html|title=Barcelona 4–1 Zaragoza|author=Isaiah|publisher=The Offside|date=26 September 2007|accessdate=27 May 2009|archive-date=2012-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120311091432/http://barcelona.theoffside.com/injuries/barcelona-4-1-zaragoza-review.html|url-status=dead}}</ref> ഫെബ്രുവരി 27 ന് [[വലൻസിയ CF|വലൻസിയക്കെതിരെ]] അദ്ദേഹം ബാർസലോണക്ക് വേണ്ടിയുള്ള തന്റെ 100 ആം മത്സരം കളിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=700689.html|title=Xavi late show saves Barca|author=FIFA|publisher=FIFA|date=27 February 2008|accessdate=27 May 2009|archive-date=2014-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20140803053023/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=700689.html|url-status=dead}}</ref> മുന്നേറ്റ വിഭാഗത്തിൽ [[ഫിഫ്പ്രോ ലോക 11|ഫിഫ്പ്രോ ലോക 11 കളിക്കാരൻ പുരസ്കാരത്തിന്]] മെസ്സി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news|url=http://worldx1.fifpro.org/index.php?mod=plink&id=14697|title=FIFPro World XI|publisher=FIFPro|accessdate=30 May 2009|archive-date=2011-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20111009021258/http://worldx1.fifpro.org/index.php?mod=plink&id=14697|url-status=dead}}</ref> സ്പാനിഷ് പത്രമായ [[ഡിയാരിയോ മാർസ|മാർസയുടെ]] ഓൺലൈൻ പതിപ്പിൽ നടന്ന ലോകത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച കളിക്കാരനുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 77% വോട്ടോടെ മെസ്സി വിജയിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://archivo.marca.com/futbol/2007/messi_kun/handicho.html|title=El fútbol a sus pies|last=Villalobos|first=Fran|publisher=MARCA|language=Spanish|date= 10 April 2007|accessdate= 7 July 2009}}</ref> [[ഫ്രാൻസ് ബെക്കൻബോവർ|ഫ്രാൻസ് ബെക്കൻബോവറുടെ]] അഭിപ്രായത്തെ പിൻപറ്റി, [[ലോക ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദി ഇയർ]] പുരസ്കാരം മെസ്സിക്ക് നൽകണമെന്ന് ബാർസലോണ കേന്ദ്രീകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന പത്രങ്ങളായ [[എൽ മുണ്ടോ ഡിപോർട്ടീവോ|എൽ മുണ്ടോ ഡിപോർട്ടീവോയുടേയും]] [[സ്പോർട്ട് (പത്രം)|സ്പോർട്ടിന്റേയും]] എഴുത്തുകാർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idtipusrecurs_PK=7&idnoticia_PK=447107|title=Si Messi sigue trabajando así, será como Maradona y Pelé|last=Fest|first=Leandro|publisher=Sport.es|language=Spanish|accessdate=7 July 2009|archive-date=2008-05-24|archive-url=https://archive.today/20080524062418/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idtipusrecurs_PK=7&idnoticia_PK=447107|url-status=dead}}</ref> ലോകത്തിലെ ഇപ്പോഴത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച ഫുട്ബോളർമാരിൽ ഒരാളാണ് മെസ്സിയെന്ന് [[ഫ്രാൻസെസ്കോ ടോട്ടി]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news| url=http://archivo.marca.com/edicion/marca/futbol/internacional/es/desarrollo/1063306.html|title=Totti le daría el Balón de Oro a Messi antes que a Kaká|publisher= MARCA |language=Spanish|date= 29 November 2007 |accessdate=7 July 2009}}</ref> മാർച്ച് 4 ന് [[സെൽട്ടിക് FC|സെൽട്ടികിനെതിരായി]] നടന്ന [[യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്|ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്]] മത്സരത്തിൽ ഇടതു തുടയിൽ പേശീവലിവുണ്ടായതിനെത്തുടർന്ന് 6 മാസം അദ്ദേഹത്തിന് പുറത്തിരിക്കേണ്ടി വന്നു. മൂന്ന് സീസണുകൾക്കുള്ളിൽ ഇത് നാലാം തവണയാണ് ഇത്തരം പരിക്ക് മൂലം മെസ്സിക്ക് കളിക്കാൻ കഴിയാതെ പോകുന്നത്.<ref>{{cite news|url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/story/2008/03/05/lionel-messi.html?ref=rss|title=Barcelona's Lionel Messi sidelined with thigh injury|publisher=CBC.ca|date= 5 March 2008 |accessdate= 14 June 2009}}</ref> ==== 2008-09 സീസൺ ==== [[പ്രമാണം:Lionel Messi 31mar2007.jpg|thumb|upright|left|മെസ്സി [[ഡിപോർട്ടീവോ ദെ ലാ കൊരുണ|ഡിപോർട്ടീവോ ലാ കൊരുണക്കെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ]] [[റൊണാൾഡീന്യോ|റൊണാൾഡീന്യോയുടെ]] ക്ലബ്ബ് മാറ്റത്തെ തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ 10 ആം നമ്പർ ജേഴ്സി മെസ്സിക്ക് ലഭിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/news/8/main/2008/08/04/803776/messi-inherits-ronaldinhos-no-10-shirt|title=Messi Inherits Ronaldinho's No. 10 Shirt|last=Sica|first=Gregory|publisher=Goal.com|date= 4 August 2008 |accessdate= 2 June 2009}}</ref> 2008 ഒക്ടോബർ 1 ന് [[FC ഷക്തർ ഡൊണെറ്റ്സ്ക്|ഷക്തർ ഡൊണെറ്റ്സ്കിനെതിരായ]] ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് മത്സരത്തിൽ, [[തിയറി ഹെൻട്രി|തിയറി ഹെൻട്രിക്ക്]] പകരമിറങ്ങി, 1-0 ന് പിന്നിൽ നിൽക്കുകയായിരുന്ന ബാർസലോണയെ അവസാന 7 മിനിട്ടുകൾക്കുള്ളിൽ 2 ഗോളുകൾ നേടി 2-1 ജയത്തിലേക്ക് മെസ്സി നയിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=254681&cc=5739|title=Late Messi brace nicks it|publisher=ESPN Soccernet|date=1 October 2008|accessdate=29 May 2009|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024081234/http://soccernet.espn.go.com/report?id=254681&cc=5739|url-status=dead}}</ref> [[അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡ്|അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡിനെതിരായ]] അടുത്ത മത്സരം മെസ്സിയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുത്ത സുഹൃത്തായ [[സെർജിയോ അഗ്യൂറോ|സെർജിയോ അഗ്യൂറോയും]] തമ്മിലുള്ള സൗഹൃദ യുദ്ധമായാണ് പറയപ്പെട്ടത്.<ref>{{cite news|url=http://bleacherreport.com/articles/65327-barcelona-6-1-atletico-madrid-match-report-and-player-ratings|title=Barcelona 6–1 Atletico Madrid| last = Osaghae | first = Efosa |publisher=Bleacher Report|date= 4 October 2008 |accessdate= 31 May 2009}}</ref> ആ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ഫ്രീകിക്കിലൂടെ ഒരു ഗോൾ നേടുകയും ഒരു ഗോളിന് വഴി തെളിക്കുകയും ചെയ്തതിലൂടെ അത്‌ലറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡിനു മേൽ ബാർസ 6-1 വിജയം നേടി.<ref>{{cite news|url=http://soccernet-assets.espn.go.com/report?id=252817&league=ESP.1&cc=5739|title=Goal rush for Barcelona|publisher=ESPN Soccernet|date=4 October 2008|accessdate=31 May 2009|archive-date=2014-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810090950/http://soccernet-assets.espn.go.com/report?id=252817&league=ESP.1&cc=5739|url-status=dead}}</ref> സെവിയ്യക്കെതിരായി നടന്ന മത്സരത്തിൽ മെസ്സി മറ്റ് രണ്ട് ആകർഷകമായ ഗോളുകൾ കൂടി നേടി. അതിൽ ഒരെണ്ണം 23 മീറ്ററുകൾ (25 വാര) അകലെ നിന്ന് അടിച്ചതും മറ്റൊന്ന് ഗോളിയെ കബളിപ്പിച്ച് വിഷമകരമായ ഒരു സ്ഥലത്ത് നിന്നും നേടിയതുമാണ്.<ref>{{cite news|url=http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=964294.html|title=Messi magical, Real miserable|publisher=FIFA|date=29 November 2008|accessdate=2 June 2009|archive-date=2014-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20140803210929/http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=964294.html|url-status=dead}}</ref> 2008 ഡിസംബർ 13 ന് നടന്ന ആ സീസണിലെ ആദ്യ ക്ലാസിക് മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ബാർസലോണയുടെ രണ്ടാം ഗോൾ നേടുകയും ബാർസ 2-0 ന് ജയിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/7776472.stm|title= Barcelona 2–0 Real Madrid |publisher=BBC Sport|date= 13 December 2008 |accessdate= 29 May 2009}}</ref> 2008 ലെ ഫിഫ പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ പുരസ്കാരത്തിൽ അദ്ദേഹം 678 പോയന്റുകളോടെ രണ്ടാം സ്ഥാനത്തെത്തി.<ref name="Gala 2008"/> അത്‌ലറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡിനെതിരായി ബാർസലോണ 3-1 ന് ജയിച്ച ഒരു [[കോപ്പ ഡെൽ റേയ്]] മത്സരത്തിലാണ് മെസ്സി 2009 ലെ ആദ്യ ഹാട്രിക് നേടിയത്.<ref>{{cite news|url=http://www.shanghaidaily.com/sp/article/2009/200901/20090107/article_387234.htm|title=Messi scores hat trick in Barca's 3–1 win over Atletico|publisher= Shanghai Daily |date= 7 January 2009 |accessdate= 29 May 2009}}</ref> 2009 ഫെബ്രുവരി 1 ന് [[റേസിംഗ് സന്റാൻഡർ|റേസിംഗ് സന്റാൻഡറിനെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ 1-0 ന് പിന്നിൽ നിൽക്കുകയായിരുന്ന ബാർസലോണയെ പകുതി സമയത്തിൽ പകരക്കാരനായി ഇറങ്ങി 2 ഗോളുകൾ നേടി 2-1 വിജയത്തിലേക്ക് മെസ്സി നയിച്ചു. അതിലെ രണ്ടാം ഗോൾ ബാർസലോണയുടെ സ്പാനിഷ് ലീഗിലെ 5000 ആമത് ഗോൾ ആയിരുന്നു.<ref>{{cite web | url = http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iZaLqalXOwOJ2FwjihA3svGql1Mw | title = Supersub Messi fires 5,000-goal Barcelona to comeback victory | publisher = AFP | date = 1 February 2009 | accessdate = 1 February 2009 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090204172913/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5iZaLqalXOwOJ2FwjihA3svGql1Mw | archivedate = 2009-02-04 | url-status = live }}</ref> ലാ ലിഗയുടേ 28 ആം ഘട്ടത്തിൽ [[മലാഗ CF|മലാഗക്കെതിരെ]] അദ്ദേഹം സീസണിലെ തന്റെ 30 ആം ഗോൾ നേടുകയും അതുവഴി ബാർസലോണയെ 6-0 വിജയത്തിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://english.aljazeera.net/sport/2009/03/2009322164115611397.html|title=Barcelona hit Malaga for six|publisher=Al Jazeera English|date= 23 March 2009 |accessdate= 2 June 2009}}</ref> 2009 ഏപ്രിൽ 8 ന് [[FC ബയേൺ മ്യൂണിക്ക്|ബയേൺ മ്യൂണിക്കിനെതിരായി]] നടന്ന ഒരു ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് മത്സരത്തിൽ മെസ്സി 2 ഗോളുകൾ നേടുകയും ആ പരമ്പരയിൽ 8 ഗോളുകൾ എന്നത് സ്വന്തം നേട്ടങ്ങൾക്കൊപ്പം ചേർക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/sports/soccer/2009-04-09-2372732048_x.htm|title=Barcelona returns to earth with league match|publisher= USA Today |date= 9 April 2009 |accessdate= 7 July 2009|last=Logothetis|first=Paul}}</ref> ഏപ്രിൽ 18 ന് ഗെറ്റാഫെക്കെതിരായ 1-0 ജയത്തിൽ നേടിയ ഗോളിലൂടെ മെസ്സി ലാ ലിഗയിൽ ആ സീസണിൽ 20 ഗോളുകൾ കുറിച്ചു. റയൽ മാഡ്രിഡിനു മുകളിൽ വ്യക്തമായ 6 പോയന്റിന്റെ ലീഡോഡെ ബാർസലോണ ലീഗ് പട്ടികയിൽ തലപ്പത്തെത്തി.<ref>{{cite news|url=http://www.shanghaidaily.com/sp/article/2009/200904/20090419/article_398171.htm|title=Messi leads Barcelona to 1–0 win over Getafe|publisher= Shanghai Daily |date=19 April 2009 |accessdate= 2 June 2009}}</ref> സീസൺ അവസാനിക്കുന്നതിനു മുമ്പായി [[സാന്റിയാഗോ ബെർണാബൂ സ്റ്റേഡിയം|സാന്റിയാഗോ ബെർണാബൂവിൽ]] വെച്ച് റയൽ മാഡ്രിഡിനെതിരായി നടന്ന മത്സരത്തിൽ മെസ്സിയുടെ ഇരട്ടഗോൾ (സീസണിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ 35 ഉം 36 ഉം ഗോളുകൾ) പ്രകടനത്തിന്റെ പിൻബലത്തിൽ ബാർസലോണ 6-2 ന് വിജയിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/football/2009/may/02/la-liga-real-madrid-barcelona|title=Barcelona run riot at Real Madrid and put Chelsea on notice|last=Lowe|first=Sid|publisher= The Guardian |date= 2 May 2009 |accessdate= 31 May 2009 | location=London}}</ref> അത് 1930 ന് ശേഷം റയലിന്റെ ഏറ്റവും കനത്ത പരാജയമായിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/news/12/spain/2009/05/03/1244468/real-madrid-fan-poll-says-barcelona-loss-is-most-painful-in-club|title=Real Madrid Fan Poll Says Barcelona Loss Is Most Painful In Club History|last=Macdonald|first=Paul|publisher=Goal.com|date= 3 May 2009 |accessdate= 31 May 2009}}</ref> ഓരോ ഗോൾ നേടിയതിനു ശേഷവും അദ്ദേഹം ആരാധകരുടെ അടുത്തേക്ക് ഓടുകയും ''Síndrome X Fràgil'' (Fragile X Syndrome എന്ന രോഗത്തിന്റെ കറ്റാലൻ നാമം) എന്നെഴുതിയ കുപ്പായം ക്യാമറക്ക് മുന്നിൽ കാണിക്കുകയും ചെയ്തു. ആ രോഗത്തിനടിമപ്പെട്ട കുട്ടികളോടുള്ള തന്റെ സഹകരണം വ്യക്തമാക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം അതിലൂടെ.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/news/12/spain/2009/05/02/1242691/what-lionel-messis-t-shirt-at-the-bernabeu-meant|title=What Lionel Messi's T-Shirt At The Bernabeu Meant|publisher=Goal.com|last=Macdonald|first=Ewan|date= 2 May 2009|accessdate= 2 June 2009}}</ref> ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് സെമി-ഫൈനൽ മത്സരത്തിൽ [[ചെൽസി FC|ചെൽസിക്കെതിരെ]] [[ആന്ദ്രെ ഇനിയെസ്റ്റ]] നേടിയ ഇഞ്ചുറി ടൈം ഗോളിലൂടെ ബാർസലോണയെ ഫൈനലിൽ [[മാഞ്ചസ്റ്റർ യുണൈറ്റഡ് FC|മാഞ്ചസ്റ്റർ യുണൈറ്റഡിനെ]] നേരിടുന്നതിന് പ്രാപ്തരാക്കിയതിൽ മെസ്സിക്കും വലിയൊരു പങ്കുണ്ടായിരുന്നു. മെയ് 13 ന് [[അത്‌ലറ്റിക്കോ ബിൽബാവോ|അത്‌ലറ്റിക്കോ ബിൽബാവോക്കെതിരായി]] നടന്ന കോപ്പ ഡെൽ റേയ് കലാശപ്പോരാട്ടത്തിൽ ഒരു ഗോൾ നേടുകയും രണ്ട് ഗോളുകൾക്ക് വഴിവെക്കുകയും ചെയ്തതിലൂടെ ബാർസലോണ 4-1 ന് വിജയിക്കുകയും മെസ്സി തന്റെ ആദ്യ കോപ്പ ഡെൽ റേയ് കപ്പ് നേടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/european/5321324/Barcelona-defeat-Athletic-Bilbao-to-win-Copa-del-Rey.html|title=Barcelona defeat Athletic Bilbao to win Copa del Rey|publisher= Daily Telegraph |date= 14 May 2009 |accessdate= 28 May 2009 | location=London}}</ref> മെസ്സിയുടെ മികച്ച പ്രകടനത്തിലൂടെ ബാർസലോണ ലാ ലിഗ കപ്പും നേടി ആ സീസണിൽ ഡബിൾ പൂർത്തിയാക്കി. മെയ് 27 ന് നടന്ന ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനലിൽ മെസ്സി 70 ആം മിനിട്ടിൽ നേടിയ ഗോളടക്കം 2 ഗോളിന് ബാർസലോണ മാഞ്ചസ്റ്റർ യുണൈറ്റഡിനെ തോൽപ്പിക്കുകയും കിരീടം കരസ്ഥമാക്കുകയും ചെയ്തു. 9 ഗോളുകളോടെ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് പരമ്പരയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകൾ നേടുന്ന താരവുമായി മാറി മെസ്സി. പരമ്പരയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ഈ നേട്ടം കൈവരിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ വ്യക്തിയും മറ്റാരുമായിരുന്നില്ല.<ref>{{cite news|url=http://www.uefa.com/competitions/ucl/news/kind=1/newsid=833286.html|title=Messi sweeps up goalscoring honours|publisher=uefa.com|date= 27 May 2009 |accessdate=4 June 2009}}</ref> ആ വർഷത്തിൽ തന്നെ [[യുവേഫ ക്ലബ്ബ് ഫുട്ബോൾ പുരസ്കാരം|യുവേഫ ക്ലബ്ബ് ഫോർവേർഡ് ഓഫ് ദ ഇയർ]], [[യുവേഫ ക്ലബ്ബ് ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ]] എന്നീ പുരസ്കാരങ്ങളും അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി.<ref>{{cite news|url=http://www.uefa.com/competitions/supercup/news/kind=1/newsid=877275.html|title=Messi recognised as Europe's finest|publisher=uefa.com|date=27 August 2009 |accessdate= 30 August 2009}}</ref> ആ സീസണിൽ ബാർസലോണ ലാ ലിഗ, കോപ്പ ഡെൽ റേയ്, ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് കിരീടങ്ങൾ നേടി.<ref>{{cite news|url=http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=251667|title=Barcelona win treble in style|publisher=Gulf Daily News|date=28 May 2009|accessdate=28 May 2009|archive-date=2015-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703215248/http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=251667|url-status=dead}}</ref> ഒരു സീസണിൽ മൂന്ന് കിരീടങ്ങൾ നേടുന്ന ആദ്യ സ്പാനിഷ് ക്ലബ്ബായി ബാർസലോണ മാറി.<ref>{{cite news|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/01062009/3/barcelona-eclipse-dream-team-historic-treble.html|title=Barcelona eclipse dream team with historic treble|publisher=UK Eurosport|date=1 June 2009|accessdate=3 June 2009|archive-date=2020-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200407083321/https://uk.sports.yahoo.com/|url-status=dead}}</ref> ==== 2009-10 സീസൺ ==== {{ quote box | width = 40% | align = left | quote = "മെസ്സി ഓടുമ്പോൾ അദ്ദേഹം തടുക്കാൻ കഴിയാത്തവനാണ്. അത്രയും കൂടിയ വേഗതയിൽ ദിശ മാറ്റം വരുത്താൻ കഴിവുള്ള ഒരേയൊരു കളിക്കാരൻ മെസ്സിയാണ്."<p>"ചില കാര്യങ്ങളിൽ അദ്ദേഹമാണ് ലോകത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരൻ. അദ്ദേഹം ഒരു പ്ലേസ്റ്റേഷൻ (പോലെ) ആണ്. നമ്മൾക്ക് പറ്റുന്ന ഓരോ തെറ്റുകളും അദ്ദേഹം മുതലെടുക്കും.''</p> | source = [[ആഴ്സൻ വെങ്ങർ]], [[ആഴ്സണൽ FC|ആഴ്സണലിനെതിരെ]] ബാർസലോണ 4-1 ന് ജയിച്ചപ്പോൾ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8606391.stm |title=BBC Sport – Football – Arsene Wenger hails Lionel Messi as world's best player |publisher=BBC News |date=7 April 2010 |accessdate=12 April 2010}}</ref><ref name="Unstoppable">{{cite web | url=http://www.mirrorfootball.co.uk/news/Unstoppable-Lionel-Messi-is-like-a-PlayStation-says-Arsenal-boss-Arsene-Wenger-after-Barcelona-Champions-League-masterclass-article383291.html | publisher=Mirrorfootball.co.uk | author=John Cross | title=Unstoppable Lionel Messi is like a PlayStation, says Aresnal boss Arsene Wenger after Barcelona Champions League masterclass | date=6 April 2010 | accessdate=17 April 2010}}</ref> }} [[പ്രമാണം:Lionel Messi Joan Gamper Trophy.jpg|thumb|right|ജൊവാൻ ഗാമ്പർ കപ്പിൽ [[കാമ്പ് ന്യൂ|കാമ്പ് ന്യൂവിൽ]] വെച്ച് ബാർസലോണയും [[മാഞ്ചസ്റ്റർ സിറ്റി FC|മാഞ്ചസ്റ്റർ സിറ്റിയും]] തമ്മിൽ നടന്ന മത്സരത്തിനിടയിൽ]] [[2009 യുവേഫ സൂപ്പർ കപ്പ്]] ജയിച്ചതിനു ശേഷം, താൻ കണ്ടിട്ടുള്ള ഏറ്റവും മികച്ച കളിക്കാരൻ മെസ്സിയാണെന്ന് ബാർസലോണയുടെ മാനേജറായ [[ജൊസെപ് ഗാർഡിയോള]] പറഞ്ഞു.<ref>{{cite news|url=http://www.elmundo.es/elmundodeporte/2009/08/29/futbol/1251499664.html|title= 'Messi es el mejor jugador que veré jamás'|publisher= El Mundo Deportivo |date= 29 August 2009 |accessdate= 29 August 2009 |language=Spanish}}</ref> സെപ്റ്റംബർ 18 ന് മെസ്സി ബാർസലോണയുമായി പുതിയ കരാറിലൊപ്പിട്ടു. 2016 വരെയുള്ള ആ കരാറനുസരിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വില €250 മില്ല്യണും വാർഷികവരുമാനം €9.5 മില്ല്യണിന് അടുത്തുമായിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.fcbarcelona.com/web/english/noticies/futbol/temporada09-10/09/n090918106811.html|title=Leo Messi extends his stay at Barça|publisher=fcbarcelona.com|date=18 September 2009|accessdate=18 September 2009|archive-date=2011-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20110907013314/http://www.fcbarcelona.com/web/english/noticies/futbol/temporada09-10/09/n090918106811.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8184399.stm|title=Messi signs new deal at Barcelona|publisher=BBC Sport|date= 18 September 2009|accessdate= 18 September 2009}}</ref> ഇതോടെ അദ്ദേഹം [[സ്ലാട്ടൻ ഇബ്രാഹിമോവിച്ച്|സ്ലാട്ടൻ ഇബ്രാഹിമോവിച്ചിനൊപ്പം]] ലാ ലിഗയിലെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രതിഫലം ലഭിക്കുന്ന താരമായി മാറി. നാല് ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, സെപ്റ്റംബർ 22 ന് റേസിംഗ് സന്റാന്ററുമായി ലാ ലിഗയിൽ നടന്ന മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം രണ്ട് ഗോളുകൾ നേടുകയും ഒരു ഗോളിന് വഴിവെക്കുകയും ബാർസലോണ ആ മത്സരം 4-1 ന് സ്വന്തമാക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=678702&sec=europe&cc=5901|title=Messi and Ibrahimovic put Racing to the sword|publisher=ESPN Soccernet|date=22 September 2009|accessdate=23 September 2009|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024081351/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=678702&sec=europe&cc=5901|url-status=dead}}</ref> സെപ്റ്റംബർ 29 ന് [[FC ഡൈനാമോ കീവ്|ഡൈനാമോ കീവിനെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം ആ സീസണിലെ തന്റെ ആദ്യ യൂറോപ്യൻ ഗോൾ നേടുകയും ബാർസലോണ 2-0 ന് വിജയിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://www.goal.com/en/news/1716/champions-league/2009/09/29/1530963/barcelona-2-0-dynamo-kiev-messi-pedro-unlock-stubborn|title=Barcelona 2–0 Dynamo Kiev: Messi & Pedro Unlock Stubborn Ukrainians|publisher=Goal.com|date= 29 September 2009 |accessdate=3 October 2009 |last=Leong|first=KS}}</ref> [[കാമ്പ് ന്യൂ|കാമ്പ് ന്യൂവിൽ]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ [[റയൽ സരഗോസ|റയൽ സരഗോസക്കെതിരെ]] ബാർസലോണ 6-1 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ഗോൾ നേടുകയും ലാ ലിഗയിലെ തന്റെ സമ്പാദ്യം ഏഴ് മത്സരങ്ങളിൽ നിന്നും ആറ് ഗോളാക്കി ഉയർത്തുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=689856&cc=5739|title=Xavi: All is well at Barca|publisher=ESPN Soccernet|date=26 October 2009|accessdate=28 November 2009|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024081409/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=689856&cc=5739|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://sportsillustrated.cnn.com/2009/soccer/10/25/spanish.rdp.ap/|title=Barcelona thrashes Zaragoza to go clear at top|publisher=CNN|date=25 October 2009|accessdate=28 November 2009|archive-date=2009-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20091231144944/http://sportsillustrated.cnn.com/2009/soccer/10/25/spanish.rdp.ap/|url-status=dead}}</ref> 2009 ഡിസംബർ 1 ന് 2009 ലെ [[യൂറോപ്യൻ ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ]] ആയി മെസ്സി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. രണ്ടാമതെത്തിയ [[ക്രിസ്റ്റ്യാനോ റൊണാൾഡോ|ക്രിസ്റ്റ്യാനോ റൊണാൾഡോയെ]] ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വ്യത്യാസത്തിന് (473-233) പിന്നിലാക്കിക്കൊണ്ടാണ് മെസ്സി ഈ നേട്ടം കരസ്ഥമാക്കിയത്.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/8387679.stm|title=Barcelona forward Lionel Messi wins Ballon d'Or award|publisher=BBC Sport|date= 1 December 2009|accessdate= 1 December 2009}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2009/12/01/2759069.htm|title=Messi wins prestigious Ballon d'Or award|publisher=ABC Sport|date= 1 December 2009 |accessdate= 10 December 2009}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/lionel-messi-a-rare-talent-1831871.html|title=Lionel Messi: A rare talent|publisher=The Independent |date= 1 December 2009 |accessdate= 10 December 2009 | last=Barnett|first=Phil | location=London}}</ref> അതിനു ശേഷം, [[ഫ്രാൻസ് ഫുട്ബോൾ|ഫ്രാൻസ് ഫുട്ബോൾ മാഗസിൻ]], മെസ്സി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതായി രേഖപ്പെടുത്തി: "ഞാനിത് എന്റെ കുടുംബത്തിനായി സമർപ്പിക്കുന്നു. എനിക്ക് അവരെ വേണ്ടപ്പോഴെല്ലാം അവരുടെ സാന്നിധ്യം എന്നോടൊപ്പമുണ്ടായിരുന്നു."<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=706306&sec=europe&cc=5739|title=Messi takes Ballon d'Or|publisher=ESPN Soccernet|date=1 December 2009|accessdate=10 December 2009|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024081427/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=706306&sec=europe&cc=5739|url-status=dead}}</ref> [[പ്രമാണം:Messi vs Atlante.JPG|200px|thumb|left|മെസ്സി [[2009 ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ്|2009 ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പിൽ]]]] ഡിസംബർ 19 ന് [[2009 ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ്|2009 ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പിൽ]] [[എസ്റ്റുഡിനേറ്റ്സ് ദെ ലാ പ്ലാറ്റാ|എസ്റ്റുഡിനേറ്റ്സുമായി]] [[അബു ദാബി|അബു ദാബിയിൽ]] നടന്ന കലാശപ്പോരാട്ടത്തിൽ മെസ്സിയാണ് ബാഴ്സലോണയുടെ വിജയഗോൾ കുറിച്ചത്. ആ വർഷത്തിൽ ക്ലബ്ബിന്റെ ആറാമത് കിരീടമായിരുന്നു അത്.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/report?id=285375&cc=5739&league=FIFA.CWC|title=Messi seals number six|date=19 December 2009|publisher=ESPN Soccernet|accessdate=21 December 2009|archive-date=2012-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20121020091844/http://soccernet.espn.go.com/report?id=285375&league=FIFA.CWC&cc=5739|url-status=dead}}</ref> രണ്ട് ദിവസത്തിനു ശേഷം, ക്രിസ്റ്റ്യാനോ റൊണാൾഡോയേയും [[സാവി|സാവിയേയും]] [[കക്കാ|കക്കായേയും]] [[ആന്ദ്രേ ഇനിയേസ്റ്റ|ആന്ദ്രേ ഇനിയേസ്റ്റയേയും]] പിന്നിലാക്കിക്കൊണ്ട് [[ഫിഫ വേൾഡ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദി ഇയർ]] പുരസ്കാരം മെസ്സി കരസ്ഥമാക്കി. ആദ്യമായായിരുന്നു മെസ്സി ഈ പുരസ്കാരം കരസ്ഥമാക്കിയത്. ഇതോടെ ഈ പുരസ്കാരം ലഭിക്കുന്ന ആദ്യ അർജന്റീനക്കാരനായി മെസ്സി മാറി.<ref>{{cite news|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=716683&sec=world&cc=5901|title=FC Barcelona's Messi wins World Player of the Year|date=21 December 2009|publisher=ESPN Soccernet|accessdate=22 December 2009|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024081437/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=716683&sec=world&cc=5901|url-status=dead}}</ref> 2010 ജനുവരി 10ന് [[സി ഡി ടെനറിഫ്|സി ഡി ടെനറിഫുമായി]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ മെസ്സി 2010 ലേയും ആ സീസണിലേയും തന്റെ ആദ്യ ഹാട്രിക് നേടി. ആ മത്സരത്തിൽ അവർ 0-5 ന് വിജയിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/12/spain/2010/01/10/1737345/tenerife-0-5-barcelona-messi-masterclass-sees-barca-back-on|title=Tenerife 0–5 Barcelona: Messi Masterclass Sees Barca Back On Top|date= 10 January 2010 |publisher=Goal.com|accessdate=11 January 2010}}</ref> ജനുവരി 17ന് [[സെവിയ്യ FC|സെവിയ്യക്കെതിരെ]] 4-0 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ ക്ലബ്ബിനു വേണ്ടി തന്റെ 100 ആമത് ഗോൾ കണ്ടെത്താനും മെസ്സിക്ക് കഴിഞ്ഞു.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbarcelona.com/web/catala/noticies/futbol/temporada09-10/01/n100117108826.html|title=Messi 101: el golejador centenari més jove|date= 17 January 2010|publisher=fcbarcelona.cat|accessdate=17 January 2010 |language=Catalan|last=Bogunyà|first=Roger}}</ref> അതിനുശേഷം നടന്ന 5 മത്സരങ്ങളിൽ നിന്നായി മെസ്സി 11 ഗോളുകൾ നേടി. [[FC മലാഗ|മലാഗക്കെതിരെ]] 2-1 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ 84 ആം മിനിട്ടിലാണ് ആദ്യ ഗോൾ നേടിയത്.<ref>{{cite web | url = http://www.dnaindia.com/sport/report_barcelona-back-on-top-after-2-1-win-over-malaga_1353554 | title = Barcelona back on top after 2–1 win over Malaga | publisher=DNA India | date = 28 February 2010 | accessdate =8 November 2010}}</ref> [[UD അൽമേരിയ|അൽമേരിയക്കെതിരെ]] നടന്ന മത്സരം 2-2 ന് സമനിലയിൽ അവസാനിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി 2 ഗോളുകൾ നേടി.<ref>{{cite web | url = http://www.goal.com/en/news/12/spain/2010/03/06/1820719/almeria-2-2-barcelona-blaugrana-drop-more-points-at-la-liga | title =Almeria 2–2 Barcelona: Blaugrana Drop More Points At La Liga Summit | publisher=goal.com | date = 6 March 210 | accessdate =8 November 2010}}</ref> ആ ആഴ്ചയിൽ മെസ്സി എട്ട് ഗോളുകൾ നേടിക്കൊണ്ട് തന്റെ ജൈത്രയാത്ര തുടർന്നു. [[വലൻസിയ CF|വലൻസിയക്കെതിരായി]] നടന്ന ഹോം മത്സരത്തിൽ ഹാട്രിക്ക് നേടിക്കൊണ്ടായിരുന്നു തുടക്കം. ആ മത്സരത്തിൽ ബാഴ്സ 3-0 ന് ജയിച്ചു.<ref>{{cite news | url = http://sports.sportsillustrated.cnn.com/sud/story.asp?i=20100314202145360000101&ref=hea&tm=&src=LASOC | title = Messi hat-trick as Barcelona beats Valencia 3–0 | publisher = si.com | date = 14 March 2010 | first = Guy | last = Hedgecoe | accessdate = 8 November 2010 | archive-date = 2011-07-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110721125030/http://sports.sportsillustrated.cnn.com/sud/story.asp?i=20100314202145360000101&ref=hea&tm=&src=LASOC | url-status = dead }}</ref> അതിനുശേഷം [[സ്റ്റുട്ട്ഗർട്ട്|സ്റ്റുട്ട്ഗർട്ടുമായി]] 4-0 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ രണ്ട് ഗോളുകളായിരുന്നു മെസ്സിയുടെ സമ്പാദ്യം. ആ വിജയം [[2009-10 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്|ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്]] ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിലേക്കുള്ള അവരുടെ യാത്ര സുഗമമാക്കി.<ref>{{cite news|title = Messi inspires Barca|url = http://soccernet.espn.go.com/report?id=285582&cc=3888|date = 18 March 2010|accessdate = 18 March 2010|archive-date = 2012-10-24|archive-url = https://web.archive.org/web/20121024081446/http://soccernet.espn.go.com/report?id=285582&cc=3888|url-status = dead}}</ref> സ്പാനിഷ് ലീഗിൽ [[റയൽ സരഗോസ|സരഗോസക്കെതിരായി]] നടന്ന അടുത്ത മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ഒരിക്കൽ കൂടി ഹാട്രിക്ക് നേടി. ആ മത്സരം ബാഴ്സ 4-2 ന് സ്വന്തമാക്കി.<ref>{{cite news|title = Real Zaragoza 2 – 4 Barcelona|url = http://www.guardian.co.uk/football/2010/mar/21/lionel-messi-arsenal-hat-trick|work=The Guardian |location=UK |date = 21 March 2010|accessdate =22 March 2010|last=Steinberg|first=Jacob }}</ref> ഇതോടെ സ്പാനിഷ് ലീഗിൽ അടുത്തടുത്ത മത്സരങ്ങളിൽ ഹാട്രിക്ക് നേടുന്ന ആദ്യത്തെ ബാഴ്സലോണ കളിക്കാരനായി മാറാനും മെസ്സിക്ക് കഴിഞ്ഞു.<ref>{{cite news|title = Nadie marcó dos ‘hat trick’ seguidos|url = http://www.sport.es/es/?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idtipusrecurs_PK=7&idnoticia_PK=698276|date = 23 March 2010|accessdate =23 March 2010|language=Spanish}}</ref> 2010 മാർച്ച് 24 ന് [[CA ഒസാസുന|ഒസാസുനക്കെതിരെ]] നടന്ന മത്സരം ബാഴ്സലോണക്ക് വേണ്ടി അദ്ദേഹത്തിന്റെ 200 ആം മത്സരമായിരുന്നു.<ref>{{cite web | url = http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=1475100.html | title = Match facts: Barcelona v Inter | publisher=UEFA.com | date = 25 April 2010 | accessdate =8 November 2010}}</ref> 2010 ഏപ്രിൽ 6 ന് [[ആഴ്സണൽ FC|ആഴ്സണലിനെതിരായി]] നടന്ന ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽ രണ്ടാം പാദ മത്സരത്തിൽ (ബാഴ്സയുടെ ഹോം മത്സരമായിരുന്നു) ബാഴ്സ 4-1 ന് ജയിച്ചപ്പോൾ അതിൽ 4 ഗോളും നേടിയത് മെസ്സിയായിരുന്നു. ഒരു മത്സരത്തിൽ തന്നെ 4 ഗോളുകൾ നേടുന്നത് മെസ്സിയുടെ കരിയറിൽ ആദ്യത്തെ സംഭവമായിരുന്നു.<ref>{{cite news | url = http://www.usatoday.com/sports/soccer/2010-04-06-985993008_x.htm | title = Messi scores four as Barcelona beats Arsenal 4–1 |work=USA Today | date = 6 April 2010 | accessdate =8 November 2010 | first = Paul | last = Logothetis}}</ref><ref>{{cite news | url = http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Wenger-salutes-genius-Messi-after-Barcelona-downs-Arsenal-4-1/articleshow/5769906.cms | title = Wenger salutes genius Messi after Barcelona down Arsenal 4–1] | publisher = India Times | date = 6 April 2010 | accessdate = 8 November 2010 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20100410213756/http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Wenger-salutes-genius-Messi-after-Barcelona-downs-Arsenal-4-1/articleshow/5769906.cms | archivedate = 2010-04-10 | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.ndtv.com/news/sports/messi-scores-4-goals-to-lead-barca-over-arsenal-19363.php | title = Messi scores 4 goals to lead Barca over Arsenal | publisher=NDTV | date = 7 April 2010 | accessdate =8 November 2010}}</ref> ബാഴ്സലോണയുടെ എക്കാലത്തേയും മികച്ച ഗോൾവേട്ടക്കാരനായ [[റിവാൾഡോ|റിവാൾഡോയെ]] മറികടക്കാൻ ഈ മത്സരത്തിലൂടെ മെസ്സിക്കായി.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8602344.stm|title=Barcelona 4–1 Arsenal|date=6 April 2010|publisher=BBC Sport |first=Stuart|last=Roach|accessdate=6 April 2010}}</ref> ഏപ്രിൽ 10 ന് ചിരവൈരികളായ [[റയൽ മാഡ്രിഡ്|റയൽ മാഡ്രിഡുമായി]] അവരുടെ മൈതാനത്ത് വെച്ച് നടന്ന ക്ലാസ്സിക്ക് പോരാട്ടത്തിൽ (എൽ ക്ലാസിക്കോ), ബാഴ്സ 2-0 ന് ജയിച്ചപ്പോൾ അവരുടെ ആദ്യ ഗോൾ മെസ്സിയുടെ ബൂട്ടിൽ നിന്നായിരുന്നു. ആ സീസണിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ 40 ആം ഗോളായിരുന്നു അത്.<ref>{{cite news|last=Sinnott |first=John |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8608571.stm |title=BBC Sport – Football – Barcelona secure crucial win over rivals Real Madrid |publisher=BBC News |date= 10 April 2010|accessdate=12 April 2010}}</ref> മെയ് 1 ന് [[വിയ്യാറയൽ CF|വിയ്യാറയലിനെതിരെ]] അവരുടെ തട്ടകത്തിൽ നേടിയ 4-1 വിജയത്തിൽ രണ്ട് ഗോളുകൾ മെസ്സിയുടെ വകയായിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/football/feedarticle/9056944 |title=Messi double puts Barcelona back on track |work=Guardian |location=UK |date= 21 April 2008|accessdate =2 June 2010 }}</ref> വെറും 3 ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം, മെയ് 4 ന്, [[CD ടെനെറിഫ്|ടെനെറിഫിനെതിരായ]] ഹോം മത്സരത്തിൽ നേടിയ 4-1 വിജയത്തിൽ 2 ഗോളുകൾ മെസ്സി നേടി.<ref>{{cite web|author=Spain |url=http://www.goal.com/en/news/12/spain/2010/05/04/1908655/barcelona-4-1-tenerife-blaugrana-go-four-points-clear-of |title=Barcelona 4–1 Tenerife: Blaugrana Go Four Points Clear Of Real Madrid With Home Win |publisher=Goal.com | date= 4 May 2010 | accessdate =2 June 2010}}</ref> മെയ് 8 ന് [[സെവിയ്യ FC|സെവിയ്യക്കെതിരായ]] എവേ മത്സരത്തിലെ വിജയത്തിൽ ലാ ലിഗയിൽ സീസണിൽ തന്റെ 32 ആമത് ഗോൾ കണ്ടെത്താൻ മെസ്സിക്കായി.<ref>{{cite news|author=Reuters |url=http://www.guardian.co.uk/football/2010/may/09/barcelona-sevilla-la-liga |title=Barcelona survive late Sevilla scare to edge closer to La Liga title |work=Guardian |location=UK |date= 9 May 2010|accessdate =2 June 2010 }}</ref> [[വല്ലാഡോയിഡ്|വല്ലാഡോയിഡുമായി]] നടന്ന അവസാന മത്സരത്തിൽ രണ്ടാം പകുതിയിൽ രണ്ട് ഗോളുകൾ നേടുക വഴി [[1996-97 ലാ ലിഗ|1996-97]] ൽ [[റൊണാൾഡോ]] സ്ഥാപിച്ച 34 ഗോളിന്റെ ക്ലബ്ബ് റെക്കോർഡിനൊപ്പമെത്താനും മെസ്സിക്ക് കഴിഞ്ഞു.<ref>{{cite web|author=Spain |url=http://www.goal.com/en/news/12/spain/2010/05/04/1907680/barcelona-striker-lionel-messi-could-equal-ronaldos-34-goal-haul- |title=Barcelona Striker Lionel Messi Could Equal Ronaldo's 34 Goal Haul In Primera Liga |publisher=Goal.com | date = 4 May 2010 | accessdate =2 June 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://bleacherreport.com/articles/378308-messi-chases-ronaldos-goal-record |title=Lionel Messi Chases Ronaldo's Goal Record |publisher=Bleacher Report | date = 14 April 2010 | accessdate =2 June 2010}}</ref> [[ടെൽമോ സറ]] സ്ഥാപിച്ച എക്കാലത്തേയും റെക്കോർഡിന് 4 ഗോളുകൾ മാത്രം പിന്നിലായി സീസൺ അവസാനിപ്പിക്കാനും മെസ്സിക്കായി.<ref>{{cite web |url=http://berita8.com/news.php?cat=20&id=22250 |title=Messi Peroleh Gelar El Pichichi Dan Sepatu Emas |publisher=berita8.com |date=17 May 2010 |accessdate=2 June 2010 |archive-date=2011-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707224237/http://www.berita8.com/news.php?cat=20&id=22250 |url-status=dead }}</ref> 2010 ജൂൺ 3 ന് തുടർച്ചയായ രണ്ടാം വർഷവും [[ആൽഫ്രഡോ ഡി സ്റ്റെഫാനോ ട്രോഫി|പ്ലെയർ ഓഫ് ദി ഇയർ]] പുരസ്കാരം മെസ്സിക്ക് ലഭിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/2010/06/03/futbol/equipos/barcelona/1275550866.html |title=Messi se corona como el mejor jugador de la Liga |publisher=marca.com | date = 3 June 2010 |accessdate =3 June 2010}}</ref> ==== 2010-11 സീസൺ ==== ആദ്യ പാദ മത്സരത്തിൽ 1-3 ന് തോറ്റതിനുശേഷം 2010 ഓഗസ്റ്റ് 21 ന് [[2010 സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പ്|സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പിൽ]] [[സെവിയ്യ FC|സെവിയ്യക്കെതിരെ]] 4-0 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ഹാട്രിക്ക് നേടി ആ സീസണിനു തുടക്കം കുറിക്കുകയും ബാഴ്സക്ക് ആ സീസണിലെ ആദ്യ കപ്പ് സമ്മാനിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web | url = http://www.goal.com/en/match/45971/barcelona-vs-sevilla/report Barcelona 4–0 | title = Sevilla: Brilliant Blaugrana Outclass Rojiblancos To Lift Supercopa | publisher=Goal.com | date = 22 August 2010 | accessdate =22 August 2010}}</ref> 2010 ഓഗസ്റ്റ് 29 ന് [[റേസിംഗ് സന്റാൻഡർ|റേസിംഗ് സന്റാൻഡറുമായി]] നടന്ന ആദ്യ മത്സരത്തിൽ വെറും 3 മിനിട്ടുകൾക്കുള്ളിൽ ഗോൾ നേടി തന്റെ പുതിയ ലീഗ് സീസണിനു തുടക്കം കുറിക്കുകയും ചെയ്തു മെസ്സി. [[യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്]] ഗ്രൂപ്പ് ഘട്ട മത്സരത്തിൽ [[പനതിനായിക്കോസ്|പനതിനായിക്കോസിനെതിരായ]] മത്സരത്തിലും മെസ്സി തന്റെ മികവ് പ്രദർശിപ്പിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം 2 ഗോളുകൾ നേടുകയും 2 ഗോളിന് വഴിവെക്കുകയും (Assist) രണ്ട് വിവിധ അവസരങ്ങളിലെ ഷോട്ടുകൾ ഗോൾപോസ്റ്റിൽ തട്ടുകയും ചെയ്തു. 2010 സെപ്റ്റംബർ 19 ന് [[വിസെന്റെ കാൽഡെറോൺ സ്റ്റേഡിയം|വിസെന്റെ കാൽഡെറോൺ സ്റ്റേഡിയത്തിൽ]] വെച്ച് [[അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡ്|അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡിനെതിരായി]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ 92 ആം മിനിട്ടിൽ അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡിന്റെ പ്രതിരോധനിരക്കാരനായ [[തോമാസ് ഉജ്ഫാലുസി|തോമാസ് ഉജ്ഫാലുസിയുടെ]] അപകടകരമായ ഒരു തടയൽ മെസ്സിയുടെ കണങ്കാലിന് പരിക്കേല്പിച്ചു. ആ പരിക്കിൽ മെസ്സിയുടെ കണങ്കാലിൽ ഒടിവ് പറ്റിയിട്ടുണ്ടാകുമെന്നും ഏകദേശം 6 മാസത്തോളം കളിക്കളത്തിൽ നിന്നും താരത്തിന് മാറി നിൽക്കേണ്ടി വരുമെന്നുമായിരുന്നു പ്രാഥമിക നിഗമനം. എന്നാൽ ബാഴ്സലോണയിൽ വെച്ച് MRI പരിശോധന നടത്തിയപ്പോൾ വലതു കണങ്കാലിന്റെ അകത്തേയും പുറത്തേയും സ്നായുക്കളിൽ ഒരു വലിവ് അനുഭവപ്പെടുന്നതായി കണ്ടു.<ref>{{cite web|url=http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada10-11/09/20/n100920113021.html|title=Messi injured|publisher=FCBarcelona.cat|date=20 September 2010|accessdate=22 September 2010|archive-date=2011-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110819191725/http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada10-11/09/20/n100920113021.html|url-status=dead}}</ref> കളിയുടെ വീഡിയോ കണ്ടതിനു ശേഷം സഹകളിക്കാരനായ [[ഡേവിഡ് വിയ്യ]] പറഞ്ഞു: "മെസ്സിക്കെതിരായ ടാക്കിൾ മാരകമായിരുന്നു", അദ്ദേഹം ഇതും കൂട്ടിച്ചേർത്തു, "എന്നാലത് പരിക്കേല്പിക്കണം എന്ന ഉദ്ദേശ്യത്തോടു കൂടി ആയിരുന്നില്ല".<ref>{{cite web|url=http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada10-11/09/20/n100920113025.html|title=Villa on Messi's injury|publisher=FCBarcelona.cat|date=20 September 2010|accessdate=22 September 2010|archive-date=2011-09-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902035511/http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada10-11/09/20/n100920113025.html|url-status=dead}}</ref> ഈ സംഭവം വളരെയധികം മാധ്യമശ്രദ്ധ നേടുകയും എല്ലാ കളിക്കാരേയും ഒരേ തോതിൽ സംരക്ഷിക്കുക എന്ന വിഷയത്തിൽ ഒരു സംവാദം ഫുട്ബോൾ ലോകത്ത് അരങ്ങേറുകയും ചെയ്തു. പരിക്കിൽ നിന്ന് മുക്തനായ ശേഷം [[RCD മയോർക്ക|മയോർക്കയുമായി]] സമനിലയിൽ (1-1) അവസാനിച്ച മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ഒരു ഗോൾ നേടി. അതിനുശേഷം [[യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്|യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിൽ]] [[FC കോപ്പൻഹേഗൻ|കോപ്പൻഹേഗനുമായി]] ബാഴ്സലോണയുടെ മൈതാനത്ത് വെച്ച് 2-0 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിലും മെസ്സി ഇരട്ടഗോൾ നേടി.<ref>{{cite web | url = http://www.goal.com/es-la/match/50397/barcelona-vs-copenhague/report Barcelona 2–0 | title = Champions: Messi pone al Barcelona como líder de su grupo (2–0) | publisher=Goal.com | date = 20 October 2010 | accessdate =20 October 2010}}</ref> സരഗോസക്കെതിരേയും സെവിയ്യക്കെതിരെയും ഇരട്ടഗോളുകൾ നേടി മെസ്സി തന്റെ ഫോം തുടർന്നു. ആവേശകരമായ ഒക്ടോബറിനു ശേഷം നവംബറിൽ കോപ്പൻഹേഗനുമായി 1-1 ന് സമനിലയിൽ പിരിഞ്ഞ മത്സരത്തിൽ ഗോൾ നേടിയാണ് അദ്ദേഹം തുടങ്ങിയത്. അതു പോലെ [[ഗെറ്റാഫെ CF|ഗെറ്റാഫെക്കതിരായി]] അവരുടെ തട്ടകത്തിൽ 3-1 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിലും അദ്ദേഹം ഗോൾ നേടി. മാത്രമല്ല, സഹകളിക്കാരായ [[ഡേവിഡ് വിയ്യ]], [[പെഡ്രോ റോഡ്രിഗസ്]] എന്നിവരുടെ ഗോളിന് വഴിവെക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web | url = http://www.goal.com/es-la/match/47782/getafe-vs-barcelona/report | title = Liga BBVA: Un gol de Messi encarriló el camino a la victoria para los azulgrana en el Coliseo | publisher=Goal.com | date = 7 November 2010 | accessdate =7 November 2010}}</ref> [[വിയ്യാറയൽ CF|വിയ്യാറയലിനെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ പെഡ്രോയുമായി ചേർന്ന് മെസ്സി നേടിയ ഗോൾ ടീമിന് 2-1 ന്റെ മുൻതൂക്കം സമ്മാനിച്ചു. അദ്ദേഹം ഒരു ഗോൾ കൂടി നേടുകയും ബാഴ്സ 3-1 ന് മത്സരം സ്വന്തമാക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർച്ചയായ 7 ആം മത്സരത്തിലായിരുന്നു മെസ്സി ഗോൾ കണ്ടെത്തുന്നത്. സ്വന്തം റെക്കോർഡായ 6 മത്സരത്തിൽ ഗോൾ നേടുക എന്നതായിരുന്നു മെസ്സി തിരുത്തിക്കുറിച്ചത്. ആ രണ്ട് ഗോളുകളിലെ ആദ്യ ഗോൾ നേടിയതോടെ ഒരു കലണ്ടർ വർഷത്തിൽ (2010) 50 ഗോൾ നേടുകയെന്ന നേട്ടം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. അടുത്ത ഗോൾ കൂടി നേടിയതോടെ ബാഴ്സലോണക്ക് വേണ്ടി ഈ നേട്ടം കൈവരിക്കുന്ന താരവുമായി മാറി മെസ്സി. [[UD അൽമേരിയ|അൽമേരിയക്കെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം സീസണിലെ തന്റെ രണ്ടാം ഹാട്രിക്ക് നേടി. ആ മത്സരത്തിൽ അവർ 8-0 എന്ന മികച്ച എവേ വിജയം നേടി. ഹാട്രിക്കിലെ രണ്ടാം ഗോൾ സ്പാനിഷ് ലീഗിലെ മെസ്സിയുടെ 100 ആം ഗോൾ ആയിരുന്നു.<ref>{{cite web | url = http://www.entradasfcbarcelona.com/?p=3389 | title = Jornada 12 – UD Almería 0–8 FC Barcelona | publisher = www.entradasfcbarcelona.com | date = 20 November 2010 | accessdate = 22 November 2010 | archive-date = 2011-07-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110710194136/http://www.entradasfcbarcelona.com/?p=3389 | url-status = dead }}</ref> [[പനത്തിനായിക്കോസ്|പനത്തിനായിക്കോസിനെതിരായ]] മത്സരത്തിലും ഗോൾ നേടിയതോടെ തുടർച്ചയായ 9 മത്സരങ്ങളിൽ (ബ്രസീലിനെതിരായ ഒരു സൗഹൃദമത്സരം ഉൾപ്പെടെ 10 മത്സരങ്ങളിൽ) ഗോൾ നേടുന്ന കളിക്കാരനായി മെസ്സി മാറി. ആ മത്സരത്തിൽ ബാഴ്സ 3-0 ന് ജയിച്ചു.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/es/noticias/barca/20101124/barca-pasa-octavos-ahora-por-madrid/762165.shtml | title = El Barça pasa a octavos... ¡y ahora, a por el Madrid! | publisher = www.sport.es | date = 24 November 2010 | accessdate = 24 November 2010 | archive-date = 2015-12-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151210195327/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20101124/barca-pasa-octavos-ahora-por-madrid/762165.shtml | url-status = dead }}</ref> [[പ്രമാണം:RMDvsBAR UCL SF 1.jpg|thumb|300px|upright|മെസ്സി ഒരു ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് മത്സരത്തിൽ [[റയൽ മാഡ്രിഡ്|റയൽ മാഡ്രിഡിനെതിരെ]]]] നവംബർ 29 ന് ''എൽ ക്ലാസിക്കോ''യിൽ മെസ്സിയുടെ തുടർച്ചയായ ഗോൾ സ്കോറിംഗ് അവസാനിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും ബാഴ്സ ആ മത്സരം 5-0 ന് സ്വന്തമാക്കി. ആ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി, വിയ്യയുടെ രണ്ട് ഗോളുകൾക്ക് വഴിവെച്ചു.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/es/?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=731648&idseccio_PK=1402 | title = El Barça humilla al Madrid con otra 'manita' histórica | publisher=www.sport.es | date = 29 November 2010 | accessdate =29 November 2010}}</ref> [[CA ഒസാസുന|ഒസാസുനക്കെതിരെ]] നടന്ന അടുത്ത മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം ഇരട്ടഗോൾ നേടുകയും ഒരു ഗോളിന് വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/es/noticias/barca/20101204/barca-sin-bajar-del-autocar/818439.shtml | title = El Barça, sin bajar del autocar | publisher = www.sport.es | date = 4 December 2010 | accessdate = 4 December 2010 | archive-date = 2016-02-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160214005953/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20101204/barca-sin-bajar-del-autocar/818439.shtml | url-status = dead }}</ref> അതിന്റെ തുടർച്ചയായി [[റയൽ സോസിഡാഡ്|റയൽ സോസിഡാഡിനെതിരേയും]] മെസ്സി ഇരട്ടഗോൾ നേടി.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/es/noticias/barca/20101212/manita-manita-por-liga/856966.shtml | title = De manita en manita se va a por la Liga | publisher = www.sport.es | date = 12 December 2010 | accessdate = 12 December 2010 | archive-date = 2012-03-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120314030018/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20101212/manita-manita-por-liga/856966.shtml | url-status = dead }}</ref> [[എൽ ഡെർബി|എൽ ഡെർബിയിൽ]] ബാഴ്സ 1-5 ന് ജയിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി, പെഡ്രോക്കും വിയ്യക്കും ഓരോ ഗോൾ വീതം നേടാൻ വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=733024&idseccio_PK=803&h= | title = Messi, 17 goles y 9 asistencias | publisher = www.sport.es | date = 19 December 2010 | accessdate = 19 December 2010 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> 2011 ലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ ഗോൾ [[ഡിപോർട്ടീവൊ ലാ കൊരുണ|ഡിപോർട്ടീവൊ ലാ കൊരുണക്കെതിരെ]] നടന്ന എവേ മത്സരത്തിൽ ഫ്രീകിക്കിൽ നിന്നായിരുന്നു. ആ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ഒരിക്കൽക്കൂടി പെഡ്രോയേയും വിയ്യയേയും ഗോൾ നേടാൻ സഹായിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ ബാഴ്സലോണ 4-0 ന് ജയിച്ചു.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110108/otro-recital-campeon/795426.shtml | title = Otro recital de campeón | publisher = www.sport.es | date = 8 January 2011 | accessdate = 9 January 2011 | archive-date = 2016-02-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160214182553/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110108/otro-recital-campeon/795426.shtml | url-status = dead }}</ref> ബാഴ്സലോണയിലെ സഹകളിക്കാരായ [[സാവി|സാവിയേയും]] [[ആന്ദ്രേ ഇനിയേസ്റ്റ|ഇനിയേസ്റ്റയേയും]] പിന്നിലാക്കി 2010 ലെ ഫിഫയുടെ [[2010 ഫിഫ സ്വർണ്ണപ്പന്ത്|സ്വർണ്ണപ്പന്ത്]] മെസ്സി സ്വന്തമാക്കി.<ref>{{cite web | url = http://www.fifa.com/ballondor/news/newsid=1360028/index.html | title = Lionel Messi wins the first FIFA Ballon d'Or | date = 10 January 2011 | accessdate = 10 January 2011 | archive-date = 2011-08-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110829030351/http://www.fifa.com/ballondor/news/newsid=1360028/index.html | url-status = dead }}</ref> തുടർച്ചയായ നാലാം വർഷമാണ് മെസ്സി ഈ പുരസ്കാരത്തിനായി നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെടുന്നത്.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/9356019.stm|title=Argentina's Lionel Messi wins Fifa Ballon d'Or award |date=10 January 2011 |accessdate=10 January 2011|work=BBC News }}</ref> പുരസ്കാരം ലഭിച്ചതിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം [[റയൽ ബെറ്റിസ്|റയൽ ബെറ്റിസുമായി]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ മെസ്സി 2011 ലെ ആദ്യത്തേയും സീസണിലെ മൂന്നാമത്തേയും ഹാട്രിക്ക് നേടി.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=734569&idseccio_PK=803 | title = 'Manita' de oro | date = 12 January 2011 | accessdate = 13 January 2011 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> [[റേസിംഗ് സന്റാന്റർ|റേസിംഗ് സന്റാന്ററിനെതിരെ]] പെനാൽട്ടിയിലൂടെ ഗോൾ നേടിക്കൊണ്ടാണ് ലീഗിന്റെ രണ്ടാം റൗണ്ടിന് മെസ്സി തുടക്കമിട്ടത്.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=735280&idseccio_PK=803 | title = El Barça golea al Racing y mete más presión al Madrid | date = 22 January 2011 | accessdate = 22 January 2011 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> പെനാൽട്ടിയിലൂടെ ഗോൾ നേടിയതിനു ശേഷം അദ്ദേഹം തന്റെ ഉള്ളിലിട്ടിരുന്ന ഷർട്ടിൽ എഴുതിയിരുന്ന സന്ദേശം പുറമേ കാണിച്ചു. അതിൽ ഇങ്ങനെ എഴുതിയിരുന്നു: "ഹാപ്പി ബർത്ത്ഡേ മമി".<ref>{{cite web | url = http://www.huffingtonpost.com/2011/01/26/lionel-messi-fined-mom-happy-birthday_n_814088.html |title= Lionel Messi Fined For Wishing Mother Happy Birthday |date=26 January 2011 |accessdate=26 January 2011}}</ref> [[2010-11 കോപ്പ ദെൽ റേയ്|കോപ്പ ദെൽ റേയ്]] സെമി ഫൈനലിൽ [[UD അൽമേരിയ|അൽമേരിയക്കെതിരെ]] ഇരട്ടഗോൾ നേടിക്കൊണ്ട് മെസ്സി തന്റെ ഗോൾ സ്കോറിംഗ് പാടവം വീണ്ടും തെളിയിച്ചു.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=735563&idseccio_PK=803 | title = 'Manita' de goles y un pie en la final | date = 26 January 2011 | accessdate = 26 January 2011 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> ഒരാഴ്ചക്കുള്ളിൽ തന്നെ [[ഹെർക്കുലീസ് CF]] ന് എതിരെ നടന്ന മത്സരത്തിലും മെസ്സി ഇരട്ടഗോൾ നേടി.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=735762&idseccio_PK=803 | title = Hércules sufrió la ira de los Dioses | date = 29 January 2011 | accessdate = 29 January 2011 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> ഫെബ്രുവരി 5 ന് കാമ്പ് ന്യൂവിൽ അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡിനെതിരെ നടന്ന മത്സരത്തിൽ 3-0 ന് വിജയിച്ചതോടെ തുടർച്ചയായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലീഗ് ജയങ്ങൾ നേടുന്ന ടീമെന്ന റെക്കോർഡ് അവർ സ്വന്തമാക്കി. അവർ 16 മത്സരങ്ങളായിരുന്നു തുടർച്ചയായി ജയിച്ചത്.<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/2011/02/05/futbol/equipos/barcelona/1296946785.html|title=Barça set 16 wins consecutive league wins|publisher=[[MARCA]].com|language=Spanish|date= 5 February 2011 |accessdate=5 February 2011}}</ref> മെസ്സിയുടെ ഹാട്രിക്കാണ് ഈ മത്സരത്തിൽ അവരുടെ ജയം ഉറപ്പിച്ചത്. മത്സരശേഷം അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിച്ചു: "[[ആൽഫ്രഡോ ഡി സ്റ്റെഫാനോ|ഡി സ്റ്റെഫാനോവിനെപ്പോലെ]] മഹാനായ ഒരു വ്യക്തി സ്ഥാപിച്ച റെക്കോർഡ് മറികടക്കുന്നത് തീർച്ചയായും സന്തോഷമുളവാക്കുന്ന കാര്യമാണ്. ഇത്തരമൊരു റെക്കോർഡ് ഇത്രനാൾ നിലനിന്നുവെന്നു പറഞ്ഞാൽ ആ റെക്കോർഡ് നേടാൻ എളുപ്പമല്ല എന്നു തന്നെയാണ് അർത്ഥം. മോശം സാഹചര്യങ്ങളിലൂടെ കടന്നു പോകുന്ന മികച്ചൊരു ടീമിനെ തോല്പിച്ചാണ് ഞങ്ങളിത് കരസ്ഥമാക്കിയിരിക്കുന്നത്. അതിനാൽത്തന്നെ ഈ നേട്ടം കരസ്ഥമാക്കാൻ വിഷമമായിരുന്നു".<ref>{{cite web|url=http://www.marca.com/2011/02/06/futbol/equipos/barcelona/1296948365.html|title=Messi talks about the record|publisher=[[MARCA]].com|language=Spanish|date= 5 February 2011 | accessdate=5 February 2011}}</ref> ഗോൾ നേടാത്ത രണ്ട് മത്സരങ്ങൾക്ക് ശേഷം [[അത്‌ലെറ്റിക്കോ ബിൽബാവോ|അത്‌ലെറ്റിക്കോ ബിൽബാവോക്കെതിരെ]] ബാഴ്സലോണ 2-1 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ മെസ്സിയാണ് വിജയഗോൾ നേടിയത്.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=737389&idseccio_PK=803 | title = Messi saca al Barça de la boca de los 'leones' | date = 20 February 2011 | accessdate = 21 February 2011 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> അടുത്ത ആഴ്ച [[RCD മയോർക്ക|മയോർക്കക്കെതിരായി]] 3-0 ന് ജയിച്ച എവേ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി സീസണിലെ തന്റെ ആദ്യ ഹെഡ്ഡർ ഗോൾ നേടി.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=737818&idseccio_PK=803 | title = El Barça desactiva el 'efecto Laudrup' | date = 27 February 2011 | accessdate = 27 February 2011 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> 1979-80 സീസണിൽ ലാ ലിഗയിൽ തോൽപ്പിക്കപ്പെടാതെ 19 എവേ മത്സരങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ റെക്കോർഡ് റയൽ സോസിഡാഡ് ക്ലബ്ബിനുണ്ട്. ഈ എവേ വിജയത്തോടെ ബാഴ്സലോണയും ആ റെക്കോർഡിനൊപ്പമെത്തി. മൂന്ന് ദിവസത്തിന് ശേഷം [[വലൻസിയ CF|വലൻസിയക്കെതിരായി]] നടന്ന എവേ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി നേടിയ ഒരു ഗോളിന്റെ ബലത്തിൽ ബാഴ്സ ജയിക്കുകയും ആ റെക്കോർഡ് തിരുത്തിക്കുറിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web | url = http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idnoticia_PK=738138&idseccio_PK=803 | title = El Barça prende la mecha de la Liga en Mestalla | date = 2 March 2011 | accessdate = 2 March 2011 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005160120/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44 | url-status = dead }}</ref> മാർച്ച് 8 ന് കാമ്പ് ന്യൂവിൽ വെച്ച് നടന്ന യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് മത്സരത്തിൽ മെസ്സിയുടെ ഇരട്ടഗോളിന്റെ പിൻബലത്തിൽ [[ആഴ്സണൽ FC|ആഴ്സണലിനെ]] ബാഴ്സ 3-1 ന് പരാജയപ്പെടുത്തി. ആ വിജയത്തോടെ അവർ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിന്റെ ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിലേക്ക് മുന്നേറി.<ref>{{cite web|url=http://www.sbnation.com/soccer/2011/3/8/2038314/fc-barcelona-vs-arsenal-fc-2011-champions-league-lionel-messi-penalty|title=FC Barcelona Vs. Arsenal 2011: Lionel Messi Penalty Puts Barca Ahead |work= SBNation |accessdate=8 March 2011}}</ref> ഒരു മാസത്തോളം ഗോൾ നേടുന്നതിൽ അദ്ദേഹം പരാജയപ്പെട്ടു. എന്നാൽ [[UD അൽമേരിയ|അൽമേരിയക്കെതിരായ]] കളിയിൽ ഇരട്ടഗോൾ നേടി മെസ്സി തിരിച്ചുവന്നു. അതിലെ രണ്ടാം ഗോൾ സീസണിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ 47 ആം ഗോൾ ആയിരുന്നു. കഴിഞ്ഞ സീസണിൽ താൻ സ്ഥാപിച്ച റെക്കോർഡിനൊപ്പമെത്തുകയായിരുന്നു ഈ ഗോളിലൂടെ മെസ്സി.<ref>{{cite web|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110409/messi-desatasco-barca-antes-del-clasico/968326.shtml|title=Messi desatascó al Barça antes del clásico|accessdate=9 April 2011|archive-date=2016-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160324035703/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110409/messi-desatasco-barca-antes-del-clasico/968326.shtml|url-status=dead}}</ref> 2011 ഏപ്രിൽ 12 ന് [[FC ഷാക്തർ ഡോണെട്സ്ക്|ഷാക്തർ ഡോണെട്സ്കിനെതിരെ]] നടന്ന ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് മത്സരത്തിൽ അദ്ദേഹം ഈ റെക്കോർഡ് തിരുത്തി. ഇതോടെ ബാഴ്സലോണക്കു വേണ്ടി ഒരു സീസണിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകൾ നേടുന്ന താരമായി മെസ്സി മാറി.<ref>{{cite web|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110412/tramite-resuelto-ahora-por-madrid/971705.shtml|title=Trámite resuelto y ahora... ¡a por el Madrid!|accessdate=13 April 2011|archive-date=2016-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160214013550/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110412/tramite-resuelto-ahora-por-madrid/971705.shtml|url-status=dead}}</ref> [[സാന്റിയാഗോ ബെർണാബു സ്റ്റേഡിയം|സാന്റിയാഗോ ബെർണാബുവിൽ]] വെച്ചു നടന്ന മത്സരത്തിൽ [[എൽ ക്ലാസിക്കോ|എൽ ക്ലാസിക്കോയിലെ]] തന്റെ എട്ടാം ഗോൾ കണ്ടെത്താൻ മെസ്സിക്ക് കഴിഞ്ഞു. ഏപ്രിൽ 23 ന് [[CA ഒസാസുന|ഒസാസുനക്കെതിരെ]] 2-0 ന് ജയിച്ച ഹോം മത്സരത്തിൽ നേടിയ ഗോളോടെ സീസണിൽ 50 ഗോൾ തികക്കാൻ മെസ്സിക്ക് സാധിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ 60 ആം മിനിട്ടിൽ പകരക്കാരനായാണ് മെസ്സി കളത്തിലിറങ്ങിയത്.<ref>{{cite web|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110416/madrid-titulo/976392.shtml|title=Un punto que vale una Liga|accessdate=16 April 2011|archive-date=2016-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160213194747/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110416/madrid-titulo/976392.shtml|url-status=dead}}</ref> ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് സെമി ഫൈനലിൽ ബാഴ്സ, മെസ്സിയുടെ ഇരട്ടഗോളിന്റെ ബലത്തിൽ റയൽ മാഡ്രിഡിനെ 2-0 ന് തോൽപ്പിച്ചു. ഒരു മാസ്മരിക പ്രകടനമായിരുന്നു മെസ്സി ആ മത്സരത്തിൽ കാഴ്ച്ചവെച്ചത്. അതിലെ രണ്ടാം ഗോൾ (ധാരാളം കളിക്കാരെ കബളിപ്പിച്ചു കൊണ്ട് നേടിയത്) ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിലെ ഈ സ്റ്റേജുകളിലെ എക്കാലത്തേയും മികച്ച ഗോളായി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110427/messi-puto-amo/986636.shtml|title=Messi es el "puto amo"|accessdate=27 April 2011|archive-date=2016-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160324095045/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110427/messi-puto-amo/986636.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news | url = http://sportsillustrated.cnn.com/2011/writers/sid_lowe/05/05/clasico.aftermath/index.html | title = The Good, the Bad and the Ugly in the aftermath of the Clásico series | date = 5 May 2011 | accessdate = 6 May 2011 | work = Sports Illustrated | first = Sid | last = Lowe | archive-date = 2011-05-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110508163612/http://sportsillustrated.cnn.com/2011/writers/sid_lowe/05/05/clasico.aftermath/index.html | url-status = dead }}</ref> [[വെംബ്ലി സ്റ്റേഡിയം|വെംബ്ലിയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനലിൽ മെസ്സി നേടിയ ഗോൾ അവർക്ക് ആറ് വർഷത്തിനുള്ളിൽ മൂന്നാമത്തേയും മൊത്തത്തിൽ നാലാമത്തേയും ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് കിരീടം നേടിക്കൊടുത്തു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/13576522.stm|title=Barcelona 3 Manchester United 1|date=28 May 2011|work=BBC Sport |accessdate=30 May 2011}}</ref> ==== 2011-12 സീസൺ ==== [[2011 സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പ്|സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പിൽ]] [[റയൽ മാഡ്രിഡ്|റയൽ മാഡ്രിഡിനെതിരെ]] മൂന്ന് ഗോളുകൾ നേടുകയും 2 ഗോളുകൾക്ക് വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്ത് ടീമിനെ 5-4 എന്ന സ്കോറിൽ വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചുകൊണ്ടാണ് മെസ്സി ഈ സീസൺ തുടങ്ങിയത്.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110818/messi-salvo-futbol/1120978.shtml|title=Messi salvó al fútbol|date=17 August 2011|work=Sport.es|accessdate=17 August 2011|archive-date=2012-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20120413110759/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110818/messi-salvo-futbol/1120978.shtml|url-status=dead}}</ref> [[2011 യുവേഫ സൂപ്പർ കപ്പ്|യുവേഫ സൂപ്പർ കപ്പിൽ]] [[FC പോർട്ടോ|പോർട്ടോയുമായി]] നടന്ന അടുത്ത മത്സരത്തിൽ [[ഫ്രെഡി ഗുവാറിൻ|ഫ്രെഡി ഗുവാറിന്റെ]] ദുർബ്ബലമായ ഒരു ബാക്ക് പാസ് മുതലെടുത്ത് മെസ്സി ഗോൾ നേടി. [[സെസ്ക് ഫാബ്രിഗസ്|സെസ്ക് ഫാബ്രിഗസിന്]] ഒരു ഗോളിന് വഴിയൊരുക്കുകയും കൂടി ചെയ്തതോടെ ബാഴ്സലോണ ആ മത്സരം 2-0 ന് ജയിക്കുകയും സൂപ്പർ കപ്പ് നേടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110826/super-messi-supercopa-barca/1130917.shtml|title=Súper Messi da la Supercopa al Barça|date=26 August 2011|work=Sport.es|accessdate=26 August 2011|archive-date=2011-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20111014114258/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110826/super-messi-supercopa-barca/1130917.shtml|url-status=dead}}</ref> ഈ കളിക്ക് മുമ്പ് മെസ്സി ഗോൾ നേടാത്ത ഒരേയൊരു ഔദ്യോഗിക മത്സരം സൂപ്പർ കപ്പ് ആയിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110827/futbol-messi-tiene-limites/1131118.shtml|title=El fútbol de Messi no tiene límites|date=26 August 2011|work=Sport.es|accessdate=26 August 2011|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303234056/http://www.sport.es/es/noticias/barca/20110827/futbol-messi-tiene-limites/1131118.shtml|url-status=dead}}</ref> [[വിയ്യാറയൽ CF|വിയ്യാറയലിനെതിരെ]] ഇരട്ടഗോൾ നേടിക്കൊണ്ടാണ് മെസ്സി [[ലാ ലിഗ|ലാ ലിഗക്ക്]] തുടക്കമിട്ടത്.<ref>{{cite news|url=http://www.fcbarcelona.cat/web/english/futbol/temporada_11-12/arxiu_partits/lliga/jornada02/Barcelona_Villarreal/partit.html|title=Liga Champions: new and improved version|date=29 August 2011|work=fcbarcelona.cat|accessdate=29 August 2011|archive-date=2011-11-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20111102132810/http://www.fcbarcelona.cat/web/english/futbol/temporada_11-12/arxiu_partits/lliga/jornada02/Barcelona_Villarreal/partit.html|url-status=dead}}</ref> [[CA ഒസാസുന|ഒസാസുനക്കെതിരേയും]]<ref>{{cite news|url=http://www.fcbarcelona.cat/web/english/futbol/temporada_11-12/arxiu_partits/lliga/jornada04/Barcelona_Osasuna/partit.html|title=Super 8 (8-0)|date=17 September 2011|work=fcbarcelona.cat|accessdate=17 September 2011|archive-date=2011-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20111101095400/http://www.fcbarcelona.cat/web/english/futbol/temporada_11-12/arxiu_partits/lliga/jornada04/Barcelona_Osasuna/partit.html|url-status=dead}}</ref> [[അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡ്|അത്‌ലെറ്റിക്കോ മാഡ്രിഡിനെതിരെയും]]<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/esta-liga-dos-sino-messi-1160317|title=Esta Liga no es de dos sino de Messi|date=25 September 2011|work=Sport.es |accessdate=25 September 2011}}</ref> നടന്ന രണ്ട് ഹോം മത്സരങ്ങളിലും തുടർച്ചയായി അദ്ദേഹം ഹാട്രിക്ക് നേടി. സെപ്റ്റംബർ 28 ന് [[എഫ് സി ബേറ്റ് ബോറിസോവ്|ബേറ്റ് ബോറിസോവിനെതിരായി]] ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിൽ നടന്ന മത്സരത്തിൽ ഇരട്ടഗോളുകൾ നേടിയതോടെ<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/barca-aficiona-las-manitas-1164552|title=El Barça se aficiona a las 'manitas'|date=28 September 2011|work=Sport.es |accessdate=28 September 2011}}</ref> ഔദ്യോഗിക മത്സരങ്ങളിൽ ബാഴ്സലോണക്ക് വേണ്ടി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോളുകൾ (194) നേടുന്ന രണ്ടാമൻ എന്ന റെക്കോർഡ് [[ലാസ്‌ലോ കുബാല|ലാസ്‌ലോ കുബാലയോടൊപ്പം]] പങ്കിടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/messi-igualo-kubala-1164601|title=Messi iguala a Kubala y afirma que sería "hermoso" superar a César|date=28 September 2011|work=Sport.es |accessdate=28 September 2011}}</ref> [[റേസിങ്ങ് ഡെ സന്റാണ്ടർ|റേസിങ്ങിനെതിരെ]] ഇരട്ടഗോളുകൾ നേടിയതോടെ ആ റെക്കോർഡ് മറികടക്കാനും മെസ്സിക്കായി.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/barca-consolida-liderato-con-otro-recital-messi-1183586|title=El Barça consolida su liderato con otro recital de Messi|date=16 October 2011|work=Sport.es |accessdate=16 October 2011}}</ref> ബാഴ്സലോണയുടെ മൈതാനത്ത് നടന്ന മത്സരത്തിൽ [[RCD മയോർക്ക|മയോർക്കക്കെതിരായി]] ഹാട്രിക്ക് നേടിയതോടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗോൾ നേട്ടം 199 ആയി ഉയർന്നു. സ്പാനിഷ് ലീഗിൽ ബാഴ്സലോണക്ക് വേണ്ടി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഗോൾ (132) നേടുന്ന രണ്ടാമനായി മെസ്സി മാറി. കുബാലയേക്കാൾ ഒരു ഗോൾ കൂടുതലായിരുന്നു അത്.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/messi-responde-otra-vez-1201140|title=1, 2, 3... Messi responde otra vez|date=29 October 2011|work=Sport.es |accessdate=29 October 2011}}</ref> ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗിൽ [[FC വിക്ടോറിയ പ്ലസൻ|വിക്ടോറിയ പ്ലസനെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ നേടിയ ആദ്യ ഗോളോടെ അദ്ദേഹം ബാഴ്സലോണക്ക് വേണ്ടി 200 ഗോളുകൾ കുറിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ രണ്ട് ഗോളുകൾ കൂടി നേടി മെസ്സി ഹാട്രിക്ക് തികച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.sport.es/es/noticias/barca/messi-infalible-hat-trick-octavos-1204309|title=Messi es infalible: hat trick... ¡y a octavos!|date=1 November 2011|work=Sport.es |accessdate=1 November 2011}}</ref> ==== 2012-13 സീസൺ ==== സീസണിലെ ബാഴ്സയുടെ ആദ്യമത്സരം ന്യൂ കാമ്പിൽ, റയൽ സോസിഡാഡുമായായിരുന്നു. 5-1ന് ബാഴ്സ ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ മെസ്സി 2 ഗോളുകൾ നേടി. ആഗസ്റ്റ് 23ന് ബദ്ധ വൈരികളായ റയൽ മാഡ്രിഡിനെതിരെ 3-2ന് ബാഴ്സ ജയിച്ച മത്സരത്തിലും പെനാൽറ്റിയിലൂടെ ഒരു ഗോൾ മെസി നേടി.<ref>{{cite web|title=Barcelona vs Real Madrid: 3-2 - Supercopa de España 2012|url=http://www.guardian.co.uk/football/2012/aug/23/barcelona-real-madrid-live-mbm?newsfeed=true|accessdate=24.8.12}}</ref> സൂപ്പർകോപ്പ ഡെ എസ്പാനയുടെ രണ്ടാം പാദ മത്സരത്തിൽ റയൽ മാഡ്രിഡിനെതിരെ ഫ്രീ കിക്കിൽ നേടിയ ഗോൾ എൽ-ക്ലാസിക്കോയിൽ (ബാഴ്സലോണയും റയൽമാഡ്രിടും തമ്മിലുള്ള മത്സരം) മെസ്സിയുടെ 15ആമത്തെ ഗോളായിരുന്നു. ഇതോടെ എൽ-ക്ലാസിക്കോ മത്സരങ്ങളിലെ ബാഴ്സലോണയുടെ ടോപ്പ്സ്കോററായി മെസ്സി മാറി.<ref>{{cite web|title=Messi becomes Barcelona's all-time Clasico top scorer with free kick against Real Madrid|url=http://www.goal.com/en-gb/news/3277/la-liga/2012/08/29/3339860/messi-becomes-barcelonas-all-time-clasico-top-scorer-with?source=breakingnews|accessdate=31 August 2012}}</ref><ref>{{cite web|title=Real Madrid beat Barcelona to win Spanish Super Cup|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/19402668|accessdate=31 August 2012}}</ref> നവംബർ 11 ന് റയൽ മല്ലോഴ്സയ്ക്കെതിരെ നടിയ 2 ഗോളുകൾ 2012 കലണ്ടർ വർഷത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗോൾ നേട്ടം 76 തികച്ചു. 1958 കലണ്ടർ വർഷത്തിൽ പെലെ നേടിയ 75 ഗോളുകൾ എന്ന നേട്ടം മെസ്സി മറികടന്നു. ഇതോടെ കലണ്ടർ വർഷത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടൂതൽ ഗോൾ നേടിയ ഗെർഡ് മുള്ളറുടെ 85 ഗോളെന്ന സർവകാല റെക്കോർഡിലേക്ക് മെസിക്ക് 9 ഗോളുകളുടെ വ്യത്യാസം മാത്രമായി.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2231433/Lionel-Messi-breaks-Pele-record-reaching-76-goals-2012.html "76 not out: Messi closing in on Muller after breaking Pele's record for most goals in a calendar year"]. Daily Mail. Retrieved 14 November 2012</ref><ref>[http://www.guardian.co.uk/football/2012/nov/11/barcelona-la-liga-mallorca-messi "Lionel Messi eclipses Pelé with 76th goal of year in Barcelona victory"]. The Guardian. Retrieved 14 November 2012</ref> ഡിസംബർ 1ന് അത്ലെറ്റിക് ബിൽബാബോയ്ക്കെതിരെ നേടിയ 2 ഗോളുകൾ 2012ലെ ഗോൾ നേട്ടം 84ആയി ഉയർത്തി. മുള്ളറുടെ റെക്കോർഡ് മറികടക്കാൻ 2 ഗോളുകൾ കൂടിമതി. അതോടൊപ്പം മറ്റൊരു റെക്കോർഡ് കൂടി മെസ്സിയെ തേടിയെത്തും. ലാ ലിഗയിൽ ബോഴ്സലോണയുടെ ഏറ്റവും മികച്ച ഗോൾ വേട്ടക്കാരൻ എന്ന സീസർ റോഡ്രിഗസിന്റെ 190 ഗോളുകൾ എന്ന റെക്കോർഡിനൊപ്പമെത്താൻ 2 ഗോളുകൾ കൂടിമതിയാകും.<ref>{{cite web| url = http://www.fcbarcelona.com/football/first-team/detail/article/messi-equals-cesars-record| title = Messi equals César’s record | date= 12 December 2012 | publisher=fcbarcelona.com}}</ref> ഡിസംബർ 9ന് ലോകം കാത്തിരുന്ന ആ നിമിഷമെത്തി. റയൽ ബെറ്റിസിനെതിരെ 2 ഗോളുകൾ കൂടി നേടി മെസ്സി കലണ്ടർ വർഷത്തിലെ തന്റെ നേട്ടം 86ആയി ഉയർത്തി. ഇതോടെ 1972ൽ ഗെർഡ് മുള്ളർ ബയേൺ മ്യൂണിക്കിനും ജർമ്മൻ ദേശീയ ടീമിനുമായി നേടിയ 85 ഗോളുകൾ പഴങ്കഥയായി.<ref>{{cite news|title=Messi sets record of 86 for goals in a year|url=http://www.reuters.com/article/2012/12/09/us-soccer-spain-messi-record-idUSBRE8B80EO20121209|date=9 December 2012|accessdate=9 December 2012|first=Iain|last=Rogers|agency=Reuters|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924172512/http://www.reuters.com/article/2012/12/09/us-soccer-spain-messi-record-idUSBRE8B80EO20121209|url-status=dead}}</ref> ഡിസംബർ 12ന് നടന്ന കോപ്പ ഡെൽ റെ യിൽ കോർഡോബായ്ക്കെതിരെ 2 ഗോളുകൾ കൂടി നേടി 2012 തന്റെ ഗോൾ നേട്ടം 88ആയി ഉയർത്തി. 2012 ഡിസംബർ 23 ന് ഈ നേട്ടം 91 ഗോളുകൾ എന്ന നിലയിലെത്തി.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2247167/Lionel-Messi-stretches-calendar-year-record-Gerd-Muller-taking-tally-88-goals.html "88 and counting... Messi can't stop scoring as Barca striker doubles up to further exceed Muller's record"]. Daily Mail. Retrieved 13 December 2012</ref> ഡിസംബർ 16ന് അത്ലറ്റികോ മാഡ്രിഡിനെതിരെ 4-1 ന് ബാഴ്സ വിജയിച്ചപ്പോൾ 2 ഗോളുകൾ മെസിയുടെ വകയായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title=Messi reaches 90 goals as Barca win|url=http://www.espnstar.com/football/primera-liga/news/detail/item909951/Messi-reaches-90-goals-as-Barca-win/|publisher=espnstar.com|date=16 December 2012|accessdate=17 December 2012|archive-date=2012-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20121230235918/http://www.espnstar.com/football/primera-liga/news/detail/item909951/Messi-reaches-90-goals-as-Barca-win/|url-status=dead}}</ref> 2012 ഡിസംബർ 18ന് ബാഴ്സലോണയുമായുള്ള മെസ്സിയുടെ കരാർ 2018 ജൂൺ 30 വരെ നീട്ടി.<ref>{{cite news|url=http://www.fcbarcelona.com/football/first-team/detail/article/carles-puyol-xavi-hernandez-and-leo-messi-renew-their-contract-with-fc-barcelona|title=Barça has renewed the contracts of Carles Puyol, Xavi Hernández and Leo Messi|date=18 December 2012|accessdate=18 December 2012|publisher=FC Barcelona Official Website}}</ref> == അന്താരാഷ്ട്ര കളിജീവിതം == 2004 ജൂണിൽ [[പരാഗ്വേ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|പരാഗ്വേക്കെതിരെ]] ഒരു അണ്ടർ-20 സൗഹൃദ മത്സരത്തിലാണ് അർജന്റീനക്ക് വേണ്ടിയുള്ള മെസ്സിയുടെ അരങ്ങേറ്റം.<ref>{{cite news|url=http://www.lionelmessi.com/biography/|title=Lionel Messi Biography|publisher=Lionelmessi.com|accessdate=7 July 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080802154715/http://lionelmessi.com/biography/|archivedate=2008-08-02|url-status=dead}}</ref> 2005 ൽ നെതർലണ്ട്സിൽ വെച്ച് നടന്ന [[2005 ഫിഫ വേൾഡ് യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്|2005 ഫിഫ വേൾഡ് യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിൽ]] അർജന്റീന ജേതാക്കളായപ്പോൾ ആ ടീമിൽ അംഗമായിരുന്നു മെസ്സി. ആ ചാമ്പ്യൻഷിപ്പിലെ സ്വർണ്ണപ്പന്തും സ്വർണ്ണ ബൂട്ടും മെസ്സിയാണ് നേടിയത്.<ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=104/edition=9102/index.html|title=FIFA World Youth Championship Netherlands 2005|publisher=FIFA|accessdate=7 July 2009|archive-date=2013-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224230512/http://www.fifa.com/tournaments/archive/tournament=104/edition=9102/index.html|url-status=dead}}</ref> അർജന്റീനയുടെ അവസാന നാല് മത്സരങ്ങളിൽ നേടിയതടക്കം ആകെ 6 ഗോളുകളാണ് മെസ്സി ആ പരമ്പരയിൽ നേടിയത്. 2005 ഓഗസ്റ്റ് 17 ന്, തന്റെ 18 ആം വയസ്സിൽ, [[ഹംഗറി ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ഹംഗറിക്കെതിരെയാണ്]] മെസ്സിയുടെ പൂർണ്ണമായ അരങ്ങേറ്റം. 63 ആം മിനിട്ടിൽ പകരക്കാരനായാണ് മെസ്സി കളത്തിലിറങ്ങിയത്. എന്നാൽ മെസ്സിയുടെ ഷർട്ടിൽ പിടിച്ചു വലിച്ച [[വിൽമോസ് വാഞ്ചാക്|വിൽമോസ് വാഞ്ചാകിനെ]] തലകൊണ്ട് ഇടിച്ചു എന്ന കുറ്റത്തിന് റഫറി, [[മാർക്കസ് മെർക്ക്]], 65 ആം മിനുട്ടിൽ മെസ്സിയെ പുറത്താക്കി. ആ തീരുമാനം ശരിയായില്ലെന്ന് മറഡോണ പോലും വാദിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_football/4172400.stm|title=Messi handles 'new Maradona' tag|publisher=BBC Sport | date= 22 August 2005 | accessdate=7 July 2009| last=Vickery |first=Tim}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.people.com.cn/200508/20/eng20050820_203655.html|title=Argentine striker Messi recalled for World Cup qualifier|publisher=People's Daily Online| date= 20 August 2005 | accessdate=7 July 2009}}</ref> സെപ്റ്റംബർ 3 ന് [[പരാഗ്വേ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|പരാഗ്വേക്കെതിരെ]] [[2006 ഫിഫ ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരങ്ങൾ (CONMEBOL)|ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാ മത്സരത്തിൽ]] 1-0 ന് തോറ്റ എവേ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ടീമിലേക്ക് തിരിച്ചു വിളിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. മത്സരത്തിനു മുമ്പായി അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: "ഇത് രണ്ടാം അരങ്ങേറ്റമാണ്. ആദ്യത്തേതിന് നീളം കുറവായിരുന്നു."<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/preview?id=178848&cc=5739|title=Messi tries again as Argentina face Paraguay|publisher=ESPN Soccernet|date=2 September 2005|accessdate=7 July 2009|archive-date=2011-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628224026/http://soccernet.espn.go.com/preview?id=178848&cc=5739|url-status=dead}}</ref> [[പെറു ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|പെറുവിനെതിരെയാണ്]] അദ്ദേഹം അതിനു ശേഷം അർജന്റീനക്ക് വേണ്ടി കളിച്ചത്. മത്സരശേഷം കോച്ച് ''പെക്കർമാൻ'' മെസ്സിയെ ''ഒരു രത്നം'' എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചു.<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/sports/2005/oct/10messi.htm|title=Messi is a jewel says Argentina coach|publisher=Rediff| date= 10 October 2005 | accessdate=7 July 2009 |last=Homewood|first=Brian}}</ref> 2009 മാർച്ച് 28 ന് [[വെനസ്വേല ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|വെനസ്വേലക്കെതിരെ]] നടന്ന ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി അർജന്റീനക്ക് വേണ്ടി ആദ്യമായി 10 ആം നമ്പർ ജേഴ്സി അണിഞ്ഞു. അർജന്റീനയുടെ മാനേജരായി മറഡോണയുടെ ആദ്യ ഔദ്യോഗിക മത്സരമായിരുന്നു അത്. മെസ്സിയാണ് കളിയിലെ ആദ്യ ഗോൾ നേടിയത്. ആ മത്സരം അർജന്റീന 4-0 ന് സ്വന്തമാക്കി.<ref>{{cite web| url = http://soccernet.espn.go.com/report?id=230046&cc=5739| title = Argentina 4–0 Venezuela: Messi the star turn| date = 28 March 2009| accessdate = 7 July 2009| publisher = Allaboutfcbarcelona.com| archive-date = 2012-10-24| archive-url = https://web.archive.org/web/20121024081458/http://soccernet.espn.go.com/report?id=230046&cc=5739| url-status = dead}}</ref> 2010 നവംബർ 17 ന് [[ദോഹ|ദോഹയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന സൗഹൃദമത്സരത്തിൽ ലാറ്റിനമേരിക്കയിലെ അർജന്റീനയുടെ ചിരവൈരികളായ [[ബ്രസീൽ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ബ്രസീലിനെതിരെ]] 1-0 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിൽ മെസ്സിയാണ് അവസാന മിനുട്ടിൽ അർജന്റീനയുടെ വിജയഗോൾ നേടിയത്. വലിയ മത്സരങ്ങളിൽ മെസ്സി ആദ്യമായിട്ടായിരുന്നു ബ്രസീലിനെതിരെ ഗോൾ നേടുന്നത്.<ref>{{cite web| url = http://www.lionel-messi.co.uk/news/magic-messi-leads-argentina-over-brazil.html| title = Magic Messi leads Argentina over Brazil| date = 17 November 2010| accessdate = 19 November 2010| publisher = lionel-messi.co.uk| archive-date = 2013-07-03| archive-url = https://web.archive.org/web/20130703082419/http://www.lionel-messi.co.uk/news/magic-messi-leads-argentina-over-brazil.html| url-status = dead}}</ref> 2011 ഫെബ്രുവരി 9 ന് [[സ്വിറ്റ്സർലണ്ട്|സ്വിറ്റ്സർലണ്ടിലെ]] [[ജനീവ|ജനീവയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന സൗഹൃദമത്സരത്തിൽ [[പോർച്ചുഗൽ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|പോർച്ചുഗലിനെ]] 2-1 ന് തോൽപ്പിച്ച മത്സരത്തിലും മെസ്സി അവസാന നിമിഷത്തിൽ നേടിയ പെനാൽട്ടി ഗോളാണ് അർജന്റീനയെ വിജയത്തിലേക്ക് നയിച്ചത്. === 2006 ലോകകപ്പ് === പരിക്ക് മൂലം മെസ്സിക്ക് രണ്ട് മാസത്തോളം കളിക്കളത്തിൽ നിന്നും വിട്ടുനിൽക്കേണ്ടതായി വന്നു. 2005-06 സീസണിന്റെ അവസാനത്തിൽ [[2006 ഫിഫ ലോകകപ്പ്|2006 ലോകകപ്പിൽ]] മെസ്സിയുടെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാവുമോയെന്ന സംശയം പോലുമുണ്ടായി. എന്നിരുന്നാലും 2006 മെയ് 15 ന് ലോകകപ്പിലേക്കുള്ള ടീം തിരഞ്ഞെടുത്തപ്പോൾ മെസ്സി അതിലുണ്ടായിരുന്നു. ലോകകപ്പിനു മുമ്പ് അർജന്റീന U-20 ടീമിന് വേണ്ടി ഒരു മത്സരത്തിൽ 15 മിനിട്ടും അർജന്റീനക്ക് വേണ്ടി [[അംഗോള ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അംഗോളക്കെതിരെ]] ഒരു സൗഹൃദ മത്സരത്തിൽ 64 ആം മിനിട്ട് മുതലും കളിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/teams/argentina/5047440.stm| title=Messi comes of age|publisher=BBC Sport |date= 5 June 2006 |accessdate=7 July 2009 | last = Vickery | first = Tim }}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/teams/argentina/5023884.stm| title=Argentina allay fears over Messi|publisher=BBC Sport |date= 30 May 2006 |accessdate=7 July 2009}}</ref> ലോകകപ്പിൽ [[ഐവറി കോസ്റ്റ് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ഐവറി കോസ്റ്റിനെതിരായി]] നടന്ന [[അർജന്റീന ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അർജന്റീനയുടെ]] ഉദ്ഘാടനമത്സരം പകരക്കാരുടെ ബെഞ്ചിലിരുന്നാണ് മെസ്സി കണ്ടത്.<ref>{{cite news|url=http://www.kicker.de/fussball/wm/startseite/artikel/350938| title=Messi weiter auf der Bank|publisher=Kicker.de|date= 13 June 2006 |accessdate=7 July 2009 |language=de}}</ref> [[സെർബിയ & മോണ്ടിനെഗ്രോ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|സെർബിയ & മോണ്ടിനെഗ്രോവിനെതിരായ]] അടുത്ത മത്സരത്തിൽ 74 ആം മിനുട്ടിൽ [[മാക്സി റോഡ്രിഗസ്|മാക്സി റോഡ്രിഗസിനു]] പകരക്കാരനായി മെസ്സി കളത്തിലിറങ്ങി.ഒരു ലോകകപ്പിൽ അർജന്റീനക്ക് വേണ്ടി കളിക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കളിക്കാരനായി മെസ്സി മാറി. കളിക്കാനിറങ്ങി ഒരു മിനിട്ടിനുള്ളിൽ തന്നെ മെസ്സി [[ഹെർനൻ ക്രെസ്പോ|ഹെർനൻ ക്രെസ്പോയുടെ]] ഗോളിനു വഴിവെച്ചു. 6-0 ന് ജയിച്ച മത്സരത്തിലെ അവസാന ഗോൾ നേടിയതും മെസ്സി തന്നെയായിരുന്നു. ആ ലോകകപ്പിലെ ഗോൾ നേടുന്ന ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ കളിക്കാരനും മറ്റാരുമായിരുന്നില്ല. [[ഫിഫ ലോകകപ്പ്|ലോകകപ്പിന്റെ]] ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ ആറാമത്തെ ഗോളടിക്കാരനായും മെസ്സി മാറി.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4853028.stm| title=Argentina 6–0 Serbia & Montenegro|publisher=BBC Sport |date=16 June 2006 |accessdate=7 July 2009}}</ref> [[നെതർലാണ്ട്സ് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|നെതർലണ്ട്സിനെതിരായി]] നടന്ന അടുത്ത മത്സരത്തിൽ ആദ്യ പതിനൊന്നിൽ സ്ഥാനം പിടിക്കാൻ മെസ്സിക്ക് കഴിഞ്ഞു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4853328.stm| title=Holland 0–0 Argentina|publisher=BBC Sport |date= 21 June 2006 |accessdate=7 July 2009}}</ref> [[മെക്സിക്കോ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|മെക്സിക്കോക്കെതിരെ]] നടന്ന പ്രീ- ക്വാർട്ടർ മത്സരത്തിൽ 84 ആം മിനുട്ടിൽ പകരക്കാരനായാണ് മെസ്സി ഇറങ്ങിയത്. ആ സമയത്ത് 1-1 എന്ന നിലയിലായിരുന്നു മത്സരം. വന്ന ഉടനെത്തന്നെ മെസ്സി ഒരു ഗോൾ നേടിയെങ്കിലും അത് [[ഓഫ്സൈഡ്]] ആയി വിധിക്കപ്പെട്ടു. [[എക്സ്ട്രാ ടൈം|എക്സ്ട്രാ ടൈമിൽ]] റോഡ്രിഗസ് നേടിയ ഗോളിൽ അർജന്റീന ക്വാർട്ടറിലേക്ക് മുന്നേറി.<ref>{{cite news |url=http://blogs.guardian.co.uk/worldcup06/2006/06/26/rodriguez_finds_an_answer_but.html |title=Rodríguez finds an answer but many questions still remain |work=The Guardian |location=UK |date=26 June 2006 |accessdate=7 July 2009 |last=Walker |first=Michael |archive-date=2006-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060630153833/http://blogs.guardian.co.uk/worldcup06/2006/06/26/rodriguez_finds_an_answer_but.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4991492.stm|title=Argentina 2–1 Mexico (aet)|publisher=BBC Sport |date= 24 June 2006 |accessdate=7 July 2009}}</ref> [[ജർമ്മനി ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ജർമ്മനിക്കെതിരെ]] നടന്ന ക്വാർട്ടർ മത്സരത്തിൽ കോച്ച് ഹോസെ പെക്കർമാൻ മെസ്സിയെ പകരക്കാരുടെ ബെഞ്ചിലാണിരുത്തിയത്. ആ മത്സരത്തിൽ അവർ [[പെനാൽട്ടി ഷൂട്ടൗട്ട്|പെനാൽട്ടി ഷൂട്ടൗട്ടിൽ]] 4-2 ന് പരാജയപ്പെടുകയും ലോകകപ്പിൽ നിന്നും പുറത്താവുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4991602.stm|title=Germany 1–1 Argentina|publisher=BBC Sport |date= 30 June 2006 |accessdate=7 July 2009}}</ref> === 2007 കോപ്പ അമേരിക്ക === [[പ്രമാണം:Messi in Copa America 2007.jpg|thumb|right|മെസ്സി [[2007 കോപ്പ അമേരിക്ക|2007 കോപ്പ അമേരിക്കയിൽ]]]] 2007 ജൂൺ 29 ന് മെസ്സി [[കോപ്പ അമേരിക്ക|കോപ്പ അമേരിക്കയിലെ]] ആദ്യ മത്സരം കളിച്ചു. പരമ്പരയിലെ ആദ്യ മത്സരമായിരുന്ന അതിൽ [[അർജന്റീന ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അർജന്റീന]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അമേരിക്കയെ]] 4-1 ന് തോൽപ്പിച്ചു. ആ മത്സരത്തിൽ കളി തന്റെ വരുതിയിലാക്കാനുള്ള മികവ് മെസ്സി പ്രകടിപ്പിച്ചു. തന്റെ സഹകളിക്കാരനായ [[ഹെർനൻ ക്രെസ്പോ|ക്രെസ്പോക്ക്]] വേണ്ടി ഒരു ഗോളവസരം ഒരുക്കുകയും നിരവധി ഷോട്ടുകൾ ഗോളിന്റെ നേർക്ക് പായിക്കുകയും ചെയ്തു മെസ്സി. 79 ആം മിനുട്ടിൽ മെസ്സിക്ക് പകരക്കാരനായി [[കാർലോസ് ടെവസ്|ടെവസ്]] ഇറങ്ങുകയും കുറച്ച് മിനിട്ടുകൾക്ക് ശേഷം ഗോൾ നേടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/6252156.stm|title=Tevez Nets In Argentina Victory|publisher=BBC Sport |date= 29 June 2007 | accessdate=11 October 2008}}</ref> [[കൊളംബിയ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|കൊളംബിയക്കെതിരെയായിരുന്നു]] അവരുടെ രണ്ടാമത്തെ മത്സരം. ആ മത്സരത്തിൽ മെസ്സിയെ വീഴ്ത്തിയതിന് ഒരു പെനാൽട്ടി ലഭിക്കുകയും ക്രെസ്പോ അത് ഗോളാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്തു. ആ ഗോളോടെ മത്സരം തുല്യനിലയിലായി (1-1). പെനാൽട്ടി ബോക്സിനു പുറത്ത് വെച്ച് മെസ്സിയെ വീഴ്ത്തിയതിന് ലഭിച്ച ഫ്രീകിക്ക് ഗോളാക്കി മാറ്റിക്കൊണ്ട് [[യുവാൻ റോമൻ റിക്വൽമി|റിക്വൽമി]] അർജന്റീനയെ 3-1 ന് മുന്നിലെത്തിച്ചു. ആ മത്സരം 4-2 ന് അർജന്റീന വിജയിച്ചു. ടൂർണ്ണമെന്റിന്റെ ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിൽ സ്ഥാനം ഉറപ്പിക്കാൻ ഈ വിജയത്തോടെ കഴിഞ്ഞു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/6263888.stm|title=Argentina into last eight of Copa |publisher=BBC Sport |date= 3 July 2007 |accessdate=11 October 2008}}</ref> ക്വാർട്ടർ ഫൈനലിൽ സ്ഥാനം ഉറപ്പിച്ചതിനാൽ [[പാരഗ്വേ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|പാരഗ്വേക്കെതിരായി]] നടന്ന മൂന്നാം മത്സരത്തിൽ കോച്ച് മെസ്സിയെ ആദ്യ പതിനൊന്നിൽ കളിപ്പിച്ചിരുന്നില്ല. 64 ആം മിനുട്ടിൽ സ്കോർ 0-0 ൽ നിൽക്കുമ്പോൾ [[എസ്റ്റബാൻ കാംബിയാസോ|എസ്റ്റബാൻ കാംബിയാസോയുടെ]] പകരക്കാരനായി മെസ്സി കളിക്കാനിറങ്ങി. 79 ആം മിനുട്ടിൽ [[ഹവിയർ മഷെറാനോ|മഷെറാനോയുടെ]] ഗോളിന് മെസ്സി സഹായമൊരുക്കി.<ref>{{cite news|url=http://www.conmebol.com/competiciones_evento_reporte.jsp?evento=1055&ano=2007&dv=1&flt=C&id=18&slangab=E|title=Argentina-Paraguay|publisher=Conmebol|date=5 July 2007|accessdate=28 May 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929133942/http://www.conmebol.com/competiciones_evento_reporte.jsp?evento=1055&ano=2007&dv=1&flt=C&id=18&slangab=E|archivedate=2007-09-29|url-status=live}}</ref> [[പെറു ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|പെറുവായിരുന്നു]] ക്വാർട്ടറിൽ അർജന്റീനയുടെ എതിരാളികൾ. 4-0 ന് വിജയിച്ച മത്സരത്തിൽ റിക്വൽമിയിൽ നിന്നും പാസ് സ്വീകരിച്ചു കൊണ്ട് മെസ്സിയാണ് ടീമിന്റെ രണ്ടാം ഗോൾ നേടിയത്.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/6282908.stm|title=Argentina and Mexico reach semis|publisher=BBC Sport |date= 9 July 2007 |accessdate=11 October 2008}}</ref> [[മെക്സിക്കോ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|മെക്സിക്കോക്കെതിരായി]] നടന്ന സെമി- ഫൈനൽ മത്സരത്തിൽ ഗോളിയായ [[ഒസ്‌വാൾഡോ സാഞ്ചസ്|ഒസ്‌വാൾഡോ സാഞ്ചസിന്റെ]] തലക്ക് മുകളിലൂടെ പന്ത് ഗോളിലേക്ക് തട്ടിയിട്ട്, മെസ്സി, അവരുടെ 3-0 വിജയത്തിൽ നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിച്ചു. ആ വിജയത്തോടെ അവർ കലാശപ്പോരാട്ടത്തിന് അർഹത നേടി.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/6294930.stm|title=Messi's Magic Goal|publisher=BBC Sport |date= 12 July 2007 |accessdate=11 October 2008}}</ref> എന്നാൽ കലാശപ്പോരാട്ടത്തിൽ അവർ [[ബ്രസീൽ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ബ്രസീലിനോട്]] 3-0 ന് പരാജയപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/6899694.stm|title=Brazil victorious in Copa America|publisher=BBC Sport |date= 16 July 2007 |accessdate=28 May 2009}}</ref> === 2008 വേനൽക്കാല ഒളിമ്പിക്സ് === [[പ്രമാണം:Messi olympics-soccer-7.jpg|thumb|മെസ്സി [[2008 ഒളിമ്പിക്സ്|2008 ഒളിമ്പിക്സിൽ]] ബ്രസീലിനെതിരായ സെമി- ഫൈനൽ മത്സരത്തിൽ]] [[2008 ഒളിമ്പിക്സ്|2008 ഒളിമ്പിക്സിൽ]] [[അർജന്റീന ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അർജന്റീനക്കു]] വേണ്ടി കളിക്കുവാൻ മെസ്സിയെ അയക്കില്ല എന്ന് ബാഴ്സലോണ ക്ലബ്ബ് അധികൃതർ പറഞ്ഞിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/olympics/2510034/Lionel-Messi-out-of-Olympics-after-Barcelona-win-court-appeal-against-Fifa.html |title=Lionel Messi out of Olympics after Barcelona win court appeal against Fifa |work=Daily Telegraph |location=UK |date=6 August 2008 |accessdate=27 May 2009 |archive-date=2011-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629193256/http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/olympics/2510034/Lionel-Messi-out-of-Olympics-after-Barcelona-win-court-appeal-against-Fifa.html |url-status=dead }}</ref> എന്നാൽ പുതുതായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട പരിശീലകനുമായുള്ള (ഗാർഡിയോള) കൂടിക്കാഴ്ച മെസ്സിക്ക് ഒളിമ്പിക്സിൽ കളിക്കാനുള്ള അവസരമൊരുക്കി.<ref name="Messi Olympics">{{cite news|url=http://afp.google.com/article/ALeqM5hBwBdQawHH84xSfUkq2uo3w1nwvA|title=Barcelona give Messi Olympics thumbs-up|agency=AFP|date=7 August 2008|accessdate=27 May 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110711111228/http://afp.google.com/article/ALeqM5hBwBdQawHH84xSfUkq2uo3w1nwvA|archivedate=2011-07-11|url-status=dead}}</ref> അദ്ദേഹം അർജന്റീനാ ടീമിനൊപ്പം ചേരുകയും [[ഐവറി കോസ്റ്റ് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ഐവറി കോസ്റ്റിനെതിരായി]] 2-1 ന് വിജയിച്ച മത്സരത്തിൽ ഗോൾ നേടുകയും ചെയ്തു.<ref name="Messi Olympics"/> അടുത്തതായി നടന്ന [[നെതർലണ്ട്സ് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|നെതർലണ്ട്സിനെതിരായ]] മത്സരത്തിൽ മെസ്സി ആദ്യ ഗോൾ നേടുകയും [[ഏഞ്ചൽ ഡി മരിയ|ഏഞ്ചൽ ഡി മരിയക്ക്]] ഗോൾ നേടാനുള്ള അവസരം ഒരുക്കിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്തു. ആ മത്സരത്തിൽ അർജന്റീന എക്സ്ട്രാ ടൈമിൽ 2-1 ന് ജയിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.fifa.com/mensolympic/matches/round=250022/match=300051809/summary.html|title=Messi sets up Brazil semi|publisher=FIFA|date=16 August 2008|accessdate=27 May 2009|archive-date=2009-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090412024404/http://www.fifa.com/mensolympic/matches/round=250022/match=300051809/summary.html|url-status=dead}}</ref> ചിരവൈരികളായ [[ബ്രസീൽ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ബ്രസീലിനെ]] 3-0 ന് തോൽപ്പിച്ച മത്സരത്തിലും മെസ്സി തിളങ്ങി. ബ്രസീലിനെ തോൽപ്പിച്ചതോടെ അവർ കലാശപ്പോരാട്ടത്തിന് അർഹരായി. [[നൈജീരിയ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|നൈജീരിയക്കെതിരായ]] കലാശക്കളിയിൽ അവർ 1-0 ന് ജയിക്കുകയും ഒളിമ്പിക്സ് സ്വർണ്ണമെഡൽ നേടുകയും ചെയ്തു. ഡി മരിയ നേടിയ ഏകഗോളിന് വഴിയൊരുക്കിയതും മെസ്സിയായിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/sports/olympics/2008-08-23-860591452_x.htm|title=Argentina beats Nigeria 1–0 for Olympic gold| last = Millward | first = Robert |work=USA Today |date= 23 August 2008 |accessdate=27 May 2009}}</ref> === 2010 ലോകകപ്പ് === അർജെന്റീനയുടെ ഇതിഹാസ താരം ഡിയാഗോ മറഡോണക്ക് കീഴിൽ അർജന്റീന വളരെ കഷ്ടപെട്ടയിരുന്നു ലോകകപ്പിന് യോഗ്യത നേടിയത് എങ്കിലും മെസ്സിക്ക്‌ കീഴിൽ അർജെന്റിന കിരീടം ചൂടുമെന്നു എല്ലാ മാധ്യമങ്ങളും വിശ്വസിച്ചിരുന്നു [[2010 ഫിഫ ലോകകപ്പ്|2010 ലോകകപ്പിലെ]] അർജന്റീനയുടെ ആദ്യ മത്സരം [[നൈജീരിയ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|നൈജീരിയക്കെതിരെ]] ആയിരുന്നു. 1-0 ന് അർജന്റീന ജയിച്ച ആ മത്സരത്തിൽ മെസ്സി മുഴുവൻ സമയവും കളിച്ചിരുന്നു. മെസ്സിക്ക് ഗോൾ നേടാൻ ധാരാളം അവസരങ്ങളുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും നൈജീരിയൻ ഗോളി [[വിൻസെന്റ് എന്യേമ]] അതെല്ലാം നിഷേധിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7814324/Argentina-1-Nigeria-0-match-report.html|title=Argentina 1 Nigeria 0: match report|work=Daily Telegraph|location=UK|date=12 June 2010|accessdate=12 June 2010|first=Ian|last=Chadband|archive-date=2010-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20100615193637/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7814324/Argentina-1-Nigeria-0-match-report.html|url-status=dead}}</ref> [[കൊറിയ റിപ്പബ്ലിക്ക് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|കൊറിയ റിപ്പബ്ലിക്കിനെതിരായി]] നടന്ന മത്സരത്തിൽ അർജന്റീന 4-1 ന് വിജയിച്ചു. അർജന്റീനയുടെ നാല് ഗോളുകളിലും മെസ്സിയുടെ സാന്നിധ്യമുണ്ടായിരുന്നു. മാത്രവുമല്ല സഹകളിക്കാരനായ [[ഗോൺസാലോ ഹിഗ്വയ്ൻ|ഗോൺസാലോ ഹിഗ്വയ്നു]] ഹാട്രിക്ക് നേടാൻ അവസരമൊരുക്കി കൊടുത്തതും മെസ്സി തന്നെയാണ്.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7830449/Argentina-4-South-Korea-1-match-report.html|title=Argentina 4 South Korea 1: match report|work=Daily Telegraph|location=UK|date=17 June 2010|accessdate=17 June 2010|first=Ian|last=Chadband|archive-date=2010-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100620174832/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7830449/Argentina-4-South-Korea-1-match-report.html|url-status=dead}}</ref> മൂന്നാമത്തേയും അവസാനത്തേതുമായ ഗ്രൂപ്പ് മത്സരത്തിൽ മെസ്സിയുടെ നായകത്വത്തിൽ അർജന്റീന [[ഗ്രീസ് ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ഗ്രീസിനെ]] 2-0 ന് തോൽപ്പിച്ചു. ആ മത്സരത്തിലും മെസ്സി തന്നെയായിരുന്നു കളിയുടെ കേന്ദ്രവും കളിയിലെ കേമനും.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7842201/Greece-0-Argentina-2-match-report.html|title=Greece 0 Argentina 2: match report|work=Daily Telegraph|location=UK|date=22 June 2010|accessdate=22 June 2010|first=Rory|last=Smith|archive-date=2010-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20100626124441/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7842201/Greece-0-Argentina-2-match-report.html|url-status=dead}}</ref> പ്രീ ക്വാർട്ടറിൽ [[മെക്സിക്കോ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|മെക്സിക്കോയായിരുന്നു]] അവരുടെ എതിരാളികൾ. ആ മത്സരത്തിൽ അവർ മെക്സിക്കോയെ 3-1 ന് കീഴ്പ്പെടുത്തി. അർജന്റീനയുടെ ആദ്യ ഗോൾ നേടാൻ ടെവസിന് പന്ത് നൽകിയത് മെസ്സിയായിരുന്നു. അത് വളരെ വ്യക്തമായ ഓഫ്സൈഡ് ആയിരുന്നെങ്കിലും റഫറി ഗോൾ അനുവദിച്ചു.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7855031/Argentina-3-Mexico-1-match-report.html|title=Argentina 3 Mexico 1: match report|work=Daily Telegraph|location=UK|date=27 June 2010|accessdate=27 June 2010|first=Ian|last=Chadband|archive-date=2010-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20100630074421/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7855031/Argentina-3-Mexico-1-match-report.html|url-status=dead}}</ref> ക്വാർട്ടറിൽ [[ജർമ്മനി ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ജർമ്മനിക്കെതിരെ]] 4-0 ന് പരാജയപ്പെട്ടതോടെ അർജന്റീനയുടെ ലോകകപ്പ് യാത്രക്ക് വിരാമമായി.<ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7868494/Argentina-0-Germany-4-match-report.html|title=Argentina 0 Germany 4: match report|work=Daily Telegraph|location=UK|date=3 July 2010|accessdate=3 July 2010|first=Duncan|last=White|archive-date=2010-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20100706005017/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/world-cup-2010/news/7868494/Argentina-0-Germany-4-match-report.html|url-status=dead}}</ref> ഫിഫയുടെ സാങ്കേതിക പഠന സംഘം നൽകുന്ന ലോകകപ്പിലെ [[ഫിഫ ലോകകപ്പ് പുരസ്കാരങ്ങൾ|സ്വർണ്ണപ്പന്തിനുള്ള]] പത്തു പേരുടെ പട്ടികയിലേക്ക് മെസ്സിയും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ആ സംഘം മെസ്സിയെ ഇങ്ങനെ വിശേഷിപ്പിച്ചു: "''വേഗതയിലും ടീമിനു വേണ്ടി അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിലും ഡ്രിബ്ലിംഗിലും പാസ്സിംഗിലും ഷൂട്ടിംഗിലും മെസ്സി സമാനതകളില്ലാത്തവനാണ് - തീർത്തും മികവുറ്റതും കഴിവുറ്റതും''".<ref>{{cite news|url=http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/news/newsid=1270753/index.html|title=adidas Golden Ball nominees announced|work=FIFA|date=9 July 2010|accessdate=4 September 2011|archive-date=2011-09-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20110909010032/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/news/newsid=1270753/index.html|url-status=dead}}</ref> === 2011 കോപ്പ അമേരിക്ക === [[അർജന്റീന|അർജന്റീനയിൽ]] വെച്ച് നടന്ന [[2011 കോപ്പ അമേരിക്ക|കോപ്പ അമേരിക്കയിൽ]] മെസ്സി പങ്കെടുത്തു. ഗോളൊന്നും നേടാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിലും 3 അസിസ്റ്റുകൾ നടത്താൻ മെസ്സിക്ക് കഴിഞ്ഞു. [[ബൊളീവിയ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ബൊളീവിയക്കെതിരെ]] നടന്ന മത്സരത്തിലും (1-1) [[കോസ്റ്റാ റിക്ക ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|കോസ്റ്റാ റിക്കക്കെതിരെ]] നടന്ന മത്സരത്തിലും (3-0) കളിയിലെ കേമനായി മെസ്സി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. [[ഉറുഗ്വേ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ഉറുഗ്വേക്കെതിരെ]] നടന്ന ക്വാർട്ടർ ഫൈനൽ മത്സരത്തിൽ പെനാൽട്ടി ഷൂട്ടൗട്ടിൽ പരാജയപ്പെട്ട് (എക്സ്ട്രാ ടൈമിൽ സ്കോർ 1-1) അവർ കോപ്പയിൽ നിന്നും പുറത്തായി. ടീമിനു വേണ്ടി ആദ്യ പെനാൽട്ടിയെടുത്തത് മെസ്സിയായിരുന്നു. അതിൽ ഗോൾ നേടാൻ മെസ്സിക്ക് കഴിഞ്ഞു. === 2018 ലോകകപ്പ് === അർജന്റീനക്ക് ഒരു ലോകകപ്പ് എന്ന ലക്ഷ്യവുമായാണ് മെസ്സി റഷ്യയിലെത്തിയത്. ആദ്യ കളി തന്നെ ഐസ്ലാന്റ് നോട് സമനിലയിൽ പിരിയേണ്ടി വന്നു. കളികിടയിൽ ലഭിച്ച പെനാൾട്ടി അദ്ദേഹത്തിന് ഗോളാക്കി മാറ്റാൻ സാധിച്ചില്ല. അടുത്ത മത്സരം ക്രൊയേഷ്യയോടായിരുന്നു, ആ മത്സരത്തിൽ തീർത്തും നിറം മങ്ങിയ മെസ്സി 3 ഗോൾ പരാജയമാണ് ഏറ്റുവാങ്ങിയത്. അടുത്ത മത്സരത്തിൽ ജും മാത്രമെ മുന്നോട്ട് നയിക്കൂ എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ നൈജീരിയയെ നേരിട്ട മെസ്സിയും കൂട്ടരും 2-1 വിജയിച്ചു.. മെസ്സി ഒരു ഗോൾ നേടി മാൻ ഓഫ് ദി മാച്ചായി. പ്രീക്വാർട്ടറിൽ അലസമായി കളിച്ച ഇവർ 2-1ന് മുന്നിട്ട് നിന്ന ശേഷം 4-3 എന്ന സ്കോറിന് ഫ്രാൻസിനോട് അടിയറവ് പറഞ്ഞ് ടൂർണമെന്റിൽ നിന്ന് മെസ്സിയും സംഘവും പുറത്തായി... == ഫുട്ബോളിനു പുറത്ത് == === വ്യക്തിഗത ജീവിതം === മെസ്സിയുടെ സ്വദേശമായ [[റൊസാരിയോ|റൊസാരിയോവിൽ]] നിന്നു തന്നെയുള്ള മകറിന ലെമോസുമായി മെസ്സി പ്രണയത്തിലാണെന്ന് ഒരിക്കൽ പറയപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.gente.com.ar/nota.php?ID=11359|title=Lionel me prometió venir a mi cumple de quince después del Mundial|publisher=Gente Online|accessdate=18 June 2009|language=Spanish|archive-date=2013-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130127191019/http://www.gente.com.ar/nota.php?ID=11359|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.vefutbol.com.mx/notas/16849.html|title=Aún le mueve el tapete a Messi|publisher=El Universal|date=19 June 2008|accessdate=18 June 2009|language=Spanish|archive-date=2009-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090531053417/http://www.vefutbol.com.mx/notas/16849.html|url-status=dead}}</ref> അർജന്റീനയിലെ മോഡലായിരുന്ന [[ലൂസിയാന സലസാർ|ലൂസിയാന സലസാറുമായും]] മെസ്സിയെ ബന്ധപ്പെടുത്തി കഥകളുണ്ടായിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.cronicaviva.com.pe/content/view/45050/1/|title=Luciana Salazar y Messi serían pareja|publisher=Crónica Viva|date=19 June 2008|accessdate=18 June 2009|language=Spanish|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090608003136/http://www.cronicaviva.com.pe/content/view/45050/1/|archivedate=2009-06-08|url-status=dead}}</ref><ref name="Messi y Antonella pasean"/> 2009 ജനുവരിയിൽ [[ചാനൽ 33|ചാനൽ 33യുടെ]] ''ഹാട്രിക്ക് ബാഴ്സ'' എന്ന പരിപാടിയിൽ മെസ്സി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: "എനിക്ക് അർജന്റീനയിൽ തന്നെ കഴിയുന്ന ഒരു കാമുകിയുണ്ട്. ഞാനിപ്പോൾ വളരെ ശാന്തനും സന്തോഷവാനുമാണ്.".<ref name="Messi y Antonella pasean">{{cite news|url=http://www.elperiodico.com/default.asp?idpublicacio_PK=46&idioma=CAS&idnoticia_PK=590154&idseccio_PK=1028|title=Messi y Antonella pasean por el Carnaval de Sitges su noviazgo|work=El Periódico de Catalunya|date=25 February 2009|accessdate=18 June 2009|language=Spanish|archive-date=2009-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610003322/http://www.elperiodico.com/default.asp?idpublicacio_PK=46&idioma=CAS&idnoticia_PK=590154&idseccio_PK=1028|url-status=dead}}</ref> ബാഴ്സലോണ-എസ്പാന്യോൾ ഡെർബി മത്സരത്തിനു ശേഷം [[സിറ്റ്ഗസ്|സിറ്റ്ഗസിലെ]] ഒരു കാർണിവലിൽ വെച്ച് അന്റോണെല്ല റൊക്കൂസോ എന്ന പെൺകുട്ടിയോടൊപ്പം മെസ്സി കാണപ്പെട്ടു.<ref name="Roccuzzo">{{cite news|url=http://www.calciomercato.it/news/46787/Messi-a-dicembre-sogni-doro!.html|title=Messi, a dicembre... sogni d'oro|publisher=Calcio Mercato News|date=21 April 2009|accessdate=13 July 2009|language=it|archive-date=2010-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20101030032522/http://www.calciomercato.it/news/46787/Messi-a-dicembre-sogni-doro!.html|url-status=dead}}</ref> റൊക്കൂസോയും റൊസാരിയോവിൽ നിന്നു തന്നെയാണ്.<ref>{{cite news|url=http://www.taringa.net/posts/noticias/2213473/La-verdad-sobre-la-nueva-novia-de-Messi__.html|title=La verdad sobre la nueva novia de Messi|publisher=Taringa|date=24 February 2009|accessdate=18 June 2009|language=Spanish|archive-date=2012-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20120327092623/http://www.taringa.net/posts/noticias/2213473/La-verdad-sobre-la-nueva-novia-de-Messi__.html|url-status=dead}}</ref> മെസ്സിയുടെ കുടുംബത്തിൽപെട്ട പരാഗ്വേയിലെ [[ക്ലബ്ബ് ഒളിമ്പിയ|ക്ലബ്ബ് ഒളിമ്പിയയിലെ]] വിങ്ങറായ [[മാക്സി ബിയാൻകൂച്ചി|മാക്സിയും]] സ്പെയിനിലെ [[ഗിറോന FC|ഗിറോന FC യിലെ]] മധ്യനിരതാരമായ [[എമാനുവൽ ബിയാൻകൂച്ചി|എമാനുവലും]] ഫുട്ബോൾ കളിക്കാരാണ്<ref name="Último Segundo"/><ref>{{cite news|url=http://www.tz-online.de/sport/fussball/tsv-1860/biancucchi-hoert-mir-mit-messi-auf-498339.html|title=Hört mir auf mit Messi!|publisher=TZ Online|date= 20 October 2009 |accessdate=3 November 2009 |language=de|first=Claudius |last=Mayer}}</ref>. === സാമൂഹ്യസേവനം === 2007 ൽ പാവപ്പെട്ട കുട്ടികളുടെ ആരോഗ്യവും വിദ്യാഭ്യാസവും സംരക്ഷിക്കുന്നതിനു വേണ്ടി [http://www.fundacionleomessi.org/index.php ലിയോ മെസ്സി ഫൗണ്ടേഷൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130105231548/http://www.fundacionleomessi.org/index.php |date=2013-01-05 }} എന്ന പേരിൽ ഒരു സംഘടനക്ക് മെസ്സി രൂപം കൊടുത്തു.<ref>{{cite web |url=http://www.fundacionleomessi.org/nuestra-fundacion.php |title=Fundación Leo Messi – Nuestra Fundación |publisher=Fundacíon Leo Messi |accessdate=7 June 2010 |archive-date=2014-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141026161133/http://www.fundacionleomessi.org/nuestra-fundacion.php |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.fundacionleomessi.org/index.php |title=Fundación Leo Messi – Home |publisher=Fundacíon Leo Messi |accessdate=7 June 2010 |archive-date=2013-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130105231548/http://www.fundacionleomessi.org/index.php |url-status=dead }}</ref> ആരാധകരുടെ ഒരു വെബ്സൈറ്റ് നടത്തിയ അഭിമുഖത്തിൽ മെസ്സി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു, "ഒരല്പം പ്രശസ്തനായതിനാൽ സഹായം ആവശ്യമുള്ള മനുഷ്യരെ സഹായിക്കാൻ എനിക്ക് അവസരം ലഭിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ചും കുട്ടികളെ.".<ref>{{cite web |url=http://leo-messi.net/News-entrevistas__6.aspx |language=Spanish |quote="El hecho de ser en estos momentos un poco famoso me da la oportunidad de ayudar a la gente que en realidad lo necesita, en especial los niños" |title=Entrevistas – Lionel Messi |publisher=Leo-messi.net |accessdate=7 June 2010 |archive-date=2016-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160113223205/http://leo-messi.net/News-entrevistas__6.aspx |url-status=dead }}</ref> കുട്ടിക്കാലത്ത് മെസ്സിക്കും ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ, ലിയോ മെസ്സി ഫൗണ്ടേഷൻ അർജന്റീനയിലെ കുട്ടികളുടെ ആരോഗ്യപരിശോധന നടത്തുകയും ചികിത്സക്കായി സ്പെയിനിലേക്ക് അയക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ചികിത്സാച്ചെലവും യാത്രാച്ചെലവും ഫൗണ്ടേഷൻ തന്നെയാണ് വഹിക്കുന്നത്.<ref>{{cite web |url=http://en.leo-messi.net/new-foundation-lionel-messi__921.aspx/ |title=Foundation Lionel Messi |publisher=En.leo-messi.net |accessdate=7 June 2010 |archive-date=2010-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100526123117/http://en.leo-messi.net/new-foundation-lionel-messi__921.aspx |url-status=dead }}</ref> 2010 മാർച്ച് 11 ന് മെസ്സിയെ [[UNICEF|UNICEF ന്റെ]] അംബാസിഡറായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref>{{cite web | url=http://www.unicef.org/media/media_52938.html | title=UNICEF to announce Lionel Messi as Goodwill Ambassador | work=Press centre | publisher=UNICEF | accessdate=30 March 2010 | archive-date=2016-01-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160114060457/http://www.unicef.org/media/media_52938.html | url-status=dead }}</ref> കുട്ടികളുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനെ ലക്ഷ്യം വെച്ചായിരുന്നു മെസ്സിക്ക് ആ പദവി ലഭിച്ചത്. മെസ്സിയുടെ ക്ലബ്ബായ ബാഴ്സലോണയും ഇതിൽ മെസ്സിയെ പിന്തുണച്ചു. ബാഴ്സയും UNICEF നോടൊപ്പം പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്.<ref>{{cite web |url=http://www.unicef.org/media/media_52938.html |title=Press centre – UNICEF to announce Lionel Messi as Goodwill Ambassador |publisher=[[UNICEF]] |accessdate=7 June 2010 |archive-date=2016-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160114060457/http://www.unicef.org/media/media_52938.html |url-status=dead }}</ref> === മാധ്യമങ്ങളിൽ === [[PES 2009]], [[PES 2011]] എന്നീ വീഡിയോ ഗെയിമുകളുടെ പുറംചട്ട മെസ്സിയുടെ ചിത്രമായിരുന്നു. ആ കളികളുടെ പ്രചാരണ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും മെസ്സി പങ്കെടുത്തിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.gamezine.co.uk/news/game-types/sports/football/konami-names-messi-as-face-pes-2009-$1234471.htm|title=Konami names Messi as face of PES 2009|publisher=Gamezine.co.uk|date=1 August 2008|accessdate=9 June 2009|archive-date=2010-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20100529044550/http://www.gamezine.co.uk/news/game-types/sports/football/konami-names-messi-as-face-pes-2009-$1234471.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.pesunites.com/eng/index.htm|title=Messi|publisher=PES Unites|accessdate=9 June 2009|archive-date=2009-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090603173802/http://www.pesunites.com/eng/index.htm|url-status=dead}}</ref> [[PES 2010]] എന്ന ഗെയിമിന്റെ പുറംചട്ടയിൽ മെസ്സിയും [[ഫെർണാണ്ടോ ടോറസ്|ഫെർണാണ്ടോ ടോറസുമായിരുന്നു]]<ref>{{cite news|url=http://www.videogamer.com/news/torres_signs_for_pes_2010.html|title=Torres signs for PES 2010|publisher=Videogamer.com|date=23 June 2009|accessdate=7 July 2009|last=Orry|first=James|archive-date=2018-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622083701/https://www.videogamer.com/news/torres_signs_for_pes_2010.html|url-status=dead}}</ref> ഉണ്ടായിരുന്നത്. ഈ ഗെയിമിന്റെ ട്രെയിലറിലും മെസ്സി ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://uk.games.konami-europe.com/blog.do;jsessionid=E3F32E431E73A1D6AF0B71D695498692#blog-entry-116|title=Motions and Emotions in Barcelona|publisher=Konami|date=8 June 2009|accessdate=9 June 2009|archive-date=2014-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140326094627/http://uk.games.konami-europe.com/blog.do;jsessionid=E3F32E431E73A1D6AF0B71D695498692#blog-entry-116|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://uk.games.konami-europe.com/news.do;jsessionid=A2FD1270B2C75DE70A52446CBF821D5A?idNews=411|title=E3 2009: PES 2010: Messi fronts exclusive E3 trailer|publisher=Konami|date=2 June 2009|accessdate=9 June 2009|archive-date=2014-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140326094702/http://uk.games.konami-europe.com/news.do;jsessionid=A2FD1270B2C75DE70A52446CBF821D5A?idNews=411|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.pesfan.com/news/8212537/Messi-mo-cap-photos/#newsarticle|title=MOTD magazine crew meet Messi in Barcelona|publisher=PESFan (Match of the Day Magazine)|accessdate=18 June 2009|archive-date=2013-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130127192339/http://www.pesfan.com/news/8212537/Messi-mo-cap-photos/#newsarticle|url-status=dead}}</ref> ജർമ്മനിയിൽ നിന്നുള്ള കായികോല്പന്ന നിർമ്മാണ കമ്പനിയായ [[അഡിഡാസ്|അഡിഡാസാണ്]] മെസ്സിയുടെ സ്പോൺസർ. അവരുടെ ടെലിവിഷൻ പരസ്യങ്ങളിൽ അതിനാൽ മെസ്സി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നുണ്ട്.<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/media/video/2009/may/27/zidane-messi-adidas-ad|title=Watch Zinedine Zidane and Lionel Messi in Adidas ad|work=The Guardian |location=UK |date= 27 May 2009 |accessdate=16 August 2009 }}</ref> 2010 ജൂണിൽ, ലിയോ മെസ്സി ഫൗണ്ടേഷനെ സഹായിക്കുന്ന ഹെർബൽലൈഫ് എന്ന കമ്പനിയുമായി മെസ്സി മൂന്ന് വർഷത്തെ കരാറിലേർപ്പെട്ടു.<ref>{{cite news|url=http://www.marketwatch.com/story/herbalife-becomes-new-sponsor-of-fc-barcelona-2010-06-02?reflink=MW_news_stmp|title=Herbalife Becomes New Sponsor|date=2 June 2010|accessdate=7 June 2010|archive-date=2010-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20100605032823/http://www.marketwatch.com/story/herbalife-becomes-new-sponsor-of-fc-barcelona-2010-06-02?reflink=MW_news_stmp|url-status=dead}}</ref> 2011 ഏപ്രിലിൽ ലോകത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ പേരെ സ്വാധീനിച്ച വ്യക്തികളുടെ പട്ടിക 2011 TIME 100 പുറത്തു വിട്ടപ്പോൾ അതിൽ ഒരാൾ മെസ്സിയായിരുന്നു.<ref>{{cite news|url=http://www.insideworldsoccer.com/2011/04/lionel-messi-among-times-100-most.html |title= Lionel Messi among Time's 100 most influential people |publisher=inside World Soccer |date= 21 April 2011}}</ref> 2011 ഏപ്രിലിൽ, മെസ്സി, [[ഫേസ്ബുക്ക്|ഫേസ്ബുക്കിൽ]] ഒരു താൾ തുറന്നു. കുറച്ച് മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽത്തന്നെ ആ താളിന് 6 ദശലക്ഷത്തോളം പിന്തുടർച്ചക്കാരെ ലഭിച്ചു. ഇപ്പോൾ ആ താളിന് ഏകദേശം 47 ദശലക്ഷം പിന്തുടർച്ചക്കാരുണ്ട്.<ref>{{cite news|url=http://www.insideworldsoccer.com/2011/04/leo-messi-launches-facebook-page-nets.html |title= Leo Messi launches Facebook page, nets 6m fans in 3 hours! |publisher=inside World Soccer |date= 7 April 2011}}</ref><ref>[http://www.manoramaonline.com/sports/football/2017/04/24/lional-messi-the-star-in-win-against-real-madrid.html Lionel Messi]</ref> == കളിജീവിതത്തിലെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ == {{updated|29 ഒക്ടോബർ 2011}}<ref>{{cite news|url=http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2010/01/18/pagina-7/5259184/pdf.html?search=messi 101|title= 'Pichichi' y centenario|publisher=elmundodeportivo|accessdate=17 January 2010 |language=Spanish}}</ref><ref name="Argentina">{{cite web|url=http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=12563 |title=Player – Lionel Messi |publisher=National Football Teams |accessdate=29 June 2010}}</ref> === ക്ലബ്ബ് === {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center;" |- !rowspan="2"|ക്ലബ്ബ് !rowspan="2"|സീസൺ !colspan="3"|[[La Liga|ലീഗ്]] !colspan="3"|[[Copa del Rey|കപ്പ്]] !colspan="3"|[[UEFA Champions League|ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്]] !colspan="3"|[[സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പ്|സൂപ്പർ കപ്പ്]] !colspan="3"|[[യുവേഫ സൂപ്പർ കപ്പ്]] !colspan="3"|[[FIFA Club World Cup|ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ്]] !colspan="3"|ആകെ |- !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ !അസിസ്റ്റുകൾ !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ !അസിസ്റ്റുകൾ !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ !അസിസ്റ്റുകൾ !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ !അസിസ്റ്റുകൾ !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ !അസിസ്റ്റുകൾ !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ !അസിസ്റ്റുകൾ !മത്സരങ്ങൾ !ഗോളുകൾ !അസിസ്റ്റുകൾ |- | rowspan="1" style="text-align:center;"|'''[[FC Barcelona C|ബാഴ്സലോണ സി]]''' |!colspan="2"|[[2003–04 Tercera División#Grupo V|2003–04]] |8||5|| ||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||8||5|| |- !colspan="2"|'''ആകെ''' !8!!5!! ||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||8!!5!! |- | rowspan="2" style="text-align:center;"|'''[[FC Barcelona B|ബാഴ്സലോണ ബി]]''' |!colspan="2"|[[2003–04 Segunda División B#Group III|2003–04]] |5||0|| ||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||5||0|| |- |!colspan="2"|[[2004–05 Segunda División B#Group III|2004–05]] |17||6|| ||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||17||6|| |- |!colspan="2"|'''ആകെ''' !22!!6!! ||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||22!!6!! |- | rowspan="9"|[[എഫ്.സി. ബാഴ്സലോണ|ബാഴ്സലോണ]] |[[2004–05 FC Barcelona season|2004–05]] |7||1||0||1||0||0||1||0||0||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||9||1||0 |- |[[2005–06 FC Barcelona season|2005–06]] |17||6||3||2||1||0||6||1||1||0||0||0||colspan=3|—||colspan=3|—||25||8||4 |- |[[2006–07 FC Barcelona season|2006–07]] |26||14||2||2||2||1||5||1||0||2||0||0||1||0||0||0||0||0||36||17||3 |- |[[2007–08 FC Barcelona season|2007–08]] |28||10||12||3||0||0||9||6||1||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||40||16||13 |- |[[2008–09 FC Barcelona season|2008–09]] |31||23||11||8||6||2||12||9||5||colspan=3|—||colspan=3|—||colspan=3|—||51||38||18 |- |[[2009–10 FC Barcelona season|2009–10]] |35||34||10||3||1||0||11||8||0||1||2||0||1||0||1||2||2||0||53||47||11 |- |[[2010–11 FC Barcelona season|2010–11]] |33||31||18||7||7||3||13||12||3||2||3||0||colspan=3|—||colspan=3|—||55||53||24 |- |[[2011–12 FC Barcelona season|2011–12]] |37||50||16||7||3||4||11||14||5||2||3||2||1||1||1||2||2||1||60||73||29 |- |[[2012-13 FC Barcelona season|2012–13]] |1||2||0||0||0||0||0||0||0||1||1||0||colspan=3|—||colspan=3|—||2||3||0 |- !colspan=2| ആകെ !216!!172!!72!!33!!20!!10!!68!!51!!15!!8!!9!!2!!3!!1!!2!!4!!4!!1!!332!!257!!102 |- !colspan=2| കരിയറിലാകെ !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! |} === അന്താരാഷ്ട്ര മത്സരങ്ങൾ === <ref name="nationalfootball">{{cite news | url=http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=12563 |title=Lionel Messi at National Football Teams |publisher=National Football Teams |accessdate=17 July 2009}}</ref><ref name="rsssf">{{cite web |url=http://www.rsssf.com/miscellaneous/messi-intlg.html |title=Lionel Andrés Messi – Goals in International Matches |publisher=RSSSF |accessdate=2 February 2011}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align: center;" |- !ദേശീയ ടീം!!വർഷം!!കളികൾ!!ഗോളുകൾ!!അസിസ്റ്റുകൾ |- |'''[[Argentina national under-20 football team|അർജന്റീന U20]]''' |2005||7||6|| |- |'''[[Argentina national under-23 football team|അർജന്റീന U23]]''' |2008||5||2|| |- !colspan=5| |- |rowspan=8|'''[[അർജന്റീന ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അർജന്റീന]] |2005||5||0||0 |- |2006||8||2||2 |- |2007||10||6||3 |- |2008||9||2||1 |- |2009||10||3||2 |- |2010||10||2||2 |- |2011||11||3||10 |- |2012||4||8||1 |- !colspan=2|ആകെ!!71!!27!!21 |} === അന്താരാഷ്ട്ര ഗോളുകൾ === ==== അണ്ടർ 20 ==== :''Scores and results list Argentina's goal tally first.''<ref name="rsssf"/><ref>{{cite web |url=http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=229397/index.html |title=Lionel Messi |publisher=FIFA.com |accessdate=2 February 2011 |archive-date=2015-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629095408/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=229397/index.html |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size:85%; text-align:left; margin:auto;" |- !ഗോൾ !ദിവസം!!സ്ഥലം!!എതിരാളി!!സ്കോർ!!ഫലം!!മത്സരപരമ്പര |- | 1 || 14 ജൂൺ 2005 || [[De Grolsch Veste|ആർക്കെ സ്റ്റേഡിയോൺ]], [[എൻഷീഡ്]], നെതർലാന്റ്സ് || align="left" | {{fb|EGY}} || '''1'''–0 || 2–0 || [[2005 FIFA World Youth Championship|2005 ലോക യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ്]] |- | 2 || 22 ജൂൺ 2005 || [[യൂണിവ് സ്റ്റേഡിയോൺ]], [[Emmen, Netherlands|എമ്മെൻ]], നെതർലാന്റ്സ് || align="left" | {{fb|COL}} || '''1'''–1 || 2–1 || 2005 ലോക യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് |- | 3 || 24 ജൂൺ 2005 || ആർക്കെ സ്റ്റേഡിയോൺ, എൻഷീഡ്, നെതർലാന്റ്സ് || align=left| {{fb|ESP}} || '''3'''–1 || 3–1 || 2005 ലോക യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് |- | 4 || 28 ജൂൺ 2005 || [[Stadion Galgenwaard|ഗാൽഗെൻവാർഡ് സ്റ്റേഡിയോൺ]], [[യൂട്രെച്ച്]], നെതർലാന്റ്സ് || align="left" | {{fb|BRA}} || '''1'''–0 || 2–1 || 2005 ലോക യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് |- | 5 || 2 ജൂലൈ 2005 || ഗാൽഗെൻവാർഡ് സ്റ്റേഡിയോൺ, യൂട്രെച്ച്, നെതർലാന്റ്സ് || align=left| {{fb|NGA}} || '''1'''–0 || 2–1 || 2005 ലോക യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് |- | 6 || 2 ജൂലൈ 2005 || ഗാൽഗെൻവാർഡ് സ്റ്റേഡിയോൺ, യൂട്രെച്ച്, നെതർലാന്റ്സ് || align=left| {{flagicon|NGA}} നൈജീരിയ || '''2'''–1 || 2–1 || 2005 ലോക യൂത്ത് ചാമ്പ്യൻഷിപ്പ് |} ==== അണ്ടർ 23 ==== {| class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size:85%; text-align:left; margin:auto;" |- !ഗോൾ !ദിവസം!!സ്ഥലം!!എതിരാളി!!സ്കോർ!!ഫലം!!മത്സരപരമ്പര |- | 1 || 7 ഓഗസ്റ്റ് 2008 || [[ഷാങ്‌ഹായ് സ്റ്റേഡിയം]], ഷാങ്‌ഹായ്, ചൈന || align="left" | {{fb|CIV}} || '''1'''–0 || 2–1 || [[ഒളിമ്പിക്സ് 2008]] |- | 2 || 16 ഓഗസ്റ്റ് 2008 || ഷാങ്‌ഹായ് സ്റ്റേഡിയം, ഷാങ്‌ഹായ്, ചൈന || align=left| {{fb|NED}} || '''1'''–0 || 2–1 || ഒളിമ്പിക്സ് 2008 |} ==== മുതിർന്ന ടീം ==== {| class="wikitable collapsible collapsed" style="font-size:85%; text-align:left; margin:auto;" |- !ഗോൾ !ദിവസം!!സ്ഥലം!!എതിരാളി!!സ്കോർ!!ഫലം!!മത്സരപരമ്പര |- | 1 || 1 മാർച്ച് 2006 || [[സെന്റ്. ജേക്കബ് പാർക്ക്]], [[ബേസൽ]], സ്വിറ്റ്സർലണ്ട്|| align="left" | {{fb|CRO}} || '''2'''–1 || 2–3 || [[സൗഹൃദമത്സരം]] |- | 2 || 16 ജൂൺ 2006 || [[Veltins-Arena|WM-സ്റ്റേഡിയോൺ]], [[ഗെൽസെൻകിർച്ചെൻ]], ജർമ്മനി || align="left" | {{fb|SCG}} || '''6'''–0 || 6–0 || [[2006 ഫിഫ ലോകകപ്പ്|2006 ലോകകപ്പ്]] |- | 3 || 5 ജൂൺ 2007 || [[കാമ്പ് നൂ]], ബാഴ്സലോണ, സ്പെയിൻ || align="left" | {{fb|ALG}} || '''2'''–2 || 4–3 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 4 || 5 ജൂൺ 2007 || കാമ്പ് നൂ, ബാഴ്സലോണ, സ്പെയിൻ || align=left| {{flagicon|ALG}} അൾജീരിയ || '''4'''–2 || 4–3 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 5 || 8 ജൂലൈ 2007 || [[Estadio Metropolitano de Fútbol de Lara|മെട്രോപൊളിറ്റാനോ ഡെ ഫുട്ബോൾ ഡെ ലാറ]], [[ബാർക്വിസിമെറ്റോ]], വെനിസ്വേല || align="left" | {{fb|PER}} || '''2'''–0 || 4–0 || [[2007 കോപ്പ അമേരിക്ക]] |- | 6 || 11 ജൂലൈ 2007 || [[പോളിഡിപോർട്ടീവോ കചമയ്]], [[പ്യൂർട്ടോ ഓർഡാസ്]], വെനെസ്വേല || align="left" | {{fb|MEX}} || '''2'''–0 || 3–0 || 2007 കോപ്പ അമേരിക്ക |- | 7 || 16 ഒക്ടോബർ 2007 || [[Estadio José Pachencho Romero|ഹോസെ പാചെഞ്ചോ റൊമേറോ]], [[മറകായ്ബോ]], വെനിസ്വേല || align="left" | {{fb|VEN}} || '''2'''–0 || 2–0 || [[2010 FIFA World Cup qualification (CONMEBOL)|2010 ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരം]] |- | 8 || 20 നവംബർ 2007 || [[എസ്റ്റാഡിയോ എൽ കാമ്പിൻ]], [[ബൊഗോട്ട]], കൊളംബിയ || align="left" | {{flagicon|COL}} [[കൊളംബിയ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|കൊളംബിയ]] || '''1'''–0 || 1–2 || 2010 ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരം |- | 9 || 4 ജൂൺ 2008 || [[ക്വാൽക്കം സ്റ്റേഡിയം]], സാൻ ഡിയാഗോ, അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ || align="left" | {{flagicon|MEX}} മെക്സിക്കോ || '''2'''–0 || 4–1 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 10 || 11 ഒക്ടോബർ 2008 || [[Estadio Antonio Vespucio Liberti|എസ്റ്റാഡിയോ മൊനുമെന്റൽ]], ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ്, അർജന്റീന || align="left" | {{fb|URU}} || '''1'''–0 || 2–1 || 2010 ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരം |- | 11 || 11 ഫെബ്രുവരി 2009 || [[സ്റ്റേഡ് വെലോഡ്രോം]], [[മാഴ്സെലി]], ഫ്രാൻസ് || align="left" | {{fb|FRA}} || '''2'''–0 || 2–0 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 12 || 28 മാർച്ച് 2009 || എസ്റ്റാഡിയോ മൊനുമെന്റൽ, ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ്, അർജന്റീന || align=left| {{flagicon|VEN}} വെനിസ്വേല || '''1'''–0 || 4–0 || 2010 ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരം |- | 13 || 14 നവംബർ 2009 || [[വിസെന്റെ കാൽഡെറോൺ സ്റ്റേഡിയം]], മാഡ്രിഡ്, സ്പെയിൻ || align="left" | {{fb|ESP}} || '''1'''–1 || 1–2 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 14 || 7 സെപ്റ്റംബർ 2010 || എസ്റ്റാഡിയോ മൊനുമെന്റൽ, ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ്, അർജന്റീന || align=left| {{flagicon|ESP}} സ്പെയിൻ || '''1'''–0 || 4–1 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 15 || 17 നവംബർ 2010 || [[ഖലീഫ അന്താരാഷ്ട്ര സ്റ്റേഡിയം]], [[ദോഹ]], ഖത്തർ || align="left" | {{flagicon|BRA}} [[ബ്രസീൽ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ബ്രസീൽ]] || '''1'''–0 || 1–0 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 16 || 9 ഫെബ്രുവരി 2011 || [[സ്റ്റേഡ് ഡെ ജനീവ]], ജനീവ, സ്വിറ്റ്സർലണ്ട് || align="left" | {{flagicon|POR}} [[പോർച്ചുഗൽ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|പോർച്ചുഗൽ]]|| '''2'''–1 || 2–1 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 17 || 20 ജൂൺ 2011 || എസ്റ്റാഡിയോ മൊനുമെന്റൽ, ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ്, അർജന്റീന || align=left| {{flagicon|ALB}} [[അൽബേനിയ ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|അൽബേനിയ]]|| '''2'''–0 || 4–0 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 18 || 07 ഒക്ടോബർ 2011 || എസ്റ്റാഡിയോ മൊനുമെന്റൽ, ബ്യൂണസ് അയേഴ്സ്, അർജന്റീന || align=left| {{flagicon|CHI}} [[ചിലി ദേശീയ ഫുട്ബോൾ ടീം|ചിലി]]|| '''2'''–0 || 4–1 || [[2014 FIFA World Cup qualification (CONMEBOL)|2014 ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരം]] |- | 19. || 15 നവംബർ 2011 || [[Estadio Metropolitano Roberto Meléndez]], [[Barranquilla]], Colombia || align="left" | {{fb|COL}} || '''1'''–1 || 2–1 || 2014 ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരം |- | 20. || 29 ഫെബ്രുവരി 2012 || [[Stade de Suisse, Wankdorf]], [[Bern]], Switzerland || {{fb|SUI}} || '''1'''–0 || 3–1 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 21. || 29 ഫെബ്രുവരി 2012 || Stade de Suisse, Wankdorf, Bern, Switzerland || {{fb|SUI}} || '''2'''–1 || 3–1 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 22. || 29 ഫെബ്രുവരി 2012 || Stade de Suisse, Wankdorf, Bern, Switzerland || {{fb|SUI}} || '''3'''–1 || 3–1 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 23. || 2 ജൂൺ 2012 || Estadio Monumental, Buenos Aires, Argentina || align=left| {{fb|ECU}} || '''3'''–0 || 4–0 || 2014 ലോകകപ്പ് യോഗ്യതാമത്സരം |- | 24. || 9 ജൂൺ 2012 || [[MetLife Stadium]], [[East Rutherford, New Jersey|East Rutherford]], United States || align="left" | {{fb|BRA}} || '''1'''–1 || 4–3 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 25. || 9 ജൂൺ 2012 || MetLife Stadium, East Rutherford, United States || align=left| {{fb|BRA}} || '''2'''–1 || 4–3 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 26. || 9 ജൂൺ 2012 || MetLife Stadium, East Rutherford, United States || align=left| {{fb|BRA}} || '''4'''–3 || 4–3 || സൗഹൃദമത്സരം |- | 27. || 15 ആഗസ്റ്റ് 2012 || [[Commerzbank-Arena]], [[Frankfurt]], Germany || align="left" | {{fb|GER}} || '''2'''–0 || 3–1 || സൗഹൃദമത്സരം |} == പുരസ്കാരങ്ങളും ബഹുമതികളും == === ക്ലബ്ബ് === ;ബാഴ്സലോണ *'''[[ലാ ലിഗ]]: 5''' :: [[2004–05 La Liga|2004–05]], [[2005–06 La Liga|2005–06]], [[2008–09 La Liga|2008–09]], [[2009–10 La Liga|2009–10]], [[2010–11 La Liga|2010–11]],2018-19 :: *'''[[കോപ്പ ദെൽ റെയ്]]: 1''' :: [[2008–09 Copa del Rey|2008–09]] *'''[[സ്പാനിഷ് സൂപ്പർ കപ്പ്]]: 5''' :: [[2005 Supercopa de España|2005]], [[2006 Supercopa de España|2006]], [[2009 Supercopa de España|2009]], [[2010 Supercopa de España|2010]], [[2011 Supercopa de España|2011]] *'''[[യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്]]: 3''' :: [[2005–06 UEFA Champions League|2005–06]], [[2008–09 UEFA Champions League|2008–09]], [[2010–11 UEFA Champions League|2010–11]] *'''[[യുവേഫ സൂപ്പർ കപ്പ്]]: 2''' :: [[2009 UEFA Super Cup|2009]], [[2011 UEFA Super Cup|2011]] *'''[[ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ്]]: 1''' :: [[2009 FIFA Club World Cup|2009]] === അർജന്റീMKന === *'''[[Fifa Word cup runners]]:1''' *'''[[Copa america runners]]:5''' *'''[[ഫിഫ U-20 ലോകകപ്പ്]]: 1''' :: [[2005 FIFA World Youth Championship|2005]] *'''[[ഒളിമ്പിക്സ്|ഒളിമ്പിക്സ് സ്വർണ്ണ മെഡൽ]]: 1''' :: [[ഒളിമ്പിക്സ് 2008|2008]] *'''[[കോപ്പ അമേരിക്ക]]: 1''' :: [[2022 കോപ്പ അമേരിക്ക|2022]] *'''[[ഫൈനലിസ്സീമ]]: 1''' :: [[2022 ഫൈനലിസ്സീമ|2022]] *'''[[ഫിഫ ലോകകപ്പ് കപ്പ്]]: 1''' :: [[2022 FIFA World Cup|2022]] === വ്യക്തിഗതം === {{col-begin}} {{col-2}} *'''[[ഫിഫ സ്വർണ്ണപ്പന്ത്]]: 1''' :: [[2010 ഫിഫ സ്വർണ്ണപ്പന്ത്|2010]] *'''[[യൂറോപ്യൻ ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ|സ്വർണ്ണപ്പന്ത്]]: 1''' :: [[യൂറോപ്യൻ ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ 2009|2009]] *'''[[ഫിഫ വേൾഡ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 1''' :: [[2009 ഫിഫ വേൾഡ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ|2009]] *'''[[FIFA|ഫിഫ ടീം ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 3''' :: [[FIFA|2008]], [[FIFA|2009]], [[FIFA|2010]] *'''[[ബ്രാവോ പുരസ്കാരം|U-21 യൂറോപ്യൻ ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 1''' :: [[ബ്രാവോ പുരസ്കാരം|2007]] *'''[[ആൽഫ്രഡോ ഡി സ്റ്റെഫാനോ ട്രോഫി|ലാ ലിഗ പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 3''' :: [[ആൽഫ്രഡോ ഡി സ്റ്റെഫാനോ ട്രോഫി|2009]], [[ആൽഫ്രഡോ ഡി സ്റ്റെഫാനോ ട്രോഫി|2010]], [[ആൽഫ്രഡോ ഡി സ്റ്റെഫാനോ ട്രോഫി|2011]] *'''[[പിച്ചിച്ചി ട്രോഫി|ലാ ലിഗ് ടോപ്പ് ഗോൾ സ്കോറർ]]: 1''' :: [[പിച്ചിച്ചി ട്രോഫി|2010]] *'''[[കോപ്പ ദെൽ റെയ്|കോപ്പ ദെൽ റെയ് ടോപ്പ് ഗോൾ സ്കോറർ]]: 1''' :: [[2010–11 കോപ്പ ദെൽ റെയ്|2011]] *'''[[ഡോൺ ബാലൺ പുരസ്കാരം|ലാ ലിഗ ഫോറിൻ പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 3''' :: [[ഡോൺ ബാലൺ പുരസ്കാരം|2007]], [[ഡോൺ ബാലൺ പുരസ്കാരം|2009]], [[ഡോൺ ബാലൺ പുരസ്കാരം|2010]] *'''[[EFE ട്രോഫി|ലാ ലിഗ Ibero-American പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 4''' :: [[EFE ട്രോഫി|2007]], [[EFE ട്രോഫി|2009]], [[EFE ട്രോഫി|2010]], [[EFE ട്രോഫി|2011]] *'''[[യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ഷൂ]]: 5''' :: [[2009–10 യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ഷൂ|2010]], [[2011–12 യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ഷൂ|2012]], [[2012–13 യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ഷൂ|2013]], [[2016–17 യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ഷൂ|2017]], [[2017-18 യൂറോപ്യൻ ഗോൾഡൻ ഷൂ|2018]] *'''[[List of UEFA Champions League top scorers|യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ടോപ്പ് ഗോൾ സ്കോറർ]]: 3''' :: [[2008–09 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്|2009]], [[2009–10 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്|2010]], [[2010–11 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ്|2011]] *'''[[യുവേഫ ബെസ്റ്റ് പ്ലെയർ ഇൻ യൂറോപ്പ്]]: 1''' :: [[യുവേഫ ബെസ്റ്റ് പ്ലെയർ ഇൻ യൂറോപ്പ്|2011]] *'''[[യുവേഫ ക്ലബ്ബ് ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 1''' :: [[യുവേഫ ക്ലബ്ബ് ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ|2009]] *'''[[യുവേഫ ക്ലബ്ബ് ഫുട്ബോൾ പുരസ്കാരം|യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫോർവേഡ് ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 1''' :: [[യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ബെസ്റ്റ് ഫോർവേഡ്|2009]] *'''[[2011 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനൽ|യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനൽ- കളിയിലെ കേമൻ]]: 1''' :: [[2011 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനൽ|2011]] *'''[[2009 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനൽ|യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനൽ- കളിയിലെ കേമൻ (ആരാധകർ തിരഞ്ഞെടുത്തത്)]]: 2''' :: [[2009 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനൽ|2009]], [[2011 യുവേഫ ചാമ്പ്യൻസ് ലീഗ് ഫൈനൽ|2011]] *'''[[യുവേഫ ടീം ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 3''' :: [[യുവേഫ ടീം ഓഫ് ദ ഇയർ|2008]], [[യുവേഫ ടീം ഓഫ് ദ ഇയർ|2009]], [[യുവേഫ ടീം ഓഫ് ദ ഇയർ|2010]] *'''[[ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ ഓഫ് അർജന്റീന]]: 5''' :: [[ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ ഓഫ് അർജന്റീന|2005]], [[ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ ഓഫ് അർജന്റീന|2007]], [[ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ ഓഫ് അർജന്റീന|2008]], [[ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ ഓഫ് അർജന്റീന|2009]], [[ഫുട്ബോളർ ഓഫ് ദ ഇയർ ഓഫ് അർജന്റീന|2010]] {{col-2}} *'''[[ഫിഫ്പ്രോ|ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 2''' :: [[ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ|2009]], [[ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ|2010]] *'''[[ഫിഫ്പ്രോ|ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് യങ്ങ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 3''' :: [[ഫിഫ്പ്രോ|2006]], [[ഫിഫ്പ്രോ|2007]], [[ഫിഫ്പ്രോ|2008]] *'''[[ഫിഫ്പ്രോ|ഫിഫ്പ്രോ സ്പെഷൽ യങ്ങ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 2''' :: [[ഫിഫ്പ്രോ|2007]], [[ഫിഫ്പ്രോ|2008]] *'''[[ഫിഫ്പ്രോ|ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് XI]]: 4''' :: [[ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് XI|2007]], [[ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് XI|2008]], [[ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് XI|2009]], [[ഫിഫ്പ്രോ വേൾഡ് XI|2010]] *'''[[ഫിഫ U-20 ലോകകപ്പ്|ഫിഫ U-20 ലോകകപ്പ്- പരമ്പരയിലെ കേമൻ]]: 1''' :: [[2005 FIFA World Youth Championship#Awards|2005]] *'''[[ഫിഫ U-20 ലോകകപ്പ്|ഫിഫ U-20 ലോകകപ്പ് ടോപ്പ് ഗോൾ സ്കോറർ]]: 1''' :: [[2005 FIFA World Youth Championship#Awards|2005]] *'''[[കോപ്പ അമേരിക്ക|കോപ്പ അമേരിക്ക യങ്ങ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ടൂർണ്ണമെന്റ്]]: 1''' :: [[2007 കോപ്പ അമേരിക്ക|2007]] *'''[[വേൾഡ് സോക്കർ (മാസിക)|വേൾഡ് സോക്കർ പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 1''' :: [[വേൾഡ് സോക്കർ പുരസ്കാരങ്ങൾ|2009]] *'''[[വേൾഡ് സോക്കർ (മാസിക)|വേൾഡ് സോക്കർ യങ്ങ് പ്ലെയർ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 3''' :: [[വേൾഡ് സോക്കർ പുരസ്കാരങ്ങൾ|2006]], [[വേൾഡ് സോക്കർ പുരസ്കാരങ്ങൾ|2007]], [[വേൾഡ് സോക്കർ പുരസ്കാരങ്ങൾ|2008]] *'''[[ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ്|ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ് സ്വർണ്ണപ്പന്ത്]]: 1''' :: [[2009 ഫിഫ ക്ലബ്ബ് ലോകകപ്പ്|2009]] *'''[[യൂറോപ്യൻ സ്പോർട്സ് മാഗസീൻസ്|ESM ടീം ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 5''' :: [[യൂറോപ്യൻ സ്പോർട്സ് മാഗസീൻസ്|2005–06]], [[യൂറോപ്യൻ സ്പോർട്സ് മാഗസീൻസ്|2007–08]], [[യൂറോപ്യൻ സ്പോർട്സ് മാഗസീൻസ്|2008–09]], [[യൂറോപ്യൻ സ്പോർട്സ് മാഗസീൻസ്|2009–10]], [[യൂറോപ്യൻ സ്പോർട്സ് മാഗസീൻസ്|2010–11]] <!-- unsourced / uncertain notability--> *'''[[Onze d'Or]]: 2''' :: [[Onze d'Or|2009]], [[Onze d'Or|2010]] *'''[[ബ്രാവോ പുരസ്കാരം]]: 1''' :: [[ബ്രാവോ പുരസ്കാരം|2007]] *'''[[Tuttosport|Tuttosport Golden Boy]]: 1''' :: [[Tuttosport|2005]] *'''[[Marca Leyenda]]: 1''' :: [[Marca Leyenda#The list of winners|2009]] *'''[[യുവേഫ|യുവേഫ ബെസ്റ്റ് ഗോൾ ഓഫ് ദ ഇയർ]]: 1''' :: [[യുവേഫ|2007]] {{col-end}} == ചിത്രശാല == <gallery> പ്രമാണം:Lionel Messi 31mar2007.jpg|കളിക്കുന്നതിനിടെ പ്രമാണം:Lionel Messi Barca training.jpg|പരിശീലനത്തിൽ പ്രമാണം:Argentina team in St. Petersburg (cropped) Messi.jpg </gallery> == കുറിപ്പുകൾ == == അവലംബം == <references /> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *{{Official website|http://www.leomessi.com/}} {{In lang|ca}} {{In lang|en}} {{In lang|es}} *{{fb link|LeoMessi}} *[http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_11-12/plantilla/jugadors/messi.html FC Barcelona profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111024200023/http://www.fcbarcelona.com/web/english/futbol/temporada_11-12/plantilla/jugadors/messi.html |date=2011-10-24 }} *[http://www.bdfutbol.com/en/j/j1753.html BDFutbol profile] *[http://www.transfermarkt.co.uk/en/lionel-messi/leistungsdaten/spieler_28003.html Transfermarkt profile] *{{soccerbase|39850}} *[http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=45843&cc=5739 Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100323003328/http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=45843&cc=5739 |date=2010-03-23 }} at ESPN *{{Nfteams|id=12563}} *{{FIFA player|229397}} *{{UEFA player|95803}} *[https://soccermalayalam-in.blogspot.com/2020/11/-lionel-messi-story-in-malayalam.html ലയണൽ മെസ്സി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220711230058/https://soccermalayalam-in.blogspot.com/2020/11/-lionel-messi-story-in-malayalam.html |date=2022-07-11 }} at [https://soccermalayalam-in.blogspot.com soccermalayalam.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220711231401/https://soccermalayalam-in.blogspot.com/ |date=2022-07-11 }} {{Navboxes colour |title= Awards |bg= gold |list1= {{s-start}} {{s-ach}} {{succession box|title=[[FIFPro|FIFPro&nbsp;Young&nbsp;Player&nbsp;of&nbsp;the&nbsp;Year]]|before= [[Wayne Rooney]]|after=''Incumbent''|years=2006, 2007, 2008}} {{succession box|title=[[FIFPro#Awards|FIFPro&nbsp;Special Young&nbsp;Player&nbsp;of&nbsp;the&nbsp;Year]]|before= [[Cristiano Ronaldo]]|after= [[Sergio Agüero]]|years=2007, 2008}} {{succession box|title=[[List of UEFA Champions League top scorers|UEFA Champions League top scorer]]|before= [[Cristiano Ronaldo]] |after=Incumbent|years=[[2008–09 UEFA Champions League|2008–09]], [[2009–10 UEFA Champions League|2009–10]], [[2010–11 UEFA Champions League|2010–11]]}} {{S-end}} {{FIFA Ballon d'Or recipients}} {{FIFA World Player of the Year winners}} {{Ballon d'Or recipients}} {{World Soccer Footballer of the Year}} {{FIFPro World Player of the Year}} {{La Liga Foreign Player of the Year}} {{Trofeo EFE}} {{FIFA U-20 World Cup Golden Ball}} {{Argentine Footballer of the Year}} {{UEFA Club Footballer of the Year}} {{Trofeo Alfredo Di Stéfano}} {{Bravo award winners}} {{Golden Boy award winners}} {{La Liga top scorers}} {{Copa del Rey top scorers}} {{European Golden Shoe}} {{UEFA Champions League top scorers}} {{Adidas Golden Shoe}} }} {{Navboxes colour |title= Argentina squads |bg=#74ACDF |fg=white |bordercolor=black |list1= {{Argentina Squad 2006 World Cup}} {{Argentina squad 2007 Copa América}} {{Argentina Squad 2008 Summer Olympics}} {{Argentina Squad 2010 World Cup}} {{Argentina Squad 2011 Copa América}} }} {{FC Barcelona squad}} <references group="lower-greek"/> [[വർഗ്ഗം:1987-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 24-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:2006 ഫിഫ ലോകകപ്പിലെ കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:2010 ഫിഫ ലോകകപ്പിലെ കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:2014 ഫിഫ ലോകകപ്പിലെ കളിക്കാർ]] [[വർഗ്ഗം:അർജന്റീനൻ ഫുട്ബോൾ കളിക്കാർ]] px9vpfuoh2el0wk0690anlxnzemdq4n 0 49986 4642855 4598849 2026-07-03T06:13:04Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4642855 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Cray}} {{Infobox company | name = ക്രേ ഇങ്ക്. | logo = Cray logo (2018).svg | type = [[Subsidiary]] | foundation = {{start date and age|1972}} as<br />Cray Research, Inc.<!-- this parameter modifies "Founded" --> (current corporate entity founded in {{start date and age|1987}} as [[Tera Computer Company]]) | founder = [[Seymour Cray]] | location = [[Seattle, Washington]], U.S. | key_people = [[Peter Ungaro]], [[CEO]] | products = [[Supercomputer]]s | revenue = {{increase}} $455.9 million (2018) | operating_income = {{decrease}} -$74.2 million (2018) | net_income = {{increase}} -$71.6 million (2018) | assets = {{decrease}} $517.1 million (2018) | equity = {{decrease}} $343.3 million (2018) | num_employees = 1,282 (Dec 2015) | parent = [[Hewlett Packard Enterprise]] | homepage = {{URL|https://www.cray.com/}} | footnotes = <ref name="xbrlus_2013">{{cite web|url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/949158/000094915814000007/0000949158-14-000007-index.htm |title=CRAY INC 2013 Annual Report Form (10-K) |publisher=United States Securities and Exchange Commission | format=XBRL |date=February 13, 2014}}</ref><ref name="Cray-Feb-2016-10-K">{{cite web|url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/949158/000094915816000035/cray-12312015x10k.htm |title=CRAY INC 2015 Annual Report Form (10-K) |publisher=United States Securities and Exchange Commission | format=XBRL |date=February 19, 2015}}</ref><ref name="Cray-Feb-2015-10-K">{{cite web|url=http://pdf.secdatabase.com/727/0000949158-15-000009.pdf |title=CRAY INC 2014 Annual Report Form (10-K) |publisher=United States Securities and Exchange Commission | format=XBRL |date=February 19, 2015}}</ref><ref>{{cite web |title=High Performance Computing |url=https://www.hpe.com/us/en/newsroom/content-hub/high-performance-computing.html |publisher=[[Hewlett Packard Enterprise]] |access-date=September 2, 2022}}</ref><ref name=rev2017>{{cite web|url=http://investors.cray.com/phoenix.zhtml?c=98390&p=irol-newsarticle&ID=2332873|title=Press Release &#124; Cray Inc. Reports 2017 Full Year and Fourth Quarter Financial Results &#124; Cray Investors: Press Releases|website=investors.cray.com|access-date=2018-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517184709/http://investors.cray.com/phoenix.zhtml?c=98390&p=irol-newsArticle&ID=2332873|archive-date=May 17, 2019|url-status=dead}}</ref> }} [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ]] [[വാഷിങ്ടൺ]] സംസ്ഥാനത്തെ [[വാഷിങ്ടൺ|സിയാറ്റിലിൽ]] പ്രശസ്ത [[കമ്പ്യൂട്ടർ]] വിദഗ്ദ്ധനായിരുന്ന [[സെയ്മൂർ ക്രേ]] സ്ഥാപിച്ച [[സൂപ്പർകമ്പ്യൂട്ടർ|സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടർ]] നിർമ്മാണ കമ്പനിയാണ്‌ '''ക്രേ ഇൻകോർപ്പറേറ്റ്സ്'''. ഹ്യൂലറ്റ് പാക്കാർഡ് എന്റർപ്രൈസിന്റെ ഉപസ്ഥാപനമാണിത്.<ref name="Cray-Feb-2016-10-K" /> 1976-ൽ ക്രേ - 1 എന്ന വെക്ടർ കമ്പ്യൂട്ടർ പുറത്തിറക്കി. 1989-ൽ ക്രേ ഈ കമ്പനിയിൽ നിന്നും വേർപിരിഞ്ഞ് ക്രേ കമ്പ്യൂട്ടർ കോർപ്പറേഷൻ എന്ന കമ്പനി സ്ഥാപിച്ചു. 1995-ൽ പാപ്പരായെങ്കിലും 1996-ൽ സിലിക്കൺ ഗ്രാഫിക്സ് ഇൻക്. ഈ കമ്പനി വാങ്ങി. 2000-ൽ ടെറാ കമ്പ്യൂട്ടർ കമ്പനി വാങ്ങുകയും ക്രേ ഇൻക് സ്ഥാപിതമാവുകയും ചെയ്തു. ഡാറ്റ സംഭരണത്തിനും അനലിറ്റിക്‌സിനും വേണ്ടിയുള്ള സംവിധാനങ്ങളും ഈ കമ്പനി നിർമ്മിക്കുന്നു.<ref>{{Cite news | url=https://fortune.com/2015/08/05/venture-capital-hits-average/ | title=Could a 'Moneyball' approach help VCs improve their success rate? | first=Kirk | last=Kardashian | work=[[Fortune (magazine)|Fortune]] | date=August 5, 2015}}</ref>ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടറുകളെ റാങ്ക് ചെയ്യുന്ന ടോപ് 500-ൽ നിരവധി ക്രേ സൂപ്പർകമ്പ്യൂട്ടർ സിസ്റ്റങ്ങൾ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web | url=http://www.top500.org/ | title=TOP500 Supercomputer Sites | publisher=[[TOP500]]}}</ref> ക്രേ അതിന്റെ സ്ഥാപകനായ [[സെയ്മൂർ ക്രേ]] ജനിച്ചു വളർന്ന വിസ്കോൺസിനിലെ ചിപ്പെവ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിനുടത്തു ഭാഗികമായി ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നു. കമ്പനിക്ക് മിനസോട്ടയിലെ ബ്ലൂമിംഗ്ടണിലും (ഹ്യൂലറ്റ് പാക്കാർഡ് എന്റർപ്രൈസ് ഓഫീസുകളായി പരിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടു) ഓഫീസുകളും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മറ്റ് നിരവധി വിൽപ്പന, സേവനം, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, ആർ & ഡി ലൊക്കേഷനുകളും ഉണ്ട്.<ref>{{Cite web | url=https://www.cray.com/company/careers/where-we-are-what-we-do | title=Where We Are & What We Do: Locations & Products | publisher=Cray Inc. | access-date=2023-02-17 | archive-date=2020-01-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200103015234/https://www.cray.com/company/careers/where-we-are-what-we-do | url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web | url=https://www.cray.com/contact/worldwide-locations | title=Worldwide Sales and Service: Contact Information | publisher=Cray Inc. | access-date=2023-02-17 | archive-date=2020-07-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200729000135/https://www.cray.com/contact/worldwide-locations | url-status=dead }}</ref> കമ്പനിയുടെ മുൻഗാമിയായ, ക്രേ റിസേർച്ച് ഇങ്ക്.(Cray Research, Inc. (CRI)), 1972-ൽ കമ്പ്യൂട്ടർ ഡിസൈനറായ സെയ്‌മോർ ക്രേയാണ് സ്ഥാപിച്ചത്.<ref>{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/1237/89102003000047/filing-main.htm |title=Cray, Form S-3, Filing Date Jan 6, 2003 | publisher=secdatabase.com}}</ref>സെയ്‌മോർ ക്രേ പിന്നീട് 1989-ൽ ക്രേ കമ്പ്യൂട്ടർ കോർപ്പറേഷൻ (സിസിസി) രൂപീകരിച്ചു, അത് 1995-ൽ പാപ്പരായി. 1996-ൽ സിലിക്കൺ ഗ്രാഫിക്‌സ് (എസ്‌ജിഐ) ക്രേ റിസർച്ച് ഏറ്റെടുത്തു. 2000-ൽ ടെറ കമ്പ്യൂട്ടർ കമ്പനി ക്രേ റിസർച്ച് ഇങ്ക് എന്ന ബിസിനസ്സ് വാങ്ങിയപ്പോൾ ക്രേ ഇൻക് രൂപീകരിച്ചു. എസ്ജിഐയി(SGI)-ൽ നിന്ന് എറ്റെടുത്തു.<ref>{{cite web | url=http://edgar.secdatabase.com/1003/89102000000813/filing-main.htm | title=Cray, Form 8-K, Current Report, Filing Date Apr 17, 2000 | publisher=secdatabase.com}}</ref>കമ്പനിയെ 2019-ൽ 1.3 ബില്യൺ ഡോളറിന് ഹ്യൂലറ്റ് പാക്കാർഡ് എന്റർപ്രൈസ് വാങ്ങി.<ref>{{Cite web|title=HPE is buying Cray for $1.3 billion|url=https://social.techcrunch.com/2019/05/17/hpe-is-buying-cray-for-1-3-billion/|access-date=2020-06-22|website=TechCrunch|language=en-US}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ചിത്രം:Cray2.jpeg|right|thumb|250px|ക്രേ-2 സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടർ]] == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == *[http://www.cray.com/ ക്രേ ഇൻക് - കമ്പനി സൈറ്റ്] *[http://www.computerhistory.org/brochures/companies.php?alpha=a-c&company=com-42b9d5d68b216 കമ്പ്യൂട്ടർ ഹിസ്റ്ററി മ്യൂസിയം] *[http://nccs.gov/news/workshops/cray/cray_agenda.pdf സ്പ്രിങ്ങ് 2007 ടെക്നിക്കൽ വർക്ക്ഷോപ്പ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928020414/http://nccs.gov/news/workshops/cray/cray_agenda.pdf |date=2007-09-28 }} *[http://www.cray.com/products/xd1/index.html XD1 വിഹഗവീക്ഷണം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061018041936/http://www.cray.com/products/xd1/index.html |date=2006-10-18 }} *[http://www.cray.com/about_cray/history.html ക്രേ റിസർച്ചിന്റെയും ക്രേ ഇൻകിന്റേയും ചരിത്രം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121118185930/http://www.cray.com/about_cray/history.html |date=2012-11-18 }} *[http://www.cray-cyber.org/ Cray-Cyber.org - സൗജന്യ ലോഗിനുകളുള്ള ക്രേ മെഷീനുകൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201206004206/http://www.cray-cyber.org/ |date=2020-12-06 }} *[http://biz.yahoo.com/ic/44/44544.html യാഹൂ!വിലെ കമ്പനി പ്രൊഫൈൽ] *[http://www.top500.org/ 500 മികച്ച സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ] *[http://www.spikynorman.dsl.pipex.com/CrayWWWStuff/ സൂപ്പർ കമ്പ്യൂട്ടർ ചോദ്യോത്തരങ്ങൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110607230857/http://www.spikynorman.dsl.pipex.com/CrayWWWStuff/ |date=2011-06-07 }} *[http://www.cug.org/ Cray User Group] *[http://www.excray.com/ ക്രേ റിസർച്ച് അലുംനി] *[http://www.digibarn.com/collections/systems/crays/ ഡിജിബാം കമ്പ്യൂട്ടർ മ്യൂസിയം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201109020429/http://www.digibarn.com/collections/systems/crays/ |date=2020-11-09 }} *[http://www.computinghistory.org.uk/cgi-bin/sitewise.pl?act=sect&pt=1609_398&s=2257 ക്രേ മാനുവൽസ് ലൈബ്രറി] *ക്രേയുടെ തലസ്ഥാനം {{coord|38.782324|N|104.804742|W|type:landmark}} {{Company-stub|Cray}} ==അവലംബം== [[വിഭാഗം: കമ്പ്യൂട്ടർ നിർമ്മാണകമ്പനികൾ]] fpqu12y1bkxju4tif4clu8ahzkjup8a 0 62196 4642703 3863683 2026-07-02T18:27:18Z Dominic Mukilan 155579 തമിഴ് പേരിന്റെ മലയാളമാറ്റം തിരുത്തി 4642703 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=നവംബർ 2010}} ബി.സി.ഇ. മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ]] പ്രബലരായിരുന്ന [[ചേരർ]], [[ചോഴസാമ്രാജ്യം|ചോഴർ,]] [[പാണ്ഡ്യർ|പാണ്ടിയർ]] എന്നീ സാമ്രാജ്യാധിപരെ പരാമർശിക്കുന്നതിനായി [[സംഘസാഹിത്യം|സംഘസാഹിത്യത്തിൽ]] ഉപയോഗിക്കുന്ന പദമാണ്‌ '''മൂവേന്തർ'''. ഒന്ന് തീരപ്രദേശത്തും മറ്റൊന്ന് ഉൾനാട്ടിലുമായി രണ്ടു തലസ്ഥാനങ്ങൾ വീതം മൂവർക്കും ഉണ്ടായിരുന്നു<ref name=ncert6-10>{{cite book |last= |first= |authorlink= |coauthors= |title=Social Science - Class VI - Our Pasts-I |year=2007 |publisher=NCERT |location=New Delhi|isbn=8174504931|chapter=CHAPTER 10 - TRADERS, KINGS AND PILGRIMS|pages=101|url=http://www.ncert.nic.in/textbooks/testing/Index.htm}}</ref>‌. == ഇവയും കാണുക == *[[ചോളസാമ്രാജ്യം]] *[[ചേരസാമ്രാജ്യം]] *[[പാണ്ഡ്യസാമ്രാജ്യം]] == അവലംബം == <references/> [[വിഭാഗം:ഇന്ത്യാചരിത്രം]] 7y0dmqo28fgxq6xc4055chcmerkljyk 3 69594 4642798 4045319 2026-07-03T05:32:17Z Ajeeshkumar4u 108239 അറിയിപ്പ്: [[ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ]] [[WP:AFD|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളിലേക്ക്]] ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642798 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം Vijayakumarblathur !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[ചിത്രം:Lipi.png‎|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|മലയാളം ടൈപ്പു ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] *[[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] *[[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] *[[Help:എഡിറ്റിംഗ്‌ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ]] *[[Help:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] *[[Help:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] *[[Help:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] *[[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] *[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[Image:Signature_icon.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം [[ചിത്രം:Mlwiki-ml.png]] എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് സംശയം നേരിട്ട് ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.| ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി ഇടതുവശത്തെ ബാറിലുള്ള [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|തൽസമയസം‌വാദം]] ലിങ്കിൽ ഞെക്കുക. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:Sidharthan|സിദ്ധാർത്ഥൻ]] 09:35, 26 മേയ് 2009 (UTC) [[ബ്ലാത്തൂർ]] എന്ന താളിൽ താങ്കൾ നടത്തിയ പരീക്ഷണം വിജയകരമായിരുന്നു, വിക്കിപ്പീഡിയയുടെ ഉള്ളടക്കത്തിനു ചേരാത്തതിനാൽ അത്‌ നീക്കം ചെയ്‌തിരിക്കുന്നു. പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള തിരുത്തലുകളും ലേഖനങ്ങളും വിക്കിപീഡിയയിൽ നിന്നും പെട്ടെന്ന് നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനാൽ, കൂടുതൽ പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക്‌ [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] ഉപയോഗപ്പെടുത്തുവാൻ താൽപര്യപ്പെടുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിൽ പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തിയതിനു നന്ദി. -- [[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<font color=green>ടി വി</font>]] 17:50, 26 ഒക്ടോബർ 2009 (UTC) == ബ്ലാത്തൂര് ഭാഷ == [[ബ്ലാത്തൂര് ഭാഷ]] എന്ന ലേഖനം [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ#ബ്ലാത്തൂര് ഭാഷ|നീക്കം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു!]] ദയവായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയിക്കുക. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 09:32, 9 ജനുവരി 2010 (UTC) :[[സംവാദം:ബ്ലാത്തൂര് ഭാഷ]] ഈ താൾ ശ്രദ്ധിക്കുക --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] 04:22, 11 ജനുവരി 2010 (UTC) == പ്രമാണം:Theyyam2008 061.jpg == [[:പ്രമാണം:Theyyam2008 061.jpg]] എന്ന പ്രമാണം [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള പ്രമാണങ്ങൾ#പ്രമാണം:Theyyam2008 061.jpg|നീക്കം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു!]] ദയവായി താങ്കളുടെ [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള പ്രമാണങ്ങൾ#പ്രമാണം:Theyyam2008 061.jpg|അഭിപ്രായം അറിയിക്കുക]]. [[ഉപയോക്താവ്:Sreejithk2000|ശ്രീജിത്ത് കെ]] ^{([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreejithk2000|സം‌വാദം]])} 19:22, 1 നവംബർ 2010 (UTC) == [[:പ്രമാണം:Theyyam2008 061.jpg]] == താങ്കൾ വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർത്ത [[:പ്രമാണം:Theyyam2008 061.jpg{{!}}പ്രമാണം:Theyyam2008 061.jpg]] എന്ന ചിത്രത്തിൽ അനുമതിപത്രം ചേർക്കാൻ വിട്ടുപോയിരിക്കുന്നു. ദയവായി അത് ചേർക്കുക. അനുമതി ചേർക്കാത്ത ചിത്രങ്ങൾ വിക്കിപീഡിയയിൽ നിന്നും നീക്കം ചെയ്യാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ചിത്രത്തിന്റെ താൾ തിരുത്തിയതിനു ശേഷം താഴെക്കാണുന്ന അനുമതിപത്രങ്ങളിലൊന്ന് ചേർത്ത് സേവ് ചെയ്യുക. *ചിത്രം യാതൊരു നിബന്ധനകളുമില്ലാതെ ഉപയോഗിക്കാനനുവദിക്കുന്നുവെങ്കിൽ '''<nowiki>{{pd-self}}</nowiki>''' എന്ന ഫലകം ചിത്രത്തിന്റെ താളിൽച്ചേർക്കാം. *ചിത്രത്തിന്റെ ഉപയോഗത്തിന്, താങ്കൾക്ക് കടപ്പാട് നൽകണം എന്ന് നിഷ്കർഷിക്കുന്നുവെങ്കിൽ '''<nowiki>{{self|cc-by-sa-3.0}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കുക.. [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%A3%E0%B4%82:Theyyam2008_061.jpg&action=edit ഇവിടെ ഞെക്കിയാൽ] ചിത്രത്തിന്റെ താൾ തിരുത്താവുന്നതാണ്. ആശംസകളോടെ -- [[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun (സുനിൽ)]] 03:10, 2 നവംബർ 2010 (UTC) : കൂടാതെ ഇതേത് തെയ്യമാണെന്ന് ചിത്രത്തിന്റെ താളിലെ വിവരണം എന്നയിടത്ത് നൽകണമെന്ന് അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇത് തെയ്യം അല്ല തോറ്റം മാത്രമാണെന്നാണ് ഞാൻ കരുതുന്നത്. അതുകൊണ്ട് തെയ്യമേതെന്ന് മനസ്സിലാകുന്നില്ല. മുടിക്ക് കളരിവാതുക്കൽ ഭഗവതി തെയ്യവുമായി നല്ല സാമ്യം. -- [[ഉപയോക്താവ്:Sreejithk2000|ശ്രീജിത്ത് കെ]] ^{([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreejithk2000|സം‌വാദം]])} 05:19, 2 നവംബർ 2010 (UTC) ബ്ലാത്തൂർ താഴെപള്ള്യത്ത് കോട്ടത്തിൽ വലിയ മുടിയുള്ള തമ്പുരാട്ടി കെട്ടി തുടങങ്ങുന്ന ചിത്രം. വളപട്ടണം കളരിവാതുക്കൽ ഭഗവതിയുമായി സാമ്യമുണ്ട്.--[[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/117.206.11.6|117.206.11.6]] 15:24, 3 നവംബർ 2010 (UTC) :താങ്കൾ ഇതുവരെയും ലൈസൻസ് ചേർത്തതായി കാണുന്നില്ല. എന്തെങ്കിലും സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ ചോദിക്കുമല്ലോ? --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun (സുനിൽ)]] 07:49, 5 നവംബർ 2010 (UTC) എനിക്ക് എന്തുചെയ്തിട്ടും ലൈസൻസ് എങ്ങനെ ആ ചിത്രത്തിൽ ചേർക്കും എന്നു മനസ്സിലാകുന്നില്ല..സഹായിക്കുക. ഒരു സംശയം കൂടി..ശബ്ദതാരാവലി പകറ്റർപ്പവകാശം കഴിഞ്ഞതാണോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Vijayakumarblathur|vijayakumar blathur]] 00:43, 6 നവംബർ 2010 (UTC)--[[ഉപയോക്താവ്:Vijayakumarblathur|vijayakumar blathur]] 00:43, 6 നവംബർ 2010 (UTC) ::ലോഗിൻ ചെയ്തതിനു ശേഷം ഇവിടെ നിന്നും <nowiki>{{pd-self}}</nowiki> എന്നത് ആ പേജിലേക്ക് കോപ്പി പേസ്റ്റ് ചെയ്യുക. കാര്യം ശരിയാകും. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun (സുനിൽ)]] 02:40, 6 നവംബർ 2010 (UTC) == ആലോറമ്പൻ കൃഷ്‌ണൻ == [[ആലോറമ്പൻ കൃഷ്‌ണൻ]] എന്ന ലേഖനം [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ#ആലോറമ്പൻ കൃഷ്‌ണൻ|നീക്കം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു!]] ദയവായി താങ്കളുടെ [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ#ആലോറമ്പൻ കൃഷ്‌ണൻ|അഭിപ്രായം അറിയിക്കുക]]. --[[ഉപയോക്താവ്:Sidharthan|സിദ്ധാർത്ഥൻ]] 05:43, 4 നവംബർ 2010 (UTC) == ലൈസൻസ് == [[:പ്രമാണം:Theyyam2008 061.jpg|തെയ്യത്തിന്റെ ചിത്രത്തിൽ]] ലൈസൻസ് ചേർത്തത് കണ്ടു. അഭിനന്ദനങ്ങളും നന്ദിയും രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. മുകളിൽ എഴുതിയ വിവരണം ഞാൻ ചിത്രത്തിന്റെ താളിൽ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun (സുനിൽ)]] 10:55, 7 നവംബർ 2010 (UTC) == രമേശൻ ബ്ലാത്തൂർ == [[രമേശൻ ബ്ലാത്തൂർ]] എന്ന ലേഖനം സൃഷ്ടിച്ചതിനു അഭിനന്ദനങ്ങൾ. എങ്കിലും ആ ലേഖനം [[വിക്കിപീഡിയ:ശ്രദ്ധേയത|വിക്കിപീഡിയയുടെ ശ്രദ്ധേയതാനയം]] പാലിക്കുന്നില്ലെന്ന് കരുതുന്നു. ആവശ്യമായ[[വിക്കിപീഡിയ:പരിശോധനായോഗ്യത| മൂന്നാം കക്ഷി അവലംബങ്ങൾ]] ലേഖനത്തിൽ ചേർക്കുവാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. എന്തെങ്കിലും സംശയങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ ചോദിക്കാൻ മടിക്കരുതേ. ആശംസകളോടെ --[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|Anoopan&#124; അനൂപൻ]] 05:37, 23 നവംബർ 2010 (UTC) ശരി...രമേശന്റെ പുസ്തകങ്ങളൂടെ ലിങ്ക് കൊടുത്താൽ മതിയോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Vijayakumarblathur|vijayakumar blathur]] 01:04, 1 ഡിസംബർ 2010 (UTC) == കൈലാസനാഥ ക്ഷേത്രം == [[കൈലാസനാഥ ക്ഷേത്രം]] എന്ന ലേഖനം [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ#കൈലാസനാഥ ക്ഷേത്രം|നീക്കം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു!]] ദയവായി താങ്കളുടെ [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ#കൈലാസനാഥ ക്ഷേത്രം|അഭിപ്രായം അറിയിക്കുക]]. [[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|കിരൺ]] [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|ഗോപി]] 13:47, 23 നവംബർ 2010 (UTC) ==Image:ശ്രീരംഗനാഥ ക്ഷേത്രം,തൃശ്ശിനാപ്പള്ളി.JPG എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ പകർപ്പവകാശ പ്രശ്നം== [[Image:Nuvola apps important.svg|32px|left|Image Copyright problem]] [[:Image:ശ്രീരംഗനാഥ ക്ഷേത്രം,തൃശ്ശിനാപ്പള്ളി.JPG]] അപ്‌ലോഡ് ചെയ്തതിനു നന്ദി. പക്ഷേ ആ ചിത്രത്തിന്റെ പകർപ്പവകാശ സംബന്ധിയായ വിവരങ്ങളൊന്നും ചേർത്തുകാണുന്നില്ല. വിക്കിപീഡിയ [[w:Wikipedia:Copyrights|പകർപ്പവകാശത്തെ]] വളരെ ഗൗരവമായി തന്നെ കണക്കാക്കുന്നു. ആ ചിത്രത്തിന്റെ '''ഉറവിടവും''' '''പകർപ്പവകാശ വിവരങ്ങളും ''' ഞങ്ങൾക്ക് നിർണ്ണയിക്കാൻ കഴിയാത്തപക്ഷം വിക്കിപീഡിയയിൽ നിന്നും ആ ചിത്രം നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടേക്കാം. ചിത്രം '''താങ്കൾ ചിത്രീകരിച്ചതാണെങ്കിൽ മാത്രം''', ചിത്രത്തിന്റെ താൾ തിരുത്തിയതിനു ശേഷം താഴെക്കാണുന്ന അനുമതിപത്രങ്ങളിലൊന്ന് ചേർത്ത് സേവ് ചെയ്യുക. *ചിത്രം യാതൊരു നിബന്ധനകളുമില്ലാതെ ഉപയോഗിക്കാനനുവദിക്കുന്നുവെങ്കിൽ '''<nowiki>{{pd-self}}</nowiki>''' എന്ന ഫലകം ചിത്രത്തിന്റെ താളിൽച്ചേർക്കാം. *ചിത്രത്തിന്റെ ഉപയോഗത്തിന്, താങ്കൾക്ക് കടപ്പാട് നൽകണം എന്ന് നിഷ്കർഷിക്കുന്നുവെങ്കിൽ '''<nowiki>{{self|cc-by-sa-3.0}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കുക. *[[:വർഗ്ഗം:പകർപ്പവകാശ ടാഗുകൾ|പകർപ്പവകാശ ടാഗുകൾ]] എന്ന വർഗ്ഗത്തിൽ പെട്ട മറ്റേതെങ്കിലും ടാഗ് തിരഞ്ഞെടുക്കുക. [{{fullurl:Image:ശ്രീരംഗനാഥ ക്ഷേത്രം,തൃശ്ശിനാപ്പള്ളി.JPG|action=edit}} ഇവിടെ ഞെക്കിയാൽ] ചിത്രത്തിന്റെ താൾ തിരുത്താവുന്നതാണ്. നന്ദി. --[[ഉപയോക്താവ്:Sreejithk2000|ശ്രീജിത്ത് കെ]] ^{([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreejithk2000|സം‌വാദം]])} 04:47, 26 നവംബർ 2010 (UTC) === ഇതും === :[[:പ്രമാണം:ബൃഹദേശ്വര ക്ഷേത്രം, തഞ്ചാവൂർ.JPG]] --[[ഉപയോക്താവ്:Sreejithk2000|ശ്രീജിത്ത് കെ]] ^{([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreejithk2000|സം‌വാദം]])} 04:48, 26 നവംബർ 2010 (UTC) == പഞ്ചഭൂതക്ഷേത്ര == മാഷെ, [[പഞ്ചഭൂതക്ഷേത്ര]] എന്ന ലേഖനം കുറച്ചുകൂടി വിപുലീകരിക്കാമൊ? --[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|കിരൺ]] [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|ഗോപി]] 06:30, 1 ഡിസംബർ 2010 (UTC) പഞ്ചഭൂതക്ഷേത്രങ്ങൾ എന്നാക്കട്ടെ? ചിത്രങ്ങൾ 5 എണ്ണത്തിന്റെയും ഉണ്ട്..ഈയിടെ എടുത്തത്--[[ഉപയോക്താവ്:Vijayakumarblathur|vijayakumar blathur]] 16:06, 2 ഡിസംബർ 2010 (UTC) == ദി ബർത്ത് ഓഫ് എ നേഷൻ == [[ദി ബർത്ത് ഓഫ് എ നേഷൻ]] എന്ന ലേഖനം [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ#ദി ബർത്ത് ഓഫ് എ നേഷൻ|നീക്കം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു!]] ദയവായി താങ്കളുടെ [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ#ദി ബർത്ത് ഓഫ് എ നേഷൻ|അഭിപ്രായം അറിയിക്കുക]]. [[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|കിരൺ]] [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|ഗോപി]] 03:14, 29 ഡിസംബർ 2010 (UTC) == ചലച്ചിത്ര ലേഖനങ്ങൾ == മാഷെ, ചലച്ചിത്ര ലേഖനങ്ങൾ പുതുതായി ചേർക്കുമ്പോൾ [[ഫലകം:Infobox Film]] ദയവായി ഉപയോഗിക്കുക്ക. ഉദാഹരണം: [[കുട്ടിസ്രാങ്ക്]] <br /> [[ഉപയോക്താവ്:Manumg|--- മനു എം ജി]] 12:32, 6 ജനുവരി 2011 (UTC) == ലേഖനങ്ങളുടെ പേര് മാറ്റൽ == ലേഖനങ്ങൾക്ക് നിലവിലുള്ള പേര് ശരിയല്ലെന്നു കണ്ടാൽ, പുതിയ പേരിൽ പുതിയ ലേഖനം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനു പകരം, പഴയ ലേഖനത്തെ പുതിയ പേരിലേക്ക് മാറ്റുന്നതിനുള്ള സംവിധാനം, വിക്കിപീഡിയയിലുണ്ട്. കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്ക് ദയവായി [[സഹായം:എഡിറ്റിങ്‌ വഴികാട്ടി#ലേഖനങ്ങളുടെ പേര് മാറ്റൽ]] എന്ന താൾ കാണുക. കൂടുതൽ സഹായം ആവശ്യമെങ്കിൽ പറയുക. ആശംസകളോടെ --[[user:Vssun|Vssun]] ([[user_talk:vssun|സുനിൽ]]) 08:29, 7 ജനുവരി 2011 (UTC) == സംവാദം:ഉച്ചാരൽ == {{tb|സംവാദം:ഉച്ചാരൽ}}--[[user:rameshng|Rameshng]]^{[[User talk:rameshng|Talk to me]]} 06:56, 8 ജൂലൈ 2011 (UTC) == സംവാദം:തമ്പുരാൻകണ്ടി അനന്തൻ == {{tb|സംവാദം:തമ്പുരാൻകണ്ടി അനന്തൻ}}--[[user:rameshng|Rameshng]]^{[[User talk:rameshng|Talk to me]]} 10:30, 10 ജൂലൈ 2011 (UTC) == prettyurl == prettyurl നകത്ത് പേരു മലയാളത്തിൽ കൊടുക്കരുത്. അങ്ങിനെ കൊടുത്താൽ അതിന്റെ ഫലം കിട്ടില്ല. ഇംഗ്ലീഷിൽ നല്ല പ്രെട്ടിയായ യു.ആർ. എൽ കിട്ടാൻ വേണ്ടിയാണത്. [http://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%A4%E0%B4%BE%E0%B4%B9_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%9F%E0%B4%BE%E0%B4%AF%E0%B4%BF&action=historysubmit&diff=1002843&oldid=1002467 ഈ മാറ്റം] കാണൂ.--[[user:rameshng|Rameshng]]^{[[User talk:rameshng|Talk to me]]} 09:29, 14 ജൂലൈ 2011 (UTC) *വളരെ നന്ദി രമേഷ്,അറിയില്ല ഇതൊന്നും..വേറൊരു ചിത്രമെടുത്ത് അതുപോലെ ചെയ്തു നോക്കുന്നതാ.. ഇനി ശ്രദ്ധിക്കാം..ഞാൻ ചെയ്യുന്ന അബദ്ധങ്ങൾ അപ്പപ്പോൾ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചാൽ ചിലപ്പ ഞാൻ നന്നാ്യേക്കും ==Invite to WikiConference India 2011 == <div style="margin: 0.5em; border: 2px black solid; padding: 1em;background-color:#E3F0F4" > {| style="border:1px black solid; padding:2em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- [[File:WCI_banner.png|800px|center|link=:meta:WikiConference_India_2011]]<br/> |- ! style="background-color:#FAFAFA; color:#1C2069; padding-left:2em; padding-top:.5em;" align=left |Hi {{BASEPAGENAME}}, <span class="plainlinks"> The First WikiConference India is being organized in Mumbai and will take place on 18-20 November 2011.<br> You can see our [http://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2011 Official website], the [http://www.facebook.com/event.php?eid=183138458406482 Facebook event] and our [https://spreadsheets.google.com/spreadsheet/viewform?hl=en_US&formkey=dGNxSzAxUndoOHRGamdDSTFMVGNrd3c6MA#gid=0 Scholarship form]. </span> But the activities start now with the [http://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2011/Wiki_Outreach 100 day long WikiOutreach]. '''Call for participation''' is now open, please submit your entries '''[[m:WikiConference India 2011/Call for Participation|here]]'''. (last date for submission is 30 August 2011) <br> <br> As you are part of [http://wikimedia.in/ Wikimedia India community] we invite you to be there for conference and share your experience. Thank you for [[Special:Contributions/{{ {{{|safesubst:}}}PAGENAME}}|your contributions]]. We look forward to see you at Mumbai on 18-20 November 2011 |}</div> == സ്വതേ റോന്തുചുറ്റുന്നു == [[വിക്കി:സ്വതേ റോന്തുചുറ്റുന്നവർ]] എന്ന സംഘത്തിൽ ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. ആശംസകൾ! --[[user:Vssun|Vssun]] ([[user_talk:vssun|സുനിൽ]]) 05:15, 9 സെപ്റ്റംബർ 2011 (UTC) വളരെ നന്ദ്ി--vijayakumar blathur 23:33, 9 സെപ്റ്റംബർ 2011 (UTC) ==സംവാദം:തെയ്യം== {{tb|സംവാദം:തെയ്യം}}--[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|അനൂപ് &#124; Anoop ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Anoopan|സംവാദം]]) 07:53, 28 നവംബർ 2011 (UTC) തെയ്യത്തെക്കുറിച്ച് പല വിക്കിപീഡിയ താളുകളിലും രാജേഷ് കോമത്ത് 2011 ജൂലൈ 17 ന് മലയാളം വാരികയിൽ എഴുതിയ ലേഖനം അടിസ്ഥാനമാക്കി അത്രയൊന്നും ശരിയല്ലാത്ത കാര്യങ്ങൾ എഴുതപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.ലേഖനങ്ങൾ പരിശോധിച്ച ശേഷം അത് അവലംബം ആക്കണോ എന്ന് തീരുമാനമെടുക്കാൻ അപേക്ഷ. ഉദാ :https://ml.wikipedia.org/wiki/%E0%B4%9A%E0%B4%BE%E0%B4%AE%E0%B5%81%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%A1%E0%B4%BF_%E0%B4%A4%E0%B5%86%E0%B4%AF%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%82 [[ഉപയോക്താവ്:ശിവൻ|പരമശിവൻ തീയ്യൻ ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ശിവൻ|സംവാദം]]) 03:05, 15 ഫെബ്രുവരി 2015 (UTC) ==വൈദ്യശാസ്ത്രം== ഫേസ്ബുക്കിലെ വിജയേട്ടന്റെ കമന്റ് കണ്ടു. [[പ്രമേഹം]] എന്ന താളിനെ 'തിരഞ്ഞെടുത്ത ലേഖനത്തിന്റെ' നിലവാരത്തിലെത്തിച്ചാലോ? ഒത്തുപിടിച്ചാൽ അടുത്തമാസം പകുതിയാകുമ്പോഴേക്കും പണി തീർക്കാം എന്നു തോന്നുന്നു. എന്തു പറയുന്നു? --[[ഉപയോക്താവ്:Netha Hussain|Netha Hussain]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Netha Hussain|സംവാദം]]) 18:31, 25 ഫെബ്രുവരി 2012 (UTC) ശരി ,ഒരു കൈ നോക്കാം...സമയമാണു പ്രശ്നം...--vijayakumar blathur 13:43, 28 ഫെബ്രുവരി 2012 (UTC) ==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ലേക്ക് സ്വാഗതം == <div style="background-color:#FAFAFA; color:#1C2069"> If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സ്വാഗതം/en|here for the English version]] </div> <div style="margin: 0.5em; border: 2px #800000 solid; padding: 1em;background-color:#FFFFFF" > {| style="border:2px #FFA500 solid; padding:2em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- [[File:Wikisangamolsavam-logo.png|750px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012]]<br/> |- ! style="background-color:#FAFAFA; color:#1C2069; padding-left:2em; padding-top:.5em;" align=left |നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}, <span class="plainlinks"> മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കൾ അഥവാ എഴുത്തുകാർ, വിവിധ വിക്കി പദ്ധതികളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വിദഗ്ധർ, വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവർ തുടങ്ങിയവരുടെ വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ വിക്കിസംഗമോത്സവം 2012 ഏപ്രിൽ 28, 29 തീയതികളിൽ [[കൊല്ലം|കൊല്ലം]] ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് ഹാളിൽ വെച്ച് നടക്കുന്നു.<br> ഇതിന്റെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക. </span> <span> വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ 60 ദിവസ പ്രചരണത്തിന്റെ ഭാഗമായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം_വിക്കിമീഡിയയെ_സ്നേഹിക്കുന്നു-2|'''മലയാളം വിക്കിമീഡിയയെ സ്നേഹിക്കുന്നു''']] എന്ന പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായ താങ്കൾക്ക് വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാനും പ്രബന്ധങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുവാനും അവസരമുണ്ടാകും. അതിനായുള്ള അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കാൻ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/അപേക്ഷകൾ|'''അപേക്ഷാതാൾ''']] കാണുക </span><br> <br> വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെയ്ക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Vijayakumarblathur|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു. താങ്കളെ 2012 ഏപ്രിൽ 28,29 -ന് കൊല്ലത്ത് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ... |}</div> --[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:VsBot|VsBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:VsBot|സംവാദം - talk]]) 12:17, 29 മാർച്ച് 2012 (UTC) == സംവാദം:കുണ്ഡോറച്ചാമുണ്ഡി == {{tb|സംവാദം:കുണ്ഡോറച്ചാമുണ്ഡി}} --[[ഉപയോക്താവ്:Anoopan|Anoop &#124; അനൂപ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Anoopan|സംവാദം]]) 08:13, 1 മേയ് 2012 (UTC) == [[ഫലകം:Bollywood]] == വിജയ്, [[ഫലകം:Bollywood]] എന്ന ഫലകത്തിൽ കൊടുത്തിരിക്കുന്ന കണ്ണികൾ നീലയാക്കാമോ? --[[ഉപയോക്താവ്:Jacob.jose|ജേക്കബ്]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Jacob.jose|സംവാദം]]) 06:55, 21 ഡിസംബർ 2012 (UTC) ==Image:B Muhammed Ahammed.JPG എന്ന ചിത്രത്തിന്റെ പകർപ്പവകാശ പ്രശ്നം== [[Image:B Muhammed Ahammed.JPG|thumb|left]] [[Image:Nuvola apps important.svg|32px|left|Image Copyright problem]] [[:Image:B Muhammed Ahammed.JPG]] അപ്‌ലോഡ് ചെയ്തതിനു നന്ദി. പക്ഷേ ആ ചിത്രത്തിന്റെ പകർപ്പവകാശ സംബന്ധിയായ വിവരങ്ങളൊന്നും ചേർത്തുകാണുന്നില്ല. വിക്കിപീഡിയ [[w:Wikipedia:Copyrights|പകർപ്പവകാശത്തെ]] വളരെ ഗൗരവമായി തന്നെ കണക്കാക്കുന്നു. ആ ചിത്രത്തിന്റെ '''ഉറവിടവും''' '''പകർപ്പവകാശ വിവരങ്ങളും ''' ഞങ്ങൾക്ക് നിർണ്ണയിക്കാൻ കഴിയാത്തപക്ഷം വിക്കിപീഡിയയിൽ നിന്നും ആ ചിത്രം നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ടേക്കാം. ചിത്രം '''താങ്കൾ ചിത്രീകരിച്ചതാണെങ്കിൽ മാത്രം''', ചിത്രത്തിന്റെ താൾ തിരുത്തിയതിനു ശേഷം താഴെക്കാണുന്ന അനുമതിപത്രങ്ങളിലൊന്ന് ചേർത്ത് സേവ് ചെയ്യുക. *ചിത്രം യാതൊരു നിബന്ധനകളുമില്ലാതെ ഉപയോഗിക്കാനനുവദിക്കുന്നുവെങ്കിൽ '''<nowiki>{{pd-self}}</nowiki>''' എന്ന ഫലകം ചിത്രത്തിന്റെ താളിൽച്ചേർക്കാം. *ചിത്രത്തിന്റെ ഉപയോഗത്തിന്, താങ്കൾക്ക് കടപ്പാട് നൽകണം എന്ന് നിഷ്കർഷിക്കുന്നുവെങ്കിൽ '''<nowiki>{{self|cc-by-sa-3.0}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കുക. *[[:വർഗ്ഗം:പകർപ്പവകാശ ടാഗുകൾ|പകർപ്പവകാശ ടാഗുകൾ]] എന്ന വർഗ്ഗത്തിൽ പെട്ട മറ്റേതെങ്കിലും ടാഗ് തിരഞ്ഞെടുക്കുക. [{{fullurl:Image:B Muhammed Ahammed.JPG|action=edit}} ഇവിടെ ഞെക്കിയാൽ] ചിത്രത്തിന്റെ താൾ തിരുത്താവുന്നതാണ്. നന്ദി. --[[ഉപയോക്താവ്:Sreejithk2000|ശ്രീജിത്ത് കെ]] ^{([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Sreejithk2000|സം‌വാദം]])} 04:48, 26 ഡിസംബർ 2012 (UTC) {{tb|സംവാദം:എടാകൂടം#ശൈലി}} ==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ലേക്ക് സ്വാഗതം == <div style="background-color:#dfdfdf; color:#333; font-size:11px; text-align:right; line-height:14px; height:14px; padding:5px "> If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സ്വാഗതം/en|here for the English version]] </div> <div style="padding:5px; background-color:#f1f1f1;"> <div style="padding:5px; background-color:#efefef;"> <div style="border:none; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #ddd; background: -moz-linear-gradient(top, #f4f4f4 0%, #f1f1f1 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px;"> <table width="100%" cellspacing="0" cellpadding="0" valign="top" border="0" style="background:transparent; "> <tr> {| style="border:1px #FFA500 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- [[File:Wikisangamolsavam-logo-2013.png|500px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013]]<br/></div> |- ! <div style="font-weight:400; color:#333; margin:15px; text-align:left" > <div style="padding:5px; background:#333; color:#fff; border-radius:5px; font-size:16px">നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}</div> <div style="padding:5px;"> മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2013]], ഡിസംബർ 21, 22, 23 തീയ്യതികളിൽ [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിൽ]] വെച്ച് നടക്കുന്നു.<br> കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക. പതിനാലോളം ഇന്ത്യൻ ഭാഷാസമൂഹങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള വിക്കിമീഡിയ പ്രതിനിധികളുടെ പങ്കാളിത്തം, വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ സമ്പുഷ്ടമാക്കുന്നതിനായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/തിരുത്തൽ യജ്ഞം|വിക്കിസംഗമോത്സവ തിരുത്തൽ യജ്ഞം]] ''വിക്കിവിദ്യാർത്ഥിസംഗമം'', ''വിക്കിയുവസംഗമം'', ''ഭിന്നശേഷി ഉപയോക്താക്കൾക്കു വേണ്ടിയുള്ള കമ്പ്യൂട്ടർ പരിശീലനം'', ''തണ്ണീർത്തടങ്ങളുടെ വിവരശേഖരണവും ഡിജിറ്റൈസേഷനും'', ''[[WP:WS2013/WWE|വിക്കി ജലയാത്ര]]'' എന്നീ പരിപാടികളും സംഗമത്തിന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Vijayakumarblathur|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു. 2013 ഡിസംബർ 21 മുതൽ 23 വരെ ആലപ്പുഴയിൽ കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...</div></div> |}</div></div></div> --[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:MkBot|MkBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MkBot|സംവാദം]]) 03:08, 17 നവംബർ 2013 (UTC) ==ഗബ്ബെ== [[സംവാദം:ഗബ്ബെ]] കാണുമല്ലോ.[[ഉപയോക്താവ്:shajiarikkad|ഷാജി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:shajiarikkad|സംവാദം]])17:24, 14 മാർച്ച് 2015 (UTC) == GI edit-a-thon updates == [[File:Geographical Indications in India collage.jpg|right|200px]] Thank you for participating in the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|Geographical Indications in India]] edit-a-thon. The review of the articles have started and we hope that it'll finish in next 2-3 weeks. # '''Report articles:''' Please report all the articles you have created or expanded during the edit-a-thon '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|here]]''' before 22 February. # '''Become an ambassador''' You are also encouraged to '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Ambassadors|become an ambassador]]''' and review the articles submitted by your community. ; Prizes/Awards Prizes/awards have not been finalized still. These are the current ideas: # A special barnstar will be given to all the participants who will create or expand articles during this edit-a-thon; # GI special postcards may be sent to successful participants; # A selected number of Book voucher/Flipkart/Amazon coupons will be given to the editors who performed exceptionally during this edit-a-thon. We'll keep you informed. ; Train-a-Wikipedian [[File:Biology-icon.png|20px]] We also want to inform you about the program '''[[:meta:CIS-A2K/Train-a-Wikipedian|Train-a-Wikipedian]]'''. It is an empowerment program where groom Wikipedians and help them to become better editors. This trainings will mostly be online, we may conduct offline workshops/sessions as well. More than 10 editors from 5 Indic-language Wikipedias have already joined the program. We request you to have a look and '''[[:meta:CIS-A2K/Train-a-Wikipedian#Join_now|consider joining]]'''. -- [[User:Titodutta|Titodutta (CIS-A2K)]] using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 20:01, 17 ഫെബ്രുവരി 2016 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15355753 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Titodutta@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == താരകം == {{award2| border=#1e90ff| color=#fdffe7| image=8womenday.jpg|| size=220px| topic=വനിതാദിന താരകം 2016| text= 2016 മാർച്ച് 5 മുതൽ 31 വരെ നടന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:WHMIN16|വനിതാദിന തിരുത്തൽ യജ്ഞം-2016]]''' ൽ പങ്കെടുത്ത് വിലയേറിയ ലേഖനങ്ങൾ സംഭാവന ചെയ്തതിന് എല്ലാ വിക്കിക്കൂട്ടുകാരുടേയും പേരിൽ സമ്മാനിക്കുന്നു. :---[[User:Arunsunilkollam|'''<font color="#008000"><b> അരുൺ സുനിൽ, കൊല്ലം</b></font>''']] [[User_talk:Arunsunilkollam|(സംവാദം)]] 02:12, 4 ഏപ്രിൽ 2016 (UTC) }} == ഒപ്പ് == ലേഖനത്തിന്റെയും ഉപയോക്താവിന്റെയും സം‌വാദം താളുകളിൽ അഭിപ്രായം രേഖപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, എഡിറ്റ് താളിന്റെ മുകളിൽ കാണുന്ന ഒപ്പ് ടൂൾബാറിലെ ([[File:Vector toolbar with signature button.png|125px]]) എന്ന ചിഹ്നത്തിൽ ക്ലിക്ക് ചെയ്തോ, നാലു ടിൽഡെ <nowiki>~~~~</nowiki> ചിഹ്നം ഉപയോഗിച്ചോ താങ്കളുടെ '''ഒപ്പ് അടയാളപ്പെടുത്തുക.''' എന്നാൽ '''ലേഖനങ്ങൾക്കകത്ത് ഇത്തരത്തിൽ ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാനും''' ശ്രദ്ധിക്കുക. കൂടുതൽ അറിവിന് ഔദ്യോഗിക മാർഗ്ഗരേഖയായ [[വിക്കിപീഡിയ:ഒപ്പ്]] എന്ന താൾ സന്ദർശിക്കുക. ആശംസകളോടെ -- <small>:- എന്ന് - </small> [[ഉപയോക്താവ്:Manuspanicker|അരയശ്ശേരിൽ സുബ്രഹ്മണ്യപ്പണിക്കർ മനു]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Manuspanicker|<span style="font-size:30px">✆</span>]] 05:21, 12 മേയ് 2016 (UTC) ==മണ്ണൻ== [[മണ്ണൻ]], [[ചാരപ്പൂവൻ]] എന്നിവ ഒന്നുതന്നെയല്ലേ? ചാരപ്പൂവൻ എന്ന താൾ, മണ്ണൻ എന്ന താളിലേക്കുള്ള തിരിച്ചുവിടൽ താൾ ആക്കിയാൽ പോരേ?--[[ഉപയോക്താവ്:ShajiA|ഷാജി]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ShajiA|സംവാദം]]) 13:34, 3 ജൂലൈ 2016 (UTC) രണ്ടും ഒന്നുതന്നെയാണോ? എനിക്ക് ഉറപ്പില്ല.. ഒന്നുകൂടി അന്വേഷിക്കാം--[[ഉപയോക്താവ്:Vijayakumarblathur|Vijayakumarblathur]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayakumarblathur|സംവാദം]]) 17:47, 5 ജൂലൈ 2016 (UTC) ചിത്രങ്ങൾ പരസ്പരം മാറിപ്പോയതാ ക്ഷമിക്കുക..--[[ഉപയോക്താവ്:Vijayakumarblathur|Vijayakumarblathur]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayakumarblathur|സംവാദം]]) 17:56, 5 ജൂലൈ 2016 (UTC) == Rio Olympics Edit-a-thon == Dear Friends & Wikipedians, Celebrate the world's biggest sporting festival on Wikipedia. The Rio Olympics Edit-a-thon aims to pay tribute to Indian athletes and sportsperson who represent India at Olympics. Please find more details '''[[:m:WMIN/Events/India At Rio Olympics 2016 Edit-a-thon/Articles|here]]'''. The Athlete who represent their country at Olympics, often fail to attain their due recognition. They bring glory to the nation. Let's write articles on them, as a mark of tribute. For every 20 articles created collectively, a tree will be planted. Similarly, when an editor completes 20 articles, a book will be awarded to him/her. Check the main page for more details. Thank you. [[:en:User:Abhinav619|Abhinav619]] <small>(sent using [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 16:54, 16 ഓഗസ്റ്റ് 2016 (UTC), [[:m:User:Abhinav619/UserNamesList|subscribe/unsubscribe]])</small> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Abhinav619/UserNamesList&oldid=15842813 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Titodutta@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == ചാരപ്പൂവൻ == വിജയേട്ടാ [[ചാരപ്പൂവൻ]]- ചാരപ്പൂവൻനെ ഒന്ന് ഉഷാറാക്കി എടുക്കു അല്ലേൽ മായ്ക്കാൻ സാധ്യത ഉണ്ട് <font style="font-family: Zapfino, Segoe Script">[[User:irvin_calicut|<font color="blue">- ഇർവിൻ കാലിക്കറ്റ്‌ ..</font>]]</font><font style="font-family: Papyrus">[[User talk:irvin_calicut|<font color="brown">.. സംവദിക്കാൻ</font>]]</font> 11:38, 17 ഒക്ടോബർ 2016 (UTC) == വിക്കപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016 == <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 32px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം]]<div style="margin-right:1em; float:right;">[[File:WAM_2016_Banner.png|450px|center|link=]]</div></div> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ, താങ്കളെ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ '''[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016]]''' പങ്കെടുക്കാനായി ക്ഷണിക്കുന്നു ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു മാസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന തിരുത്തൽയജ്ഞമാണ് വിക്കിപീഡിയ എഷ്യൻ മാസം. നവംബർ 2016 ലാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തപ്പെടുന്നത്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണവും ആധികാരികതയും വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്നതും ഈ പദ്ധതിയുടെ ഉദ്ദേശമാണ്. 2015 ൽ 7000 ലേഖനങ്ങൾ 43 വിവിധ ഭാഷകളിലായി വിവിധ വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കാൻ ഈ പദ്ധതി മൂലം കഴിഞ്ഞു. പരസ്പര സൗഹൃദത്തിന്റെ ഓർമ്മക്കായി ഏഷ്യൻ സമൂഹങ്ങൾ ഓരോ എഡിറ്റർക്കും ഒരു പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ പോസ്റ്റ്കാർഡ് അയക്കുന്നതാണ്. 4 ലേഖനങ്ങൾ ഈ പദ്ധതിയിൽ ചേർന്ന് എഴുതണമെന്ന നിബന്ധനമാത്രമേയുള്ളൂ. ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കും. കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[Wikipedia:WAM2016|ഏഷ്യൻമാസം 2016]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. നമുക്ക് ഈ പരിപാടി ഒരു വിജയമാക്കിതീർക്കാമെന് പ്രതീക്ഷയോടെ <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|പങ്കെടുക്കുക|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2016&action=edit&section=4 |class=mw-ui-progressive}} </div> </noinclude>[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:16, 31 ഒക്ടോബർ 2016 (UTC) </div> </div> </div> == Share your experience and feedback as a Wikimedian in this global survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello! The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey. We want to know how well we are supporting your work on and off wiki, and how we can change or improve things in the future.<ref group=survey>This survey is primarily meant to get feedback on the Wikimedia Foundation's current work, not long-term strategy.</ref> The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. You have been randomly selected to take this survey as we would like to hear from your Wikimedia community. To say thank you for your time, we are giving away 20 Wikimedia T-shirts to randomly selected people who take the survey.<ref group=survey>Legal stuff: No purchase necessary. Must be the age of majority to participate. Sponsored by the Wikimedia Foundation located at 149 New Montgomery, San Francisco, CA, USA, 94105. Ends January 31, 2017. Void where prohibited. [[m:Community Engagement Insights/2016 contest rules|Click here for contest rules]].</ref> The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. <big>'''[https://wikimedia.qualtrics.com/SE/?SID=SV_6mTVlPf6O06r3mt&Aud=VAE&Src=53VAEAI Take the survey now!]'''</big> You can find more information about [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|this project]]. This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2016_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. Please visit our [[m:Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions page]] to find more information about this survey. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email to surveys@wikimedia.org. Thank you! --[[:m:User:EGalvez (WMF)|EGalvez (WMF)]] ([[:m:User talk:EGalvez (WMF)|talk]]) 22:01, 13 ജനുവരി 2017 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2016/53-VAEAI&oldid=16205394 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:EGalvez (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> <references group=survey /> == Your feedback matters: Final reminder to take the global Wikimedia survey == (''Sorry for writing in English'') <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello! This is a final reminder that the Wikimedia Foundation survey will close on '''28 February, 2017 (23:59 UTC)'''. The survey is available in various languages and will take between 20 and 40 minutes. '''[https://wikimedia.qualtrics.com/SE/?SID=SV_6mTVlPf6O06r3mt&Aud=VAE&Src=53VAEAI Take the survey now.]''' If you already took the survey - thank you! We won't bother you again. '''About this survey:''' You can find more information about [[m:Community_Engagement_Insights/About_CE_Insights|this project here]] or you can read the [[m:Community_Engagement_Insights/Frequently_asked_questions|frequently asked questions]]. This survey is hosted by a third-party service and governed by this [[:foundation:Community_Engagement_Insights_2016_Survey_Privacy_Statement|privacy statement]]. If you need additional help, or if you wish to opt-out of future communications about this survey, send an email through EmailUser function to [[:m:Special:EmailUser/EGalvez_(WMF)| User:EGalvez (WMF)]]. '''About the Wikimedia Foundation:''' The [[:wmf:Home|Wikimedia Foundation]] supports you by working on the software and technology to keep the sites fast, secure, and accessible, as well as supports Wikimedia programs and initiatives to expand access and support free knowledge globally. Thank you! --[[:m:User:EGalvez (WMF)|EGalvez (WMF)]] ([[:m:User talk:EGalvez (WMF)|talk]]) 19:39, 21 ഫെബ്രുവരി 2017 (UTC) </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Community_Engagement_Insights/MassMessages/Lists/2016/53-VAEAI&oldid=16205394 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:EGalvez (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == നീളൻ മുടി == [[നീളൻ മുടി]] ലേഖനം [[WP:TIGER|പ്രോജക്ട് ടൈഗർ]] തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിലെ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Supporting_Indian_Language_Wikipedias_Program/Contest/Topics/Malayalam പട്ടികയിൽ] പറഞ്ഞിട്ടില്ലല്ലോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 01:46, 9 മാർച്ച് 2018 (UTC) :ക്ഷമിക്കണം. ഇപ്പോഴാണ് മനസ്സിലായത്. No. 548 Long hair. --[[ഉപയോക്താവ്:Arunsunilkollam|അരുൺ സുനിൽ കൊല്ലം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Arunsunilkollam|സംവാദം]]) 01:48, 9 മാർച്ച് 2018 (UTC) == Thank you for keeping Wikipedia thriving in India == <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;"></div> <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#36c;"></div> <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;"></div> <span style="font-size:115%;">I wanted to drop in to express my gratitude for your participation in this important [[:m:Project Tiger Editathon 2018/redirects/MayTalkpageNotice|contest to increase articles in Indian languages]]. It’s been a joyful experience for me to see so many of you join this initiative. I’m writing to make it clear why it’s so important for us to succeed. Almost one out of every five people on the planet lives in India. But there is a huge gap in coverage of Wikipedia articles in important languages across India. This contest is a chance to show how serious we are about expanding access to knowledge across India, and the world. If we succeed at this, it will open doors for us to ensure that Wikipedia in India stays strong for years to come. I’m grateful for what you’re doing, and urge you to continue translating and writing missing articles. <mark>'''Your efforts can change the future of Wikipedia in India.'''</mark> You can find a list of articles to work on that are missing from Wikipedia right here: [[:m:Project Tiger Editathon 2018/redirects/MayTalkpageNoticeTopics|https://meta.wikimedia.org/wiki/Supporting_Indian_Language_Wikipedias_Program/Contest/Topics]] Thank you, — ''Jimmy Wales, Wikipedia Founder'' 18:19, 1 മേയ് 2018 (UTC)</span> <br/> <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;"></div> <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#36c;"></div> <div style="width:100%; float:{{dir|2=right|3=left}}; height:8px; background:#fff;"></div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:RAyyakkannu_(WMF)/lists/Project_Tiger_2018_Contestants&oldid=17987387 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:RAyyakkannu (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> ==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fde7ff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;">[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]][[File:Women in Red logo.svg|100px]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]</div></div> <div style="font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ,<br/> അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാദിനം, വിക്കിലൗസ് ലൗ പദ്ധതി എന്നിവയോട് അനുബന്ധിച്ച് 10 ഫെബ്രുവരി 2019 - 31 മാർച്ച് 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കാനും സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. സ്ത്രീകളുടെ ജീവചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും ലിംഗസമത്വത്തെക്കുറിച്ചും തുല്യതയ്ക്കായുള്ള പോരാട്ടങ്ങളെപ്പറ്റിയും ഒക്കെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ആരംഭിക്കാം. കുറഞ്ഞത് 5 ലേഖനങ്ങളെങ്കിലും എഴുതുന്ന ലേഖകർക്ക് സമ്മാനമായി പോസ്റ്റ്കാർഡുകൾ ലഭിക്കുന്നതാണ്. <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2019&action=edit&section=5 |class=mw-ui-progressive}} </div> കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 11:33, 7 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC) </div> </div> </div> == Project Tiger 2.0 == ''Sorry for writing this message in English - feel free to help us translating it'' <div style="align:center; width:90%%;float:left;font-size:1.2em;margin:0 .2em 0 0;{{#ifeq:{{#titleparts:{{FULLPAGENAME}}|2}}||background:#EFEFEF;|}}border:0.5em solid #000000; padding:1em;"> <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:PT2.0 PromoMotion.webm|right|320px]] Hello, We are glad to inform you that [[m:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)|'''Project Tiger 2.0/GLOW''']] is going to start very soon. You know about Project Tiger first iteration where we saw exciting and encouraging participation from different Indian Wikimedia communities. To know about Project Tiger 1.0 please [[m:Supporting Indian Language Wikipedias Program|'''see this page''']] Like project Tiger 1.0, This iteration will have 2 components * Infrastructure support - Supporting Wikimedians from India with internet support for 6 months and providing Chromebooks. Application is open from 25th August 2019 to 14 September 2019. To know more [[m:Growing Local Language Content on Wikipedia (Project Tiger 2.0)/Support|'''please visit''']] * Article writing contest - A 3-month article writing contest will be conducted for Indian Wikimedians communities. Following community feedback, we noted some community members wanted the process of article list generation to be improved. In this iteration, there will be at least two lists of articles :# Google-generated list, :# Community suggested list. Google generated list will be given to the community members before finalising the final list. On the other hand, the community may create a list by discussing among the community over Village pump, Mailing list and similar discussion channels. Thanks for your attention,<br/> [[m:User:Ananth (CIS-A2K)|Ananth (CIS-A2K)]] ([[m:User talk:Ananth (CIS-A2K)|talk]])<br/> Sent by [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 11:41, 21 ഓഗസ്റ്റ് 2019 (UTC) </div> </div> <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Ananth_(CIS-A2K)/PT1.0&oldid=19314862 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Tulsi Bhagat@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> {{clear}} ==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #eec4d6; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 33px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;">[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]][[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|100px]] <div style="margin-right:1em; float:right;"></div></div> <div style="font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ,<br/> വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കുന്നതിനും ദക്ഷിണേഷ്യൻ സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ചുള്ള ജീവചരിത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുമായി 1 ഫെബ്രുവരി 2020 - 31 മാർച്ച് 2020 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. [[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]] <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|ഇപ്പോൾ തന്നെ പേരു ചേർക്കുക!|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2020/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&action=edit |class=mw-ui-progressive}} </div> കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിത്തീർക്കുവാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 18:34, 31 ജനുവരി 2020 (UTC) </div> </div> </div> == [[:അപൂർണ്ണതയുടെ ഒരു പുസ്തകം]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:അപൂർണ്ണതയുടെ ഒരു പുസ്തകം]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/അപൂർണ്ണതയുടെ ഒരു പുസ്തകം]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. തൃപ്തികരമായ ഒരു സമവായത്തിലെത്തുന്നതുവരെ ഈ ചർച്ച തുടരുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുതലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ. <!--- [[Wikipedia:Articles for deletion/{{{2|{{{{{|safesubst:}}}ucfirst:{{{1|ARTICLE NAME}}}}}}}}{{{order|}}}]] എന്ന താളിൽ until a consensus is reached, and anyone is welcome to contribute to the discussion. The nomination will explain the policies and guidelines which are of concern. The discussion focuses on high-quality evidence and our policies and guidelines. Users may edit the article during the discussion, including to improve the article to address concerns raised in the discussion. However, do not remove the article-for-deletion notice from the top of the article.---> <!-- Template:afd-notice --> [[ഉപയോക്താവ്:Saul0fTarsus|<span style="color:red;font-size:14px;">തർശീശിലെ ശൗൽ</span>]] | [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Saul0fTarsus|<span style="color:green;font-size:12px;">^ സംഭാഷണം ^</span>]] 04:45, 7 മാർച്ച് 2020 (UTC) == [[:ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:32, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) qrzk6vzzfli11wem8nieh29vfyac1ks 0 74723 4642736 4110201 2026-07-02T22:53:34Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4642736 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Krishnadevaraya}} {{Infobox_Monarch |name = [[Tuluva Dynasty|Tuluva]] ശ്രീ കൃഷ്ണ ദേവ രായർ |title =King of [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം]] |image =Vijayanagara.jpg |caption = |reign =[[ജൂലൈ 26]] [[1509]] - 1529 |othertitles = Mooru Rayaraganda, Andhra Bhoja ,Kannada Rajya Rama Ramana,Malla Rayer |native_lang1 = [[തുളു ഭാഷ|Tulu]] |native_lang1_name1=ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ |native_lang2 = [[കന്നഡ|Kannada]] |native_lang2_name1=ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ |native_lang3 = [[തെലുഗു|Telugu]] |native_lang3_name1=శ్రీ కృష్ణదేవరాయ |predecessor =[[Viranarasimha Raya]] |successor =[[അച്യുതരായർ]] |suc-type = |heir = |queen = Chinnambike, Thirumalambike |consort = |spouse 1 = |issue = |dynasty =[[Tuluva Dynasty]] |royal anthem = |father =Narasa Nayaka |mother =Nagala Devi |date of birth = |place of birth =Hampi, Karnataka |date of death =1529 |place of death = |date of burial = |place of burial = |}} {{Vijayanagara empire}} ''കൃഷ്ണരായർ'' എന്നു കൂടി അറിയപ്പെടുന്ന '''ശ്രീ കൃഷ്ണ ദേവ രായർ''' ([[തുളു]]: ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ, [[കന്നഡ]]:ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ, {{lang-te|శ్రీకృష్ణదేవరాయ}}) (1509-1529 [[Common Era|CE]]) [[വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം|വിജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ]] ചക്രവർത്തി ആയിരുന്നു. ''കന്നഡ രാജ്യ രമാരമണ'' (ಕನ್ನಡರಾಜ್ಯರಮಾರಮಣ), ''മൂറു രായര ഗംഡ'' (ಮೂರುರಾಯರಗಂಡ) (meaning King of three kings) . ''ആന്ധ്രാ ഭോജ'' ,അഭിനവ ഭോജൻ, (ఆంధ్రభోజ) എന്നീ പേരുകളിലും അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നുണ്ട്. അക്കാലത്ത് വിജയനഗര സാമ്രാജ്യം സന്ദർശിച്ച [[ഡോമിങ്കോ പയസ്]], [[ഫെറാനോ നൂനിസ്]] എന്നിവർ എഴുതിയ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ്‌ ഇദ്ദേഹത്തെപ്പറ്റിയുള്ള കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും ലഭിച്ചിട്ടുള്ളത്. തെലുങ്ക് സാഹിത്യകൃതികളായ രാജവാചകം , കൃഷ്ണദേവരായവിജയം , പാരിജാതാപഹരണം , തമിഴ് ഐതിഹ്യ ഗ്രന്ഥമായ ‘കൊങ്കുദേശരാജാക്കൾ ‘ എന്നിവയിൽ കൃഷ്ണദേവരായരെപ്പറ്റി പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട് . 21 വയസ്സു പ്രായമുള്ളപ്പോഴാണ് കൃഷ്ണദേവരായർ സ്ഥാനാരോഹണം നടത്തുന്നത് .നാഗവംശ ക്ഷത്രിയ വംശത്തിലെ ബണ്ട് പ്രഭു ആയിരുന്ന തുളുവ നരസ നായകയുടെയും നാഗമംബയുടെയും മകനായാണ് ഇദ്ദേഹം ജനിച്ചത് തുളുവ ഈശ്വര നായകയുടെ പൗത്രനുമാണ് കൃഷ്ണദേവരായർ വൈഷ്ണവശാഖാനുയായിരുന്ന അദ്ദേഹം പ്രഗല്ഭനായ സൈന്യാധിപനുമായിരുന്നു. രാജ്യത്തെ കലാപകാരികളെ അടിച്ചമർത്തുക എന്ന നയമായിരുന്നു കൃഷ്ണദേവരായർ ആദ്യമായി നടപ്പിലാക്കിയത് .തുടർന്ന് ശിവസമുദ്രത്തിലെയും ശ്രീരംഗപട്ടണത്തിലെയും കോട്ടകൾ കീഴടക്കി . [[ഒറീസ്സ]] രാജാവായിരുന്ന ഗജപതിപ്രതാപരുദ്രനെ തോല്പിച്ച് ഉദയഗിരി , കൊണ്ടവിടു മുതലായ കോട്ടകളും അധീനതയിലാക്കി . 1520 ഇൽ ബീജാപ്പൂരിലെ ആദിൽ ഷായെ തോൽപ്പിച്ച് [[റായ്ച്ചൂർ]] കരസ്ഥമാക്കിയതാണ് ഏറ്റവും വലിയ സൈനിക വിജയമായി ഗണിക്കപ്പെടുന്നത് <ref>എ .ശ്രീധരമേനോൻ, ഇന്ത്യാ ചരിത്രം . പേജ് 309</ref> വിജയനഗരം റോമിനേക്കാൾ മഹനീയമാണെന്നും കൃഷ്ണദേവരായരെ കുറ്റമറ്റ ചക്രവർത്തി എന്നും പോർത്തുഗീസ് സഞ്ചാരി [[ഡോമിങ്കോ പയസ്]] അഭിപ്രായപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്<ref name=bharatheeyatha>{{cite book |last=Azhikode |first= Sukumar|authorlink= സുകുമാർ അഴീക്കോട്|coauthors= |title= ഭാരതീയത|year=1993 |publisher= [[ഡി.സി. ബുക്സ്]]|location= [[കോട്ടയം]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]]|isbn= 81-7130-993-3 |pages= 28|chapter= 1-ഭാരതം യുഗാന്തരങ്ങളിലൂടെ|language=മലയാളം}}</ref>കൃഷ്ണദേവരായരുടെ സദസ്സിലെ മന്ത്രിമാർ [[അഷ്ടദിഗ്ഗജങ്ങൾ]] എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. സാഹിത്യകാരന്മാരിലെ പ്രധാനികൾ അലസാനിപെദ്ദണ്ണനും നന്ദിതിമ്മണ്ണനുമായിരുന്നു. തെലുങ്കു കവിതയുടെ പിതാമഹൻ എന്നു കരുതപ്പെടുന്ന അലസാനിപെദ്ദണ്ണനാണ് സ്വരോചിഷമനുചരിതത്തിന്റെ കർത്താവ് . പാരിജാതാപഹരണം എന്ന കവിതയെഴുതിയത് നന്ദിതിമ്മണ്ണനാണ് . അഷ്ടദീഗ്ഗജങ്ങളിൽ ഒരാളായിരുന്നു ഫലിതവിദ്വാനായ [[തെനാലി രാമൻ]]. ==കൃതികൾ == #അമുക്തമാല്യദ ( [[തെലുങ്ക്]] ) #ജാംബവതീ കല്യാണം ([[സംസ്കൃതം]]) #ഉഷാപരിണയം ( [[സംസ്കൃതം]] ) ==അവലംബം== <references/> ==പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ== {{commons category|Krishnadevaraya}} *[http://www.kamat.com/kalranga/itihas/gersoppa_queen.htm WebPage by Dr. Jyothsna Kamat] * [http://www.vepachedu.org/krishnarayalu.htm The Golden Era of Telugu Literature] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220809185636/https://www.vepachedu.org/krishnarayalu.htm |date=2022-08-09 }} from the Vepachedu Educational Foundation * [http://www.tirumala.org/maintemple_tour_pratima.htm (Krishnadevaraya's complex at Tirupati)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130526232808/http://www.tirumala.org/maintemple_tour_pratima.htm |date=2013-05-26 }} * [http://www.tirumala.org/pg_history.htm Statutes of Krishnadevaraya and his wives at Tirupati.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060223065439/http://www.tirumala.org/pg_history.htm |date=2006-02-23 }} * http://www.vijayanagaracoins.com/htm/krishna.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120920085540/http://www.vijayanagaracoins.com/htm/krishna.htm |date=2012-09-20 }} (gold coins during his reign.) * [http://www.hampionline.com/ Hampi - History and Tourism] * [http://www.gutenberg.org/etext/3310 A Forgotten Empire (Vijayanagar): a contribution to the history of India] (Translation of the "Chronica dos reis de Bisnaga" written by Domingos Paes and Fernão Nunes about 1520 and 1535, respectively, with a historical introduction by Robert Sewell).''available freely at Project Gutenberg *[http://in.answers.yahoo.com/question/index?qid=20070316032547AAxTEjv http://in.answers.yahoo.com/question/index?qid=20070316032547AAxTEjv]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=43115&n_tit=Mangalore%3A+Monumental+Tulu+Work+Released+ http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=43115&n_tit=Mangalore%3A+Monumental+Tulu+Work+Released+] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150927155831/http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=43115&n_tit=Mangalore%3A+Monumental+Tulu+Work+Released+ |date=2015-09-27 }} *[http://www.ponniyinselvan.in/history-discussion-f26/mahabarata-in-telugu-first-efforts-t23181.html#p94225 http://www.ponniyinselvan.in/history-discussion-f26/mahabarata-in-telugu-first-efforts-t23181.html#p94225] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081030065011/http://www.ponniyinselvan.in/history-discussion-f26/mahabarata-in-telugu-first-efforts-t23181.html#p94225 |date=2008-10-30 }} *[http://ellakavi.wordpress.com/category/history-of-karnataka/page/2/ http://ellakavi.wordpress.com/category/history-of-karnataka/page/2/] *[http://www.amazines.com/Sri_Krishnadevaraya_related.html http://www.amazines.com/Sri_Krishnadevaraya_related.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141121043841/http://www.amazines.com/Sri_Krishnadevaraya_related.html |date=2014-11-21 }} {{Start box}} {{Succession box|title=[[Vijayanagara empire]]|before=[[Viranarasimha Raya]]|after=[[Achyuta Deva Raya]] |years=1509 &ndash;1529}} {{end box}} [[വർഗ്ഗം:വിജയനഗരസാമ്രാജ്യത്തിലെ രാജാക്കന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഹിന്ദു രാജാക്കന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:1529-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1471-ൽ ജനിച്ചവർ]] 698pv9myt37xa0r9lfafyvq4jgsqkq8 0 74774 4642681 4121162 2026-07-02T15:53:09Z Malikaveedu 16584 4642681 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|E. K. Imbichi Bava}} {{Infobox_Indian_politician | name = ഇ.കെ. ഇമ്പിച്ചി ബാവ | image = ഇ.കെ. ഇമ്പിച്ചി ബാവ.gif | imagesize = 250px | width = | height = | caption = | birth_name = | office = ഗതാഗത മന്ത്രി | term = 1967-1969 | predecessor = | successor = | office1 = ലോക്‌സഭാംഗം | term1 = (1957-62) & (1962-67) | predecessor1 = | office2 = രാജ്യസഭാംഗം | term2 = (1952-54) | office3 =മൂന്നാം ,ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗം | term3 = | constituency3 = [[മണ്ണാർക്കാട്]] ,[[പൊന്നാനി നിയമസഭാമണ്ഡലം]] | majority = | birth_date = {{birth date |1917|07|20}}<ref name=kla1>{{cite web|title=കേരള നിയമസഭ|url=http://www.niyamasabha.org/codes/members/m225.htm|publisher=കേരള സർക്കാർ}}</ref> | birth_place = [[പൊന്നാനി]] , [[മലപ്പുറം ജില്ല]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | residence = | nationality = ഇന്ത്യൻ [[ചിത്രം:Flag of India.svg|20px]] | party = [[സി.പി.ഐ.(എം)]] [[പ്രമാണം:South Asian Communist Banner.svg|20px]] | spouse = ഫാത്തിമ | children = നാലു ആൺകുട്ടികൾ, ഒരു പെൺകുട്ടി |}} കേരളത്തിലെ [[സി.പി.ഐ.എം.|മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ]] നേതാവും നിയമസഭാംഗവും സംസ്ഥാന ഗതാഗത വകുപ്പ് മന്ത്രിയുമായിരുന്നു '''ഇ.കെ. ഇമ്പിച്ചി ബാവ'''([[ജൂലൈ 17]] [[1917]]- [[ഏപ്രിൽ 11]] [[1995]]).<ref name=birth1>{{cite web|title=കേരളത്തിലെ മന്ത്രിമാർ|url=http://niyamasabha.org/codes/Ministers%20Book%20Final.pdf|publisher=കേരള നിയമസഭ|quote=ഇമ്പിച്ചി ബാവ (83 ആമത്തെ താൾ നോക്കുക)}}</ref> വിദ്യാർത്ഥിപ്രസ്ഥാനത്തിലൂടെയാണ് ഇമ്പിച്ചിബാവ രാഷ്ട്രീയ രംഗത്തെത്തുന്നത്. കോഴിക്കോട്ടു വെച്ചു നടന്ന അഖില കേരള വിദ്യാർത്ഥി സമ്മേളനത്തിന്റെ സംഘാടനത്തിലൂടെ [[പി. കൃഷ്ണപിള്ള|പി.കൃഷ്ണപിള്ളയുടെ]] ശ്രദ്ധപിടിച്ചു പറ്റി. കൃഷ്ണപിള്ളയാണ് ഇമ്പിച്ചിബാവയെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് കൈപിടിച്ചു നടത്തുന്നത്.<ref name=kcpap27>{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=27|quote=ഇമ്പിച്ചിബാവ - രാഷ്ട്രീയപ്രവേശനം}}</ref> [[മലബാർ|മലബാറിൽ]] പാർട്ടി കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കു വഹിച്ചു. [[സുഭാസ് ചന്ദ്ര ബോസ്|സുഭാസ് ചന്ദ്രബോസിന്റെ]] ഒരു ആരാധകനായിരുന്നു ഇമ്പിച്ചിബാവ. സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൽ ഒരു സജീവപങ്കാളിയായിരുന്നു. [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ.എമ്മിന്റെ]] സ്ഥാപകനേതാക്കളിലൊരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. 1967 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയിച്ച് [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്|ഇ.എം.എസ്സ്]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഗതാഗതവകുപ്പു മന്ത്രിയായി. സി.പി.ഐ (എം) പാലക്കാട് ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. നിലമ്പൂർ കോവിലകം വക ഭൂമി കൈവശപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് മിച്ച ഭൂമി സമരത്തിൽ സജീവ സാന്നിദ്ധ്യം വഹിച്ചു. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] ജയിലിലടക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 1995 ൽ ഇമ്പിച്ചിബാവ അന്തരിച്ചു.<ref name=kla11>{{cite web|title=കേരള നിയമസഭ|url=http://www.niyamasabha.org/codes/members/m225.htm|publisher=കേരള സർക്കാർ|quote=ഇമ്പിച്ചിബാവ}}</ref> ==ആദ്യകാല ജീവിതം== [[1917]] [[ജൂലൈ 17]] ന്‌ [[മലപ്പുറം]] ജില്ലയിലെ [[പൊന്നാനി|പൊന്നാനിയിൽ]] ഏഴുകുടിക്കൽ തറവാട്ടിൽ അബ്ദുള്ളയുടെ മകനായി ഇമ്പിച്ചി ബാവയുടെ ജനനം. ഒരു തുറമുഖ തൊഴിലാളിയായിരുന്നു പിതാവ്. ബ്രിട്ടീഷുകാർ നടത്തിയിരുന്ന സെന്റ് ജോസഫ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂളിലായിരുന്നു പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം. അക്കാലത്ത് [[കോഴിക്കോട്]] വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഇടയിൽ രൂപംകൊണ്ടിരുന്ന സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയനിലെ അംഗവും സജീവ പ്രവർത്തകനുമായി മാറി. ഇക്കാലഘട്ടത്തിൽതന്നെ അദ്ദേഹം നല്ലൊരു പ്രസംഗകനുമായിരുന്നു. അഖിലകേരള വിദ്യാർത്ഥി സമ്മേളനം കോഴിക്കോട്ട് സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഇമ്പിച്ചി ബാവ കാണിച്ച പാടവം [[പി. കൃഷ്ണപിള്ള|പി.കൃഷ്ണപിള്ളയുടെ]] ശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചു. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരികോളേജിൽ വെച്ചായിരുന്നു സമ്മേളനം, പിന്നീട് അവിടെ വെച്ചു തന്നെ അഖില കേരള വിദ്യാർത്ഥി ഫെഡറേഷൻ രൂപീകരിക്കുകയുമുണ്ടായി. ഇമ്പിച്ചി ബാവ ഈ സംഘടനയുടെ നേതാക്കളിലൊരാളായി തീർന്നു.<ref name=kcpap2627>{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=27|quote=അഖിലകേരള വിദ്യാർത്ഥി ഫെഡറേഷൻ}}</ref> ==രാഷ്ട്രീയജീവിതം== ചെറുപ്പത്തിലേ പൊതുപ്രവർത്തനത്തിൽ തല്പരനായിരുന്നു. [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സ്]] പാർട്ടിയിലൂടെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് വന്ന ഇമ്പിച്ചി ബാവ പിന്നീട് വൈകാതെ ഇടതുപക്ഷ പ്രസ്ഥാനത്തിലേക്ക് അടുക്കുകയും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി പ്രവർത്തകനായി മാറുകയും ചെയ്തു. കോൺഗ്രസ്സിൽ നിന്ന് കോൺഗ്രസ്സ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലും, അവിടെ നിന്ന് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലേക്കുമുള്ള ഇമ്പിച്ചി ബാവയുടെ യാത്രയിൽ പി. കൃഷ്ണപിള്ള സുപ്രധാനമായ പങ്കു വഹിച്ചിരുന്നു. പൊന്നാനിയിലെ അസംഘടിത ബീഡിത്തൊഴിലാളികളെ സംഘടിപ്പിച്ചാണ് ഇമ്പിച്ചിബാവ തൊഴിലാളി സംഘടനാ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. പിന്നീട് ദേശീയ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ഭാഗഭാക്കായ ഇമ്പിച്ചിബാവ കേരളത്തിലെ തൊഴിലാളി സംഘടനയുടെയും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെയും സ്ഥാപനത്തിലും വളർച്ചയിലും വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു. 1940 ലും 1942 ലും ജയിൽ വാസമനുഭവിക്കേണ്ടി വന്നിട്ടുണ്ട്. 1943 ൽ പൊന്നാനിയിൽ കോളറ പിടിപെട്ടപ്പോൾ ദുരിതാശ്വാസത്തിനായി മുന്നിട്ടിറങ്ങി. പാർട്ടിയുടെ രണ്ടാം കോൺഗ്രസ്സിനുശേഷം പാർട്ടി നിരോധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ഒളിവിൽ പോയി. ഇമ്പിച്ചിബാവയെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തതിലുള്ള ദേഷ്യത്തിൽ അധികാരികൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിനെ അറസ്റ്റു ചെയ്തു ജയിലിലടച്ചു. 1951 ൽ നടന്ന പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇമ്പിച്ചിബാവ മദിരാശി നിയോജകമണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും രാജ്യസഭാ പ്രതിനിധിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name=kcpap28>{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=28|quote=രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം}}</ref> രാജ്യസഭയിൽ മലയാളത്തിൽ പ്രസംഗിച്ച് ചരിത്രം സൃഷ്ടിച്ചു. 1946-ലെ കൽക്കട്ട കോൺഗ്രസിൽ [[മലബാർ|മലബാറിൽ]] നിന്നുള്ള കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി പ്രതിനിധിയായി അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി 1964-ൽ പിളരുന്നതിന്‌ മുമ്പ് അതിന്റെ ദേശീയ കൗൺസിൽ അംഗമായിരുന്നു ഇമ്പിച്ചി ബാവ. പാർട്ടി പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഭാഗമായി നിരവധി തവണ ഒളിവിൽ കഴിയുകയും ജയിൽവാസമനുഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പാർട്ടി പിളർന്നപ്പോൾ സി.പി.ഐ.എമ്മിന്റെയൊപ്പം നിന്നു. സി.പി.ഐ (എം) പാലക്കാട് ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. മിച്ചഭൂമി സമരത്തിന് [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ]] നേതൃത്വം നൽകിയത് ഇമ്പിച്ചി ബാവയായിരുന്നു. നിലമ്പൂർ കോവിലകം വക ഭൂമി കൈയേറിക്കൊണ്ടാണ് മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ മിച്ച ഭൂമി സമരം തുടക്കം കുറിച്ചത്. മിച്ച ഭൂമി സമരത്തിന്റെ പേരിൽ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref name=kcpap31>{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=31|quote=മിച്ചഭൂമി സമരം}}</ref> ==ഭരണരംഗത്ത്== * 1952-ൽ [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗമായി]] തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. * 1962-ൽ [[പൊന്നാനി|പൊന്നാനിയിൽ]] നിന്ന് [[ലോക്സഭ|ലോകസഭാംഗമായി]]. * 1967-ൽ [[ഇ.എം.എസ്]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഗതാഗത മന്ത്രിയായി സേവനമനുഷ്ടിച്ചു. നിയമസഭാംഗമായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചുവരവെ 1995 ഏപ്രിൽ 11-ന് ഇമ്പിച്ചി ബാവ മരണമടഞ്ഞു. പൊന്നാനിയുടെ വികസന രംഗത്തും വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്തും ഇ.കെ. ഇമ്പിച്ചി ബാവ പ്രധാനപ്പെട്ട സംഭാവനകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. (1918-1995), ട്രാൻസ്പോർട്ട് വകുപ്പ് മന്ത്രി(1967), രാജ്യസഭ മെമ്പർ(1952), ലോകസഭ മെമ്പർ(1962, പൊന്നാനി)), ലോകസഭ മെമ്പർ(1980,കോഴിക്കോട്), എം എൽ എ(1967,മണ്ണാർക്കാട്), എം എൽ എ(1991,പൊന്നാനി). == രാജ്യസഭാംഗത്വം == * 1952-1954 : സി.പി.ഐ., മദ്രാസ് സംസ്ഥാനം ==കുടുംബം== [[പ്രമാണം:E. K. Imbichi Bava Speaking.jpg|ലഘുചിത്രം|ഇടത്ത്‌|.പി.കരുണാകരൻ, എ . കെ നാരായണൻ ടി.കെ.സി,ടി.വി.ഗോവിന്ദൻ എന്നിവരോടൊത്ത് ഒരു പ്രസംഗവേദിയിൽ]] ഭാര്യ ഫാത്തിമ ടീച്ചർ (മുൻ പൊന്നാനി മുനിസിപ്പൽ അധ്യക്ഷ). മക്കൾ: ഖലീൽ, മുഷ്താഖ് ([[ഏഷ്യാനെറ്റ്]]), ജലീൽ, സലാം, സീനത്ത്. [[കോഴിക്കോട് സർവ്വകലാശാല|കാലിക്കറ്റ് യൂനിവേഴ്സിറ്റിയിലെ]] ലൈബ്രറി സയൻസ് മുൻ മേധാവി ഡോ. ബാവക്കുട്ടി ജാമാതാവാണ്. സഹോദരൻ ഇ.കെ അബൂബക്കർ [[പൊന്നാനി മുനിസിപ്പാലിറ്റി|പൊന്നാനി മുനിസിപ്പലിറ്റിയുടെ]] ആദ്യത്തെ ചെയർമാനായിരുന്നു. ==അവലംബം== {{reflist|2}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[http://www.stateofkerala.in/niyamasabha/e%20k%20imbichi%20baba.php ഇമ്പിച്ചിബാവ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111121202150/http://stateofkerala.in/niyamasabha/e%20k%20imbichi%20baba.php |date=2011-11-21 }} കേരള നിയമസഭ [[വർഗ്ഗം:1917-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം: 1995-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 17-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 11-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മൂന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ‎‎]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഗതാഗതവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:മൂന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഏഴാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:രാജ്യസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:നിയമസഭാംഗമായിരിക്കെ മരണപ്പെട്ടവർ]] 33g8a2bcf7pintwd8iudlchdz94doid 4642683 4642681 2026-07-02T16:00:59Z Malikaveedu 16584 4642683 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|E. K. Imbichi Bava}}{{Infobox officeholder | name = ഇ.കെ. ഇമ്പിച്ചി ബാവ | name at the time of birth = | image = ഇ.കെ. ഇമ്പിച്ചി ബാവ.gif | caption = E. K. Imbichi Bava with [[P. Karunakaran]], [[A. Narayanan]] and [[T. V. Govindan]] | birth_date = {{birth date|df=yes|1917|7|20}}<ref name=kla1>{{cite web|title=കേരള നിയമസഭ|url=http://www.niyamasabha.org/codes/members/m225.htm|publisher=കേരള സർക്കാർ}}</ref> | birth_place = [[പൊന്നാനി]], [[മലപ്പുറം]], [[കേരളം]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1995|4|11|1917|7|20}} | party = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] | office1 = Minister for Transport & Communication,<br> [[Second E. M. S. Namboodiripad ministry|Second E.M.S. Ministry]] | term_start1 = 6 മാർച്ച് 1967 | term_end1 = 1 നവംബർ 1969 | predecessor1 = [[കെ.ടി. അച്യുതൻ]] | successor1 = [[K. M. George (politician)|കെ. എം. ജോർജ്]] | office2 = Member of [[Rajya Sabha]] for [[Kerala]] | term_start2 = 3 ഏപ്രിൽ 1952 | term_end2 = 2 ഏപ്രിൽ 1954 | predecessor2 = | successor2 = | office3 = Member of Parliament for [[Ponnani (Lok Sabha constituency)|പൊന്നാനി]] | constituency3 = | term_start3 = 1962 | term_end3 = 1967 | predecessor3 = [[കെ. കേളപ്പൻ]] | successor3 = [[സി. കെ. ചക്രപാണി]] | office4 = Member of Parliament for [[Kozhikode (Lok Sabha constituency)|കോഴിക്കോട്]] | constituency4 = | term_start4 = 1980 | term_end4 = 1984 | predecessor4 = വി.എ. സെയ്ദ് മുഹമ്മദ് | successor4 = [[കെ. ജി. അടിയോടി]] | office5 = [[Member of the Legislative Assembly (India)|M. L. A.]] of Kerala Assembly for [[Mannarkkad (State Assembly constituency)|മണ്ണാർക്കാട്]] | constituency5 = | term_start5 = 1967 | term_end5 = 1970 | predecessor5 = [[കൃഷ്ണൻ കൊങ്ങശ്ശേരി]] | successor5 = [[ജോൺ മാൻഫോറാൻ]] | office6 = [[Member of the Legislative Assembly (India)|M. L. A.]] of Kerala Assembly for [[Ponnani (State Assembly constituency)|പൊന്നാനി]] | constituency6 = | term_start6 = 1991 | term_end6 = 1996 | predecessor6 = [[പി. ടി. മോഹന കൃഷ്ണൻ]] | successor6 = [[പാലോളി മുഹമ്മദ് കുട്ടി]] | spouse = ഫാത്തിമ | children = 4 ആൺമക്കളും 1 മകളും (റസൂൽ സലാം, സീനത്ത്, ഖലീൽ, ജലീൽ, മുസ്താഖ്) | footnotes = | date = 18 മെയ് 2008 | source = http://niyamasabha.org/codes/Ministers%20Book%20Final.pdf Government of Kerala }} കേരളത്തിലെ [[സി.പി.ഐ.എം.|മാർക്സിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെ]] നേതാവും നിയമസഭാംഗവും സംസ്ഥാന ഗതാഗത വകുപ്പ് മന്ത്രിയുമായിരുന്നു '''ഇ.കെ. ഇമ്പിച്ചി ബാവ'''([[ജൂലൈ 17]] [[1917]]- [[ഏപ്രിൽ 11]] [[1995]]).<ref name=birth1>{{cite web|title=കേരളത്തിലെ മന്ത്രിമാർ|url=http://niyamasabha.org/codes/Ministers%20Book%20Final.pdf|publisher=കേരള നിയമസഭ|quote=ഇമ്പിച്ചി ബാവ (83 ആമത്തെ താൾ നോക്കുക)}}</ref> വിദ്യാർത്ഥിപ്രസ്ഥാനത്തിലൂടെയാണ് ഇമ്പിച്ചിബാവ രാഷ്ട്രീയ രംഗത്തെത്തുന്നത്. കോഴിക്കോട്ടു വെച്ചു നടന്ന അഖില കേരള വിദ്യാർത്ഥി സമ്മേളനത്തിന്റെ സംഘാടനത്തിലൂടെ [[പി. കൃഷ്ണപിള്ള|പി.കൃഷ്ണപിള്ളയുടെ]] ശ്രദ്ധപിടിച്ചു പറ്റി. കൃഷ്ണപിള്ളയാണ് ഇമ്പിച്ചിബാവയെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് കൈപിടിച്ചു നടത്തുന്നത്.<ref name=kcpap27>{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=27|quote=ഇമ്പിച്ചിബാവ - രാഷ്ട്രീയപ്രവേശനം}}</ref> [[മലബാർ|മലബാറിൽ]] പാർട്ടി കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട പങ്കു വഹിച്ചു. [[സുഭാസ് ചന്ദ്ര ബോസ്|സുഭാസ് ചന്ദ്രബോസിന്റെ]] ഒരു ആരാധകനായിരുന്നു ഇമ്പിച്ചിബാവ. സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൽ ഒരു സജീവപങ്കാളിയായിരുന്നു. [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)|സി.പി.ഐ.എമ്മിന്റെ]] സ്ഥാപകനേതാക്കളിലൊരാളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. 1967 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയിച്ച് [[ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട്|ഇ.എം.എസ്സ്]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഗതാഗതവകുപ്പു മന്ത്രിയായി. സി.പി.ഐ (എം) പാലക്കാട് ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. നിലമ്പൂർ കോവിലകം വക ഭൂമി കൈവശപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട് മിച്ച ഭൂമി സമരത്തിൽ സജീവ സാന്നിദ്ധ്യം വഹിച്ചു. [[ഇന്ത്യയിലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ (1975)|അടിയന്തരാവസ്ഥക്കാലത്ത്]] ജയിലിലടക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 1995 ൽ ഇമ്പിച്ചിബാവ അന്തരിച്ചു.<ref name=kla11>{{cite web|title=കേരള നിയമസഭ|url=http://www.niyamasabha.org/codes/members/m225.htm|publisher=കേരള സർക്കാർ|quote=ഇമ്പിച്ചിബാവ}}</ref> ==ആദ്യകാല ജീവിതം== [[1917]] [[ജൂലൈ 17]] ന്‌ [[മലപ്പുറം]] ജില്ലയിലെ [[പൊന്നാനി|പൊന്നാനിയിൽ]] ഏഴുകുടിക്കൽ തറവാട്ടിൽ അബ്ദുള്ളയുടെ മകനായി ഇമ്പിച്ചി ബാവയുടെ ജനനം. ഒരു തുറമുഖ തൊഴിലാളിയായിരുന്നു പിതാവ്. ബ്രിട്ടീഷുകാർ നടത്തിയിരുന്ന സെന്റ് ജോസഫ് ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം സ്കൂളിലായിരുന്നു പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം. അക്കാലത്ത് [[കോഴിക്കോട്]] വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഇടയിൽ രൂപംകൊണ്ടിരുന്ന സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയനിലെ അംഗവും സജീവ പ്രവർത്തകനുമായി മാറി. ഇക്കാലഘട്ടത്തിൽതന്നെ അദ്ദേഹം നല്ലൊരു പ്രസംഗകനുമായിരുന്നു. അഖിലകേരള വിദ്യാർത്ഥി സമ്മേളനം കോഴിക്കോട്ട് സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഇമ്പിച്ചി ബാവ കാണിച്ച പാടവം [[പി. കൃഷ്ണപിള്ള|പി.കൃഷ്ണപിള്ളയുടെ]] ശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചു. കോഴിക്കോട് സാമൂതിരികോളേജിൽ വെച്ചായിരുന്നു സമ്മേളനം, പിന്നീട് അവിടെ വെച്ചു തന്നെ അഖില കേരള വിദ്യാർത്ഥി ഫെഡറേഷൻ രൂപീകരിക്കുകയുമുണ്ടായി. ഇമ്പിച്ചി ബാവ ഈ സംഘടനയുടെ നേതാക്കളിലൊരാളായി തീർന്നു.<ref name=kcpap2627>{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=27|quote=അഖിലകേരള വിദ്യാർത്ഥി ഫെഡറേഷൻ}}</ref> ==രാഷ്ട്രീയജീവിതം== ചെറുപ്പത്തിലേ പൊതുപ്രവർത്തനത്തിൽ തല്പരനായിരുന്നു. [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്സ്|കോൺഗ്രസ്സ്]] പാർട്ടിയിലൂടെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് വന്ന ഇമ്പിച്ചി ബാവ പിന്നീട് വൈകാതെ ഇടതുപക്ഷ പ്രസ്ഥാനത്തിലേക്ക് അടുക്കുകയും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി പ്രവർത്തകനായി മാറുകയും ചെയ്തു. കോൺഗ്രസ്സിൽ നിന്ന് കോൺഗ്രസ്സ് സോഷ്യലിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലും, അവിടെ നിന്ന് കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയിലേക്കുമുള്ള ഇമ്പിച്ചി ബാവയുടെ യാത്രയിൽ പി. കൃഷ്ണപിള്ള സുപ്രധാനമായ പങ്കു വഹിച്ചിരുന്നു. പൊന്നാനിയിലെ അസംഘടിത ബീഡിത്തൊഴിലാളികളെ സംഘടിപ്പിച്ചാണ് ഇമ്പിച്ചിബാവ തൊഴിലാളി സംഘടനാ പ്രവർത്തനം തുടങ്ങിയത്. പിന്നീട് ദേശീയ പ്രസ്ഥാനത്തിൽ ഭാഗഭാക്കായ ഇമ്പിച്ചിബാവ കേരളത്തിലെ തൊഴിലാളി സംഘടനയുടെയും കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടിയുടെയും സ്ഥാപനത്തിലും വളർച്ചയിലും വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചു. 1940 ലും 1942 ലും ജയിൽ വാസമനുഭവിക്കേണ്ടി വന്നിട്ടുണ്ട്. 1943 ൽ പൊന്നാനിയിൽ കോളറ പിടിപെട്ടപ്പോൾ ദുരിതാശ്വാസത്തിനായി മുന്നിട്ടിറങ്ങി. പാർട്ടിയുടെ രണ്ടാം കോൺഗ്രസ്സിനുശേഷം പാർട്ടി നിരോധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ഒളിവിൽ പോയി. ഇമ്പിച്ചിബാവയെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തതിലുള്ള ദേഷ്യത്തിൽ അധികാരികൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവിനെ അറസ്റ്റു ചെയ്തു ജയിലിലടച്ചു. 1951 ൽ നടന്ന പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇമ്പിച്ചിബാവ മദിരാശി നിയോജകമണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും രാജ്യസഭാ പ്രതിനിധിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref name=kcpap28>{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=28|quote=രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം}}</ref> രാജ്യസഭയിൽ മലയാളത്തിൽ പ്രസംഗിച്ച് ചരിത്രം സൃഷ്ടിച്ചു. 1946-ലെ കൽക്കട്ട കോൺഗ്രസിൽ [[മലബാർ|മലബാറിൽ]] നിന്നുള്ള കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി പ്രതിനിധിയായി അദ്ദേഹം പങ്കെടുത്തു. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി 1964-ൽ പിളരുന്നതിന്‌ മുമ്പ് അതിന്റെ ദേശീയ കൗൺസിൽ അംഗമായിരുന്നു ഇമ്പിച്ചി ബാവ. പാർട്ടി പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഭാഗമായി നിരവധി തവണ ഒളിവിൽ കഴിയുകയും ജയിൽവാസമനുഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പാർട്ടി പിളർന്നപ്പോൾ സി.പി.ഐ.എമ്മിന്റെയൊപ്പം നിന്നു. സി.പി.ഐ (എം) പാലക്കാട് ജില്ലാ സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. മിച്ചഭൂമി സമരത്തിന് [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ]] നേതൃത്വം നൽകിയത് ഇമ്പിച്ചി ബാവയായിരുന്നു. നിലമ്പൂർ കോവിലകം വക ഭൂമി കൈയേറിക്കൊണ്ടാണ് മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ മിച്ച ഭൂമി സമരം തുടക്കം കുറിച്ചത്. മിച്ച ഭൂമി സമരത്തിന്റെ പേരിൽ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു.<ref name=kcpap31>{{cite book|title=കേരളത്തിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനം ആദ്യപഥികർ|last=സി.|first=ഭാസ്കരൻ|publisher=ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|year=2010|isbn=81-262-0482-6|page=31|quote=മിച്ചഭൂമി സമരം}}</ref> ==ഭരണരംഗത്ത്== * 1952-ൽ [[രാജ്യസഭ|രാജ്യസഭാംഗമായി]] തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. * 1962-ൽ [[പൊന്നാനി|പൊന്നാനിയിൽ]] നിന്ന് [[ലോക്സഭ|ലോകസഭാംഗമായി]]. * 1967-ൽ [[ഇ.എം.എസ്]] മന്ത്രിസഭയിൽ ഗതാഗത മന്ത്രിയായി സേവനമനുഷ്ടിച്ചു. നിയമസഭാംഗമായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചുവരവെ 1995 ഏപ്രിൽ 11-ന് ഇമ്പിച്ചി ബാവ മരണമടഞ്ഞു. പൊന്നാനിയുടെ വികസന രംഗത്തും വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്തും ഇ.കെ. ഇമ്പിച്ചി ബാവ പ്രധാനപ്പെട്ട സംഭാവനകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. (1918-1995), ട്രാൻസ്പോർട്ട് വകുപ്പ് മന്ത്രി(1967), രാജ്യസഭ മെമ്പർ(1952), ലോകസഭ മെമ്പർ(1962, പൊന്നാനി)), ലോകസഭ മെമ്പർ(1980,കോഴിക്കോട്), എം എൽ എ(1967,മണ്ണാർക്കാട്), എം എൽ എ(1991,പൊന്നാനി). == രാജ്യസഭാംഗത്വം == * 1952-1954 : സി.പി.ഐ., മദ്രാസ് സംസ്ഥാനം ==കുടുംബം== [[പ്രമാണം:E. K. Imbichi Bava Speaking.jpg|ലഘുചിത്രം|ഇടത്ത്‌|.പി.കരുണാകരൻ, എ . കെ നാരായണൻ ടി.കെ.സി,ടി.വി.ഗോവിന്ദൻ എന്നിവരോടൊത്ത് ഒരു പ്രസംഗവേദിയിൽ]] ഭാര്യ ഫാത്തിമ ടീച്ചർ (മുൻ പൊന്നാനി മുനിസിപ്പൽ അധ്യക്ഷ). മക്കൾ: ഖലീൽ, മുഷ്താഖ് ([[ഏഷ്യാനെറ്റ്]]), ജലീൽ, സലാം, സീനത്ത്. [[കോഴിക്കോട് സർവ്വകലാശാല|കാലിക്കറ്റ് യൂനിവേഴ്സിറ്റിയിലെ]] ലൈബ്രറി സയൻസ് മുൻ മേധാവി ഡോ. ബാവക്കുട്ടി ജാമാതാവാണ്. സഹോദരൻ ഇ.കെ അബൂബക്കർ [[പൊന്നാനി മുനിസിപ്പാലിറ്റി|പൊന്നാനി മുനിസിപ്പലിറ്റിയുടെ]] ആദ്യത്തെ ചെയർമാനായിരുന്നു. ==അവലംബം== {{reflist|2}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[http://www.stateofkerala.in/niyamasabha/e%20k%20imbichi%20baba.php ഇമ്പിച്ചിബാവ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111121202150/http://stateofkerala.in/niyamasabha/e%20k%20imbichi%20baba.php |date=2011-11-21 }} കേരള നിയമസഭ [[വർഗ്ഗം:1917-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം: 1995-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 17-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 11-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സി.പി.ഐ.എം. പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:മലപ്പുറം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മൂന്നാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ‎‎]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഗതാഗതവകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:മൂന്നാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഏഴാം ലോക്‌സഭയിലെ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:രാജ്യസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:നിയമസഭാംഗമായിരിക്കെ മരണപ്പെട്ടവർ]] jmh9h8v7bc217b8s685527r8npmtkg3 0 75528 4642800 4080821 2026-07-03T05:34:00Z ~2026-37918-14 219908 /* ഇന്ത്യയിൽ */ 4642800 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Islamophobia}} {{Islamophobia|expanded=all}} {{Violence against Muslims}} [[ഇസ്‌ലാം|ഇസ്‌ലാമിനോടോ]] [[മുസ്ലിം|മുസ്ലിംകളോടോ]] കാണിക്കുന്ന മുൻ‌വിധിയേയും വിവേചനത്തേയും സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഒരു നവ പദമാണ്‌ '''ഇസ്‌ലാമോഫോബിയ''' അല്ലെങ്കിൽ '''ഇസ്‌ലാംപേടി''' എന്നത്<ref>*Sandra Fredman, ''Discrimination and Human Rights'', Oxford University Press, ISBN 0-19-924603-3, p.121. *Yvonne Yazbeck Haddad, ''Muslims in the West: From Sojourners to Citizens'', Oxford University Press, ISBN 0-19-514806-1, p.19 *''Islamophobia: A Challenge for Us All'', [[Runnymede Trust]], 1997, p. 1, cited in Quraishi, Muzammil. ''Muslims and Crime: A Comparative Study'', Ashgate Publishing Ltd., 2005, p. 60. ISBN 0-7546-4233-X. Early in 1997, the Commission on [[British Muslims]] and Islamophobia, at that time part of the Runnymede Trust, issued a consultative document on Islamophobia under the chairmanship of Professor Gordon Conway, [[Vice-Chancellor]] of the [[University of Sussex]]. The final report, ''Islamophobia: A Challenge for Us All'', was launched in November 1997 by [[Home Secretary]] [[Jack Straw]]</ref>. 1980 കളുടെ ഒടുവിലാണ്‌ ഈ പദം രൂപം കൊള്ളുന്നതെങ്കിലും [[സെപ്റ്റംബർ 11ലെ ഭീകരാക്രമണം|2001 സെപ്റ്റംബർ 11 ലെ ട്രേഡ് സെന്റർ ആക്രമണത്തിന്‌]] ശേഷമാണ്‌ ഇത് ഒരു പൊതുപ്രയോഗമായി മാറിയത്<ref>''Islamophobia: A Challenge for Us All'', [[Runnymede Trust]], 1997, p. 1, cited in Quraishi, Muzammil. ''Muslims and Crime: A Comparative Study'', Ashgate Publishing Ltd., 2005, p. 60; [[Kofi Annan|Annan, Kofi]]. [http://www.un.org/News/Press/docs/2004/sgsm9637.doc.htm "Secretary-General, addressing headquarters seminar on confronting Islamophobia"], [[United Nations]] press release, December 7, 2004.</ref><ref> * Casciani, Dominic. [http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/3768327.stm "Islamophobia pervades UK - report"], BBC News, June 2, 2004. * Rima Berns McGowan writes in ''Muslims in the Diaspora'' (University of Toronto Press, 1991, p. 268) that the term "Islamophobia" was first used in an unnamed American periodical in 1991.</ref>. റണ്ണിമെഡ് ട്രസ്റ്റ് എന്ന ബ്രിട്ടീഷ് സംഘടന 1997 ൽ ഈ പദത്തെ ഇങ്ങനെ നിർ‌വചിക്കുന്നു:ഇസ്‌ലാമിനോടുള്ള വെറുപ്പ് ;അതിന്റെ ഫലമായി മുസ്ലിംകളോടുള്ള ഭയവും അനിഷ്ടവും. രാഷ്ട്രത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സാമുഹിക പൊതുജീവിതത്തിൽ നിന്നും മുസ്ലിംകളെ അവഗണിച്ചുകൊണ്ട് അവരോട് പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന വിവേചനം ഇതിന്റെ ഒരു രീതിയാണെന്ന് ഈ നിർ‌വചനം വ്യക്തമാക്കുന്നു. മറ്റു സംസ്കാരങ്ങളുമായി ഇസ്‌ലാമിന്‌ ഒരു പൊതുമൂല്യവും ഇല്ല എന്നും പാശ്ചാത്യരുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ അത് അധമമാണെന്നും അക്രാത്മക രാഷ്ട്രീയ ആദർശമാണ്‌ ഒരു മതമെന്നതിലുപരി ഇസ്‌ലാമെന്നുമാണ്‌ ഇസ്‌ലാമോഫോബിയയുടെ മുൻ‌വിധി<ref name=Runnymede5>Runnymede 1997, p. 5, cited in Quraishi 2005, p. 60.</ref> . പ്രൊഫസർ ആൻ സോഫി റോൽഡ് എഴുതുന്നു:ജനുവരി 2001 യിൽ ഔപചാരികമായി ഈ പദം അംഗീകരിക്കുന്നതിനായുള്ള നടപടികൾ "സ്റ്റോക്‌ഹോം ഇന്റർനാഷണൽ ഫോറം ഓൺ കോമ്പാറ്റിം‌ഗ് ഇന്റോലറൻസ്" എന്ന ഫോറത്തിൽ സ്വീകരിക്കുകയുണ്ടായി. ക്സീനോഫോബിയയുടെയും (വൈദേശികതയോടുള്ള ഭയം) ആന്റിസെമിറ്റിസത്തിന്റെയും (സെമിറ്റിക് വിരുദ്ധത) ഭാഗമായുള്ള ഒരു അസഹിഷ്ണുതയുടെ രൂപമാണ്‌ ഇസ്‌ലാമോഫോബിയ എന്ന് ഈ ഫോറം വിലയിരുത്തി<ref>{{cite book |first=Anne Sophie |last=Roald |title=New Muslims in the European Context: The Experience of Scandinavian Converts |url=https://archive.org/details/newmuslimseurope00roal |pages=[https://archive.org/details/newmuslimseurope00roal/page/n67 53] |publisher=Brill |year=2004}}</ref>. == നിരുക്തം == ഇസ്‌ലാം, വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ലാറ്റിനിലെ "o", ലാറ്റിൻ ഭാഷയിലെ തന്നെ യുക്തിരഹിതമായ ഭയം എന്ന അർത്ഥം വരുന്ന phobia (ഫോബിയ) എന്നീ വാക്കുകൾ ചേർന്നാണ് ഇസ്‌ലാമോഫോബിയ എന്ന പദത്തിന്റെ ഉത്ഭവം<ref>"Islamophobia". ''Oxford English Dictionary''. Oxford University Press. Draft Entry Sept. 2006.</ref>. വ്യക്തിനിഷ്ഠവും മനഃശാസ്ത്രപരവുമായ മറ്റു ഫോബിയകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി ഇസ്‌ലാമിനോടും മുസ്ലികളോടുമുള്ള ഒരു സാമുഹിക ഉത്കണ്ഠയായാണ്‌ മതശാസ്ത്ര പ്രൊഫസറായ പീറ്റർ ഗോറ്റ്ചാക്ക് ഇസ്‌ലാമോഫോബിയയെ കാണുന്നത്<ref>{{cite web |url=http://www.wesleyan.edu/newsletter/campus/2007/1107islambook.html |title=Faculty, Alumnus Discuss Concept of "Islamophobia" in Co-Authored Book |accessdate=2007-12-29 |format=HTML |date=2007-11-20 |author=Corrina Balash Kerr |work=[[Wesleyan University]] Newsletter |archive-date=2008-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080820031422/http://www.wesleyan.edu/newsletter/campus/2007/1107islambook.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.politicalaffairs.net/article/articleview/6181/1/296/ |title=Images of Muslims: Discussing Islamophobia with Peter Gottschalk |accessdate=2007-12-29 |format=HTML |date=2007-11-19 |work=Political Affairs. |archive-date=2007-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071206034654/http://www.politicalaffairs.net/article/articleview/6181/1/296/ |url-status=dead }}</ref>. == നിർ‌വചനങ്ങൾ == വിവിധ സംഘടനകളും വ്യക്തികളും ഇസ്‌ലാമോഫോബിയയെ നിർ‌വചിക്കാൻ ശ്രമം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.2004 ലെ [[ഐക്യരാഷ്ട്ര സംഘടന|ഐക്യ രാഷട്രസംഘടനയുടെ]] ഒരു സമ്മേളനത്തിൽ [[കോഫി അന്നൻ]] പറഞ്ഞു.{{cquote|വ്യാപകമായി വർദ്ധിച്ചു വരുന്ന മതഭ്രാന്തിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഒരു പദം കണ്ടെത്താൻ ലോകം നിർബന്ധിതമാവുമ്പോൾ അത് ദുഃഖകരവും പ്രശ്നതരവുമായ സംഭവവികാസമാണ്‌. ഇതാണ്‌ ഇസ്‌ലാമോഫോബിയയുടെ കാര്യത്തിലുള്ളത്}}<ref name=Annan>[[Kofi Annan|Annan, Kofi]]. [http://www.un.org/News/Press/docs/2004/sgsm9637.doc.htm "Secretary-General, addressing headquarters seminar on confronting Islamophobia"], [[United Nations]] press release, December 7, 2004.</ref>. ഇസ്‌ലാമോഫോബിയ റിസർച്ച് ആന്റ് ഡോക്യുമെന്റേഷൻ പ്രോജക്‌ട് (ഐ.ആർ.ഡി.പി)യുടെ നിർവചനപ്രകാരം, 'നിലവിലുള്ള യൂറോകേന്ദ്രീകൃത, ഓറിയന്റലിസ്റ്റ് ആഗോള ശക്തി ഘടനയാൽ ഉളവാക്കുന്ന ഒരു ആസൂത്രിത ഭയമോ മുൻവിധിയോ' ആണ് ഇസ്‌ലാമോഫോബിയ.<ref>{{cite web |title=Islamophobia Research and Documentation Project {{!}} Center for Race and Gender |url=https://crg.berkeley.edu/research/research-initiatives/islamophobia-research-and-documentation-project |website=crg.berkeley.edu}}</ref> == മാധ്യമങ്ങളുടെ പങ്ക് == എൻസൈക്ലോപീഡിയ ഓഫ് റൈസ് ആൻഡ് എത്നിക് സ്റ്റഡീസിൽ(Encyclopedia of Race and Ethnic studies) എലിസബത്ത് പൂൾ , ഇസ്‌ലാമോഫോബിയയെ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിൽ മാധ്യമങ്ങളെ വിമർശിക്കുന്നുണ്ട്. 1994 നും 2004 നും ഇടയിൽ ബ്രിട്ടീഷ് പത്രങ്ങളിൽ വന്ന ലേഖനങ്ങളുടെ ഒരു മാതൃക കാട്ടികൊണ്ടുള്ള വസ്തുതാപഠനം ഇവർ എടുത്തുകാട്ടുന്നു. ആ പഠനം ഉപസംഹരിക്കുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്‌: മുസ്ലികളുടെ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ വേണ്ടത്ര പ്രതിനിധീകരിക്കപ്പെടാതെ പോവുന്നു. മുസ്ലിംകൾ ഉൾപ്പെടുന്ന പ്രശ്നങ്ങളിൽ അവരെ നിഷേധാത്മകമായ രീതിയിൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇസ്‌ലാമും മുസ്ലിംകളും പാശ്ചാത്യ സുരക്ഷിത്വത്തിനും മൂല്യങ്ങൾക്കും ഭീഷണിയാണെന്നുള്ള പരികല്പനകളാണ്‌ ഇവ ഉൾകൊള്ളുന്നത് എന്ന് എലിസബത്ത് പൂൾ തുടർന്ന് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു<ref>Encyclopedia of Race and Ethnic studies, p. 217</ref>. == പ്രവണതകൾ == പാട്ടീൽ,ഹംഫ്രിസ്,നായിക് എന്നിവർ അഭിപ്രായപ്പെടുന്നത് പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിലും സംസ്കാരങ്ങളിലും ഇസ്‌ലാമോഫോബിയ എല്ലായിപ്പോഴുമുണ്ടായിട്ടുണ്ട് എന്നാണ്‌<ref> Naina Patel, Beth Humphries and Don Naik, "The 3 Rs in social work; Religion,‘race’ and racism in Europe", in Johnson; Soydan; Williams (1998) pp. 197-198</ref>. ബെന്നും ജാവേദും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നത് പ്രകാരം സെപ്റ്റംബർ ആക്രമണവും "സാതാനിക് വേഴ്സസിനെ" ബ്രിട്ടീഷ് മുസ്ലികൾ തള്ളിപ്പറഞ്ഞ്തും മുതൽ ഇസ്‌ലാമോഫൊബിയ കൂടുതലായി എന്നാണ്‌<ref>Benn; Jawad (2004) p. 111</ref>. == ഇന്ത്യയിൽ == [[പ്രമാണം:Salman Rushdie by Kubik 01.JPG|left|thumb|150px|'''ഇസ്‌ലാമിനെതിരെയുള്ള വിമർശനങ്ങളെ ഒരു പ്രത്യേക പ്രത്യയശാസ്ത്രമായി കണക്കാക്കുന്നത് ഒരു തലതിരിഞ്ഞ ചിന്താഗതിയാണ്'''- സൽമാൻ റഷ്ദി]] ഇന്ത്യയിൽ മുസ്ലിംകൾ വലിയ ഒരു ന്യൂനപക്ഷ വിഭാഗമാണങ്കിലും അവർ ഇപ്പോഴും വിവേചനത്തിന്‌ വിധേയരാണ്‌ എന്ന പരാതികൾ ഉണ്ടാവുന്നു<ref>{{Cite web |url=http://www.keralanext.com/news/?id=1078945 |title=Grant Bangladeshi Hindu migrants refugee status, but deport Bangladeshi Muslims: Rajnath Singh |access-date=2009-07-28 |archive-date=2013-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130625155135/http://www.keralanext.com/news/?id=1078945 |url-status=dead }}</ref>. അടുത്ത കാലത്ത് സർക്കാറിന്‌ സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട [[സച്ചാർ സമിതി|സച്ചാർ സമിതി റിപ്പോർട്ട്]] പ്രകാരം വിവിധ സർക്കാർ മേഖലകളിലും സാമൂഹ്യ രംഗത്തും മുസ്ലിംകളുടെ പ്രാതിനിധ്യം ഞെട്ടിപ്പിക്കും വിധം ചെറുതാണ്‌ എന്ന് അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു<ref>[http://www.milligazette.com/dailyupdate/2006/200612141_Sachar_Report_Status_Indian_Muslims.htm Summarised Sachar Report on Status of Indian Muslims]</ref><ref>[http://www.indianexpress.com/story/19623.html Sachar report to be implemented in full]</ref><ref> [http://www.indianexpress.com/sunday/fullcoverage/53.html The Missing Muslim], ''the Sunday Express. Full coverage on Sachar Report''</ref>. ഇതിൽ തന്നെ മറ്റു ചില വെളിപ്പെടുത്തലുകളിൽ [[പശ്ചിമ ബംഗാൾ|പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ]] മുസ്ലിംകൾ 27 ശതമാനമുണ്ടെങ്കിലും സർക്കാർ മേഖലയിൽ അവരുടെ തൊഴിൽ പ്രാതിനിധ്യം വെറും 3 ശതമാനമാണ്‌ എന്നും ഉണ്ട്<ref>[http://www.thestar.com/News/World/article/246411 Fearful Muslims adopt Hindu IDs], ''The Toronto Star, August 15, 2007''</ref>. കേരളത്തിൽ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ഇസ്ലാമോഫോബിയ (ഇസ്ലാം വിരുദ്ധ മനോഭാവം), വിദ്വേഷ പ്രസംഗങ്ങൾ, ന്യൂനപക്ഷ വേട്ടയാടലുകൾ എന്നിവ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനും അവ കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തുന്നതിനുമായി സിവിൽ സൊസൈറ്റിയുടെയും മാധ്യമപ്രവർത്തകരുടെയും നേതൃത്വത്തിൽ 'islamophobiawatch.org' പോലുള്ള വെബ്‌സൈറ്റുകളും സമാനമായ ഓൺലൈൻ കൂട്ടായ്മകളും കേരളത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. സാമൂഹിക മാധ്യമങ്ങളിലൂടെയും ദൃശ്യ-ശ്രാവ്യ മാധ്യമങ്ങളിലൂടെയും പ്രചരിക്കുന്ന വിദ്വേഷ ഉള്ളടക്കങ്ങളെ വസ്തുതാപരമായി പ്രതിരോധിക്കുകയാണ് ഇത്തരം ഡിജിറ്റൽ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. == ഇ.യു.എം.സി (EUMC) വെളിപ്പെടുത്തൽ == സെപ്റ്റംബർ 11 ലെ സംഭവത്തിന്‌ ശേഷം ഇസ്‌ലാമോഫോബിയയെ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനായുള്ള ഒരു വൻ പ്രൊജക്ട് തന്നെ യൂറോപ്പ്യൻ യൂനിയന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടപ്പിലാക്കുകയുണ്ടായി. യൂറോപ്പ്യൻ മോണിറ്ററിംഗ് സെന്റർ ഓൺ റാഷിസം ആൻഡ് സ്കിനോഫോബിയ({{lang-en|EUMC -European Monitoring Centre on Racism and Xenophobia}}) എന്ന നീരീക്ഷണ സംഘമായിരുന്നു അത്. മെയ് 2002 ൽ ഈ സംഘടന സമർപ്പിച്ച "2001 സെപ്റ്റംബർ 11 ശേഷമുള്ള യുറോപ്പ്യൻ യൂനിയനിലെ ഇസ്‌ലാമോഫോബിയയുടെ സംഗ്രഹ വിവരണം({{lang-en|Summary report on Islamophobia in the EU after 11 September 2001}})" എന്ന തലക്കെട്ടിലുള്ള റിപ്പോർട്ട് എഴുതിയത് ക്രിസ് അലനും ജോർഗൻ എസ്. നീൽസനും ആയിരുന്നു. യൂറോപ്പ്യൻ യൂനിയനിലെ അംഗരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള 15 റിപ്പോർട്ടുകൾ ഉൾപ്പെടെ 75 റിപ്പോർട്ടുകളെ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയാണ്‌ ഈ സംഗ്രഹം ഇവർ തയ്യാറാക്കിയത്<ref name="EUMCNews">{{cite news |title="EUMC presents reports on Discrimination and Islamophobia in the EU" |publisher="European Monitoring Centre on Racism and Xenophobia media release" |url=http://www.eumc.europa.eu/eumc/index.php?fuseaction=content.dsp_cat_content&catid=43d8bc25bc89d&contentid=4582ddc822d41 |date=2006-12-18 |access-date=2009-07-28 |archive-date=2008-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080131230905/http://www.eumc.europa.eu/eumc/index.php?fuseaction=content.dsp_cat_content&catid=43d8bc25bc89d&contentid=4582ddc822d41 |url-status=dead }}</ref><ref name=EUMC>Allen, Chris and Nielsen, Jorgen S. [http://www.raxen.eumc.eu.int/1/webmill.php?id=32813&ditem=3101&lin=detail "Summary report on Islamophobia in the EU after 11 September 2001"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071112213546/http://www.raxen.eumc.eu.int/1/webmill.php?id=32813&ditem=3101&lin=detail |date=2007-11-12 }}, EUMC, May, 2002.</ref>. 9/11 ന് ശേഷം സാധാരണ മുസ്ലിംകൾപോലും അപഹസിക്കപ്പെടുകയും പ്രതികാരത്തോടെയുള്ള ആക്രമണത്തിന്‌ വിധേയമാകുകയും ചെയ്യുന്നു എന്ന് ഈ റിപ്പോർട്ട് വെളിപ്പെടുത്തി. മുസ്ലിംകളെ പരിഹസിക്കുക, എല്ലാ മുസ്ലിംകളേയും ഭീകരവാദികളായി കുറ്റപ്പെടുത്തുക, സ്തീകളുടെ ഇസ്‌ലാമിക വസ്ത്രധാരണത്തെ നിർബന്ധപൂർ‌വ്വം തടയുക, മുസ്ലിംകളെ തുപ്പുക, കുട്ടികളെ [[ഉസാമ ബിൻ ലാദൻ|ഉസാമ]] എന്ന് വിളിക്കുക തുടങ്ങിയ സംഭവങ്ങൾ ഉണ്ടായി എന്ന് ഈ റിപ്പോർട്ട് വ്യക്തമാക്കുന്നു. മുസ്ലികളെ മാധ്യമങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന രീതിയും ഈ റിപ്പോർട്ട് ചർച്ച ചെയ്യുന്നു. അവരെ നിഷേധാത്കമായി, [[വാർപ്പുമാതൃക|വാർപ്പുമാതൃകകളായി]], അതിഭാവുകത്വം കലർത്തിയ [[കാരിക്കേച്ചർ|കാരിക്കേച്ചറുകാളായി]] എല്ലാം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് പറയുന്നു. == വീക്ഷണങ്ങൾ == ഇസ്‌ലാമോഫോബിയ എന്ന സങ്കല്പം തെറ്റാണെന്നും ചില കോണുകളിൽ നിന്ന് വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നിട്ടുണ്ട്. ചിലരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഇസ്‌ലാമോഫോബിയ ശരിയാണങ്കിലും അതും ഒരു വംശീയതയാണെന്നും അതിന് പ്രത്യേകമായ വേർതിരുവുകൾ ആവശ്യമില്ല എന്നുമാണ്‌<ref>[http://www.guardian.co.uk/politics/2004/jan/12/race.religion Faisal Bodi: Islamophobia is as wrong as racism | Politics | The Guardian<!-- Bot generated title -->]</ref>. സ്വതന്ത്രമായി അഭിപ്രായങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കാനുള്ള അവകാശത്തെ തടയുന്ന ഇസ്‌ലാമിനെ വിമർശിക്കുന്നത് തടയാനുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗമായാണ് ഇസ്‌ലാമോഫോബിയയെ ഉപയോഗിക്കുന്നത് എന്ന് ചിലർ വാദിക്കുന്നു<ref>http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_20060819/ai_n16669355{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Tyranny begins with self-censorship | Independent, The (London) | Find Articles at BNET<!-- Bot generated title -->]</ref>. മറ്റു ചിലരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഇസ്‌ലാമോഫോബിയ ന്യായീകരിക്കാവുന്നതാണ്‌ എന്നാണ്‌. [[എഡ്വേർഡ്‌ സൈദ്‌|എഡ്വേർഡ് സ‌ഈദിന്റെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ ഇസ്‌ലാമോഫോബിയ പാശ്ചാത്യരുടെ പൊതുവായ സെമിറ്റിക് വിരുദ്ധതയുടെ രഹസ്യ പങ്കാളിയാണ്‌<ref>Edward W.Said, ''Orientalism'', Pantheon Books, New York 1978 pp.27-28</ref><ref>Edward W. Said, ‘Orientalism Reconsidered’ in Francis Barker, Peter Hulme, Margaret Iversen, Diana Loxley (eds),'' Literature, Politics, and Theory,'' Methuen & Co, London 1986 pp.210-229, pp.220f.</ref><ref>Bryan Stanley Turner, introd. to Bryan S. Turner (ed.) ''Orientalism: Early Sources'', (Vol 1, Readings in Orientalism), Routledge, London (2000) reprint 2002 p.12</ref> . ==ഇസ്‌ലാമോഫോബിയ കുറ്റകൃത്യം== ഇസ്‌ലാം ഭീതി പരത്തുന്നതിനെ അപലപിച്ച് കനേഡിയൻ പാർലമെൻറ് പ്രമേയം പാസാക്കി. 91നെതിരെ 201 വോട്ടുകൾക്കാണ് ലിബറൽ പാർട്ടി അംഗമായ ഇഖ്റ ഖാലിദ് അവതരിപ്പിച്ച ‘പ്രമേയം 103’ പാർലമെൻറ് പാസാക്കിയത്. വ്യവസ്ഥാപിതമായ എല്ലാ വംശീയ വിദ്വേഷപ്രചാരണങ്ങളെയും മതവിവേചനങ്ങളെയും അപലപിക്കുന്ന പ്രമേയം, ഇത്തരം വ്യവസ്ഥാപിത വംശീയതകളെ ചെറുക്കുന്നതിന് സർക്കാർതല നടപടി വേണമെന്നും ആവശ്യപ്പെട്ടു<ref>http://www.madhyamam.com/world/americas/islamophobia/2017/mar/24/253539</ref>. == ഇസ്‌ലാമോഫോബിയ വിരുദ്ധദിനം == മാർച്ച് 15 ന് അന്താരാഷ്ട്ര ഇസ്‌ലാമോഫോബിയ വിരുദ്ധദിനമായി ആചരിക്കുന്നു. 2022-ൽ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയാണ് ഈ അന്താരാഷ്ട്ര ആചരണം തീരുമാനിച്ചത്. 140 രാജ്യങ്ങളിൽ എല്ലാ വർഷവും മാർച്ച് 15-ന് ഈ ആചരണം നടക്കുന്നുണ്ട്. 2019 മാർച്ച് 15 ന് 51 പേർ കൊല്ലപ്പെട്ട ന്യൂസിലൻഡിലെ ക്രൈസ്റ്റ് ചർച്ച് മസ്ജിദ് വെടിവെപ്പിന്റെ വാർഷികമായതിനാലാണ് ഇസ്‌ലാമോഫോബിയ വിരുദ്ധദിനമായി മാർച്ച് 15 തിരഞ്ഞെടുത്തത്.<ref>{{Cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/International_Day_To_Combat_Islamophobia|title=International Day To Combat Islamophobia}}</ref> == ഇതും കാണുക == [[ഇസ്‌ലാം]] == അവലംബം == {{reflist|2}} == അധിക വായനയ്ക്ക് == * [http://www.prabodhanam.net/html/issues/Pra_11.4.2009/sharath.pdf യുക്തിരേഖ ഫെബ്രുവരി-മാർച്ച് 2009 ലക്കത്തിൽ ഡോ.ശരത് മണ്ണൂർ എഴുതിയ ഭീകരവാദവും ഇസ്‌ലാമോഫോബിയയും എന്ന ലേഖനം] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120412213450/http://www.prabodhanam.net/html/issues/Pra_11.4.2009/sharath.pdf |date=2012-04-12 }} [[വർഗ്ഗം:ഇസ്‌ലാമിക വിരുദ്ധത]] [[വർഗ്ഗം:സാമൂഹികം]] {{Islam topics}} {{Racism topics}} giqmkzbbem8fzlpp46pi46iqktjbqcw 0 89443 4642756 4619905 2026-07-03T01:32:08Z Malikaveedu 16584 4642756 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Shankar (actor)}}{{Infobox person | name = ശങ്കർ | image = Shankar.jpg | caption = | othername = | birth_name = ശങ്കർ പണിക്കർ | birth_date = {{birth date and age|1960|06|22|df=y}}<ref>{{cite web |url=http://popcorn.oneindia.in/artist-biography/9665/1/shankar-panikkar.html |title=Shankar Panikkar Biography &#124; Malayalam Actor &#124; Fact File &#124; Photo Gallery &#124; Wallpapers &#124; Videos &#124; News &#124; Oneindia.in |access-date=2011-07-27 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120712194626/http://popcorn.oneindia.in/artist-biography/9665/1/shankar-panikkar.html |archive-date=12 July 2012 |df=dmy-all }}</ref> | birth_place = [[Thrissur district|തൃശൂർ]], [[കേരളം]], ഇന്ത്യ | occupation = {{hlist|നടൻ|സംവിധായകൻ|ബിസിനസ്സുകാരൻ|സാമൂഹിക പ്രവർത്തകൻ}} | years_active = 1979{{endash}}present | works = [[Shankar filmography|Full list]] | spouse = {{plainlist| * {{marriage|രാധിക|1992|reason=divorced|}} * {{marriage|രൂപരേഖ|2002|reason=divorced|2011}} * {{marriage|ചിത്രാ ലക്ഷ്മി|2013}} }} | children = 1 }} മലയാളം, തമിഴ് സിനിമകളിലൂടെ പ്രശസ്തനായ ഒരു തെന്നിന്ത്യൻ നടനാണ് '''ശങ്കർ'''. 1980-കളിൽ നിരവധി സിനിമകളിൽ നായകനായി അഭിനയിച്ച് അദ്ദേഹം മുൻനിരയിലേക്ക് ഉയർന്നു വന്നു. തമിഴ് സിനിമയിലെ "''ഒരു തലൈ രാഗം''" എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് ശങ്കർ തന്റെ അഭിനയ ജീവിതം ആരംഭിച്ചത്. തുടർന്ന്, സൂപ്പർഹിറ്റ് ചിത്രമായ [[മഞ്ഞിൽ വിരിഞ്ഞ പൂക്കൾ]] എന്ന മലയാള സിനിമയിലൂടെ അദ്ദേഹം മലയാളത്തിൽ അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചു. 1980-കളിൽ ശങ്കറും മോഹൻലാലും ഒരുമിച്ച് നിരവധി വിജയകരമായ മലയാള ചിത്രങ്ങളിൽ അഭിനയിച്ചു. ഒരു കാലഘട്ടത്തിൽ നായകവേഷങ്ങളിൽ നിറഞ്ഞ് നിന്നിരുന്ന ശങ്കർ പിന്നീട് സഹവേഷങ്ങളിലേയ്ക്ക് മാറുകയും പതിയെ സിനിമകളിൽ സജീവമല്ലാതെയാകുകുയും ചെയ്തു.<ref>[https://newspaper.mathrubhumi.com/features/sunday-special/sundayspecial-1.8402975 ഒറ്റപ്പാലത്ത് മൊട്ടിട്ട് മഞ്ഞിൽ വിരിഞ്ഞ പൂവ്]</ref><ref>[https://www.madhyamam.com/entertainment/movie-news/actor-shankar-again-as-producer-940066 നടൻ ശങ്കർ വീണ്ടും നിർമ്മാണ രംഗത്തേക്ക്]</ref> == ജീവിതരേഖ == [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശൂർ ജില്ലയിലെ]] [[കേച്ചേരി|കേച്ചേരിയിൽ]] തെക്കെ വീട്ടിൽ എൻ.കെ.പണിക്കരുടേയും സുലോചനയുടേയും മകനായി 1960 ജനുവരി 22ന് ജനനം. ശങ്കറിന്റെ നാലാം വയസിൽ കുടുംബം [[ചെന്നൈ|ചെന്നൈയിലേക്ക്]] താമസം മാറി. അച്ഛൻ ഇന്ത്യൻ ഡ്രഗ്സ് ആൻഡ് ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽസ് ലിമിറ്റഡിൽ സീനിയർ മാനേജരായിരുന്നു. കൃഷ്ണകുമാർ, ഇന്ദിര എന്നിവർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരങ്ങളാണ്. ചെന്നെ സെന്റ്. ബർണാഡ് ആംഗ്ലോ ഇന്ത്യൻ ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂളിൽ നിന്ന് പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ ശങ്കർ ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ എച്ച്.എൻ.ബി.ജി യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ചരിത്രത്തിൽ ബി.എ. ബിരുദം നേടി.<ref>[https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2021/09/28/chat-with-actor-shankar-bhramam-movie.html ആ പ്രതിനായക വേഷം ചോദിച്ചു വാങ്ങിയത്, ശങ്കർ തിരിച്ചെത്തുന്നു]</ref> പിന്നീട്, ചെന്നൈയിലെ സൗത്ത് ഇന്ത്യൻ ഫിലിം ചേംബർ സ്കൂൾ ഓഫ് ആക്ടിംഗിൽ രണ്ട് വർഷത്തെ അഭിനയ കോഴ്സ് പൂർത്തിയാക്കി. == വ്യക്തിജീവിതം == 1992 ഡിസംബറിൽ രാധികയുമായുള്ള ശങ്കറിന്റെ ആദ്യ വിവാഹം വിവാഹമോചനത്തിൽ അവസാനിച്ചു.<ref>{{cite news|title=Shankar's 2nd Marriage|journal=[[Mangalam Weekly]]|date=20 July 2002|issue=29|pages=10, 11, 37}}</ref> ആദ്യ വിവാഹം പരാജയപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹം രൂപരേഖയെ വിവാഹം കഴിച്ചു, പക്ഷേ ഈ വിവാഹവും വിവാഹമോചനത്തിൽ അവസാനിച്ചു. ദമ്പതികൾക്ക് ഗോകുൽ എന്നൊരു മകനുണ്ട്.<ref>{{cite web|url=http://www.mangalam.com/life-style/success/71869?page=0,0|title=എന്റെ വലിയ പിഴ|access-date=3 June 2015|publisher=mangalamvarika.com|archive-date=2015-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150703093107/http://www.mangalam.com/life-style/success/71869?page=0,0|url-status=dead}}</ref> 2013 ൽ, നൃത്ത അധ്യാപികയായ ചിത്ര ലക്ഷ്മിയെ വിവാഹം കഴിച്ച് അദ്ദേഹം യു.കെ.യിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കി.<ref>{{cite web|url=http://reporter365.com/malayalam-actor-shankar-marriage-with-chitra-lekshmi.html|title=Archived copy|access-date=5 February 2022|website=reporter365.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130310081939/http://reporter365.com/malayalam-actor-shankar-marriage-with-chitra-lekshmi.html|archive-date=10 March 2013|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=ഗുരുവായൂർ പത്മനാഭന്റെ വിയോഗത്തിൽ കണ്ണീരണിഞ്ഞു യുകെ മലയാളികളുടെ പ്രിയ നർത്തകി|url=https://www.britishmalayali.co.uk/index.php?page=newsDetail&id=98986|access-date=24 August 2021|publisher=Britishmalayali.co.uk|date=27 February 2020}}</ref> == ചലച്ചിത്രജീവിതം == ''ഒരു തലൈ രാഗം'' എന്ന തമിഴ് ചലച്ചിത്രത്തിലാണ് ശങ്കർ ആദ്യമായി അഭിനയിക്കുന്നത്. വമ്പിച്ച സാമ്പത്തിക നേട്ടം കൈവരിച്ച ഈ ചിത്രം ശങ്കറിന് ധാരാളം ജനശ്രദ്ധ നേടിക്കൊടുത്തു. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് മലയാളചലച്ചിത്രവേദിയിലേക്കുള്ള വഴി തുറന്നു. മലയാളത്തിൽ ശങ്കർ ആദ്യമായി അഭിനയിച്ചത് ''[[മഞ്ഞിൽ വിരിഞ്ഞ പൂക്കൾ]]'' എന്ന ചിത്രത്തിലാണ്. [[ഫാസിൽ]] സംവിധാനം ചെയ്ത ഈ ചിത്രത്തിൽ [[മോഹൻലാൽ]] ആയിരുന്നു വില്ലൻ കഥാപാത്രത്തെ അവതരിപ്പിച്ചത്. മോഹൻലാലിന്റെ ആദ്യം പുറത്തിറങ്ങിയ ചലച്ചിത്രവും ഇതായിരുന്നു. ശങ്കറിന്റെ പ്രശസ്തിയെ അശ്രയിച്ച് ധാരാളം ചലച്ചിത്രങ്ങൾ 80-കളിൽ പുറത്തിറങ്ങി. അവയിൽ മിക്കവയും വിജയിച്ചു. തുടക്കക്കാലത്ത് താരപരിവേഷം കുറവായിരുന്ന, മോഹൻലാലിന്റെയും, മമ്മൂട്ടിയുടേയും കൂടെ അനവധി ചിത്രങ്ങളിൽ നായകവേഷങ്ങളിൽ ശങ്കർ തിളങ്ങി. അക്കാലത്ത് നിലവാരം കുറഞ്ഞ ചിത്രങ്ങൾ പോലും ശങ്കറിന്റെ സാന്നിധ്യം മൂലം മാത്രം വിജയം കൈവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. പഴയകാല നായിക നടിമാരായിരുന്ന [[മേനക]], [[അംബിക (ചലച്ചിത്രനടി)|അംബിക]] തുടങ്ങിയവർ ധാരാളം ശങ്കർ-ചിത്രങ്ങളിൽ നായികമാരായി അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. 80-കളുടെ അവസാനത്തോടെ ശങ്കർ ചലച്ചിത്രരംഗത്ത് സജീവമല്ലാതെയാകുകയും, വ്യക്തിപരമായതും, ബിസിനസ്സ് സംബന്ധവുമായ കാരണങ്ങളാൽ യു.എസ്.എ (USA) യിലേക്ക് താമസം മാറ്റുകയും ചെയ്തും. കുറച്ച് കാലം കഴിഞ്ഞ് ചലച്ചിത്രലോകത്തേയ്ക്ക് മടങ്ങിവന്ന ശങ്കറിന് വേണ്ടത്ര അവസരങ്ങൾ ലഭിക്കാതിരിക്കുകയും അഭിനയിച്ച ചിത്രങ്ങളാകട്ടെ വിജയിക്കാതെയാകുകയും ചെയ്തു. ഇത് ശങ്കറിന്റെ ചലച്ചിത്രരംഗത്തെ വളർച്ചയെ ബാധിച്ചു. == സംവിധായകൻ == 2006-ൽ ശങ്കർ ബാലവേലയെ ആസ്പദമാക്കി സംവിധാനം ചെയ്ത ഒരു വീഡിയോ ഈ ചിത്രത്തിന് മലയാള ടെലിവിഷൻ പ്രേക്ഷകരിൽ നിന്ന് മികച്ച സംവിധായകനുള്ള ദൃശ്യ അവാർഡുകൾ ലഭിച്ചു. എച്ച്ഐവി/എയ്ഡ്സ് ബാധിതരെ മാറ്റി നിറുത്തരുതെന്ന് സമൂഹത്തെ ഉദ്ബോധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഇന്തോ-അമേരിക്കൻ സഹനിർമ്മാണമായ വൈറസ്<ref name="actorshankar">{{cite news|title=My Career Mistakes|url=http://www.mangalam.com/life-style/success/71869?page=0,1|work=mangalam|date=3 July 2013|access-date=12 December 2014|archive-date=2014-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20141213222413/http://www.mangalam.com/life-style/success/71869?page=0,1|url-status=dead}}</ref> എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ ഫീച്ചർ ഫിലിം അരങ്ങേറ്റം കുറിച്ചത്.<ref name="Againshankar">{{cite news|title=I believe in destiny:Shankar Panicker|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article85911.ece|work=[[The Indian Express]]|date=22 December 2009|access-date=31 March 2015|archive-date=23 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151223190230/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article85911.ece|url-status=dead}}</ref> കലാഭവൻ മണിയും വിനു മോഹനും അഭിനയിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആദ്യ വാണിജ്യ മലയാള സംവിധായക സംരംഭമായ കേ''രളോത്സവം 2009''-ൽ<ref>{{cite news|title=Kalabhavan Mani in Shankar's Keralotsavam|url=http://entertainment.oneindia.in/malayalam/top-stories/2009/kalabhavan-mani-shankar-keralotsavam-261009.html|work=[[Oneindia.in]]|date=26 October 2009|access-date=12 April 2010|archive-date=2012-07-12|archive-url=https://archive.today/20120712145236/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/top-stories/2009/kalabhavan-mani-shankar-keralotsavam-261009.html|url-status=dead}}</ref> മൂന്ന് യുവാക്കൾ തീവ്രവാദ ബന്ധങ്ങൾക്ക് ഇരയാകുന്നത് എങ്ങനെയെന്ന് ചർച്ച ചെയ്തു.<ref name="Againshankar2">{{cite news|title=I believe in destiny:Shankar Panicker|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article85911.ece|work=[[The Indian Express]]|date=22 December 2009|access-date=31 March 2015|archive-date=23 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151223190230/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article85911.ece|url-status=dead}}</ref> 2015-ൽ, യുഎഇ ആസ്ഥാനമായുള്ള ഒരു തമിഴ് ചിത്രമായ സാൻഡ് സിറ്റി സംവിധാനം ചെയ്യുകയും<ref name="Thesecondcoming">{{cite news|title=The Second Coming|url=https://epaper.newindianexpress.com/407699/The-New-Indian-Express-Kochi/01012015#page/22/2|work=newindianexpress|date=1 Jan 2015|access-date=24 January 2015}}</ref> മികച്ച, നല്ല അവലോകനങ്ങൾ നേടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite web|url=http://www.movietoday.org/sand-city-movie-review/|title=Sand City Movie Review|access-date=2015-01-03|date=2015-01-02|publisher=movietoday|archive-url=https://web.archive.org/web/20150103071745/http://www.movietoday.org/sand-city-movie-review/|archive-date=3 January 2015|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.onlookersmedia.in/reviews/sand-city-review|title=Sand City Movie Review|access-date=2015-01-03|date=2015-01-02|publisher=onlookersmedia|archive-date=2015-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150103152441/http://www.onlookersmedia.in/reviews/sand-city-review|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://muyals.com/sand-city-review-manal-naharam-review/|title=Sand City Film Review|access-date=2015-01-03|date=2015-01-03|publisher=muyals.com|archive-date=2015-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150103171437/http://muyals.com/sand-city-review-manal-naharam-review/|url-status=dead}}</ref> == ചലച്ചിത്രങ്ങൾ == * [[ഒരു തലൈ രാഗം]] - ശങ്കർ അഭിനയിച്ച ആദ്യ സിനിമ * [[മഞ്ഞിൽ വിരിഞ്ഞ പൂക്കൾ]] - ശങ്കർ അഭിനയിച്ച ആദ്യ മലയാള സിനിമ === 2010s === {| class="wikitable sortable" !വർഷം !സിനിമ !ഭാഷ !സംവിധായകൻ !കഥാപാത്രം ! class="unsortable" |കുറിപ്പുകൾ |- |2018 |''ഡ്രാമ'' |മലയാളം | | | |- |2017 |''ഒരു വാതിൽ കോട്ടൈ'' |മലയാളം | | | |- |2016 |''നീരാജന പൂക്കൾ'' |മലയാളം | | | |- |2015 |''ഞാൻ സംവിധാനം ചെയ്യും'' |മലയാളം |ബാലചന്ദ്ര മേനോൻ | | |- |2015 |''വിശ്വാസം... അതല്ലേ എല്ലാം'' |മലയാളം |[[:en:Jayaraj_Vijay|Jayaraj Vijay]] |A S A Luca | |- |2015 |''മണൽ നഗരം'' |തമിഴ് |Himself |Ibrahim Rabbani | |- |2015 |''ആകാശങ്ങളിൽ'' |മലയാളം |Rixon Xavier |Devadathan | |- |2015 |''സാൻറ് സിറ്റി'' |മലയാളം | |Ibrahim Rabbani | |- |2014 |''നാക്കു പെൻഡ് നാക്കു ടാക്ക'' |മലയാളം | |Iyer | |- |2013 |''മിസ് ലേഖാ തരൂർ കാണുന്നത്'' |മലയാളം | |Dr Balasubramanyiam | |- |2013 |''ക്ലിയോപാട്ര'' |മലയാളം | | | |- |2013 |''ഹോട്ടൽ കാലിഫോർണിയ'' |മലയാളം | |Aby Mathew | |- |2012 |''ഹൈഡ് ൻ സീക്ക്'' |മലയാളം | |Niranjan | |- |2012 |''ഭൂമിയുടെ അവകാശികൾ'' |മലയാളം | | | |- |2012 |''ബാങ്കിംഗ് അവേർസ് 10 to 4'' |മലയാളം | |Fernandez | |- |2012 |''ഫാദേർസ് ഡേ'' |മലയാളം | | | |- |2012 |''ഊമക്കുയിൽ പാടുമ്പോൾ'' |മലയാളം | | | |- |2012 |''കാസനോവ''<ref name="IE2009">{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article85911.ece|title=I believe in destiny: Shankar Panicker|accessdate=23 December 2015|date=22 December 2009|work=[[Indian Express]]|author=Parvathy S Nayar|archive-date=2015-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20151223190230/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article85911.ece|url-status=dead}}</ref> |മലയാളം | |Ajoy | |- |2011 |''ചൈനാ ടൌൺ'' |മലയാളം |[[:en:Rafi_Mecartin|Rafi Mecartin]] |Jayakrishnan | |- |2010 |''കൂട്ടുകാർ'' |മലയാളം |Prasad Vaalacheril |Masthan Bhai | |} === 2000s === {| class="wikitable sortable" !Year !Film !Language !Director !Role ! class="unsortable" |Notes |- |2009 |''കേരളോത്സവം 2009''<ref name="IE2009" /> |മലയാളം |Himself | | |- |2009 |''ഇവിടം സ്വർഗ്ഗമാണ്''<ref name="IE2009" /> |മലയാളം |[[:en:Roshan_Andrews|Roshan Andrews]] |Sudheer | |- |2008 |''റോബോ'' |മലയാളം | |Venu | |- |2007 |''സൈക്കിൾ'' |മലയാളം |[[:en:Johny_Antony|Johny Antony]] |Jayadevn |Guest |- |2007 |''[[:en:Ninaithu_Ninaithu_Parthen|Ninaithu Ninaithu Parthen]]'' |തമിഴ് |Manikandan | | |- |2007 |''[[:en:Virus_(2007_film)|Virus]]''<ref name="IE2009" /> |മലയാളം |Himself | |Unreleased |- |2003 |''[[:en:The_Fire_(2003_film)|The Fire]]''<ref name="IE2009" /> |മലയാളം |Shankar Krishna |Sidharthan | |- |2002 |''Madhuram'' |മലയാളം | |Hari | |- |2002 |''സുന്ദരിപ്രാവ്'' |മലയാളം | |Dennis | |- |2002 |''[[:en:Sravu|Sravu]]'' |മലയാളം | |Marakkar | |- |2001 |''[[:en:Bhadra_(2001_film)|Bhadra]]''<ref name="IE2009" /> |മലയാളം |Mummy Century |Rocky | |} === 1990s === {| class="wikitable sortable" !Year !Film !Language !Director !Role ! class="unsortable" |Notes |- |1999 |''സ്റ്റാലിൻ ശിവദാസ്'' |മലയാളം |[[:en:T._S._Suresh_Babu|T. S. Suresh Babu]] |ജയചന്ദ്രൻ | |- |1998 |''സൂര്യവനം'' |മലയാളം |Rishikesh |അജിത് | |- |1997 |''സ്നേഹ സിന്ദൂരം'' |മലയാളം | |കൃഷ്ണനുണ്ണി |Guest |- |1997 |ഗുരു |മലയാളം |[[രാജീവ് അഞ്ചൽ]] |Singer |Guest |- |1996 |''എന്‌റെ സോണിയ'' |മലയാളം |അരുൺ | | |- |1995 |തക്ഷശില |മലയാളം |K Sreekuttan | | |- |1994 |മാനത്തെ കൊട്ടാരം |മലയാളം |സുനിൽ |Himself |Guest |- |1993 |ഗാന്ധർവ്വം |മലയാളം |സംഗീത് ശിവൻ |Chandran |Guest |- |1992 |ഓസ്ട്രേലിയ |മലയാളം |രാജീവ് അഞ്ചൽ |Alex |Unreleased |- |1991 |''കിഴക്കുണരും പക്ഷി'' |മലയാളം |[[വേണു നാഗവള്ളി]] |Gopi Krishnan | |- |1991 |''അഭിമന്യു''<ref name="IE2009" /> |മലയാളം |[[പ്രിയദർശൻ]] |Shekhar | |- |1991 |''മാസ്റ്റർ പ്ലാൻ'' |മലയാളം |കുമാർ മഹാദേവൻ |SI Vijay Varma | |- |1991 |''MGR നഗറിൽ'' |തമിഴ് |[[ആലപ്പി അഷ്റഫ്]] | |Remake of ''[[:en:In_Harihar_Nagar|In Harihar Nagar]]'' |- |1991 |''തായമ്മ'' |തമിഴ് |Gopi Bhimsingh | |Remake of ''[[:en:Thooval_Sparsam|Thooval Sparsam]]'' |} === 1980s === {| class="wikitable sortable" !Year !Film !Language !Director !Role ! class="unsortable" |Notes |- |1990 |''നിയമം എന്തുചെയ്യും'' |മലയാളം | | | |- |1990 |''പന്തയ കുതിരൈഗൾ'' |തമിഴ് |[[:en:MKI_Sukumaran|MKI Sukumaran]] | |Unreleased |- |1989 |''ഭദ്രച്ചിറ്റ'' |മലയാളം |Nazir |Madhu | |- |1989 |''[[:en:Kadhal_Enum_Nadhiyinile|Kadhal Enum Nadhiyinile]]'' |തമിഴ് |[[:en:MKI_Sukumaran|MKI Sukumaran]] |Prem Kumar | |- |1988 |എവിഡൻസ് |മലയാളം |[[:en:Raghavan_(actor)|Raghavan]] |Prince | |- |1987 |ഇത്രയും കാലം |മലയാളം | |Sulaiman | |- |1987 |''ഒന്നാം മാനം പൂമാനം'' |മലയാളം |Sandhya Mohan |Ravi | |- |1987 |ഇതെൻറെ നീതി |മലയാളം |[[:en:J._Sasikumar|J. Sasikumar]] |Ravi | |- |1987 |''അമ്മേ ഭഗവതി'' |മലയാളം |[[:en:Sreekumaran_Thampi|Sreekumaran Thampi]] |Unni | |- |1987 |''ആലിപ്പഴങ്ങൾ'' |മലയാളം |Ramachandranpillai |Sudheer | |- |1987 |''അജന്ത'' |മലയാളം |Manoj Babu | | |- |1986 |''വിശ്വസിച്ചാലും ഇല്ലെങ്കിലും'' |മലയാളം |[[:en:Alleppey_Ashraf|Alleppey Ashraf]] | | |- |1986 |അയൽവാസി ഒരു ദരിദ്രവാസി |മലയാളം |[[:en:Priyadarshan|Priyadarshan]] |Balu | |- |1986 |സുഖമോ ദേവി |മലയാളം |[[:en:Venu_Nagavally|Venu Nagavally]] |Nandan | |- |1986 |''പൊന്നും കുടത്തിനു പൊട്ട്'' |മലയാളം |[[:en:T._S._Suresh_Babu|T. S. Suresh Babu]] |Gopan | |- |1986 |''ഒരു യുഗസന്ധ്യ'' |മലയാളം |Madhu |Babu | |- |1986 |''ഇത്രമാത്രം'' |മലയാളം |[[:en:P._Chandrakumar|P. Chandrakumar]] |Guest at the wedding | |- |1986 |''ഒപ്പം ഒപ്പത്തിനൊപ്പം'' |മലയാളം |Soman |Gopinath | |- |1986 |''നിമിഷങ്ങൾ'' |മലയാളം |Radhakrishnan |Ravi | |- |1986 |''നാളെ ഞങ്ങളുടെ വിവാഹം'' |മലയാളം |[[:en:Sajan_(director)|Sajan]] |Haridas | |- |1986 |''ഇലഞ്ഞിപ്പൂക്കൾ'' |മലയാളം |Sandhya Mohan |Satheesh | |- |1986 |''ധിം തരികിട ധോം'' |മലയാളം |[[:en:Priyadarshan|Priyadarshan]] |Suresh Menon | |- |1986 |''ചേക്കേറാൻ ഒരു ചില്ല'' |മലയാളം |[[:en:Sibi_Malayil|Sibi Malayil]] |Unni | |- |1986 |''അഷ്ടബന്ധം'' |മലയാളം |Askkar | | |- |1986 |''അടുക്കാൻ എന്തെളുപ്പം'' |മലയാളം |[[:en:Jeassy|Jeassy]] |Satheeshan | |- |1985 |''വസന്ത സേന'' |മലയാളം |[[:en:K._Vijayan|K. Vijayan]] |Mahesh Varma | |- |1985 |''വന്നു കണ്ടു കീഴടക്കി'' |മലയാളം |[[:en:Joshiy|Joshiy]] |Dr Ravi | |- |1985 |''സൌന്ദര്യപ്പിണക്കം'' |മലയാളം |[[:en:Rajasenan|Rajasenan]] |Anil | |- |1985 |''സീൻ നമ്പർ 7'' |മലയാളം |Ambili | | |- |1985 |''പച്ചവെളിച്ചം'' |മലയാളം | | | |- |1985 |''ബോയിംഗ് ബോയിംഗ്'' |മലയാളം |''[[:en:Priyadarshan|Priyadarshan]]'' | | |- |1985 |''ശാന്തം ഭീകരം'' |മലയാളം |''[[:en:Rajasenan|Rajasenan]]'' | | |- |1985 |''സമ്മേളനം'' |മലയാളം |CP.Vijaykumar |Ramu | |- |1985 |''പറയാനുംവയ്യ പറയാതിരിക്കാനുംവയ്യാ'' |മലയാളം |[[:en:Priyadarshan|Priyadarshan]] |T. G. Raveendran | |- |1985 |''ഒരു സന്ദേശം കൂടി'' |മലയാളം |[[:en:Cochin_Haneefa|Cochin Haneefa]] |Gopi | |- |1985 |''ഒരുനാൾ ഇന്നൊരു നാൾ'' |മലയാളം |[[:en:T._S._Suresh_Babu|Reji]] |Sukumaran | |- |1985 |''[[ഒരു കുടക്കീഴിൽ|ഒരു കുടക്കീഴിൽ]]'' |മലയാളം |[[:en:Joshiy|Joshiy]] |Ravi | |- |1985 |''ഒന്നിങ്ങു വന്നെങ്കിൽ'' |മലയാളം |Joshiy |Baby | |- |1985 |''[[ഒന്നാനാം കുന്നിൽ ഓരടിക്കുന്നിൽ|ഒന്നാനാം കുന്നിൽ ഓരടിക്കുന്നിൽ]]'' |മലയാളം |[[:en:Priyadarshan|Priyadarshan]] |Anand | |- |1985 |''നേരറിയും നേരത്ത്'' |മലയാളം |Salam Chembazhanthi |Rajeev | |- |1985 |''മുഖ്യമന്ത്രി'' |മലയാളം |[[:en:Alleppey_Ashraf|Alleppey Ashraf]] |Venu | |- |1985 |''മൌനനൊമ്പരം'' |മലയാളം |[[:en:J._Sasikumar|J. Sasikumar]] | | |- |1985 |''ചൂടാത്ത പൂക്കൾ'' |മലയാളം |[[:en:Baby_(director)|Baby]] | | |- |1985 |''ആരോടും പറയരുത്'' |മലയാളം |Ross A J |Gopi | |- |1985 |''അർച്ചന ആരാധന'' |മലയാളം |[[:en:Sajan_(director)|Sajan]] |Vimal Kumar | |- |1985 |''അരം + അരം = കിന്നരം'' |മലയാളം |Priyadarshan |Balan | |- |1985 |''അമ്പട ഞാനേ!'' |മലയാളം |Antony Eastman |Kuttikrishnan | |- |1985 |''പുന്നാരം ചൊല്ലി ചൊല്ലി'' |മലയാളം |Priyadarshan | | |- |1984 |''വീണ്ടും ചലിക്കുന്ന ചക്രം'' |മലയാളം |[[:en:P._G._Viswambharan|P. G. Viswambharan]] |Vinayan | |- |1984 |''ആരാന്റെ മുല്ല കൊച്ചുമുല്ല'' |മലയാളം |[[:en:Balachandra_Menon|Balachandra Menon]] |Omanakuttan | |- |1984 |''ജീവിതം'' |മലയാളം |K Vijayan |Narayanankutty | |- |1984 |''ഉമാനിലയം'' |മലയാളം |Joshiy |Vinod | |- |1984 |''തിരക്കിൽ അൽപ്പ സമയം'' |മലയാളം |[[:en:P._G._Viswambharan|P. G. Viswambharan]] |Rahim | |- |1984 |''പിരിയില്ല നാം'' |മലയാളം |Joshiy |Babu | |- |1984 |''പാവം ക്രൂരൻ'' |മലയാളം |[[:en:Rajasenan|Rajasenan]] |Madhusoodanan | |- |1984 |''ഒരു തെറ്റിന്റെ കഥ'' |മലയാളം |[[:en:P._K._Joseph|P. K. Joseph]] | | |- |1984 |''അമ്മേ നാരായണാ'' |മലയാളം |Suresh | | |- |1984 |''ഓടരുതമ്മാവാ ആളറിയാം'' |മലയാളം |Priyadarshan |Anil | |- |1984 |മുത്തോടുമുത്ത് |മലയാളം |M.Mani |Anil | |- |1984 |വനിതാ പോലീസ് |മലയാളം |[[:en:Alleppey_Ashraf|Alleppey Ashraf]] |Shankar | |- |1984 |ഇതാ ഇന്നുമുതൽ |മലയാളം |[[:en:T._S._Suresh_Babu|Reji]] |'Vaikuntam' Shankar | |- |1984 |എതിർപ്പുകൾ |മലയാളം |Unni Aranmula |Ravi | |- |1984 |ആരോരുമറിയാതെ |മലയാളം |[[:en:KS_Sethumadhavan|KS Sethumadhavan]] |Raju | |- |1984 |അതിരാത്രം |മലയാളം |[[:en:I.V._Sasi|I.V. Sasi]] |Abu | |- |1984 |പുച്ചക്കൊരു മൂക്കുത്തി |മലയാളം |Priyadarsan |Shyam | |- |1984 |എന‍്‍റെ കളിത്തോഴൻ |മലയാളം |M.Mani | | |- |1984 |അന്തിച്ചുവപ്പ് |മലയാളം |Kurian Varnasala | | |- |1984 |കൃഷ്ണാ ഗുരുവായുരപ്പാ |മലയാളം | |Unni | |- |1983 |മൌനരാഗം |മലയാളം |Ambily |Shankaran | |- |1983 |ഹിമം |മലയാളം |Joshiy |Vijay | |- |1983 |തിമിംഗിലം |മലയാളം |Crossbelt Mani |Vijayan | |- |1983 |അങ്കം |മലയാളം |Joshiy |Johny | |- |1983 |മോർച്ചറി |മലയാളം |Baby |Venu | |- |1983 |മറക്കില്ലൊരിക്കലും |മലയാളം |[[:en:Fazil_(director)|Fazil]] |Pradeep | |- |1983 |ഹലോ മദ്രാസ് ഗേൾ |മലയാളം |[[:en:J._Williams_(cinematographer)|J. Williams]] | | |- |1983 |കൊടുങ്കാറ്റ് |മലയാളം |[[:en:Joshiy|Joshiy]] | | |- |1983 |സംരംഭം |മലയാളം |[[:en:Baby_(director)|Baby]] | | |- |1983 |[[സന്ധ്യക്കു വിരഞ്ഞ പൂവ്]] |മലയാളം |[[:en:P._G._Viswambharan|P. G. Viswambharan]] |Thilakan | |- |1983 |''കൂലി'' |മലയാളം |Ashok Kumar |Sethu | |- |1983 |''എങ്ങനെ നീ മറക്കും'' |മലയാളം |M.Mani |Prem | |- |1983 |''ഈ വഴി മാത്രം'' |മലയാളം |Ravi Guptan | | |- |1983 |''ഈറ്റപ്പുലി'' |മലയാളം |[[:en:Crossbelt_Mani|Crossbelt Mani]] |Kabeer | |- |1982 |''പുവിരിയും പുലരി'' |മലയാളം |G Premkumar |Balan | |- |1982 |''പാളങ്ങൾ'' |മലയാളം |[[:en:Bharathan|Bharathan]] |Ravi/Rails | |- |1982 |''പടയോട്ടം'' |മലയാളം |Jijo Punnoose |Chandrootty | |- |1982 |''അനുരാഗക്കോടതി'' |മലയാളം |[[:en:Hariharan_(director)|Hariharan]] |Shivadas | |- |1982 |''വെളിച്ചം വിതറുന്ന പെൺകുട്ടി'' |മലയാളം |[[:en:Durai_(director)|Durai]] | | |- |1982 |''അരഞ്ഞാണം'' |മലയാളം |[[:en:P._Venu|P. Venu]] |Madhu | |- |1982 |''Punitha Malar'' |തമിഴ് |[[:en:Durai_(director)|Durai]] | | |- |1982 |രാഗം തേടും പല്ലവി |തമിഴ് | | | |- |1982 |''[[:en:Kanalukku_Karaiyethu|Kanalukku Karaiyethu]]'' |തമിഴ് | | | |- |1982 |''ഉദയം അരികത്ത്'' |തമിഴ് | | | |- |1982 |''കാളിയ മർദ്ദനം'' |മലയാളം |[[:en:J._Williams_(cinematographer)|J. Williams]] | | |- |1982 |കയം |മലയാളം |[[:en:P._K._Joseph|P. K. Joseph]] | | |- |1982 |''എൻറെ മോഹങ്ങൾ പൂവണിഞ്ഞു'' |മലയാളം |[[:en:Bhadran_(director)|Bhadran]] | | |- |1982 |''നടമാടും സിലൈഗൾ'' |തമിഴ് |Malleshwar | | |- |1981 |''കാട്ടുപോത്ത്'' |മലയാളം |P Gopikumar | |Unreleased |- |1981 |''കൊയിൽ പുറാ'' |തമിഴ് | | | |- |1981 |''മൌനയുദ്ധം'' |തമിഴ് | | | |- |1981 |''ഊതിക്കാച്ചിയ പൊന്ന്'' |മലയാളം |[[:en:P._K._Joseph|P. K. Joseph]] |Vishwanathan | |- |1981 |''കടത്ത്'' |മലയാളം |[[:en:P._G._Viswambharan|P. G. Viswambharan]] |Rajappan | |- |1981 |''കനകച്ചിലങ്ങ കിലുങ്ങെ കിലുങ്ങെ'' |മലയാളം |Vijayaraghavan | |Unreleased |- |1981 |ഗുഹ |മലയാളം |M R Jose |Das | |- |1980 |സുജാത |തമിഴ് | | | |- |1980 |''മഞ്ഞിൽ വിരിഞ്ഞ പൂക്കൾ''<ref name="IE2009" /> |മലയാളം |[[:en:Fazil_(director)|Fazil]] |Prem Kishan | |- |1980 |ഒരു തലൈ രാഗം |തമിഴ് |T.rajendar |Raja | |- |1979 |''ശരപഞ്ജരം'' |മലയാളം |ഹരിഹരൻ |അൺ ക്രെഡിറ്റഡ് | |} == പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{imdb name|0788152|ശങ്കർ}} [[വർഗ്ഗം:1960-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 22-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രനടന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂരിൽ നിന്നുള്ള ചലച്ചിത്രപ്രവർത്തകർ]] j9j43476d06ht8rowbd8imbths3t0x3 0 107557 4642787 4575796 2026-07-03T04:58:28Z Malikaveedu 16584 4642787 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Panniyannur}} {{Use Indian English|date=July 2018}} {{Infobox settlement | name = പന്ന്യന്നൂർ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = [[പട്ടണം]] | image_skyline = File:Kallappally Mosque, new Mahe.jpg | image_alt = | image_caption = കല്ലപ്പള്ളി പള്ളി | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11.7538000|N|75.5528400|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = [[Panchayati raj (India)]] | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 10.02 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 22,308 | population_as_of = 2011 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = <ref name="2011 census data">{{cite web|title=Census of India Search details |url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=672997|publisher=censusindia.gov.in|access-date=10 May 2015}}</ref> | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|മലയാളം]], ഇംഗ്ലീഷ് | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = | registration_plate = | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ]] [[തലശ്ശേരി]] താലൂക്കിൽ പെടുന്ന ഒരു ചെറിയ പട്ടണമാണ്‌ '''പന്ന്യന്നൂർ'''. [[വിശാല മയ്യഴി|വിശാല മയ്യഴിയുടെ]] ഒരു ഭാഗമാണ്‌ പന്ന്യന്നൂർ. == സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ == 2001-ലെ [[കാനേഷുമാരി]] പ്രകാരം 20,860 ആണ്‌ ജനസംഖ്യ. ഇതിൽ 46% പുരുഷന്മാരും 54% സ്ത്രീകളും ആണ്‌.<ref>{{GR|India}}</ref>. പന്ന്യന്നൂരിന്റെ സാക്ഷരത 86 ശതമാനമാണ്‌. സാക്ഷരത പുരുഷന്മാരിൽ 86 ശതമാനവും സ്ത്രീകളിൽ 85 ശതമാനവുമാണ്‌. ആറ് വയസ്സിനു താഴെയുള്ള കുട്ടികളാണ്‌ പന്ന്യന്നൂരിലെ 11%. [[തലശ്ശേരി]] പട്ടണത്തിൽ നിന്ന് 8 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ്‌ പന്ന്യന്നൂർ. [[ചൊക്ലി]], [[മയ്യഴി]], പാനൂർ എന്നിവയാണ്‌ സമീപത്തുള്ള മറ്റ് പട്ടണങ്ങൾ. == അവലംബങ്ങൾ == {{Reflist}} {{കണ്ണൂർ ജില്ല}} [[Category:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] ry3032zcue52m5mnvgh29dk1bo0bfw9 0 109070 4642758 4119555 2026-07-03T01:41:56Z Malikaveedu 16584 4642758 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kecheri}} {{wikify}} {{Infobox settlement | name = കേച്ചേരി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = File:Kechey town-thrissur-kerala-by vijayanrajapuram 02.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം | latd = 10 | latm = 37 | lats = 0 | latNS = N | longd = 76 | longm = 6 | longs = 0 | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Thrissur district|Thrissur]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 680501 | area_code_type = Telephone code | area_code = 04885 | registration_plate = KL-48 KL-46 | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = Thrissur | website = | footnotes = }} [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ [[കുന്നംകുളം താലൂക്ക്|കുന്നംകുളം താലൂക്കിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് '''കേച്ചേരി'''. [[ചൂണ്ടൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചൂണ്ടൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ]] ഭാഗമാണിത്. [[തൃശ്ശൂർ]] നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഉദ്ദേശം 16 കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി [[കുന്നംകുളം]], [[ഗുരുവായൂർ]], [[കോഴിക്കോട്]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിലാണ് കേച്ചേരി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്തുള്ള മച്ചാട്ടുമലയിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിയ്ക്കുന്ന [[കേച്ചേരിപ്പുഴ]]യുടെ കരയിലാണ് ഈ പട്ടണം. സാമാന്യം തിരക്കുള്ള ഒരു ജങ്ഷനാണ് കേച്ചേരിയിൽ. അടുത്തകാലത്ത് ഈ സ്ഥലം, ഗതാഗതക്കുരുക്കുകളുടെ പേരിൽ കുപ്രസിദ്ധി നേടിയിരുന്നു. == ചരിത്രം == 'കീഴ്ച്ചേരി' എന്ന പേര് ലോപിച്ചാണ് കേച്ചേരിയായതെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. നദിയൊഴുകിച്ചെല്ലുന്ന വഴിയിൽ കീഴോട്ട് മാറിക്കിടന്നിരുന്ന ചേരി, കീഴ്ച്ചേരിയായും കാലാന്തരത്തിൽ കേച്ചേരിയായും മാറിയെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു.കേച്ചേരി ഗ്രാമം അതിന്റെ ബഹുമുഖ സംസ്കാരവും പൈതൃകം എന്നിവയാൽ സമ്പന്നമാണ്. വ്യത്യസ്ത സംസ്കാരങ്ങളുടെയും മതങ്ങളുടെയും വംശങ്ങളുടെയും ഒരു സമന്വയം ഇവിടെ കാണാൻ കഴിയു. കേച്ചേരി പുഴയുടെ തീരത്താണ് കേച്ചേരി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്, ആ ഗ്രാമത്തിന് ആ പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നു. രാജ്യമെമ്പാടും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പഴയ കക്ക മാർക്കറ്റ് ഇവിടെയുണ്ട്. ഫുട്ബോൾ, സാഹിത്യം, സിനിമ തുടങ്ങിയ വൈവിധ്യമാർന്ന മേഖലകളിൽ ലോകത്തിന് നൽകിയ സംഭാവനകൾക്ക് കേച്ചേരി പ്രശസ്തമാണ്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഗ്രാമത്തിൻ്റെ പേരിലുള്ള കേച്ചേരിപ്പുഴ സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 6000 അടി ഉയരത്തിൽ മച്ചാട് വനമേഖലയിൽ തുടങ്ങി വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്നു. സമീപ പ്രദേശങ്ങളായ എരനെല്ലൂർ, ചിറനെല്ലൂർ, പെരുമണ്ണ്, തുവാനൂർ, പാറന്നൂർ, ചൂണ്ടൽ എന്നിവ കേച്ചേരിയാറിൻ്റെ ഇരുകരകളിലുമായാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ കുന്നംകുളം താലൂക്കിന്റെ തെക്കേയറ്റത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ ഗ്രാമം, ചൂണ്ടൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമാണ്. കുന്നംകുളത്തുനിന്ന് എട്ടും, ഗുരുവായൂരിൽ നിന്ന് പന്ത്രണ്ടും കിലോമീറ്റർ ദൂരമുണ്ട് കേച്ചേരിയിലേയ്ക്ക്. കേച്ചേരിയ്ക്കടുത്തുള്ള പെരുമല പ്രകൃതിരമണീയമായ ഒരു സ്ഥലമാണ്. നിരവധി വിനോദസഞ്ചാരികൾ ഈ ഭാഗത്തേയ്ക്ക് വരുന്നുണ്ട്. പാറന്നൂർ, ചിറനെല്ലൂർ, പെരുമണ്ണ്, എരനെല്ലൂർ തുടങ്ങിയ സമീപസ്ഥലങ്ങളുടെ പേര് കേച്ചേരിപ്പുഴയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. സമീപത്ത് ധാരാളം നെൽപ്പാടങ്ങളുണ്ട്. അവയിലേയ്ക്ക് വെള്ളമെത്തിയ്ക്കാനായി തുടങ്ങിവച്ച പാറന്നൂർ ചിറ ചുറ്റുമുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിലെ ജലസേചന ആവശ്യങ്ങൾക്ക് സഹായിക്കുന്നതോടൊപ്പം ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ടുതന്നെ ജനശ്രദ്ധയാകർഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. സമീപകാലത്ത് പാറന്നൂർ ചിറ വിനോദസഞ്ചാരത്തിനും സിനിമാ ചിത്രീകരണത്തിനും കൂടുതൽ പ്രചാരം നേടുന്നുണ്ട്. പെരുവൻമല കുന്നും (കിഴക്ക്), ചൂണ്ടൽ കുന്നും (തെക്ക്), ചൂണ്ടൽ പാറയും പെരുവൻ ചിറ (പടിഞ്ഞാറ്), പട്ടിക്കര കായൽ, പറപ്പൂർ കായൽ (വടക്ക്) എന്നിവയാൽ ഗ്രാമം ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. == ജനസംഖ്യ == 2011-ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് ഏകദേശം അയ്യായിരത്തിനടുത്താണ് കേച്ചേരിയിലെ ജനസംഖ്യ. 1000 പുരുഷന്മാർക്ക് 1001 സ്ത്രീകൾ എന്ന നിരക്കിലാണ് സ്ത്രീപുരുഷ അനുപാതം. [[ഹിന്ദുമതം|ഹിന്ദു]], [[ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്ത്യൻ]], [[ഇസ്ലാം|മുസ്ലീം]] മതവിശ്വാസികൾ ഏതാണ്ട് ഒരേ നിരക്കിലാണ് കേച്ചേരിയിൽ. പരസ്പരസഹവർത്തിത്വത്തോടെയാണ് എല്ലാവരും കഴിയുന്നത്. കേച്ചേരിയിലെ പ്രധാന ആരാധനാലയങ്ങൾ [[പറപ്പൂക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|പറപ്പൂക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം]],എരനെല്ലൂർ പരിശുദ്ധ കൊന്തമാതാവിൻ പള്ളി, മഴുവഞ്ചേരി മഹാദേവക്ഷേത്രം,പെരുവൻമല മഹാദേവ ക്ഷേത്രം ,കേച്ചേരി ജുമാ മസ്ജിദ്, പെരുമണ്ണ് പിഷാരിക്കൽ കാർത്യായനി ക്ഷേത്രം ,പാലത്തും ഭഗവതിക്ഷേത്രം, തുവ്വാനൂർ ശിവ-വിഷ്ണുക്ഷേത്രങ്ങൾ എന്നിവയാണ്. പറപ്പൂക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] നടത്തിവരുന്ന വേല,പൂരം ശ്രദ്ധേയമാണ്. പ്രശസ്ത കവിയും ഗാനരചയിതാവുമായിരുന്ന [[യൂസഫലി കേച്ചേരി]], പ്രമുഖ സംസ്കൃതപണ്ഡിതൻ ഇ.പി. ഭരതപിഷാരോടി, സാഹിത്യകാരൻ പി ടി ലാസർ മാസ്റ്റർ, സിനിമ നടന്മാരായ [[ഇർഷാദ്]],അസ്സിം ജമാൽ,സഞ്ചാരസാഹിത്യകാരൻ [[എം.കെ. രാമചന്ദ്രൻ]],രാഷ്ട്രീയ പ്രേമുഖരായ കെ. പി. അരവിന്ദ്ധാക്ഷൻ, സി. സി. ശ്രീകുമാർ,മുൻ ഫുട്ബോളർ എ.എസ് ഫിറോസ്,എഴുത്തുകാരനും, സിനിമ നടനുമായ സലിം കേച്ചേരി,വെറ്റിനറി കോളേജ് മണ്ണുത്തി മുൻ ഡീൻ ഡോ. രാധകൃഷ്ണ കൈമൾ, കോളേജ് ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്സ് തിരുവനന്തപുരം മുൻ പ്രിൻസിപ്പൽ സി. എൽ. പൊറുഞ്ചുകുട്ടി തുടങ്ങിയവർ കേച്ചേരി സ്വദേശികളാണ്. == അവലംബം == {{reflist}} {{Thrissur-geo-stub}} {{തൃശ്ശൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] a0ahdfbycz4bdov5ujvve5djf78waxk 4642759 4642758 2026-07-03T01:47:11Z Malikaveedu 16584 /* ചരിത്രം */ 4642759 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kecheri}} {{wikify}} {{Infobox settlement | name = കേച്ചേരി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = File:Kechey town-thrissur-kerala-by vijayanrajapuram 02.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം | latd = 10 | latm = 37 | lats = 0 | latNS = N | longd = 76 | longm = 6 | longs = 0 | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Thrissur district|Thrissur]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 680501 | area_code_type = Telephone code | area_code = 04885 | registration_plate = KL-48 KL-46 | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = Thrissur | website = | footnotes = }} [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ [[കുന്നംകുളം താലൂക്ക്|കുന്നംകുളം താലൂക്കിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് '''കേച്ചേരി'''. [[ചൂണ്ടൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചൂണ്ടൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ]] ഭാഗമാണിത്. [[തൃശ്ശൂർ]] നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഉദ്ദേശം 16 കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി [[കുന്നംകുളം]], [[ഗുരുവായൂർ]], [[കോഴിക്കോട്]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിലാണ് കേച്ചേരി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്തുള്ള മച്ചാട്ടുമലയിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിയ്ക്കുന്ന [[കേച്ചേരിപ്പുഴ]]യുടെ കരയിലാണ് ഈ പട്ടണം. സാമാന്യം തിരക്കുള്ള ഒരു ജങ്ഷനാണ് കേച്ചേരിയിൽ. അടുത്തകാലത്ത് ഈ സ്ഥലം, ഗതാഗതക്കുരുക്കുകളുടെ പേരിൽ കുപ്രസിദ്ധി നേടിയിരുന്നു. == ചരിത്രം == 'കീഴ്ച്ചേരി' എന്ന പേര് ലോപിച്ചാണ് കേച്ചേരിയായതെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. നദിയൊഴുകിച്ചെല്ലുന്ന വഴിയിൽ കീഴോട്ട് മാറിക്കിടന്നിരുന്ന ചേരി, കീഴ്ച്ചേരിയായും കാലാന്തരത്തിൽ കേച്ചേരിയായും മാറിയെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു.കേച്ചേരി ഗ്രാമം അതിന്റെ ബഹുമുഖ സംസ്കാരവും പൈതൃകം എന്നിവയാൽ സമ്പന്നമാണ്. വ്യത്യസ്ത സംസ്കാരങ്ങളുടെയും മതങ്ങളുടെയും വംശങ്ങളുടെയും ഒരു സമന്വയം ഇവിടെ കാണാൻ കഴിയു. കേച്ചേരി പുഴയുടെ തീരത്താണ് കേച്ചേരി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്, ആ ഗ്രാമത്തിന് ആ പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നു. രാജ്യമെമ്പാടും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പഴയ [[അടയ്ക്ക]] ചന്ത ഇവിടെയുണ്ട്. ഫുട്ബോൾ, സാഹിത്യം, സിനിമ തുടങ്ങിയ വൈവിധ്യമാർന്ന മേഖലകളിൽ ലോകത്തിന് നൽകിയ സംഭാവനകളുടെ പേരിലും കേച്ചേരി പ്രശസ്തമാണ്. കേരളത്തിലെ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ ചൂണ്ടൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വ്യവസായ കേന്ദ്രമാണ് കേച്ചേരി. നിരവധി രാഷ്ട്രീയ, സാമൂഹിക, സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഈ സ്ഥലം വേദിയാണ്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഗ്രാമത്തിൻ്റെ പേരിലുള്ള കേച്ചേരിപ്പുഴ സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 6000 അടി ഉയരത്തിൽ മച്ചാട് വനമേഖലയിൽ തുടങ്ങി വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്നു. സമീപ പ്രദേശങ്ങളായ എരനെല്ലൂർ, ചിറനെല്ലൂർ, പെരുമണ്ണ്, തുവാനൂർ, പാറന്നൂർ, ചൂണ്ടൽ എന്നിവ കേച്ചേരിയാറിൻ്റെ ഇരുകരകളിലുമായാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ കുന്നംകുളം താലൂക്കിന്റെ തെക്കേയറ്റത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ ഗ്രാമം, ചൂണ്ടൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമാണ്. കുന്നംകുളത്തുനിന്ന് എട്ടും, ഗുരുവായൂരിൽ നിന്ന് പന്ത്രണ്ടും കിലോമീറ്റർ ദൂരമുണ്ട് കേച്ചേരിയിലേയ്ക്ക്. കേച്ചേരിയ്ക്കടുത്തുള്ള പെരുമല പ്രകൃതിരമണീയമായ ഒരു സ്ഥലമാണ്. നിരവധി വിനോദസഞ്ചാരികൾ ഈ ഭാഗത്തേയ്ക്ക് വരുന്നുണ്ട്. പാറന്നൂർ, ചിറനെല്ലൂർ, പെരുമണ്ണ്, എരനെല്ലൂർ തുടങ്ങിയ സമീപസ്ഥലങ്ങളുടെ പേര് കേച്ചേരിപ്പുഴയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. സമീപത്ത് ധാരാളം നെൽപ്പാടങ്ങളുണ്ട്. അവയിലേയ്ക്ക് വെള്ളമെത്തിയ്ക്കാനായി തുടങ്ങിവച്ച പാറന്നൂർ ചിറ ചുറ്റുമുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിലെ ജലസേചന ആവശ്യങ്ങൾക്ക് സഹായിക്കുന്നതോടൊപ്പം ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ടുതന്നെ ജനശ്രദ്ധയാകർഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. സമീപകാലത്ത് പാറന്നൂർ ചിറ വിനോദസഞ്ചാരത്തിനും സിനിമാ ചിത്രീകരണത്തിനും കൂടുതൽ പ്രചാരം നേടുന്നുണ്ട്. പെരുവൻമല കുന്നും (കിഴക്ക്), ചൂണ്ടൽ കുന്നും (തെക്ക്), ചൂണ്ടൽ പാറയും പെരുവൻ ചിറ (പടിഞ്ഞാറ്), പട്ടിക്കര കായൽ, പറപ്പൂർ കായൽ (വടക്ക്) എന്നിവയാൽ ഗ്രാമം ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. == ജനസംഖ്യ == 2011-ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് ഏകദേശം അയ്യായിരത്തിനടുത്താണ് കേച്ചേരിയിലെ ജനസംഖ്യ. 1000 പുരുഷന്മാർക്ക് 1001 സ്ത്രീകൾ എന്ന നിരക്കിലാണ് സ്ത്രീപുരുഷ അനുപാതം. [[ഹിന്ദുമതം|ഹിന്ദു]], [[ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്ത്യൻ]], [[ഇസ്ലാം|മുസ്ലീം]] മതവിശ്വാസികൾ ഏതാണ്ട് ഒരേ നിരക്കിലാണ് കേച്ചേരിയിൽ. പരസ്പരസഹവർത്തിത്വത്തോടെയാണ് എല്ലാവരും കഴിയുന്നത്. കേച്ചേരിയിലെ പ്രധാന ആരാധനാലയങ്ങൾ [[പറപ്പൂക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|പറപ്പൂക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം]],എരനെല്ലൂർ പരിശുദ്ധ കൊന്തമാതാവിൻ പള്ളി, മഴുവഞ്ചേരി മഹാദേവക്ഷേത്രം,പെരുവൻമല മഹാദേവ ക്ഷേത്രം ,കേച്ചേരി ജുമാ മസ്ജിദ്, പെരുമണ്ണ് പിഷാരിക്കൽ കാർത്യായനി ക്ഷേത്രം ,പാലത്തും ഭഗവതിക്ഷേത്രം, തുവ്വാനൂർ ശിവ-വിഷ്ണുക്ഷേത്രങ്ങൾ എന്നിവയാണ്. പറപ്പൂക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] നടത്തിവരുന്ന വേല,പൂരം ശ്രദ്ധേയമാണ്. പ്രശസ്ത കവിയും ഗാനരചയിതാവുമായിരുന്ന [[യൂസഫലി കേച്ചേരി]], പ്രമുഖ സംസ്കൃതപണ്ഡിതൻ ഇ.പി. ഭരതപിഷാരോടി, സാഹിത്യകാരൻ പി.ടി. ലാസർ മാസ്റ്റർ, സിനിമ നടന്മാരായ [[ഇർഷാദ്]],അസ്സിം ജമാൽ, സഞ്ചാരസാഹിത്യകാരൻ [[എം.കെ. രാമചന്ദ്രൻ]], മുൻ എംപി (രാജ്യസഭ)യും കേരള ചീഫ് വിപ്പുമായ ശ്രീ. കെ.പി. അരവിന്ദാക്ഷൻ, സി. സി. ശ്രീകുമാർ,മുൻ ഫുട്ബോളർ എ.എസ് ഫിറോസ്, എഴുത്തുകാരനും, സിനിമ നടനുമായ സലിം കേച്ചേരി, വെറ്റിനറി കോളേജ് മണ്ണുത്തി മുൻ ഡീൻ ഡോ. രാധകൃഷ്ണ കൈമൾ, കോളേജ് ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്സ് തിരുവനന്തപുരം മുൻ പ്രിൻസിപ്പൽ സി. എൽ. പൊറുഞ്ചുകുട്ടി തുടങ്ങിയവർ കേച്ചേരി സ്വദേശികളാണ്. == അവലംബം == {{reflist}} {{Thrissur-geo-stub}} {{തൃശ്ശൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] cmqypzxtsx091qj6d5oc3b2luh83kid 4642760 4642759 2026-07-03T02:01:18Z Malikaveedu 16584 4642760 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kecheri}} {{wikify}} {{Infobox settlement | name = കേച്ചേരി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = File:Kechey town-thrissur-kerala-by vijayanrajapuram 02.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം | latd = 10 | latm = 37 | lats = 0 | latNS = N | longd = 76 | longm = 6 | longs = 0 | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Kerala]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Thrissur district|Thrissur]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 680501 | area_code_type = Telephone code | area_code = 04885 | registration_plate = KL-48 KL-46 | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = Thrissur | website = | footnotes = }} [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ [[കുന്നംകുളം താലൂക്ക്|കുന്നംകുളം താലൂക്കിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് '''കേച്ചേരി'''. [[ചൂണ്ടൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചൂണ്ടൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ]] ഭാഗമാണിത്. [[തൃശ്ശൂർ]] നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഉദ്ദേശം 16 കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി [[കുന്നംകുളം]], [[ഗുരുവായൂർ]], [[കോഴിക്കോട്]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിലാണ് കേച്ചേരി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്തുള്ള മച്ചാട്ടുമലയിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിയ്ക്കുന്ന [[കേച്ചേരിപ്പുഴ]]യുടെ കരയിലാണ് ഈ പട്ടണം. സാമാന്യം തിരക്കുള്ള ഒരു ജങ്ഷനാണ് കേച്ചേരിയിൽ. അടുത്തകാലത്ത് ഈ സ്ഥലം, ഗതാഗതക്കുരുക്കുകളുടെ പേരിൽ കുപ്രസിദ്ധി നേടിയിരുന്നു. == ചരിത്രം == 'കീഴ്ച്ചേരി' എന്ന പേര് ലോപിച്ചാണ് കേച്ചേരിയായതെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. നദിയൊഴുകിച്ചെല്ലുന്ന വഴിയിൽ കീഴോട്ട് മാറിക്കിടന്നിരുന്ന ചേരി, കീഴ്ച്ചേരിയായും കാലാന്തരത്തിൽ കേച്ചേരിയായും മാറിയെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു.കേച്ചേരി ഗ്രാമം അതിന്റെ ബഹുമുഖ സംസ്കാരവും പൈതൃകം എന്നിവയാൽ സമ്പന്നമാണ്. വ്യത്യസ്ത സംസ്കാരങ്ങളുടെയും മതങ്ങളുടെയും വംശങ്ങളുടെയും ഒരു സമന്വയം ഇവിടെ കാണാൻ കഴിയു. കേച്ചേരി പുഴയുടെ തീരത്താണ് കേച്ചേരി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്, ആ ഗ്രാമത്തിന് ആ പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നു. രാജ്യമെമ്പാടും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പഴയ [[അടയ്ക്ക]] ചന്ത ഇവിടെയുണ്ട്. ഫുട്ബോൾ, സാഹിത്യം, സിനിമ തുടങ്ങിയ വൈവിധ്യമാർന്ന മേഖലകളിൽ ലോകത്തിന് നൽകിയ സംഭാവനകളുടെ പേരിലും കേച്ചേരി പ്രശസ്തമാണ്. കേരളത്തിലെ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ ചൂണ്ടൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വ്യവസായ കേന്ദ്രമാണ് കേച്ചേരി. നിരവധി രാഷ്ട്രീയ, സാമൂഹിക, സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഈ സ്ഥലം വേദിയാണ്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഗ്രാമത്തിൻ്റെ പേരിലുള്ള കേച്ചേരിപ്പുഴ സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 6000 അടി ഉയരത്തിൽ മച്ചാട് വനമേഖലയിൽ തുടങ്ങി വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്നു. സമീപ പ്രദേശങ്ങളായ എരനെല്ലൂർ, ചിറനെല്ലൂർ, പെരുമണ്ണ്, തുവാനൂർ, പാറന്നൂർ, ചൂണ്ടൽ എന്നിവ കേച്ചേരിയാറിൻ്റെ ഇരുകരകളിലുമായാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ കുന്നംകുളം താലൂക്കിന്റെ തെക്കേയറ്റത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ ഗ്രാമം, ചൂണ്ടൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമാണ്. കുന്നംകുളത്തുനിന്ന് എട്ടും, ഗുരുവായൂരിൽ നിന്ന് പന്ത്രണ്ടും കിലോമീറ്റർ ദൂരമുണ്ട് കേച്ചേരിയിലേയ്ക്ക്. കേച്ചേരിയ്ക്കടുത്തുള്ള പെരുമല പ്രകൃതിരമണീയമായ ഒരു സ്ഥലമാണ്. നിരവധി വിനോദസഞ്ചാരികൾ ഈ ഭാഗത്തേയ്ക്ക് വരുന്നുണ്ട്. പാറന്നൂർ, ചിറനെല്ലൂർ, പെരുമണ്ണ്, എരനെല്ലൂർ തുടങ്ങിയ സമീപസ്ഥലങ്ങളുടെ പേര് കേച്ചേരിപ്പുഴയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. സമീപത്ത് ധാരാളം നെൽപ്പാടങ്ങളുണ്ട്. അവയിലേയ്ക്ക് വെള്ളമെത്തിയ്ക്കാനായി തുടങ്ങിവച്ച പാറന്നൂർ ചിറ ചുറ്റുമുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിലെ ജലസേചന ആവശ്യങ്ങൾക്ക് സഹായിക്കുന്നതോടൊപ്പം ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ടുതന്നെ ജനശ്രദ്ധയാകർഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. സമീപകാലത്ത് പാറന്നൂർ ചിറ വിനോദസഞ്ചാരത്തിനും സിനിമാ ചിത്രീകരണത്തിനും കൂടുതൽ പ്രചാരം നേടുന്നുണ്ട്. പെരുവൻമല കുന്നും (കിഴക്ക്), ചൂണ്ടൽ കുന്നും (തെക്ക്), ചൂണ്ടൽ പാറയും പെരുവൻ ചിറ (പടിഞ്ഞാറ്), പട്ടിക്കര കായൽ, പറപ്പൂർ കായൽ (വടക്ക്) എന്നിവയാൽ ഗ്രാമം ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.{{Geographic Location|width=auto|title='''Places around Kechery'''|Northwest=[[Parappur]]|North=[[Pavaratty]], [[Chettuva]]|Northeast=|West=[[Thrissur]]|Centre=Kechery|East=[[Guruvayur]], [[Kunnamkulam]]|Southwest=[[Thekkumkara]]|South=[[Velur, Thrissur|Velur]], [[Wadakkancherry]]|Southeast=Erumapetty, [[Vellarakkad]]}} == ആഘോഷങ്ങൾ == ആഘോഷങ്ങൾക്ക് പേരുകേട്ട പ്രദേശമാണിത്. കേച്ചേരി പരപ്പുക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ വേല പൂരം ഉത്സവം ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധവും വർണ്ണാഭമായ ഒരു ചടങ്ങാണ്. ഫെബ്രുവരിയിൽ നടക്കുന്ന എരനെല്ലൂർ പള്ളി പെരുന്നാൾ, നീലങ്കാവ് പൂരം, പെരുമണ്ണ് പിഷാരിക്കൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ കാർത്തിക വിളക്ക്, അയ്യപ്പൻ വിളക്ക് എന്നിവയാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാന സാംസ്കാരികോത്സവങ്ങൾ. == ജനസംഖ്യ == 2011-ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് ഏകദേശം അയ്യായിരത്തിനടുത്താണ് കേച്ചേരിയിലെ ജനസംഖ്യ. 1000 പുരുഷന്മാർക്ക് 1001 സ്ത്രീകൾ എന്ന നിരക്കിലാണ് സ്ത്രീപുരുഷ അനുപാതം. [[ഹിന്ദുമതം|ഹിന്ദു]], [[ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്ത്യൻ]], [[ഇസ്ലാം|മുസ്ലീം]] മതവിശ്വാസികൾ ഏതാണ്ട് ഒരേ നിരക്കിലാണ് കേച്ചേരിയിൽ. പരസ്പരസഹവർത്തിത്വത്തോടെയാണ് എല്ലാവരും കഴിയുന്നത്. കേച്ചേരിയിലെ പ്രധാന ആരാധനാലയങ്ങൾ [[പറപ്പൂക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|പറപ്പൂക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം]],എരനെല്ലൂർ പരിശുദ്ധ കൊന്തമാതാവിൻ പള്ളി, മഴുവഞ്ചേരി മഹാദേവക്ഷേത്രം,പെരുവൻമല മഹാദേവ ക്ഷേത്രം ,കേച്ചേരി ജുമാ മസ്ജിദ്, പെരുമണ്ണ് പിഷാരിക്കൽ കാർത്യായനി ക്ഷേത്രം ,പാലത്തും ഭഗവതിക്ഷേത്രം, തുവ്വാനൂർ ശിവ-വിഷ്ണുക്ഷേത്രങ്ങൾ എന്നിവയാണ്. പറപ്പൂക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] നടത്തിവരുന്ന വേല,പൂരം ശ്രദ്ധേയമാണ്. പ്രശസ്ത കവിയും ഗാനരചയിതാവുമായിരുന്ന [[യൂസഫലി കേച്ചേരി]], പ്രമുഖ സംസ്കൃതപണ്ഡിതൻ ഇ.പി. ഭരതപിഷാരോടി, സാഹിത്യകാരൻ പി.ടി. ലാസർ മാസ്റ്റർ, സിനിമ നടന്മാരായ [[ഇർഷാദ്]],അസ്സിം ജമാൽ, സഞ്ചാരസാഹിത്യകാരൻ [[എം.കെ. രാമചന്ദ്രൻ]], മുൻ എംപി (രാജ്യസഭ)യും കേരള ചീഫ് വിപ്പുമായ ശ്രീ. കെ.പി. അരവിന്ദാക്ഷൻ, സി. സി. ശ്രീകുമാർ,മുൻ ഫുട്ബോളർ എ.എസ് ഫിറോസ്, എഴുത്തുകാരനും, സിനിമ നടനുമായ സലിം കേച്ചേരി, വെറ്റിനറി കോളേജ് മണ്ണുത്തി മുൻ ഡീൻ ഡോ. രാധകൃഷ്ണ കൈമൾ, കോളേജ് ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്സ് തിരുവനന്തപുരം മുൻ പ്രിൻസിപ്പൽ സി. എൽ. പൊറുഞ്ചുകുട്ടി തുടങ്ങിയവർ കേച്ചേരി സ്വദേശികളാണ്. == അവലംബം == {{reflist}} {{Thrissur-geo-stub}} {{തൃശ്ശൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] cqceg7rqbbutp1mfp6zv21eevmwbb8e 4642761 4642760 2026-07-03T02:03:52Z Malikaveedu 16584 4642761 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kecheri}} {{wikify}} {{Infobox settlement | name = കേച്ചേരി | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = File:Kechey town-thrissur-kerala-by vijayanrajapuram 02.jpg | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Kerala | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = കേരളത്തിലെ സ്ഥാനം | latd = 10 | latm = 37 | lats = 0 | latNS = N | longd = 76 | longm = 6 | longs = 0 | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Thrissur district|തൃശൂർ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], [[English language|English]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 680501 | area_code_type = Telephone code | area_code = 04885 | registration_plate = KL-48 KL-46 | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = Thrissur | website = | footnotes = }} [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]]യിൽ [[കുന്നംകുളം താലൂക്ക്|കുന്നംകുളം താലൂക്കിൽ]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു പട്ടണമാണ് '''കേച്ചേരി'''. [[ചൂണ്ടൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ചൂണ്ടൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ]] ഭാഗമാണിത്. [[തൃശ്ശൂർ]] നഗരത്തിൽ നിന്ന് ഉദ്ദേശം 16 കിലോമീറ്റർ വടക്കുപടിഞ്ഞാറുമാറി [[കുന്നംകുളം]], [[ഗുരുവായൂർ]], [[കോഴിക്കോട്]] തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലേയ്ക്കുള്ള വഴിയിലാണ് കേച്ചേരി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. [[വടക്കാഞ്ചേരി]]യ്ക്കടുത്തുള്ള മച്ചാട്ടുമലയിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിയ്ക്കുന്ന [[കേച്ചേരിപ്പുഴ]]യുടെ കരയിലാണ് ഈ പട്ടണം. സാമാന്യം തിരക്കുള്ള ഒരു ജങ്ഷനാണ് കേച്ചേരിയിൽ. അടുത്തകാലത്ത് ഈ സ്ഥലം, ഗതാഗതക്കുരുക്കുകളുടെ പേരിൽ കുപ്രസിദ്ധി നേടിയിരുന്നു. == ചരിത്രം == 'കീഴ്ച്ചേരി' എന്ന പേര് ലോപിച്ചാണ് കേച്ചേരിയായതെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു. നദിയൊഴുകിച്ചെല്ലുന്ന വഴിയിൽ കീഴോട്ട് മാറിക്കിടന്നിരുന്ന ചേരി, കീഴ്ച്ചേരിയായും കാലാന്തരത്തിൽ കേച്ചേരിയായും മാറിയെന്ന് വിശ്വസിച്ചുവരുന്നു.കേച്ചേരി ഗ്രാമം അതിന്റെ ബഹുമുഖ സംസ്കാരവും പൈതൃകം എന്നിവയാൽ സമ്പന്നമാണ്. വ്യത്യസ്ത സംസ്കാരങ്ങളുടെയും മതങ്ങളുടെയും വംശങ്ങളുടെയും ഒരു സമന്വയം ഇവിടെ കാണാൻ കഴിയു. കേച്ചേരി പുഴയുടെ തീരത്താണ് കേച്ചേരി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്, ആ ഗ്രാമത്തിന് ആ പേര് നൽകിയിരിക്കുന്നു. രാജ്യമെമ്പാടും അറിയപ്പെടുന്ന ഒരു പഴയ [[അടയ്ക്ക]] ചന്ത ഇവിടെയുണ്ട്. ഫുട്ബോൾ, സാഹിത്യം, സിനിമ തുടങ്ങിയ വൈവിധ്യമാർന്ന മേഖലകളിൽ ലോകത്തിന് നൽകിയ സംഭാവനകളുടെ പേരിലും കേച്ചേരി പ്രശസ്തമാണ്. കേരളത്തിലെ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ ചൂണ്ടൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വ്യവസായ കേന്ദ്രമാണ് കേച്ചേരി. നിരവധി രാഷ്ട്രീയ, സാമൂഹിക, സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഈ സ്ഥലം വേദിയാണ്. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == ഗ്രാമത്തിൻ്റെ പേരിലുള്ള കേച്ചേരിപ്പുഴ സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 6000 അടി ഉയരത്തിൽ മച്ചാട് വനമേഖലയിൽ തുടങ്ങി വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്നു. സമീപ പ്രദേശങ്ങളായ എരനെല്ലൂർ, ചിറനെല്ലൂർ, പെരുമണ്ണ്, തുവാനൂർ, പാറന്നൂർ, ചൂണ്ടൽ എന്നിവ കേച്ചേരിയാറിൻ്റെ ഇരുകരകളിലുമായാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിൽ കുന്നംകുളം താലൂക്കിന്റെ തെക്കേയറ്റത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ ഗ്രാമം, ചൂണ്ടൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിന്റെ ആസ്ഥാനമാണ്. കുന്നംകുളത്തുനിന്ന് എട്ടും, ഗുരുവായൂരിൽ നിന്ന് പന്ത്രണ്ടും കിലോമീറ്റർ ദൂരമുണ്ട് കേച്ചേരിയിലേയ്ക്ക്. കേച്ചേരിയ്ക്കടുത്തുള്ള പെരുമല പ്രകൃതിരമണീയമായ ഒരു സ്ഥലമാണ്. നിരവധി വിനോദസഞ്ചാരികൾ ഈ ഭാഗത്തേയ്ക്ക് വരുന്നുണ്ട്. പാറന്നൂർ, ചിറനെല്ലൂർ, പെരുമണ്ണ്, എരനെല്ലൂർ തുടങ്ങിയ സമീപസ്ഥലങ്ങളുടെ പേര് കേച്ചേരിപ്പുഴയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടുകിടക്കുന്നു. സമീപത്ത് ധാരാളം നെൽപ്പാടങ്ങളുണ്ട്. അവയിലേയ്ക്ക് വെള്ളമെത്തിയ്ക്കാനായി തുടങ്ങിവച്ച പാറന്നൂർ ചിറ ചുറ്റുമുള്ള ഗ്രാമങ്ങളിലെ ജലസേചന ആവശ്യങ്ങൾക്ക് സഹായിക്കുന്നതോടൊപ്പം ചുരുങ്ങിയ കാലം കൊണ്ടുതന്നെ ജനശ്രദ്ധയാകർഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. സമീപകാലത്ത് പാറന്നൂർ ചിറ വിനോദസഞ്ചാരത്തിനും സിനിമാ ചിത്രീകരണത്തിനും കൂടുതൽ പ്രചാരം നേടുന്നുണ്ട്. പെരുവൻമല കുന്നും (കിഴക്ക്), ചൂണ്ടൽ കുന്നും (തെക്ക്), ചൂണ്ടൽ പാറയും പെരുവൻ ചിറ (പടിഞ്ഞാറ്), പട്ടിക്കര കായൽ, പറപ്പൂർ കായൽ (വടക്ക്) എന്നിവയാൽ ഗ്രാമം ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.{{Geographic Location|width=auto|title='''Places around Kechery'''|Northwest=[[Parappur]]|North=[[Pavaratty]], [[Chettuva]]|Northeast=|West=[[Thrissur]]|Centre=Kechery|East=[[Guruvayur]], [[Kunnamkulam]]|Southwest=[[Thekkumkara]]|South=[[Velur, Thrissur|Velur]], [[Wadakkancherry]]|Southeast=Erumapetty, [[Vellarakkad]]}} == ആഘോഷങ്ങൾ == ആഘോഷങ്ങൾക്ക് പേരുകേട്ട പ്രദേശമാണിത്. കേച്ചേരി പരപ്പുക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലെ വേല പൂരം ഉത്സവം ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധവും വർണ്ണാഭമായ ഒരു ചടങ്ങാണ്. ഫെബ്രുവരിയിൽ നടക്കുന്ന എരനെല്ലൂർ പള്ളി പെരുന്നാൾ, നീലങ്കാവ് പൂരം, പെരുമണ്ണ് പിഷാരിക്കൽ ക്ഷേത്രത്തിലെ കാർത്തിക വിളക്ക്, അയ്യപ്പൻ വിളക്ക് എന്നിവയാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാന സാംസ്കാരികോത്സവങ്ങൾ. == ജനസംഖ്യ == 2011-ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് ഏകദേശം അയ്യായിരത്തിനടുത്താണ് കേച്ചേരിയിലെ ജനസംഖ്യ. 1000 പുരുഷന്മാർക്ക് 1001 സ്ത്രീകൾ എന്ന നിരക്കിലാണ് സ്ത്രീപുരുഷ അനുപാതം. [[ഹിന്ദുമതം|ഹിന്ദു]], [[ക്രിസ്തുമതം|ക്രിസ്ത്യൻ]], [[ഇസ്ലാം|മുസ്ലീം]] മതവിശ്വാസികൾ ഏതാണ്ട് ഒരേ നിരക്കിലാണ് കേച്ചേരിയിൽ. പരസ്പരസഹവർത്തിത്വത്തോടെയാണ് എല്ലാവരും കഴിയുന്നത്. കേച്ചേരിയിലെ പ്രധാന ആരാധനാലയങ്ങൾ [[പറപ്പൂക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|പറപ്പൂക്കാവ് ഭഗവതിക്ഷേത്രം]],എരനെല്ലൂർ പരിശുദ്ധ കൊന്തമാതാവിൻ പള്ളി, മഴുവഞ്ചേരി മഹാദേവക്ഷേത്രം,പെരുവൻമല മഹാദേവ ക്ഷേത്രം ,കേച്ചേരി ജുമാ മസ്ജിദ്, പെരുമണ്ണ് പിഷാരിക്കൽ കാർത്യായനി ക്ഷേത്രം ,പാലത്തും ഭഗവതിക്ഷേത്രം, തുവ്വാനൂർ ശിവ-വിഷ്ണുക്ഷേത്രങ്ങൾ എന്നിവയാണ്. പറപ്പൂക്കാവ് ക്ഷേത്രത്തിൽ [[മീനം|മീനമാസത്തിൽ]] നടത്തിവരുന്ന വേല,പൂരം ശ്രദ്ധേയമാണ്. പ്രശസ്ത കവിയും ഗാനരചയിതാവുമായിരുന്ന [[യൂസഫലി കേച്ചേരി]], പ്രമുഖ സംസ്കൃതപണ്ഡിതൻ ഇ.പി. ഭരതപിഷാരോടി, സാഹിത്യകാരൻ പി.ടി. ലാസർ മാസ്റ്റർ, സിനിമ നടന്മാരായ [[ഇർഷാദ്]],അസ്സിം ജമാൽ, സഞ്ചാരസാഹിത്യകാരൻ [[എം.കെ. രാമചന്ദ്രൻ]], മുൻ എംപി (രാജ്യസഭ)യും കേരള ചീഫ് വിപ്പുമായ ശ്രീ. കെ.പി. അരവിന്ദാക്ഷൻ, സി. സി. ശ്രീകുമാർ,മുൻ ഫുട്ബോളർ എ.എസ് ഫിറോസ്, എഴുത്തുകാരനും, സിനിമ നടനുമായ സലിം കേച്ചേരി, വെറ്റിനറി കോളേജ് മണ്ണുത്തി മുൻ ഡീൻ ഡോ. രാധകൃഷ്ണ കൈമൾ, കോളേജ് ഓഫ് ഫൈൻ ആർട്സ് തിരുവനന്തപുരം മുൻ പ്രിൻസിപ്പൽ സി. എൽ. പൊറുഞ്ചുകുട്ടി തുടങ്ങിയവർ കേച്ചേരി സ്വദേശികളാണ്. == അവലംബം == {{reflist}} {{Thrissur-geo-stub}} {{തൃശ്ശൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] miwx0ls1gelbcj6d4ywea37o2vn90xk 0 130171 4642818 3798996 2026-07-03T05:40:52Z ~2026-35624-91 219457 /* പ്രധാന കൃതികൾ */ 4642818 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Mario Vargas Llosa}} {{Infobox Writer | name = മരിയോ വർഗാസ് യോസ | image = Mario_Vargas_Llosa.jpg | imagesize = 200px | caption = മരിയോ യോസ 2005ൽ | pseudonym = | birthname = ഹോർഹെ മരിയോ പെഡ്രോ വർഗാസ് യോസ | birthdate = {{birth date and age|mf=yes|1936|3|28}} | birthplace = [[Arequipa]], [[Arequipa Region|Arequipa]], [[Peru]] | deathdate = | deathplace = | occupation = | nationality = Peruvian, Spanish | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater = [[National University of San Marcos]], <br />[[Complutense University of Madrid]] | genre = | subject = | movement = | notableworks = | awards = {{awd|[[Nobel Prize in Literature]]|2010}} | spouse = Julia Urquidi (1955–1964)<br />Patricia Llosa (1965–present) | children = [[Álvaro Vargas Llosa]]<br />Gonzalo Vargas Llosa<br />Morgana Vargas Llosa | signature = Mario vargas llosa signature transparent.png | website = http://www.mvargasllosa.com | awards = {{awd|[[Nobel Prize in Literature]]|2010}} | signature = <!-- file name only --> | repec_prefix = e | repec_id = pso18 | portaldisp = }} എഴുത്തുകാരൻ, രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകൻ, കോളേജ് അദ്ധ്യാപകൻ, പത്രപ്രവർത്തകൻ എന്നീ നിലകളിൽ വിഖ്യാതനായ '''ഹോർഹെ മരിയോ പെഡ്രോ വർഗാസ് യോസ''' ({{IPA-es|ˈmaɾjo ˈβarɣaz ˈʎosa}}) 1936 [[മാർച്ച് 28]] നു [[പെറു]] വിലെ അറെക്വിപ്പയിൽ ജനിച്ചു. തെക്കേ അമേരിക്കയുടെ ജീവിത യാഥാർഥ്യങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമായ ആഖ്യാനശൈലിയിൽ അവതരിപ്പിച്ച് ശ്രദ്ധേയനായ അദ്ദേഹം 2010-ൽ സാഹിത്യത്തിനുള്ള [[നോബൽ സമ്മാനം 2010|നോബൽ സമ്മാനം]] നേടിയിട്ടുണ്ട്. മറ്റേതൊരു [[ലാറ്റിൻ അമേരിക്കൻ ബൂം]] എഴുത്തുകാരനെയുംകാൾ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തുവാൻ യോസയ്ക്കു കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടെന്ന് ചില നിരൂപകർ വിലയിരുത്തുന്നു. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Mario_Vargas_Llosa</ref> 1960കളിൽ പച്ചവീട്( ദ് ഗ്രീൻ ഹൗസ്), നായകന്റെ കാലം( ദ് ടൈം ഒഫ് ദ് ഹീറോ) എന്നീ നോവലുകളിലൂടെ പ്രസിദ്ധിയിലേയ്ക്കു കുതിച്ചുയർന്ന മരിയോ വർഗ്ഗാസ് യോസ കത്തീഡ്രലിനുള്ളിൽ നടന്ന സംഭാഷണം( കോണ്വർസേഷൻ ഇൻ ദ് കത്തീഡ്രൽ), ലോകാവസാനത്തിന്റെ യുദ്ധം( വാർ ഒഫ് ദ് എൻഡ് ഒഫ് ദ് വേൾഡ്) തുടങ്ങിയ നോവലുകളിലൂടെ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ അംഗീകാരം നേടി. തെക്കനമേരിക്കൻ സാഹിത്യത്തെ ലോകശ്രദ്ധയിലേയ്ക്കുയർത്തിയ [[ലാറ്റിൻ അമേരിക്കൻ ബൂം]] എന്ന സാഹിത്യനീക്കത്തിന്റെ മുന്നണിയിൽ ജൂലിയോ കോർട്ടസാർ, ഗബ്രിയൽ ഗാർസിയ മാർക്കേസ് എന്നിവർക്കൊപ്പം യോസയെയും ഗണിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നോവലുകൾ ഹാസ്യം, കൊലപാതകരഹസ്യം, രാഷ്ട്രീയം, ചരിത്രം എന്നീ മേഖലകളിൽ പെടുന്നവയാണ്. ==ജീവചരിത്രം== [[പെറു|പെറുവിലെ]] [[അറെക്വിപ്പാ|അറെക്വിപ്പാ]] നഗരത്തിലെ ഒരു ഇടത്തരം കുടുംബത്തിൽ ഏണസ്റ്റോ വർഗാസ് മാൽഡൊണാഡൊവിന്റെയും ഡോറ യോസ യുറേറ്റായുടെയും മകനായിട്ടാണ് മരിയോ വർഗാസ് യോസ പിറന്നത്. പിതാവ് ഒരു വ്യോമയാന കമ്പനി ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു. മാതാവ് ഒരു ൿരിയോലാ കുടുംബാംഗവും. യോസയുടെ ജനനം കഴിഞ്ഞ് അധികനാൾ കഴിയും മുൻപുതന്നെ മാതാപിതാക്കൾ വേർപിരിഞ്ഞു. അറേക്വിപ്പയിൽ മാതാവിന്റെ കുടുംബത്തിനൊപ്പമായിരുന്നു മരിയോ കുട്ടിക്കാലം ചിലവഴിച്ചത്. ബൊളീവിയയിലെ പെറൂവിയൻ കോണസലായ മുത്തച്ഛനോടൊപ്പം കുടുംബത്തോടൊപ്പം [[ബൊലീവിയ|ബൊലീവിയയിലെ]] കൊച്ചാബാംബയിലേയ്ക്ക് താമസം മാറിയ യോസ കുട്ടിക്കാലത്റ്റിന്റെ ഏറിയ പങ്കും അവിടെ ചിലവഴിച്ചു. മുത്തച്ഛന്റെ ജോലി പെറുവിലെ പിയൂരയിലേയ്ക്ക് മാറിയതോടെ കുടുംബം അങോട്ടേയ്കു മാറി. അദേഹത്തിന്റെ പ്രാധമിക വിദ്യാഭ്യാസം പിയൂറയിലെ കൊളേജിയോ സലേഷ്യാനോയിലായിരുന്നു. അദേഹത്തിനു പത്തുവയസ്സായപ്പോൾ പിതാവിനൊപ്പം പെറുവിന്റെ തലസ്ഥാനമായ ലിമായിലേയ്ക്കു മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനം കൊളേജിയോ ലാ സേലയിലായിരുന്നു. പതിന്നാലാം വയസ്സിൽ അദേഹം ലിമായിലെ ലിയനീഷ്യോ പ്രാഡൊ സൈനിക അക്കാദമൈയിൽ പഠനമാരംഭിച്ച ബിരുദം നേടുന്നതിനുമുൻപുതന്നെ അദ്ദേഹം ചെറുകിട പത്രങളുടെ ലേഖകനായി പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. 1954ൽ [[മാനുവൽ എ. ഓഡ്രിയാ]]യുടെ ഭരണകാലത്ത് അദ്ദേഹം ലിമായിലെ സാൻ മാർക്കോസ് സർവകലാശാലയിൽ നിയമപഠനമാരംഭിച്ച ഇക്കാലത്താണ് അമ്മായിയായ ജൂല്യ ഉർക്യൂഡിയെ യോസ വിവാഹം ചെയ്യുന്നത്. അന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് പത്തൊൻപതും ജൂലിയായ്ക്ക് ഇരുപത്തിയൊൻപതുവയസ്സുമായിരുന്നു പ്രായം. 1957ൽ ചെറുകഥകളിലൂടെ അദ്ദേഹം സാഹിത്യലോകത്തെയ്ക്ക് കാൽവച്ചു. 1958ൽ ബിരുദം നേടിയ യോസ സ്കോളർഷിപുനേടി സ്പെയിനിൽ ഉപരി പഠനത്തിനായിപ്പോയി. 1960ൽ സ്കോളർഷിപ്പ് കാലാവധി അവസാനിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹം മാഡ്രിഡിൽ നിന്ന് പാരീസിലേയ്ക്ക് നീങ്ങി. സ്കോലർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിച്ചെങ്കിലും ലഭിക്കാഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന് പാരീസിൽജൂലിയ മര്യോപ്പ് ദമ്പതിമാരുടെ ജീവിതം ദുസ്സഹമാവുകയും അവർ തമ്മിൽ പിരിയുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് 196ൽ യോസ അമ്മാവന്റെ മകളായ പട്രീഷ്യഎ വിവാഹം ചെയ്തു. ഈ ദമ്പതിമാർക്ക് മൂന്നു മക്കളാണുള്ളത്. മകനായ അൽവാരോ വർഗാസ് യോസ പത്രപ്രവർത്തകൻ, എഴുത്തുകാരൻ എന്നീ നിലകളിൽ പ്രസിദ്ധനാണ് . ==എഴുത്തിന്റെ നാൾവഴി== 1963ലാണ് യോസയുടെ ആദ്യ നോവലായ നായകന്റെ കാലം ( ദ് ടൈം ഒഫ് ദ് ഹീറോ)പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത്. ലിമായിലെ സൈനികസ്കൂൾ വിദ്യാർഥികളുടെ ജീവിതം ഇതിവൃത്തമാക്കിയ ആ നോവൽ ലിയനീഷ്യോ പ്രാഡോ അക്കാദമിയിലെ സ്വന്തം ജീവിതത്തിന്റെ അനുഭവങ്ങളുടെ വെളിച്ചത്തിലുള്ളതായിരുന്നു. സങ്കീർണമായ സങ്കേതത്തിൽ രചിക്കപ്പെട്ട ആ നോവൽ വൻ വിജയമായി. പ്രിമിയോ ഡി ലാ എപാന്യോള പുരസ്കാരത്തിനതർഹമായി. പെറൂവിയൻ സൈനിക അക്കാദമിയിലെ ജീവിതത്തെ കരിപൂശിയെന്ന വിമർശനവും അത് വിളിച്ചുവരുത്തി. പിയൂറാ നഗരത്തിലെ ഒരു വേശ്യാലയത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ച് രചിച്ച പച്ചവീട്( ദ് ഗ്രീൻ ഹൗസ്)യോസയുടെ ആഖ്യാൻ ശൈലിയെ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധയ്ക്കു വിധേയമാക്കി. സമയകാലങ്ങൾ ചാടിമറയുന്ന ആ നോവൽ രചനാസങ്കേതത്തിന്റെ തീക്ഷ്ണതകൊണ്ട് ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെട്ടു. ലാറ്റിൻ അമേരിക്കയിലെ പ്രമുഖ എഴുത്തുകാരുറ്റെ നിരയിലേയ്ക്ക് യോസ ഉയർന്നു. ഉറുഗ്വായൻ എഴുത്തുകാരനായ യുവാൻ കാർജലോസ് ഓനെറ്റി, ഗബ്രിയേൽ ഗാർസിയ മാർക്കേസ് എന്നീ പ്രമുഖരുറ്റെ കൃതികളുമായി മത്സരിച്ച് ആ കൃതി 1967ൽ റൊമുലോ ഗോൺസാൽവസ് അന്താരാഷ്ട്ര പുർസ്കാരത്തിനർഹമായി. ചില നിരൂപകർ ഇന്നും യോസയുടെ ഏറ്റവും പ്രമുഖ സാഹിത്യ സൃഷ്ടിയായി പച്ചവീടിനെയാണു കണക്കാക്കുന്നത്. [[ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക]]യിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ഏറ്റവും മഹത്തായ കൃതികളുടെ കൂട്ടത്തിലാണ് നിരൂപകനായ ജെറാൾഡ് മാർട്ടിൻ പച്ചവീടിനെ കണക്കാക്കുന്നത്.<ref>Booker, M. Keith (1994), Vargas Llosa Among the Postmodernists, Gainesville, FL: University Press of Florida, ISBN 0-8130-1248-1.</ref>. == പ്രധാന കൃതികൾ == * പച്ചവീട് (ദ് ഗ്രീൻ ഹൗസ്) * നായകന്റെ കാലം ( ദ് ടൈം ഒഫ് ദ് ഹീറോ) * ലോകാവസാനത്തിന്റെ യുദ്ധം (ദ് വാർ ഓഫ് ദി എൻഡ് ഓഫ് വേൾഡ്) * കത്തീഡ്രലിനുള്ളിൽ വച്ചു നടന്ന സംഭാഷണം (കോണ്വർസേഷൻ ഇൻ ദ് കത്തീഡ്രൽ} * ക്യാപ്റ്റൻ പന്റോജയും പ്രത്യേക സേവനവിഭാഗവും( ക്യാപ്റ്റൻ പന്റോജ ആൻഡ് ദ് സ്പെഷ്യൽ സർവീസ്) * ആൻഡീസിലെ മരണം ( ഡെത്ത് ഇൻ ദ് ആൻഡീസ്) * സ്വർഗ്ഗത്തിലേയ്ക്കുള്ള വഴി (വേ ടു പാരദൈസ്‌ ) * ദി ബാഡ്‌ ഗേൾ * ആടിന്റെ വിരുന്ന് ([[ദ ഫീസ്റ്റ് ഓഫ് ദ ഗോട്ട്|ഫീസ്റ്റ് ഓഫ് ദി ദ് ഗോട്ട്]]) * ജൂലിയ അമ്മായിയും നാടകകൃത്തും (ഓണ്ട് ജൂലിയ ആന്റ് ദ് സ്ക്രിപ്റ്റ് റൈറ്റർ) * അലയാൻഡ്രോ മായ്തയുടെ യഥാർഥ ജിവിതംജ (ദ് റിയൽ ലൈഫ് ഓഫ് അലയാൻഡ്രോ മായ്ത) * കാഥികൻ (ദ് സ്റ്റോറി ടെല്ലർ) * രണ്ടാനമ്മയ്ക്ക് സ്തുതി ( ഇൻ പ്രൈസ് ഓഫ് സ്റ്റെപ്മദ്ർ) * ഡോൺ റിഗോബെർട്ടോയുടെ കുറിപ്പുപുസ്തകങ്ങൾ ( നോട്ട് ബുക്സ് ഒഫ് ഡോൺ റിഗോബെർട്ടോ) * കെൽട്ടിന്റെ സ്വപ്നം ( ദ് ഡ്രീം ഒഫ് ദ് കെൽറ്റ്) * വ്യത്യസ്തനായ നായകൻ ( ദ് ഡിസ്ക്രീറ്റ് ഹീറോ) ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== * 1967 – റോമുലോ ഗൊൺസാല്വസ് പുരസ്കാരം (Rómulo Gallegos Prize) * 1986 – വിദേശ എഴുത്തിനുള്ള ഗ്ഗിൻസാനെ കാവർ പുരസ്കരം(Grinzane Cavour Prize for Fiction foreign) * 1986 – സാഹിത്യത്തിനുള്ള അസ്തൂരിയാസ് പുരസ്കാരം (Prince of Asturias Award for Literature) * 1993 – ആൻഡിസിലെ മരണങൾക്ക് പ്ലാനെറ്റാ പുരസ്കാരം ( Planeta Prize for Death in the Andes, a thriller starring one of the characters in Who Killed Palomino Molero?) *1994 –സ്പാനിഷ് പൗരത്വം സ്വീകരിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് ലഭിച്ച സെർവാന്റിസ് പുരസ്കാരം ( Miguel de Cervantes Prize, after taking Spanish citizenship) * 1996 –സമാധാന പുരസ്കാരം( Peace Prize of the German Book Trade) * 1999 –മെനെന്ദെഡെസ് പെലായോ അന്താരാഷ്ട്ര പുരസ്കാരം ( Menéndez Pelayo International Prize) *2004 – ശ്വതന്ത്ര വിദേശ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (Independent Foreign Fiction Prize) *2004 – ഗ്രിസാനെ കാവർ പുരസ്കാരാരം(Grinzane Cavour Prize) * 2006 – മരിയോ മൂർസ് കാബട്ട് പുരസ്കാരം( Maria Moors Cabot prize) * 2010 –സാഹിത്യത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം ( Nobel Prize for Literature) * 2010 – International Award Viareggio-Versilia **2012 – സ്വതന്ത്ര അമേരിക്കൻ സാഹിത്യപുരസ്കാരം(“10 Most Influential Ibero American Intellectuals” of the year – Foreign Policy magazine [1]) *2012 പ്രഥമ കാർലോസ് ഫുവന്റസ് സാഹിത്യ പുരസ്കാരം( Carlos Fuentes International Prize for Literary Creation in the Spanish Language [141]) *പെറുവിലെ ഗ്രാൻഡ് ക്രോസ്സ് വിത് ഡയമണ്ഡ്സ് (Grand Cross with Diamonds of the Order of the Sun (Peru)) * ഒന്നാം ക്ലാസ്സ് അസ്തൂറിയാസ് ക്രോസ്സ് ഓഫ് ഓണർ( Austrian Cross of Honour for Science and Art, 1st class) * ഷെവലിയർ ഒഫ് ലീജിയൺ( ഫ്രാൻസ്)(Chevalier of the Legion of Honour (France)) *ഓഫീസർ ഒഫ് ആർശ്ശ്ട്സ്( ഫ്രാൻസ്) (Officer of the Ordre des Arts et des Lettres (France)) *കമാൻഡർ ഒഫ് ദ് ആർശ്ശ്ട്സ് ഒഫ് ദ് ലെട്ടേഴ്സ് (Commander of the Ordre des Arts et des Lettres (France)) * കമാൻഡർ ഒഫ് ദ് ഓർഡർ ഒഫ് അസ്റ്റെക് ഈഗിൾസ്( Commander of the Order of the Aztec Eagle (Mexico) * റൂബേൻ ദാരിയോ വെള്ളി നക്ഷത്രപുരസ്കാരം (Grand Cross with Silver Star of the Order of Ruben Dario (Nicaragua) * ക്രിസ്റ്റൊഫർ കൊളംബസ് വെള്ളി നക്ഷത്രപുരസ്കാരം ( Grand Cross with Silver Star of the Order of Christopher Columbus (Dominican Republic)) == അവലംബം == <references/> == പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commonscat|Mario Vargas Llosa}} * {{official|http://www.mvargasllosa.com/}} * [http://www.literalmagazine.com/es/archive-L03.php?section=archive&lang=es The Persistence of Memory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090905025136/http://www.literalmagazine.com/es/archive-L03.php?section=archive&lang=es |date=2009-09-05 }} * [https://web.archive.org/web/20070702194227/http://libweb.princeton.edu/libraries/firestone/rbsc/aids/llosa/ Mario Vargas Llosa papers] at [[Princeton University]] * [http://www.soundsandcolours.com/articles/peru/mario-vargas-llosa-and-the-relationship-between-politics-and-journalism/ Mario Vargas Llosa and the Relationship Between Politics and Journalism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203163014/http://www.soundsandcolours.com/articles/peru/mario-vargas-llosa-and-the-relationship-between-politics-and-journalism/ |date=2013-12-03 }} * [http://www.nytimes.com/books/98/06/28/specials/llosa.html?_r=1&oref=slogin Featured author: Mario Vargas Llosa] at ''[[The New York Times]]''¨ [[വർഗ്ഗം:1936-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 28-ന് ജനിച്ചവർ]] {{സാഹിത്യത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാന ജേതാക്കൾ 2001-2025}} reb3ys85p46baavpu9gawikk8ki71bf 4642819 4642818 2026-07-03T05:41:32Z ~2026-35624-91 219457 /* പ്രധാന കൃതികൾ */ 4642819 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Mario Vargas Llosa}} {{Infobox Writer | name = മരിയോ വർഗാസ് യോസ | image = Mario_Vargas_Llosa.jpg | imagesize = 200px | caption = മരിയോ യോസ 2005ൽ | pseudonym = | birthname = ഹോർഹെ മരിയോ പെഡ്രോ വർഗാസ് യോസ | birthdate = {{birth date and age|mf=yes|1936|3|28}} | birthplace = [[Arequipa]], [[Arequipa Region|Arequipa]], [[Peru]] | deathdate = | deathplace = | occupation = | nationality = Peruvian, Spanish | ethnicity = | citizenship = | education = | alma_mater = [[National University of San Marcos]], <br />[[Complutense University of Madrid]] | genre = | subject = | movement = | notableworks = | awards = {{awd|[[Nobel Prize in Literature]]|2010}} | spouse = Julia Urquidi (1955–1964)<br />Patricia Llosa (1965–present) | children = [[Álvaro Vargas Llosa]]<br />Gonzalo Vargas Llosa<br />Morgana Vargas Llosa | signature = Mario vargas llosa signature transparent.png | website = http://www.mvargasllosa.com | awards = {{awd|[[Nobel Prize in Literature]]|2010}} | signature = <!-- file name only --> | repec_prefix = e | repec_id = pso18 | portaldisp = }} എഴുത്തുകാരൻ, രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകൻ, കോളേജ് അദ്ധ്യാപകൻ, പത്രപ്രവർത്തകൻ എന്നീ നിലകളിൽ വിഖ്യാതനായ '''ഹോർഹെ മരിയോ പെഡ്രോ വർഗാസ് യോസ''' ({{IPA-es|ˈmaɾjo ˈβarɣaz ˈʎosa}}) 1936 [[മാർച്ച് 28]] നു [[പെറു]] വിലെ അറെക്വിപ്പയിൽ ജനിച്ചു. തെക്കേ അമേരിക്കയുടെ ജീവിത യാഥാർഥ്യങ്ങൾ വ്യത്യസ്തമായ ആഖ്യാനശൈലിയിൽ അവതരിപ്പിച്ച് ശ്രദ്ധേയനായ അദ്ദേഹം 2010-ൽ സാഹിത്യത്തിനുള്ള [[നോബൽ സമ്മാനം 2010|നോബൽ സമ്മാനം]] നേടിയിട്ടുണ്ട്. മറ്റേതൊരു [[ലാറ്റിൻ അമേരിക്കൻ ബൂം]] എഴുത്തുകാരനെയുംകാൾ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തുവാൻ യോസയ്ക്കു കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടെന്ന് ചില നിരൂപകർ വിലയിരുത്തുന്നു. <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Mario_Vargas_Llosa</ref> 1960കളിൽ പച്ചവീട്( ദ് ഗ്രീൻ ഹൗസ്), നായകന്റെ കാലം( ദ് ടൈം ഒഫ് ദ് ഹീറോ) എന്നീ നോവലുകളിലൂടെ പ്രസിദ്ധിയിലേയ്ക്കു കുതിച്ചുയർന്ന മരിയോ വർഗ്ഗാസ് യോസ കത്തീഡ്രലിനുള്ളിൽ നടന്ന സംഭാഷണം( കോണ്വർസേഷൻ ഇൻ ദ് കത്തീഡ്രൽ), ലോകാവസാനത്തിന്റെ യുദ്ധം( വാർ ഒഫ് ദ് എൻഡ് ഒഫ് ദ് വേൾഡ്) തുടങ്ങിയ നോവലുകളിലൂടെ അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ അംഗീകാരം നേടി. തെക്കനമേരിക്കൻ സാഹിത്യത്തെ ലോകശ്രദ്ധയിലേയ്ക്കുയർത്തിയ [[ലാറ്റിൻ അമേരിക്കൻ ബൂം]] എന്ന സാഹിത്യനീക്കത്തിന്റെ മുന്നണിയിൽ ജൂലിയോ കോർട്ടസാർ, ഗബ്രിയൽ ഗാർസിയ മാർക്കേസ് എന്നിവർക്കൊപ്പം യോസയെയും ഗണിക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ നോവലുകൾ ഹാസ്യം, കൊലപാതകരഹസ്യം, രാഷ്ട്രീയം, ചരിത്രം എന്നീ മേഖലകളിൽ പെടുന്നവയാണ്. ==ജീവചരിത്രം== [[പെറു|പെറുവിലെ]] [[അറെക്വിപ്പാ|അറെക്വിപ്പാ]] നഗരത്തിലെ ഒരു ഇടത്തരം കുടുംബത്തിൽ ഏണസ്റ്റോ വർഗാസ് മാൽഡൊണാഡൊവിന്റെയും ഡോറ യോസ യുറേറ്റായുടെയും മകനായിട്ടാണ് മരിയോ വർഗാസ് യോസ പിറന്നത്. പിതാവ് ഒരു വ്യോമയാന കമ്പനി ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു. മാതാവ് ഒരു ൿരിയോലാ കുടുംബാംഗവും. യോസയുടെ ജനനം കഴിഞ്ഞ് അധികനാൾ കഴിയും മുൻപുതന്നെ മാതാപിതാക്കൾ വേർപിരിഞ്ഞു. അറേക്വിപ്പയിൽ മാതാവിന്റെ കുടുംബത്തിനൊപ്പമായിരുന്നു മരിയോ കുട്ടിക്കാലം ചിലവഴിച്ചത്. ബൊളീവിയയിലെ പെറൂവിയൻ കോണസലായ മുത്തച്ഛനോടൊപ്പം കുടുംബത്തോടൊപ്പം [[ബൊലീവിയ|ബൊലീവിയയിലെ]] കൊച്ചാബാംബയിലേയ്ക്ക് താമസം മാറിയ യോസ കുട്ടിക്കാലത്റ്റിന്റെ ഏറിയ പങ്കും അവിടെ ചിലവഴിച്ചു. മുത്തച്ഛന്റെ ജോലി പെറുവിലെ പിയൂരയിലേയ്ക്ക് മാറിയതോടെ കുടുംബം അങോട്ടേയ്കു മാറി. അദേഹത്തിന്റെ പ്രാധമിക വിദ്യാഭ്യാസം പിയൂറയിലെ കൊളേജിയോ സലേഷ്യാനോയിലായിരുന്നു. അദേഹത്തിനു പത്തുവയസ്സായപ്പോൾ പിതാവിനൊപ്പം പെറുവിന്റെ തലസ്ഥാനമായ ലിമായിലേയ്ക്കു മാറി. അവിടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനം കൊളേജിയോ ലാ സേലയിലായിരുന്നു. പതിന്നാലാം വയസ്സിൽ അദേഹം ലിമായിലെ ലിയനീഷ്യോ പ്രാഡൊ സൈനിക അക്കാദമൈയിൽ പഠനമാരംഭിച്ച ബിരുദം നേടുന്നതിനുമുൻപുതന്നെ അദ്ദേഹം ചെറുകിട പത്രങളുടെ ലേഖകനായി പ്രവർത്തനം തുടങ്ങി. 1954ൽ [[മാനുവൽ എ. ഓഡ്രിയാ]]യുടെ ഭരണകാലത്ത് അദ്ദേഹം ലിമായിലെ സാൻ മാർക്കോസ് സർവകലാശാലയിൽ നിയമപഠനമാരംഭിച്ച ഇക്കാലത്താണ് അമ്മായിയായ ജൂല്യ ഉർക്യൂഡിയെ യോസ വിവാഹം ചെയ്യുന്നത്. അന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് പത്തൊൻപതും ജൂലിയായ്ക്ക് ഇരുപത്തിയൊൻപതുവയസ്സുമായിരുന്നു പ്രായം. 1957ൽ ചെറുകഥകളിലൂടെ അദ്ദേഹം സാഹിത്യലോകത്തെയ്ക്ക് കാൽവച്ചു. 1958ൽ ബിരുദം നേടിയ യോസ സ്കോളർഷിപുനേടി സ്പെയിനിൽ ഉപരി പഠനത്തിനായിപ്പോയി. 1960ൽ സ്കോളർഷിപ്പ് കാലാവധി അവസാനിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹം മാഡ്രിഡിൽ നിന്ന് പാരീസിലേയ്ക്ക് നീങ്ങി. സ്കോലർഷിപ്പിന് അപേക്ഷിച്ചെങ്കിലും ലഭിക്കാഞ്ഞതിനെത്തുടർന്ന് പാരീസിൽജൂലിയ മര്യോപ്പ് ദമ്പതിമാരുടെ ജീവിതം ദുസ്സഹമാവുകയും അവർ തമ്മിൽ പിരിയുകയും ചെയ്തു. തുടർന്ന് 196ൽ യോസ അമ്മാവന്റെ മകളായ പട്രീഷ്യഎ വിവാഹം ചെയ്തു. ഈ ദമ്പതിമാർക്ക് മൂന്നു മക്കളാണുള്ളത്. മകനായ അൽവാരോ വർഗാസ് യോസ പത്രപ്രവർത്തകൻ, എഴുത്തുകാരൻ എന്നീ നിലകളിൽ പ്രസിദ്ധനാണ് . ==എഴുത്തിന്റെ നാൾവഴി== 1963ലാണ് യോസയുടെ ആദ്യ നോവലായ നായകന്റെ കാലം ( ദ് ടൈം ഒഫ് ദ് ഹീറോ)പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത്. ലിമായിലെ സൈനികസ്കൂൾ വിദ്യാർഥികളുടെ ജീവിതം ഇതിവൃത്തമാക്കിയ ആ നോവൽ ലിയനീഷ്യോ പ്രാഡോ അക്കാദമിയിലെ സ്വന്തം ജീവിതത്തിന്റെ അനുഭവങ്ങളുടെ വെളിച്ചത്തിലുള്ളതായിരുന്നു. സങ്കീർണമായ സങ്കേതത്തിൽ രചിക്കപ്പെട്ട ആ നോവൽ വൻ വിജയമായി. പ്രിമിയോ ഡി ലാ എപാന്യോള പുരസ്കാരത്തിനതർഹമായി. പെറൂവിയൻ സൈനിക അക്കാദമിയിലെ ജീവിതത്തെ കരിപൂശിയെന്ന വിമർശനവും അത് വിളിച്ചുവരുത്തി. പിയൂറാ നഗരത്തിലെ ഒരു വേശ്യാലയത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ച് രചിച്ച പച്ചവീട്( ദ് ഗ്രീൻ ഹൗസ്)യോസയുടെ ആഖ്യാൻ ശൈലിയെ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധയ്ക്കു വിധേയമാക്കി. സമയകാലങ്ങൾ ചാടിമറയുന്ന ആ നോവൽ രചനാസങ്കേതത്തിന്റെ തീക്ഷ്ണതകൊണ്ട് ശ്രദ്ധിയ്ക്കപ്പെട്ടു. ലാറ്റിൻ അമേരിക്കയിലെ പ്രമുഖ എഴുത്തുകാരുറ്റെ നിരയിലേയ്ക്ക് യോസ ഉയർന്നു. ഉറുഗ്വായൻ എഴുത്തുകാരനായ യുവാൻ കാർജലോസ് ഓനെറ്റി, ഗബ്രിയേൽ ഗാർസിയ മാർക്കേസ് എന്നീ പ്രമുഖരുറ്റെ കൃതികളുമായി മത്സരിച്ച് ആ കൃതി 1967ൽ റൊമുലോ ഗോൺസാൽവസ് അന്താരാഷ്ട്ര പുർസ്കാരത്തിനർഹമായി. ചില നിരൂപകർ ഇന്നും യോസയുടെ ഏറ്റവും പ്രമുഖ സാഹിത്യ സൃഷ്ടിയായി പച്ചവീടിനെയാണു കണക്കാക്കുന്നത്. [[ലാറ്റിൻ അമേരിക്ക]]യിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ഏറ്റവും മഹത്തായ കൃതികളുടെ കൂട്ടത്തിലാണ് നിരൂപകനായ ജെറാൾഡ് മാർട്ടിൻ പച്ചവീടിനെ കണക്കാക്കുന്നത്.<ref>Booker, M. Keith (1994), Vargas Llosa Among the Postmodernists, Gainesville, FL: University Press of Florida, ISBN 0-8130-1248-1.</ref>. == പ്രധാന കൃതികൾ == * പച്ചവീട് (ദ് ഗ്രീൻ ഹൗസ്) * നായകന്റെ കാലം ( ദ് ടൈം ഒഫ് ദ് ഹീറോ) * ലോകാവസാനത്തിന്റെ യുദ്ധം (ദ് വാർ ഓഫ് ദി എൻഡ് ഓഫ് വേൾഡ്) * കത്തീഡ്രലിനുള്ളിൽ വച്ചു നടന്ന സംഭാഷണം (കോണ്വർസേഷൻ ഇൻ ദ് കത്തീഡ്രൽ} * ക്യാപ്റ്റൻ പന്റോജയും പ്രത്യേക സേവനവിഭാഗവും( ക്യാപ്റ്റൻ പന്റോജ ആൻഡ് ദ് സ്പെഷ്യൽ സർവീസ്) * ആൻഡീസിലെ മരണം ( ഡെത്ത് ഇൻ ദ് ആൻഡീസ്) * സ്വർഗ്ഗത്തിലേയ്ക്കുള്ള വഴി (വേ ടു പാരദൈസ്‌ ) * ദി ബാഡ്‌ ഗേൾ * [[ദ ഫീസ്റ്റ് ഓഫ് ദ ഗോട്ട്|ആടിന്റെ വിരുന്ന്]] ([[ദ ഫീസ്റ്റ് ഓഫ് ദ ഗോട്ട്|ഫീസ്റ്റ് ഓഫ് ദി ദ് ഗോട്ട്]]) * ജൂലിയ അമ്മായിയും നാടകകൃത്തും (ഓണ്ട് ജൂലിയ ആന്റ് ദ് സ്ക്രിപ്റ്റ് റൈറ്റർ) * അലയാൻഡ്രോ മായ്തയുടെ യഥാർഥ ജിവിതംജ (ദ് റിയൽ ലൈഫ് ഓഫ് അലയാൻഡ്രോ മായ്ത) * കാഥികൻ (ദ് സ്റ്റോറി ടെല്ലർ) * രണ്ടാനമ്മയ്ക്ക് സ്തുതി ( ഇൻ പ്രൈസ് ഓഫ് സ്റ്റെപ്മദ്ർ) * ഡോൺ റിഗോബെർട്ടോയുടെ കുറിപ്പുപുസ്തകങ്ങൾ ( നോട്ട് ബുക്സ് ഒഫ് ഡോൺ റിഗോബെർട്ടോ) * കെൽട്ടിന്റെ സ്വപ്നം ( ദ് ഡ്രീം ഒഫ് ദ് കെൽറ്റ്) * വ്യത്യസ്തനായ നായകൻ ( ദ് ഡിസ്ക്രീറ്റ് ഹീറോ) ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== * 1967 – റോമുലോ ഗൊൺസാല്വസ് പുരസ്കാരം (Rómulo Gallegos Prize) * 1986 – വിദേശ എഴുത്തിനുള്ള ഗ്ഗിൻസാനെ കാവർ പുരസ്കരം(Grinzane Cavour Prize for Fiction foreign) * 1986 – സാഹിത്യത്തിനുള്ള അസ്തൂരിയാസ് പുരസ്കാരം (Prince of Asturias Award for Literature) * 1993 – ആൻഡിസിലെ മരണങൾക്ക് പ്ലാനെറ്റാ പുരസ്കാരം ( Planeta Prize for Death in the Andes, a thriller starring one of the characters in Who Killed Palomino Molero?) *1994 –സ്പാനിഷ് പൗരത്വം സ്വീകരിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് ലഭിച്ച സെർവാന്റിസ് പുരസ്കാരം ( Miguel de Cervantes Prize, after taking Spanish citizenship) * 1996 –സമാധാന പുരസ്കാരം( Peace Prize of the German Book Trade) * 1999 –മെനെന്ദെഡെസ് പെലായോ അന്താരാഷ്ട്ര പുരസ്കാരം ( Menéndez Pelayo International Prize) *2004 – ശ്വതന്ത്ര വിദേശ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (Independent Foreign Fiction Prize) *2004 – ഗ്രിസാനെ കാവർ പുരസ്കാരാരം(Grinzane Cavour Prize) * 2006 – മരിയോ മൂർസ് കാബട്ട് പുരസ്കാരം( Maria Moors Cabot prize) * 2010 –സാഹിത്യത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം ( Nobel Prize for Literature) * 2010 – International Award Viareggio-Versilia **2012 – സ്വതന്ത്ര അമേരിക്കൻ സാഹിത്യപുരസ്കാരം(“10 Most Influential Ibero American Intellectuals” of the year – Foreign Policy magazine [1]) *2012 പ്രഥമ കാർലോസ് ഫുവന്റസ് സാഹിത്യ പുരസ്കാരം( Carlos Fuentes International Prize for Literary Creation in the Spanish Language [141]) *പെറുവിലെ ഗ്രാൻഡ് ക്രോസ്സ് വിത് ഡയമണ്ഡ്സ് (Grand Cross with Diamonds of the Order of the Sun (Peru)) * ഒന്നാം ക്ലാസ്സ് അസ്തൂറിയാസ് ക്രോസ്സ് ഓഫ് ഓണർ( Austrian Cross of Honour for Science and Art, 1st class) * ഷെവലിയർ ഒഫ് ലീജിയൺ( ഫ്രാൻസ്)(Chevalier of the Legion of Honour (France)) *ഓഫീസർ ഒഫ് ആർശ്ശ്ട്സ്( ഫ്രാൻസ്) (Officer of the Ordre des Arts et des Lettres (France)) *കമാൻഡർ ഒഫ് ദ് ആർശ്ശ്ട്സ് ഒഫ് ദ് ലെട്ടേഴ്സ് (Commander of the Ordre des Arts et des Lettres (France)) * കമാൻഡർ ഒഫ് ദ് ഓർഡർ ഒഫ് അസ്റ്റെക് ഈഗിൾസ്( Commander of the Order of the Aztec Eagle (Mexico) * റൂബേൻ ദാരിയോ വെള്ളി നക്ഷത്രപുരസ്കാരം (Grand Cross with Silver Star of the Order of Ruben Dario (Nicaragua) * ക്രിസ്റ്റൊഫർ കൊളംബസ് വെള്ളി നക്ഷത്രപുരസ്കാരം ( Grand Cross with Silver Star of the Order of Christopher Columbus (Dominican Republic)) == അവലംബം == <references/> == പുറമെ നിന്നുള്ള കണ്ണികൾ == {{Commonscat|Mario Vargas Llosa}} * {{official|http://www.mvargasllosa.com/}} * [http://www.literalmagazine.com/es/archive-L03.php?section=archive&lang=es The Persistence of Memory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090905025136/http://www.literalmagazine.com/es/archive-L03.php?section=archive&lang=es |date=2009-09-05 }} * [https://web.archive.org/web/20070702194227/http://libweb.princeton.edu/libraries/firestone/rbsc/aids/llosa/ Mario Vargas Llosa papers] at [[Princeton University]] * [http://www.soundsandcolours.com/articles/peru/mario-vargas-llosa-and-the-relationship-between-politics-and-journalism/ Mario Vargas Llosa and the Relationship Between Politics and Journalism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203163014/http://www.soundsandcolours.com/articles/peru/mario-vargas-llosa-and-the-relationship-between-politics-and-journalism/ |date=2013-12-03 }} * [http://www.nytimes.com/books/98/06/28/specials/llosa.html?_r=1&oref=slogin Featured author: Mario Vargas Llosa] at ''[[The New York Times]]''¨ [[വർഗ്ഗം:1936-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മാർച്ച് 28-ന് ജനിച്ചവർ]] {{സാഹിത്യത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാന ജേതാക്കൾ 2001-2025}} dpw0rzf1fxhbr43yivy4fpnt7pv5i4o 0 135132 4642924 3640074 2026-07-03T10:33:18Z ~2026-38041-69 219921 website address added 4642924 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Mathilakam Gramapanchayat}} [[തൃശ്ശൂർ]] ജില്ലയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ താലൂക്കിൽ മതിലകം ബ്ലോക്കിലാണ് 12.92 ച.കി.മീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണമുള്ള '''മതിലകം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്''' സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ഈ ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത് 1964 ജനുവരി 1 നാണ് രൂപീകൃതമായത്. ==അതിരുകൾ== *കിഴക്ക് - [[വെള്ളാങ്ങല്ലൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|വെള്ളാങ്ങല്ലൂർ]], [[പടിയൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്, തൃശ്ശൂർ ജില്ല|പടിയൂർ]] ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ *പടിഞ്ഞാറ് - [[അറബിക്കടൽ]] *വടക്ക് - [[പെരിഞ്ഞനം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] *തെക്ക്‌ - [[ശ്രീനാരായണപുരം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] Website : mathilakampanchayat.lsgkerala.gov.in വാർഡുകൾ #കൂളിമുട്ടം നോർത്ത്‌ #[[കാതിക്കോട്]] ‌ #പുതിയകാവ് ഈസ്റ്റ്‌ ‌ #[[പുന്നക്ക ബസാർ]] #മതിലകം ‌ #പൂവ്വത്തുംകടവ് ‌ #കളരിപറമ്പ് ‌ #പുതിയകാവ് സൗത്ത്‌ ‌ #കഴുവിലങ്ങ് ‌ #തട്ടുങ്ങൽ ‌ #എമ്മാട് ‌ #കൂളിമുട്ടം നോർത്ത്‌ ‌ #നെടുംപറമ്പ് ‌ #കാതിക്കോട് ‌ #പുതിയകാവ് ഈസ്റ്റ്‌ ‌ #പുന്നക്ക ബസാർ #പള്ളിവളവ് #[[മതിലകം]] ‌ #പൂവ്വത്തുംകടവ് ‌#ഓണച്ചമ്മാവ് ‌#ഹൈസ്കൂൾ ‌ #കളരിപറമ്പ് ‌ #പുതിയകാവ് സൗത്ത്‌ ‌ #കഴുവിലങ്ങ് ‌#തട്ടുങ്ങൽ ‌ #എമ്മാട് ‌ #പൊക്ലായ്‌ ‌ #കൂളിമുട്ടം സൗത്ത് ‌#കൂളിമുട്ടം സൗത്ത്‌ ==സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ== {| class="wikitable" | ജില്ല | തൃശ്ശൂർ |- | ബ്ലോക്ക് | മതിലകം |- | വിസ്തീര്ണ്ണം |12.92 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ |- | ജനസംഖ്യ |25,417 |- | പുരുഷന്മാർ |11,817 |- | സ്ത്രീകൾ |13,600 |- | ജനസാന്ദ്രത |1967 |- | സ്ത്രീ : പുരുഷ അനുപാതം |1156 |- | സാക്ഷരത | 91.01% |} ==അവലംബം== *http://www.trend.kerala.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190902161720/http://www.trend.kerala.gov.in/ |date=2019-09-02 }} *http://lsgkerala.in/mathilakampanchayat {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200811032713/http://lsgkerala.in/mathilakampanchayat/ |date=2020-08-11 }} *Census data 2001 {{Thrissur-geo-stub}} {{തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ ഭരണസംവിധാനം}} {{തൃശ്ശൂർ ജില്ല}} [[വർഗ്ഗം:തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ]] e60q6frtz5yctc9l4776ad20hc4adci 0 158621 4642824 4604005 2026-07-03T05:43:20Z Elnarose 212565 4642824 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Bungarus fasciatus}} {{Taxobox | name = വെള്ളിക്കെട്ടൻ അഥവാ ശംഖുവരയൻ | image = Bungarus caerulus.jpg | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | classis = [[Reptilia]] | ordo = [[Squamata]] | subordo = [[Serpentes]] | familia = [[Elapidae]] | genus = ''[[Bungarus]]'' | species = '''''B. caeruleus''''' | binomial = ''Bungarus caeruleus'' | binomial_authority = ([[Johann Gottlob Schneider|Schneider]], 1801) | synonyms = ''Pseudoboa caerulea'' [[Johann Gottlob Schneider|Schneider]], 1801<br>''Bungarus candidus'' Var. CÆRULEUS [[George Albert Boulenger|Boulenger]], 1896 }} ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ തദ്ദേശവാസിയായ ഉയർന്ന വിഷമുള്ള ഒരു പാമ്പാണ് '''വെള്ളിക്കെട്ടൻ''' അല്ലെങ്കിൽ '''ശംഖുവരയൻ'''. '''common krait''' (''Bungarus caeruleus''). ഇവ ഇന്ത്യയിലെ [[ബിഗ് ഫോർ (പാമ്പുകൾ)]]ലെ അംഗമാണ്. ബംഗ്ലാദേശിലും ഇന്ത്യയിലുമായി നിരവധി പാമ്പ് കടിയേറ്റ മരണങ്ങൾ ഇവമൂലമാണ്. മോതിരവളയൻ, എട്ടടിവീരൻ, വളവളപ്പൻ, വളയപ്പൻ, കെട്ടുവളയൻ, കരിവേല, രാജില, വളകഴപ്പൻ, വളേർപ്പൻ, കെട്ടുപൊളപ്പൻ എന്നിങ്ങനെ പലപേരുകളിൽ കേരളത്തിൽ പ്രാദേശികമായി അറിയപ്പെടുന്നു.'' ==വിവരണം== ശരാശരി വലിപ്പം 3 അടി പരമാവധി 5അടി 9 ഇഞ്ച് (175സെ.മി) വലിപ്പം ഉള്ളതിനെ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. എണ്ണക്കറുപ്പ് നിറമുള്ള ശരീരത്തിൽ വെള്ള നിറത്തിൽ ഉള്ള ഇരട്ടവരകൾ. ശരീരത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ വരകൾ കാണാറില്ല കുട്ടികളിൽ ചിലപ്പോൾ തുടക്കത്തിലേ വരകൾ കാണാം. വളരെ മങ്ങിയ നിറങ്ങളിലും ഇവയെ കാണാറുണ്ട്.പുറത്ത് നെടുനീളെ നട്ടെല്ലിന്ന് മുകളിലൂടെ ഷഡ്ഭുജാകൃതിയിലുള്ള ശൽക്കങ്ങൾ,കഴുത്തിനേക്കാൾ അല്പം മാത്രം വലിപ്പം കൂടിയ തല.ഒരു വിധം എല്ലാ ആവാസവ്യവസ്ഥയിലും ഇവ വ്യാപകമായി കാണപ്പെടുന്നു.പ്രധാനമായും രാത്രി സമയങ്ങളിൽ ആണ് ഇരതേടൽ. ==ആഹാരം== മറ്റ് [[പാമ്പ്|പാമ്പുകൾ]], [[എലി]],[[തവള]],ചെറിയ [[സസ്തനി|സസ്തനികൾ]], [[ഓന്ത്]], [[പല്ലി]] മുതലായവ. ==വിഷം== ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വിഷവീര്യമുള്ള പാമ്പ് ആണ് വെള്ളിക്കെട്ടൻ. എലികളിൽ നടത്തിയ LD50 പരീക്ഷണങ്ങൾ അനുസരിച്ച് വിഷത്തിന്റെ വീര്യം 0.325mg/kg - 0.169mg/kg. ഇവയുടെ വിഷത്തിൽ പ്രധാനമായും ന്യൂറോടോക്സിൻ എന്ന വിഭാഗത്തിലെ രാസപദാർഥം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കടിയേറ്റാൽ കാഴ്ച്ച മങ്ങൽ, ഓർമ്മക്കുറവ്, മരവിപ്പ്, ഓക്കാനം, ഛർദ്ദി, തുടർന്ന് ബോധക്ഷയവും, ചികിത്സ ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ മരണവും സംഭവിക്കാം. ചികിത്സ ലഭിക്കാത്തതു മൂലമുള്ള മരണനിരക്ക് - 70-80%. വളരെ ചെറിയ വിഷപല്ല് ആയതിനാൽ ഇവയുടെ കടി പലപ്പോഴും കാര്യമായ വേദനയ്ക്ക് കാരണമാകാറില്ല. ഉറക്കത്തിൽ ഇവയുടെ കടിയേറ്റ്, അത് അറിയാതെ മരണപ്പെട്ട സംഭവങ്ങളും ധാരാളമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[ബംഗ്ലാദേശ്]]ൽ 50% പാമ്പ് കടിയേറ്റ മരണങ്ങൾ വെള്ളിക്കെട്ടൻ മൂലമാണ്. == ഇതും കാണുക == *[[പാമ്പ്‌]] *[[പറശ്ശിനിക്കടവ് പാമ്പുവളർത്തൽ കേന്ദ്രം]] *[[വിഷചികിത്സ]] *[[പ്രതിവിഷം]] *[[ബിഗ് ഫോർ (പാമ്പുകൾ)]] *[[വെള്ളിവരയൻ പാമ്പ്]] *[[ആൻഡമാൻ വെള്ളിക്കെട്ടൻ]] ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://indianquarterly.com/the-breathless-hours/ കൂടുതൽ അറിവുകൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160416071525/http://indianquarterly.com/the-breathless-hours/ |date=2016-04-16 }} == അവലംബം == <references/> {{ഉരഗങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിഷപ്പാമ്പുകൾ]] 0i4dp9k2670a5eohrfrgu1xnw2ajk3k 4642829 4642824 2026-07-03T05:45:54Z Elnarose 212565 4642829 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Bungarus fasciatus}} {{Taxobox | name = വെള്ളിക്കെട്ടൻ അഥവാ ശംഖുവരയൻ | image = Bungarus caerulus.jpg | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | classis = [[Reptilia]] | ordo = [[Squamata]] | subordo = [[Serpentes]] | familia = [[Elapidae]] | genus = ''[[Bungarus]]'' | species = '''''B. caeruleus''''' | binomial = ''Bungarus caeruleus'' | binomial_authority = ([[Johann Gottlob Schneider|Schneider]], 1801) | synonyms = ''Pseudoboa caerulea'' [[Johann Gottlob Schneider|Schneider]], 1801<br>''Bungarus candidus'' Var. CÆRULEUS [[George Albert Boulenger|Boulenger]], 1896 }} ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ തദ്ദേശവാസിയായ ഉയർന്ന വിഷമുള്ള ഒരു പാമ്പാണ് '''വെള്ളിക്കെട്ടൻ''' അല്ലെങ്കിൽ '''ശംഖുവരയൻ'''. '''common krait''' (''Bungarus caeruleus''). ഇവ ഇന്ത്യയിലെ [[ബിഗ് ഫോർ (പാമ്പുകൾ)]]ലെ അംഗമാണ്. ബംഗ്ലാദേശിലും ഇന്ത്യയിലുമായി നിരവധി പാമ്പ് കടിയേറ്റ മരണങ്ങൾ ഇവമൂലമാണ്. മോതിരവളയൻ, എട്ടടിവീരൻ, വളവളപ്പൻ, വളയപ്പൻ, കെട്ടുവളയൻ, കരിവേല, രാജില, വളകഴപ്പൻ, വളേർപ്പൻ, കെട്ടുപൊളപ്പൻ എന്നിങ്ങനെ പലപേരുകളിൽ കേരളത്തിൽ പ്രാദേശികമായി അറിയപ്പെടുന്നു.'' ==വിവരണം== ശരാശരി വലിപ്പം 3 അടി പരമാവധി 5അടി 9 ഇഞ്ച് (175സെ.മി) വലിപ്പം ഉള്ളതിനെ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. എണ്ണക്കറുപ്പ് നിറമുള്ള ശരീരത്തിൽ വെള്ള നിറത്തിൽ ഉള്ള ഇരട്ടവരകൾ. ശരീരത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ വരകൾ കാണാറില്ല കുട്ടികളിൽ ചിലപ്പോൾ തുടക്കത്തിലേ വരകൾ കാണാം. വളരെ മങ്ങിയ നിറങ്ങളിലും ഇവയെ കാണാറുണ്ട്.പുറത്ത് നെടുനീളെ നട്ടെല്ലിന്ന് മുകളിലൂടെ ഷഡ്ഭുജാകൃതിയിലുള്ള ശൽക്കങ്ങൾ,കഴുത്തിനേക്കാൾ അല്പം മാത്രം വലിപ്പം കൂടിയ തല.ഒരു വിധം എല്ലാ ആവാസവ്യവസ്ഥയിലും ഇവ വ്യാപകമായി കാണപ്പെടുന്നു.പ്രധാനമായും രാത്രി സമയങ്ങളിൽ ആണ് ഇരതേടൽ. ==ആഹാരം== മറ്റ് [[പാമ്പ്|പാമ്പുകൾ]], [[എലി]],[[തവള]],ചെറിയ [[സസ്തനി|സസ്തനികൾ]], [[ഓന്ത്]], [[പല്ലി]] മുതലായവ. ==വിഷം== ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വിഷവീര്യമുള്ള പാമ്പ് ആണ് വെള്ളിക്കെട്ടൻ. എലികളിൽ നടത്തിയ LD50 പരീക്ഷണങ്ങൾ അനുസരിച്ച് വിഷത്തിന്റെ വീര്യം 0.325mg/kg - 0.169mg/kg. ഇവയുടെ വിഷത്തിൽ പ്രധാനമായും ന്യൂറോടോക്സിൻ എന്ന വിഭാഗത്തിലെ രാസപദാർഥം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കടിയേറ്റാൽ കാഴ്ച്ച മങ്ങൽ, ഓർമ്മക്കുറവ്, മരവിപ്പ്, ഓക്കാനം, ഛർദ്ദി, തുടർന്ന് ബോധക്ഷയവും, ചികിത്സ ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ മരണവും സംഭവിക്കാം. ചികിത്സ ലഭിക്കാത്തതു മൂലമുള്ള മരണനിരക്ക് - 70-80%. വളരെ ചെറിയ വിഷപല്ല് ആയതിനാൽ ഇവയുടെ കടി പലപ്പോഴും കാര്യമായ വേദനയ്ക്ക് കാരണമാകാറില്ല. ഉറക്കത്തിൽ ഇവയുടെ കടിയേറ്റ്, അത് അറിയാതെ മരണപ്പെട്ട സംഭവങ്ങളും ധാരാളമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[ബംഗ്ലാദേശ്]]ൽ 50% പാമ്പ് കടിയേറ്റ മരണങ്ങൾ വെള്ളിക്കെട്ടൻ കാരണം ആണ്. == ഇതും കാണുക == *[[പാമ്പ്‌]] *[[പറശ്ശിനിക്കടവ് പാമ്പുവളർത്തൽ കേന്ദ്രം]] *[[വിഷചികിത്സ]] *[[പ്രതിവിഷം]] *[[ബിഗ് ഫോർ (പാമ്പുകൾ)]] *[[വെള്ളിവരയൻ പാമ്പ്]] *[[ആൻഡമാൻ വെള്ളിക്കെട്ടൻ]] ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://indianquarterly.com/the-breathless-hours/ കൂടുതൽ അറിവുകൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160416071525/http://indianquarterly.com/the-breathless-hours/ |date=2016-04-16 }} == അവലംബം == <references/> {{ഉരഗങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിഷപ്പാമ്പുകൾ]] dz269m18jyzw8ohy0jur6ewsky0tq6z 4642837 4642829 2026-07-03T05:56:43Z Elnarose 212565 4642837 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Bungarus fasciatus}} {{Taxobox | name = വെള്ളിക്കെട്ടൻ അഥവാ ശംഖുവരയൻ | image = Bungarus caerulus.jpg | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | classis = [[Reptilia]] | ordo = [[Squamata]] | subordo = [[Serpentes]] | familia = [[Elapidae]] | genus = ''[[Bungarus]]'' | species = '''''B. caeruleus''''' | binomial = ''Bungarus caeruleus'' | binomial_authority = ([[Johann Gottlob Schneider|Schneider]], 1801) | synonyms = ''Pseudoboa caerulea'' [[Johann Gottlob Schneider|Schneider]], 1801<br>''Bungarus candidus'' Var. CÆRULEUS [[George Albert Boulenger|Boulenger]], 1896 }} ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ തദ്ദേശവാസിയായ ഉയർന്ന വിഷമുള്ള ഒരു പാമ്പാണ് '''വെള്ളിക്കെട്ടൻ''' അല്ലെങ്കിൽ '''ശംഖുവരയൻ'''. '''common krait''' (''Bungarus caeruleus''). ഇവ ഇന്ത്യയിലെ [[ബിഗ് ഫോർ (പാമ്പുകൾ)]]ലെ അംഗമാണ്. ബംഗ്ലാദേശിലും ഇന്ത്യയിലുമായി നിരവധി പാമ്പ് കടിയേറ്റ മരണങ്ങൾ ഇവമൂലമാണ്. മോതിരവളയൻ, എട്ടടിവീരൻ, വളവളപ്പൻ, വളയപ്പൻ, കെട്ടുവളയൻ, കരിവേല, രാജില, വളകഴപ്പൻ, വളേർപ്പൻ, കെട്ടുപൊളപ്പൻ എന്നിങ്ങനെ പലപേരുകളിൽ കേരളത്തിൽ പ്രാദേശികമായി അറിയപ്പെടുന്നു.'' ==വിവരണം== ശരാശരി വലിപ്പം 3 അടി പരമാവധി 5അടി 9 ഇഞ്ച് (175സെ.മി) വലിപ്പം ഉള്ളതിനെ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. എണ്ണക്കറുപ്പ് നിറമുള്ള ശരീരത്തിൽ വെള്ള നിറത്തിൽ ഉള്ള ഇരട്ടവരകൾ. ശരീരത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ വരകൾ കാണാറില്ല കുട്ടികളിൽ ചിലപ്പോൾ തുടക്കത്തിലേ വരകൾ കാണാം. വളരെ മങ്ങിയ നിറങ്ങളിലും ഇവയെ കാണാറുണ്ട്.പുറത്ത് നെടുനീളെ നട്ടെല്ലിന്ന് മുകളിലൂടെ ഷഡ്ഭുജാകൃതിയിലുള്ള ശൽക്കങ്ങൾ,കഴുത്തിനേക്കാൾ അല്പം മാത്രം വലിപ്പം കൂടിയ തല.ഒരു വിധം എല്ലാ ആവാസവ്യവസ്ഥയിലും ഇവ വ്യാപകമായി കാണപ്പെടുന്നു.പ്രധാനമായും രാത്രി സമയങ്ങളിൽ ആണ് ഇരയ്ക്ക് വേണ്ടി പുറത്തുവരിക . ==ആഹാരം== മറ്റ് [[പാമ്പ്|പാമ്പുകൾ]], [[എലി]],[[തവള]],ചെറിയ [[സസ്തനി|സസ്തനികൾ]], [[ഓന്ത്]], [[പല്ലി]] മുതലായവ. ==വിഷം== ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വിഷവീര്യമുള്ള പാമ്പ് ആണ് വെള്ളിക്കെട്ടൻ. എലികളിൽ നടത്തിയ LD50 പരീക്ഷണങ്ങൾ അനുസരിച്ച് വിഷത്തിന്റെ വീര്യം 0.325mg/kg - 0.169mg/kg. ഇവയുടെ വിഷത്തിൽ പ്രധാനമായും ന്യൂറോടോക്സിൻ എന്ന വിഭാഗത്തിലെ രാസപദാർഥം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കടിയേറ്റാൽ കാഴ്ച്ച മങ്ങൽ, ഓർമ്മക്കുറവ്, മരവിപ്പ്, ഓക്കാനം, ഛർദ്ദി, തുടർന്ന് ബോധക്ഷയവും, ചികിത്സ ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ മരണവും സംഭവിക്കാം. ചികിത്സ ലഭിക്കാത്തതു മൂലമുള്ള മരണനിരക്ക് - 70-80%. വളരെ ചെറിയ വിഷപല്ല് ആയതിനാൽ ഇവയുടെ കടി പലപ്പോഴും കാര്യമായ വേദനയ്ക്ക് കാരണമാകാറില്ല. ഉറക്കത്തിൽ ഇവയുടെ കടിയേറ്റ്, അത് അറിയാതെ മരണപ്പെട്ട സംഭവങ്ങളും ധാരാളമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[ബംഗ്ലാദേശ്]]ൽ 50% പാമ്പ് കടിയേറ്റ മരണങ്ങൾ വെള്ളിക്കെട്ടൻ കാരണം ആണ്. == ഇതും കാണുക == *[[പാമ്പ്‌]] *[[പറശ്ശിനിക്കടവ് പാമ്പുവളർത്തൽ കേന്ദ്രം]] *[[വിഷചികിത്സ]] *[[പ്രതിവിഷം]] *[[ബിഗ് ഫോർ (പാമ്പുകൾ)]] *[[വെള്ളിവരയൻ പാമ്പ്]] *[[ആൻഡമാൻ വെള്ളിക്കെട്ടൻ]] ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://indianquarterly.com/the-breathless-hours/ കൂടുതൽ അറിവുകൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160416071525/http://indianquarterly.com/the-breathless-hours/ |date=2016-04-16 }} == അവലംബം == <references/> {{ഉരഗങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിഷപ്പാമ്പുകൾ]] 4l8gfm865lp7ka1efei9s90j8zlp266 4642838 4642837 2026-07-03T06:01:54Z Elnarose 212565 4642838 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Bungarus fasciatus}} {{Taxobox | name = വെള്ളിക്കെട്ടൻ അഥവാ ശംഖുവരയൻ | image = Bungarus caerulus.jpg | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | classis = [[Reptilia]] | ordo = [[Squamata]] | subordo = [[Serpentes]] | familia = [[Elapidae]] | genus = ''[[Bungarus]]'' | species = '''''B. caeruleus''''' | binomial = ''Bungarus caeruleus'' | binomial_authority = ([[Johann Gottlob Schneider|Schneider]], 1801) | synonyms = ''Pseudoboa caerulea'' [[Johann Gottlob Schneider|Schneider]], 1801<br>''Bungarus candidus'' Var. CÆRULEUS [[George Albert Boulenger|Boulenger]], 1896 }} ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ തദ്ദേശവാസിയായ ഉയർന്ന വിഷമുള്ള ഒരു പാമ്പാണ് '''വെള്ളിക്കെട്ടൻ''' അല്ലെങ്കിൽ '''ശംഖുവരയൻ'''. '''common krait''' (''Bungarus caeruleus''). ഇവ ഇന്ത്യയിലെ [[ബിഗ് ഫോർ (പാമ്പുകൾ)]]ലെ അംഗമാണ്. ബംഗ്ലാദേശിലും ഇന്ത്യയിലുമായി നിരവധി പാമ്പ് കടിയേറ്റ മരണങ്ങൾ ഇവമൂലമാണ്. മോതിരവളയൻ, എട്ടടിവീരൻ, വളവളപ്പൻ, വളയപ്പൻ, കെട്ടുവളയൻ, കരിവേല, രാജില, വളകഴപ്പൻ, വളേർപ്പൻ, കെട്ടുപൊളപ്പൻ എന്നിങ്ങനെ പലപേരുകളിൽ കേരളത്തിൽ പ്രാദേശികമായി അറിയപ്പെടുന്നു.'' ==വിവരണം== ശരാശരി വലിപ്പം 3 അടി പരമാവധി 5അടി 9 ഇഞ്ച് (175സെ.മി) വലിപ്പം ഉള്ളതിനെ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. എണ്ണക്കറുപ്പ് നിറമുള്ള ശരീരത്തിൽ വെള്ള നിറത്തിൽ ഉള്ള ഇരട്ടവരകൾ. ശരീരത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ വരകൾ കാണാറില്ല കുട്ടികളിൽ ചിലപ്പോൾ തുടക്കത്തിലേ വരകൾ കാണാം. വളരെ മങ്ങിയ നിറങ്ങളിലും ഇവയെ കാണാറുണ്ട്.പുറത്ത് നെടുനീളെ നട്ടെല്ലിന്ന് മുകളിലൂടെ ഷഡ്ഭുജാകൃതിയിലുള്ള ശൽക്കങ്ങൾ,കഴുത്തിനേക്കാൾ അല്പം മാത്രം വലിപ്പം കൂടിയ തല.ഒരു വിധം എല്ലാ ആവാസവ്യവസ്ഥയിലും ഇവ വ്യാപകമായി കാണപ്പെടുന്നു.പ്രധാനമായും രാത്രി സമയങ്ങളിൽ ആണ് ഇരയ്ക്ക് വേണ്ടി പുറത്തുവരിക . ==ആഹാരം== മറ്റ് [[പാമ്പ്|പാമ്പുകൾ]], [[എലി]],[[തവള]],ചെറിയ [[സസ്തനി|സസ്തനികൾ]], [[ഓന്ത്]], [[പല്ലി]] മുതലായവ ആണ് ==വിഷം== ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വിഷവീര്യമുള്ള പാമ്പ് ആണ് വെള്ളിക്കെട്ടൻ. എലികളിൽ നടത്തിയ LD50 പരീക്ഷണങ്ങൾ അനുസരിച്ച് വിഷത്തിന്റെ വീര്യം 0.325mg/kg - 0.169mg/kg. ഇവയുടെ വിഷത്തിൽ പ്രധാനമായും ന്യൂറോടോക്സിൻ എന്ന വിഭാഗത്തിലെ രാസപദാർഥം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കടിയേറ്റാൽ കാഴ്ച്ച മങ്ങൽ, ഓർമ്മക്കുറവ്, മരവിപ്പ്, ഓക്കാനം, ഛർദ്ദി, തുടർന്ന് ബോധക്ഷയവും, ചികിത്സ ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ മരണവും സംഭവിക്കാം. ചികിത്സ ലഭിക്കാത്തതു മൂലമുള്ള മരണനിരക്ക് - 70-80%. വളരെ ചെറിയ വിഷപല്ല് ആയതിനാൽ ഇവയുടെ കടി പലപ്പോഴും കാര്യമായ വേദനയ്ക്ക് കാരണമാകാറില്ല. ഉറക്കത്തിൽ ഇവയുടെ കടിയേറ്റ്, അത് അറിയാതെ മരണപ്പെട്ട സംഭവങ്ങളും ധാരാളമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[ബംഗ്ലാദേശ്]]ൽ 50% പാമ്പ് കടിയേറ്റ മരണങ്ങൾ വെള്ളിക്കെട്ടൻ കാരണം ആണ്. == ഇതും കാണുക == *[[പാമ്പ്‌]] *[[പറശ്ശിനിക്കടവ് പാമ്പുവളർത്തൽ കേന്ദ്രം]] *[[വിഷചികിത്സ]] *[[പ്രതിവിഷം]] *[[ബിഗ് ഫോർ (പാമ്പുകൾ)]] *[[വെള്ളിവരയൻ പാമ്പ്]] *[[ആൻഡമാൻ വെള്ളിക്കെട്ടൻ]] ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://indianquarterly.com/the-breathless-hours/ കൂടുതൽ അറിവുകൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160416071525/http://indianquarterly.com/the-breathless-hours/ |date=2016-04-16 }} == അവലംബം == <references/> {{ഉരഗങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിഷപ്പാമ്പുകൾ]] lxqlbvacsu0go942i2b5kqlzqucb6it 4642853 4642838 2026-07-03T06:09:54Z Elnarose 212565 4642853 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Bungarus fasciatus}} {{Taxobox | name = വെള്ളിക്കെട്ടൻ അഥവാ ശംഖുവരയൻ | image = Bungarus caerulus.jpg | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | classis = [[Reptilia]] | ordo = [[Squamata]] | subordo = [[Serpentes]] | familia = [[Elapidae]] | genus = ''[[Bungarus]]'' | species = '''''B. caeruleus''''' | binomial = ''Bungarus caeruleus'' | binomial_authority = ([[Johann Gottlob Schneider|Schneider]], 1801) | synonyms = ''Pseudoboa caerulea'' [[Johann Gottlob Schneider|Schneider]], 1801<br>''Bungarus candidus'' Var. CÆRULEUS [[George Albert Boulenger|Boulenger]], 1896 }} ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ തദ്ദേശവാസിയായ ഉയർന്ന വിഷമുള്ള ഒരു പാമ്പാണ് '''വെള്ളിക്കെട്ടൻ''' അല്ലെങ്കിൽ '''ശംഖുവരയൻ'''. '''common krait''' (''Bungarus caeruleus''). ഇവ ഇന്ത്യയിലെ [[ബിഗ് ഫോർ (പാമ്പുകൾ)]]ലെ അംഗമാണ്. ബംഗ്ലാദേശിലും ഇന്ത്യയിലുമായി നിരവധി പാമ്പ് കടിയേറ്റ മരണങ്ങൾ ഇവമൂലമാണ്. മോതിരവളയൻ, എട്ടടിവീരൻ, വളവളപ്പൻ, വളയപ്പൻ, കെട്ടുവളയൻ, കരിവേല, രാജില, വളകഴപ്പൻ, വളേർപ്പൻ, കെട്ടുപൊളപ്പൻ എന്നിങ്ങനെ പലപേരുകളിൽ കേരളത്തിൽ പ്രാദേശികമായി അറിയപ്പെടുന്നു.'' ==വിവരണം== ശരാശരി വലിപ്പം 3 അടി പരമാവധി 5അടി 9 ഇഞ്ച് (175സെ.മി) വലിപ്പം ഉള്ളതിനെ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. എണ്ണക്കറുപ്പ് നിറമുള്ള ശരീരത്തിൽ വെള്ള നിറത്തിൽ ഉള്ള ഇരട്ടവരകൾ. ശരീരത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ വരകൾ കാണാറില്ല കുട്ടികളിൽ ചിലപ്പോൾ തുടക്കത്തിലേ വരകൾ കാണാം. വളരെ മങ്ങിയ നിറങ്ങളിലും ഇവയെ കാണാറുണ്ട്.പുറത്ത് നെടുനീളെ നട്ടെല്ലിന്ന് മുകളിലൂടെ ഷഡ്ഭുജാകൃതിയിലുള്ള ശൽക്കങ്ങൾ,കഴുത്തിനേക്കാൾ അല്പം മാത്രം വലിപ്പം കൂടിയ തല.ഒരു വിധം എല്ലാ ആവാസവ്യവസ്ഥയിലും ഇവ വ്യാപകമായി കാണപ്പെടുന്നു.പ്രധാനമായും രാത്രി സമയങ്ങളിൽ ആണ് ഇരയ്ക്ക് വേണ്ടി പുറത്തുവരിക . ==ആഹാരം== മറ്റ് [[പാമ്പ്|പാമ്പുകൾ]], [[എലി]],[[തവള]],ചെറിയ [[സസ്തനി|സസ്തനികൾ]], [[ഓന്ത്]], [[പല്ലി]] മുതലായവ ആണ് ==വിഷം== ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വിഷവീര്യമുള്ള പാമ്പ് ആണ് വെള്ളിക്കെട്ടൻ. എലികളിൽ നടത്തിയ LD50 പരീക്ഷണങ്ങൾ അനുസരിച്ച് വിഷത്തിന്റെ വീര്യം 0.325mg/kg - 0.169mg/kg. ഇവയുടെ വിഷത്തിൽ പ്രധാനമായും ന്യൂറോടോക്സിൻ എന്ന വിഭാഗത്തിലെ രാസപദാർഥം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കടിയേറ്റാൽ കാഴ്ച്ച മങ്ങൽ, ഓർമ്മക്കുറവ്, മരവിപ്പ്, ഓക്കാനം, ഛർദ്ദി, തുടർന്ന് ബോധക്ഷയവും, ചികിത്സ ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ മരണവും സംഭവിക്കാം. ചികിത്സ ലഭിക്കാത്തതു മൂലമുള്ള മരണനിരക്ക് - എഴുപത്-എൺപത് ശതമാനം ആണ് . വളരെ ചെറിയ വിഷപല്ല് ആയതിനാൽ ഇവയുടെ കടി പലപ്പോഴും കാര്യമായ വേദനയ്ക്ക് കാരണമാകാറില്ല. ഉറക്കത്തിൽ ഇവയുടെ കടിയേറ്റ്, അത് അറിയാതെ മരണപ്പെട്ട സംഭവങ്ങളും ധാരാളമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[ബംഗ്ലാദേശ്]]ൽ 50% പാമ്പ് കടിയേറ്റ മരണങ്ങൾ വെള്ളിക്കെട്ടൻ കാരണം ആണ്. == ഇതും കാണുക == *[[പാമ്പ്‌]] *[[പറശ്ശിനിക്കടവ് പാമ്പുവളർത്തൽ കേന്ദ്രം]] *[[വിഷചികിത്സ]] *[[പ്രതിവിഷം]] *[[ബിഗ് ഫോർ (പാമ്പുകൾ)]] *[[വെള്ളിവരയൻ പാമ്പ്]] *[[ആൻഡമാൻ വെള്ളിക്കെട്ടൻ]] ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://indianquarterly.com/the-breathless-hours/ കൂടുതൽ അറിവുകൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160416071525/http://indianquarterly.com/the-breathless-hours/ |date=2016-04-16 }} == അവലംബം == <references/> {{ഉരഗങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിഷപ്പാമ്പുകൾ]] jqby9sm1sn71ouc2a1uxgas5sdoi50x 4642854 4642853 2026-07-03T06:11:56Z Elnarose 212565 4642854 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Bungarus fasciatus}} {{Taxobox | name = വെള്ളിക്കെട്ടൻ അഥവാ ശംഖുവരയൻ | image = Bungarus caerulus.jpg | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | classis = [[Reptilia]] | ordo = [[Squamata]] | subordo = [[Serpentes]] | familia = [[Elapidae]] | genus = ''[[Bungarus]]'' | species = '''''B. caeruleus''''' | binomial = ''Bungarus caeruleus'' | binomial_authority = ([[Johann Gottlob Schneider|Schneider]], 1801) | synonyms = ''Pseudoboa caerulea'' [[Johann Gottlob Schneider|Schneider]], 1801<br>''Bungarus candidus'' Var. CÆRULEUS [[George Albert Boulenger|Boulenger]], 1896 }} ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ തദ്ദേശവാസിയായ ഉയർന്ന വിഷമുള്ള ഒരു പാമ്പാണ് '''വെള്ളിക്കെട്ടൻ''' അല്ലെങ്കിൽ '''ശംഖുവരയൻ'''. '''common krait''' (''Bungarus caeruleus''). ഇവ ഇന്ത്യയിലെ [[ബിഗ് ഫോർ (പാമ്പുകൾ)]]ലെ അംഗമാണ്. ബംഗ്ലാദേശിലും ഇന്ത്യയിലുമായി നിരവധി പാമ്പ് കടിയേറ്റ മരണങ്ങൾ ഇവമൂലമാണ്. മോതിരവളയൻ, എട്ടടിവീരൻ, വളവളപ്പൻ, വളയപ്പൻ, കെട്ടുവളയൻ, കരിവേല, രാജില, വളകഴപ്പൻ, വളേർപ്പൻ, കെട്ടുപൊളപ്പൻ എന്നിങ്ങനെ പലപേരുകളിൽ കേരളത്തിൽ പ്രാദേശികമായി അറിയപ്പെടുന്നു.'' ==വിവരണം== ശരാശരി വലിപ്പം 3 അടി പരമാവധി 5അടി 9 ഇഞ്ച് (175സെ.മി) വലിപ്പം ഉള്ളതിനെ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. എണ്ണക്കറുപ്പ് നിറമുള്ള ശരീരത്തിൽ വെള്ള നിറത്തിൽ ഉള്ള ഇരട്ടവരകൾ. ശരീരത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ വരകൾ കാണാറില്ല കുട്ടികളിൽ ചിലപ്പോൾ തുടക്കത്തിലേ വരകൾ കാണാം. വളരെ മങ്ങിയ നിറങ്ങളിലും ഇവയെ കാണാറുണ്ട്.പുറത്ത് നെടുനീളെ നട്ടെല്ലിന്ന് മുകളിലൂടെ ഷഡ്ഭുജാകൃതിയിലുള്ള ശൽക്കങ്ങൾ,കഴുത്തിനേക്കാൾ അല്പം മാത്രം വലിപ്പം കൂടിയ തല.ഒരു വിധം എല്ലാ ആവാസവ്യവസ്ഥയിലും ഇവ വ്യാപകമായി കാണപ്പെടുന്നു.പ്രധാനമായും രാത്രി സമയങ്ങളിൽ ആണ് ഇരയ്ക്ക് വേണ്ടി പുറത്തുവരിക . ==ആഹാരം== മറ്റ് [[പാമ്പ്|പാമ്പുകൾ]], [[എലി]],[[തവള]],ചെറിയ [[സസ്തനി|സസ്തനികൾ]], [[ഓന്ത്]], [[പല്ലി]] മുതലായവ ആണ് ==വിഷം== ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വിഷവീര്യമുള്ള പാമ്പ് ആണ് വെള്ളിക്കെട്ടൻ. എലികളിൽ നടത്തിയ LD50 പരീക്ഷണങ്ങൾ അനുസരിച്ച് വിഷത്തിന്റെ വീര്യം 0.325mg/kg - 0.169mg/kg. ഇവയുടെ വിഷത്തിൽ പ്രധാനമായും ന്യൂറോടോക്സിൻ എന്ന വിഭാഗത്തിലെ രാസപദാർഥം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കടിയേറ്റാൽ കാഴ്ച്ച മങ്ങൽ, ഓർമ്മക്കുറവ്, മരവിപ്പ്, ഓക്കാനം, ഛർദ്ദി, തുടർന്ന് ബോധക്ഷയവും, ചികിത്സ ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ മരണവും സംഭവിക്കാം. ചികിത്സ ലഭിക്കാത്തതു മൂലമുള്ള മരണനിരക്ക് - എഴുപത്-എൺപത് ശതമാനം ആണ് . വളരെ ചെറിയ വിഷപല്ല് ആയതിനാൽ ഇവയുടെ കടി പലപ്പോഴും കാര്യമായ വേദനയ്ക്ക് കാരണമാകാറില്ല. ഉറക്കത്തിൽ ഇവയുടെ കടിയേറ്റ്, അത് അറിയാതെ മരണപ്പെട്ട സംഭവങ്ങളും ധാരാളമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. [[ബംഗ്ലാദേശ്]]ൽ അമ്പത്-ശതമാനം പാമ്പ് കടിയേറ്റ മരണങ്ങൾ വെള്ളിക്കെട്ടൻ കാരണം ആണ്. == ഇതും കാണുക == *[[പാമ്പ്‌]] *[[പറശ്ശിനിക്കടവ് പാമ്പുവളർത്തൽ കേന്ദ്രം]] *[[വിഷചികിത്സ]] *[[പ്രതിവിഷം]] *[[ബിഗ് ഫോർ (പാമ്പുകൾ)]] *[[വെള്ളിവരയൻ പാമ്പ്]] *[[ആൻഡമാൻ വെള്ളിക്കെട്ടൻ]] ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://indianquarterly.com/the-breathless-hours/ കൂടുതൽ അറിവുകൾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160416071525/http://indianquarterly.com/the-breathless-hours/ |date=2016-04-16 }} == അവലംബം == <references/> {{ഉരഗങ്ങൾ}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വിഷപ്പാമ്പുകൾ]] tqcfzn8c1dndnz95avs4sccu3awwozy 3 167052 4642832 4067843 2026-07-03T05:47:19Z Ajeeshkumar4u 108239 അറിയിപ്പ്: [[ഡി.ബി. ബിനു]] [[WP:AFD|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളിലേക്ക്]] ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642832 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം Dpradeepkumar !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[ചിത്രം:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|മലയാളം ടൈപ്പു ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] *[[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] *[[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] *[[Help:എഡിറ്റിംഗ്‌ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ ?]] *[[Help:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] *[[Help:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] *[[Help:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] *[[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] *[[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് സംശയം നേരിട്ട് ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.| ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി ഇടതുവശത്തെ ബാറിലുള്ള [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|തൽസമയസം‌വാദം]] ലിങ്കിൽ ഞെക്കുക. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:Akhilaprem|അഖില് അപ്രേം ]] 16:00, 9 നവംബർ 2011 (UTC) == പരീക്ഷണം == {{#if:തൃശ്ശൂർ ആകാശവാണി നിലയം|[[തൃശ്ശൂർ ആകാശവാണി നിലയം]] എന്ന താളിൽ{{space|1}}}}താങ്കൾ നടത്തിയ പരീക്ഷണം വിജയകരമായിരുന്നു, വിക്കിപ്പീഡിയയുടെ ഉള്ളടക്കത്തിനു ചേരാത്തതിനാൽ അത്‌ നീക്കം ചെയ്‌തിരിക്കുന്നു. പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള തിരുത്തലുകളും ലേഖനങ്ങളും വിക്കിപീഡിയയിൽ നിന്നും പെട്ടെന്ന് നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനാൽ, കൂടുതൽ പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക്‌ [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] ഉപയോഗപ്പെടുത്തുവാൻ താൽപര്യപ്പെടുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിൽ പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തിയതിനു നന്ദി. --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vssun|സംവാദം]]) 04:20, 9 ജനുവരി 2012 (UTC) ==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ലേക്ക് സ്വാഗതം == <div style="background-color:#FAFAFA; color:#1C2069"> If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സ്വാഗതം/en|here for the English version]] </div> <div style="margin: 0.5em; border: 2px #800000 solid; padding: 1em;background-color:#FFFFFF" > {| style="border:2px #FFA500 solid; padding:2em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- [[File:Wikisangamolsavam-logo.png|750px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012]]<br/> |- ! style="background-color:#FAFAFA; color:#1C2069; padding-left:2em; padding-top:.5em;" align=left |നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}, <span class="plainlinks"> മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കൾ അഥവാ എഴുത്തുകാർ, വിവിധ വിക്കി പദ്ധതികളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സോഫ്റ്റ്‌വെയർ വിദഗ്ധർ, വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവർ തുടങ്ങിയവരുടെ വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ വിക്കിസംഗമോത്സവം 2012 ഏപ്രിൽ 28, 29 തീയതികളിൽ [[കൊല്ലം|കൊല്ലം]] ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് ഹാളിൽ വെച്ച് നടക്കുന്നു.<br> ഇതിന്റെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2012/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക. </span> വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ 60 ദിവസ പ്രചരണത്തിന്റെ ഭാഗമായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:മലയാളം_വിക്കിമീഡിയയെ_സ്നേഹിക്കുന്നു-2|'''മലയാളം വിക്കിമീഡിയയെ സ്നേഹിക്കുന്നു''']] എന്ന പരിപാടിയിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായ താങ്കൾക്ക് വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാനും പ്രബന്ധങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുവാനും അവസരമുണ്ടാകും. അതിനായുള്ള അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കാൻ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/അപേക്ഷകൾ|'''അപേക്ഷാതാൾ''']] കാണുക <br> <br> വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെയ്ക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Dpradeepkumar|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു. താങ്കളെ 2012 ഏപ്രിൽ 28,29 -ന് കൊല്ലത്ത് കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ... |}</div> --[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2012/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:VsBot|VsBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:VsBot|സംവാദം - talk]]) 01:39, 29 മാർച്ച് 2012 (UTC) {{tb|സംവാദം:ഉണ്മ ലിറ്റിൽ മാഗസിൻ}} {{tb|സംവാദം:ഡി.ആർ.എം.}} == അവലംബം == ലേഖനങ്ങളിൽ അവലംബം ചേർക്കേണ്ടതെങ്ങനെയെന്നറിയാൻ [[സഹായം:അവലംബം]] എന്ന താൾ കാണുക. സംശയങ്ങളുടെണ്ടെങ്കിൽ ദയവായി ചോദിക്കുക. ആശംസകളോടെ --[[ഉപയോക്താവ്:Vssun|Vssun]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vssun|സംവാദം]]) 17:27, 20 സെപ്റ്റംബർ 2012 (UTC) == ആൾക്കൂട്ടം ലിറ്റിൽ മാഗസിൻ == [[ആൾക്കൂട്ടം ലിറ്റിൽ മാഗസിൻ]] എന്ന ലേഖനം [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ#ആൾക്കൂട്ടം ലിറ്റിൽ മാഗസിൻ|നീക്കം ചെയ്യാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു!]] ദയവായി താങ്കളുടെ [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ#ആൾക്കൂട്ടം ലിറ്റിൽ മാഗസിൻ|അഭിപ്രായം അറിയിക്കുക]]. --[[User:Razimantv|റസിമാൻ]] [[User talk:Razimantv|<font color=green>ടി വി</font>]] 18:09, 6 ഒക്ടോബർ 2012 (UTC) ==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ലേക്ക് സ്വാഗതം == <div style="background-color:#dfdfdf; color:#333; font-size:11px; text-align:right; line-height:14px; height:14px; padding:5px "> If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സ്വാഗതം/en|here for the English version]] </div> <div style="padding:5px; background-color:#f1f1f1;"> <div style="padding:5px; background-color:#efefef;"> <div style="border:none; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #ddd; background: -moz-linear-gradient(top, #f4f4f4 0%, #f1f1f1 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px;"> <table width="100%" cellspacing="0" cellpadding="0" valign="top" border="0" style="background:transparent; "> <tr> {| style="border:1px #FFA500 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- [[File:Wikisangamolsavam-logo-2013.png|500px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013]]<br/></div> |- ! <div style="font-weight:400; color:#333; margin:15px; text-align:left" > <div style="padding:5px; background:#333; color:#fff; border-radius:5px; font-size:16px">നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}</div> <div style="padding:5px;"> മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2013]], ഡിസംബർ 21, 22, 23 തീയ്യതികളിൽ [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിൽ]] വെച്ച് നടക്കുന്നു.<br> കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക. പതിനാലോളം ഇന്ത്യൻ ഭാഷാസമൂഹങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള വിക്കിമീഡിയ പ്രതിനിധികളുടെ പങ്കാളിത്തം, വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ സമ്പുഷ്ടമാക്കുന്നതിനായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/തിരുത്തൽ യജ്ഞം|വിക്കിസംഗമോത്സവ തിരുത്തൽ യജ്ഞം]] ''വിക്കിവിദ്യാർത്ഥിസംഗമം'', ''വിക്കിയുവസംഗമം'', ''ഭിന്നശേഷി ഉപയോക്താക്കൾക്കു വേണ്ടിയുള്ള കമ്പ്യൂട്ടർ പരിശീലനം'', ''തണ്ണീർത്തടങ്ങളുടെ വിവരശേഖരണവും ഡിജിറ്റൈസേഷനും'', ''[[WP:WS2013/WWE|വിക്കി ജലയാത്ര]]'' എന്നീ പരിപാടികളും സംഗമത്തിന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Dpradeepkumar|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു. 2013 ഡിസംബർ 21 മുതൽ 23 വരെ ആലപ്പുഴയിൽ കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...</div></div> |}</div></div></div> --[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:MkBot|MkBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MkBot|സംവാദം]]) 02:27, 16 നവംബർ 2013 (UTC) == എം.എസ്. സുബ്ബലക്ഷ്മി == താങ്കളുടെ [https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%8E%E0%B4%82.%E0%B4%8E%E0%B4%B8%E0%B5%8D._%E0%B4%B8%E0%B5%81%E0%B4%AC%E0%B5%8D%E0%B4%AC%E0%B4%B2%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AE%E0%B4%BF&diff=prev&oldid=1884395 ഈ] ഉൾപ്പെടുത്തൽ എവിടെ നിന്നും ചേർത്തതാണെന്നു വ്യക്തമാക്കാമോ?--[[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 09:52, 22 ഡിസംബർ 2013 (UTC) == മുൻപ്രാപനം ചെയ്തു == താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ താങ്കൾ നടത്തിയ രണ്ട് തിരുത്തലുകൾ ഞാൻ മുൻപ്രാപനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. സംവാദ താൾ പരീക്ഷണങ്ങൾക്കുള്ളതല്ല എന്ന് അറിയിച്ചുകൊള്ളുന്നു. പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക്‌ [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] ഉപയോഗപ്പെടുത്തുവാൻ താൽപര്യപ്പെടുന്നു. [[ഉപയോക്താവ്:Adithyak1997|Adithyak1997]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Adithyak1997|സംവാദം]]) 07:31, 10 ജൂൺ 2020 (UTC) == സത്യേന്ദ്രൻ == [[സത്യേന്ദ്രൻ]] എന്ന താളിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തിയുടെ പേരു സത്യൻ എന്നോ ജി. സത്യൻ എന്നോ ആണോ? വിവർത്തനം ചെയ്തതായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന പുസ്തകങ്ങളുടെ വിവർത്തകനായി ഈ പേരുകളിലൊന്നാണ് സൂചിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.[[ഉപയോക്താവ്:ചെങ്കുട്ടുവൻ|ചെങ്കുട്ടുവൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ചെങ്കുട്ടുവൻ|സംവാദം]]) 16:45, 17 ജൂൺ 2020 (UTC) 'സത്യേന്ദ്രൻ', ആകാശവാണി വാർത്താ വായനയ്ക്കുള്ള പേര്. ജി.സത്യൻ എന്ന പേരിലാണ് പുസ്തക വിവർത്തനം നടത്തിയിട്ടുള്ളത് എന്നാണ് അദ്ദേഹം അറിയിച്ചത്. == [[:പി. പുരുഷോത്തമൻ നായർ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:പി. പുരുഷോത്തമൻ നായർ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പി. പുരുഷോത്തമൻ നായർ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. തൃപ്തികരമായ ഒരു സമവായത്തിലെത്തുന്നതുവരെ ഈ ചർച്ച തുടരുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുതലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Rojypala|റോജി പാലാ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Rojypala|സംവാദം]]) 13:41, 28 ഓഗസ്റ്റ് 2020 (UTC) == We sent you an e-mail == Hello {{PAGENAME}}, Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled "The Community Insights survey is coming!". If you have questions, email surveys@wikimedia.org. You can [[:m:Special:Diff/20479077|see my explanation here]]. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:53, 25 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/Community_Insights_survey/other-languages&oldid=20479295 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Samuel (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:ഡി.ബി. ബിനു]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ഡി.ബി. ബിനു]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡി.ബി. ബിനു]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:47, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) dlp9fuhcx8l3mx18vxnsa2j7qb4sktm 0 170964 4642779 4505774 2026-07-03T04:29:39Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4642779 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Kohautia }} <!-- This article was auto-generated by [[User:Polbot]]. --> {{taxobox | name = ''Kohautia'' | image = | image_width = | image_caption = | regnum = [[Plantae]] | unranked_divisio = [[Angiosperms]] | unranked_classis = [[Eudicots]] | unranked_ordo = [[Asterids]] | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Rubiaceae]] | tribus = [[Spermacoceae]] | genus = '''''Kohautia''''' | genus_authority = [[Adelbert von Chamisso|Chamisso]] & [[Diederich von Schlechtendal|Schlechtendal]] | type_species = ''[[Kohautia senegalensis]]'' | type-species_authority = [[Adelbert von Chamisso|Chamisso]] & [[Diederich von Schlechtendal|Schlechtendal]] | subdivision_ranks = Species | subdivision = 31 species (see text) |}} '''''കോഹൗട്ടിയ''''' - '''''Kohautia''''' [[പുഷ്പിക്കുന്ന സസ്യങ്ങൾ|പുഷ്പിക്കുന്ന സസ്യങ്ങളിലെ]] [[റുബിയേസീ]] കുടുംബത്തിലെ ഒരു ജനുസ്സ്. ഏഷ്യ, ആഫ്രിക്ക, മഡഗാസ്കർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഉഷ്ണമേഘാലാ പ്രദേശങ്ങളാണ് നൈസർഗ്ഗികമായ ഇവയുടെ മേഖല.<ref name="mabberley2008">David J. Mabberley. 2008. ''Mabberley's Plant-Book'' third edition (2008). Cambridge University Press: UK. ISBN 978-0-521-82071-4</ref><ref name="groeninckx2009">Inge Groeninckx, Steven Dessein, Helga Ochoterena, Claes Persson, Timothy J. Motley, Jesper Kårehed, Birgitta Bremer, Suzy Huysmans, and Erik Smets. 2009. "Phylogeny of the herbaceous tribe Spermacoceae (Rubiaceae) based on plastid DNA data". ''Annals of the Missouri Botanical Garden'' '''96'''(1):109-132.</ref> 31 സ്പീഷിസുകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.<ref name="groeninckx2009"/> ''[[Kohautia senegalensis|കോഹൗട്ടിയ സെനെഗാലെൻസിസ്]]'' ആണ് ഇതിലെ മറ്റൊരു സ്പീഷിസ് .<ref name="ingkohautia">''Kohautia'' In: Index Nominum Genericorum. In: [[Regnum Vegetabile]] (see ''External links'' below).</ref> ''കോഹൗട്ടിയ'' എന്ന [[Botanical name|ശാസ്ത്രീയനാമം]] നൽകിയത് 1829ൽ ആൽബെർട്ട് വോൺ ചാമിസ്സോയും ഡൈഡ്രിച്ച് വോൺ ഷെലെച്ചെൻഡാലും ചേർന്നാണ്<ref name="chamisso1829">Adelbert von Chamisso and Diederich von Schlechtendal. 1829. ''Linnaea'' '''4''':157. (see ''External links'' below)</ref>. ==സ്പീഷിസ്== * ''[[Kohautia socotrana]]'' [[Cornelis Eliza Bertus Bremekamp|Bremekamp]] * ''[[Kohautia senegalensis]]'' [[Adelbert von Chamisso|Chamisso]] & [[Diederich von Schlechtendal|Schlechtendal]] ==അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://apps.kew.org/wcsp/qsearch.do?plantName=Kohautia&page=quickSearch ''Kohautia''] At: [http://apps.kew.org/wcsp/prepareChecklist.do?checklist=rubiaceae%40%40025250120110104024 Search Page] At: [http://www.kew.org/science/directory/projects/WorldRubiChecklist.html World Checklist of Rubiaceae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110101130437/http://www.kew.org/science/directory/projects/WorldRubiChecklist.html |date=2011-01-01 }} At: [http://www.kew.org/science/directory/projects/indexbyteam.html#Rubi Index by Team] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110628230523/http://www.kew.org/science/directory/projects/indexbyteam.html#Rubi |date=2011-06-28 }} At: [http://www.kew.org/science/directory/projects/index.html Projects] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110228134853/http://www.kew.org/science/directory/ |date=2011-02-28 }} At: [http://www.kew.org/science/directory/ Science Directory] At: [http://www.kew.org/science-research-data/index.htm Scientific Research and Data] At: [http://www.kew.org Kew Gardens] * [http://www.botany.si.edu/ing/INGsearch.cfm?searchword=Kohautia ''Kohautia'']{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മാർച്ച് 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} At:[http://www.botany.si.edu/ing/ Index Nominum Genericorum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181116211833/http://botany.si.edu/ing/ |date=2018-11-16 }} At: [http://www.botany.si.edu/index.htm?references References] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100927172741/http://botany.si.edu/index.htm?references |date=2010-09-27 }} At: [http://www.botany.si.edu/index.htm NMNH Department of Botany] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101001045837/http://botany.si.edu/index.htm |date=2010-10-01 }} * [http://www.botanicus.org/page/95529 ''Kohautia''] In: [http://www.botanicus.org/item/31753002428347 ''Linnaea'', volume 4] At: [http://www.botanicus.org/title/b12461441 ''Linnaea''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120110223316/http://www.botanicus.org/title/b12461441 |date=2012-01-10 }} At: [http://www.botanicus.org/browse/titles Titles] At: [http://www.botanicus.org Botanicus] [[വർഗ്ഗം:കൊഹൗട്ടിയ]] {{plant-stub}} j3x4wzsvc0tut7zrqz8a1fa9cbtyxpz 0 190983 4642678 4411140 2026-07-02T15:47:19Z Malikaveedu 16584 4642678 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = സുലൈഖ ഹുസൈൻ | image = Sulaikha Husain.jpg | caption = | birth_name = | birth_date = 1930<ref name=desh>{{Cite web |url=http://www.deshabhimani.com/newscontent.php?id=114597 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-04-04 |archive-date=2012-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120209150315/http://www.deshabhimani.com/newscontent.php?id=114597 |url-status=dead }}</ref> | birth_place = [[മട്ടാഞ്ചേരി]], [[കേരളം]] | death_date = 15 ജൂലൈ, {{death year and age|2014|1930|df=yes}} | death_place = | restingplace = | resting place coordinates = | othername = | occupation = | years active = | spouse = ഹുസൈൻ സേഠ് | children = ശമാബായി ,ഫറൂഖ് | parents = ഹാജി അബ്ദുല്ല അഹമ്മദ് സേഠ്,മറിയംബീവി | influences = | influenced = | website = | awards = }} ഉറുദു നോവലിസ്റ്റും കേന്ദ്ര ഉർദു ഫെലോഷിപ്പ് കമ്മിറ്റി അംഗവുമായിരുന്നു '''സുലൈഖ ഹുസൈൻ''' (1930 - 15 ജൂലൈ 2014). കേരളത്തിലെ ആദ്യ [[ഉർദു]] നോവലിസ്റ്റാണ് ഉറുദുവിൽ 27 നോവലുകളും അത്രത്തോളം ചെറുകഥകളുമെഴുതി.<ref>http://www.madhyamam.com/news/161501/120405</ref> == ജീവിതരേഖ == [[1930]] ൽ [[മട്ടാഞ്ചേരി|മട്ടാഞ്ചേരിയിലെ]] കോറായ് കുടുംബത്തിൽ ഹാജി അഹമ്മദ് സേട്ടിന്റെയും മറിയം ബായിയുടേയും മകളായി ജനനം.<ref name=desh/> ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ മാതാപിതാക്കളെ നഷ്ടപ്പെട്ട ഇവരെ മുത്തച്ഛനാണ് വളർത്തിയത്. നാലാംതരം മദ്രസാ വിദ്യാഭ്യാസം മാത്രമേ സുലൈഖയ്‌ക്ക് ലഭിച്ചിരുന്നുള്ളൂ.<ref>{{cite web|title=ഉറുദു നോവലിസ്റ്റ് സുലൈഖാ ഹുസൈൻ നിര്യാതയായി|url=http://news.keralakaumudi.com/news.php?nid=7e60226d8c942ac67ee98603b670e834|publisher=news.keralakaumudi.com|accessdate=16 ജൂലൈ 2014}}</ref> ആസ്യാബായി മദ്‌റസയിലാണ് [[ഖുർആൻ|ഖുർആനും]] [[ഹദീസ്|ഹദീസും]] [[ദീനിയാത്ത്|ദീനിയാത്തും]] മലയാളവും ഉർദുവും പഠിച്ചത്. പിന്നീട് മൗലവി റിസ്‌വാനുല്ലയുടെ ശിഷ്യയായി വീട്ടിൽതന്നെയായിരുന്നു പഠനം. [[ഹൈദരാബാദ്|ഹൈദരാബാദിൽ]] നിന്ന് കുടിയേറി കൊച്ചിയിൽ സ്ഥിരതാമസമാക്കിയിരുന്ന റിസ്‌വാനുല്ല സാഹിബിന് ഉർദു ഭാഷയിലും സാഹിത്യത്തിലും നല്ല കഴിവുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിക്ഷണത്തിലാണ് സുലൈഖ ഉർദു ഭാഷയിൽ കാര്യമായ പഠനങ്ങൾ നടത്തിയത്. == സാഹിത്യ ജീവിതം == സുലൈഖ ഹുസൈനിൽ സാഹിത്യതാൽപര്യം ജനിപ്പിച്ചത് മാതാവിന്റെ ബാപ്പയും ഉർദു കവിയുമായിരുന്ന ജാനി സേട്ട് ആയിരുന്നു. [[1950]]ൽ ഇരുപതാമത്തെ വയസ്സിലാണ് [[ഡൽഹി]] ആസ്ഥാനമായുള്ള ചമൻ ബുക്ക് ഡിപ്പോ ''മേരേ സനം'' എന്ന ആദ്യനോവൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. പുസ്തകത്തിൽ മേൽവിലാസവും ഫോട്ടോയും കൊടുക്കരുതെന്ന വല്യുമ്മ ആസിയാബായിയുടെ കർശന നിർദ്ദേശത്തെത്തുടർന്ന് അതൊഴിവാക്കി പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.<ref>{{cite web|title=ഉറുദു സാഹിത്യകാരി സുലൈഖ ഹുസൈൻ അന്തരിച്ചു|url=http://www.janmabhumidaily.com/jnb/News/214880|publisher=www.janmabhumidaily.com|accessdate=16 ജൂലൈ 2014}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> സ്ത്രീയുടെ പ്രണയവും വിരഹവും ഏകാന്തതയും പ്രമേയമാക്കി രചിച്ച ഈ പുസ്തകം വൻതോതിൽ വിറ്റഴിക്കപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് മേരെ സനം എന്ന പേരിൽ ഇറക്കിയ സിനിമയും ഹിറ്റായിരുന്നു. ഇന്ത്യക്ക് പുറമേ പാകിസ്താൻ, ബംഗ്ലാദേശ്, ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലും സുലൈഖയുടെ നോവലുകൾക്ക് ഏറെ വായനക്കാരുണ്ടായിരുന്നു. 'നസീബ് കിബാത്തേ' എന്ന ഉർദു നോവലിൽ അവർ ആലപ്പുഴയെയും കേരളത്തെയും കുറിച്ച് പ്രതിപാദിച്ചിട്ടുണ്ട്. അക്കാലത്ത് ക്ഷമ, ഖാത്തൂൻ എന്നീ ഉർദു മാസികകളിലും സുലൈഖ എഴുതുമായിരുന്നു. 1970ൽ രചിച്ച ഏറെ ശ്രദ്ധേയമായ "താരീഖിയോം കെ ബാദ്" (ഇരുട്ടിനുശേഷം) പരിഭാഷകൻ [[കെ. രവിവർമ്മ|രവിവർമ്മ]] മലയാളത്തിലേക്ക് വിവർത്തനംചെയ്തു. [[സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ് കോയ|സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ് കോയയുടെ]] ശ്രമഫലമായാണ് ഈ നോവൽ മലയാളത്തിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ടത്. പിന്നീട് ഇത് [[ചന്ദ്രിക ആഴ്ച്ചപ്പതിപ്പ്|ചന്ദ്രിക ആഴ്ച്ചപ്പതിപ്പിലും]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. 1981ൽ [[വിദ്യാർഥിമിത്രം പബ്ലിക്കേഷൻസ്]] "[[ഇരുട്ടിനു ശേഷം]]" എന്ന പേരിൽ ഇതു പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.<ref>{{cite web|title=ഉറുദു സാഹിത്യകാരി സുലൈഖ ഹുസൈൻ അന്തരിച്ചു|url=http://www.deshabhimani.com/newscontent.php?id=482125|publisher=www.deshabhimani.com|accessdate=16 ജൂലൈ 2014}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1990-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച 'ഏക് ഫൂൽ ഹസാർ ഗം' എന്ന നോവലിലായിരുന്നു ആദ്യമായി വിലാസവും ഫോട്ടോയും പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. <ref>{{cite web|first=കെ.പി. ശംസുദ്ദീൻ തിരൂർക്കാട്‌|title=അറിയപ്പെടാതെ പോയ ഉർദു എഴുത്തുകാരി|url=http://www.chandrikadaily.com/contentspage.aspx?id=92482|publisher=www.chandrikadaily.com|accessdate=16 ജൂലൈ 2014|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305081342/http://www.chandrikadaily.com/contentspage.aspx?id=92482|url-status=dead}}</ref> ഇന്ത്യക്ക് പുറമേ പാകിസ്താൻ, ബംഗ്ലാദേശ്, ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലും സുലൈഖയുടെ നോവലുകൾക്ക് ഏറെ വായനക്കാരുണ്ടായി. 'നസീബ് കിബാത്തേ' എന്ന ഉർദു നോവലിൽ ആലപ്പുഴയെയും കേരളത്തെയും കുറിച്ച് പ്രതിപാദിച്ചിട്ടുണ്ട്. അക്കാലത്ത് ക്ഷമ, ഖാത്തൂൻ എന്നീ ഉർദു മാസികകളിലും സുലൈഖ എഴുതുമായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title=ഉറുദു നോവലിസ്റ്റ് സുലൈഖ ഹുസൈൻ അന്തരിച്ചു|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=469550|publisher=www.mathrubhumi.com|accessdate=16 ജൂലൈ 2014}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == പ്രധാന കൃതികൾ == {{Div col begin|3}} *മേരേ സനം (എന്റെ പ്രിയതമ) *ഏക് ഫൂൽ ഔർ ഹസാർ ഗം (ഒരു പൂവും ഒരായിരം ദുഃഖവും) *രാഹ് അകേലി (ഏകാന്ത പഥിക) *താരീഖിയോം കെ ബാദ് (മലയാള വിവർത്തനം : ഇരുട്ടിനുശേഷം) *സബാ *ഓർ ഭൂൽനേവാലേ *പഥർ കി ലക്കീർ *യാദോം കി സിതം *സിന്ദഗി മുസ്‌കുരായി *ആദ്മി ഓർ സീക്കെ *ആസ്മാൻ കി തലേ *നസീബ് നസീബ് കി ബാത്തേം<ref>[http://www.24dunia.com/malayalam-news/shownews/1/%E0%B4%B8%E0%B5%81%E0%B4%B2%E0%B5%88%E0%B4%96-%E0%B4%B9%E0%B5%81%E0%B4%B8%E0%B5%88%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E2%80%8D-%E0%B4%87%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%9F%E0%B5%86%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B5%8D/1264857.html www.24dunia.com]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *മുസറയെ സാഹിൽ *കൽ ക്യാ ഹുവാ *അപ്‌നാ കോൻ *ഗർ ഹസാരെ നിമിൽത്തെ *മർസാ ഹേ കലി <ref>കുടുംബമാധ്യമം 2011 ഡിസംബർ 30</ref> {{Div col end}} ==അവലംബം== {{reflist|2}} [[വർഗ്ഗം:ഉർദു സാഹിത്യകാരന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഉർദു നോവലെഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:1930-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 15-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:2014-ൽ മരിച്ചവർ]] 4wwje37ddy8lpyoez1yr021lrfsl9ns 3 193951 4642846 4558798 2026-07-03T06:04:16Z Ajeeshkumar4u 108239 അറിയിപ്പ്: [[ജോയ് തോമസ്]] [[WP:AFD|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളിലേക്ക്]] ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642846 wikitext text/x-wiki {{wikibreak}} {|'''കട്ടികൂട്ടിയ എഴുത്ത്''' border="0" cellpadding="2" style="float: right; background-color:#dFDBB7;margin:2px;border: thin solid blue; width: 60px; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ colspan="2" style="margin-left: inherit; background:red; color:#ffffff;text-align:center;"| '''നിലവറ''' |- !align="center"|[[Image:Vista-file-manager.png|50px|പഴയവ]]<br/> |- | *''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Drajay1976/ഒന്നാം നിലവറ|ഒന്ന്]]'''<br /> *'''[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Drajay1976/രണ്ടാം നിലവറ|രണ്ട്]]'''<br /> *'''[[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Drajay1976/രണ്ടാം നിലവറ|മൂന്ന്]]'''<br /> |} == വിക്കപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016 == <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 32px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം]]<div style="margin-right:1em; float:right;">[[File:WAM_2016_Banner.png|450px|center|link=]]</div></div> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ, താങ്കളെ തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ '''[[Wikipedia:WAM2016|വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യൻ മാസം 2016]]''' പങ്കെടുക്കാനായി ക്ഷണിക്കുന്നു ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു മാസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന തിരുത്തൽയജ്ഞമാണ് വിക്കിപീഡിയ എഷ്യൻ മാസം. നവംബർ 2016 ലാണ് ഈ പരിപാടി നടത്തപ്പെടുന്നത്. മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ലേഖനങ്ങളുടെ എണ്ണവും ആധികാരികതയും വർദ്ധിപ്പിക്കുക എന്നതും ഈ പദ്ധതിയുടെ ഉദ്ദേശമാണ്. 2015 ൽ 7000 ലേഖനങ്ങൾ 43 വിവിധ ഭാഷകളിലായി വിവിധ വിക്കിപീഡിയയിൽ ചേർക്കാൻ ഈ പദ്ധതി മൂലം കഴിഞ്ഞു. പരസ്പര സൗഹൃദത്തിന്റെ ഓർമ്മക്കായി ഏഷ്യൻ സമൂഹങ്ങൾ ഓരോ എഡിറ്റർക്കും ഒരു പ്രത്യേകം തയ്യാറാക്കിയ പോസ്റ്റ്കാർഡ് അയക്കുന്നതാണ്. 4 ലേഖനങ്ങൾ ഈ പദ്ധതിയിൽ ചേർന്ന് എഴുതണമെന്ന നിബന്ധനമാത്രമേയുള്ളൂ. ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കും. കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[Wikipedia:WAM2016|ഏഷ്യൻമാസം 2016]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. നമുക്ക് ഈ പരിപാടി ഒരു വിജയമാക്കിതീർക്കാമെന് പ്രതീക്ഷയോടെ <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|പങ്കെടുക്കുക|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2016&action=edit&section=4 |class=mw-ui-progressive}} </div> </noinclude>[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 05:32, 31 ഒക്ടോബർ 2016 (UTC) </div> </div> </div> {{tb|സംവാദം:വസന്തത്തിന്റെയും ശരൽക്കാലത്തിന്റെയും ഘട്ടം}} [[ഉപയോക്താവ്:ബിപിൻ|ബിപിൻ]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:ബിപിൻ|സംവാദം]]) 03:34, 14 നവംബർ 2016 (UTC) == സിംടോഖ_സോങ് == [[സിംടോഖ_സോങ്]] ഈ ലേഖനം ജഡ്ജിംഗ് ടൂളിലേക്ക് ചേർക്കാമോ. അത് അവിടെ കാണുന്നില്ല. --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 06:24, 21 നവംബർ 2016 (UTC) :You have already added this article to the editathon. എന്നാണല്ലോ പറയുന്നത്? --[[ഉ:Drajay1976|അജയ്]] ([[ഉസം:Drajay1976|സംവാദം]]) 13:59, 21 നവംബർ 2016 (UTC) :താങ്കൾ സ്വീകരിച്ചതായി കാണുന്നുണ്ട്. --[[ഉ:Drajay1976|അജയ്]] ([[ഉസം:Drajay1976|സംവാദം]]) 14:05, 21 നവംബർ 2016 (UTC) ::ശരി ഞാൻ നോക്കിയപ്പോൾ കാണാഞ്ഞതാണ് --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 16:39, 21 നവംബർ 2016 (UTC) == കുറച്ചു വാക്കുകൾ ചേർക്കുക == [[ഉഗ്യെൻ_വാങ്ചുക്]] , [[ഗൾ_വിഹാര]] ഇവയിൽ കുറച്ച് വാക്കുകൾ കൂടിച്ചേർത്താൽ 300 നുമുകളിലെത്തിക്കാമല്ലോ? --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 06:50, 21 നവംബർ 2016 (UTC) :നന്ദി. കൂട്ടിച്ചേർത്തിട്ടുണ്ട്. --[[ഉ:Drajay1976|അജയ്]] ([[ഉസം:Drajay1976|സംവാദം]]) 14:22, 21 നവംബർ 2016 (UTC) == ദലായ്‍ ലാമമാരുടെ പട്ടിക == അടുത്ത ദലായ്‍ ലാമമാരെ ചേർക്കുമ്പോൾ [[ദലായ്‍ ലാമമാരുടെ പട്ടിക|ദലായ്‍ ലാമമാരുടെ പട്ടികയിലും]] ചേർക്കുക. :) --[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 11:14, 22 നവംബർ 2016 (UTC) :തീർച്ചയായും. --[[ഉ:Drajay1976|അജയ്]] ([[ഉസം:Drajay1976|സംവാദം]]) 11:19, 22 നവംബർ 2016 (UTC) == മനത് == ഈ ലേഖനത്തിന് ഇനി മിനിമം 5 വാക്കുകൾ കൂടി വേണം--[[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 16:19, 26 നവംബർ 2016 (UTC) :നന്ദി. കൂട്ടിയിട്ടുണ്ട്. --[[ഉ:Drajay1976|അജയ്]] ([[ഉസം:Drajay1976|സംവാദം]]) 03:24, 27 നവംബർ 2016 (UTC) == Address Collection == Congratulations! You have more than 4 accepted articles in [[:m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]]! Please submit your mailing address (not the email) via '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSe0KM7eQEvUEfFTa9Ovx8GZ66fe1PdkSiQViMFSrEPvObV0kw/viewform this google form]'''. This form is only accessed by me and your username will not distribute to the local community to send postcards. All personal data will be destroyed immediately after postcards are sent. Please contact your local organizers if you have any question. Best, [[:m:User:AddisWang|Addis Wang]], sent by [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 07:58, 3 ഡിസംബർ 2016 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Asian_Month/2016/Qualified_Editors/Mass&oldid=16123268 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:AddisWang@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Request == Hello. Could you create the article [[:en:Theatre in Azerbaijan]] in Malayalam Wikipedia just like the article [[ഇംഗ്ലണ്ടിലെ നാടകവേദി]] which you created? Thank you. [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/31.200.13.197|31.200.13.197]] 12:18, 17 ഫെബ്രുവരി 2017 (UTC) ==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fde7ff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;">[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]][[File:Women in Red logo.svg|100px]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]]</div></div> <div style="font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ,<br/> അന്താരാഷ്ട്ര വനിതാദിനം, വിക്കിലൗസ് ലൗ പദ്ധതി എന്നിവയോട് അനുബന്ധിച്ച് 10 ഫെബ്രുവരി 2019 - 31 മാർച്ച് 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കാനും സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിക്കുന്ന ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. സ്ത്രീകളുടെ ജീവചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും ലിംഗസമത്വത്തെക്കുറിച്ചും തുല്യതയ്ക്കായുള്ള പോരാട്ടങ്ങളെപ്പറ്റിയും ഒക്കെ പുതിയ ലേഖനങ്ങൾ ആരംഭിക്കാം. കുറഞ്ഞത് 5 ലേഖനങ്ങളെങ്കിലും എഴുതുന്ന ലേഖകർക്ക് സമ്മാനമായി പോസ്റ്റ്കാർഡുകൾ ലഭിക്കുന്നതാണ്. <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2019&action=edit&section=5 |class=mw-ui-progressive}} </div> കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 11:33, 7 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC) </div> </div> </div> ==വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #e2e0ee; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 35px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;">[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]] <div style="margin-right:1em; float:right;">[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|250px|center|link=]]</div></div> <div style="font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ,<br/> ഏഷ്യൻ‍ വിക്കിസമൂഹങ്ങളുടെ പരസ്പര സഹകരണം വർദ്ധിപ്പിക്കാനായി 1 നവംബർ 2019 - 30 നവംബർ 2019 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. ഏഷ്യൻരാജ്യങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിഷയങ്ങളിലെ ലേഖനങ്ങൾ എഴുതുവാനും വികസിപ്പിക്കുവാനും ഉദ്ദേശിച്ചുള്ള പദ്ധതിയാണിത്. ഓരോ വിക്കിപീഡിയയിലും ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലേഖനങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന വരെ വിക്കിപീഡിയ ഏഷ്യ അംബാസിഡർമാരായി ആദരിക്കുന്നതാണ്. <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|ഇവിടെ പേരു ചേർക്കാം|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%8F%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B5%BB_%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B4%B8%E0%B4%82_2019/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&action=edit&section=1 |class=mw-ui-progressive}} </div> കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:ഏഷ്യൻ മാസം 2019|ഏഷ്യൻ മാസം 2019]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിതീർക്കാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 09:57, 27 ഒക്ടോബർ 2019 (UTC) </div> </div> </div> ==വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #eec4d6; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 33px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 2em;">[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]][[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|100px]] <div style="margin-right:1em; float:right;"></div></div> <div style="font-size: 20px; padding-top: 10px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:2em; color: #333; "> പ്രിയ സുഹൃത്തേ,<br/> വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ലിംഗഅസമത്വം കുറയ്ക്കുന്നതിനും ദക്ഷിണേഷ്യൻ സ്ത്രീകളെക്കുറിച്ചുള്ള ജീവചരിത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനുമായി 1 ഫെബ്രുവരി 2020 - 31 മാർച്ച് 2020 വരെ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന '''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]]''' തിരുത്തൽ യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനായി താങ്കളെ ക്ഷണിക്കുന്നു. [[പ്രമാണം:Wikipedia Community cartoon - for International Women's Day.svg|300px|center|link=]] <div style="text-align:center;"> <!-- Please edit the "URL" accordingly, especially the "section" number; thanks --> {{Clickable button 2|ഇപ്പോൾ തന്നെ പേരു ചേർക്കുക!|url=https://ml.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF_%E0%B4%B2%E0%B5%97%E0%B4%B8%E0%B5%8D_%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%AE%E0%B5%86%E0%B5%BB_2020/%E0%B4%AA%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%B5%E0%B5%BC&action=edit |class=mw-ui-progressive}} </div> കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും നിയമാവലിയും അറിയാനായി [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020|വിക്കി ലൗസ് വിമെൻ 2020]] താൾ സന്ദർശിക്കുക. ഈ പദ്ധതി വിജയകരമാക്കിത്തീർക്കുവാൻ താങ്കളുടെ സഹകരണം പ്രതീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, സ്നേഹമോടെ--[[ഉപയോക്താവ്:Meenakshi nandhini|Meenakshi nandhini]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Meenakshi nandhini|സംവാദം]]) 18:34, 31 ജനുവരി 2020 (UTC) </div> </div> </div> == Mohanan Vaidyar == Doctor, Could you pls have an eye on the title [[മോഹനൻ വൈദ്യർ]]. White washing is going on. --[[ഉപയോക്താവ്:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px;">Vijayan Rajapuram </span>{വിജയൻ രാജപുരം}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Vijayanrajapuram|<span style="color:green;font-size:13px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 10:49, 1 മേയ് 2020 (UTC) == വിക്കിപീഡിയയെ ഇനിയും മെച്ചപ്പെട്ടതാക്കാനുള്ള ഗവേഷണപരിപാടികളിലേക്ക് നിങ്ങളുടെ സഹായം അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു == പ്രിയപ്പെട്ട {{ping|user:Drajay1976}} വിക്കിപീഡിയയിലേക്കുള്ള താങ്കളുടെ സംഭാവനകൾക്ക് വളരെ നന്ദി. വിക്കിപീഡിയയെ ഇനിയും മെച്ചപ്പെട്ടതാക്കാനുള്ള ഗവേഷണപരിപാടികളിലേക്ക് നിങ്ങളുടെ സഹായം അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. ഇതിൽ പങ്കെടുക്കാൻ, [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_2i2sbUVQ4RcH7Bb കുറച്ചു ചെറിയ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരം തന്നാൽ], ഞങ്ങൾ നിങ്ങളെ ബന്ധപ്പെടുകയും തുടർചർച്ചകൾക്കായി ഒരു സമയം തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്യാം. നന്ദി. ശുഭദിനാശംസകൾ! [[ഉപയോക്താവ്:BGerdemann (WMF)|BGerdemann (WMF)]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:BGerdemann (WMF)|സംവാദം]]) 00:07, 2 ജൂൺ 2020 (UTC) ഈ സർവേ ഒരു തേഡ് പാർട്ടി വഴിയായിരിക്കും ചെയ്യുന്നത്. അത് ചില നിബന്ധനങ്ങൾക്ക് വിധേയമായിരിക്കാം. സ്വകാര്യതയെക്കുറിച്ചും വിവരക്കൈമാറ്റത്തെക്കുറിച്ചുമറിയാൻ [https://drive.google.com/file/d/1ck7A3qq9Lz3lEjHoq4PYO-JJ8c7G6VVW/view സർവേ സ്വകാര്യതാ പ്രസ്താവന] കാണുക. == കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ കാലാവധി == [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചായത്ത്_(നയരൂപീകരണം)#കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ_കാലാവധി]] കാണുക--'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 20:27, 27 ജൂലൈ 2020 (UTC) == We sent you an e-mail == Hello {{PAGENAME}}, Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled "The Community Insights survey is coming!". If you have questions, email surveys@wikimedia.org. You can [[:m:Special:Diff/20479077|see my explanation here]]. [[ഉപയോക്താവ്:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MediaWiki message delivery|സംവാദം]]) 18:53, 25 സെപ്റ്റംബർ 2020 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/Community_Insights_survey/other-languages&oldid=20479295 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Samuel (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == How we will see unregistered users == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> 18:18, 4 ജനുവരി 2022 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(5)&oldid=22532651 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Johan (WMF)@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == വിക്കിമീഡിയ സ്ട്രാറ്റജി കരട് സംബന്ധിച്ച ചർച്ച == പ്രിയപ്പെട്ടവരേ.. വിക്കിമീഡിയ പ്രസ്ഥാനത്തിൻറെ മൂവ്മെൻറ് സ്ട്രാറ്റജിയെ കുറിച്ച് താങ്കൾ അറിഞ്ഞിരിക്കുമല്ലോ. മൂവ്‌മെന്റ് ചാർട്ടറിൻറെ കരട് തയ്യാറാക്കിയ അതിൻറെ കമ്മിറ്റി പ്രസ്തുത ചാർട്ടറിന്റെ പ്രധാനമായും മൂന്ന് ഉപ വിഭാഗങ്ങളെ കുറിച്ച് (ആമുഖം, മൂല്യങ്ങളും തത്വങ്ങളും, പങ്കാളിത്തവും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും ) ചർച്ച സംഘടിപ്പിക്കുന്നു. വിവിധ വിക്കിമീഡിയ സംരഭങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന താങ്കളെപ്പോലുള്ളവരുടെ അഭിപ്രായങ്ങളും നിർദേശങ്ങളും ഏറെ വിലപ്പെട്ടതാണ് . അതറിയാനാണ് ഈ യോഗം സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. ആയതിനാൽ ഈ മാസം നാലിന് ( ഞായറാഴ്ച) ഇന്ത്യൻ സമയം രാവിലെ പത്ത് മണിക്ക് ( IST 10.00 AM )ഒരു ഓൺലൈൻ യോഗം ചേരുന്നു. പ്രസ്തുത യോഗത്തിലേക്ക് താങ്കളെ വിനയത്തോടെ ക്ഷണിക്കുന്നു. താങ്കൾ ഈ യോഗത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ ഈ [[metawiki:Movement_Charter/Community_Consultations/2022/Malayalam_Wikimedia_Community|പേജിൽ]] നിങ്ങളുടെ പേര് ചേർക്കുക. ഓൺലൈൻ യോഗത്തിൽ ചേരാനുള്ള സൂം മീറ്റിംഗ് [https://us04web.zoom.us/j/75635791895?pwd=2p3yaYmYj7W38OdZk6iuoLDgtoLMyC.1 ലിങ്ക്] പ്രസ്തുത യോഗത്തിന് മുമ്പായി താഴെകൊടുക്കുന്ന 3 അധ്യായങ്ങളുടെ (ആമുഖം, മൂല്യങ്ങൾ & തത്വങ്ങൾ, റോളുകൾ & ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ) കരട് റിപ്പോർട്ട് വായിക്കുകയാണെങ്കിൽ ഏറെ ഉപകാരപ്രദമാകും. * ആമുഖം https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter/Content/Preamble * മൂല്യങ്ങളും തത്വങ്ങളും https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter/Content/Values_%26_Principles * ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Charter/Content/Roles_%26_Responsibilities<nowiki> ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എന്തെങ്കിലും സംശയങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ,ദയവായി ബന്ധപ്പെടുക നന്ദി, ~~~~</nowiki> [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|Akbarali]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|talk]]) 10:20, 2 December 2022 (UTC) [[ഉപയോക്താവ്:Akbarali|<span style="color:green;font-size:13px;">അക്ബറലി</span>{Akbarali}]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Akbarali|സംവാദം]]) 10:41, 2 ഡിസംബർ 2022 (UTC) == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php?lang=ml medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 2 August 2023 (UTC) <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translatiors/ml&oldid=25416194 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Doc James@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 എന്ന പട്ടിക ഉപയോഗിച്ച് ഉപയോക്താവ്:Biplab Anand@metawiki അയച്ച സന്ദേശം --> == [[:വധശിക്ഷ ഇക്വഡോറിൽ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:വധശിക്ഷ ഇക്വഡോറിൽ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/വധശിക്ഷ ഇക്വഡോറിൽ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 16:36, 23 ഓഗസ്റ്റ് 2025 (UTC) == [[:ജോയ് തോമസ്]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ജോയ് തോമസ്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോയ് തോമസ്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 06:04, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) a0vz828wdmy3ppcze945vmm3axzbuho 0 213948 4642870 4632322 2026-07-03T07:34:45Z Malikaveedu 16584 4642870 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=January 2011}} {{PU|United States Virgin Islands}} {{Infobox country |conventional_long_name = വിർജിൻ ഐലന്റ്സ് ഓഫ് ദി യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് |common_name = യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് വിർജിൻ ഐലന്റ്സ് |image_flag = Flag of the United States Virgin Islands.svg |image_coat = Seal of the United States Virgin Islands.svg |image_map = Map of USVI.png |image_map1 = Karibik Amerikanische Jungferninseln Position.png |national_motto = യുനൈറ്റഡ് ഇൻ പ്രൈഡ് ആൻഡ് ഹോപ്പ് |national_anthem = "വിർജിൻ ഐലന്റ്സ് മാർച്ച്" |capital = ചാർലോട്ട് അമെലി |latd=18 |latm=21 |latNS=N |longd=64 |longm=56 |longEW=W |largest_city = ചാർലോട്ട് അമെലി |official_languages = ഇംഗ്ലീഷ് |ethnic_groups = കറുത്ത വംശജർ 79.7%, വെള്ളക്കാർ 7.1%, ഏഷ്യക്കാർ 0.5%, മിശ്രിതജനവിഭാഗങ്ങളും മറ്റുള്ളവരും 12.7%<ref name=WorldFactbook/> |demonym = {{plainlist | * യു.എസ്. വിർജിൻ ഐലന്റർ }} |government_type = അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ ഇൻകോർപ്പറേറ്റ് ചെയ്യാത്ത ഭൂപ്രദേശം. |leader_title1 = അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് |leader_name1 = [[Barack Obama|ബറാക് ഒബാമ]] |leader_title2 = ഗവർണർ |leader_name2 = ജോൺ ഡെ ജോങ്ക് |leader_title3 = ലഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ |leader_name3 = ഗ്രിഗറി ഫ്രാൻസിസ് |legislature = ജനപ്രാതിനിദ്ധ്യസഭ |area_rank = ഇരുനൂറ്റിരണ്ടാമത് |area_magnitude = 1 E8 |area_km2 = 346.36 |area_sq_mi = 133.73 |percent_water = 1.0 |population_census = 109,750 |population_census_year = 2010 |population_density_km2 = 354 |population_density_sq_mi = 916.9 |population_density_rank = നാല്പത്തിരണ്ടാമത് |GDP_PPP = 157.7 കോടി ഡോളർ |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_year = 2003 |GDP_PPP_per_capita = |GDP_PPP_per_capita_rank = |sovereignty_type = അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ ഇൻകോർപ്പറേറ്റ് ചെയ്യാത്ത ഭൂപ്രദേശം. |established_event1 = ട്രീറ്റി ഓഫ് ദി ഡാനിഷ് വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ് |established_date1 = 1917 മാർച്ച് 31 |established_event2 = ഓർഗാനിക് ആക്റ്റ് |established_date2 = 1954 ജൂലൈ 22 |HDI = |HDI_rank = |HDI_year = |HDI_category = |currency = അമേരിക്കൻ ഡോളർ |currency_code = USD |country_code = |time_zone = [[Atlantic Standard Time|അറ്റ്ലാന്റിക് സ്റ്റാന്റേഡ് ടൈം]] |utc_offset = &minus;4 |time_zone_DST = No DST |utc_offset_DST = &minus;4 |drives_on = ഇടതുവശം<ref>അമേരിക്കൻ അധിനിവേശപ്രദേശങ്ങളിൽ ഇടതുവശത്ത് വണ്ടിയോടിക്കുന്ന ഒരേയൊരു പ്രദേശം ഇതാണ്.</ref> |cctld = [[.vi]] and [[.us]] |calling_code = [[North American Numbering Plan|+1]] (spec. [[Area code 340|+1-340]]) |iso3166code = VI }} കരീബിയനിലെ ഒരു ദ്വീപസമൂഹമാണ് '''വിർജിൻ ഐലന്റ്സ് ഓഫ് ദി യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്''' (സാധാരണഗതിയിൽ '''യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ''', '''യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ''', '''യു.എസ്.വി.ഐ''' എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നു). ഇത് [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ]] ഒരു ഇൻസുലാർ ഭൂപ്രദേശമാണ് (insular area). സൈന്റ് ക്രോയി, സൈന്റ് ജോൺ, സൈന്റ് തോമസ് എന്നിവയാണ് പ്രധാന ദ്വീപുകൾ. 346.4 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററാണ് പ്രദേശത്തിന്റെ ആകെ വിസ്തീർണ്ണം.<ref name=WorldFactbook>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vq.html|title=CIA - The World Factbook-US Virgin Islands|format=|work=|accessdate=2012-03-25|archive-date=2020-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200426222025/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vq.html|url-status=dead}}</ref> അമേരിക്കൻ സെൻസസ് ബ്യൂറോയുടെ കണക്കനുസരിച്ച് 2010-ൽ ജനസംഖ്യ 106,405 ആയിരുന്നു.<ref>[http://2010.census.gov/news/releases/operations/cb11-cn180.html 2010 Population Counts for the U.S. Virgin Islands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121101063104/https://2010.census.gov/news/releases/operations/cb11-cn180.html |date=2012-11-01 }}, U.S. Census Bureau.</ref> ഭൂരിഭാഗം നാട്ടുകാരും ആഫ്രിക്കൻ-കരീബിയൻ വംശജരാണ്. ദ്വീപിലെ പ്രധാന വരുമാന മാർഗ്ഗം വിനോദസഞ്ചാരമേഖലയാണ്. ചെറുതല്ലാത്ത ഉത്പാദനമേഖലയും ഇവിടെയുണ്ട്.<ref name=WorldFactbook/> പണ്ട് ഇത് ഡാനിഷ് വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. [[Denmark|ഡെന്മാർക്ക്]] ഈ ദ്വീപുകൾ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾക്ക് 1916-ൽ വിൽക്കുകയായിരുന്നു. സ്വയം ഭരണം നടത്താത്ത പ്രദേശമായാണ് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ ഈ ദ്വീപുകളെ കണക്കാക്കുന്നത്. നിലവിൽ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളുടെ ഇൻകോർപ്പറേറ്റ് ചെയ്യപ്പെടാത്ത ഭൂവിഭാഗങ്ങളിലൊന്നാണിത്. 1954-ലെ പരിഷ്കരിച്ച ഓർഗാനിക് ആക്റ്റ് പ്രകാരം അമേരിക്കൻ വിർജിൻ ദ്വീപുകളെ സംഘടിതപ്രദേശമാക്കി വ്യവസ്ഥചെയ്തു. ഇതിനുശേഷം ഇവിടെ അഞ്ച് ഭരണഘടനാ കൺവെൻഷനുകൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്. 2009-ൽ മുന്നോട്ടുവച്ച ഏക ഭരണഘടന അമേരിക്കൻ കോൺഗ്രസ്സ് 2010-ൽ നിരാകരിച്ചു. 2012 ഒക്ടോബറിൽ കൺവെൻഷൻ വീണ്ടും കൂടാൻ തീരുമാനിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==ചരിത്രം== [[Ciboney|സിബോണി വംശജരും]], [[Carib people|കരീബ് വംശജരും]], [[Arawaks|അരവാക്കുകളുമാണ്]] [[Christopher Columbus|കൊളംബസ് എത്തുന്നതിനു മുൻപ്]] വിർജിൻ ദ്വീപുകളിൽ വസിച്ചിരുന്നവർ. ക്രിസ്റ്റഫർ കൊളംബസ് തന്റെ രണ്ടാം യാത്രയിൽ ഈ ദ്വീപുകൾക്ക് പേരുനൽകിയത് [[Saint Ursula|വിശുദ്ധ അർസലയുടെയും]] പിന്മുറക്കാരായ കന്യാസ്ത്രീകളുടെയും ബഹുമാനാർത്ഥമാണ്. അടുത്ത ഇരുനൂറ് വർഷക്കാലം യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ ഉൾപ്പെട്ട [[വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ|വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ]] വിവിധ യൂറോപ്യൻ ശക്തികളുടെ കൈവശമായിരുന്നു. [[സ്പെയിൻ]], [[ബ്രിട്ടൻ]], [[നെതർലാന്റ്സ്]], [[ഫ്രാൻസ്]], [[ഡെന്മാർക്ക്]]-[[നോർവേ]] രാജ്യങ്ങൾ എന്നിവ ഈ ദ്വീപുകളുടെ ഉടമസ്ഥരായിരുന്നു. [[ഡാനിഷ് വെസ്റ്റ് ഇൻഡ്യ കമ്പനി]] യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകളിലെ സൈന്റ് തോമസ് എന്ന ദ്വീപിൽ 1672-ൽ താവളമുറപ്പിച്ചു. സൈന്റ്-ക്രോയി എന്ന ദ്വീപ് ഇവർ 1733-ൽ ഫ്രാൻസിൽ നിന്ന് വാങ്ങി. 1754-ൽ ഇത് ഡാനിഷ് കോളനിയായി മാറി. ഡാനിഷ് വെസ്റ്റ് ഇൻഡ്യൻ ദ്വീപുകൾ എന്നായിരുന്നു പേര് ({{lang-da|De dansk-vestindiske øer}}).<ref>[[:da:De dansk-vestindiske øer|Danish Wikipedia entry.]]</ref> പതിനെട്ടും പത്തൊൻപതും നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ അടിമകളെക്കൊണ്ട് നടത്തിയിരുന്ന [[കരിമ്പ്]] കൃഷിയായിരുന്നു ഈ ദ്വീപുകളിൽ മുഖ്യമായും നടന്നിരുന്നത്. 1848 ജൂലൈ 3-ന് ഗവർണർ പീറ്റർ ഫോൺ ഷോൾട്ടൺ [[അടിമത്തം]] നിർത്തലാക്കും വരെ ഇത് തുടർന്നു. അടിമത്തം നിർത്തലാക്കിയതിനെ തുടർന്നുള്ള ഡാനിഷ് ഭരണകാലത്ത് ദ്വീപുകളുടെ ഭരണം നടത്തിക്കൊണ്ടുപോവുക സാമ്പത്തികമായി ഒരു ബാദ്ധ്യതയായി മാറി. ദ്വീപുഭരണകൂടത്തിന് ഡാനിഷ് ബഡ്ജറ്റിൽ നിന്ന് വലിയ തുക ചെലവായിക്കൊണ്ടിരുന്നു. 1867-ൽ സൈന്റ് തോമസ്, സൈന്റ് ജോൺ എന്നീ ദ്വീപുകൾ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾക്ക് വിൽക്കാൻ ഒരുടമ്പടിയിലൂടെ തീരുമാനിച്ചുവെങ്കിലും വിൽപ്പന നടപ്പിലായില്ല. <ref name="Danish National Archives">[http://www.virgin-islands-history.dk/eng/vi_hist.asp A Brief History of the Danish West Indies, 1666–1917] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081204103732/http://www.virgin-islands-history.dk/eng/vi_hist.asp |date=2008-12-04 }}, Danish National Archives</ref> ദ്വീപുകളുടെ സാമ്പത്തികസ്ഥിതി മെച്ചപ്പെടുത്താൻ പല ശ്രമങ്ങളും നടന്നെങ്കിലും ഒന്നും ഫലവത്തായില്ല. ദ്വീപുകൾ വിൽക്കാനുള്ള മറ്റൊരു കരാർ 1902-ൽ രൂപപ്പെടുത്തിയെങ്കിലും ഇത് ഡാനിഷ് പാർലമെന്റിൽ പരാജയപ്പെട്ടു. <ref name="Danish National Archives"/> [[ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം]] പരിഷ്കാരങ്ങൾക്ക് വിരാമമിടാൻ കാരണമായി. ദ്വീപുകൾ വീണ്ടും ഒറ്റപ്പെട്ട സ്ഥിതിയിലായി. ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ [[അന്തർവാഹിനി|അന്തർവാഹിനികൾ]] ഉപയോഗിച്ചുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ ജർമനി ഈ ദ്വീപുകളെ ഒരു താവളമായി ഉപയോഗിക്കും എന്ന ഭീതി കാരണം അമേരിക്ക വീണ്ടും ഡെന്മാർക്കിനെ വിൽപ്പനയ്ക്കായി സമീപിച്ചു. കുറച്ചു മാസത്തെ വിലപേശലിനു ശേഷം രണ്ടരക്കോടി അമേരിക്കൻ സ്വർണ്ണനാണയങ്ങൾക്ക് വിൽപ്പന ഉറപ്പിച്ചു. ഇത് 2012-ലെ സ്വർണ്ണത്തിന്റെ വില (ഔൺസിന് 1770 ഡോളർ) അനുസരിച്ച് 220 കോടി ഡോളർ വരും. ദ്വീപുകൾ തുടർന്ന് കൈവശം വയ്ക്കുന്നതിന്റെ ചെലവുകൂടി കണക്കാക്കിയപ്പോൾ ഡാനിഷ് പാർലമെന്റിൽ വില്പനയ്ക്കനുകൂലമായ ഒരു സമവായം രൂപപ്പെട്ടു. [[File:FEMA - 3094 - Photograph by FEMA News Photo taken on 09-25-1995 in US Virgin Islands.jpg|thumb|250px|മെറിലിൻ എന്ന ചുഴലിക്കൊടുങ്കാറ്റിനു ശേഷം സൈന്റ് തോമസ് ദ്വീപ്. 1995]] 1916-ആഗസ്റ്റിൽ ട്രീറ്റി ഓഫ് ദി ഡാനിഷ് വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ് ഒപ്പുവയ്ക്കപ്പെട്ടു. <ref name="treaty">[http://www.doi.gov/oia/pdf/vitreaty.pdf Convention between the United States and Denmark for cession of the Danish West Indies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721035908/http://www.doi.gov/oia/pdf/vitreaty.pdf |date=2011-07-21 }}, {{USStat|39|1706}}</ref> ഇത് അംഗീകരിക്കാൻ ഒരു റഫറണ്ടം ഡെന്മാർക്കിൽ 1916-ൽ നടക്കുകയുണ്ടായി. 1917 ജനുവരി 17-ന് കരാർ ഉറപ്പിക്കപ്പെട്ടു. 1917 മാർച്ച് 31-ന് അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ ദ്വീപുകളുടെ ഭരണം ഏറ്റെടുത്തു. ദ്വീപുകളുടെ പേര് ഇതോടെ '''വിർജിൻ ഐലന്റ്സ് ഓഫ് ദി യുനൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്''' എന്ന് മാറ്റപ്പെട്ടു. 1927-ൽ ദ്വീപുവാസികൾക്ക് അമേരിക്കൻ പൗരത്വം നൽകപ്പെട്ടു. സൈന്റ് തോമസ് ദ്വീപിന് തെക്കുള്ള വാട്ടർ ദ്വീപ് എന്ന കൊച്ചുദ്വീപ് ആദ്യം അമേരിക്കൻ ഫെഡറൽ ഭരണകൂടം നേരിട്ടു ഭരിക്കുകയായിരുന്നു. 1996-ൽ രണ്ടു ലക്ഷം ചതുരശ്ര മീറ്റർ സ്ഥലം പ്രാദേശിക ഭരണകൂടത്തിന് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ടു. ബാക്കിയുള്ള ഇരുനൂറ് ഏക്കർ അമേരിക്കൻ ഇന്റീരിയർ ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റിൽ നിന്നും 2005 മേയ് മാസം 10 ഡോളറിന് വാങ്ങുകയാണുണ്ടായത്. ഈ കൈമാറ്റത്തോടെ ഔദ്യോഗികമായി ഈ ദ്വീപും പ്രാദേശിക ഭരണത്തിൻ കീഴിലായി. <ref>Poinski, Megan. [http://www.virginislandsdailynews.com/index.pl/article_home?id=10724233 "Water Island appears frozen in time, but big plans run under the surface – V.I. says land acquired from the feds is about to undergo large-scale improvements"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927204442/http://www.virginislandsdailynews.com/index.pl/article_home?id=10724233 |date=2007-09-27 }}. The Virgin Islands Daily News, November 18, 2005, online edition. Retrieved September 6, 2007.</ref> 1989-ൽ ഹ്യൂഗോ എന്ന് പേരിട്ടുവിളിക്കുന്ന കൊടുങ്കാറ്റ് ദ്വീപിൽ വലിയ തോതിൽ നാശനഷ്ടങ്ങളുണ്ടാക്കി. 1995-ൽ ഈ പ്രദേശത്ത് മെറിലിൻ എന്ന കൊടുങ്കാറ്റും നാശം വിതച്ചു. എട്ടു പേരുടെ ജീവനും 200 കോടി ഡോളറിൽ കൂടുതൽ നഷ്ടവും ഇതുമൂലമുണ്ടായത്രേ. 1996-ൽ ബെർത്ത, 1998-ൽ ജോർജ്ജസ്, 1999-ൽ ലെന്നി, 2008-ൽ ഒമാർ എന്നീ കൊടുങ്കാറ്റുകളും ദ്വീപിൽ വീശിയെങ്കിലും വലിയ നാശനഷ്ടങ്ങളുണ്ടായില്ല. ==ഭൂമിശാസ്ത്രം== [[Image:BritishVirginIsland map.png|thumb|350px|യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് വിർജിൻ ദ്വീപുകളുടെ ഭൂപടം]] [[Caribbean Sea|കരീബിയൻ കടലിലും]] [[Atlantic Ocean|അറ്റ്ലാന്റിക് മഹാസമുദ്രത്തിലുമായാണ്]] ദ്വീപുകളുടെ സ്ഥാനം. [[Puerto Rico|പോർട്ടോ റിക്കോയ്ക്ക്]] 64 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കും [[British Virgin Islands|ബ്രിട്ടീഷ് വിർജിൻ ദ്വീപുകൾക്ക്]] തൊട്ടുപടിഞ്ഞാറുമാണീ ദ്വീപുകൾ. സൈന്റ് തോമസ് (''റോക്ക് സിറ്റി''), സൈന്റ് ജോൺ (''ലവ് സിറ്റി''), സൈന്റ് ക്രോയി (''ട്വിൻ സിറ്റി''), വാട്ടർ ഐലന്റ് എന്നീ നാലു പ്രധാനദ്വീപുകളും ഡസൻ കണക്കിന് കുഞ്ഞുദ്വീപുകളും ഇവിടെയുണ്ട്.<ref>{{cite web | publisher = CANOE.ca | last = Slawych | first = Diane | title = Love is in the air | accessdate = January 25, 2008 | url = http://travel.canoe.ca/Travel/Activities/Romantic/2004/02/11/343943.html | archive-date = 2012-07-18 | archive-url = https://archive.today/20120718082511/http://travel.canoe.ca/Travel/Activities/Romantic/2004/02/11/343943.html | url-status = dead }}</ref> വെള്ളമണൽ നിറഞ്ഞ കടൽത്തീരങ്ങൾക്ക് പ്രസിദ്ധമാണ് ഈ ദ്വീപുകൾ. മിക്ക ദ്വീപുകളും (സൈന്റ് തോമസ് ഉൾപ്പെടെ) അഗ്നിപർവ്വതത്തിൽ നിന്നുണ്ടായവയാണ്. ദ്വീപുകളിലെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന സ്ഥലം സൈന്റ് തോമസ് ദ്വീപിലെ ക്രൗൺ കുന്നാണ് (ഉയരം 474 മീറ്റർ). ഏറ്റവും വലിയ ദ്വീപായ സൈന്റ് ക്രോയിക്ക് പരന്ന ഭൂപ്രകൃതിയാണുള്ളത്. സൈന്റ് ജോൺ ദ്വീപിന്റെ പകുതിയും ഹാസ്സൽ ദ്വീപിന്റെ ഏതാണ്ട് മുഴുവൻ ഭാഗവും വലിയ ഭാഗം പവഴപ്പുറ്റുകളും നാഷണൽ പാർക്ക് സർവീസിന്റെ കൈവശമാണ്. വടക്കേ അമേരിക്കൻ പ്ലേറ്റിന്റെയും കരീബിയൻ പ്ലേറ്റിന്റെയും അതിർത്തിയിലാണ് യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഭൂമികുലുക്കങ്ങളും കൊടുങ്കാറ്റുകളുമാണ് ഈ പ്രദേശത്തെ സ്ഥിരമായി ബാധിക്കുന്ന പ്രകൃതി ദുരന്തങ്ങൾ. ===കാലാവസ്ഥ=== {{Weather box|location = സൈന്റ് തോമസ് |single line = yes |ജനുവരി record high F = 93 |ഫെബ്രുവരി record high F = 93 |മാർച്ച് record high F = 94 |ഏപ്രിൽ record high F = 96 |മേയ് record high F = 97 |ജൂൺ record high F = 99 |ജൂലൈ record high F = 98 |ഓഗസ്റ്റ് record high F = 99 |സെപ്റ്റംബർ record high F = 98 |ഒക്ടോബർ record high F = 97 |നവംബർ record high F = 95 |ഡിസംബർ record high F = 92 |വർഷം record high F = 99 |Jan high F = 85 |Feb high F = 85 |Mar high F = 86 |Apr high F = 87 |May high F = 88 |Jun high F = 89 |Jul high F = 90 |Aug high F = 90 |Sep high F = 90 |Oct high F = 89 |Nov high F = 87 |Dec high F = 86 |year high F = 88 |Jan low F = 72 |Feb low F = 73 |Mar low F = 73 |Apr low F = 74 |May low F = 76 |Jun low F = 78 |Jul low F = 78 |Aug low F = 78 |Sep low F = 78 |Oct low F = 77 |Nov low F = 75 |Dec low F = 74 |year low F = 75 |Jan record low F = 63 |Feb record low F = 62 |Mar record low F = 56 |Apr record low F = 62 |May record low F = 66 |Jun record low F = 67 |Jul record low F = 57 |Aug record low F = 59 |Sep record low F = 64 |Oct record low F = 66 |Nov record low F = 52 |Dec record low F = 62 |year record low F = 52 |Jan precipitation inch= 2.38 |Feb precipitation inch = 1.48 |Mar precipitation inch = 1.42 |Apr precipitation inch = 2.74 |May precipitation inch = 3.06 |Jun precipitation inch = 2.53 |Jul precipitation inch = 2.85 |Aug precipitation inch = 3.74 |Sep precipitation inch = 5.58 |Oct precipitation inch = 5.42 |Nov precipitation inch = 5.23 |Dec precipitation inch = 2.96 |year precipitation inch = 39.39 |source 1 = weather.com<ref name="weather1">{{cite web | url =http://www.weather.com/outlook/travel/businesstraveler/wxclimatology/monthly/00801 | title =Average Conditions Saint Thomas, VI | accessdate =May 16, 2010 | publisher =weather.com | archive-date =2010-12-03 | archive-url =https://web.archive.org/web/20101203140210/http://www.weather.com/outlook/travel/businesstraveler/wxclimatology/monthly/00801 | url-status =dead }}</ref> |date=August 2010 }} ഭൂമദ്ധ്യരേഖാപ്രദേശത്തെ ഈർപ്പമുള്ളതും വരണ്ടതുമായ കാലാവസ്ഥകൾ ഇവിടെ കാണാറുണ്ട്. [[trade winds|വാണിജ്യവാതങ്ങൾ]] വീശുന്നതുകാരണം കാലാവസ്ഥ മിതമായതാണ്. == ഭരണം == ===രാഷ്ട്രീയസംവിധാനം=== [[Image:Charlotte Amalie.jpg|thumb|250px|ഷാർലോട്ട് അമെലി, സൈന്റ് തോമസ് ദ്വീപ്, യു.എസ്.വിർജിൻ ദ്വീപുകളുടെ തലസ്ഥാനം.]] [[Image:Christiansted.jpg|thumb|250px|ക്രൈസ്റ്റ്ലാന്റ്, സൈന്റ് ക്രോയി ദ്വീപിലെ ഏറ്റവും വലിയ പട്ടണം. ]] യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിലെ ഇൻകോർപ്പറേറ്റ് ചെയ്യാത്ത ഭൂവിഭാഗമാണ്. അമേരിക്കൻ പൗരത്വമുണ്ടെങ്കിലും ഇവിടുത്തുകാർക്ക് അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വോട്ടവകാശമില്ല. എങ്കിലും പ്രൈമറി തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ വോട്ടുചെയ്യാനും അതുവഴി റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടിയുടെയും ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടിയുടെയും പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനാർത്ഥികളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിൽ പങ്കാളികളാവാനും ഇവർക്ക് സാധിക്കും. ഡെമോക്രാറ്റിക് കക്ഷിയും, ഇൻഡിപ്പൻഡന്റെ സിറ്റിസൺസ് മൂവ്മെന്റ് എന്ന കക്ഷിയും റിപ്പബ്ലിക്കൻ കക്ഷിയുമാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയപ്പാർട്ടികൾ. സ്വതന്ത്രസ്ഥാനാർത്ഥികളും തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കാറുണ്ട്. അമേരിക്കൻ കോൺഗ്രസ്സിലേയ്ക്ക് ഒരു പ്രതിനിധിയെ ഇവിടെനിന്ന് അയയ്ക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും സഭയിൽ അയാൾക്ക് വോട്ടവകാശമുണ്ടാകാറില്ല. എങ്കിലും കമ്മിറ്റികളിൽ വോട്ടുചെയ്യാനുള്ള അവകാശമുണ്ട്. ഡെമോക്രാറ്റിക് കക്ഷിക്കാരിയായ ഡോണ്ണ ക്രിസ്റ്റൻസൺ ആണ് നിലവിൽ പ്രതിനിധി. പ്രാദേശികമായി രണ്ടുവർഷ കാലാവധിയിൽ പതിനഞ്ച് സെനറ്റർമാരെ (സൈന്റ് ക്രോയിയിൽ നിന്ന് ഏഴുപേർ, സൈന്റ് തോമസും സൈന്റ് ജോണും ചേർന്ന ജില്ലയിൽ നിന്ന് ഏഴുപേർ, സൈന്റ് ജോണിൽ താമസക്കാരനായ ഒരാൾ എന്നിങ്ങനെ) തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. 1970 മുതൽ നാലുവർഷ കാലാവധിയിൽ ഗവർണർമാരെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഇതിനു മുൻപ് ഗവർണർമാരെ നോമിനേറ്റ് ചെയ്യുകയായിരുന്നു പതിവ്. ഇവിടെ ഒരു ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കോടതിയും; സുപ്പീരിയർ കോടതിയും സുപ്രീം കോടതിയുമുണ്ട്. ===ഭരണപരമായ വിഭജനം=== [[Image:US Virgin Islands admin divisions.png|thumb|400px|ജില്ലകളായും ഉപജില്ലകളായും യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകളെ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്ന രീതി. ]] മൂന്ന് ഡിസ്ട്രിക്റ്റുകളും (ജില്ല) 20 സബ് ഡിസ്ട്രിക്റ്റുകളുമായാണ് (ഉപജില്ല) യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകളെ ഭരണസൗകര്യത്തിനായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നത്. ====ജില്ലകൾ==== മൂന്നു പ്രധാന ദ്വീപുകളോടനുബന്ധിച്ചാണ് മൂന്നു ജില്ലകൾ രൂപീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. * സൈന്റ് ക്രോയി * ‌സൈന്റ് തോമസ് * സൈന്റ് ജോൺ ====ഉപജില്ലകൾ==== '''സൈന്റ് ക്രോയി ജില്ല:''' # അന്നാസ് ഹോപ്പ് വില്ലേജ് # ക്രൈസ്റ്റ്ലാന്റ് # ഈസ്റ്റ് എൻഡ് # ഫ്രെഡറിക്സ്റ്റെഡ് # നോർത്ത് സെൻട്രൽ # നോർത്ത് വെസ്റ്റ് # സിയോൺ ഫാം # സൗത്റ്റ് സെൻട്രൽ # സൗത്ത് വെസ്റ്റ് '''സൈന്റ് തോമസ് ജില്ല:''' # ഷാർലോട്ട് അമെലി # ഈസ്റ്റ് എൻഡ് # നോർത്ത് സൈഡ് # സൗത്ത് സൈഡ് # ടുടു # വാട്ടർ ഐലന്റ് # വെസ്റ്റ് എൻഡ് '''സൈന്റ് ജോൺ ജില്ല:''' # സെൻട്രൽ # കോറൽ ബേ # ക്രൂസ് ബേ # ഈസ്റ്റ് എൻഡ് ====ക്വാർട്ടേഴ്സുകളും എസ്റ്റേറ്റുകളും==== ഡെന്മാർക്കിന്റെ കൈവശമായിരുന്നപ്പോൾ ദ്വീപുകളെ "ക്വാർട്ടേഴ്സാ"യി തിരിച്ചിരുന്നു. സെന്റ് ജോൺ ദ്വീപിൽ അഞ്ച് ക്വാർട്ടറുകളും സൈന്റ് ക്രോയി ദ്വീപിൽ ഒൻപത് ക്വാർട്ടറുകളുമായിരുന്നു ഉണ്ടായിരുന്നത്. ഈ ക്വാർട്ടറുകളെ ഡസൻ കണക്കിന് എസ്റ്റേറ്റുകളായി വീണ്ടും തരം തിരിച്ചിരുന്നു. ഈ എസ്റ്റേറ്റ് പേരുകൾ ഇപ്പോഴും മേ‌ൽവിലാസം എഴുതാനായി ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. <ref>http://www.americanparadise.com/estate_map.html</ref><ref>http://www.american-virgin-islands.com/islandmaps.html</ref> ===സ്വയം നിർണ്ണയം=== ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ തയ്യാറാക്കിയിട്ടുള്ള സ്വയംഭരണമില്ലാത്ത പ്രദേശങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകളും പെടും 1993-ൽ പ്രദേശത്തിന്റെ സ്ഥിതി എന്താകണമെന്ന് നിർണ്ണയിക്കാൻ ഒരു റെഫറണ്ടം നടത്തിയെങ്കിലും 31.4% വോട്ടർമാരേ സമതിദാനം രേഖപ്പെടുത്തിയുള്ളൂ. നിലവിലുള്ള അവസ്ഥ തുടരാനാണ് ഭൂരിപക്ഷം പേരും വോട്ടുചെയ്തതെങ്കിലും തീരുമാനം അസാധുവായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു. അതിനുശേഷം റെഫറണ്ടങ്ങൾ നടന്നിട്ടില്ല. 2004-ൽ യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകളുടെ അഞ്ചാമത് ഭരണഘടനാ കൺവെൻഷൻ നടന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായുണ്ടായ കരട് 2009-ൽ ഗവർണർ ജോൺ ഡെ ജോങ്ക് തള്ളിക്കളഞ്ഞു. ഈ ഭരണഘടന ഫെഡറൽ നിയമത്തിനെതിരാണെന്നും ഫെഡറൽ പരമാധികാരത്തിനു കീഴ്പ്പെടുന്നില്ലെന്നും പൊതു അവകാശങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നില്ലെന്നുമുള്ള കാരണങ്ങളായിരുന്നു ത‌ള്ളാനുള്ള കാരണങ്ങൾ. <ref>Poinski, Megan, [http://www.virginislandsdailynews.com/index.pl/article_home?id=17636737 "Governor Rejects Constitution Draft"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130105060930/http://www.virginislandsdailynews.com/index.pl/article_home?id=17636737 |date=2013-01-05 }}, article in ''[[The Virgin Islands Daily News]], June 13, 2009. Retrieved July 29, 2009.''</ref> പക്ഷേ ഭരണഘടനാ കൺവെൻഷൻ അംഗങ്ങൾ കോടതിയെ സമീപിക്കുകയും പ്രസിഡന്റ് ഒബാമയ്ക്ക് ഈ കരട് അയച്ചുകൊടുക്കാനുള്ള വിധി സമ്പാദിക്കുകയും ചെയ്തു. ഒബാമ ഇത് കോൺഗ്രസ്സിന്റെ പരിഗനനയ്ക്കയച്ചു. 2010 മേയ് മാസത്തിൽ നീതിന്യായ വകുപ്പിന്റെ എതിർപ്പുകളും ഗവർണർ ഉന്നയിച്ച വാദങ്ങളും മറ്റും ചൂണ്ടിക്കാണിച്ച് അമേരിക്കൻ കോൺഗ്രസ്സ് ഈ കരട് തള്ളിക്കളഞ്ഞു. അഞ്ചാം ഭരണഘടനാ കൺവെൻഷനോട് വീണ്ടും ചേരാനും ഈ വിഷയങ്ങൾ പരിഗണിക്കാനും കോൺഗ്രസ്സ് നിർദ്ദേശിച്ചു. ഈ നിർദ്ദേശം ഒബാമയുടെ ഒപ്പോടുകൂടി 2010 ജൂൺ 30-ന് നിയമമായി. <ref>{{cite web | url = http://www.whitehouse.gov/the-press-office/statement-press-secretary-sjres-33 | author = Office of the White House Press Secretary | title = Statement by the Press Secretary on S.J.Res. 33 | date = June 30, 2010 | accessdate = June 30, 2010 | archive-date = 2010-07-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100715174300/http://www.whitehouse.gov/the-press-office/statement-press-secretary-sjres-33 | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.virginislandsnewsonline.com/news/usvi-constitutional-convention-mandated-reconsider-autonomous-proposals | publisher = Virgin Islands News Online | date = June 30, 2010 | title = USVI Constitutional Convention mandated to reconsider autonomous proposals}}</ref> അമേരിക്കൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വോട്ടുചെയ്യാനും കോൺഗ്രസ്സിൽ പ്രാതിനിധ്യം ലഭിക്കാനും വേണ്ടി കൊടുത്ത ഒരു കോടതിക്കേസ് ഇപ്പോൾ വിർജിൻ ദ്വീപുകളിലെ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കോർട്ടിൽ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുവാസികളോടുള്ള വർണ്ണവിവേചനമാണ് അവർക്ക് ഇത്തരം ജനാധിപത്യാവകാശങ്ങൾ നൽകാതിരിക്കാൻ കാരണമെന്നാണ് കേസിലെ വാദം. 1917-ലെ വെള്ളക്കാർക്ക് ഭൂരിപക്ഷമുള്ള കോൺഗ്രസ്സാണ് കറുത്തവർഗ്ഗക്കാർക്ക് ഭൂരിപക്ഷമുള്ള സ്ഥലത്തിന് പ്രാതിനിദ്ധ്യം നിഷേധിക്കാനുള്ള തീരുമാനമെടുത്തതെന്നാണ് ആരോപണം. ==സാമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥ== [[Image:MagensBay.jpg|300px|thumb|250px|സൈന്റ് തോമസ് ദ്വീപിലെ മാഗ്നസ് ബേ.]] ടൂറിസമാണ് പ്രധാന വരുമാനമാർഗ്ഗം. 20 ലക്ഷം വിനോദസഞ്ചാരികൾ ദ്വീപിൽ എല്ലാ വർഷവും എത്താറുണ്ട്. [[എണ്ണ ശുദ്ധീകരണശാല|ഓയിൽ റിഫൈനറികളും]], തുണിമില്ലുകളും, ഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങളും, [[റം]] എന്ന മദ്യവും, മരുന്നുകളും, വാച്ചു നിർമ്മാണവും മറ്റുമാണ് മറ്റു വ്യവസായങ്ങൾ. കൃഷി കുറവാണ്. ഭക്ഷണസാമഗ്രികൾ ഭൂരിഭാഗവും ഇറക്കുമതി ചെയ്യുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. അന്താരാഷ്ട്ര ധനകാര്യ ഇടപാടുകളുടെ ബിസിനസ് ചെറുതാണെങ്കിലും വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ബിസിനസ്സാണ്. ഇറക്കുമതി ചെയ്ത എണ്ണയിൽ നിന്നാണ് ഊർജ്ജോത്പാദനം നടത്തുന്നത്. <ref>http://cleantechnica.com/2012/02/19/us-virgin-islands-launches-15-year-energy-initiative-to-reduce-fossil-fuel-use-60/</ref> ജലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നത് ഇറക്കുമതി ചെയ്ത ഊർജ്ജമുപയോഗിച്ചാണ്. <ref>http://www.viwapa.vi</ref>. ഹോവെൻസ പ്ലാന്റ് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പെട്രോളിയം റിഫൈനറികളിലൊന്നായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ ഇത് ഏറെക്കുറെ അടച്ചുപൂട്ടിയിരിക്കുകയാണ്. ഇതുകാരണം പ്രദേശം ഒരു സാമ്പത്തികപ്രതിസന്ധി നേരിട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.<ref>{{Cite web |url=http://virginislandsdailynews.com/news/hovensa-closing-1.1259790#axzz1nXpo7wFr |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-10-30 |archive-date=2012-07-28 |archive-url=https://archive.today/20120728133439/http://virginislandsdailynews.com/news/hovensa-closing-1.1259790%23axzz1nXpo7wFr#axzz1nXpo7wFr |url-status=dead }}</ref> സാങ്കേതികവിദ്യ ആശ്രയിച്ചുള്ള വ്യവസായങ്ങളെ ആകർഷിക്കാൻ ഭരണകൂടം ശ്രമിക്കുന്നുണ്ട്. യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ ഒരു സ്വതന്ത്ര കസ്റ്റംസ് മേഖലയാണ്. അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് ഇങ്ങോട്ടുവരുന്നവർക്ക് കസ്റ്റംസ് പരിശോധന നേരിടേണ്ടിവരില്ലെങ്കിലും ഇവിടെനിന്ന് അമേരിക്കയിലേയ്ക്ക് പ്രവേശിക്കണമെങ്കിൽ പരിശോധന നേരിടേണ്ടിവരും. ===നികുതികൾ=== യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ ഒരു സ്വതന്ത്ര കസ്റ്റംസ് മേഖലയായതുകാരണം നാട്ടുകാർക്ക് അമേരിക്കൻ ഫെഡറൽ ഭരണകൂടത്തിന്റെ വരുമാനനികുതി നൽകേണ്ടതില്ല. <ref>{{Citation |url=http://www.gao.gov/archive/1998/og98005.pdf |title=U.S. INSULAR AREAS, Application of the U.S. Constitution |page=37 |publisher=U.S. General Accounting Office |date=November 1997 |quote=US federal individual and corporate income taxes as such are not currently imposed in US insular areas. |accessdate=2012-07-16 |archive-date=2020-02-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200229153648/https://www.gao.gov/archive/1998/og98005.pdf |url-status=dead }}</ref> ==ജനങ്ങൾ== [[Image:StJohnTrunkBay.jpg|thumb|250px|ട്രങ്ക് ബേ, സൈന്റ് ജോൺ ദ്വീപ്.]] {{Historical populations |type=USA |1970|62468 |1980|96569 |1990|101809 |2000|108612 |2010|106405 }} 2010-ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് ഇവിടെ 106,405 ആൾക്കാർ താമസിക്കുന്നുണ്ട്. <ref>{{Cite web |url=http://2010.census.gov/news/releases/operations/cb11-cn180.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-10-28 |archive-date=2012-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121101063104/https://2010.census.gov/news/releases/operations/cb11-cn180.html |url-status=dead }}</ref> 40,648 വീടുകളും 26,636 കുടുംബങ്ങളുമാണിവിടെ ഉള്ളത്. വിവിധ ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ വിതരണം 2010-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഇപ്രകാരമായിരുന്നു:<ref name=WorldFactbook/> *കറുത്ത വർഗ്ഗക്കാരോ ആഫ്രോ കരീബിയൻ വംശജരോ: 79.7% *വെള്ളക്കാർ: 7.1% *ഏഷ്യക്കാർ: 0.5% *മിശ്രിതവംശജരും മറ്റുള്ളവരും: 12.7% ജനസംഖ്യയിലെ 22.3% [[ഹിസ്പാനിക്]] വിഭാഗത്തിൽ പെടുന്നു. ഇതിൽ 57% മിശ്രിതവംശജരാണ്. 27% കറുത്തവർഗ്ഗക്കാരും 16% വെള്ളക്കാരുമാണ്. ഹിസ്പാനിക് വംശജർ മുഖ്യമായും [[പോർട്ടോ റിക്കോ|പോർട്ടോ റിക്കോയിൽ]] നിന്ന് വന്നവരാണ്. ബാക്കിയുള്ളതിന്റെ മുഖ്യപങ്കും [[ഡൊമനിക്ക|ഡൊമനിക്കക്കാരാണ്]]. മിക്ക നാട്ടുകാരും സമീപ ദ്വീപുകളിൽ വേരുകളുള്ളവരാണ്. <ref name=WorldFactbook/> 31.6% ആൾക്കാരും 18 വയസ്സിൽ താഴെ പ്രായമുള്ളവരാണ്. 8.4% പേരേ 65 വയസ്സിനു മുകളിൽ പ്രായമു‌ള്ളവരുള്ളൂ. 100 സ്ത്രീകൾക്ക് 91.4 പുരുഷന്മാരാണ് നിലവിലുള്ള അനുപാതം. 24,704 ഡോളറാണ് ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ ശരാശരി വരുമാനം. പ്രതിശീർഷവരുമാനം 13,139 ഡോളറാണ്. 28.7% കുടുംബങ്ങളും 32.5% ആൾക്കാരും ദാരിദ്ര്യരേഖയ്ക്ക് താഴെയാണ്. ===വംശങ്ങൾ=== ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്ന് യൂറോപ്യന്മാർ കരിമ്പുതോട്ടങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യാനായി കൊണ്ടുവന്ന അടിമകളുടെ പിൻതലമുറക്കാരാണ് മിക്ക വിർജിൻ ദ്വീപുവാസികളും. മറ്റ് ദ്വീപുകളിൽ നിന്ന് കുടിയേറിയവരും ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പെടും. ===ഭാഷ=== ഔദ്യോഗികഭാഷ ഇംഗ്ലീഷാണെങ്കിലും ഇംഗ്ലീഷിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയിട്ടുള്ള ഒരു തരം [[ക്രിയോൾ]] ഭാഷ അനൗപചാരിക ആശയവിനിമയത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. വിർജിൻ ഐലന്റ് ക്രിയോൾ എന്നാണ് ഇതിന്റെ പേര്. സൈന്റ് ക്രോയി ദ്വീപിൽ സംസാരിക്കുന്ന ക്രിയോൾ ഭാഷയ്ക്ക് (ക്രൂസിയൻ) സൈന്റ് തോമസ്, സൈന്റ് ജോൺ എന്നീ ദ്വീപുകളിലെ ക്രിയോളുമായി ചെറിയ വ്യത്യാസമുണ്ട്. [[സ്പാനിഷ്]], ഫ്രഞ്ച് അടിസ്ഥാനമായുള്ള ക്രിയോൾ എന്നിങ്ങനെ പല ഭാഷകളും ഈ ദ്വീപുകളിൽ സംസാരിക്കുന്നുണ്ട്. 2000-ലെ സെൻസസ് അനുസരിച്ച് അഞ്ചുവയസ്സിനു മേൽ പ്രായമുള്ളവരിൽ 25.3% പേർ വീട്ടിൽ ഇംഗ്ലീഷല്ലാത്ത ഭാഷ സംസാരിക്കുന്നവരാണ്. <ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-state=dt&-ds_name=DEC_2000_IAVI&-mt_name=DEC_2000_IAVI_PCT016&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=04000US78&-geo_id=NBSP&-format=&-_lang=en Detailed Tables – American FactFinder] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111110222635/http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-state=dt&-ds_name=DEC_2000_IAVI&-mt_name=DEC_2000_IAVI_PCT016&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=04000US78&-geo_id=NBSP&-format=&-_lang=en |date=2011-11-10 }} [[United States Census Bureau]] Retrieved January 11, 2011.</ref> ===മതം=== ക്രിസ്തുമതമാണ് പ്രധാന മതം. പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ് വിഭാഗക്കാരാണ് കൂടുതൽ പേരും. റോമൻ കത്തോലിക്കാ വിഭാഗവും ധാരാളമായുണ്ട്. ==സംസ്കാരം== വിർജിൻ ദ്വീപുക‌ളുടെ സംസ്കാരം വിവിധ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ ഈ ദ്വീപുകളിൽ (ഇപ്പോൾ അമേരിക്കയുടെയും ബ്രിട്ടന്റെയും കൈവശമുള്ളവ ഇക്കൂട്ടത്തിൽ പെടും) താമസിച്ചിരുന്ന ആൾക്കാരുടെ സംസ്കാരങ്ങളുടെ മിശ്രണത്താൽ ഉണ്ടായതാണ്. രാഷ്ട്രീയമായി ഈ പ്രദേശങ്ങൾ വിഭജിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഇവ സാംസ്കാരികമായി അടുത്ത ബന്ധം പുലർത്തുന്നുണ്ട്. പശ്ചിമാഫ്രിക്ക, യൂറോപ്പ്, അമേരിക്ക എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സ്വാധീനം ഇവിടുത്തെ സംസ്കാരത്തിനുണ്ട്. ഡെന്മാർക്ക് പല വർഷങ്ങൾ ഈ ദ്വീപുകൾ നിയന്ത്രിച്ചുവെങ്കിലും ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷയ്ക്കും സംസ്കാരത്തിനുമാണ് ഇവിടെ കൂടുതൽ സ്വാധീനവും സ്വീകാര്യതയുമുള്ളത്. ഫ്രഞ്ച്, ഡാനിഷ് സ്വാധീനവും ഇന്ത്യയിൽ നിന്നും അറബ് രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നും വന്നവരുടെ സ്വാധീനവും ഇവിടെ കാണാൻ സാധിക്കും. ഇന്നത്തെ വിർജിൻ ദ്വീപ് സംസ്കാരത്തിൽ ഏറ്റവും വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിട്ടുള്ളത് പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടുമുതൽ പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടുവരെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരപ്പെട്ട ആഫ്രിക്കൻ അടിമകളിൽ നിന്നാണ്. നൈജീരിയ, സെനഗൽ, കോംഗോ, ഗാംബിയ, ഘാന എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നാണ് പ്രധാനമായും ഇവിടെ അടിമകളെ കൊണ്ടുവന്നിരുന്നത്. <ref name="Garland">Sheehy, pp 968-974</ref> ഭക്ഷണം (ലഘുഭക്ഷണങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ), പാനീയങ്ങൾ, സംഗീതം, ഭാഷ, കായികവിനോദങ്ങൾ, നൃത്തം എന്നിവയിലൊക്കെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള സംസ്കാരങ്ങളുടെ മേളനം ദൃശ്യമാണ്. ==ഗതാഗതവും ആശയവിനിമയവും== സൈന്റ് ക്രോയി ദ്വീപിൽ ഹെൻട്രി ഇ. റോ‌ൾസൺ ഇന്റർനാഷണൽ വിമാനത്താവളവും; സൈന്റ് ജോൺ, സൈന്റ് തോമസ് എന്നീ ദ്വീപുകൾക്കായി സിറിൽ ഇ. കിംഗ് ഇന്റർനാഷണൽ വിമാനത്താവളവുമുണ്ട്. അമേരിക്കൻ അധീന പ്രദേശങ്ങളിൽ ഇടതുവശത്ത് വണ്ടിയോടിക്കുന്ന ഒരേയൊരു പ്രദേശം യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകളാണ്. 1917-ൽ ദ്വീപ് കൈമാറ്റം ചെയ്തപ്പോൾ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന സമ്പ്രദായം തുടരാൻ തീരുമാനിക്കുകയായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ മിക്ക കാറുകളും അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്ന (ഇടതുവശം സ്റ്റിയറിംഗ് വീലുള്ള) കാറുകളായതിനാൽ സുരക്ഷയെ സംബന്ധിച്ചുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. അമേരിക്കൻ പോസ്റ്റൽ സർവീസാന് ഇവിടുത്തെ തപാൽ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. <ref name="WebMastersVI-TouristTips">{{cite web | url = http://www.here.vi/Tourist_Tips/tourist_tips.html | title = Virgin Islands Tourist Tips | work = Here.VI Search | publisher = WebMastersVI.com | accessdate = January 24, 2010 | archive-date = 2009-02-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090210015405/http://www.here.vi/Tourist_Tips/tourist_tips.html | url-status = dead }}</ref><ref name="USPS-abbrs">{{cite web | url = http://www.usps.com/ncsc/lookups/usps_abbreviations.html | title = Official USPS Abbreviations | publisher = [[United States Postal Service]] | accessdate = January 24, 2010 }}</ref><ref name="USPS-VI-info">{{cite web | url = http://www.usps.com/ncsc/addressstds/vigeninfo.htm | title = Virgin Islands General Information | publisher = United States Postal Service | accessdate = January 24, 2010 }}</ref> പിൻ കോഡുകൾ 008xx എന്ന് തുടങ്ങുന്നവയാണ്. <ref name="USPS-VI-info"/> 2010 ജനുവരിയിലെ വിവരമനുസരിച്ച് പ്രധാന കോഡുകൾ ഇവയാണ്: 00801-00805 (സൈന്റ് തോമസ്),<ref name="Zip-00801">{{cite web | url = http://www.zip-codes.com/city/VI-ST-THOMAS.asp | title = St Thomas, VI | work = Zip-Codes.com | publisher = Datasheer, LLC | accessdate = January 24, 2010 }}</ref> 00820-00824 (ക്രിസ്റ്റ്യൻസ്റ്റെഡ്),<ref name="Zip-00820">{{cite web | url = http://www.zip-codes.com/city/VI-CHRISTIANSTED.asp | title = Christiansted, VI | work = Zip-Codes.com | publisher = Datasheer, LLC | accessdate = January 24, 2010 }}</ref> 00830-00831 (സൈന്റ് ജോൺ),<ref name="Zip-00830">{{cite web | url = http://www.zip-codes.com/city/VI-ST-JOHN.asp | title = St John, VI | work = Zip-Codes.com | publisher = Datasheer, LLC | accessdate = January 24, 2010 }}</ref> 00840-00841 (ഫ്രെഡറിക്സ്റ്റെഡ്),<ref name="Zip-00840">{{cite web | url = http://www.zip-codes.com/city/VI-FREDERIKSTED.asp | title = Frederiksted, VI | work = Zip-Codes.com | publisher = Datasheer, LLC | accessdate = January 24, 2010 }}</ref> 00850-00851 (കിംഗ്സ് ഹി‌ൽ) എന്നിങ്ങനെയാണ് നമ്പരുകൾ.<ref name="Zip-00850">{{cite web | url = http://www.zip-codes.com/city/VI-KINGSHILL.asp | title = Kingshill, VI | work = Zip-Codes.com | publisher = Datasheer, LLC | accessdate = January 24, 2010 }}</ref> ടെലിഫോൺ നമ്പരുകൾ വടക്കേ അമേരിക്കയിലെ സമ്പ്രദായമനുസരിച്ചു‌ള്ളവയാണ്. <ref name="WebMastersVI-TouristTips"/> ==മാദ്ധ്യമങ്ങൾ== ദ്വീപുകളിൽ ധാരാളം എ.എം., എഫ്.എം. സ്റ്റേഷനുകളും ടെലിവിഷൻ സ്റ്റേഷനുകളുമുണ്ട്. പ്രധാന മാദ്ധ്യമങ്ങൾ താഴെപ്പറയുന്നവയാണ്: * സൈന്റ് ക്രോയിയിലെ ആവിസ് പത്രം * ദി വിർജിൻ ഐലന്റ് ഡൈലി ന്യൂസ്<ref>http://www.dailynews.vi/</ref> (സൈന്റ് തോമസിൽ അച്ചടിക്കുന്ന ദിനപത്രം) * സൈന്റ് ജോൺ ട്രേഡ് വിൻഡ്സ്<ref>{{Cite web |url=http://www.stjohntradewindsnews.com/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-10-31 |archive-date=2012-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121220072415/http://www.stjohntradewindsnews.com/ |url-status=dead }}</ref> (സൈന്റ് ജോണിലെ വാരിക) * സൈന്റ് തോമസ് സോഴ്സ്<ref>http://stthomassource.com/</ref> (ഓൺലൈൻ പത്രം) * സൈന്റ് ക്രോയി സോഴ്സ്<ref>http://stcroixsource.com/</ref> (ഓൺലൈൻ പത്രം) * സൈന്റ് ജോൺ സൺ ടൈംസ്<ref>{{cite news| url=http://www.stjohnsuntimes.com/ }}</ref> (രണ്ടുമാസത്തിലൊരിക്കൽ അച്ചടിക്കുന്നു) ==വിദ്യാഭ്യാസം== വിർജിൻ ദ്വീപുകളിലെ വിദ്യാഭ്യാസവകുപ്പ് പ്രദേശത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നു. ഇവിടെ രണ്ട് വിദ്യാഭ്യാസ ജില്ലകളുണ്ട്. സൈന്റ് തോമസ്, സൈന്റ് ജോൺ എന്നീ ദ്വീപുകൾക്കായി ഒരു ജില്ലയും സൈൻറ്റ് ക്രോയിക്കായി മറ്റൊരു ജില്ലയും. <ref>"[http://www.doe.vi/ Home] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080211154758/http://www.doe.vi/ |date=2008-02-11 }}." [[U.S. Virgin Islands Department of Education]]. Retrieved October 13, 2010. Go to the "Schools" tab and two school districts are listed.</ref> യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ദി വിർജിൻ ഐലന്റ് അസ്സോസിയേറ്റ്, ബാച്ചിലേഴ്സ്, മാസ്റ്റേഴ്സ് എന്നീ ബിരുദങ്ങളും ബിരുദാനന്തരബിരുദങ്ങളും നൽകുന്നുണ്ട്. സൈന്റ് തോമസിലും സൈന്റ് ക്രോയിയിലും കലാലയങ്ങളുണ്ട്. ==ഒഴിവുദിവസങ്ങൾ== *ജനുവരി – (1) പുതുവർഷം, മാർട്ടിൻ ലൂഥർ കിങ് ജൂ. ദിവസം *ഫെബ്രുവരി – (14) വാലന്റൈൻസ് ഡേ, പ്രെസിഡന്റ്സ് ഡേ (കുറിപ്പ്: കാർഷികച്ചന്ത ഈ ആഴ്ചാവസാനമാണ്) *മാർച്ച് – (31) ട്രാൻസ്ഫർ ഡേ *ഏപ്രിൽ – ഈസ്റ്റർ, വി. തോമായുടെ കാർണിവൽ *മേയ് – മെമ്മോറിയൽ ഡേ *ജൂലൈ – (3) ഇമാൻസിപ്പേഷൻ ദിനം (4) സ്വാതന്ത്ര്യദിവസം (വി. ജൂണിന്റെ ഉത്സവം ഈ രണ്ടു ദിവസങ്ങളിലുമായി നടത്തപ്പെടുന്നു) *സെപ്റ്റംബർ – തൊഴിലാളി ദിനം, (11) 9/11 അനുസ്മരണം *ഒക്ടോബർ – വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ പ്യൂറിട്ടോറിക്കോ സൗഹൃദ ദിനം/കൊളംബസ് ദിനം *നവംബർ – (1) ഡേവിഡ് ഹാമിൽട്ടൺ ജാക്സൺ ദിനം (ബുൾ ആൻഡ് ബ്രെഡ് ദിനം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു), (11) വെറ്ററൻസ് ദിനം, താങ്ക്സ്ഗിവിങ് ദിനം *ഡിസംബർ – (24-25) ക്രിസ്തുമസ് ഈവ്, ക്രിസ്തുമസ്, ക്രൂഷ്യൻ ഉത്സവം (ജനുവരിയിലേയ്ക്കു തുടരും) ==അവലംബം== {{reflist|2}} ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://www.vi.gov/ VI.gov] - Official USVI Government Website * [http://www.visitusvi.com/ Official Tourism Website] * [http://www.governordejongh.com/ Governor's Website] * [http://www.ltg.gov.vi Office of the Lieutenant Governor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160204025726/http://ltg.gov.vi/ |date=2016-02-04 }} * {{CIA World Factbook link|vq|Virgin Islands}} * [http://www.census.gov/population/www/cen2000/islandareas/ ''U.S. Census Bureau: Island Areas Census 2000''] * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/usvirginisles.htm United States Virgin Islands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080407195035/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/usvirginisles.htm |date=2008-04-07 }} from ''UCB Libraries GovPubs'' * {{dmoz|Regional/Caribbean/US_Virgin_Islands}} * {{Wikiatlas|the United States Virgin Islands}} * [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=VI Real-time, geographic and other scientific resources of Virgin Islands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201082800/http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=VI |date=2016-02-01 }} from the [[United States Geological Survey]] * [http://uniset.ca/other/cs6/39Stat1706.html Convention between the United States and Denmark for cession of the Danish West Indies] {{clear}} {{Navboxes |title = Topics related to the United States Virgin Islands |list = {{U.S. Virgin Islands|expanded}} '''[[Geographic coordinate system|Lat. <small>and</small> Long.]] {{Coord|18|21|N|64|56|W|display=inline}} <span style="color:darkblue;">(Charlotte Amalie)</span>''' |state=expanded}} {{Countries of North America}} {{West Indies|state=collapsed}} {{United States political divisions}} [[വർഗ്ഗം:ദ്വീപസമൂഹങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇംഗ്ലീഷ്‌ ഔദ്യോഗികഭാഷയായിട്ടുള്ള രാജ്യങ്ങൾ]] iqiseoj1qw1n6mq5na0urtkmmj77fth 0 214817 4642943 4399317 2026-07-03T11:57:20Z Malikaveedu 16584 4642943 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|P. Sankunny marar}} {{Infobox person | name = പൊങ്ങലാട്ടു ശങ്കുണ്ണിമാരാർ | image = പൊങ്ങലാട്ടു ശങ്കുണ്ണിമാരാർ.jpg | alt = | caption = പൊങ്ങലാട്ടു ശങ്കുണ്ണിമാരാർ | birth_date = {{Birth date|1913|01|26}} | birth_place =എടക്കാട്, [[കണ്ണൂർ]], [[കേരളം]] | death_date = {{Death date |2015|02|06}} | death_place =[[കണ്ണൂർ]] | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | other_names = | known_for = | spouse = ശാരദ മാരാസ്യാർ</br>നാരായണി മാരാസ്യാർ</br>പാർവതി മാരാസ്യാർ | children = കൃഷ്ണമണി മാരാർ (സോപാനസംഗീതജ്ഞൻ, പയ്യന്നൂർ), രാധ</br>ശിവദാസമാരാർ (പടുവിലായി പഞ്ചവാദ്യസംഘം), മുരളീധര മാരാർ</br>മണികണ്ഠ മാരാർ (ഇരുവരും ചെറുകുന്ന് അന്നപൂർണേശ്വരി ക്ഷേത്രം വാദ്യകലാകാരന്മാർ), ഗുരു ബാലകൃഷ്ണ മാരാർ </br>എടക്കാട് രാധാകൃഷ്ണമാരാർ (ഓട്ടൻതുള്ളൽ കലാകാരൻ), വസന്ത</br>അഖിലാണ്ഡൻ | occupation = ഓട്ടൻ തുള്ളൽ വിദഗ്ദ്ധനും സോപാനസംഗീതഗായകനും }} വടക്കേ മലബാറിലെ പ്രശസ്തനായ [[ഓട്ടൻ തുള്ളൽ]] വിദഗ്ദ്ധനും സോപാനസംഗീതഗായകനുമായിരുന്നു '''പൊങ്ങലാട്ടു ശങ്കുണ്ണി മാരാർ''' എന്ന '''പി.എസ്. മാരാർ''' (26 ജനുവരി 1913 - 6 ഫെബ്രുവരി 2015). എട്ടുപതിറ്റാണ്ടായി [[ഓട്ടൻ തുള്ളൽ|ഓട്ടൻതുള്ളൽ]], കഥകളി സംഗീതം, വാദ്യകല, [[സോപാനസംഗീതം]] എന്നീ രംഗങ്ങളിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു . ==ജീവിതരേഖ== [[കണ്ണൂർ]] [[എടക്കാട്]] വാദ്യാടിയന്തിരക്കാരായ പൊങ്ങലാട്ടു തറവാട്ടിൽ ജനിച്ചു. പയ്യന്നൂർ ശങ്കരമാരാരുടെയും പാർവതി മാരാസ്യാരുടെയും മകനാണ്. [[ഇടയ്ക്ക]], [[ചെണ്ട]], [[തിമില]], [[നാദസ്വരം|നാഗസ്വരം]], [[മൃദംഗം]] എന്നിവ വിദഗ്ദ്ധമായി കൈകാര്യം ചെയ്യും. ഓട്ടൻതുള്ളലിൽ വേഷത്തിലും പിൻപാട്ടിലും കേമൻ. തേമാനം വീട്ടിൽ ശങ്കരമാരാർ, കുഞ്ഞിരാമപൊതുവാൾ എന്നിവർ ഓട്ടൻതുലിൽ ഗുരുക്കന്മാർ. ചെണ്ട, തിമില എന്നിവയിൽ വടക്കേ മലബാറിലെ പ്രശസ്ത തായമ്പക കലാകാരനായ കൊട്ടില കൃഷ്ണമാരാരാണ്‌ ഗുരു. [[സോപാനസംഗീതം]], ശാസ്ത്രീയസംഗീതം എന്നിവ ആദ്യം തിരുവേങ്ങാട്‌ നാരായണൻ നായർ ഭാഗവതരുടെ അടുത്തും പിന്നീട് അമ്മാവനായ പൊങ്ങലാട്ട് കൃഷ്ണമാരാരുടെയടുത്തും അഭ്യസിച്ചു. ഉച്ചഭാഷിണിയുടെ സഹായമില്ലാതെ ദൂരെ കേൾക്കുന്ന വിധം പാടുന്നതിനുള്ള അമ്മാവന്റെയും മരുമകന്റെയും കഴിവു പേരു കേട്ടതാണ്‌. ഉച്ചത കൂടിപ്പോയതിനാലാണത്രെ, ശങ്കുണ്ണിമാരാർ [[ആകാശവാണി|ആകാശവാണിയുടെ]] ഓഡിഷൻ ടെസ്റ്റിൽ പരാജയപ്പെട്ടുപോയി. 2013 ജനുവരി 26ന്‌ മാരാർക്ക് നൂറു തികഞ്ഞു.<ref>http://www.deshabhimani.com/newscontent.php?id=255351{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജനുവരി 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==പുരസ്‌കാരങ്ങൾ== *കേന്ദ്ര സംഗീതനാടക അക്കാദമി ഫെലോഷിപ്പ് * [[കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി|കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമിയുടെ]] ഗുരുപൂജ പുരസ്കാരം (2011)<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/216970/2010-03-20/kerala-20TA723-.XTG |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2012-11-04 |archive-date=2012-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120729053857/http://mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/216970/2010-03-20/kerala-20TA723-.XTG |url-status=dead }}</ref> *നാഷണൽ തിയറ്റർ ഫെസ്റ്റിവൽ പുരസ്കാരം *കലാചാര്യ പുരസ്ക്കാരം *സരസ്വതി സംഗീത പുരസ്ക്കാരം *മയിൽപ്പീലി പുരസ്ക്കാരം *വാദിത്രരത്നം പുരസ്ക്കാരം ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമിയുടെ ഗുരുപൂജാ പുരസ്‌കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഓട്ടൻതുള്ളൽ കലാകാരന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:സോപാന സംഗീത ഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വാദ്യകലാകാരന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] 6gr0u36lctg931y9gialh80lpgb2io8 0 224489 4642796 3359234 2026-07-03T05:32:17Z Ajeeshkumar4u 108239 ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; കാണുക [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642796 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{ആധികാരികത}} {{ശ്രദ്ധേയത}} ജീവശാസ്ത്ര വിദഗ്ദ്ധൻ,കോളേജ് അദ്ധ്യാപകൻ.ചിറ്റൂർ ഗവർമെന്റ് കോളേജിൽ നിന്നും പ്രിൻസിപ്പൽ ആയി വിരമിച്ചു.[[കേരള ശാസ്ത്രസാഹിത്യ പരിഷത്ത്]] പ്രസിദ്ധീകരണമായ [[ശാസ്ത്രകേരളം]] മാസിക പത്രാധിപർ [[വർഗ്ഗം:പത്രാധിപർ]] 54ctlxuoxyhemjeqm599y0rgcxhv7pm 0 235973 4642844 4092533 2026-07-03T06:04:15Z Ajeeshkumar4u 108239 ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; കാണുക [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോയ് തോമസ്]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642844 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{PU|Joy Thomas}} {{ശ്രദ്ധേയത}} {{Infobox officeholder |name = ജോയ് തോമസ് |image = |office = [[ഇടുക്കി ജില്ല|ഇടുക്കി ജില്ലയിലെ]] [[UDF|ഐക്യജനാധിപത്യമുന്നണി]] [[Chairman|ചെയർമാൻ]] |term_start = 2006 |term_end = |predecessor = അലക്സ് കോഴിമല |successor = |office2 = ജില്ലാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി പ്രസിഡന്റ്, [[Idukki|ഇടുക്കി]] |President = [[Ramesh Chennithala|രമേശ് ചെന്നിത്തല]] |term_start2 = 2001 |term_end2 = 2006 |predecessor2 = ഇ.എം. അഗസ്തി |successor2 = [[P. T. Thomas|പി.ടി. തോമസ്]] |office3 = ഇടുക്കി ജില്ലാ സഹകരണ ബാങ്ക് പ്രസിഡന്റ് |governor3 = |term_start3 = 2001 |term_end3 = 2006 |predecessor3 = |successor3 = |office4 = [[General Secretary|ജനറൽ സെക്രട്ടറി]] ഇടുക്കി ജില്ലാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി |term_start4 = 1986 |term_end4 = 2001 |predecessor4 = |successor4 = |office5 = [[Indian Youth Congress|യൂത്ത് കോൺഗ്രസിന്റെ]] ഇടുക്കി പ്രസിഡന്റ് |term_start5 = 1985 |term_end5 = 1986 |predecessor5 = |successor5 = |office5 = [[Kerala Students Union|കെ.എസ്.യു.]] സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡന്റ് |President = [[Ramesh Chennithala|രമേശ് ചെന്നിത്തല]] |term_start5 = 1981 |term_end5 = 1983 |predecessor5 = |successor5 = ഇ.എം. അഗസ്തി |birth_date = |birth_place = |death_date = |death_place = |religion = [[സീറോ മലബാർ കത്തോലിക്കാസഭ]] |party = [[Indian National Congress|ഇൻഡ്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] |spouse = റോസമ്മ മേരി ജോയ് |alma_mater = [[Kerala Law Academy Law College|കേരള ലോ അക്കാദമി ലോ കോളേജ്]]<br>[[Government Law College|ഗവണ്മെന്റ് ലോ കോളേജ്]] }} '''ജോയ് തോമസ്''' കോൺഗ്രസ് അംഗമായ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകനാണ്. ഇദ്ദേഹം കേരള സ്റ്റേറ്റ് കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് കൺസ്യൂമർ ഫെഡറേഷൻ ലിമിറ്റഡിന്റെ പ്രസിഡന്റാണ്<ref>{{cite news|title=കേരളത്തിന്‌ ഈ വർഷം അഞ്ചുലക്ഷം ടൺ വീതം ഗോതമ്പും അരിയും: കെ.വി. തോമസ്‌|url=http://beta.mangalam.com/business/news/9870|accessdate=10 മാർച്ച് 2013|newspaper=മംഗളം|date=20 നവംബർ 2012}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> . ==ജീവിതരേഖ== [[Idukki|ഇടുക്കിയിലാണ്]] ഇദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. തൊടുപുഴയിലെ ന്യൂമാൻ കോളേജിൽ ഇദ്ദേഹം [[Bachelor of Arts|ബി.എ. ഡിഗ്രിയും]], തിരുവനന്തപുരത്തെ ലോ അക്കാദമിയിൽ നിന്ന് [[Bachelor of Law|ബാച്ചിലർ ഓഫ് ലോ]] ബിരുദവും നേടുകയുണ്ടായി. പതിനാലാം വയസ്സിൽ [[Kerala Students Union|കെ.എസ്.യു.]] പ്രവർത്തനത്തിലൂടെയാണ് ഇദ്ദേഹം തന്റെ രാഷ്ട്രീയജീവിതം ആരംഭിക്കുന്നത്. [[Kerala Law Academy Law College|ലോ അക്കാദമിയിലെ]] പഠനത്തിനിടെയും ഇദ്ദേഹം രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനം തുടർന്നു. കെ.എസ്.യു. വിന്റെ സംസ്ഥാന വൈസ് പ്രസിഡന്റായി ഇദ്ദേഹത്തെ നിയമിക്കുകയുണ്ടായി. വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുശേഷം ഇദ്ദേഹം [[Indian Youth Congress|യൂത്ത് കോൺഗ്രസിന്റെ]] ഇടുക്കി വൈസ് പ്രസിഡന്റായി. പിന്നീട് ഇദ്ദേഹത്തിന് ഇടുക്കി ജില്ലാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റിയുടെ ജനറൽ സെക്രട്ടറി സ്ഥാനം നൽകപ്പെട്ടു. 2001 വരെ ഇദ്ദേഹം ഈ സ്ഥാനത്ത് തുടർന്നു. 2001-ൽ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിനു ശേഷം ഇദ്ദേഹത്തെ ഇടുക്കി ജില്ലാ കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റിയുടെ പ്രസിഡന്റായി നിയമിച്ചു<ref name=sathyamonline/>. ഈ സമയത്ത് ഇടുക്കി ജില്ലാ സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ നിയന്ത്രണം ഇദ്ദേഹം ഇടതു ജനാധിപത്യ മുന്നണിയിൽ നിന്ന് പിടിച്ചെടുത്തു. 2006 അസംബ്ലി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വരെ ഇദ്ദേഹം സഹകരണ ബാങ്കിന്റെ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു. പിന്നീട് ഇദ്ദേഹത്തെ ഇടുക്കി ജില്ലാ [[UDF|ഐക്യജനാധിപത്യമുന്നണി]] ചെയർമാനായി നിയമിച്ചു. ==വിവാദങ്ങൾ== [[സൂര്യനെല്ലി സ്ത്രീപീഡനക്കേസ്|സൂര്യനെല്ലി സ്ത്രീപീഡനക്കേസിൽ]] [[പി.ജെ. കുര്യൻ|പി.ജെ. കുര്യനെതിരേ]] കള്ള സാക്ഷികളെ ഉണ്ടാക്കിയത് [[എം.എം. മണി|എം.എം. മണിയാണെന്ന്]] ജോയ് തോമസ് പ്രസ്താവിച്ചത് വിവാദമുണ്ടാക്കിയിരുന്നു<ref>{{cite news|title=കുര്യനെതിരെ കള്ള സാക്ഷികളെ ഉണ്ടാക്കിയത് മണി: ജോയി തോമസ്|url=http://malayalam.yahoo.com/%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A8%E0%B5%86%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%B0%E0%B5%86-%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3-%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B7%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B5%86-%E0%B4%89%E0%B4%A3%E0%B5%8D%E0%B4%9F%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B5%8D-%E0%B4%AE%E0%B4%A3%E0%B4%BF-%E0%B4%9C%E0%B5%8B%E0%B4%AF%E0%B4%BF-%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B4%AE%E0%B4%B8%E0%B5%8D-041608827.html|accessdate=10 മാർച്ച് 2013|newspaper=മനോരമ ഓൺലൈൻ|date=30 നവംബർ 2012}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ഒരു ഉന്നത സി.പി.എം. നേതാവിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരമാണ് കള്ള സാക്ഷികളെ ഉണ്ടാക്കിയതെന്നും ഇത് മണി തന്നെ കുര്യനോട് പറഞ്ഞിരുന്നുവെന്നും ഇദ്ദേഹം വെളിപ്പെടുത്തുകയുണ്ടായി.<ref name=sathyamonline>{{cite news|title=സൂര്യനെല്ലി കേസിൽ കള്ളസാക്ഷികളെ ഉണ്ടാക്കിയത് ഉന്നതന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം|url=http://sathyamonline.com/sathyam/inners.php?newsid=latest_news&id=283|accessdate=10 മാർച്ച് 2013|newspaper=സത്യം ഓൺലൈൻ|date=30 നവംബർ 2012}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==വ്യക്തി ജീവിതം== ഇദ്ദേഹം വിവാഹിതനും രണ്ട് ആൺകുട്ടികളുടെ അച്ഛനുമാണ്. ==അവലംബം== <references /> ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * [http://www.dccidukki.org.in/ ഇടുക്കി ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കോൺഗ്രസ് കമ്മിറ്റി] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100704073043/http://www.dccidukki.org.in/ |date=2010-07-04 }} [[വർഗ്ഗം:സീറോ മലബാർ കത്തോലിക്കർ]] 6xr6v4rcs5zgz3kiq6q72s4ct31id3z 0 236077 4642705 4562809 2026-07-02T19:40:54Z Kiran Gopi 10521 [[വർഗ്ഗം:നിയമസഭാംഗമായിരിക്കെ മരണപ്പെട്ടവർ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4642705 wikitext text/x-wiki {{PU|P. M. Abubacker}} {{Infobox officeholder | name = പി.എം. അബൂബക്കർ | image = P.M. Abu Backer.jpeg | imagesize = 250px | width = | height = | caption = | birth_name = | office = കേരളത്തിലെ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് മന്ത്രി |term_start = [[ജനുവരി 25]] [[1980]] |term_end = [[ഒക്ടോബർ 20]] [[1981]] | predecessor = | successor = | office1 =കേരളനിയമസഭയിലെ അംഗം |term_start1 = [[ജൂൺ 21]], [[1991]] |term_end1 = [[ഏപ്രിൽ 9]], [[1994]] | predecessor1 =[[പി.കെ.കെ. ബാവ]] | successor1 = [[പി.ടി. കുഞ്ഞുമുഹമ്മദ്]] | constituency1 = [[ഗുരുവായൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഗുരുവായൂർ]] |term_start2 = [[മാർച്ച് 25]], [[1987]] |term_end2 = [[ഏപ്രിൽ 4]], [[1991]] | predecessor2 =[[പി.വി. മുഹമ്മദ്]] | successor2 = [[പി.വി. മുഹമ്മദ്]] | constituency2 = [[കൊടുവള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊടുവള്ളി]] |term_start3 = [[മാർച്ച് 27]], [[1977]] |term_end3 = [[മാർച്ച് 25]], [[1987]] | predecessor3 =[[കൽപള്ളി മാധവ മേനോൻ]] | successor3 = [[സി.പി. കുഞ്ഞ്]] | constituency3 = [[കോഴിക്കോട് -2 നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോഴിക്കോട് -2]] |term_start4 = [[മാർച്ച് 3]], [[1967]] |term_end4 = [[ജൂൺ 25]], [[1970]] | predecessor4 = | successor4 = [[കൽപള്ളി മാധവ മേനോൻ]] | constituency4 = [[കോഴിക്കോട് -2 നിയമസഭാമണ്ഡലം|കോഴിക്കോട് -2]] | majority = | birth_date = | birth_place = | death_date = {{Death date|1994|10|17|}} | death_place = | residence = | nationality = ഇന്ത്യൻ | party = [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|മുസ്ലിം ലീഗ്]] | religion = [[മുസ്ലിം]] |father =വി.സി. മുഹമ്മദ് കോയ |mother= | spouse = എം.പി. സൈനബി | children =4 മകൻ, 1 മകൾ | website = | footnotes = | date = ജൂലൈ 28 | year = 2023 | source =http://niyamasabha.org/codes/members/m015.htm നിയമസഭ |}} കേരളത്തിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകനും മുൻ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് മന്ത്രിയുമായിരുന്നു '''പി.എം. അബൂബക്കർ''' (മരണം 1994 ഒക്റ്റോബർ 17). '''പൂവണിത്തെരുവത്ത് മാളിയേക്കൽ അബൂബക്കർ''' എന്നാണ് ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഴുവൻ പേര്. [[Chandrika|ചന്ദ്രിക]] ദിനപത്രത്തിന്റെ ന്യൂസ് എഡിറ്ററായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്<ref>{{Cite web|url=http://keralamediaacademy.org/archives/?q=content/aboobakar-p-m|title=Aboobakar P. M {{!}} Kerala Media Academy|access-date=2021-08-19|archive-date=2023-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328115555/http://keralamediaacademy.org/archives/?q=content/aboobakar-p-m|url-status=dead}}</ref>. ==ജീവിതരേഖ== വയലിൽ പി.സി. മമ്മദ്കോയയുടേയും തെക്കെപ്പുറത്തെ കദീശബിയുടെയും മൂത്തമകനായിട്ടായിരുന്നു ജനനം<ref>{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/news/237073/130726|title=നൂറ്റൊന്ന് നോമ്പുകാലത്തിൻ്റെ ഓർമകളിൽ ‘മന്ത്രിയുമ്മ’ {{!}} Madhyamam|access-date=2021-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918105637/https://www.madhyamam.com/news/237073/130726|archive-date=2021-09-18|last=|date=2013-07-26|language=ml}}</ref>. ==സ്ഥാനങ്ങൾ== *പൊതുമരാമത്ത് മന്ത്രി: 25-01-1980 മുതൽ 20-10-1981 വരെ; *എസ്റ്റിമേറ്റ്സ് കമ്മിറ്റി ചെയർമാൻ (1991-94); *കേരള സ്റ്റേറ്റ് ഫിനാൻഷ്യൽ എന്റർപ്രൈസസ് വൈസ് ചെയർമാൻ; *[[University of Calicut|കോഴിക്കോട് സർവ്വകലാശാല]] സെനറ്റ് അംഗം, *കേരള ഖാദി ബോർഡ് അംഗം, *ഇൻഡ്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലീം ലീഗ് നാഷണൽ എക്സിക്യൂട്ടീവ് അംഗം *കേരള സ്റ്റേറ്റ് മുസ്ലീം ലീഗ് ഹൈ പവർ കമ്മിറ്റി അംഗം; *[[കോഴിക്കോട് കോർപ്പറേഷൻ]] കൗൺസിലർ (1962-74); *കോഴിക്കോട് കോർപ്പറേഷൻ ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ *ഇൻഡ്യൻ നാഷണൽ ലീഗ് സ്റ്റേറ്റ് പ്രസിഡന്റ് *മുന്നാമതും അഞ്ചാമതും ആറാമതും ഏഴാമതും എട്ടാമതും ഒൻപതാമതും കേരള നിയമസഭകളിൽ അംഗം. == തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ == {| class="wikitable" !ക്രമം !വർഷം !മണ്ഡലം !വിജയിച്ച സ്ഥാനാർത്ഥി !പാർട്ടി !ലഭിച്ച വോട്ടുകൾ !ഭൂരിപക്ഷം !തൊട്ടടുത്ത സ്ഥാനാർത്ഥി !പാർട്ടി !വോട്ടുകൾ |- |1 |1965<ref>{{Cite web|url=https://www.elections.in/kerala/assembly-constituencies/1965-election-results.html|title=Kerala Assembly Election Results in 1965|access-date=2023-07-18}}</ref> |[[കോഴിക്കോട് -2 നിയമസഭാമണ്ഡലം]] |[[പി.എം. അബൂബക്കർ]] |[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|മുസ്ലീം ലീഗ്]] |30,025 |8,904 |കെ.പി. രാമുണ്ണിമേനോൻ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] |21,121 |- |2 |1967<ref>{{Cite web|url=https://www.elections.in/kerala/assembly-constituencies/1967-election-results.html|title=Kerala Assembly Election Results in 1967|access-date=2023-07-14}}</ref> |[[കോഴിക്കോട് -2 നിയമസഭാമണ്ഡലം]] |[[പി.എം. അബൂബക്കർ]] |[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|മുസ്ലീം ലീഗ്]] |32,415 |10,556 |വി. സുബൈർ |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] |21,859 |- |3 |1970<ref>{{Cite web|url=https://www.elections.in/kerala/assembly-constituencies/1970-election-results.html|title=Kerala Assembly Election Results in 1970|access-date=2023-07-14}}</ref> |[[കോഴിക്കോട് -2 നിയമസഭാമണ്ഡലം]] |[[കൽപള്ളി മാധവ മേനോൻ]] |[[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്|കോൺഗ്രസ്]] |29,946 |3,143 |[[പി.എം. അബൂബക്കർ]] |[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|മുസ്ലീം ലീഗ്]] |26,803 |- |4 |1977<ref>{{Cite web|url=https://www.elections.in/kerala/assembly-constituencies/1977-election-results.html|title=Kerala Assembly Election Results in 1977|access-date=2023-07-14}}</ref> |[[കോഴിക്കോട് -2 നിയമസഭാമണ്ഡലം]] |[[പി.എം. അബൂബക്കർ]] |[[മുസ്ലിം ലീഗ് (ഓപൊസിഷൻ)|മുസ്ലീം ലീഗ് (ഒ)]] |33,531 |1,098 |എസ്.വി. ഉസ്മാൻ കോയ |[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|മുസ്ലീം ലീഗ്]] |32,433 |- |5 |1980<ref>{{Cite web|url=https://www.elections.in/kerala/assembly-constituencies/1980-election-results.html|title=Kerala Assembly Election Results in 1980|access-date=2023-07-14}}</ref> |[[കോഴിക്കോട് -2 നിയമസഭാമണ്ഡലം]] |[[പി.എം. അബൂബക്കർ]] |[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|മുസ്ലീം ലീഗ്]] |40,610 |5,679 |സി.കെ. നാണു |[[ജനതാ പാർട്ടി]] |34,931 |- |6 |1982<ref>{{Cite web|url=http://www.keralaassembly.org/1982/1982025.html|title=Kerala Assembly Election Results 1982: CALICUT-II- P. M. Aboobacker|access-date=2023-07-14}}</ref> |[[കോഴിക്കോട് -2 നിയമസഭാമണ്ഡലം]] |[[പി.എം. അബൂബക്കർ]] |[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|മുസ്ലീം ലീഗ്]] |35,109 |5,954 |എൻ.പി. മൊയ്തീൻ |[[കോൺഗ്രസ് (എ)]] |29,155 |- |7 |1987<ref>{{Cite web|url=https://www.elections.in/kerala/assembly-constituencies/1987-election-results.html|title=Kerala Assembly Election Results in 1987|access-date=2023-07-14}}</ref> |[[കൊടുവള്ളി നിയമസഭാമണ്ഡലം]] |[[പി.എം. അബൂബക്കർ]] |[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|മുസ്ലീം ലീഗ്]] |50,373 |13,311 |പി. രാഘവൻ നായർ |[[ജനതാ പാർട്ടി]] |37,062 |- |8 |1991<ref>{{Cite web|url=https://www.elections.in/kerala/assembly-constituencies/1991-election-results.html|title=Kerala Assembly Election Results in 1991|access-date=2023-07-14}}</ref> |[[ഗുരുവായൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം]] |[[പി.എം. അബൂബക്കർ]] |[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|മുസ്ലീം ലീഗ്]] |40,496 |5,676 |കെ.കെ. കമ്മു |സ്വതന്ത്രൻ |34,820 |} ==അവലംബം== <references/> * [http://www.thekkepuram.ourfamily.com/achievers.htm തെക്കേപ്പുറം ആർക്കൈവ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080510220129/http://www.thekkepuram.ourfamily.com/achievers.htm |date=2008-05-10 }} * [http://www.eci.gov.in/SR_KeyHighLights/SE_1965/StatisticalReport_1965_Kerala.pdf ഇലക്ഷൻ കമ്മീഷൻ സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ റിപ്പോർട്ട്]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.iumlclt.org/muslim_students_federation.php മുസ്ലീം സ്റ്റുഡന്റ്സ് ഫെഡറേഷൻ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511103130/http://www.iumlclt.org/muslim_students_federation.php |date=2008-05-11 }} * ഹൂ ഈസ് ഹൂ - സിക്സ്ത് കേരള ലെജിസ്ലേറ്റീവ് അസംബ്ലി. ഡിസംബർ 1980 {{DEFAULTSORT:അബൂബക്കർ}} {{Third KLA}} [[വർഗ്ഗം:1932-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂലൈ 1-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1994-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഒക്ടോബർ 17-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം ലീഗ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:1965-ലെ കേരളനിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ]] [[വർഗ്ഗം:മൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:അഞ്ചാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ആറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏഴാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:എട്ടാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഒൻപതാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളം പത്രപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:നിയമസഭാംഗമായിരിക്കെ മരണപ്പെട്ടവർ]] jiwnnrofcgao5jfqljjsgaer0rnvvy1 3 236918 4642789 1866807 2026-07-03T05:30:53Z Ajeeshkumar4u 108239 അറിയിപ്പ്: [[ബി. ഭദ്ര]] [[WP:AFD|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളിലേക്ക്]] ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642789 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Reshmamadhu | Reshmamadhu | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[ചിത്രം:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 08:03, 17 മാർച്ച് 2013 (UTC) ==വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ലേക്ക് സ്വാഗതം == <div style="background-color:#dfdfdf; color:#333; font-size:11px; text-align:right; line-height:14px; height:14px; padding:5px "> If you are not able to read the below message, please click [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സ്വാഗതം/en|here for the English version]] </div> <div style="padding:5px; background-color:#f1f1f1;"> <div style="padding:5px; background-color:#efefef;"> <div style="border:none; -moz-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); -webkit-box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35); background: #ddd; background: -moz-linear-gradient(top, #f4f4f4 0%, #f1f1f1 100%); background: -webkit-gradient(linear, left top, left bottom, color-stop(0%,#E7FFFF), color-stop(100%,#7db9e8)); background: -webkit-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -o-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: -ms-linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); background: linear-gradient(top, #E7FFFF 0%,#7db9e8 100%); -moz-border-radius: 7px; -webkit-border-radius: 7px; border-radius: 7px;"> <table width="100%" cellspacing="0" cellpadding="0" valign="top" border="0" style="background:transparent; "> <tr> {| style="border:1px #FFA500 solid; padding:1em; border-collapse:collapse; width:100%;" |- [[File:Wikisangamolsavam-logo-2013.png|500px|center|link=വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013]]<br/></div> |- ! <div style="font-weight:400; color:#333; margin:15px; text-align:left" > <div style="padding:5px; background:#333; color:#fff; border-radius:5px; font-size:16px">നമസ്കാരം! {{BASEPAGENAME}}</div> <div style="padding:5px;"> മലയാളം വിക്കിമീഡിയ പദ്ധതികളിലെ ഉപയോക്താക്കളുടേയും വിക്കിപദ്ധതികളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരുടേയും വാർഷിക ഒത്തുചേരലായ [[:വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013|വിക്കിസംഗമോത്സവം 2013]], ഡിസംബർ 21, 22, 23 തീയ്യതികളിൽ [[ആലപ്പുഴ|ആലപ്പുഴയിൽ]] വെച്ച് നടക്കുന്നു.<br> കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾക്കായി വിക്കിസംഗമോത്സവത്തിന്റെ [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013 ഔദ്യോഗിക താൾ] കാണുക. സാമൂഹ്യ മാദ്ധ്യമമായ ഫേസ്‌ബുക്കിലും [http://www.facebook.com/wikisangamolsavam കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ] ലഭ്യമാണ്. സംഗമോത്സവത്തിൽ പങ്കെടുക്കുവാൻ താങ്കളുടെ പേര് [http://ml.wikipedia.org/wiki/വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം_-_2013/Registration ഇവിടെ] രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക. പതിനാലോളം ഇന്ത്യൻ ഭാഷാസമൂഹങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള വിക്കിമീഡിയ പ്രതിനിധികളുടെ പങ്കാളിത്തം, വിക്കിപീഡിയ ലേഖനങ്ങൾ സമ്പുഷ്ടമാക്കുന്നതിനായുള്ള [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/തിരുത്തൽ യജ്ഞം|വിക്കിസംഗമോത്സവ തിരുത്തൽ യജ്ഞം]] ''വിക്കിവിദ്യാർത്ഥിസംഗമം'', ''വിക്കിയുവസംഗമം'', ''ഭിന്നശേഷി ഉപയോക്താക്കൾക്കു വേണ്ടിയുള്ള കമ്പ്യൂട്ടർ പരിശീലനം'', ''തണ്ണീർത്തടങ്ങളുടെ വിവരശേഖരണവും ഡിജിറ്റൈസേഷനും'', ''[[WP:WS2013/WWE|വിക്കി ജലയാത്ര]]'' എന്നീ പരിപാടികളും സംഗമത്തിന്റെ ഭാഗമായി സംഘടിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013 ന്റെ ഭാഗമാകുവാനും, താങ്കളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുവാനും മലയാളം വിക്കിസമൂഹത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുവാനും വിക്കിസമൂഹത്തിന്റെ പേരിൽ ഹാർദ്ദമായി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. വിക്കിപീഡിയയിലെ താങ്കളുടെ [[Special:Contributions/Reshmamadhu|സംഭാവനകൾക്ക് ]] നന്ദി പറഞ്ഞുകൊള്ളുന്നു. 2013 ഡിസംബർ 21 മുതൽ 23 വരെ ആലപ്പുഴയിൽ കാണാമെന്ന പ്രതീക്ഷയോടെ...</div></div> |}</div></div></div> --'''[[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിസംഗമോത്സവം - 2013/സമിതികൾ#സംഘാടക സമിതി|വിക്കിസംഗമോത്സവം സംഘാടകസമിതിക്കുവേണ്ടി]] [[ഉപയോക്താവ്:MkBot|MkBot]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:MkBot|സംവാദം]]) 20:25, 16 നവംബർ 2013 (UTC) == [[:ബി. ഭദ്ര]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ബി. ഭദ്ര]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബി. ഭദ്ര]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:30, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) 2cpvzz843jk7110je1kmnjgdd34zm25 0 236919 4642790 3639011 2026-07-03T05:30:53Z Ajeeshkumar4u 108239 ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; കാണുക [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബി. ഭദ്ര]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642790 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{notability|date=2021 ഏപ്രിൽ}} {{ഒറ്റവരിലേഖനം|date=2013 മാർച്ച്}}കൊച്ചി കോർപ്പറേഷൻ ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ ആണു '''ബി. ഭദ്ര'''. മഹാകവി [[ജി. ശങ്കരക്കുറുപ്പ്]] ബി. ഭദ്രയുടെ മുത്തച്ഛനാണ്.<ref name=bhadra2>{{cite news|title=തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ അധികാരം നൽകണം|url=http://malayalam.yahoo.com/%E0%B4%A4%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%87%E0%B4%B6-%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%B5%E0%B4%AF%E0%B4%82%E0%B4%AD%E0%B4%B0%E0%B4%A3-%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%A5%E0%B4%BE%E0%B4%AA%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B4%B3%E0%B5%8D-%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8D-%E0%B4%95%E0%B5%82%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%A4%E0%B4%B2%E0%B5%8D-%E0%B4%85%E0%B4%A7%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B4%82-%E0%B4%A8%E0%B4%B2%E0%B5%8D-%E0%B4%95%E0%B4%A3%E0%B4%82-195247617.html|accessdate=2012-12-08|publisher=യാഹൂ മലയാളം (വാർത്താ സ്രോതസ്സ് - മലയാള മനോരമ ദിനപത്രം}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=bhadra4>{{cite news|title=ബജറ്റ് പ്രസന്റ്സ് നോ ന്യൂ പ്രൊജക്ട് ഫോർ ദ സിറ്റി|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/budget-presents-no-new-projects-for-the-city/article1494761.ece|last=സ്റ്റാഫ്|first=റിപ്പോർട്ടർ|publisher=ദ ഹിന്ദു ദിനപത്രം|accessdate=2011-02-27|quote=ഡെപ്യൂട്ടി മേയർ.ബി.ഭദ്ര കൊച്ചി നഗരസഭ ബജറ്റ് അവതരിപ്പിക്കുന്നു}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist|2}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ വനിതാ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] j1qop8e052yfpygrkfd94jexs3s3exx 0 258686 4642852 4633934 2026-07-03T06:07:53Z ~2026-37924-52 219910 /* */ 4642852 wikitext text/x-wiki {{autobiography}} {{prettyurl|K.V. Mohankumar}} [[പ്രമാണം:K.V. Mohankumar1.JPG|ലഘുചിത്രം|കെ.വി.മോഹൻകുമാർ]] മലയാള സാഹിത്യകാരനാണ് '''കെ.വി. മോഹൻകുമാർ'''.പത്ത്‌ നോവലുകളും പതിമൂന്ന് കഥാസമാഹാരവും ഉൾപ്പെടെ 37 പുസ്തകങ്ങൾ രചിച്ചു. '[[ഉഷ്ണരാശി|ഉഷ്‌ണരാശി]]' എന്ന കൃതിക്ക് 2018-ലെ വയലാർ അവാർഡും കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡും ഉൾപ്പെടെ പതിനഞ്ച് പുരസ്കാരങ്ങൾ ലഭിച്ചു. ==ജീവിതരേഖ== ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ തെക്കനാര്യാട് സ്വദേശിയും ആദ്യകാല നാടക നടനും ആധാരമെഴുത്തുകാരനുമായിരുന്ന കെ .വേലായുധൻപിളളയുടെയും( വേലപ്പൻ പിളള ) ചേർത്തല സ്വദേശി ലക്ഷ്‌മിക്കുട്ടി അമ്മയുടെയും മകനായി ആലപ്പുഴ പട്ടണത്തിൽ ജനിച്ചു .<ref>{{cite web|title=കെ.വി.മോഹൻകുമാർ|url=http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=325|publisher=പുഴ.കോം|accessdate=2013 ഓഗസ്റ്റ് 24|archive-date=2012-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20120928205030/http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=325|url-status=dead}}</ref>ഏക സഹോദരൻ : പരേതനായ കെ .വി .ഗോപിനാഥ് ( ഉണ്ണി ) ഭാര്യ : രാജലക്ഷ്മി .ആർ ,മക്കൾ : ഡോ.ലക്ഷ്മി എം .( അസി.പ്രൊഫസർ ,സ്‌കൂൾ ഓഫ് മാനേജ്‌മെന്റ്‌ ,ജെയിൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ).Ar.ആര്യ .എം. ( സർക്കുലർ ഇക്കോണമി ലീഡ് ,മെൽബൺ )Grand Children : ആരവ്‌ വിക്രം ,അഭിമന്യു വിക്രം വിദ്യാഭ്യാസം: ആലപ്പുഴ ടൗൺ ഗവ.എൽ പി സ്കൂൾ, ചേർത്തല തെക്ക്‌ ഗവ. യു.പി.സ്കൂൾ,അർത്തുങ്കൽ സെന്റ്‌ ഫ്രാൻസിസ്‌ അസീസ്സി ഹൈസ്കൂൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം. കേരള സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ഇക്കണോമിക്സിൽ ബിരുദം ,മധുര കാമരാജ്‌ സർവ്വകലാശാലയിൽ നിന്ന് പൊളിറ്റിക്കൽ സയൻസിൽ മാസ്റ്റർ ബിരുദം.കൊച്ചി ഭാരതീയ വിദ്യാഭവനിൽ നിന്ന് ജേർണലിസത്തിൽ ബിരുദാനന്തര ഡിപ്ലോമ.ഇഗ്‌ നുവിൽ നിന്ന് എം.ബി.എ. പത്ര പ്രവർത്തനം : കേരള കൗമുദി, മലയാള മനോരമ ദിനപ്പത്രങ്ങളിൽ ജില്ലാ ലേഖകനായും സബ്‌ എഡിറ്ററായും പന്ത്രണ്ട്‌ വർഷത്തെ പത്ര പ്രവർത്തനം സിവിൽ സർവ്വീസിൽ : 1993-ൽ സംസ്ഥാന സിവിൽ സർവ്വീസിൽ ഡെപ്യൂട്ടി കലക്ടറായി നിയമിതനായി 2004 ബാച്ചിൽ ഇന്ത്യൻ അഡ്മിനിസ്‌ട്രേറ്റീവ് സർവ്വീസിലേക്ക് ‌( IAS ) തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.ഷിപ്പിംഗ്‌ ആൻഡ് ഇൻലാൻഡ് നാവിഗേഷൻ ഡെപ്യൂട്ടി സെക്രട്ടറി ,നോർക്ക ഡയറക്ടർ ,നോർക്ക റൂട്ട്സ്‌ സി.ഇ.ഒ, പാലക്കാട് ,കോഴിക്കോട് ജില്ല കളക്ടർ (2009-2013) സംസ്ഥാന ഗ്രാമ വികസന കമ്മീഷണർ, പട്ടിക വർഗ്ഗ വികസന വകുപ്പ്‌ ഡയറക്ടർ ,ഹയർ സെക്കൻഡറി ഡയറക്ടർ,വൊക്കേഷണൽ ഹയർ സെക്കണ്ടറി ഡയറക്ടർ ,പൊതു വിദ്യാഭ്യാസ ഡയറക്ടർ, പൊതു വിദ്യാഭ്യാസ സ്പെഷൽ സെക്രട്ടറി,പൊതു വിദ്യാഭ്യാസ സംരക്ഷണ യജ്ഞം സി ഇ ഒ , എന്നീ പദവികൾ വഹിച്ചു.2013 ലെ ദേശീയ ഭക്ഷ്യഭദ്രത നിയമ പ്രകാരം രൂപീകൃതമായ സംസ്ഥാന ഭക്ഷ്യകമ്മീഷന്റെ പ്രഥമ ചെയർമാൻ ആയിരുന്നു (2019-2023). ഡെപ്യൂട്ടി കലക്ടർ ആയിരുന്ന കാലയളവിൽ .അടൂർ, കൊല്ലം , തിരുവനന്തപുരം ആർ.ഡി.ഒ, ഖാദി ബോർഡ്‌ സെക്രട്ടറി, സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്ര അക്കാദമി സെക്രട്ടറി, ടൂറിസം വകുപ്പിൽ BRDC ,TRKL എന്നീ പൊതുമേഖലാ കമ്പനികളുടെ മാനേജിംഗ്‌ ഡയറക്ടർ, സുനാമി പുനരധിവാസ പദ്ധതി ഡയറക്ടർ,ലാൻഡ് റവന്യു അസി.കമ്മീഷണർ ,ദക്ഷിണ മേഖല വിജിലൻസ് ഡെപ്യുട്ടി കളക്ടർ തുടങ്ങിയ പദവികൾ വഹിച്ചു. 2016 മുതൽ 2019 വരെ ഭാരത്‌ സ്‌‌‌കൗട്ട്സ്‌ ആൻഡ് ഗെയിഡ്സ്‌ ‌ സംസ്ഥാന ചീഫ്‌ കമ്മീഷണർ ആയിരുന്നു.കേരള സർവ്വകലാശാല സിൻഡിക്കേറ്റ്‌ അംഗം ,കേരള ഗ്രാമീൺ ബാങ്ക്‌ ഡയറക്ടർ ബോർഡ് അംഗം എന്നീ നിലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചു.മൂന്നു വർഷം ടോക്യോ ആസ്ഥാനമായുള്ള OISCA International ദക്ഷിണേന്ത്യാ ചെയർമാൻ ആയിരുന്നു. പാലക്കാട്‌ ജില്ലാ കലക്ടരായിരിക്കെ 2011 ലെ ദേശീയ സെൻസസിന്റെ നിർവഹണമികവിന് 'മെറിറ്റോറിയസ് സർവീസി'നുള്ള രാഷ്ട്രപതിയുടെ കീർത്തിമുദ്രയും പ്രശംസാപത്രവും ലഭിച്ചു. പാലക്കാട്‌ ജില്ലാ കലക്ടറായിരിക്കെ ഒ വി വിജയന്റെ പ്രശസ്ത നോവൽ ‌ 'ഖസാക്കിന്റെ ഇതിഹാസ'ത്തിന്റെ ഭൂമികയായ തസ്രാക്ക്‌ സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രമായി വികസിപ്പിക്കുന്നതിനും 'ഇതിഹാസ' കഥാപാത്രങ്ങളെ ‌ കരിങ്കല്ലിൽ കൊത്തിയെടുക്കുന്നതിനും പദ്ധതി ആവിഷ്കരിച്ചു നടപ്പാക്കി.പാലക്കാട്‌ കോട്ടമൈതാനത്ത്‌ കേരളത്തിലെ ആദ്യത്തെ കരിങ്കൽ ശിൽപ ഉദ്യാനമായ 'ശിലാവാടിക' സ്ഥാപിച്ചു.കോഴിക്കോട്ട്‌ രാജ്യാന്തര പ്രശസ്തരായ ശിൽപികളെ ഉൾപ്പെടുത്തി 'ശിൽപ നഗരം' പദ്ധതി നടപ്പാക്കി. എഴുത്ത്‌ : പത്താം വയസ്സിൽ ആദ്യകഥ ( വിശപ്പ്‌ ) എഴുതി .പതിമൂന്നാം വയസ്സിൽ കുട്ടികളുടെ മാസികയായ 'ബാലയുഗ'ത്തിൽ ആദ്യമായി കഥ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.ബിരുദ വിദ്യാർത്ഥിയായിരിക്കെ കേരള സർവ്വകലാശാലാ യുവജനോത്സവത്തിൽ കഥാ രചനയിൽ സമ്മാനം ലഭിച്ചു.1985 -ൽ 'പാതിയാത്രാച്ചീട്ട്‌' എന്ന കഥയ്ക്ക്‌ സാഹിത്യ പ്രവർത്തക സഹകരണ സംഘത്തിന്റെ കാരൂർ പ്രൈസ്‌ ലഭിച്ചു. 1992-ൽ ആദ്യ നോവലായ 'ശ്രാദ്ധശേഷം' പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ഉല ,ഉഷ്ണരാശി, പ്രണയത്തിന്റെ മൂന്നാം കണ്ണ് , എടലാക്കുടി പ്രണയ രേഖകൾ, മാഴൂർ തമ്പാൻ രണ്ടാം വരവ്‌, ജാരനും പൂച്ചയും, ഹേ രാമ, ഏഴാമിന്ദ്രിയം എന്നീ നോവലുകളും സമ്പൂർണ്ണ കഥകൾ(1983-2020), പേപ്പർ വെയ്റ്റ്‌, ജലരൂപി,സൗന്ദര്യ ബിലഹരി തുടങ്ങിയ കഥാ സമാഹാരങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ നോവൽ, കഥ, യാത്ര, ഓർമ്മ, ബാല സാഹിത്യം, ലേഖനങ്ങൾ എന്നീ വിഭാഗങ്ങളിലായി മുപ്പത്തിയേഴ്‌ കൃതികൾ .'ഉഷ്ണരാശി'ക്ക്‌ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ് , വയലാർ അവാർഡ്‌, കെ.സുരേന്ദ്രൻ നോവൽ അവാർഡ്‌, ഫൊക്കാനാ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം, ഓൾ ഇന്ത്യ മലയാളി അസ്സോസിയേഷൻ(അയ്മ) അക്ഷരമുദ്ര പുരസ്കാരം ഉൾപ്പെടെ പതിനഞ്ച് പുരസ്കാരങ്ങൾ ലഭിച്ചു.ഇതര കൃതികൾക്ക്‌ തോപ്പിൽ രവി പുരസ്കാരം, അങ്കണം അവാർഡ്‌, ബഷീർ പുരസ്കാരം എന്നിവയും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. അന്യഭാഷകളിലേക്ക് പരിഭാഷ: ‌'ഉഷണരാശി'അതേ പേരിൽ തമിഴിലും 'Man Hunt ‌' എന്ന പേരിൽ ഇംഗ്ലീഷിലും 'പ്രണയത്തിന്റെ മൂന്നാം കണ്ണ് ' 'The Third Eye of Love 'എന്ന പേരിൽ ഇംഗ്ലീഷിലും 'പ്രണയ്‌ കീ തീസരീ ആംക്‌' എന്ന പേരിൽ ഹിന്ദിയിലും 'ശ്രാദ്ധശേഷം' 'End of A Journey ' എന്ന പേരിൽ ഇംഗ്ലീഷിലും പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.തെരഞ്ഞെടുത്ത കഥകൾ 'ജൽരാശി 'എന്ന പേരിൽ ഹിന്ദിയിൽ പരിഭാഷപ്പെടുത്തി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ‌. മികച്ച കുട്ടികളുടെ ചിത്രത്തിനുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരം നേടിയ 'കേശു','മഴനീർത്തുള്ളികൾ'( ആരോ ഒരാൾ ), 'ക്ലിന്റ്‌' എന്നീ ചിത്രങ്ങൾക്ക്‌ തിരക്കഥയെഴുതി. ആദ്യ നോവലായ 'ശ്രാദ്ധശേഷം' ചലച്ചിത്രമായി. ഭാര്യ: രാജലക്ഷ്മി.മക്കൾ: ലക്ഷ്മിയും ആര്യയും. വിലാസം:സോപാനം, നവമി ഗാർഡൻസ്‌, ശ്രീകാര്യം പി.ഒ, തിരുവനന്തപുരം -17 email : kvmohankumar@yahoo.com മൂന്ന് വർഷത്തോളം ടോക്യോ ആസ്ഥാനമായുള്ള ഓയിസ്ക ഇന്റർ നാഷണലിന്റെ ദക്ഷിണേന്ത്യ പ്രസിഡന്റ് ആയിരുന്നു .<ref>http://news.keralakaumudi.com/beta/news.php?NewsId=TlRWTTAzMjY2Mzc=&xP=RExZ&xDT=MjAxNi0wNi0yNSAwMDoxMDowMA==&xD=MQ==&cID=Mw==</ref> <ref>http://news.keralakaumudi.com/beta/news.php?NewsId=TlRWTTAzMjY2Mzc=&xP=RExZ&xDT=MjAxNi0wNi0yNSAwMDoxMDowMA==&xD=MQ==&cID=Mw==</ref> ==കൃതികൾ== ===നോവലുകൾ=== *ശ്രാദ്ധശേഷം *ഹേ രാമ *ജാരനും പൂച്ചയും *ഏഴാമിന്ദ്രിയം *പ്രണയത്തിൻറെ മൂന്നാംകണ്ണ് *[[ഉഷ്ണരാശി|ഉഷ്ണരാശി - കരപ്പുറത്തിന്റെ ഇതിഹാസം]] *എടലാക്കുടി പ്രണയരേഖകൾ *മാഴൂർതമ്പാൻ രണ്ടാം വരവ് *മഹായോഗി *ഉല ===കഥാസമാഹാരങ്ങൾ=== *അകംകാഴ്ചകൾ *ക്നാവല്ലയിലെ കുതിരകൾ *അളിവേണി എന്ത് ചെയ്‌വൂ *ഭൂമിയുടെ അനുപാതം *ആസന്ന മരണൻ *പുഴയുടെ നിറം ഇരുൾ നീലിമ *എന്റെ ഗ്രാമ കഥകൾ *കരപ്പുറം കഥകൾ *രണ്ട് പശുക്കച്ചവടക്കാർ *സമ്പൂർണ്ണ കഥകൾ (1983-2020) *പേപ്പർ വെയ്റ്റ്‌ *സൗന്ദര്യബിലഹരി *കാളിയമ്പ് *ജലരൂപി ===മറ്റ് കൃതികൾ=== •നിർവ്വാണമെന്ന പൂവ്‌ തേടി ( യാത്രാനുഭവങ്ങൾ) *ദേവരതി (യാത്രാനുഭവങ്ങൾ ) *മനസ് നീ,ആകാശവും നീ (ലേഖനങ്ങൾ) *അപ്പൂപ്പൻ മരവും ആകാശ പൂക്കളും (ബാലസാഹിത്യം) *മീനുക്കുട്ടി കണ്ട ലോകം (ബാലസാഹിത്യം ) *അമ്മുവും മാന്ത്രികപേടകവും(ബാലസാഹിത്യം) *കുഞ്ഞനുറുമ്പും മാടപ്രാവും (ബാലസാഹിത്യം ) *അലിഗയിലെ കലാപം (നോവലെറ്റ് സമാഹാരം) *ദേവി നീ പറയാറുണ്ട് (ഓർമകുറിപ്പുകൾ) ഈ കൃതി 'ജീവൻറെ അവസാനത്തെ ഇല' എന്ന പേരിൽ പുന:പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. * മസ്സൂറി സ്‌കെച്ചുകൾ (എഡിറ്റഡ് ) *റൊമീല ഒരോർമ്മച്ചിത്രം(ഓർമകുറിപ്പുകൾ) * ജാരവൃക്ഷത്തിന്റെ തണൽ (നോവൽ സമാഹാരം ) * രാമനും വാല്മീകിയും ഞാനും (ലേഖനങ്ങൾ) * അഴൽ മൂടിയ കന്യാവനങ്ങൾ ( അനുഭവം,ഓർമ്മ ) ===ഇംഗ്ലീഷ്‌ പരിഭാഷകൾ=== * The Third Eye Of Love (Dr.Manjula Cherkil ) * ManHunt (Dr .Manjula Cherkil ) * End of A Journey(N.Haridas Menon ) * Mother Dove& Magic Box((Arya Mohan ) ===ഹിന്ദി പരിഭാഷ=== प्रणय की थीसरी आँख (Dr.P.K.Radhamani ) ജൽ രാശി ( കഥകൾ ) തമിഴ് പരിഭാഷ : உஷ்ணராசி ( കെ വി ജയശ്രീ ) == പുരസ്കാരങ്ങൾ == * കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം (2019)<ref>http://keralasahityaakademi.org/pdf/Award_2018.pdf</ref> *വയലാർ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2018) *മഹാകവി പി കുഞ്ഞിരാമൻ നായർ ഫൗണ്ടേഷന്റെ സമസ്തകേരളം നോവൽ പുരസ്‌കാരം (2019) അങ്കണം ഷംസുദ്ദീൻ സ്മൃതി നോവൽ പുരസ്കാരം (2019) *കാരൂർ പുരസ്കാരം (1986) *തോപ്പിൽ രവി അവാർഡ് (2013) *ഫൊക്കാന സാഹിത്യ പുരസ്കാരം(2017) *അയ്മ അക്ഷരമുദ്ര പുരസ്കാരം (2017) *കെ .സുരേന്ദ്രൻ നോവൽ അവാർഡ്(2018) *ഡോ .കെ .എം .തരകൻ സുവർണ്ണരേഖ നോവൽ പുരസ്കാരം (2017) *പ്രഥമ ഒ വി വിജയൻ ഖസാക്ക് നോവൽ പുരസ്കാരം (2018) *തിക്കുറിശി ഫൗണ്ടേഷൻ അവാർഡ് (2016) *പ്ലാവില സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2017) *തൃശൂർ സഹൃദയവേദി സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2017) *കോഴിക്കോട് സഹൃദയ വേദി അവാർഡ് (2018) *ഇ.കെ നായനാർ സാംസ്‌കാരിക സമിതി ഭാവയിത്രി പുരസ്കാരം (2016) * പി എൻ പണിക്കർ സ്മാരക സാഹിത്യ പുരസ്‌കാരം 2019 *മലയാളി രത്ന പുരസ്‌കാരം 2019 *അങ്കണം ഷംസുദ്ദീൻ സ്മൃതി നോവൽ പുരസ്കാരം (2019) *കോവിലൻ നോവൽ പുരസ്‌കാരം *വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീർ പുരസ്കാരം (2022) *കാക്കനാടൻ പുരസ്കാരം (2023)'സമ്പൂർണ്ണ കഥകൾ'എന്ന കൃതിക്ക്. *കേരള ബാലസാഹിത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്‌ ബാലസാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2023)'ഉണ്ടക്കണ്ണന്റെ കാഴ്ചകൾ 'എന്ന കൃതിക്ക്‌. *ബഷീർ ബാല്യകാലസഖി പുരസ്കാരം *യു എ ഖാദർ അവാർഡ് 2025 ( നോവൽ - ഉല ) *ഒ.വി.വിജയൻ സ്മാരക നോവൽ പുരസ്കാരം 2025 ( നോവൽ - ഉല ) ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:മലയാളം നോവലെഴുത്തുകാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] lmv7ywlgtpe1wwhs10nu8f5wyeck9tv 0 261739 4642801 4083826 2026-07-03T05:35:39Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4642801 wikitext text/x-wiki {{PU|conspiracy theory}}ഗൂഢാലോചന ഉപദേശം https://www.universalis.fr/encyclopedie/conspirationnisme/ രണ്ടോ അതിലധികമോ ആൾക്കാരോ, ഒരു സംഘമോ, ഒരു സംഘടനയോ വളരെയധികം സാമൂഹിക, രാഷ്ട്രീയ, സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു സംഭവമോ പ്രതിഭാസമോ മൂടിവയ്ക്കുകയോ നടപ്പിൽ വരുത്തുകയോ ചെയ്തു എന്ന ഊഹം മുന്നോട്ടു വയ്ക്കുന്നതിനെയാണ് '''കോൺസ്പിറസി തിയറി (ഗൂഢാലോചനാ സിദ്ധാന്തം)''' എന്നു വിളിക്കുന്നത്. അടുത്തകാലത്തായി ഈ പ്രയോഗത്തിന് ആക്ഷേപസൂചന കൈവരുകയുണ്ടായിട്ടുണ്ട്. യഥാർത്ഥത്തിലുണ്ടായിരുന്ന ഗൂഢാലോചനകളെപ്പറ്റി പരാമർശിക്കുന്നതിന് ഈ പ്രയോഗം ഉപയോഗിക്കുന്നത് ആശയക്കുഴപ്പമുണ്ടാക്കിയേക്കും. ജനങ്ങൾ ഗൂഢാലോചനാസിദ്ധാന്തങ്ങളിൽ എന്തുകൊണ്ട് വിശ്വസിക്കുന്നില്ല എന്നതുസംബന്ധിച്ച് ധാരാളം വിശദീകരണങ്ങൾ മുന്നോട്ടുവയ്ക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഇത്തരം ഗൂഢാലോചനാസിദ്ധാന്തങ്ങൾ വർഗ്ഗീകരിക്കാനും ശ്രമം നടന്നിട്ടുണ്ട്. ഗൂഢാലോചനാസിദ്ധാന്തങ്ങളിൽ അധിഷ്ടിതമായി ലോകത്തെ നോക്കിക്കാണുന്നതിനെ കോൺസ്പിറസിസം എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ട്. ഗൂഢാലോചനാസിദ്ധാന്തങ്ങളുടെ ചില മനഃശാസ്ത്രപരമായ കാരണങ്ങൾ പണ്ഡിതർ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ കാരണങ്ങളും ജനങ്ങളെ അടിച്ചമർത്തുന്ന ഭരണകൂടങ്ങൾ ഇത്തരം സിദ്ധാന്തങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതും പഠനവിധേയമാക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. {{TOC limit|2}} ==കുറിപ്പുകൾ== {{reflist|30em}} ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ== {{Wiktionary|conspiracy theory}} * [https://web.archive.org/web/20091025062205/http://www.america.gov/conspiracy_theories.html Conspiracy Theories and Misinformation], America.gov <!-- U.S. Department of State's Bureau of International Information Programs --> * [http://www.nytimes.com/2013/05/26/magazine/why-rational-people-buy-into-conspiracy-theories.html Why Rational People Buy Into Conspiracy Theories] - Maggie Koerth-Baker, May 21, 2013 * {{cite web |url=http://www.guatemala-times.com/opinion/syndicated/the-next-wave/483-a-conspiracy-so-immense.html |title=Analysis of the appeal of conspiracy theories with suggestions for more accurate ad hoc internet reporting of them |author=[[Naomi Wolf]] |access-date=2013-09-28 |archive-date=2008-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081102075945/http://www.guatemala-times.com/opinion/syndicated/the-next-wave/483-a-conspiracy-so-immense.html |url-status=dead }} * {{cite journal |url=http://www.mediatropes.com/index.php/Mediatropes/article/view/5342/2243 |journal=MediaTropes eJournal |author=Stuart J. Murray |title=Editorial Introduction: 'Media Tropes' |volume=2 |issue=1 |year=2009 |pages=i–x |archive-date=2010-10-14 |access-date=2013-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101014175412/http://www.mediatropes.com/index.php/Mediatropes/article/view/5342/2243 |url-status=dead }} {{Conspiracy theories}} [[വർഗ്ഗം:ഗൂഢാലോചനാസിദ്ധാന്തങ്ങൾ]] 5g2gvbam3capppxik5y64kmik1jrdue 0 282371 4642700 4608692 2026-07-02T18:04:23Z Ziv 187107 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Motorola.svg]] → [[File:Motorola-Logo.svg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Motorola-Logo.svg]] 4642700 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Motorola}} {{Infobox company | name = മോട്ടോറോള, ഇൻകോർപ്പറേഷൻ | assets = {{ubl|{{nowrap|{{decrease}} US$ 11.851&nbsp;ശതകോടി (2013) <ref name='xbrlus_2013'>{{cite web|url=http://www.sec.gov/Archives/edgar/data/68505/000006850514000005/0000068505-14-000005-index.htm |title=Motorola Solutions, Inc. 2013 Annual Report Form (10-K) |publisher=United States Securities and Exchange Commission |format=XBRL |date=February 13, 2014}}</ref>}}|{{nowrap|{{decrease}} US$ 12.679&nbsp;ശതകോടി (2012) <ref name=xbrlus_2013/>}}}} | logo = [[File:Motorola-Logo.svg|250px|Motorola logo]] | type = പബ്ലിക് | foundation = സെപ്റ്റംബർ 25, 1928 | location = 1303 ഈസ്റ്റ്‌ അല്ഗോൻക്യുൻ റോഡ്‌ | key_people = ഗ്രിഗറി ബ്രൌൺ <small>(സി.ഇ.ഒ മോട്ടോറോള സോല്യുഷൻസ്)</small> | num_employees = 60,000 <small>(2010)</small> | groups = [[Mobile Phone Device]]s <br /> [[Connected Home Solution]]s <br /> [[Network Home Solution]]s | industry = [[വിദൂരാശയവിനിമയം|ടെലിക്കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ]] | products = [[ടാബ്‌ലെറ്റ് കമ്പ്യൂട്ടർ]]<br/>[[മൊബൈൽ ഫോൺ]]<br />[[സ്മാർട്ട് ഫോൺ]]<br/>[[ടു-വേ റേഡിയോസ്]]<br />[[നെറ്റ്വർക്കിംഗ് സിസ്സ്റ്റംസ്]]<br />[[കേബിൾ ടെലിവിഷൻ സിസ്റ്റം]]<br/>[[വയർലെസ്സ് ബ്രോഡ്‌ബാൻഡ്]]<br />[[RFID|RFID സിസ്സ്റ്റംസ്]]<br />[[മൊബൈൽ ടെലിഫോൺ ഇന്ഫ്രാസ്ട്രക്ച്ചർ]] | homepage = {{URL|www.motorola.com}} }} അമേരിക്ക ആസ്ഥാനമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ബഹുരാഷ്ട്ര [[വിദൂരാശയവിനിമയം|ടെലിക്കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻ]] കമ്പനി ആണ് മോട്ടോറോള ഇൻകോർപ്പറേഷൻ. 2007 മുതൽ 2009 വരെ നേരിട്ട വൻ സാമ്പത്തിക നഷ്ടത്തെ തുടർന്ന്, 2011 ജനുവരി 4 -നു ഈ കമ്പനി [[മോട്ടോറോള മോബിലിറ്റി]], [[‎മോട്ടോറോള സൊല്യൂഷൻസ്]] എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു സ്വതന്ത്ര കമ്പനികളായി പിളർന്നു.<ref>{{cite news| url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704111504576059863418814674.html |work=ദി വാൾ സ്ട്രീറ്റ് ജേർണൽ | accessdate=June 28, 2014 | title=Motorola Is Split Into Two | first=Spencer E. | last=Ante | date=June 28, 2014}}</ref> മോട്ടോറോളയുടെ ''വയർലെസ്സ് ടെലിഫോണുകൾ'' നിർമ്മിക്കുന്ന വിഭാഗം സെല്ലുലാർ ഫൊണുകളുടെ അഗ്രഗാമിയാണ്. ''പേർസണൽ കമ്യൂണികേഷൻ സെക്ടർ'' എന്നാണ് മുൻകാലങ്ങളിൽ ഇത് അറിയപെട്ടിരുന്നത്. 1989 -ൽ പുറത്തിറക്കിയ ''മൈക്രോജാക്'', 1996 -ൽ പുറത്തിറക്കിയ ''സ്റ്റാർജാക്'' എന്നീ സെല്ലുലാർ ഫോണുകൾ വൻ വിജയമായിരുന്നു . ഏതാണ്ട് 60 ദശലക്ഷം ''സ്റ്റാർജാക്'' ഫോണുകൾ വിറ്റുപോയി. സമീപകാലത്ത് [[ആൻഡ്രോയ്ഡ്]] ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റത്തിൽ അധിഷ്‌ഠിതമായ [[സ്മാർട്ട് ഫോൺ|സ്മാർട്ട്ഫോണുകളിൽ]] ശ്രദ്ധയൂന്നിയ മോട്ടോറോള, 2009 നവംബർ 26 -നു [[ആൻഡ്രോയ്ഡ്]] 2.0 -ൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ''മോട്ടോറോള ഡ്രോയിഡ്'' എന്ന ഒരു ഹാൻഡ്‌സെറ്റ് വിപണിയിൽ എത്തിച്ചു. 2011 ഓഗസ്റ്റ്‌ 15 -നു [[ഗൂഗിൾ]], യു.എസ് $ 12.5 ബില്ല്യൺ -നു ''മോട്ടോറോള മോബിലിറ്റി''യെ ഏറ്റെടുക്കും എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു.<ref>{{cite news |url=http://www.washingtonpost.com/blogs/faster-forward/post/google-agrees-to-acquire-motorola-mobility/2011/08/15/gIQABmTkGJ_blog.html |title=Google agrees to acquire Motorola Mobility |author=Tsukayama, Hayley |date=June 28, 2014 |work=[[The Washington Post]] |accessdate=June 28, 2014}}</ref> എന്നാൽ, 2012 മെയ്‌ 22 -നു [[ഗൂഗിൾ]] സി.ഇ.ഒ ലാറി പേജ് നടത്തിയ പ്രസ്താവനയിൽ മോട്ടോറോള മോബിലിറ്റിയെ ഏറ്റെടുക്കാനുള്ള നീക്കം അവസാനിപ്പിക്കുന്നതായി അറിയിച്ചു; അതിനുശേഷം 2014 ജനുവരി 29 -നു ലാറി പേജ് നടത്തിയ ഔദ്യോഗിക പ്രസ്താവനയിൽ മോട്ടോറോള മോബിലിറ്റിയെ ചൈനീസ് കമ്പനി ആയ [[ലെനോവോ]], യു.എസ് $ 2.91 ബില്ല്യൺ-നു ഏറ്റെടുക്കും എന്നും വ്യക്തമാക്കി.<ref>[https://investor.google.com/releases/2014/0129.html Lenovo to Acquire Motorola Mobility from Google – Investor Relations – Google]. Investor.google.com. Retrieved on 2014-06-28.</ref> == ചരിത്രം == [[ചിക്കാഗോ]]യിലെ ഇല്ലിനോയ്സിൽ <b> ''ഗാൽവിൻ മന്യുഫാക്ചറിംഗ് കോർപറേഷൻ''</b> എന്ന പേരിൽ 1928 -ൽ ആണ് മോട്ടോറോള ഇൻകോർപറേഷൻ പ്രവർത്തനം ആരംഭിക്കുന്നത്.<ref>Mahon, Morgan E. ''A Flick of the Switch 1930–1950'' (Antiques Electronics Supply, 1990), p.111.</ref> 1930 -ൽ ''ഗാൽവിൻ മന്യുഫാക്ചറിംഗ് കോർപറേഷൻ'' ലോകത്തിലെ എറ്റവും ഗംഭീരമായി വിറ്റഴിക്കപ്പെട്ട കാർ റേഡിയോ ആയ ''മോട്ടോറോള റേഡിയോ'' വിപണിയിലെത്തിച്ചു. 1930 -ൽ <b>മോട്ടോറോള</b> എന്ന പേരും വ്യാപാര മുദ്രയും സ്വീകരിക്കപെട്ടു. <ref>{{Cite journal |url=http://www.motorola.com/content.jsp?globalObjectId=8432-10811 |title=Music in Motion: The First Motorola Brand Car Radio |publisher=Motorola Inc |accessdate=June 28, 20014 |postscript=<!--None--> |archive-date=2007-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071213081708/http://www.motorola.com/content.jsp?globalObjectId=8432-10811 |url-status=dead }} (see "Birth of the Motorola Brand")</ref> മോട്ടോറോളയുടെ ഉത്പന്നങ്ങൾ ഒട്ടുമിക്കതും വിക്ഷേപിണീയന്ത്രവിദ്യയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളവ ആയിരുന്നു. 1940 -ൽ ലോകത്തിലെ ആദ്യ വാക്കീ-ടോക്കീ നിർമിച്ചത് മോട്ടോറോളയാണ്. രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധ കാലത്ത് കയ്യിൽ കൊണ്ട്നടക്കാവുന്ന [[എ എം എസ്സി ആർ-536 റേഡിയോ]] നിർമ്മിച്ച മോട്ടോറോള, [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ]] യുദ്ധ സാമഗ്രികളുടെ നിർമ്മാണ മേഖലയിൽ 94 -ആം സ്ഥാനത്തായിരുന്നു. 1973 -ൽ മാർട്ടിൻ കൂപ്പറിന്റെ നേതൃത്തത്തിൽ ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ കൊണ്ടുനടക്കാവുന്ന മൊബൈൽഫോൺ നിർമിച്ചതു മോട്ടോറോളയാണ്. == അവലംബം == ;Notes {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:കമ്പനികൾ]] mjdkyr17rbclpw0jtrj4smcnvh06h6i 0 282373 4642684 4619344 2026-07-02T16:00:59Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4642684 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kannada_alphabet}} {{Short description|കന്നഡ ഭാഷ എഴുതാനായി ഉപയോഗിക്കുന്ന ഭാരതീയ ലിപി}} {{Infobox writing system | name = കന്നഡ ലിപി | nativename = | altname = {{lang|kn|{{Script|knda|ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ}}}} | type = [[അബുഗിഡ]] | time = എ.ഡി. 4-ാം നൂറ്റാണ്ട്<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/shivamogga-engraving-shows-kannada-was-in-use-7-decades-earlier-than-known/articleshow/60269034.cms|title = Shivamogga engraving shows Kannada was in use 7 decades earlier than known| work=The Times of India |date = 29 Aug 2017}}</ref> – നിലവിൽ | languages = [[കന്നഡ]]<br/>[[സംസ്കൃതം]]<br/>[[തുളു]]<br/>[[കൊഡവ ഭാഷ|കൊഡവ]]<br/>[[ബഡഗ ഭാഷ|ബഡഗ]]<br/>[[ബ്യാരി ഭാഷ|ബ്യാരി]]<br/>[[സങ്കേതി ഭാഷ|സങ്കേതി]]<br/>[[കൊങ്കണി]]<br/>[[മറാഠി ഭാഷ|മറാത്തി]] | fam1 = [[ഈജിപ്ഷ്യൻ ഹൈറോഗ്ലിഫ്|ഈജിപ്ഷ്യൻ]] | fam2 = [[പ്രോട്ടോ-സിനൈറ്റിക് ലിപി|പ്രോട്ടോ-സിനൈറ്റിൿ]] | fam3 = [[ഫിനീഷ്യൻ അക്ഷരമാല|ഫിനീഷ്യൻ]] | fam4 = [[അരമായ അക്ഷരമാല|അരമായ]] | fam5 = [[ബ്രാഹ്മി ലിപി|ബ്രാഹ്മി]] | fam6 = [[കദംബ ലിപി]] | fam7 = [[കന്നഡ-തെലുങ്ക് ലിപി]]<ref>{{Cite web|url=https://karnatakaitihasaacademy.org/evolution-of-kannada-script/|title = Kannada Language|date = 12 March 2017}}</ref> | sisters = [[തെലുഗു ലിപി|തെലുങ്ക് ലിപി]] | children = [[ഗോയ്‌കാനഡീ]]<ref name="goy">{{cite book|last=Ghantkar|first=Gajanana|title=History of Goa through Gõykanadi script |year=1993|pages=Page x|language=en, kok, mr, kn}}</ref> | unicode = [https://www.unicode.org/charts/PDF/U0C80.pdf U+0C80–U+0CFF] | iso15924 = Knda | sample = [[File:Kannada aksharamala.png|300px|center]] | caption = <center><small>കന്നഡ അക്ഷരമാലെ</small></center> | text_sample = [[File:Stanza from Kavirajamarga.svg|300px|center]] | text_sample_caption = <small><center>ജനങ്ങളുടെ സാഹിത്യ നൈപുണ്യത്തെ പുകഴ്ത്തുന്ന ''[[കവിരാജമാർഗ്ഗ|കവിരാജമാർഗ്ഗത്തിലെ]]'' ഒരു ശ്ലോകം കന്നഡ ലിപിയിൽ എഴുതിയത്.</center></small> | map = [[File:Kannada language distribution.svg|300px|center]] | mapcaption = <small><center>{{Legend|#2a7fff|ഭൂരിപക്ഷം ആളുകളും കന്നഡ സംസാരിക്കുന്നു}}{{Legend|#80b3ff|ഗണ്യമായ ഒരു ന്യൂനപക്ഷം കന്നഡ സംസാരിക്കുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റു ഭാഷകൾക്കൊപ്പം കന്നഡയും സംസാരിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00maplinks/overview/languages/himal1992max.jpg</ref>}}</center></small> }} {{Contains special characters | special = [[കന്നഡ]] | fix = സഹായം:കന്നഡ ലിപി | characters = [[കന്നഡ ലിപി|കന്നഡ]] | image = Kaknda NotoSansKannada-Regular.svg }} {{ബ്രാഹ്മി}} [[ദ്രാവിഡ ഭാഷകൾ|ദ്രാവിഡ ഭാഷാസമൂഹത്തിൽ]] പെട്ട [[കന്നഡ]] ഭാഷ എഴുതാനായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പുരാതനമായ ഒരു [[ഭാരതീയ ലിപികൾ|ഭാരതീയ ലിപിയാണ്]] '''കന്നഡ ലിപി''' (<small>[[കന്നഡ]]:</small> {{lang|kn|ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ}}).<ref name="WWS">{{cite book | title=The World's Writing Systems | year=1996 | editor1-first=Peter T. | editor1-last=Daniels | editor1-link=Peter T. Daniels | editor2-last=Bright | editor2-first=William | editor2-link=William O. Bright | author-first=Norman | author-last=Zide | author-link=Norman Zide | publisher=Oxford University Press, Inc | isbn=978-0195079937 | url-access=registration | url=https://archive.org/details/isbn_9780195079937/page/412/mode/2up|language= en }}</ref>{{rp|412-418}} ഇന്ത്യയുടെ [[ഇന്ത്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ലിപികൾ|ഔദ്യോഗിക ലിപികളിലൊന്നായ]] ഇത്,<ref>{{cite web |url=https://www.mha.gov.in/sites/default/files/EighthSchedule_19052017.pdf |title=Eighth Schedule of the Constitution of India |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |language=en |access-date=16 ഏപ്രിൽ 2026}}</ref> [[കർണാടക|കർണാടകയിൽ]] കന്നഡ ഭാഷയ്ക്കായി അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ള ഏക ഔദ്യോഗിക ലിപി കൂടിയാണ്.<ref>{{cite web |url=https://dpal.karnataka.gov.in/storage/pdf-files/Acts%201963/26%20of%201963%20(E).pdf |title=The Karnataka Official Language Act, 1963 |publisher=Department of Parliamentary Affairs and Legislation, Government of Karnataka |language=en |access-date=16 ഏപ്രിൽ 2026}}</ref> കന്നഡ കൂടാതെ [[ബ്യാരി]]യും [[കൊഡവ ഭാഷ|കൊഡവ]]യും [[തുളു]]വും [[കൊങ്കണി]]യും എഴുതാൻ കന്നഡ ലിപി ഉപയോഗിക്കുന്നു <ref>{{cite web|url=http://www.belachurch.com/appeal.php|title=An Appeal|publisher=ബേള പള്ളി|accessdate=2014-06-30|archive-date=2014-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20140801191554/http://belachurch.com/appeal.php|url-status=dead}}</ref><ref name="konkani1">{{cite book|first1=George|last1=Cardona|first2=Dhanesh|last2=Jain|title=The Indo-Aryan Languages|year=2007|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-77294-5|pages=804, 805}}<!--ISBN 0-415-77294-X--></ref>. [[തമിഴ് ബ്രാഹ്മി |ദക്ഷിണേന്ത്യൻ]] [[ബ്രാഹ്മി ലിപി|ബ്രാഹ്മി ലിപികളിലെ]] [[കദംബ ലിപി|കദംബ]] എന്ന ലിപിയിൽനിന്ന് ഉത്ഭവിച്ചതിനാൽ<ref name="WWS"/>{{rp|412}}, ഇതിലെ അക്ഷരങ്ങൾക്ക് മറ്റ് [[ദ്രാവിഡ ഭാഷകൾ|ദ്രാവിഡ ലിപികളുമായി]], പ്രത്യേകിച്ച് [[തെലുഗു ലിപി|തെലുങ്കുമായി]] വളരെ സാമ്യമുണ്ട്. അതേ പോലെ തന്നെ [[ഗോയ്‌കാനഡീ]] എന്ന് പേരുള്ള [[കദംബ ലിപി]]യുമായി സാമ്യമുള്ള കന്നഡ ഉപലിപിയാണ് ഇന്ന് [[ഗോവ]] പ്രദേശങ്ങളിൽ കൊങ്കണി എഴുതാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്.<ref name="ref1">{{cite book|last=National Archives of India|title=Indian archives, Volume 34|year=1985|publisher=National Archives of India|pages=4}}</ref> 49 അക്ഷരങ്ങളുള്ള ഒരു [[സ്വനിമം|സ്വനിമ]] [[അബുഗിഡ|അബുഗിഡാ]] ലിപിയാണ് കന്നഡ ലിപി<ref>{{cite book | title = Handbook of scripts and alphabets | url = https://archive.org/details/routledgehandboo00camp | first = George L. | last = Campbell | publisher = [[Routledge]], [[New York]] | date = 1997-11-06 | edition = 1st | accessdate = 2007-02-23 | pages = [https://archive.org/details/routledgehandboo00camp/page/n47 84]–5 | isbn = 978-0-415-13715-7 | oclc = 34473667}}</ref>. അക്ഷരങ്ങളെ പ്രധാനമായും മൂന്നായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു: {{lang|kn|ಸ್ವರ}} ([[സ്വരം|സ്വര]]), {{lang|kn|ವ್ಯಂಜನ}} ([[വ്യഞ്ജനം|വ്യഞ്ജന]]), {{lang|kn|ಯೋಗವಾಹಕ}} (യോഗവാഹക). വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ സഹജമായി ഒരു സ്വരശബ്ദം ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. സ്വരങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യമില്ലാത്തപ്പോൾ വ്യഞ്ജനങ്ങൾ കൂടിച്ചേർന്ന് കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ ({{lang|kn|ಒತ್ತಕ್ಷರ}} ഒത്തക്ഷര)<ref name="Zydenbos2020"/>{{rp|6-7}} രൂപപ്പെടുന്നു. അല്ലാത്തപക്ഷം ഓരോ അക്ഷരവും ഓരോ സ്വതന്ത്ര ശബ്ദത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗതമായി, കന്നഡ ലിപി ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ടാണ് എഴുതുന്നത്.<ref name="WWS"/>{{rp|412}} [[ഇന്ത്യയിലെ ഭാഷകൾ|ഇന്ത്യൻ ഭാഷകളിൽ]] [[തമിഴ്|തമിഴിന്]] തൊട്ടുപിന്നിലായി മുപ്പതിനായിരത്തിലധികം ശിലാശാസനങ്ങളും ചെപ്പേടുകളും കന്നഡ ലിപിയിൽ കണ്ടെടുത്തിട്ടുണ്ട് എന്നത് ഈ ഭാഷയുടെ ലിഖിതചരിത്രത്തിന്റെ അതിവിപുലമായ വ്യാപ്തിയെയും സമ്പന്നതയെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Kamath |first=Suryanath U. |title=A Concise History of Karnataka: From Pre-historic Times to the Present |year=2001 |orig-year=1980 |publisher=Jupiter books |location=Bangalore |page=15 |oclc=7796041 |language=en}}</ref><ref name="Zydenbos2020"/>{{rp|1}} == ചരിത്രം == [[File:Kanheri-brahmi.jpg|thumb|upright|right|[[കാനേരി ഗുഹകൾ|കാനേരി ഗുഹകളിലെ]] ബ്രാഹ്മി ലിപി]] കന്നഡ ലിപി ഏതാണ്ട് പത്താം ശതകത്തിൽ വികസിച്ച [[കദംബ ലിപി#പഴയ കന്നഡ ലിപി|പഴയ കന്നഡ ലിപി]]യിൽ നിന്നാണ് രൂപംകൊണ്ടത്.<ref>{{cite book|last=Salomon|first=Richard|title=Indian Epigraphy: A Guide to the Study of Inscriptions in Sanskrit, Prakrit, and the other Indo-Aryan Languages|url=https://archive.org/details/indianepigraphyg0000salo|year=1998|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0195099843|pages=[https://archive.org/details/indianepigraphyg0000salo/page/38 39]-41}}</ref> പഴയ കന്നഡ ലിപി ക്രിസ്ത്വബ്ദം നാലാം ശതകത്തിൽ വികസിച്ച [[കദംബ ലിപി]]യുടെ തുടർച്ച തന്നെയാണ്. ഈ പ്രാചീന ലിപി ക്രി.പൂ. മൂന്നാം ശതകത്തിൽ ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്ന [[ബ്രാഹ്മി ലിപി|ബ്രാഹ്മി ലിപിയിൽ]] നിന്നാണ് വികസിച്ചത്. [[അശോക ചക്രവർത്തി]]യുടെ ശിലാലിഖിതങ്ങളിൽ ഇതിന്റെ ആദ്യകാല രൂപങ്ങൾ തിരിച്ചറിയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. പിന്നീട് കല്യാണി ചാലൂക്യരുടെയും ഹോയ്സള രാജവംശത്തിന്റെയും കാലഘട്ടത്തിൽ (11-13 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) കന്നഡ ലിപി ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരവും അലങ്കാരപൂർണ്ണവുമായ രൂപം കൈവരിച്ചു. ശിലാശാസനങ്ങൾ കൊത്തിവയ്ക്കാൻ പ്രധാനമായും മൃദുവായ [[മാക്കല്ല്|മാക്കല്ലുകൾ]] ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതിനാലാണ് അക്ഷരങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ വക്രതയും ഉരുണ്ട ആകൃതിയും ലഭിച്ചത്. പിൽക്കാലത്ത്, മൈസൂർ വൊഡയാർ രാജാക്കന്മാരുടെ ഭരണകാലത്ത് ഭരണപരമായ രേഖകളും ഭൂമി സംബന്ധമായ വിവരങ്ങളും സൂക്ഷിക്കാൻ '''മോഡി ലിപി''' വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. പേനയെടുക്കാതെ തുടർച്ചയായി എഴുതാൻ കഴിയുന്ന ഈ ലിപി, രേഖകൾ വേഗത്തിൽ എഴുതാനും രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കാനും സഹായിച്ചിരുന്നു. പന്ത്രണ്ടും പതിമൂന്നും നൂറ്റാണ്ടുകളോടെയാണ് കന്നഡ ലിപിയും [[തെലുഗു ലിപി|തെലുങ്ക് ലിപിയും]] തമ്മിൽ പ്രകടമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ കണ്ടുതുടങ്ങിയത്.<ref>{{Cite book|last=Krishnamurti|first=Bhadriraju|title=The Dravidian Languages|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=978-0521771115|pages=78-79}}</ref> പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ [[ക്രിസ്ത്യൻ മിഷനറിമാർ|ക്രിസ്ത്യൻ മിഷനറിമാരുടെ]], പ്രത്യേകിച്ച് ബാസൽ മിഷന്റെ കടന്നുവരവോടെയാണ് കന്നഡ ലിപി അച്ചടിയിലേക്ക് കടക്കുന്നത്. 1817-ൽ വില്യം കെയറി ശ്രീരാമപുരത്ത്വെ ച്ച് അച്ചടിച്ച കന്നഡ വ്യാകരണ പുസ്തകമാണ് അച്ചടിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ കന്നഡ ഗ്രന്ഥം എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book|last=Kamath|first=Suryanath U.|title=A concise history of Karnataka: from pre-historic times to the present|year=2001|publisher=Jupiter books|location=Bangalore|oclc=7796041|pages=279–280}}</ref> റെവറന്റ് ഫെർഡിനാൻഡ് കിറ്റലിനെപ്പോലുള്ളവരുടെ സംഭാവനകൾ ആധുനിക കന്നഡ അച്ചടി ലിപിയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുന്നതിലും അക്ഷരങ്ങൾക്ക് ഇന്നത്തെ ഉരുണ്ട രൂപം കൈവരുന്നതിലും നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിച്ചു. == വർണ്ണമാല == {{main|കന്നഡ അക്ഷരമാലെ}} {{further|അക്ഷരമാല}} കന്നഡ അക്ഷരമാലയിൽ (അല്ലെങ്കിൽ വർണ്ണമാലെ {{lang|kn|ವರ್ಣಮಾಲೆ}} ) പ്രധാനമായും [[സ്വരം|സ്വരങ്ങൾ]], [[വ്യഞ്ജനങ്ങൾ]], യോഗവാഹങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ തരംതിരിച്ചിട്ടുള്ള 49 അടിസ്ഥാന അക്ഷരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref name="UnicodeKannada"/> മറ്റ് ഭാരതീയ ഭാഷകളെപ്പോലെ ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട് എഴുതുന്ന ഈ [[അബുഗിഡാ|അബുഗിഡാ ലിപിയിൽ]], വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾക്കൊപ്പം [[സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ|സ്വരചിഹ്നങ്ങൾ]] ചേർത്താണ് [[കൂട്ടക്ഷരം|കൂട്ടക്ഷരങ്ങളും]] [[വാക്ക്|വാക്കുകളും]] രൂപപ്പെടുത്തുന്നത്. കന്നഡയിൽ അക്ഷരങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കാൻ {{lang|kn|ಅಕ್ಷರ}} (അക്ഷര), {{lang|kn|ಅಕ್ಕರ}} (അക്കര), {{lang|kn|ವರ್ಣ}} (വർണ്ണ) എന്നീ വാക്കുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ദൃശ്യവും ശ്രാവ്യവുമായ പ്രതിനിധാനങ്ങൾ നൽകുന്നതിനായി ഓരോ അക്ഷരത്തിനും അതിൻ്റേതായ രൂപവും ({{lang|kn|ಆಕಾರ}} "ആകാര") ശബ്ദവും ({{lang|kn|ಶಬ್ದ}} "ശബ്ദ") ഉണ്ട്.<ref name="Kittel1903"/>{{rp|5}} {| class="wikitable" style="text-align:center;color:darkred;;background:#FFD300;" |+ [[കന്നഡ അക്ഷരമാലെ]] (<small>കന്നഡ:</small> {{lang|kn|{{script|knda|ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ}}}})<ref name="Kittel1903"/>{{rp|10-13}}<ref name="UnicodeKannada">{{cite web |url=https://unicode.org/charts/PDF/U0C80.pdf |title=Kannada: Range: 0C80–0CFF |website=The Unicode Standard, Version 15.1 |publisher=Unicode, Inc. |language=en |access-date=15 ഏപ്രിൽ 2026}}</ref><ref name="Unicode"/>{{rp|15}} |- |colspan="5"; style="text-align:center;background:darkred;"|[[കന്നഡ ലിപി #സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ|<span style="color:#FFD300;">സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ</span>]] <span style="color:#FFD300;">(<small>കന്നഡ:</small> {{lang|kn|{{script|knda|ಸ್ವರ}}}})</span> |- |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[അ]]|ch={{large|ಅ}}|ipa=a}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ആ]]|ch={{large|ಆ}}|ipa=aː}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഇ]]|ch={{large|ಇ}}|ipa=i}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഈ]]|ch={{large|ಈ}}|ipa=iː}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഉ]]|ch={{large|ಉ}}|ipa=u}} |- |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഊ]]|ch={{large|ಊ}}|ipa=uː}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഋ]]|ch={{large|ಋ}}|ipa=ru}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[എ]]|ch={{large|ಎ}}|ipa=e}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഏ]]|ch={{large|ಏ}}|ipa=eː}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഐ]]|ch={{large|ಐ}}|ipa=ai}} |- |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഒ]]|ch={{large|ಒ}}|ipa=o}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഓ]]|ch={{large|ಓ}}|ipa=oː}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഔ]]|ch={{large|ಔ}}|ipa=au}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[അം]]|ch={{large|ಅಂ}}|ipa=am̃}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[അഃ]]|ch={{large|ಅಃ}}|ipa=ah}} |- |colspan="5"; style="text-align:center;color:#FFD300;;background:darkred;"|[[കന്നഡ ലിപി #വ്യഞ്ജനങ്ങൾ|<span style="color:#FFD300;">വ്യഞ്ജനങ്ങൾ</span>]] (<small>കന്നഡ:</small> {{lang|kn|{{script|knda|ವ್ಯಂಜನ}}}}) |- |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ക]]|ch={{large|ಕ}}|ipa=ka}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഖ]]|ch={{large|ಖ}}|ipa=kʰa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഗ]]|ch={{large|ಗ}}|ipa=ga}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഘ]]|ch={{large|ಘ}}|ipa=gʱa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ങ]]|ch={{large|ಙ}}|ipa=ŋa}} |- |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ച]]|ch={{large|ಚ}}|ipa=t͡ʃa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഛ]]|ch={{large|ಛ}}|ipa=t͡ʃʰa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ജ]]|ch={{large|ಜ}}|ipa=d͡ʒa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഝ]]|ch={{large|ಝ}}|ipa=d͡ʒʱa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഞ]]|ch={{large|ಞ}}|ipa=ɲa}} |- |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ട]]|ch={{large|ಟ}}|ipa=ʈa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഠ]]|ch={{large|ಠ}}|ipa=ʈʰa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഡ]]|ch={{large|ಡ}}|ipa=ɖa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഢ]]|ch={{large|ಢ}}|ipa=ɖʱa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ണ]]|ch={{large|ಣ}}|ipa=ɳa}} |- |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ത]]|ch={{large|ತ}}|ipa=t̪a}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഥ]]|ch={{large|ಥ}}|ipa=t̪ʰa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ദ]]|ch={{large|ದ}}|ipa=d̪a}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ധ]]|ch={{large|ಧ}}|ipa=d̪ʱa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ന]]|ch={{large|ನ}}|ipa=n̪a}} |- |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[പ]]|ch={{large|ಪ}}|ipa=pa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഫ]]|ch={{large|ಫ}}|ipa=pʰa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ബ]]|ch={{large|ಬ}}|ipa=ba}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഭ]]|ch={{large|ಭ}}|ipa=bʱa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[മ]]|ch={{large|ಮ}}|ipa=ma}} |- |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[യ]]|ch={{large|ಯ}}|ipa=ja}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ര]]|ch={{large|ರ}}|ipa=ra}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ല]]|ch={{large|ಲ}}|ipa=la}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[വ]]|ch={{large|ವ}}|ipa=ʋa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ശ]]|ch={{large|ಶ}}|ipa=ʃa}} |- |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഷ]]|ch={{large|ಷ}}|ipa=ʂa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[സ]]|ch={{large|ಸ}}|ipa=sa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഹ]]|ch={{large|ಹ}}|ipa=ha}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ള]]|ch={{large|ಳ}}|ipa=ɭa}} |- |colspan="5"; style="text-align:center;color:#FFD300;;background:darkred;"|[[കന്നഡ ലിപി #അക്കങ്ങൾ|<span style="color:#FFD300;">അക്കങ്ങൾ</span>]] (<small>കന്നഡ:</small> {{lang|kn|{{script|knda|ಅಂಕಿಗಳು}}}}) |- |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=<small>(സൊന്നെ)</small>|tops=ಸೊನ್ನೆ|l=kn|s=knda|ml=0|ch={{large|೦}}|note=പൂജ്യം}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=<small>(ഒന്ദു)</small>|tops=ಒಂದು|l=kn|s=knda|ml=1|ch={{large|೧}}|note=ഒന്ന്}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=<small>(എരഡു)</small>|tops=ಎರಡು|l=kn|s=knda|ml=2|ch={{large|೨}}|note=രണ്ട്}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=<small>(മൂറു)</small>|tops=ಮೂರು|l=kn|s=knda|ml=3|ch={{large|೩}}|note=മൂന്ന്}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=<small>(നാല്ക്കു)</small>|tops=ನಾಲ್ಕು|l=kn|s=knda|ml=4|ch={{large|೪}}|note=നാല്}} |- |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=<small>(ഐദു)</small>|tops=ಐದು|l=kn|s=knda|ml=5|ch={{large|೫}}|note=അഞ്ച്}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=<small>(ആറു)</small>|tops=ಆರು|l=kn|s=knda|ml=6|ch={{large|೬}}|note=ആറ്}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=<small>(ഏളു)</small>|tops=ಏಳು|l=kn|s=knda|ml=7|ch={{large|೭}}|note=ഏഴ്}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=<small>(എണ്ടു)</small>|tops=ಎಂಟು|l=kn|s=knda|ml=8|ch={{large|೮}}|note=എട്ട്}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=<small>(ഒമ്പത്തു)</small>|tops=ಒಂಬತ್ತು|l=kn|s=knda|ml=9|ch={{large|೯}}|note=ഒമ്പത്}} |} == സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ == ആധുനിക കന്നഡയിൽ പതിമൂന്ന് സ്വരാക്ഷരങ്ങളാണുള്ളത് ({{lang|kn|ಸ್ವರ}} സ്വര). കന്നഡ ലിപി ഒരു [[അബുഗിഡ|അബുഗിഡാ]] വ്യവസ്ഥയാണ് പിന്തുടരുന്നത്; അതായത്, ഒരു വ്യഞ്ജനത്തിന് ശേഷം സ്വരം വരുമ്പോൾ അത് മറ്റൊരു അക്ഷരമായി എഴുതുന്നതിന് പകരം വ്യഞ്ജനത്തിനൊപ്പം ഒരു സ്വരചിഹ്നമായി ചേർക്കുന്നു. സംസ്കൃതത്തിലെ സ്വരങ്ങൾക്ക് സമാനമായി ഇപ്പോൾ അത്ര ഉപയോഗത്തിലില്ലാത്ത മറ്റ് മൂന്ന് സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ കൂടിയുണ്ട്. കന്നഡ ഭാഷയിൽ സ്വരങ്ങളുടെ ഉച്ചാരണദൈർഘ്യത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യമുള്ളതിനാൽ മറ്റ് [[ഭാരതീയ ലിപികൾ|ബ്രാഹ്മി ലിപികളിലേതുപോലെ]] കന്നഡയിലും ഹ്രസ്വസ്വരങ്ങൾക്കും ദീർഘസ്വരങ്ങൾക്കുമായി പ്രത്യേക സ്വരചിഹ്നങ്ങളുണ്ട്. ചെറിയ ഉച്ചാരണമുള്ള സ്വരങ്ങളെ {{lang|kn|ಹ್ರಸ್ವ}} ([[ഹ്രസ്വം|ഹ്രസ്വ]]) എന്നും നീണ്ട ഉച്ചാരണമുള്ള സ്വരങ്ങളെ {{lang|kn|ದೀರ್ಘ}} ([[ദീർഘം|ദീർഘ]]) എന്നും വിളിക്കുന്നു.<ref name="Unicode">{{cite web |last=Srinatha Sastry |first=C. V. |title=UNICODE for Kannada, General Information & Description |url=https://www.unicode.org/L2/L2003/03068-kannada.pdf |website=UNICODE |access-date=2024-07-31}}</ref>{{rp|2-3}} {| class="wikitable" style="text-align:center;color:darkred;;background:#FFD300;" |+ സ്വരാക്ഷരങ്ങൾ<ref name="UnicodeKannada"/><ref name="Unicode"/>{{rp|2-3}}<ref name="Kittel1903"/>{{rp|10}} ! rowspan="2" style="text-align:center;color:#FFD300;;background:darkred;"|[[ഉച്ചാരണസ്ഥാനം|<span style="color:#FFD300;">ഉച്ചാരണസ്ഥാനം →</span>]] ! colspan="2" style="text-align:center;color:#FFD300;;background:darkred;"|[[മുൻ സ്വരം|<span style="color:#FFD300;">മുൻ</span>]] ! colspan="2" style="text-align:center;color:#FFD300;;background:darkred;"|[[മധ്യ സ്വരം|<span style="color:#FFD300;">മധ്യം</span>]] ! colspan="2" style="text-align:center;color:#FFD300;;background:darkred;"|[[പിൻ സ്വരം|<span style="color:#FFD300;">പിൻ</span>]] |- !style="text-align:center;color:#FFD300;;background:darkred;"|<small>ഹ്രസ്വം</small> !style="text-align:center;color:#FFD300;;background:darkred;"|<small>ദീർഘം</small> !style="text-align:center;color:#FFD300;;background:darkred;"|<small>ഹ്രസ്വം</small> !style="text-align:center;color:#FFD300;;background:darkred;"|<small>ദീർഘം</small> !style="text-align:center;color:#FFD300;;background:darkred;"|<small>ഹ്രസ്വം</small> !style="text-align:center;color:#FFD300;;background:darkred;"|<small>ദീർഘം</small> |- !style="text-align:center;color:#FFD300;;background:darkred;"|[[സംവൃത സ്വരം|<span style="color:#FFD300;">സംവൃതം</span>]] | {{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=ഇ|ch={{large|ಇ}}|ipa=i}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=ഈ|ch={{large|ಈ}}|ipa=iː}} | colspan="2" | | {{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=ഉ|ch={{large|ಉ}}|ipa=u}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=ഊ|ch={{large|ಊ}}|ipa=uː}} |- !style="text-align:center;color:#FFD300;;background:darkred;"|[[അർദ്ധവിവൃത സ്വരം|<span style="color:#FFD300;">മധ്യം</span>]] | {{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=എ|ch={{large|ಎ}}|ipa=e}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=ഏ|ch={{large|ಏ}}|ipa=eː}} | colspan="2" | | {{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=ഒ|ch={{large|ಒ}}|ipa=o}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=ഓ|ch={{large|ಓ}}|ipa=oː}} |- !style="text-align:center;color:#FFD300;;background:darkred;"|[[വിവൃത സ്വരം|<span style="color:#FFD300;">വിവൃതം</span>]] | colspan="2" | | {{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=അ|ch={{large|ಅ}}|ipa=a}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=ആ|ch={{large|ಆ}}|ipa=aː}} | colspan="2" | |} കന്നഡ ലിപിയിലെ മറ്റു സ്വരാക്ഷരങ്ങളെയും പ്രധാനമായും ഹ്രസ്വസ്വരങ്ങൾ, ദീർഘസ്വരങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ തരംതിരിക്കാം. യോഗവാഹങ്ങൾ (അനുസ്വാരവും വിസർഗ്ഗവും) ഇതിനൊപ്പമാണ് പഠിക്കാറുള്ളത്.<ref name="Unicode"/>{{rp|2-3}} {| class="wikitable" style="text-align:center;color:darkred;background:#FFD300;" |+ ദ്വിസ്വരം<ref name="UnicodeKannada"/><ref name="Unicode"/>{{rp|2-3}} !style="text-align:center;color:#FFD300;;background:darkred;"|[[കൂട്ടക്ഷരം|<span style="color:#FFD300;">ദ്വിസ്വരം</span>]] | {{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=ഐ|ch={{large|ಐ}}|ipa=ai}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=ഓ|ch={{large|ಔ}}|ipa=au}} |} {| class="wikitable" style="text-align:center;color:darkred;background:#FFD300;" |+ സംസ്കൃത സ്വരങ്ങൾ<ref name="UnicodeKannada"/><ref name="Unicode"/>{{rp|2-3}} ! rowspan="3"; style="text-align:center;color:#FFD300;;background:darkred;"|സംസ്കൃത<br>സ്വരങ്ങൾ ! style="text-align:center;color:#FFD300;;background:darkred;"|<small>ഹ്രസ്വം</small> ! style="text-align:center;color:#FFD300;;background:darkred;"|<small>ദീർഘം</small> |- | {{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഋ]]|ch={{large|ಋ}}|ipa=r}} | <span style="color:#C95A49;background:#FED85D;">{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ൠ]]|ch={{large|ೠ}}|ipa=rː|note={{noteTag|group=swara|name=ardha|ആധുനിക കന്നഡയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല, എന്നാൽ [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃത]] ലിപ്യന്തരണത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.}}}}</span> |- | <span style="color:#C95A49;background:#FED85D;">{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഌ]]|ch={{large|ಌ}}|ipa=l|note={{noteTag|group=swara|name=ardha|ആധുനിക കന്നഡയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല, എന്നാൽ [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃത]] ലിപ്യന്തരണത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.}}}}</span> | <span style="color:#C95A49;background:#FED85D;">{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ൡ]]|ch={{large|ೡ}}|ipa=lː|note={{noteTag|group=swara|name=ardha|ആധുനിക കന്നഡയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല, എന്നാൽ [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃത]] ലിപ്യന്തരണത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.}}}}</span> |} <small>'''കുറിപ്പ്:'''</small> {{noteFoot|group=swara}} === യോഗവാഹം === ആധുനിക കന്നഡയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന രണ്ട് ''യോഗവാഹ'' (പകുതി സ്വരവും പകുതി വ്യഞ്ജനവും) അക്ഷരങ്ങളുണ്ട്. ഇവ ''അർദ്ധവിസർഗ്ഗം'' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃത]] ലിപ്യന്തരണത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന മറ്റ് രണ്ട് യോഗവാഹങ്ങളുമുണ്ട്.<ref name="L2/L2004">{{cite web |url=https://www.unicode.org/L2/L2004/04364-n2860-kannada.pdf |title=Proposal to add Kannada characters Jihvamuliya and Upadhmaniya |last=Everson |first=Michael |date=2004-10-22 |publisher=Unicode Consortium |language=en |format=PDF}}</ref><ref name="Kittel1903"/>{{rp|12-14}} {| class="wikitable" style="text-align:center;color:darkred;background:#FFD300;" |+ യോഗവാഹങ്ങൾ<ref name="UnicodeKannada"/> |- ! style="background:darkred;color:#FFD300;"| ചിഹ്നത്തിൻ്റെ രൂപം |{{letter|top=[[അനുസ്വാരം]]|l=kn|ch= ം|ml=ം}} |{{letter|top=[[വിസർഗ്ഗം]]|l=kn|ch= ഃ|ml=ഃ}} |<span style="color:#C95A49;background:#FED85D;">{{letter|top=[[ജിഹ്വാമൂലീയം]]|l=kn|ch=ೱ|ml=ഃ|note={{noteTag|group=yoga|name=ardha|ആധുനിക കന്നഡയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല, എന്നാൽ സംസ്കൃത ലിപ്യന്തരണത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.}}}}</span> |<span style="color:#C95A49;background:#FED85D;">{{letter|top=[[ഉപധ്മാനീയം]]|l=kn|ch=ೲ|ml=ഃ|note={{noteTag|group=yoga|name=ardha}}}}</span> |- ! style="background:darkred;color:#FFD300;"| ಅ (അ) <br>അക്ഷരത്തോടൊപ്പമുള്ള<br>ചിഹ്നം |{{letter|top=[[അനുസ്വാരം]]|l=kn|ch=ಅಂ|ml=[[അം]]}} |{{letter|top=[[വിസർഗ്ഗം]]|l=kn|ch=ಅಃ|ml=[[അഃ]]}} |<span style="color:#C95A49;background:#FED85D;">{{letter|top=[[ജിഹ്വാമൂലീയം]]|l=kn|ch=ಅೱ|iso=h̤|note={{noteTag|group=yoga|name=ardha}}}}</span> |<span style="color:#C95A49;background:#FED85D;">{{letter|top=[[ഉപധ്മാനീയം]]|l=kn|ch=ಅೲ|iso=ḫ|note={{noteTag|group=yoga|name=ardha}}}}</span> |- ! style="background:darkred;color:#FFD300;"| ದ (ദ) <br>അക്ഷരത്തോടൊപ്പമുള്ള<br>ചിഹ്നം |{{letter|l=kn|top=ದ + ം|ch=ದಂ|ipa=/d̪am̃/}} |{{letter|l=kn|top=ದ + ഃ|ch=ದಃ|ipa=/d̪ah/}} |<span style="color:#C95A49;background:#FED85D;">{{letter|l=kn|top=ದ + ೱ|ch=ದೱ| ipa=[x]|note={{noteTag|group=yoga|name=kh|ಕ (ക) എന്നതിൻ്റെ ഉച്ചാരണം k-ൽ നിന്നും kh-ലേക്ക് മാറ്റുന്നു.}}}}</span> |<span style="color:#C95A49;background:#FED85D;">{{letter|l=kn|top=ದ + ೲ|ch=ದೲ| ipa=[ɸ]|note={{noteTag|group=yoga|name=ph|ಪ (പ) എന്നതിൻ്റെ ഉച്ചാരണം p-ൽ നിന്നും ph-ലേക്ക് മാറ്റുന്നു (ഇംഗ്ലീഷിലെ ''fan'' ലെ ''f'' ന് സമാനമാണ്, എന്നാൽ ചുണ്ടുകൾ പല്ലിൽ മുട്ടുന്നില്ല).}}}}</span> |} <small>'''കുറിപ്പ്:'''</small> {{noteFoot|group=yoga}} == സ്വരചിഹ്നങ്ങൾ == {{main|കന്നഡ സ്വരചിഹ്നങ്ങൾ}} {{further|സ്വരചിഹ്നം}} കന്നഡ ലിപിയിൽ വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങളോടൊപ്പം ചേർത്തെഴുതുന്ന സ്വരചിഹ്നങ്ങളെ '''സ്വര ചിഹ്നഗളു''' ({{lang|kn|ಸ್ವರ ಚಿಹ್ನೆಗಳು}}) എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. {{efn|[[സംസ്കൃതം|സംസ്‌കൃതത്തിൽ]] ഇവ ''മാത്രകൾ'' എന്നറിയപ്പെടുന്നു.}}<ref name="Unicode"/>{{rp|3}} സ്വതന്ത്രമായ നിലനിൽപ്പില്ലാത്ത ഈ ചിഹ്നങ്ങൾ വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾക്കൊപ്പമോ കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾക്കൊപ്പമോ മാത്രമേ ഉപയോഗിക്കാറുള്ളൂ. യാതൊരു ചിഹ്നങ്ങളുമില്ലാത്ത വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങളിൽ ('''ഉദാ:''' {{lang|kn|ಕ}} /ക/) സ്വാഭാവികമായും 'അ' ({{lang|kn|ಅ}}) എന്ന സ്വരം അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഒരു വ്യഞ്ജനത്തോടൊപ്പം മറ്റൊരു സ്വരചിഹ്നം ചേർക്കുമ്പോൾ, സ്വാഭാവികമായുള്ള ഈ 'അ' കാരം ഇല്ലാതാകുന്നു. {| class="wikitable" style="text-align:center;color:darkred;" |+കന്നഡ സ്വരചിഹ്നങ്ങൾ ({{lang|kn|ಸ್ವರಚಿಹ್ನ}})<ref name="UnicodeKannada"/><ref name="Nidamarthy2021">{{cite journal |last=Nidamarthy |first=Sushilkumar |date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |title=Analysis of Kannada script consonants, sub forms, vowels, signs and bring all consonants under "Perfect single consonant form" |journal=Shikshan Sanshodhan: Journal of Arts, Humanities and Social Sciences |volume=4 |issue=8 |pages=54–66 |issn=2581-6241 |url=https://shikshansanshodhan.researchculturesociety.org/wp-content/uploads/SS202108011.pdf |language=en |access-date=15 ഏപ്രിൽ 2026}}</ref>{{rp|16}} |- | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಅ}}|tops=തലേക്കട്ടു|l=kn|s=knda|ml=അ|ch={{huge|-}}|note=/a/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಆ}}|tops=ഇളിക്കട്ടു|l=kn|s=knda|ml=ാ|ch={{huge|ಾ}}|note=/aː/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಇ}}|tops=ഗുഡി|l=kn|s=knda|ml=ി|ch={{huge|ಿ}}|note=/i/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಈ}}|tops=ദീർഘഗുഡി|l=kn|s=knda|ml=ീ|ch={{huge|ೀ}}|note=/iː/ {{noteTag|group=swarachin|name=dergha}}}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಉ}}|tops=കൊമ്പു|l=kn|s=knda|ml=ു|ch={{huge|ು}}|note=/u/}} |- | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಊ}}|tops=കൊമ്പു|l=kn|s=knda|ml=ൂ|ch={{huge|ೂ}}|note=uː}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಋ}}|tops=വട്ടുസുളി|l=kn|s=knda|ml=ൃ|ch={{huge|ೃ}}|note=ṛ}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{Color|grey|{{huge|ೠ}}}}|tops={{Color|grey|ൠ-ചിഹ്ന}}|l=kn|s=knda|ml={{Color|grey|ൄ}}|ch={{Color|grey|{{huge|ೄ}}}}|note={{Color|grey|/ṛː/}}}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{Color|grey|{{huge|ಌ}}}}|tops={{Color|grey|ഌ-ചിഹ്ന}}|l=kn|s=knda|ml={{Color|grey|ൢ}}|ch={{Color|grey|{{huge|ೢ}}}}|note={{Color|grey|/l/}}}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{Color|grey|{{huge|ೡ}}}}|tops={{Color|grey|ൡ-ചിഹ്ന}}|l=kn|s=knda|ml={{Color|grey|ൣ}}|ch={{Color|grey|{{huge|ೣ}}}}|note={{Color|grey|/lː/}}}} |- | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಎ}}|tops=കൂട്ടുചിഹ്നങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=െ|ch={{huge|ೆ}}|note=/e/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಏ}}|tops=കൂട്ടുചിഹ്നങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=േ|ch={{huge|ೇ}}|note=/eː/ {{noteTag|group=swarachin|name=dergha}}}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಐ}}|tops=കൂട്ടുചിഹ്നങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=ൈ|ch={{huge|ೈ}}|note=/ai/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಒ}}|tops=കൂട്ടുചിഹ്നങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=ൊ|ch={{huge|ೊ}}|note=/o/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಓ}}|tops=കൂട്ടുചിഹ്നങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=ോ|ch={{huge|ೋ}}|note=/oː/ {{noteTag|group=swarachin|name=dergha|സ്വരങ്ങളുടെ ദീർഘം സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഒരു അധികചിഹ്നമാണ് ({{lang|kn|ೕ}}). സാധാരണമായി തനിയെ ഒരിക്കല്ലും എഴുതാറില്ല; പകരം കൂട്ടുചിഹ്നത്തിൻ്റെ വലതുവശത്ത് ചേർക്കുന്നു.}}}} |- | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಔ}}|tops=കൂട്ടുചിഹ്നങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=ൌ|ch={{huge|ೌ}}|note=/au/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{Color|blue|{{huge|ಅಂ}}}}|tops={{Color|blue|അനുസ്വാരം}}|l=kn|s=knda|ml={{Color|blue|ം}}|ch={{Color|blue|{{huge|ം}}}}|note={{Color|blue|/aṃ/}}}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{Color|blue|{{huge|ಅಃ}}}}|tops={{Color|blue|വിസർഗ്ഗം}}|l=kn|s=knda|ml={{Color|blue|ഃ}}|ch={{Color|blue|{{huge|ഃ}}}}|note={{Color|blue|/aḥ/}}}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{Color|grey|{{huge|ಅೱ}}}}|tops={{Color|grey|ജിഹ്വാമൂലീയം}}|l=kn|s=knda|ml={{Color|grey|ഃ}}|ch={{Color|grey|{{huge|ೱ}}}}|note={{Color|grey|/h̤/}}}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{Color|grey|{{huge|ಅೲ}}}}|tops={{Color|grey|ഉപധ്മാനീയം}}|l=kn|s=knda|ml={{Color|grey|ഃ}}|ch={{Color|grey|{{huge|ೲ}}}}|note={{Color|grey|/ḫ/}}}} |} <small>{{Legend|darkred|ആധുനിക കന്നഡയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന സ്വരചിഹ്നങ്ങൾ}}</small> <small>{{Legend|blue|ആധുനിക കന്നഡയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന രണ്ട് യോഗവാഹങ്ങൾ}}</small> <small>{{Legend|grey| ആധുനിക കന്നഡയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല, എന്നാൽ സംസ്കൃത ലിപ്യന്തരണത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു}}</small> <small>'''കുറിപ്പുകൾ:'''</small> {{noteFoot|group=swarachin}} മലയാളത്തിൽ സ്വരചിഹ്നങ്ങൾ അക്ഷരങ്ങളുടെ ഇടതുവശത്തോ ('''ഉദാ:''' കെ, കേ, കൈ) ഇരുവശങ്ങളിലുമായോ ('''ഉദാ:''' കൊ, കോ) വരാറുണ്ട്. എന്നാൽ കന്നഡ ലിപിയിൽ അക്ഷരങ്ങളുടെ ഇടതുവശത്ത് സ്വരചിഹ്നങ്ങൾ ചേർക്കുന്ന പതിവില്ല. മിക്കവാറും എല്ലാ ചിഹ്നങ്ങളും അക്ഷരത്തിന് മുകളിലോ വലതുവശത്തോ ആണ് ചേർക്കുന്നത്.<ref name="Unicode"/>{{rp|3}} === സ്വരചിഹ്ന ആകൃതി === അക്കാദമിക കാഴ്ചപ്പാടുകൾ പ്രകാരം, കന്നഡയിലെ സ്വരചിഹ്നങ്ങളുടെ പേരുകൾ അവയുടെ ആകൃതിയുമായും അവ വരയ്ക്കുന്ന രീതിയുമായും അഗാധമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പ്രധാനപ്പെട്ട സ്വരചിഹ്നങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:<ref name="Unicode"/>{{rp|3}} * '''തലേക്കട്ടു''' ({{lang|kn|ತಲೆಕಟ್ಟು}}): അക്ഷരങ്ങൾക്ക് മുകളിലുള്ള തിരശ്ചീനമായ വര. ഇത് അന്തർലീനമായ 'അ' കാരത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref name="Zydenbos2020"/>{{rp|5}} * '''ഇളിക്കട്ടു''' ({{lang|kn|ಇಳಿಕಟ್ಟು}}): 'ആ' എന്ന ദീർഘസ്വരത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന താഴോട്ടുള്ള വര. * '''ഗുഡി''' ({{lang|kn|ಗುಡಿ}}): 'ഇ' കാരത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന കൊളുത്ത് അഥവാ ക്ഷേത്രാകൃതിയിലുള്ള ചിഹ്നം.<ref name="Zydenbos2020"/>{{rp|5}} * '''കൊമ്പു''' ({{lang|kn|ಕೊಂಬು}}): 'ഉ', 'ഊ' ({{lang|kn|ು}}, {{lang|kn|ೂ}}) എന്നീ സ്വരങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന കൊമ്പിൻ്റെ ആകൃതിയിലുള്ള ചിഹ്നം . ഇവ അക്ഷരത്തിൻ്റെ വലതുവശത്ത് ചെറിയ വിടവോടെ അല്പം താഴെയായാണ് ചേർക്കുന്നത്. * '''വട്ടുസുളി''' ({{lang|kn|ವಟ್ಟುಸುಳಿ}}): 'ഋ' ({{lang|kn|ಋ}}) കാരത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന വട്ടത്തിലുള്ള ചിഹ്നം.<ref name="Zydenbos2020"/>{{rp|5}} * '''[[കന്നഡ ലിപി #അർക്കാവൊത്തു|അർക്കാവൊത്തു]]''' ({{lang|kn|ಅರ್ಕಾವೊತ್ತು}}): ഒരു വ്യഞ്ജനാക്ഷരത്തിന് ശേഷം 'ര' ചേരുമ്പോൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രത്യേക ചിഹ്നം.<ref name="Zydenbos2020"/>{{rp|5}} '''കൂട്ടുചിഹ്നങ്ങൾ:''' കന്നഡയിൽ ചില സ്വരചിഹ്നങ്ങൾക്ക് രണ്ടു ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. 'ഈ' ({{lang|kn|ೀ}}), 'ഏ' ({{lang|kn|ೇ}}), 'ഓ' ({{lang|kn|ೋ}}) എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കാൻ ഹ്രസ്വസ്വരത്തിനൊപ്പം വലതുവശത്തായി ദീർഘം സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഒരു അധികചിഹ്നം ({{lang|kn|ೕ}}) കൂടി നൽകുന്നു. അതുപോലെ 'ഐ' ({{lang|kn|ೈ}}) കാരത്തിന് മുകളിലായി 'എ' കാരത്തിൻ്റെ ചിഹ്നവും ({{lang|kn|ೆ}}) താഴെ വലതുവശത്തായി മറ്റൊരു ചിഹ്നവും ({{lang|kn|ೖ}}) ചേർന്നാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്. === [[വിരാമം]] === {{lang|kn|ಕ್}} (ക്) എന്നതുപോലെ [[കന്നഡ ലിപി #ചില്ലക്ഷരം|സ്വരസഹായമില്ലാത്ത കേവല വ്യഞ്ജനത്തെ]] സൂചിപ്പിക്കാൻ അക്ഷരത്തിന് മുകളിൽ ഒരു പ്രത്യേക ചിഹ്നം ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈ ചിഹ്നത്തെയും പ്രക്രിയയെയും '''ഹലന്ത''' ({{lang|kn|ಹಲಂತ}}) എന്നും, അങ്ങനെ രൂപപ്പെടുന്ന അക്ഷരത്തെ '''അർദ്ധാക്ഷര''' ({{lang|kn|ಅರ್ಧಾಕ್ಷರ}}) എന്നും വിളിക്കുന്നു. {| class="wikitable" style="text-align:center;color:darkred;" |+ അർദ്ധാക്ഷരങ്ങൾ |- |{{അക്ഷരങ്ങൾ|tops=ഹലന്ത|top=ಹಲಂತ|l=kn|s=knda|ml=്|ch={{huge| ್ }}|note=/ə̆/}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|tops=ക + ്|top=(ಕ + ್)|l=kn|s=knda|ml=ക്|ch={{huge|ಕ್}}|note=/kə̆/}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|tops=ത + ്|top=(ತ + ್)|l=kn|s=knda|ml=ത്|ch={{huge|ತ್}}|note=/t̪ə̆/}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|tops=പ + ്|top=(ಪ + ್)|l=kn|s=knda|ml=പ്|ch={{huge|ಪ್}}|note=/pə̆/}} |} === കഗുണിത === കന്നഡയിലെ എഴുത്തുരീതിയിൽ അക്ഷരങ്ങളും സ്വരങ്ങളും ചേർന്ന കൂട്ടക്ഷരങ്ങളെ {{lang|kn|ಕಗುಣಿತ}} (കഗുണിത) എന്ന് വിളിക്കുന്നെ.<ref name="Kittel1903"/>{{rp|17-19}} വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങളും സ്വരചിഹ്നങ്ങളും സംയോജിച്ചാണ് ഇവയുണ്ടാകുന്നത്. {{Sticky table start}}{{sort under}}{{mw-datatable}} {| class="wikitable sortable sort-under-center mw-datatable sticky-table-head sticky-table-col1" style="text-align:center;width:100%;overflow:scroll;color:darkred;background-color:#FFD300;font-size:22px" |+ class="nowrap" style="text-align:left;font-size:80%" | <small>കന്നഡ കഗുണിത (<small>കന്നഡ:</small> {{lang|kn|ಕಗುಣಿತ}})</small><ref name="Zydenbos2020">{{cite book |last=Zydenbos |first=Robert J. |date=2020 |chapter=The Phonemic System and Script of Kannada |title=A Manual of Modern Kannada |url=https://hasp.ub.uni-heidelberg.de/catalog/view/736/1242/90992 |publisher=CrossAsia |location=Heidelberg |isbn=978-3-946742-82-1 |language=en |access-date=15 ഏപ്രിൽ 2026}}</ref>{{rp|8-9}}<ref name="Kittel1903"/>{{rp|18-19}}<ref name="UnicodeKannada"/> |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಅ}}<br><small>([[അ|<span style="color: white;">അ</span>]])</small> ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಆ}}<br><small>([[ആ|<span style="color: white;">ആ</span>]])</small> ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಇ}}<br><small>([[ഇ|<span style="color: white;">ഇ</span>]])</small> ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಈ}}<br><small>([[ഈ|<span style="color: white;">ഈ</span>]])</small> ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಉ}}<br><small>([[ഉ|<span style="color: white;">ഉ</span>]])</small> ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಊ}}<br><small>([[ഊ|<span style="color: white;">ഊ</span>]])</small> ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಋ}}<br><small>([[ഋ|<span style="color: white;">ഋ</span>]])</small> ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ೠ}}<br><small>([[ൠ|<span style="color: white;">ൠ</span>]])</small> ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಎ}}<br><small>([[എ|<span style="color: white;">എ</span>]])</small> ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಏ}}<br><small>([[ഏ|<span style="color: white;">ഏ</span>]])</small> ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಐ}}<br><small>([[ഐ|<span style="color: white;">ഐ</span>]])</small> ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಒ}}<br><small>([[ഒ|<span style="color: white;">ഒ</span>]])</small> ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಓ}}<br><small>([[ഓ|<span style="color: white;">ഓ</span>]])</small> ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಔ}}<br><small>([[ഔ|<span style="color: white;">ഔ</span>]])</small> ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಅಂ}}<br><small>([[അം|<span style="color: white;">അം</span>]])</small> ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಅಃ}}<br><small>([[അഃ|<span style="color: white;">അഃ</span>]])</small> ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn| ್ }}<br><small>([[്|<span style="color: white;">്</span>]])</small> |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಕ}}<br><small>(ക)</small> |{{lang|kn|ಕಾ}} |{{lang|kn|ಕಿ}} |{{lang|kn|ಕೀ}} |{{lang|kn|ಕು}} |{{lang|kn|ಕೂ}} |{{lang|kn|ಕೃ}} |{{lang|kn|ಕೄ}} |{{lang|kn|ಕೆ}} |{{lang|kn|ಕೇ}} |{{lang|kn|ಕೈ}} |{{lang|kn|ಕೊ}} |{{lang|kn|ಕೋ}} |{{lang|kn|ಕೌ}} |{{lang|kn|ಕಂ}} |{{lang|kn|ಕಃ}} |{{lang|kn|ಕ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಖ}}<br><small>(ഖ)</small> |{{lang|kn|ಖಾ}} |{{lang|kn|ಖಿ}} |{{lang|kn|ಖೀ}} |{{lang|kn|ಖು}} |{{lang|kn|ಖೂ}} |{{lang|kn|ಖೃ}} |{{lang|kn|ಖೄ}} |{{lang|kn|ಖೆ}} |{{lang|kn|ಖೇ}} |{{lang|kn|ಖೈ}} |{{lang|kn|ಖೊ}} |{{lang|kn|ಖೋ}} |{{lang|kn|ಖೌ}} |{{lang|kn|ಖಂ}} |{{lang|kn|ಖಃ}} |{{lang|kn|ಖ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಗ}}<br><small>(ഗ)</small> |{{lang|kn|ಗಾ}} |{{lang|kn|ಗಿ}} |{{lang|kn|ಗೀ}} |{{lang|kn|ಗು}} |{{lang|kn|ಗೂ}} |{{lang|kn|ಗೃ}} |{{lang|kn|ಗೄ}} |{{lang|kn|ಗೆ}} |{{lang|kn|ಗೇ}} |{{lang|kn|ಗೈ}} |{{lang|kn|ಗೊ}} |{{lang|kn|ಗೋ}} |{{lang|kn|ಗೌ}} |{{lang|kn|ಗಂ}} |{{lang|kn|ಗಃ}} |{{lang|kn|ಗ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಘ}}<br><small>(ഘ)</small> |{{lang|kn|ಘಾ}} |{{lang|kn|ಘಿ}} |{{lang|kn|ಘೀ}} |{{lang|kn|ಘು}} |{{lang|kn|ಘೂ}} |{{lang|kn|ಘೃ}} |{{lang|kn|ಘೄ}} |{{lang|kn|ಘೆ}} |{{lang|kn|ಘೇ}} |{{lang|kn|ಘೈ}} |{{lang|kn|ಘೊ}} |{{lang|kn|ಘೋ}} |{{lang|kn|ಘೌ}} |{{lang|kn|ಘಂ}} |{{lang|kn|ಘಃ}} |{{lang|kn|ಘ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಙ}}<br><small>(ങ)</small> |{{lang|kn|ಙಾ}} |{{lang|kn|ಙಿ}} |{{lang|kn|ಙೀ}} |{{lang|kn|ಙು}} |{{lang|kn|ಙೂ}} |{{lang|kn|ಙೃ}} |{{lang|kn|ಙೄ}} |{{lang|kn|ಙೆ}} |{{lang|kn|ಙೇ}} |{{lang|kn|ಙೈ}} |{{lang|kn|ಙೊ}} |{{lang|kn|ಙೋ}} |{{lang|kn|ಙೌ}} |{{lang|kn|ಙಂ}} |{{lang|kn|ಙಃ}} |{{lang|kn|ಙ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಚ}}<br><small>(ച)</small> |{{lang|kn|ಚಾ}} |{{lang|kn|ಚಿ}} |{{lang|kn|ಚೀ}} |{{lang|kn|ಚು}} |{{lang|kn|ಚೂ}} |{{lang|kn|ಚೃ}} |{{lang|kn|ಚೄ}} |{{lang|kn|ಚೆ}} |{{lang|kn|ಚೇ}} |{{lang|kn|ಚೈ}} |{{lang|kn|ಚೊ}} |{{lang|kn|ಚೋ}} |{{lang|kn|ಚೌ}} |{{lang|kn|ಚಂ}} |{{lang|kn|ಚಃ}} |{{lang|kn|ಚ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಛ}}<br><small>(ഛ)</small> |{{lang|kn|ಛಾ}} |{{lang|kn|ಛಿ}} |{{lang|kn|ಛೀ}} |{{lang|kn|ಛು}} |{{lang|kn|ಛೂ}} |{{lang|kn|ಛೃ}} |{{lang|kn|ಛೄ}} |{{lang|kn|ಛೆ}} |{{lang|kn|ಛೇ}} |{{lang|kn|ಛೈ}} |{{lang|kn|ಛೊ}} |{{lang|kn|ಛೋ}} |{{lang|kn|ಛೌ}} |{{lang|kn|ಛಂ}} |{{lang|kn|ಛಃ}} |{{lang|kn|ಛ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಜ}}<br><small>(ജ)</small> |{{lang|kn|ಜಾ}} |{{lang|kn|ಜಿ}} |{{lang|kn|ಜೀ}} |{{lang|kn|ಜು}} |{{lang|kn|ಜೂ}} |{{lang|kn|ಜೃ}} |{{lang|kn|ಜೄ}} |{{lang|kn|ಜೆ}} |{{lang|kn|ಜೇ}} |{{lang|kn|ಜೈ}} |{{lang|kn|ಜೊ}} |{{lang|kn|ಜೋ}} |{{lang|kn|ಜೌ}} |{{lang|kn|ಜಂ}} |{{lang|kn|ಜಃ}} |{{lang|kn|ಜ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಝ}}<br><small>(ഝ)</small> |{{lang|kn|ಝಾ}} |{{lang|kn|ಝಿ}} |{{lang|kn|ಝೀ}} |{{lang|kn|ಝು}} |{{lang|kn|ಝೂ}} |{{lang|kn|ಝೃ}} |{{lang|kn|ಝೄ}} |{{lang|kn|ಝೆ}} |{{lang|kn|ಝೇ}} |{{lang|kn|ಝೈ}} |{{lang|kn|ಝೊ}} |{{lang|kn|ಝೋ}} |{{lang|kn|ಝೌ}} |{{lang|kn|ಝಂ}} |{{lang|kn|ಝಃ}} |{{lang|kn|ಝ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಞ}}<br><small>(ഞ)</small> |{{lang|kn|ಞಾ}} |{{lang|kn|ಞಿ}} |{{lang|kn|ಞೀ}} |{{lang|kn|ಞು}} |{{lang|kn|ಞೂ}} |{{lang|kn|ಞೃ}} |{{lang|kn|ಞೄ}} |{{lang|kn|ಞೆ}} |{{lang|kn|ಞೇ}} |{{lang|kn|ಞೈ}} |{{lang|kn|ಞೊ}} |{{lang|kn|ಞೋ}} |{{lang|kn|ಞೌ}} |{{lang|kn|ಞಂ}} |{{lang|kn|ಞಃ}} |{{lang|kn|ಞ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಟ}}<br><small>(ട)</small> |{{lang|kn|ಟಾ}} |{{lang|kn|ಟಿ}} |{{lang|kn|ಟೀ}} |{{lang|kn|ಟು}} |{{lang|kn|ಟೂ}} |{{lang|kn|ಟೃ}} |{{lang|kn|ಟೄ}} |{{lang|kn|ಟೆ}} |{{lang|kn|ಟೇ}} |{{lang|kn|ಟೈ}} |{{lang|kn|ಟೊ}} |{{lang|kn|ಟೋ}} |{{lang|kn|ಟೌ}} |{{lang|kn|ಟಂ}} |{{lang|kn|ಟಃ}} |{{lang|kn|ಟ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಠ}}<br><small>(ഠ)</small> |{{lang|kn|ಠಾ}} |{{lang|kn|ಠಿ}} |{{lang|kn|ಠೀ}} |{{lang|kn|ಠು}} |{{lang|kn|ಠೂ}} |{{lang|kn|ಠೃ}} |{{lang|kn|ಠೄ}} |{{lang|kn|ಠೆ}} |{{lang|kn|ಠೇ}} |{{lang|kn|ಠೈ}} |{{lang|kn|ಠೊ}} |{{lang|kn|ಠೋ}} |{{lang|kn|ಠೌ}} |{{lang|kn|ಠಂ}} |{{lang|kn|ಠಃ}} |{{lang|kn|ಠ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಡ}}<br><small>(ഡ)</small> |{{lang|kn|ಡಾ}} |{{lang|kn|ಡಿ}} |{{lang|kn|ಡೀ}} |{{lang|kn|ಡು}} |{{lang|kn|ಡೂ}} |{{lang|kn|ಡೃ}} |{{lang|kn|ಡೄ}} |{{lang|kn|ಡೆ}} |{{lang|kn|ಡೇ}} |{{lang|kn|ಡೈ}} |{{lang|kn|ಡೊ}} |{{lang|kn|ಡೋ}} |{{lang|kn|ಡೌ}} |{{lang|kn|ಡಂ}} |{{lang|kn|ಡಃ}} |{{lang|kn|ಡ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಢ}}<br><small>(ഢ)</small> |{{lang|kn|ಢಾ}} |{{lang|kn|ಢಿ}} |{{lang|kn|ಢೀ}} |{{lang|kn|ಢು}} |{{lang|kn|ಢೂ}} |{{lang|kn|ಢೃ}} |{{lang|kn|ಢೄ}} |{{lang|kn|ಢೆ}} |{{lang|kn|ಢೇ}} |{{lang|kn|ಢೈ}} |{{lang|kn|ಢೊ}} |{{lang|kn|ಢೋ}} |{{lang|kn|ಢೌ}} |{{lang|kn|ಢಂ}} |{{lang|kn|ಢಃ}} |{{lang|kn|ಢ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಣ}}<br><small>(ണ)</small> |{{lang|kn|ಣಾ}} |{{lang|kn|ಣಿ}} |{{lang|kn|ಣೀ}} |{{lang|kn|ಣು}} |{{lang|kn|ಣೂ}} |{{lang|kn|ಣೃ}} |{{lang|kn|ಣೄ}} |{{lang|kn|ಣೆ}} |{{lang|kn|ಣೇ}} |{{lang|kn|ಣೈ}} |{{lang|kn|ಣೊ}} |{{lang|kn|ಣೋ}} |{{lang|kn|ಣೌ}} |{{lang|kn|ಣಂ}} |{{lang|kn|ಣಃ}} |{{lang|kn|ಣ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ತ}}<br><small>(ത)</small> |{{lang|kn|ತಾ}} |{{lang|kn|ತಿ}} |{{lang|kn|ತೀ}} |{{lang|kn|ತು}} |{{lang|kn|ತೂ}} |{{lang|kn|ತೃ}} |{{lang|kn|ತೄ}} |{{lang|kn|ತೆ}} |{{lang|kn|ತೇ}} |{{lang|kn|ತೈ}} |{{lang|kn|ತೊ}} |{{lang|kn|ತೋ}} |{{lang|kn|ತೌ}} |{{lang|kn|ತಂ}} |{{lang|kn|ತಃ}} |{{lang|kn|ತ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಥ}}<br><small>(ഥ)</small> |{{lang|kn|ಥಾ}} |{{lang|kn|ಥಿ}} |{{lang|kn|ಥೀ}} |{{lang|kn|ಥು}} |{{lang|kn|ಥೂ}} |{{lang|kn|ಥೃ}} |{{lang|kn|ಥೄ}} |{{lang|kn|ಥೆ}} |{{lang|kn|ಥೇ}} |{{lang|kn|ಥೈ}} |{{lang|kn|ಥೊ}} |{{lang|kn|ಥೋ}} |{{lang|kn|ಥೌ}} |{{lang|kn|ಥಂ}} |{{lang|kn|ಥಃ}} |{{lang|kn|ಥ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ದ}}<br><small>(ദ)</small> |{{lang|kn|ದಾ}} |{{lang|kn|ದಿ}} |{{lang|kn|ದೀ}} |{{lang|kn|ದು}} |{{lang|kn|ದೂ}} |{{lang|kn|ದೃ}} |{{lang|kn|ದೄ}} |{{lang|kn|ದೆ}} |{{lang|kn|ದೇ}} |{{lang|kn|ದೈ}} |{{lang|kn|ದೊ}} |{{lang|kn|ದೋ}} |{{lang|kn|ದೌ}} |{{lang|kn|ದಂ}} |{{lang|kn|ದಃ}} |{{lang|kn|ದ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಧ}}<br><small>(ധ)</small> |{{lang|kn|ಧಾ}} |{{lang|kn|ಧಿ}} |{{lang|kn|ಧೀ}} |{{lang|kn|ಧು}} |{{lang|kn|ಧೂ}} |{{lang|kn|ಧೃ}} |{{lang|kn|ಧೄ}} |{{lang|kn|ಧೆ}} |{{lang|kn|ಧೇ}} |{{lang|kn|ಧೈ}} |{{lang|kn|ಧೊ}} |{{lang|kn|ಧೋ}} |{{lang|kn|ಧೌ}} |{{lang|kn|ಧಂ}} |{{lang|kn|ಧಃ}} |{{lang|kn|ಧ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ನ}}<br><small>(ന)</small> |{{lang|kn|ನಾ}} |{{lang|kn|ನಿ}} |{{lang|kn|ನೀ}} |{{lang|kn|ನು}} |{{lang|kn|ನೂ}} |{{lang|kn|ನೃ}} |{{lang|kn|ನೄ}} |{{lang|kn|ನೆ}} |{{lang|kn|ನೇ}} |{{lang|kn|ನೈ}} |{{lang|kn|ನೊ}} |{{lang|kn|ನೋ}} |{{lang|kn|ನೌ}} |{{lang|kn|ನಂ}} |{{lang|kn|ನಃ}} |{{lang|kn|ನ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಪ}}<br><small>(പ)</small> |{{lang|kn|ಪಾ}} |{{lang|kn|ಪಿ}} |{{lang|kn|ಪೀ}} |{{lang|kn|ಪು}} |{{lang|kn|ಪೂ}} |{{lang|kn|ಪೃ}} |{{lang|kn|ಪೄ}} |{{lang|kn|ಪೆ}} |{{lang|kn|ಪೇ}} |{{lang|kn|ಪೈ}} |{{lang|kn|ಪೊ}} |{{lang|kn|ಪೋ}} |{{lang|kn|ಪೌ}} |{{lang|kn|ಪಂ}} |{{lang|kn|ಪಃ}} |{{lang|kn|ಪ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಫ}}<br><small>(ഫ)</small> |{{lang|kn|ಫಾ}} |{{lang|kn|ಫಿ}} |{{lang|kn|ಫೀ}} |{{lang|kn|ಫು}} |{{lang|kn|ಫೂ}} |{{lang|kn|ಫೃ}} |{{lang|kn|ಫೄ}} |{{lang|kn|ಫೆ}} |{{lang|kn|ಫೇ}} |{{lang|kn|ಫೈ}} |{{lang|kn|ಫೊ}} |{{lang|kn|ಫೋ}} |{{lang|kn|ಫೌ}} |{{lang|kn|ಫಂ}} |{{lang|kn|ಫಃ}} |{{lang|kn|ಫ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಬ}}<br><small>(ബ)</small> |{{lang|kn|ಬಾ}} |{{lang|kn|ಬಿ}} |{{lang|kn|ಬೀ}} |{{lang|kn|ಬು}} |{{lang|kn|ಬೂ}} |{{lang|kn|ಬೃ}} |{{lang|kn|ಬೄ}} |{{lang|kn|ಬೆ}} |{{lang|kn|ಬೇ}} |{{lang|kn|ಬೈ}} |{{lang|kn|ಬೊ}} |{{lang|kn|ಬೋ}} |{{lang|kn|ಬೌ}} |{{lang|kn|ಬಂ}} |{{lang|kn|ಬಃ}} |{{lang|kn|ಬ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಭ}}<br><small>(ഭ)</small> |{{lang|kn|ಭಾ}} |{{lang|kn|ಭಿ}} |{{lang|kn|ಭೀ}} |{{lang|kn|ಭು}} |{{lang|kn|ಭೂ}} |{{lang|kn|ಭೃ}} |{{lang|kn|ಭೄ}} |{{lang|kn|ಭೆ}} |{{lang|kn|ಭೇ}} |{{lang|kn|ಭೈ}} |{{lang|kn|ಭೊ}} |{{lang|kn|ಭೋ}} |{{lang|kn|ಭೌ}} |{{lang|kn|ಭಂ}} |{{lang|kn|ಭಃ}} |{{lang|kn|ಭ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಮ}}<br><small>(മ)</small> |{{lang|kn|ಮಾ}} |{{lang|kn|ಮಿ}} |{{lang|kn|ಮೀ}} |{{lang|kn|ಮು}} |{{lang|kn|ಮೂ}} |{{lang|kn|ಮೃ}} |{{lang|kn|ಮೄ}} |{{lang|kn|ಮೆ}} |{{lang|kn|ಮೇ}} |{{lang|kn|ಮೈ}} |{{lang|kn|ಮೊ}} |{{lang|kn|ಮೋ}} |{{lang|kn|ಮೌ}} |{{lang|kn|ಮಂ}} |{{lang|kn|ಮಃ}} |{{lang|kn|ಮ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಯ}}<br><small>(യ)</small> |{{lang|kn|ಯಾ}} |{{lang|kn|ಯಿ}} |{{lang|kn|ಯೀ}} |{{lang|kn|ಯು}} |{{lang|kn|ಯೂ}} |{{lang|kn|ಯೃ}} |{{lang|kn|ಯೄ}} |{{lang|kn|ಯೆ}} |{{lang|kn|ಯೇ}} |{{lang|kn|ಯೈ}} |{{lang|kn|ಯೊ}} |{{lang|kn|ಯೋ}} |{{lang|kn|ಯೌ}} |{{lang|kn|ಯಂ}} |{{lang|kn|ಯಃ}} |{{lang|kn|ಯ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ರ}}<br><small>(ര)</small> |{{lang|kn|ರಾ}} |{{lang|kn|ರಿ}} |{{lang|kn|ರೀ}} |{{lang|kn|ರು}} |{{lang|kn|ರೂ}} |{{lang|kn|ರೃ}} |{{lang|kn|ರೄ}} |{{lang|kn|ರೆ}} |{{lang|kn|ರೇ}} |{{lang|kn|ರೈ}} |{{lang|kn|ರೊ}} |{{lang|kn|ರೋ}} |{{lang|kn|ರೌ}} |{{lang|kn|ರಂ}} |{{lang|kn|ರಃ}} |{{lang|kn|ರ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಱ}}<br><small>(റ)</small> |{{lang|kn|ಱಾ}} |{{lang|kn|ಱಿ}} |{{lang|kn|ಱೀ}} |{{lang|kn|ಱು}} |{{lang|kn|ಱೂ}} |{{lang|kn|ಱೃ}} |{{lang|kn|ಱೄ}} |{{lang|kn|ಱೆ}} |{{lang|kn|ಱೇ}} |{{lang|kn|ಱೈ}} |{{lang|kn|ಱೊ}} |{{lang|kn|ಱೋ}} |{{lang|kn|ಱೌ}} |{{lang|kn|ಱಂ}} |{{lang|kn|ಱಃ}} |{{lang|kn|ಱ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಲ}}<br><small>(ല)</small> |{{lang|kn|ಲಾ}} |{{lang|kn|ಲಿ}} |{{lang|kn|ಲೀ}} |{{lang|kn|ಲು}} |{{lang|kn|ಲೂ}} |{{lang|kn|ಲೃ}} |{{lang|kn|ಲೄ}} |{{lang|kn|ಲೆ}} |{{lang|kn|ಲೇ}} |{{lang|kn|ಲೈ}} |{{lang|kn|ಲೊ}} |{{lang|kn|ಲೋ}} |{{lang|kn|ಲೌ}} |{{lang|kn|ಲಂ}} |{{lang|kn|ಲಃ}} |{{lang|kn|ಲ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ವ}}<br><small>(വ)</small> |{{lang|kn|ವಾ}} |{{lang|kn|ವಿ}} |{{lang|kn|ವೀ}} |{{lang|kn|ವು}} |{{lang|kn|ವೂ}} |{{lang|kn|ವೃ}} |{{lang|kn|ವೄ}} |{{lang|kn|ವೆ}} |{{lang|kn|ವೇ}} |{{lang|kn|ವೈ}} |{{lang|kn|ವೊ}} |{{lang|kn|ವೋ}} |{{lang|kn|ವೌ}} |{{lang|kn|ವಂ}} |{{lang|kn|ವಃ}} |{{lang|kn|ವ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಶ}}<br><small>(ശ)</small> |{{lang|kn|ಶಾ}} |{{lang|kn|ಶಿ}} |{{lang|kn|ಶೀ}} |{{lang|kn|ಶು}} |{{lang|kn|ಶೂ}} |{{lang|kn|ಶೃ}} |{{lang|kn|ಶೄ}} |{{lang|kn|ಶೆ}} |{{lang|kn|ಶೇ}} |{{lang|kn|ಶೈ}} |{{lang|kn|ಶೊ}} |{{lang|kn|ಶೋ}} |{{lang|kn|ಶೌ}} |{{lang|kn|ಶಂ}} |{{lang|kn|ಶಃ}} |{{lang|kn|ಶ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಷ}}<br><small>(ഷ)</small> |{{lang|kn|ಷಾ}} |{{lang|kn|ಷಿ}} |{{lang|kn|ಷೀ}} |{{lang|kn|ಷು}} |{{lang|kn|ಷೂ}} |{{lang|kn|ಷೃ}} |{{lang|kn|ಷೄ}} |{{lang|kn|ಷೆ}} |{{lang|kn|ಷೇ}} |{{lang|kn|ಷೈ}} |{{lang|kn|ಷೊ}} |{{lang|kn|ಷೋ}} |{{lang|kn|ಷೌ}} |{{lang|kn|ಷಂ}} |{{lang|kn|ಷಃ}} |{{lang|kn|ಷ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಸ}}<br><small>(സ)</small> |{{lang|kn|ಸಾ}} |{{lang|kn|ಸಿ}} |{{lang|kn|ಸೀ}} |{{lang|kn|ಸು}} |{{lang|kn|ಸೂ}} |{{lang|kn|ಸೃ}} |{{lang|kn|ಸೄ}} |{{lang|kn|ಸೆ}} |{{lang|kn|ಸೇ}} |{{lang|kn|ಸೈ}} |{{lang|kn|ಸೊ}} |{{lang|kn|ಸೋ}} |{{lang|kn|ಸೌ}} |{{lang|kn|ಸಂ}} |{{lang|kn|ಸಃ}} |{{lang|kn|ಸ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಹ}}<br><small>(ഹ)</small> |{{lang|kn|ಹಾ}} |{{lang|kn|ಹಿ}} |{{lang|kn|ಹೀ}} |{{lang|kn|ಹು}} |{{lang|kn|ಹೂ}} |{{lang|kn|ಹೃ}} |{{lang|kn|ಹೄ}} |{{lang|kn|ಹೆ}} |{{lang|kn|ಹೇ}} |{{lang|kn|ಹೈ}} |{{lang|kn|ಹೊ}} |{{lang|kn|ಹೋ}} |{{lang|kn|ಹೌ}} |{{lang|kn|ಹಂ}} |{{lang|kn|ಹಃ}} |{{lang|kn|ಹ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ಳ}}<br><small>(ള)</small> |{{lang|kn|ಳಾ}} |{{lang|kn|ಳಿ}} |{{lang|kn|ಳೀ}} |{{lang|kn|ಳು}} |{{lang|kn|ಳೂ}} |{{lang|kn|ಳೃ}} |{{lang|kn|ಳೄ}} |{{lang|kn|ಳೆ}} |{{lang|kn|ಳೇ}} |{{lang|kn|ಳೈ}} |{{lang|kn|ಳೊ}} |{{lang|kn|ಳೋ}} |{{lang|kn|ಳೌ}} |{{lang|kn|ಳಂ}} |{{lang|kn|ಳಃ}} |{{lang|kn|ಳ್}} |- ! style="color:#FFD300;background:darkred;"|{{lang|kn|ೞ}}<br><small>(ഴ)</small> |{{lang|kn|ೞಾ}} |{{lang|kn|ೞಿ}} |{{lang|kn|ೞೀ}} |{{lang|kn|ೞು}} |{{lang|kn|ೞೂ}} |{{lang|kn|ೞೃ}} |{{lang|kn|ೞೄ}} |{{lang|kn|ೞೆ}} |{{lang|kn|ೞೇ}} |{{lang|kn|ೞೈ}} |{{lang|kn|ೞೊ}} |{{lang|kn|ೞೋ}} |{{lang|kn|ೞೌ}} |{{lang|kn|ೞಂ}} |{{lang|kn|ೞಃ}} |{{lang|kn|ೞ್}} |} {{Sticky table end}} == വ്യഞ്ജനങ്ങൾ == കന്നഡയിൽ വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങളെ ({{lang|kn|ವ್ಯಂಜನ}} വ്യഞ്ജന) പ്രധാനമായും '''വർഗ്യ വ്യഞ്ജനങ്ങൾ''' എന്നും '''അവർഗ്യ വ്യഞ്ജനങ്ങൾ''' എന്നും രണ്ടായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. === വർഗ്യ വ്യഞ്ജനങ്ങൾ === നാവ് വായുടെ ഏതു ഭാഗത്താണ് സ്പർശിക്കുന്നത് എന്നതിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള [[ഉച്ചാരണസ്ഥാനം|ഉച്ചാരണസ്ഥാനങ്ങൾ]] അനുസരിച്ചാണ് വർഗ്യ വ്യഞ്ജനങ്ങളെ വിവിധ വർഗ്ഗങ്ങളായി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നത്. {| class="wikitable" style="text-align:center;color:darkred;background:#FFD300;" |+ വർഗ്യ വ്യഞ്ജനങ്ങൾ<ref name="Kittel1903"/>{{rp|13}}<ref name="UnicodeKannada"/> ! style="background:darkred;"|[[അഘോഷം|<span style="color:#FFD300;">അഘോഷം</span>]] ! style="background:darkred;"|[[അൽപപ്രാണം|<span style="color:#FFD300;">അൽപപ്രാണം</span>]] ! style="background:darkred;"|[[മഹാപ്രാണം|<span style="color:#FFD300;">മഹാപ്രാണം</span>]] ! style="background:darkred;"|[[അൽപപ്രാണം|<span style="color:#FFD300;">അൽപപ്രാണം</span>]] ! style="background:darkred;"|[[മഹാപ്രാണം|<span style="color:#FFD300;">മഹാപ്രാണം</span>]] ! style="background:darkred;"|[[അനുനാസികം|<span style="color:#FFD300;">അനുനാസികം</span>]] |- ! style="background:darkred;"|[[കണ്ഠ്യം|<span style="color:#FFD300;">കണ്ഠ്യം</span>]] |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ക]]|ch=ಕ|ipa=ka}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഖ]]|ch=ಖ|ipa=kʰa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഗ]]|ch=ಗ|ipa=ga}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഘ]]|ch=ಘ|ipa=gʱa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ങ]]|ch=ಙ|ipa=ŋa}} |- ! style="background:darkred;"|[[താലവ്യം|<span style="color:#FFD300;">താലവ്യം</span>]] |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ച]]|ch=ಚ|ipa=t͡ʃa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഛ]]|ch=ಛ|ipa=t͡ʃʰa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ജ]]|ch=ಜ|ipa=d͡ʒa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഝ]]|ch=ಝ|ipa=d͡ʒʱa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഞ]]|ch=ಞ|ipa=ɲad}} |- ! style="background:darkred;"|[[മൂർദ്ധന്യം|<span style="color:#FFD300;">മൂർദ്ധന്യം</span>]] |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ട]]|ch=ಟ|ipa=ʈa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഠ]]|ch=ಠ|ipa=ʈʰa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഡ]]|ch=ಡ|ipa=ɖa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഢ]]|ch=ಢ|ipa=ɖʱa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ണ]]|ch=ಣ|ipa=ɳa}} |- ! style="background:darkred;"|[[ദന്ത്യം|<span style="color:#FFD300;">ദന്ത്യം</span>]] |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ത]]|ch=ತ|ipa=t̪a}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഥ]]|ch=ಥ|ipa=t̪ʰa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ദ]]|ch=ದ|ipa=d̪a}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ധ]]|ch=ಧ|ipa=d̪ʱa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ന]]|ch=ನ|ipa=n̪a}} |- ! style="background:darkred;"|[[ഓഷ്ഠ്യം|<span style="color:#FFD300;">ഓഷ്ഠ്യം</span>]] |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[പ]]|ch=ಪ|ipa=pa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഫ]]|ch=ಫ|ipa=pʰa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ബ]]|ch=ಬ|ipa=ba}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഭ]]|ch=ಭ|ipa=bʱa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[മ]]|ch=ಮ|ipa=ma}} |} === അവർഗ്യ വ്യഞ്ജനങ്ങൾ === മേൽപ്പറഞ്ഞ വർഗ്ഗീകരണങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടാത്ത വ്യഞ്ജനങ്ങളാണിവ: {| class="wikitable" style="text-align:center;color:darkred;background:#FFD300;" |+ അവർഗ്യ വ്യഞ്ജനങ്ങൾ<ref name="UnicodeKannada"/> |- |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[യ]]|ch={{large|ಯ}}|ipa=ja}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ര]]|ch={{large|ರ}}|ipa=ra}} |<span style="color:grey;">{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[റ]]|ch={{large|ಱ}}|ipa=r|note={{noteTag|group=awargya|name=yardha|ആധുനിക കന്നഡയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല, പകരം യഥാക്രമം ರ (ര) ഉപയോഗിക്കുന്നു.}}}}</span> |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ല]]|ch={{large|ಲ}}|ipa=la}} |- |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[വ]]|ch={{large|ವ}}|ipa=ʋa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ശ]]|ch={{large|ಶ}}|ipa=ʃa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഷ]]|ch={{large|ಷ}}|ipa=ʂa}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[സ]]|ch={{large|ಸ}}|ipa=sa}} |- |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഹ]]|ch={{large|ಹ}}|ipa=ha}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ള]]|ch={{large|ಳ}}|ipa=ɭa}} |<span style="color:grey;">{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഴ]]|ch={{large|ೞ}}|ipa=ɻa|note={{noteTag|group=awargya|name=ardha|ആധുനിക കന്നഡയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല, പകരം യഥാക്രമം ಳ (ള) ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നാൽ ബഡഗ ഭാഷ എഴുതാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു.}}}}</span> |<span style="color:grey;">{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ൻ]]|ch={{large|ೝ}}|ipa=ṉ|note={{noteTag|group=awargya|name=mardha|ഈ അക്ഷരം ഇപ്പോൾ ഉപയോഗത്തിലില്ല}}}}</span> |} <small>'''കുറിപ്പ്:'''</small> {{noteFoot|group=awargya}} === ഉപയോഗത്തിലില്ലാത്ത കന്നഡ അക്ഷരങ്ങൾ === ==== ചില്ലക്ഷരം ==== [[File:Kannada-archaic-n.png|thumb|100px|alt=Archaic n in Kannada script .|കന്നഡ ലിപിയിൽ {{lang|kn|ൻ}} എന്ന് സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന പഴയ രൂപം.]] കന്നഡ ലിപിയിൽ സ്വരസഹായം കൂടാതെ ഉച്ചരിക്കാവുന്ന ഏക [[ചില്ലക്ഷരം|ചില്ലക്ഷരമാണ്]] 'ൻ' ({{lang|kn|ೝ}}). '''നകാര പൊള്ളു''' (<small>[[കന്നഡ]]:</small> {{lang|kn|ನಕಾರ ಪೊಲ್ಲು}}) എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ അക്ഷരം പഴയ കന്നഡ കൃതികളിൽ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. 1980-കൾ വരെ ദക്ഷിണ കർണാടകയിലെ തീരദേശ മേഖലകളിൽ നിലനിന്നിരുന്ന ഈ അക്ഷരം ഇപ്പോൾ മുഖ്യധാരാ കന്നഡയിൽ ഉപയോഗിക്കാറില്ല. <ref>{{cite web |url=https://www.unicode.org/L2/L2020/20228r-kannada-nakaara-pollu.pdf |title=Proposal to encode Kannada Sign Nakaara Pollu |last=Srinidhi |first=A. |last2=Sreedatta |first2=A. |date=2021-01-07 |language=en |access-date=16 ഏപ്രിൽ 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;color:darkred;" |- |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=(നകാര പൊള്ളു)|tops=ನಕಾರ ಪೊಲ್ಲು|l=kn|s=knda|ml=[[ൻ]]|ch={{huge|ೝ}}|ipa=ṉ}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=(ന + ്)|tops=ನ + ್|l=kn|s=knda|ml=[[ൻ]]|ch={{huge|ನ್}}|ipa=ṉ}} |} നിലവിൽ ഇതിനുപകരം {{lang|kn|ನ್}} (ന + വിരാമം) ആണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യം പരിഗണിച്ച് [[യൂണികോഡ്|യൂണികോഡ് 14.0]] പതിപ്പിൽ ഈ അക്ഷരത്തെ ഔദ്യോഗികമായി ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web |url=https://www.unicode.org/L2/L2021/21016r-script-adhoc-rept.pdf |title=Recommendations to UTC #166 January 2021 on Script Proposals |publisher=Unicode Script Ad Hoc Group |date=2021-01-14 |language=en |access-date=16 ഏപ്രിൽ 2026}}</ref> ==== മൂർദ്ധന്യ വ്യഞ്ജനങ്ങൾ ==== പഴയ കന്നഡ സാഹിത്യത്തിൽ ആധുനിക മലയാളത്തിലെയും തമിഴിലെയും 'റ', 'ഴ' എന്നീ ഉച്ചാരണങ്ങൾക്ക് സമാനമായ {{lang|kn|ಱ}}, {{lang|kn|ೞ}} എന്നീ അക്ഷരങ്ങൾ നിലനിന്നിരുന്നു.<ref name="kannada literature">{{cite book |last=Rice |first=Edward P. |title=A History of Kanarese Literature |year=1921 |publisher=Oxford University Press |location=London |url=https://ignca.gov.in/Asi_data/21416.pdf|language=en |access-date=16 ഏപ്രിൽ 2026}}</ref>{{rp|14–15}} {| class="wikitable" style="text-align:center;color:darkred;" |- |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[റ]]|ch={{huge|ಱ}}|ipa=r}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|l=kn|s=knda|ml=[[ഴ]]|ch={{huge|ೞ}}|ipa=ɻa}} |} [[File:Halmidi inscription10.png|thumb|right|[[കദംബ ലിപി|കദംബ ലിപിയിൽ]] എഴുതിയ [[ഹൽമിഡി ശിലാശാസനം|ഹൽമിഡി ശിലാശാസനത്തിൻ്റെ]] ലിഖിതങ്ങൾ]] ക്രി.പി. 450-ൽ കൊത്തിവെക്കപ്പെട്ടതും കന്നഡ ഭാഷയിലെ ഏറ്റവും പുരാതനമായ ലിഖിതമായി കരുതപ്പെടുന്നതുമാണ് [[ഹൽമിഡി ശിലാശാസനം]]. [[കദംബ ലിപി|കദംബ ലിപിയിൽ]] എഴുതിയ ഈ ലിഖിതത്തിലെ 8-10 വരികളിൽ ആധുനിക കന്നഡ ലിപിയിൽ വൽക്കരിക്കുമ്പോൾ ഈ വ്യഞ്ജനങ്ങൾ കാണാം:<ref name="halmidi"/> {{Verse translation|lang=kn|{{large|೮. ವಿಜ ಅರಸಂಗೆ ಬಾ<u>ೞ್ಗ</u><u>ಱ್ಚು</u> ಪಲ್ಮಡಿಉಂ ಮೂ<u>ೞಿ</u>ವಳ್ಳಿಉಂ ಕೊಟ್ಟಾರ್ ಬಟಾರಿಕುಲದೋನ್ ಅ<u>ೞು</u>ಕದಂಬನ್ ೯. ಕ<u>ೞ್</u> ದೋನ್ ಮಹಾಪಾತಕನ್ ಇರ್ವ್ವರುಂ ಸ<u>ೞ್ಬಂ</u>ಗದರ್ ವಿಜ ಅರಸರುಂ ಪಲ್ಮಡಿಗೆ ಕು<u>ಱುಂ</u>ಬಿಡಿ ವಿಟ್ಟಾರ್ ೧೦. ಅದಾನ್ ಅ<u>ೞಿ</u>ವೊಂಗೆ ಮಹಾಪಾತಕಂ ಸ್ವಸ್ತಿ ಭಟ್ಟರ್ಗ್ಗೀ ಗ<u>ೞ್ದೆ</u> ಒಡ್ಡಲಿ ಆ ಪತ್ತೊಂದಿ ವಿಟ್ಟಾರಕರ}} |8. വിജയ രാജാവിൻ്റെ വാൾ കഴുകുന്ന ചടങ്ങിനായി പൽമഡിയും (ഹൽമിഡി) മൂഴിവള്ളിയും ബടാരി കുലത്തിലെ അഴുകദംബൻ ദാനമായി നൽകി. 9. ഇത് ലംഘിക്കുന്നവൻ മഹാപാതകിയാകുന്നു. വിജയ രാജാവും മറ്റു പ്രമുഖരും പൽമഡി ഗ്രാമത്തിന് 'കുറമ്പിഡി' (നികുതിയിളവ്) നൽകി. 10. ഇത് നശിപ്പിക്കുന്നവൻ മഹാപാതകിയാകും. ഭട്ടർക്ക് ഈ വയലുകളും ഒഡ്ഡലി എന്ന പ്രദേശവും നികുതിരഹിതമായി നൽകിയിരിക്കുന്നു. മംഗളം ഭവിക്കട്ടെ.|italicsoff=y|attr1= [[ഹൽമിഡി ശാസനം]] (ഏകദേശം ക്രി.പി. 450)|attr2= വിവർത്തനം}} ഇവ യഥാക്രമം 12-18 നൂറ്റാണ്ടുകളോടെ ഉപയോഗത്തിൽനിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമാവുകയും, പകരം {{lang|kn|ರ}} (ര), {{lang|kn|ಳ}} (ള) എന്നീ അക്ഷരങ്ങൾ പ്രചാരത്തിൽ വരികയും ചെയ്തു.<ref name="Zydenbos2020"/>{{rp|11}} എന്നിരുന്നാലും, [[ബഡഗ ഭാഷ]] എഴുതാൻ {{lang|kn|ೞ}} (ഴ) ഇപ്പോഴും ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. == കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ == {{main|കന്നഡ കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ}} {{further|കൂട്ടക്ഷരം}} കന്നഡ ലിപിയിൽ [[കൂട്ടക്ഷരം|കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾക്ക്]] (<small>[[കന്നഡ]]:</small> {{lang|kn|ಸಂಯುಕ್ತಾಕ್ಷರಗಳು}} അധവാ '''സംയുക്താക്ഷരങ്ങൾ''')<ref name="Zydenbos2020"/>{{rp|6-7}} വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കന്നഡയിൽ കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ എഴുതുമ്പോൾ, ആദ്യത്തെ വ്യഞ്ജനാക്ഷരം പൂർണ്ണരൂപത്തിൽ എഴുതുകയും രണ്ടാമത്തെ വ്യഞ്ജനാക്ഷരം ആദ്യത്തേതിൻ്റെ താഴെയോ വലതുവശത്തോ ആയി ചെറിയ രൂപത്തിൽ ചേർക്കുകയുമാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഈ ചെറിയ കീഴ്ചിഹ്നങ്ങളെ കന്നഡയിൽ '''ഒത്തു''' ({{lang|kn|ಒತ್ತು}}) എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.<ref name="WWS"/>{{rp|416-417}}<ref name="Kittel1903">{{cite book |last=Kittel |first=Ferdinand |title=A Grammar of the Kannada Language in English |year=1903 |publisher=Basel Mission Book and Tract Depository |location=Mangalore |url=https://archive.org/details/agrammarkannada00kittgoog/page/n34/mode/2up}}</ref>{{rp|10-15}} === കീഴ്ചിഹ്നങ്ങളുടെ രൂപങ്ങൾ (ഒത്തുകൾ) === മിക്ക വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾക്കും അവയുടെ മുകളിലെ വര (തലക്കട്ട്) ഒഴിവാക്കി ചെറിയ രൂപത്തിൽ താഴെ എഴുതുന്ന രീതിയാണുള്ളത്. എന്നാൽ ത ({{lang|kn|ತ}}), ന ({{lang|kn|ನ}}), മ ({{lang|kn|ಮ}}), യ ({{lang|kn|ಯ}}), ര ({{lang|kn|ರ}}), ല ({{lang|kn|ಲ}}), വ ({{lang|kn|ವ}}), ശ ({{lang|kn|ಶ}}), സ ({{lang|kn|ಸ}}) എന്നീ അക്ഷരങ്ങൾക്ക് അവയുടെ യഥാർത്ഥ രൂപത്തിൽ നിന്നും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ കീഴ്ചിഹ്ന രൂപങ്ങളാണുള്ളത്.<ref>{{cite web |title=Kannada Alphabet - Pronunciation and Language |url=https://omniglot.com/writing/kannada.htm |website=Omniglot |access-date=13 ഏപ്രിൽ 2026}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;color:darkred;" |+കന്നഡ ഒത്തുകൾ ({{lang|kn|ಒತ್ತು}})<ref name="UnicodeKannada"/> |- | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಕ}}|tops=ക-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ക|ch={{huge|◌್ಕ}}|ipa=/ka/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಖ}}|tops=ഖ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ഖ|ch={{huge|◌್ಖ}}|ipa=/kʰa/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಗ}}|tops=ഗ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ഗ|ch={{huge|◌್ಗ}}|ipa=/ga/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಘ}}|tops=ഘ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ഘ|ch={{huge|◌್ಘ}}|ipa=/gʱa/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಙ}}|tops=ങ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ങ|ch={{huge|◌್ಙ}}|ipa=/ŋa/}} |- | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಚ}}|tops=ച-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ച|ch={{huge|◌್ಚ}}|ipa=/t͡ʃa/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಛ}}|tops=ഛ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ഛ|ch={{huge|◌್ಛ}}|ipa=/t͡ʃʰa/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಜ}}|tops=ജ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ജ|ch={{huge|◌್ಜ}}|ipa=/d͡ʒa/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಝ}}|tops=ഝ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ഝ|ch={{huge|◌್ಝ}}|ipa=/d͡ʒʱa/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಞ}}|tops=ഞ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ഞ|ch={{huge|◌್ಞ}}|ipa=/ɲa/}} |- | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಟ}}|tops=ട-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ട|ch={{huge|◌್ಟ}}|ipa=/ʈa/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಠ}}|tops=ഠ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ഠ|ch={{huge|◌್ಠ}}|ipa=/ʈʰa/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಡ}}|tops=ഡ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ഡ|ch={{huge|◌್ಡ}}|ipa=/ɖa/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಢ}}|tops=ഢ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ഢ|ch={{huge|◌್ಢ}}|ipa=/ɖʱa/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಣ}}|tops=ണ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ണ|ch={{huge|◌್ಣ}}|ipa=/ɳa/}} |- | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ತ}}|tops=ത-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ത|ch={{Color|blue|{{huge|◌್ತ}}}}|ipa=/t̪a/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಥ}}|tops=ഥ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ഥ|ch={{huge|◌್ಥ}}|ipa=/t̪ʰa/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ದ}}|tops=ദ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ദ|ch={{huge|◌್ದ}}|ipa=/d̪a/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಧ}}|tops=ധ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ധ|ch={{huge|◌್ಧ}}|ipa=/d̪ʱa/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ನ}}|tops=ന-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ന|ch={{Color|blue|{{huge|◌್ನ}}}}|ipa=/n̪a/}} |- | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಪ}}|tops=പ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>പ|ch={{huge|◌್ಪ}}|ipa=/pa/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಫ}}|tops=ഫ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ഫ|ch={{huge|◌್ಫ}}|ipa=/pʰa/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಬ}}|tops=ബ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ബ|ch={{huge|◌್ಬ}}|ipa=/ba/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಭ}}|tops=ഭ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ഭ|ch={{huge|◌್ಭ}}|ipa=/bʱa/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಮ}}|tops=മ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>മ|ch={{Color|blue|{{huge|◌್ಮ}}}}|ipa=/ma/}} |- | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಯ}}|tops=യ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>യ|ch={{Color|blue|{{huge|◌್ಯ}}}}|ipa=/ja/|note={{noteTag|group=otha|name=sva|ഈ അക്ഷരം ഒരു സംയുക്താക്ഷരത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ അക്ഷരമാകുമ്പോൾ ഒരു സ്വരചിഹ്നമായാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. }}}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ರ}}|tops=ര-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ര|ch={{Color|blue|{{huge|◌್ರ}}}}|ipa=/ra/|note={{noteTag|group=otha|name=sva|ഈ അക്ഷരം ഒരു സംയുക്താക്ഷരത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ അക്ഷരമാകുമ്പോൾ ഒരു സ്വരചിഹ്നമായാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. }}}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಲ}}|tops=ല-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ല|ch={{Color|blue|{{huge|◌್ಲ}}}}|ipa=/la/|note={{noteTag|group=otha|name=sva|ഈ അക്ഷരം ഒരു സംയുക്താക്ഷരത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ അക്ഷരമാകുമ്പോൾ ഒരു സ്വരചിഹ്നമായാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. }}}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ವ}}|tops=വ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>വ|ch={{Color|blue|{{huge|◌್ವ}}}}|ipa=/ʋa/|note={{noteTag|group=otha|name=sva|ഈ അക്ഷരം ഒരു സംയുക്താക്ഷരത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ അക്ഷരമാകുമ്പോൾ ഒരു സ്വരചിഹ്നമായാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. }}}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಶ}}|tops=ശ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ശ|ch={{Color|blue|{{huge|◌್ಶ}}}}|ipa=/ʃa/}} |- | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಷ}}|tops=ഷ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ഷ|ch={{huge|◌್ಷ}}|ipa=/ʂa/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಸ}}|tops=സ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>സ|ch={{Color|blue|{{huge|◌್ಸ}}}}|ipa=/sa/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಹ}}|tops=ഹ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ഹ|ch={{huge|◌್ಹ}}|ipa=/ha/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಳ}}|tops=ള-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ള|ch={{huge|◌್ಳ}}|ipa=/ɭa/}} |style="background:#ccc;"| |} <small>{{Legend|blue|ഈ അക്ഷരങ്ങളുടെ ഒത്തുകൾ വ്യത്യസ്തമായ കീഴ്ചിഹ്ന രൂപങ്ങൾ}}</small> <small>'''കുറിപ്പുകൾ:'''</small> {{noteFoot|group=otha}} {| class="wikitable" style="text-align:center;color:darkred;" |+ [[പഴയ കന്നഡ]] ഒത്തുകൾ |- | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ಱ}}|tops=റ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>റ|ch={{huge|◌್ಱ}}|ipa=/ra/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top={{huge|ೞ}}|tops=ഴ-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=<br>ഴ|ch={{huge|◌್ೞ}}|ipa=/ɻa/}} |} കന്നഡയിൽ രണ്ട് വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ ചേർന്നുണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുള്ള 1296 മുഴുവൻ കൂട്ടക്ഷരങ്ങളും താഴെയുള്ള പട്ടികയിൽ നൽകിയിരിക്കുന്നു {{Sticky table start}}{{sort under}}{{mw-datatable}} {| class="wikitable sortable sort-under-center mw-datatable sticky-table-head sticky-table-col1" style="text-align:center;width:100%;overflow:scroll;color:darkred;background-color:#FFD300;font-size:22px;" |+ class="nowrap" style="text-align:left;font-size:70%" |കന്നഡ സംയുക്താക്ഷരങ്ങൾ ({{lang|kn|ಸಂಯುಕ್ತಾಕ್ಷರಗಳು}}) !style="background:darkred;color:#FFD300;"| <small>വ്യഞ്ജനം<br>({{lang|kn|ವ್ಯಂಜನ}})</small> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಕ }}}}<br><small>([[ക|<span style="color: white;">ക</span>]])</small>|ക|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಖ }}}}<br><small>([[ഖ|<span style="color: white;">ഖ</span>]])</small>|ഖ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಗ }}}}<br><small>([[ഗ|<span style="color: white;">ഗ</span>]])</small>|ഗ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಘ }}}}<br><small>([[ഘ|<span style="color: white;">ഘ</span>]])</small>|ഘ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಙ }}}}<br><small>([[ങ|<span style="color: white;">ങ</span>]])</small>|ങ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಚ }}}}<br><small>([[ച|<span style="color: white;">ച</span>]])</small>|ച|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಛ }}}}<br><small>([[ഛ|<span style="color: white;">ഛ</span>]])</small>|ഛ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಜ }}}}<br><small>([[ജ|<span style="color: white;">ജ</span>]])</small>|ജ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಝ }}}}<br><small>([[ഝ|<span style="color: white;">ഝ</span>]])</small>|ഝ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಞ }}}}<br><small>([[ഞ|<span style="color: white;">ഞ</span>]])</small>|ഞ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಟ }}}}<br><small>([[ട|<span style="color: white;">ട</span>]])</small>|ട|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಠ }}}}<br><small>([[ഠ|<span style="color: white;">ഠ</span>]])</small>|ഠ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಡ }}}}<br><small>([[ഡ|<span style="color: white;">ഡ</span>]])</small>|ഡ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಢ }}}}<br><small>([[ഢ|<span style="color: white;">ഢ</span>]])</small>|ഢ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಣ }}}}<br><small>([[ണ|<span style="color: white;">ണ</span>]])</small>|ണ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ತ }}}}<br><small>([[ത|<span style="color: white;">ത</span>]])</small>|ത|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಥ }}}}<br><small>([[ഥ|<span style="color: white;">ഥ</span>]])</small>|ഥ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ದ }}}}<br><small>([[ദ|<span style="color: white;">ദ</span>]])</small>|ദ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಧ }}}}<br><small>([[ധ|<span style="color: white;">ധ</span>]])</small>|ധ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ನ }}}}<br><small>([[ന|<span style="color: white;">ന</span>]])</small>|ന|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಪ }}}}<br><small>([[പ|<span style="color: white;">പ</span>]])</small>|പ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಫ }}}}<br><small>([[ഫ|<span style="color: white;">ഫ</span>]])</small>|ഫ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಬ }}}}<br><small>([[ബ|<span style="color: white;">ബ</span>]])</small>|ബ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಭ }}}}<br><small>([[ഭ|<span style="color: white;">ഭ</span>]])</small>|ഭ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಮ }}}}<br><small>([[മ|<span style="color: white;">മ</span>]])</small>|മ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಯ }}}}<br><small>([[യ|<span style="color: white;">യ</span>]])|യ|dotted=no}}<br>{{noteTag|group=conjunct|name=sva}}</small></span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ರ }}}}<br><small>([[ര|<span style="color: white;">ര</span>]])|ര|dotted=no}}<br>{{noteTag|group=conjunct|name=sva|ഈ അക്ഷരം ഒരു സംയുക്താക്ഷരത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ അക്ഷരമാകുമ്പോൾ ഒരു സ്വരചിഹ്നമായാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. }}</small></span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಱ }}}}<br><small>([[റ|<span style="color: white;">റ</span>]])</small>|റ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಲ }}}}<br><small>([[ല|<span style="color: white;">ല</span>]])</small>|ല|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ವ }}}}<br><small>([[വ|<span style="color: white;">വ</span>]])|വ|dotted=no}}<br>{{noteTag|group=conjunct|name=sva}}</small></span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಶ }}}}<br><small>([[ശ|<span style="color: white;">ശ</span>]])</small>|ശ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಷ }}}}<br><small>([[ഷ|<span style="color: white;">ഷ</span>]])</small>|ഷ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಸ }}}}<br><small>([[സ|<span style="color: white;">സ</span>]])</small>|സ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಹ }}}}<br><small>([[ഹ|<span style="color: white;">ഹ</span>]])</small>|ഹ|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ಳ }}}}<br><small>([[ള|<span style="color: white;">ള</span>]])</small>|ള|dotted=no}}</span> ! style="background:darkred;"|<span style="color:#FFD300;">{{Tooltip|{{large|{{script|Knda| ್ೞ }}}}<br><small>([[ഴ|<span style="color: white;">ഴ</span>]])</small>|ഴ|dotted=no}}</span> |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಕ್}}}}<br><small>(ക്)</small> |style=color:#0048BA;"|'''ಕ್ಕ''' ||ಕ್ಖ ||ಕ್ಗ ||ಕ್ಘ ||ಕ್ಙ ||ಕ್ಚ ||ಕ್ಛ ||ಕ್ಜ ||ಕ್ಝ ||ಕ್ಞ ||ಕ್ಟ ||ಕ್ಠ ||ಕ್ಡ ||ಕ್ಢ ||ಕ್ಣ ||ಕ್ತ ||ಕ್ಥ ||ಕ್ದ ||ಕ್ಧ ||ಕ್ನ ||ಕ್ಪ ||ಕ್ಫ ||ಕ್ಬ ||ಕ್ಭ ||ಕ್ಮ ||ಕ್ಯ ||ಕ್ರ ||ಕ್ಱ ||ಕ್ಲ ||ಕ್ವ ||ಕ್ಶ ||style=color:#E23D28;"|'''ಕ್ಷ''' ||ಕ್ಸ ||ಕ್ಹ ||ಕ್ಳ ||ಕ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಖ್}}}}<br><small>(ഖ്)</small> |ಖ್ಕ ||style=color:#0048BA;"|'''ಖ್ಖ''' ||ಖ್ಗ ||ಖ್ಘ ||ಖ್ಙ ||ಖ್ಚ ||ಖ್ಛ ||ಖ್ಜ ||ಖ್ಝ ||ಖ್ಞ ||ಖ್ಟ ||ಖ್ಠ ||ಖ್ಡ ||ಖ್ಢ ||ಖ್ಣ ||ಖ್ತ ||ಖ್ಥ ||ಖ್ದ ||ಖ್ಧ ||ಖ್ನ ||ಖ್ಪ ||ಖ್ಫ ||ಖ್ಬ ||ಖ್ಭ ||ಖ್ಮ ||ಖ್ಯ ||ಖ್ರ ||ಖ್ಱ ||ಖ್ಲ ||ಖ್ವ ||ಖ್ಶ ||ಖ್ಷ ||ಖ್ಸ ||ಖ್ಹ ||ಖ್ಳ ||ಖ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಗ್}}}}<br><small>(ഗ്)</small> |ಗ್ಕ ||ಗ್ಖ ||style=color:#0048BA;"|'''ಗ್ಗ''' ||ಗ್ಘ ||ಗ್ಙ ||ಗ್ಚ ||ಗ್ಛ ||ಗ್ಜ ||ಗ್ಝ ||ಗ್ಞ ||ಗ್ಟ ||ಗ್ಠ ||ಗ್ಡ ||ಗ್ಢ ||ಗ್ಣ ||ಗ್ತ ||ಗ್ಥ ||ಗ್ದ ||ಗ್ಧ ||ಗ್ನ ||ಗ್ಪ ||ಗ್ಫ ||ಗ್ಬ ||ಗ್ಭ ||ಗ್ಮ ||ಗ್ಯ ||ಗ್ರ ||ಗ್ಱ ||ಗ್ಲ ||ಗ್ವ ||ಗ್ಶ ||ಗ್ಷ ||ಗ್ಸ ||ಗ್ಹ ||ಗ್ಳ ||ಗ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಘ್}}}}<br><small>(ഘ്)</small> |ಘ್ಕ ||ಘ್ಖ ||ಘ್ಗ ||style=color:#0048BA;"|'''ಘ್ಘ''' ||ಘ್ಙ ||ಘ್ಚ ||ಘ್ಛ ||ಘ್ಜ ||ಘ್ಝ ||ಘ್ಞ ||ಘ್ಟ ||ಘ್ಠ ||ಘ್ಡ ||ಘ್ಢ ||ಘ್ಣ ||ಘ್ತ ||ಘ್ಥ ||ಘ್ದ ||ಘ್ಧ ||ಘ್ನ ||ಘ್ಪ ||ಘ್ಫ ||ಘ್ಬ ||ಘ್ಭ ||ಘ್ಮ ||ಘ್ಯ ||ಘ್ರ ||ಘ್ಱ ||ಘ್ಲ ||ಘ್ವ ||ಘ್ಶ ||ಘ್ಷ ||ಘ್ಸ ||ಘ್ಹ ||ಘ್ಳ ||ಘ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಙ್}}}}<br><small>(ങ്){{noteTag|group=conjunct|name=anu|അനുനാസിക വ്യഞ്ജനങ്ങൾ മറ്റൊരു വ്യഞ്ജനത്തിന് തൊട്ടുമുൻപ് വരുമ്പോൾ, കന്നഡയിൽ അവയുടെ കൂട്ടക്ഷരം എഴുതുന്നതിന് പകരം സാധാരണയായി [[അനുസ്വാരം|അനുസ്വാരമാണ്]] ('''ം''' / {{lang|kn|ಂ}}) ഉപയോഗിക്കുന്നത്. }}</small> |ಙ್ಕ ||ಙ್ಖ ||ಙ್ಗ ||ಙ್ಘ ||style=color:#0048BA;"|'''ಙ್ಙ''' ||ಙ್ಚ ||ಙ್ಛ ||ಙ್ಜ ||ಙ್ಝ ||ಙ್ಞ ||ಙ್ಟ ||ಙ್ಠ ||ಙ್ಡ ||ಙ್ಢ ||ಙ್ಣ ||ಙ್ತ ||ಙ್ಥ ||ಙ್ದ ||ಙ್ಧ ||ಙ್ನ ||ಙ್ಪ ||ಙ್ಫ ||ಙ್ಬ ||ಙ್ಭ ||ಙ್ಮ ||ಙ್ಯ ||ಙ್ರ ||ಙ್ಱ ||ಙ್ಲ ||ಙ್ವ ||ಙ್ಶ ||ಙ್ಷ ||ಙ್ಸ ||ಙ್ಹ ||ಙ್ಳ ||ಙ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಚ್}}}}<br><small>(ച്)</small> |ಚ್ಕ ||ಚ್ಖ ||ಚ್ಗ ||ಚ್ಘ ||ಚ್ಙ ||style=color:#0048BA;"|'''ಚ್ಚ''' ||ಚ್ಛ ||ಚ್ಜ ||ಚ್ಝ ||ಚ್ಞ ||ಚ್ಟ ||ಚ್ಠ ||ಚ್ಡ ||ಚ್ಢ ||ಚ್ಣ ||ಚ್ತ ||ಚ್ಥ ||ಚ್ದ ||ಚ್ಧ ||ಚ್ನ ||ಚ್ಪ ||ಚ್ಫ ||ಚ್ಬ ||ಚ್ಭ ||ಚ್ಮ ||ಚ್ಯ ||ಚ್ರ ||ಚ್ಱ ||ಚ್ಲ ||ಚ್ವ ||ಚ್ಶ ||ಚ್ಷ ||ಚ್ಸ ||ಚ್ಹ ||ಚ್ಳ ||ಚ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಛ್}}}}<br><small>(ഛ്)</small> |ಛ್ಕ ||ಛ್ಖ ||ಛ್ಗ ||ಛ್ಘ ||ಛ್ಙ ||ಛ್ಚ ||style=color:#0048BA;"|'''ಛ್ಛ''' ||ಛ್ಜ ||ಛ್ಝ ||ಛ್ಞ ||ಛ್ಟ ||ಛ್ಠ ||ಛ್ಡ ||ಛ್ಢ ||ಛ್ಣ ||ಛ್ತ ||ಛ್ಥ ||ಛ್ದ ||ಛ್ಧ ||ಛ್ನ ||ಛ್ಪ ||ಛ್ಫ ||ಛ್ಬ ||ಛ್ಭ ||ಛ್ಮ ||ಛ್ಯ ||ಛ್ರ ||ಛ್ಱ ||ಛ್ಲ ||ಛ್ವ ||ಛ್ಶ ||ಛ್ಷ ||ಛ್ಸ ||ಛ್ಹ ||ಛ್ಳ ||ಛ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಜ್}}}}<br><small>(ജ്)</small> |ಜ್ಕ ||ಜ್ಖ ||ಜ್ಗ ||ಜ್ಘ ||ಜ್ಙ ||ಜ್ಚ ||ಜ್ಛ ||style=color:#0048BA;"|'''ಜ್ಜ''' ||ಜ್ಝ ||style=color:#E23D28;"|'''ಜ್ಞ''' ||ಜ್ಟ ||ಜ್ಠ ||ಜ್ಡ ||ಜ್ಢ ||ಜ್ಣ ||ಜ್ತ ||ಜ್ಥ ||ಜ್ದ ||ಜ್ಧ ||ಜ್ನ ||ಜ್ಪ ||ಜ್ಫ ||ಜ್ಬ ||ಜ್ಭ ||ಜ್ಮ ||ಜ್ಯ ||ಜ್ರ ||ಜ್ಱ ||ಜ್ಲ ||ಜ್ವ ||ಜ್ಶ ||ಜ್ಷ ||ಜ್ಸ ||ಜ್ಹ ||ಜ್ಳ ||ಜ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಝ್}}}}<br><small>(ഝ്)</small> |ಝ್ಕ ||ಝ್ಖ ||ಝ್ಗ ||ಝ್ಘ ||ಝ್ಙ ||ಝ್ಚ ||ಝ್ಛ ||ಝ್ಜ ||style=color:#0048BA;"|'''ಝ್ಝ''' ||ಝ್ಞ ||ಝ್ಟ ||ಝ್ಠ ||ಝ್ಡ ||ಝ್ಢ ||ಝ್ಣ ||ಝ್ತ ||ಝ್ಥ ||ಝ್ದ ||ಝ್ಧ ||ಝ್ನ ||ಝ್ಪ ||ಝ್ಫ ||ಝ್ಬ ||ಝ್ಭ ||ಝ್ಮ ||ಝ್ಯ ||ಝ್ರ ||ಝ್ಱ ||ಝ್ಲ ||ಝ್ವ ||ಝ್ಶ ||ಝ್ಷ ||ಝ್ಸ ||ಝ್ಹ ||ಝ್ಳ ||ಝ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಞ್}}}}<br><small>(ഞ്){{noteTag|group=conjunct|name=anu}}</small> |ಞ್ಕ ||ಞ್ಖ ||ಞ್ಗ ||ಞ್ಘ ||ಞ್ಙ ||ಞ್ಚ ||ಞ್ಛ ||ಞ್ಜ ||ಞ್ಝ ||style=color:#0048BA;"|'''ಞ್ಞ''' ||ಞ್ಟ ||ಞ್ಠ ||ಞ್ಡ ||ಞ್ಢ ||ಞ್ಣ ||ಞ್ತ ||ಞ್ಥ ||ಞ್ದ ||ಞ್ಧ ||ಞ್ನ ||ಞ್ಪ ||ಞ್ಫ ||ಞ್ಬ ||ಞ್ಭ ||ಞ್ಮ ||ಞ್ಯ ||ಞ್ರ ||ಞ್ಱ ||ಞ್ಲ ||ಞ್ವ ||ಞ್ಶ ||ಞ್ಷ ||ಞ್ಸ ||ಞ್ಹ ||ಞ್ಳ ||ಞ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಟ್}}}}<br><small>(ട്)</small> |ಟ್ಕ ||ಟ್ಖ ||ಟ್ಗ ||ಟ್ಘ ||ಟ್ಙ ||ಟ್ಚ ||ಟ್ಛ ||ಟ್ಜ ||ಟ್ಝ ||ಟ್ಞ ||style=color:#0048BA;"|'''ಟ್ಟ''' ||ಟ್ಠ ||ಟ್ಡ ||ಟ್ಢ ||ಟ್ಣ ||ಟ್ತ ||ಟ್ಥ ||ಟ್ದ ||ಟ್ಧ ||ಟ್ನ ||ಟ್ಪ ||ಟ್ಫ ||ಟ್ಬ ||ಟ್ಭ ||ಟ್ಮ ||ಟ್ಯ ||ಟ್ರ ||ಟ್ಱ ||ಟ್ಲ ||ಟ್ವ ||ಟ್ಶ ||ಟ್ಷ ||ಟ್ಸ ||ಟ್ಹ ||ಟ್ಳ ||ಟ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಠ್}}}}<br><small>(ഠ്)</small> |ಠ್ಕ ||ಠ್ಖ ||ಠ್ಗ ||ಠ್ಘ ||ಠ್ಙ ||ಠ್ಚ ||ಠ್ಛ ||ಠ್ಜ ||ಠ್ಝ ||ಠ್ಞ ||ಠ್ಟ ||style=color:#0048BA;"|'''ಠ್ಠ''' ||ಠ್ಡ ||ಠ್ಢ ||ಠ್ಣ ||ಠ್ತ ||ಠ್ಥ ||ಠ್ದ ||ಠ್ಧ ||ಠ್ನ ||ಠ್ಪ ||ಠ್ಫ ||ಠ್ಬ ||ಠ್ಭ ||ಠ್ಮ ||ಠ್ಯ ||ಠ್ರ ||ಠ್ಱ ||ಠ್ಲ ||ಠ್ವ ||ಠ್ಶ ||ಠ್ಷ ||ಠ್ಸ ||ಠ್ಹ ||ಠ್ಳ ||ಠ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಡ್}}}}<br><small>(ഡ്)</small> |ಡ್ಕ |ಡ್ಖ ||ಡ್ಗ ||ಡ್ಘ ||ಡ್ಙ ||ಡ್ಚ ||ಡ್ಛ ||ಡ್ಜ ||ಡ್ಝ ||ಡ್ಞ ||ಡ್ಟ ||ಡ್ಠ ||style=color:#0048BA;"|'''ಡ್ಡ''' ||ಡ್ಢ ||ಡ್ಣ ||ಡ್ತ ||ಡ್ಥ ||ಡ್ದ ||ಡ್ಧ ||ಡ್ನ ||ಡ್ಪ ||ಡ್ಫ ||ಡ್ಬ ||ಡ್ಭ ||ಡ್ಮ ||ಡ್ಯ ||ಡ್ರ ||ಡ್ಱ ||ಡ್ಲ ||ಡ್ವ ||ಡ್ಶ ||ಡ್ಷ ||ಡ್ಸ ||ಡ್ಹ ||ಡ್ಳ ||ಡ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಢ್}}}}<br><small>(ഢ്)</small> |ಢ್ಕ ||ಢ್ಖ ||ಢ್ಗ ||ಢ್ಘ ||ಢ್ಙ ||ಢ್ಚ ||ಢ್ಛ ||ಢ್ಜ ||ಢ್ಝ ||ಢ್ಞ ||ಢ್ಟ ||ಢ್ಠ ||ಢ್ಡ ||style=color:#0048BA;"|'''ಢ್ಢ''' ||ಢ್ಣ ||ಢ್ತ ||ಢ್ಥ ||ಢ್ದ ||ಢ್ಧ ||ಢ್ನ ||ಢ್ಪ ||ಢ್ಫ ||ಢ್ಬ ||ಢ್ಭ ||ಢ್ಮ ||ಢ್ಯ ||ಢ್ರ ||ಢ್ಱ ||ಢ್ಲ ||ಢ್ವ ||ಢ್ಶ ||ಢ್ಷ ||ಢ್ಸ ||ಢ್ಹ ||ಢ್ಳ ||ಢ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಣ್}}}}<br><small>(ണ്){{noteTag|group=conjunct|name=anu}}</small> |ಣ್ಕ ||ಣ್ಖ ||ಣ್ಗ ||ಣ್ಘ ||ಣ್ಙ ||ಣ್ಚ ||ಣ್ಛ ||ಣ್ಜ ||ಣ್ಝ ||ಣ್ಞ ||ಣ್ಟ ||ಣ್ಠ ||ಣ್ಡ ||ಣ್ಢ ||style=color:#0048BA;"|'''ಣ್ಣ''' ||ಣ್ತ ||ಣ್ಥ ||ಣ್ದ ||ಣ್ಧ ||ಣ್ನ ||ಣ್ಪ ||ಣ್ಫ ||ಣ್ಬ ||ಣ್ಭ ||ಣ್ಮ ||ಣ್ಯ ||ಣ್ರ ||ಣ್ಱ ||ಣ್ಲ ||ಣ್ವ ||ಣ್ಶ ||ಣ್ಷ ||ಣ್ಸ ||ಣ್ಹ ||ಣ್ಳ ||ಣ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ತ್}}}}<br><small>(ത്)</small> |ತ್ಕ ||ತ್ಖ ||ತ್ಗ ||ತ್ಘ ||ತ್ಙ ||ತ್ಚ ||ತ್ಛ ||ತ್ಜ ||ತ್ಝ ||ತ್ಞ ||ತ್ಟ ||ತ್ಠ ||ತ್ಡ ||ತ್ಢ ||ತ್ಣ ||style=color:#0048BA;"|'''ತ್ತ''' ||ತ್ಥ ||ತ್ದ ||ತ್ಧ ||ತ್ನ ||ತ್ಪ ||ತ್ಫ ||ತ್ಬ ||ತ್ಭ ||ತ್ಮ ||ತ್ಯ ||style=color:#E23D28;"|'''ತ್ರ''' ||ತ್ಱ ||ತ್ಲ ||ತ್ವ ||ತ್ಶ ||ತ್ಷ ||ತ್ಸ ||ತ್ಹ ||ತ್ಳ ||ತ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಥ್}}}}<br><small>(ഥ്)</small> |ಥ್ಕ ||ಥ್ಖ ||ಥ್ಗ ||ಥ್ಘ ||ಥ್ಙ ||ಥ್ಚ ||ಥ್ಛ ||ಥ್ಜ ||ಥ್ಝ ||ಥ್ಞ ||ಥ್ಟ ||ಥ್ಠ ||ಥ್ಡ ||ಥ್ಢ ||ಥ್ಣ ||ಥ್ತ ||style=color:#0048BA;"|'''ಥ್ಥ''' ||ಥ್ದ ||ಥ್ಧ ||ಥ್ನ ||ಥ್ಪ ||ಥ್ಫ ||ಥ್ಬ ||ಥ್ಭ ||ಥ್ಮ ||ಥ್ಯ ||ಥ್ರ ||ಥ್ಱ ||ಥ್ಲ ||ಥ್ವ ||ಥ್ಶ ||ಥ್ಷ ||ಥ್ಸ ||ಥ್ಹ ||ಥ್ಳ ||ಥ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ದ್}}}}<br><small>(ദ്)</small> |ದ್ಕ ||ದ್ಖ ||ದ್ಗ ||ದ್ಘ ||ದ್ಙ ||ದ್ಚ ||ದ್ಛ ||ದ್ಜ ||ದ್ಝ ||ದ್ಞ ||ದ್ಟ ||ದ್ಠ ||ದ್ಡ ||ದ್ಢ ||ದ್ಣ ||ದ್ತ ||ದ್ಥ ||style=color:#0048BA;"|'''ದ್ದ''' ||ದ್ಧ ||ದ್ನ ||ದ್ಪ ||ದ್ಫ ||ದ್ಬ ||ದ್ಭ ||ದ್ಮ ||ದ್ಯ ||ದ್ರ ||ದ್ಱ ||ದ್ಲ ||ದ್ವ ||ದ್ಶ ||ದ್ಷ ||ದ್ಸ ||ದ್ಹ ||ದ್ಳ ||ದ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಧ್}}}}<br><small>(ധ്)</small> |ಧ್ಕ ||ಧ್ಖ ||ಧ್ಗ ||ಧ್ಘ ||ಧ್ಙ ||ಧ್ಚ ||ಧ್ಛ ||ಧ್ಜ ||ಧ್ಝ ||ಧ್ಞ ||ಧ್ಟ ||ಧ್ಠ ||ಧ್ಡ ||ಧ್ಢ ||ಧ್ಣ ||ಧ್ತ ||ಧ್ಥ ||ಧ್ದ ||style=color:#0048BA;"|'''ಧ್ಧ''' ||ಧ್ನ ||ಧ್ಪ ||ಧ್ಫ ||ಧ್ಬ ||ಧ್ಭ ||ಧ್ಮ ||ಧ್ಯ ||ಧ್ರ ||ಧ್ಱ ||ಧ್ಲ ||ಧ್ವ ||ಧ್ಶ ||ಧ್ಷ ||ಧ್ಸ ||ಧ್ಹ ||ಧ್ಳ ||ಧ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ನ್}}}}<br><small>(ന്){{noteTag|group=conjunct|name=anu}}</small> |ನ್ಕ ||ನ್ಖ ||ನ್ಗ ||ನ್ಘ ||ನ್ಙ ||ನ್ಚ ||ನ್ಛ ||ನ್ಜ ||ನ್ಝ ||ನ್ಞ ||ನ್ಟ ||ನ್ಠ ||ನ್ಡ ||ನ್ಢ ||ನ್ಣ ||ನ್ತ ||ನ್ಥ ||ನ್ದ ||ನ್ಧ ||style=color:#0048BA;"|'''ನ್ನ''' ||ನ್ಪ ||ನ್ಫ ||ನ್ಬ ||ನ್ಭ ||ನ್ಮ ||ನ್ಯ ||ನ್ರ ||ನ್ಱ ||ನ್ಲ ||ನ್ವ ||ನ್ಶ ||ನ್ಷ ||ನ್ಸ ||ನ್ಹ ||ನ್ಳ ||ನ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಪ್}}}}<br><small>(പ്)</small> |ಪ್ಕ ||ಪ್ಖ ||ಪ್ಗ ||ಪ್ಘ ||ಪ್ಙ ||ಪ್ಚ ||ಪ್ಛ ||ಪ್ಜ ||ಪ್ಝ ||ಪ್ಞ ||ಪ್ಟ ||ಪ್ಠ ||ಪ್ಡ ||ಪ್ಢ ||ಪ್ಣ ||ಪ್ತ ||ಪ್ಥ ||ಪ್ದ ||ಪ್ಧ ||ಪ್ನ ||style=color:#0048BA;"|'''ಪ್ಪ''' ||ಪ್ಫ ||ಪ್ಬ ||ಪ್ಭ ||ಪ್ಮ ||ಪ್ಯ ||ಪ್ರ ||ಪ್ಱ ||ಪ್ಲ ||ಪ್ವ ||ಪ್ಶ ||ಪ್ಷ ||ಪ್ಸ ||ಪ್ಹ ||ಪ್ಳ ||ಪ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಫ್}}}}<br><small>(ഫ്)</small> |ಫ್ಕ ||ಫ್ಖ ||ಫ್ಗ ||ಫ್ಘ ||ಫ್ಙ ||ಫ್ಚ ||ಫ್ಛ ||ಫ್ಜ ||ಫ್ಝ ||ಫ್ಞ ||ಫ್ಟ ||ಫ್ಠ ||ಫ್ಡ ||ಫ್ಢ ||ಫ್ಣ ||ಫ್ತ ||ಫ್ಥ ||ಫ್ದ ||ಫ್ಧ ||ಫ್ನ ||ಫ್ಪ ||style=color:#0048BA;"|'''ಫ್ಫ''' ||ಫ್ಬ ||ಫ್ಭ ||ಫ್ಮ ||ಫ್ಯ ||ಫ್ರ ||ಫ್ಱ ||ಫ್ಲ ||ಫ್ವ ||ಫ್ಶ ||ಫ್ಷ ||ಫ್ಸ ||ಫ್ಹ ||ಫ್ಳ ||ಫ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಬ್}}}}<br><small>(ബ്)</small> |ಬ್ಕ ||ಬ್ಖ ||ಬ್ಗ ||ಬ್ಘ ||ಬ್ಙ ||ಬ್ಚ ||ಬ್ಛ ||ಬ್ಜ ||ಬ್ಝ ||ಬ್ಞ ||ಬ್ಟ ||ಬ್ಠ ||ಬ್ಡ ||ಬ್ಢ ||ಬ್ಣ ||ಬ್ತ ||ಬ್ಥ ||ಬ್ದ ||ಬ್ಧ ||ಬ್ನ ||ಬ್ಪ ||ಬ್ಫ ||style=color:#0048BA;"|'''ಬ್ಬ''' ||ಬ್ಭ ||ಬ್ಮ ||ಬ್ಯ ||ಬ್ರ ||ಬ್ಱ ||ಬ್ಲ ||ಬ್ವ ||ಬ್ಶ ||ಬ್ಷ ||ಬ್ಸ ||ಬ್ಹ ||ಬ್ಳ ||ಬ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಭ್}}}}<br><small>(ഭ്)</small> |ಭ್ಕ ||ಭ್ಖ ||ಭ್ಗ ||ಭ್ಘ ||ಭ್ಙ ||ಭ್ಚ ||ಭ್ಛ ||ಭ್ಜ ||ಭ್ಝ ||ಭ್ಞ ||ಭ್ಟ ||ಭ್ಠ ||ಭ್ಡ ||ಭ್ಢ ||ಭ್ಣ ||ಭ್ತ ||ಭ್ಥ ||ಭ್ದ ||ಭ್ಧ ||ಭ್ನ ||ಭ್ಪ ||ಭ್ಫ ||ಭ್ಬ ||style=color:#0048BA;"|'''ಭ್ಭ''' ||ಭ್ಮ ||ಭ್ಯ ||ಭ್ರ ||ಭ್ಱ ||ಭ್ಲ ||ಭ್ವ ||ಭ್ಶ ||ಭ್ಷ ||ಭ್ಸ ||ಭ್ಹ ||ಭ್ಳ ||ಭ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಮ್}}}}<br><small>(മ്){{noteTag|group=conjunct|name=anu}}</small> |ಮ್ಕ ||ಮ್ಖ ||ಮ್ಗ ||ಮ್ಘ ||ಮ್ಙ ||ಮ್ಚ ||ಮ್ಛ ||ಮ್ಜ ||ಮ್ಝ ||ಮ್ಞ ||ಮ್ಟ ||ಮ್ಠ ||ಮ್ಡ ||ಮ್ಢ ||ಮ್ಣ ||ಮ್ತ ||ಮ್ಥ ||ಮ್ದ ||ಮ್ಧ ||ಮ್ನ ||ಮ್ಪ ||ಮ್ಫ ||ಮ್ಬ ||ಮ್ಭ ||style=color:#0048BA;"|'''ಮ್ಮ''' ||ಮ್ಯ ||ಮ್ರ ||ಮ್ಱ ||ಮ್ಲ ||ಮ್ವ ||ಮ್ಶ ||ಮ್ಷ ||ಮ್ಸ ||ಮ್ಹ ||ಮ್ಳ ||ಮ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಯ್}}}}<br><small>(യ്)</small> |ಯ್ಕ ||ಯ್ಖ ||ಯ್ಗ ||ಯ್ಘ ||ಯ್ಙ ||ಯ್ಚ ||ಯ್ಛ ||ಯ್ಜ ||ಯ್ಝ ||ಯ್ಞ ||ಯ್ಟ ||ಯ್ಠ ||ಯ್ಡ ||ಯ್ಢ ||ಯ್ಣ ||ಯ್ತ ||ಯ್ಥ ||ಯ್ದ ||ಯ್ಧ ||ಯ್ನ ||ಯ್ಪ ||ಯ್ಫ ||ಯ್ಬ ||ಯ್ಭ ||ಯ್ಮ ||style=color:#0048BA;"|'''ಯ್ಯ''' ||ಯ್ರ ||ಯ್ಱ ||ಯ್ಲ ||ಯ್ವ ||ಯ್ಶ ||ಯ್ಷ ||ಯ್ಸ ||ಯ್ಹ ||ಯ್ಳ ||ಯ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ರ್}}}}<br><small>(ര്){{noteTag|group=conjunct|name=arku|ആദ്യത്തെ അക്ഷരമായി {{lang|kn|{{script|Knda|ರ್}}}} വരുമ്പോൾ, കന്നഡയിൽ "അർക്കാവൊത്തു" എന്ന ചിഹ്നമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നു.}}</small> |'''ರ್ಕ''' ||'''ರ್ಖ''' ||'''ರ್ಗ''' ||'''ರ್ಘ''' ||'''ರ್ಙ''' ||'''ರ್ಚ''' ||'''ರ್ಛ''' ||'''ರ್ಜ''' ||'''ರ್ಝ''' ||'''ರ್ಞ''' ||'''ರ್ಟ''' ||'''ರ್ಠ''' ||'''ರ್ಡ''' ||'''ರ್ಢ''' ||'''ರ್ಣ''' ||'''ರ್ತ''' ||'''ರ್ಥ''' ||'''ರ್ದ''' ||'''ರ್ಧ''' ||'''ರ್ನ''' ||'''ರ್ಪ''' ||'''ರ್ಫ''' ||'''ರ್ಬ''' ||'''ರ್ಭ''' ||'''ರ್ಮ''' ||'''ರ್ಯ''' ||style=color:#0048BA;"|'''ರ್ರ''' ||'''ರ್ಱ''' ||'''ರ್ಲ''' ||'''ರ್ವ''' ||'''ರ್ಶ''' ||'''ರ್ಷ''' ||'''ರ್ಸ''' ||'''ರ್ಹ''' ||'''ರ್ಳ''' ||'''ರ್ೞ''' |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಱ್}}}}<br><small>(റ്)</small> |ಱ್ಕ ||ಱ್ಖ ||ಱ್ಗ ||ಱ್ಘ ||ಱ್ಙ ||ಱ್ಚ ||ಱ್ಛ ||ಱ್ಜ ||ಱ್ಝ ||ಱ್ಞ ||ಱ್ಟ ||ಱ್ಠ ||ಱ್ಡ ||ಱ್ಢ ||ಱ್ಣ ||ಱ್ತ ||ಱ್ಥ ||ಱ್ದ ||ಱ್ಧ ||ಱ್ನ ||ಱ್ಪ ||ಱ್ಫ ||ಱ್ಬ ||ಱ್ಭ ||ಱ್ಮ ||ಱ್ಯ ||ಱ್ರ ||style=color:#0048BA;"|'''ಱ್ಱ''' ||ಱ್ಲ ||ಱ್ವ ||ಱ್ಶ ||ಱ್ಷ ||ಱ್ಸ ||ಱ್ಹ ||ಱ್ಳ ||ಱ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಲ್}}}}<br><small>(ല്)</small> |ಲ್ಕ ||ಲ್ಖ ||ಲ್ಗ ||ಲ್ಘ ||ಲ್ಙ ||ಲ್ಚ ||ಲ್ಛ ||ಲ್ಜ ||ಲ್ಝ ||ಲ್ಞ ||ಲ್ಟ ||ಲ್ಠ ||ಲ್ಡ ||ಲ್ಢ ||ಲ್ಣ ||ಲ್ತ ||ಲ್ಥ ||ಲ್ದ ||ಲ್ಧ ||ಲ್ನ ||ಲ್ಪ ||ಲ್ಫ ||ಲ್ಬ ||ಲ್ಭ ||ಲ್ಮ ||ಲ್ಯ ||ಲ್ರ ||ಲ್ಱ ||style=color:#0048BA;"|'''ಲ್ಲ''' ||ಲ್ವ ||ಲ್ಶ ||ಲ್ಷ ||ಲ್ಸ ||ಲ್ಹ ||ಲ್ಳ ||ಲ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ವ್}}}}<br><small>(വ്)</small> |ವ್ಕ ||ವ್ಖ ||ವ್ಗ ||ವ್ಘ ||ವ್ಙ ||ವ್ಚ ||ವ್ಛ ||ವ್ಜ ||ವ್ಝ ||ವ್ಞ ||ವ್ಟ ||ವ್ಠ ||ವ್ಡ ||ವ್ಢ ||ವ್ಣ ||ವ್ತ ||ವ್ಥ ||ವ್ದ ||ವ್ಧ ||ವ್ನ ||ವ್ಪ ||ವ್ಫ ||ವ್ಬ ||ವ್ಭ ||ವ್ಮ ||ವ್ಯ ||ವ್ರ ||ವ್ಱ ||ವ್ಲ ||style=color:#0048BA;"|'''ವ್ವ''' ||ವ್ಶ ||ವ್ಷ ||ವ್ಸ ||ವ್ಹ ||ವ್ಳ ||ವ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಶ್}}}}<br><small>(ശ്)</small> |ಶ್ಕ ||ಶ್ಖ ||ಶ್ಗ ||ಶ್ಘ ||ಶ್ಙ ||ಶ್ಚ ||ಶ್ಛ ||ಶ್ಜ ||ಶ್ಝ ||ಶ್ಞ ||ಶ್ಟ ||ಶ್ಠ ||ಶ್ಡ ||ಶ್ಢ ||ಶ್ಣ ||ಶ್ತ ||ಶ್ಥ ||ಶ್ದ ||ಶ್ಧ ||ಶ್ನ ||ಶ್ಪ ||ಶ್ಫ ||ಶ್ಬ ||ಶ್ಭ ||ಶ್ಮ ||ಶ್ಯ ||ಶ್ರ ||ಶ್ಱ ||ಶ್ಲ ||ಶ್ವ ||style=color:#0048BA;"|'''ಶ್ಶ''' ||ಶ್ಷ ||ಶ್ಸ ||ಶ್ಹ ||ಶ್ಳ ||ಶ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಷ್}}}}<br><small>(ഷ്)</small> |ಷ್ಕ ||ಷ್ಖ ||ಷ್ಗ ||ಷ್ಘ ||ಷ್ಙ ||ಷ್ಚ ||ಷ್ಛ ||ಷ್ಜ ||ಷ್ಝ ||ಷ್ಞ ||ಷ್ಟ ||ಷ್ಠ ||ಷ್ಡ ||ಷ್ಢ ||ಷ್ಣ ||ಷ್ತ ||ಷ್ಥ ||ಷ್ದ ||ಷ್ಧ ||ಷ್ನ ||ಷ್ಪ ||ಷ್ಫ ||ಷ್ಬ ||ಷ್ಭ ||ಷ್ಮ ||ಷ್ಯ ||ಷ್ರ ||ಷ್ಱ ||ಷ್ಲ ||ಷ್ವ ||ಷ್ಶ ||style=color:#0048BA;"|'''ಷ್ಷ''' ||ಷ್ಸ ||ಷ್ಹ ||ಷ್ಳ ||ಷ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಸ್}}}}<br><small>(സ്)</small> |ಸ್ಕ ||ಸ್ಖ ||ಸ್ಗ ||ಸ್ಘ ||ಸ್ಙ ||ಸ್ಚ ||ಸ್ಛ ||ಸ್ಜ ||ಸ್ಝ ||ಸ್ಞ ||ಸ್ಟ ||ಸ್ಠ ||ಸ್ಡ ||ಸ್ಢ ||ಸ್ಣ ||ಸ್ತ ||ಸ್ಥ ||ಸ್ದ ||ಸ್ಧ ||ಸ್ನ ||ಸ್ಪ ||ಸ್ಫ ||ಸ್ಬ ||ಸ್ಭ ||ಸ್ಮ ||ಸ್ಯ ||ಸ್ರ ||ಸ್ಱ ||ಸ್ಲ ||ಸ್ವ ||ಸ್ಶ ||ಸ್ಷ ||style=color:#0048BA;"|'''ಸ್ಸ''' ||ಸ್ಹ ||ಸ್ಳ ||ಸ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{large|{{script|Knda|ಹ್}}}}<br><small>(ഹ്)</small> |ಹ್ಕ ||ಹ್ಖ ||ಹ್ಗ ||ಹ್ಘ ||ಹ್ಙ ||ಹ್ಚ ||ಹ್ಛ ||ಹ್ಜ ||ಹ್ಝ ||ಹ್ಞ ||ಹ್ಟ ||ಹ್ಠ ||ಹ್ಡ ||ಹ್ಢ ||ಹ್ಣ ||ಹ್ತ ||ಹ್ಥ ||ಹ್ದ ||ಹ್ಧ ||ಹ್ನ ||ಹ್ಪ ||ಹ್ಫ ||ಹ್ಬ ||ಹ್ಭ ||ಹ್ಮ ||ಹ್ಯ ||ಹ್ರ ||ಹ್ಱ ||ಹ್ಲ ||ಹ್ವ ||ಹ್ಶ ||ಹ್ಷ ||ಹ್ಸ ||style=color:#0048BA;"|'''ಹ್ಹ''' ||ಹ್ಳ ||ಹ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ಳ್}}}}<br><small>(ള്)</small> |ಳ್ಕ ||ಳ್ಖ ||ಳ್ಗ ||ಳ್ಘ ||ಳ್ಙ ||ಳ್ಚ ||ಳ್ಛ ||ಳ್ಜ ||ಳ್ಝ ||ಳ್ಞ ||ಳ್ಟ ||ಳ್ಠ ||ಳ್ಡ ||ಳ್ಢ ||ಳ್ಣ ||ಳ್ತ ||ಳ್ಥ ||ಳ್ದ ||ಳ್ಧ ||ಳ್ನ ||ಳ್ಪ ||ಳ್ಫ ||ಳ್ಬ ||ಳ್ಭ ||ಳ್ಮ ||ಳ್ಯ ||ಳ್ರ ||ಳ್ಱ ||ಳ್ಲ ||ಳ್ವ ||ಳ್ಶ ||ಳ್ಷ ||ಳ್ಸ ||ಳ್ಹ ||style=color:#0048BA;"|'''ಳ್ಳ''' ||ಳ್ೞ |- !style="background:darkred;color:#FFD300;"|{{lang|kn|{{script|Knda|ೞ್}}}}<br><small>(ഴ്)</small> |ೞ್ಕ ||ೞ್ಖ ||ೞ್ಗ ||ೞ್ಘ ||ೞ್ಙ ||ೞ್ಚ ||ೞ್ಛ ||ೞ್ಜ ||ೞ್ಝ ||ೞ್ಞ ||ೞ್ಟ ||ೞ್ಠ ||ೞ್ಡ ||ೞ್ಢ ||ೞ್ಣ ||ೞ್ತ ||ೞ್ಥ ||ೞ್ದ ||ೞ್ಧ ||ೞ್ನ ||ೞ್ಪ ||ೞ್ಫ ||ೞ್ಬ ||ೞ್ಭ ||ೞ್ಮ ||ೞ್ಯ ||ೞ್ರ ||ೞ್ಱ ||ೞ್ಲ ||ೞ್ವ ||ೞ್ಶ ||ೞ್ಷ ||ೞ್ಸ ||ೞ್ಹ ||ೞ್ಳ ||style=color:#0048BA;"|'''ೞ್ೞ''' |} {{Sticky table end}} <small>{{Legend|#0048BA|ഇവ കന്നഡയിലെ ദ്വിത്വാക്ഷരങ്ങളാണ് ({{lang|kn|{{script|Knda|ದ್ವಿತ್ವಾಕ್ಷರ}}}}).}}</small> <small>{{Legend|#E23D28|ഇവ താഴെ ഒത്തക്ഷരങ്ങളായി എഴുതുന്ന സംസ്കൃത മൂലമുള്ള കൂട്ടക്ഷരങ്ങളാണ്.}}</small> <small>'''കുറിപ്പുകൾ:'''</small> {{noteFoot|group=conjunct}} കന്നഡയിൽ പൊതുവായി ഉപയോഗിക്കുന്ന സംയുക്താക്ഷരങ്ങൾ അടങ്ങിയ ചില ഉദാഹരണങ്ങൾ:<ref name="Zydenbos2020"/>{{rp|10}} {| class="wikitable" style="text-align:center;font-size:15px" ! കന്നഡ വാക്ക് ! മലയാള ഉച്ചാരണം ! മലയാള പരിഭാഷ |- | {{lang|kn|ಅಕ್ಕ}} || അക്ക || ചേച്ചി |- | {{lang|kn|ಉತ್ಖನ}} || ഉത്ഖന || ഉത്ഖനനം |- | {{lang|kn|ಹಗ್ಗ}} || ഹഗ്ഗ || കയർ |- | {{lang|kn|ಹೆಚ್ಚು}} || ഹെച്ചു || കൂടുതൽ |- | {{lang|kn|ಮ್ಲೇಚ್ಛ}} || മ്ലേച്ഛ || വിദേശി |- | {{lang|kn|ಅಜ್ಜ}} || അജ്ജ || മുത്തച്ഛൻ |- | {{lang|kn|ಜ್ಞಾನ}} || ജ്ഞാന || ജ്ഞാനം |- | {{lang|kn|ಬೆಟ್ಟ}} || ബെട്ട || കുന്ന് |- | {{lang|kn|ದಡ್ಡ}} || ദദ്ദ || മണ്ടൻ |- | {{lang|kn|ಅಣ್ಣಾ}} || അണ്ണ || ചേട്ടൻ |- | {{lang|kn|ಅಪ್ಪ}} || അപ്പ || അച്ഛൻ |- | {{lang|kn|ಕೊಬ್ಬು}} || കൊബ്ബു || കൊഴുപ്പ് |- | {{lang|kn|ಉದ್ಭವ}} || ഉദ്ഭവ || ഉത്ഭവം |- | {{lang|kn|ಅಮ್ಮ}} || അമ്മ || അമ്മ |- | {{lang|kn|ಅಯ್ಯ}} || അയ്യ || സർ {{efn|അങ്ങേയറ്റം ബഹുമാനത്തോടെ ഒരാളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു}} |- | {{lang|kn|ಪ್ರಭಾವ}} || പ്രഭാവ || സ്വാധീനം |- | {{lang|kn|ಕ್ಲಿಷ್ಟ}} || ക്ലിഷ്ട || ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളവ |- | {{lang|kn|ತತ್ವ}} || തത്വ || തത്വം |- | {{lang|kn|ಉತ್ಸವ}} || ഉത്സവ || ഉത്സവം |- | {{lang|kn|ಕಳ್ಳ}} || കള്ള || കള്ളൻ |} === ര ({{lang|kn|ರ}}) അക്ഷരത്തിൻ്റെ പ്രത്യേകതകൾ === [[File:Kannada archaic shrii.png|thumb|100px|കന്നഡ ലിപിയിൽ {{lang|kn|ಶ್ರೀ}} എന്ന് സൂചിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന പ്രാചീന "ശ്രീ".<ref name="kannadashri"/>]] കൂട്ടക്ഷരങ്ങളിൽ 'ര' ({{lang|kn|ರ}}) എന്ന അക്ഷരം വരുന്ന സ്ഥാനത്തിനനുസരിച്ച് അതിന് രണ്ട് വ്യത്യസ്ത രൂപങ്ങളുണ്ട്:<ref name="Schiffman">{{cite book |last=Schiffman |first=Harold F. |title=A Reference Grammar of Spoken Kannada |year=1983 |publisher=University of Washington Press |isbn=978-0-295-96031-9}}</ref>{{rp|5–8}} {| class="wikitable" style="text-align:center;color:darkred;" |+ರ (ര) പ്രത്യേകതകൾ<ref name="UnicodeKannada"/> | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=അർക്കാവൊത്തു|l=kn|s=knda|ml=ർക|ch={{large|ರ್ಕ}}|ipa=/r̥ka/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ര-ഒത്തു|l=kn|s=knda|ml=ക്ര|ch={{large|ಕ್ರ}}|ipa=/kr̥a/}} |} ==== അർക്കാവൊത്തു ({{lang|kn|ಅರ್ಕಾವೊತ್ತು}}) ==== ആദ്യത്തെ അക്ഷരമായി വരുമ്പോൾ, മലയാളത്തിലെ 'ർ' എന്നതിന് സമാനമായ ഉച്ചാരണം ഒരു വ്യഞ്ജനത്തിന് മുൻപ് വന്നാൽ കന്നഡയിൽ "അർക്കാവൊത്തു" ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇത് അക്ഷരത്തിന് മുകളിലായി വലതുവശത്ത് ചേർക്കുന്ന ' {{lang|kn|ರ್}} ' എന്ന ചിഹ്നമാണ്. *'''ഉദാഹരണം:''' "കർണാടക" ({{lang|kn|ಕರ್ನಾಟಕ}}) എന്ന വാക്കിലെ /r̥n/ എന്ന ഉച്ചാരണം ർനാ ({{lang|kn|ರ್ನಾ}}) എന്നാണ് എഴുതുന്നത്, അല്ലാതെ ര‍്നാ ({{lang|kn|ರ‍್ನಾ}}) എന്നല്ല. {| class="wikitable" style="text-align:center;color:darkred;" |+അർക്കാവൊത്തു<ref name="UnicodeKannada"/> | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=(ർ + ക)|tops=ರ್ + ಕ|l=kn|s=knda|ml=ർക|ch={{large|ರ್ಕ}}|ipa=/r̥k/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=(ർ + ത)|tops=ರ್ + ತ|l=kn|s=knda|ml=ർത|ch={{large|ರ್ತ}}|ipa=/r̥t̪/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=(ർ + ന)|tops=ರ್ + ನ|l=kn|s=knda|ml=ർന|ch={{large|ರ್ನ}}|ipa=/r̥n/}} |} ഉച്ചാരണത്തിൽ 'ര' ആദ്യം വരുമെങ്കിലും എഴുതുമ്പോൾ ഈ ചിഹ്നം രണ്ടാമതാണ് ചേർക്കുന്നത്. ==== ര-ഒത്തു ==== രണ്ടാമത്തെ അക്ഷരമായി വരുമ്പോൾ, ഒരു വ്യഞ്ജനത്തിന് ശേഷം 'ര' വരുമ്പോൾ അത് താഴെ വലതുവശത്തായി ' {{lang|kn|್ರ}} ' എന്ന രൂപത്തിൽ എഴുതുന്നു. *'''ഉദാഹരണം:''' പ്ര ({{lang|kn|ಪ್ರ}}), ക്ര ({{lang|kn|ಕ್ರ}}). {| class="wikitable" style="text-align:center;color:darkred;" |+ര-വൊത്തു<ref name="UnicodeKannada"/> | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=ര-വൊത്തു|l=kn|s=knda|ml=്ര|ch={{large|್ರ}}|ipa=/r̥a/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=(ക് + ര)|tops=ಕ್ + ರ|l=kn|s=knda|ml=ക്ര|ch={{large|ಕ್ರ}}|ipa=/kr̥a/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=(പ് + ര)|tops=ಪ್ + ರ|l=kn|s=knda|ml=പ്ര|ch={{large|ಪ್ರ}}|ipa=/pr̥a/}} |} === അനുനാസികങ്ങളും അനുസ്വാരവും === {{lang|kn|ಙ}} (ങ), {{lang|kn|ಞ}} (ഞ), {{lang|kn|ಣ}} (ണ), {{lang|kn|ನ}} (ന), {{lang|kn|ಮ}} (മ) എന്നീ അനുനാസിക വ്യഞ്ജനങ്ങൾ മറ്റൊരു വ്യഞ്ജനത്തിന് തൊട്ടുമുൻപ് വരുമ്പോൾ, കന്നഡയിൽ അവയുടെ കൂട്ടക്ഷരം എഴുതുന്നതിന് പകരം സാധാരണയായി [[അനുസ്വാരം|അനുസ്വാരമാണ്]] ('''ം''' / {{lang|kn|ಂ}}) ഉപയോഗിക്കുന്നത്.<ref>{{cite book |last=Sridhar |first=S. N. |title=Kannada (Descriptive Grammars) |year=1990 |publisher=Routledge |pages=290–292 |isbn=978-0-415-00317-9}}</ref> *'''ഉദാഹരണം:''' 'ബെംഗളൂരു' ({{lang|kn|ಬೆಂಗಳೂರು}}) എന്ന വാക്കിലെ /ങ്ഗ/ എന്നത് സാധാരണയായി /ംഗ/ ({{lang|kn|ಂಗ}}) എന്നാണ് എഴുതുന്നത്, അല്ലാതെ {{lang|kn|ಙ್ಗ}} ({{lang|kn|ಬೆಙ್ಗಳೂರು}}) എന്നല്ല. {{efn|ഉപയോഗിക്കുന്ന കമ്പ്യൂട്ടർ ഫോണ്ടിനനുസരിച്ച് ഡിജിറ്റൽ ഇടങ്ങളിൽ ഈ കൂട്ടക്ഷരങ്ങളുടെ രൂപത്തിൽ ചിലപ്പോൾ ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങൾ വന്നേക്കാം.}} === സങ്കീർണ്ണമായ കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ === കന്നഡയിൽ മൂന്നോ അതിലധികമോ വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ ചേർന്നും കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ഇത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ ആദ്യത്തെ അക്ഷരം പൂർണ്ണരൂപത്തിൽ എഴുതുകയും, തുടർന്നുവരുന്ന അക്ഷരങ്ങൾ ഒന്നിലധികം കീഴ്ചിഹ്നങ്ങളായി (വൊത്തുകൾ) ക്രമത്തിൽ താഴെയോ വലതുവശത്തോ ആയി ചേർക്കുകയുമാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഈ കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ മുകളിൽ നിന്ന് താഴേക്കും ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തുമായാണ് വായിക്കേണ്ടത്. ==== ത്രിസംയുക്താക്ഷരങ്ങൾ ==== കന്നഡ ലിപിയിൽ മൂന്ന് വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ ഒത്തുചേരുന്ന സങ്കീർണ്ണമായ കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ (ത്രിസംയുക്താക്ഷരങ്ങൾ) എഴുതാൻ സാധിക്കും. പ്രധാനമായും [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] നിന്നും സ്വീകരിച്ച പദങ്ങളിലാണ് (തത്സമങ്ങൾ) ഇത്തരം കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ സാധാരണയായി കണ്ടുവരുന്നത്. പ്രധാന ഉദാഹരണങ്ങൾ: * '''സ്ത്രീ''' ({{lang|kn|ಸ್ತ್ರೀ}}): "വനിത" എന്നാണ് ഇതിനർത്ഥം. ഇതിൽ '''സ്ത്ര''' (സ്ത്ര) സ് + ത് + ര ({{lang|kn|ಸ್ + ತ್ + ರ}}) എന്ന മൂന്ന് വ്യഞ്ജനങ്ങൾ ചേർന്ന കൂട്ടക്ഷരം ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു. * '''രാഷ്ട്ര''' ({{lang|kn|ರಾಷ್ಟ್ರ}}): "രാജ്യം" എന്നർത്ഥം. ഇതിൽ '''ഷ്ട്ര''' (ഷ്ട്ര) ഷ് + ട് + ര ({{lang|kn|ಷ್ + ಟ್ + ರ}}) എന്നീ മൂന്ന് വ്യഞ്ജനങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. * '''സൂക്ഷ്മ''' ({{lang|kn|ಸೂಕ್ಷ್ಮ}}): "ചെറിയ" അല്ലെങ്കിൽ "സൂക്ഷ്മമായ" എന്ന് അർത്ഥം. ഇതിലെ '''ക്ഷ്മ''' (ക്ഷ്മ) എന്ന കൂട്ടക്ഷരത്തിൽ ക് + ഷ് + മ ({{lang|kn|ಕ್ + ಷ್ + ಮ}}) എന്നീ മൂന്ന് വ്യഞ്ജനങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. * '''മത്സ്യ''' ({{lang|kn|ಮತ್ಸ್ಯ}}): "മീൻ" എന്ന് അർത്ഥം. ഇതിൽ '''ത്സ്യ''' (ത്സ്യ) ത് + സ് + യ ({{lang|kn|ತ್ + ಸ್ + ಯ}}) എന്നീ വ്യഞ്ജനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്ന് രൂപപ്പെടുന്നു. {| class="wikitable" style="text-align:center;color:darkred;" |+സംസ്കൃത ത്രിസംയുക്താക്ഷരങ്ങൾ<ref name="UnicodeKannada"/> | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=(സ് + ത് + ്ര)|tops=ಸ್ + ತ್ + ್ರ|l=kn|s=knda|ml=<br>സ്ത്ര|ch={{huge|ಸ್ತ್ರೀ}}|ipa=/st̪r̥a/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=(ഷ് + ട് + ്ര)|tops=ಷ್ + ಟ್ + ್ರ|l=kn|s=knda|ml=<br>ഷ്ട്ര|ch={{huge|ಷ್ಟ್ರ}}|ipa=/ʂʈr̥a/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=(ക് + ഷ് + മ്)|tops=ಕ್ + ಷ್ + ಮ್|l=kn|s=knda|ml=<br>ക്ഷ്മ|ch={{huge|ಕ್ಷ್ಮ}}|ipa=/kʂma/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=(ത് + സ് + ്യ)|tops=ತ್ + ಸ್ + ್ಯ|l=kn|s=knda|ml=<br>ത്സ്യ|ch={{huge|ತ್ಸ್ಯ}}|ipa=/t̪sja/}} |} [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃത പദങ്ങളിൽ]] മാത്രമല്ല, കന്നഡ ഭാഷയുടെ തനതായ പദങ്ങളിലും മൂന്ന് വ്യഞ്ജനങ്ങൾ ചേരുന്ന സവിശേഷ കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ കാണാൻ സാധിക്കും. പ്രധാനമായും സംസാരഭാഷയിൽ ക്രിയകൾക്കിടയിലെ സ്വരങ്ങൾ ലോപിക്കുമ്പോഴാണ് ഇത്തരം കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നത്. കന്നഡയിൽ ഒരു ക്രിയയെ പ്രയോജകക്രിയയാക്കി മാറ്റാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന 'ഇസു' ({{lang|kn|ಇಸು}}) എന്ന പ്രത്യയം മറ്റ് കാലസൂചകങ്ങളുമായി ചേരുമ്പോൾ ഒന്നിലധികം വ്യഞ്ജനങ്ങൾ ഒത്തുചേരുന്നു.<ref name="Schiffman" /> പ്രധാന ഉദാഹരണങ്ങൾ: * '''മാഡ്സ്താനെ''' ({{lang|kn|ಮಾಡ್ಸ್ತಾನೆ}}): "അവൻ ചെയ്യിപ്പിക്കുന്നു" എന്നാണ് ഇതിനർത്ഥം. {{efn|"മാഡു" (ചെയ്യുക) എന്നതിനൊപ്പം പ്രയോജക പ്രത്യയമായ "ഇസു" ചേർന്ന് "മാഡിസു" ({{lang|kn|ಮಾಡಿಸು}}) എന്നാകുന്നു. ഇതിനൊപ്പം "താനെ" (ಅವನು - അവൻ) ചേരുമ്പോഴാണ് ഈ പദമുണ്ടാകുന്നത്.}} ഇതിൽ '''ಡ್ಸ್ತ''' (ഡ്സ്ത) ഡ് + സ് + ത് ({{lang|kn|ಡ್ + ಸ್ + ತ್}}) എന്ന മൂന്ന് വ്യഞ്ജനങ്ങൾ ചേർന്ന കൂട്ടക്ഷരം രൂപപ്പെടുന്നു. * '''തോർസ്തീനി''' ({{lang|kn|ತೋರ್ಸ್ತೀನಿ}}): "ഞാൻ കാണിച്ചുതരാം" എന്നാണ് അർത്ഥം.{{efn|തോരു (കാണിക്കുക) + ഇസു (പ്രയോജക പ്രത്യയം) + തീനി (ഞാൻ) എന്നിവ ചേർന്നാണ് ഈ പദം രൂപപ്പെടുന്നത്.}} ഇതിൽ '''ರ್ಸ್ತ''' (ർസ്ത) എന്നത് ർ + സ് + ത് ({{lang|kn|ರ್ + ಸ್ + ತ್}}) എന്നീ മൂന്ന് വ്യഞ്ജനങ്ങൾ ചേർന്ന തനതായ കന്നഡ കൂട്ടക്ഷരമാണ്. * '''ഉൾസ്കൊണ്ടു''' ({{lang|kn|ಉಳ್ಸ್ಕೊಂಡು}}): "സംരക്ഷിച്ച്" അല്ലെങ്കിൽ "ബാക്കിവെച്ച്" എന്നർത്ഥം വരുന്നു.{{efn|ഉളിസു + കൊണ്ടു -> ഉൾസ്കൊണ്ടു.}} ഇതിലെ '''ಳ್ಸ್ಕ''' (ൾസ്ക) എന്ന കൂട്ടക്ഷരത്തിൽ ള് + സ് + ക് ({{lang|kn|ಳ್ + ಸ್ + ಕ್}}) എന്നീ മൂന്ന് വ്യഞ്ജനങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. {| class="wikitable" style="text-align:center;color:darkred;" |+കന്നഡ ത്രിസംയുക്താക്ഷരങ്ങൾ<ref name="UnicodeKannada"/> | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=(ഡ് + സ് + ത്)|tops=ಡ್ + ಸ್ + ತ್|l=kn|s=knda|ml=<br>ഡ്സ്ത|ch={{huge|ಡ್ಸ್ತ}}|ipa=/ɖst̪a/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=(ർ + സ് + ത്)|tops=ರ್ + ಸ್ + ತ್|l=kn|s=knda|ml=<br>ർസ്ത|ch={{huge|ರ್ಸ್ತ}}|ipa=/r̥st̪a/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=(ള് + സ് + ക്)|tops=ಳ್ + ಸ್ + ಕ್|l=kn|s=knda|ml=<br>ൾസ്ക|ch={{huge|ಳ್ಸ್ಕ}}|ipa=/ɭska/}} |} മറ്റ് [[ദ്രാവിഡ ഭാഷകൾ|ദ്രാവിഡ ഭാഷകളിൽ]] നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, സംസാരഭാഷയിലെ ഇത്തരം ഉച്ചാരണങ്ങളെ അതേപടി ലിപിയിലേക്ക് പകർത്താൻ കന്നഡയിലെ കൂട്ടക്ഷര വ്യവസ്ഥ (വൊത്തുകൾ) വലിയ രീതിയിൽ സഹായിക്കുന്നുണ്ട്. ==== ചതുർസംയുക്താക്ഷരം ==== കന്നഡയിൽ നാല് വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ ചേർന്നുണ്ടാകുന്ന അതിസങ്കീർണ്ണമായ കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃതത്തിൽ]] നിന്നും കടമെടുത്ത പദങ്ങളിലാണ് ഇവ കൂടുതലായും ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഇത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ ഒരു പൂർണ്ണ അക്ഷരത്തിനൊപ്പം മൂന്ന് കീഴ്ചിഹ്നങ്ങൾ (വൊത്തുകൾ) കൂടിയോ, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു അർക്കാവൊത്തും രണ്ട് കീഴ്ചിഹ്നങ്ങളുമോ ചേർന്നാണ് അക്ഷരം എഴുതുന്നത്. പ്രധാന ഉദാഹരണങ്ങൾ: * '''ദാർഷ്ട്യ''' ({{lang|kn|ದಾರ್ಷ್ಟ್ಯ}}): "അഹങ്കാരം" അല്ലെങ്കിൽ "ധിക്കാരം" എന്ന് അർത്ഥം വരുന്ന ഈ വാക്കിലെ '''{{lang|kn|ರ್ಷ್ಟ್ಯ}}''' (ർഷ്ട്യ) എന്ന അക്ഷരത്തിൽ ർ + ഷ് + ട് + യ് ({{lang|kn|ರ್ + ಷ್ + ಟ್ + ಯ್}}) 4 വ്യഞ്ജനങ്ങൾ ചേർന്നാണിത് ഉണ്ടാകുന്നത്. * '''അസ്ത്ര്യ''' ({{lang|kn|ಅಸ್ತ್ರ್ಯ}}): "അസ്ത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടത്" എന്ന് അർത്ഥം വരുന്ന ഈ വാക്കിലെ '''{{lang|kn|ಸ್ತ್ರ್ಯ}}''' (സ്ത്ര്യ), സ് + ത് + ര് + യ് ({{lang|kn|ಸ್ + ತ್ + ರ್ + ಯ್}}) 4 വ്യഞ്ജനങ്ങൾ ചേർന്നതാണ്. * '''ലക്ഷ്മ്യ''' ({{lang|kn|ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯ}}): "ലക്ഷ്മിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടത്" എന്ന് അർത്ഥം വരുന്ന ഈ വാക്കിലെ '''{{lang|kn|ಕ್ಷ್ಮ್ಯ}}''' (ക്ഷ്മ്യ) എന്നതും 4 വ്യഞ്ജനങ്ങൾ (ക് + ഷ് + മ് + യ്) ഒന്നിച്ച് ചേരുന്ന കൂട്ടക്ഷരമാണ്. {| class="wikitable" style="text-align:center;color:darkred;" |+ചതുർസംയുക്താക്ഷരം<ref name="UnicodeKannada"/> | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=(ർ + ഷ് + ട് + ്യ)|tops=ರ್ + ಷ್ + ಟ್ + ್ಯ|l=kn|s=knda|ml=<br>ർഷ്ട്യ|ch={{huge|ರ್ಷ್ಟ್ಯ}}|ipa=/r̥ʂʈja/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=(ർ + സ് + ത് + ്യ)|tops=ರ್ + ಸ್ + ತ್ + ್ಯ|l=kn|s=knda|ml=<br>സ്ത്ര്യ|ch={{huge|ಸ್ತ್ರ್ಯ}}|ipa=/st̪r̥ja/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=(ക് + ഷ് + മ് + ്യ)|tops=ಕ್ + ಷ್ + ಮ್ + ್ಯ|l=kn|s=knda|ml=<br>ക്ഷ്മ്യ|ch={{huge|ಕ್ಷ್ಮ್ಯ}}|ipa=/kʂmja/}} |} കന്നഡയുടെ തനതായ വാക്കുകളിൽ നാല് വ്യഞ്ജനങ്ങൾ ചേരുന്ന കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ ഇല്ല. ==== പഞ്ചസംയുക്താക്ഷരം ==== നാല് വ്യഞ്ജനങ്ങൾ മാത്രമല്ല, അപൂർവ്വമായി അഞ്ച് വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾ വരെ ചേരുന്ന കൂട്ടക്ഷരങ്ങളും കന്നഡ ലിപിയിലുണ്ട്. "പൂർണ്ണത" എന്ന് അർത്ഥമ്മുള്ള ''കാർത്സ്ന്യ'' ({{lang|kn|ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯ}}) എന്ന സംസ്കൃത വാക്ക് ഉത്തമ്മ ഉദാഹരണമാണ്.<ref name="stiehl_devanagari_writing">{{cite web |last1=Stiehl |first1=Ulrich |title=Devanagari-Schreibübungen |url=http://www.sanskritweb.net/deutsch/devanagari.pdf |accessdate=24 July 2017 |website=www.sanskritweb.net |archive-date=2007-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070226104620/http://www.sanskritweb.net/deutsch/devanagari.pdf |url-status=dead }}</ref> ഇതിലെ 'ർത്സ്ന്യ' ({{lang|kn|ರ್ತ್ಸ್ನ್ಯ}}) എന്ന കൂട്ടക്ഷരത്തിൽ ർ, ത്, സ്, ന്, യ് ({{lang|kn|ರ್ + ತ್ + ಸ್ + ನ್ + ಯ್}}) എന്നിങ്ങനെ അഞ്ച് വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങളുടെ സ്വരമില്ലാത്ത രൂപങ്ങൾ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>{{cite web |title=Kannada Script Details |url=https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=script_detail&key=Knda |website=ScriptSource |access-date=13 ഏപ്രിൽ 2026 |page=20}}</ref> മറ്റൊരു ഉദാഹരണമാണ് സംസ്കൃത വാക്ക് {{lang|kn|ಙ್ಕ್ಷ್ಣ್ವ}} (ങ്ക്ഷ്ണ്വ). {{efn| "''കടിക്കുന്ന''" എന്നർത്ഥം വരുന്ന {{lang|sa|दङ्क्ष्णु}} (ദംക്ഷ്ണു) എന്ന സംസ്കൃത നാമവിശേഷണം പുല്ലിംഗം, സ്ത്രീലിംഗം എന്നിവയുടെ ദ്വിവചനത്തിൽ ഷഷ്ഠി, സപ്തമി വിഭക്തികളിൽ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ {{lang|sa|दङ्क्ष्ण्वोः}} (ദങ്ക്ഷ്ണ്വോഃ) എന്ന രൂപം പ്രാപിക്കുന്നു. ഇതിനോട് സാമ്യമുള്ള മറ്റൊരു രൂപം ('''{{lang|sa|दङ्क्ष्णवः}}''' - ദങ്ക്ഷ്ണവഃ) ശുക്ല യജുർവേദത്തിലെ വാജസനേയി സംഹിതയിൽ (അധ്യായം 15, ശ്ലോകം 15) കാണാവുന്നതാണ്:<br>{{lang|sa|पुञ्जिकस्थला च क्रतुस्थला चाप्सरसौ '''दङ्क्ष्णवः''' पशवो हेतिः पौरुषेयो वधः प्रहेतिस्तेभ्यो नमो अस्तु ते नोऽवन्तु ते नो मृडयन्तु ते यं द्विष्मो यश्च नो द्वेष्टि तमेषां जम्भे दध्मः}}<br>{{lang|sa|{{script|mlym|പുഞ്ജികസ്ഥലാ ച ക്രതുസ്ഥലാ ചാപ്സരസൗ '''ദങ്ക്ഷ്ണവഃ''' പശവോ ഹേതിഃ പൗരുഷേയോ വധഃ പ്രഹേതിസ്തേഭ്യോ നമോ അസ്തു തേ നോഽവന്തു തേ നോ മൃഡയന്തു തേ യം ദ്വിഷ്മോ യശ്ച നോ ദ്വേഷ്ടി തമേഷാം ജമ്ഭേ ദധ്മഃ}}}}}} {| class="wikitable" style="text-align:center;color:darkred;" |+പഞ്ചസംയുക്താക്ഷരം<ref name="UnicodeKannada"/> | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=(ർ + ത് + സ് + ന് + ്യ)|tops=ರ್ + ತ್ + ಸ್ + ನ್ + ್ಯ|l=kn|s=knda|ml=<br>ർത്സ്ന്യ|ch={{huge|ರ್ತ್ಸ್ನ್ಯ}}|ipa=/r̥t̪snja/}} | {{അക്ഷരങ്ങൾ|top=(ങ് + ക് + ഷ് + ണ് +്വ)|tops=ಙ್ + ಕ್ + ಷ್ + ಣ್ + ವ|l=kn|s=knda|ml=<br>ങ്ക്ഷ്ണ്വ|ch={{huge|ಙ್ಕ್ಷ್ಣ್ವ}}|ipa=/ŋkʂɳʋ/}} |} == മറ്റ് പ്രതീകങ്ങൾ == കന്നഡ ലിപിയിൽ സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കുന്ന സ്വരങ്ങൾക്കും വ്യഞ്ജനങ്ങൾക്കും പുറമെ, [[സംസ്കൃതം|സംസ്കൃത പദങ്ങൾ]], അന്യഭാഷാ ശബ്ദങ്ങൾ, വേദമന്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്താൻ ചില പ്രത്യേക ചിഹ്നങ്ങളും ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. ഇവയുടെ വിവരങ്ങൾ താഴെ പറയുന്ന പട്ടികയിൽ നൽകിയിരിക്കുന്നു:<ref name="Unicode"/> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! പ്രതീകം ! പേര് ! പ്രവർത്തനം |- |style="font-size:36px;color:darkred;"| {{lang|kn|{{script|knda|಄}}}} || സിദ്ധം | പ്രാചീന ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും വേദമന്ത്രങ്ങളിലും മംഗളസൂചകമായി അല്ലെങ്കിൽ പ്രത്യേക ഉച്ചാരണങ്ങൾ കാണിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഒരു അപൂർവ്വ ചിഹ്നമാണിത്.<ref name="UnicodeKannada"/><ref>{{cite web |url=https://www.unicode.org/L2/L2016/16031-kannada-siddham.pdf |title=Proposal to encode the Kannada sign SIDDHAM in Unicode |date=2016 |publisher=Unicode Consortium|language=en |format=PDF}}</ref> |- |style="font-size:36px;color:darkred;"| {{lang|kn|{{script|knda|೜}}}} || പ്രാചീന ശ്രീ | ഒരു മംഗളസൂചക പദമായ 'ശ്രീ' എന്നതിൻ്റെ പ്രാചീന ലിപിരൂപമാണിത്. ഇത് മറ്റ് അക്ഷരങ്ങളുമായി കൂട്ടിച്ചേർക്കാറില്ല.<ref name="UnicodeKannada"/><ref name="kannadashri">{{cite web |url=https://www.unicode.org/L2/L2022/22006-archaic-shrii.pdf |title=Proposal to encode Kannada Sign Archaic Shri |date=2022 |publisher=Unicode Consortium |format=PDF}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.unicode.org/L2/L2022/22023-script-adhoc-rept.pdf |title=Recommendations to UTC #170 January 2022 on Script Proposals |date=2022 |publisher=Unicode Consortium|language=en |page=16 |format=PDF}}</ref> |- |style="font-size:36px;color:darkred;"| {{lang|kn|{{script|knda|ಽ}}}} || [[അവഗ്രഹം]] | സംസ്കൃത പദങ്ങളിൽ സന്ധിചേരുമ്പോൾ 'അ' എന്ന സ്വരം ലോപിച്ചു എന്ന് കാണിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ചിഹ്നമാണിത്. മലയാളത്തിലെ 'ഽ' എന്ന ചിഹ്നത്തിന് തുല്യമാണിത്. ('''ഉദാഹരണം:''' ശിവോಽഹം - {{lang|kn|ಶಿವೋಽಹಂ}}).<ref name="UnicodeKannada"/><ref name="Unicode"/>{{rp|4}} |- |style="font-size:36px;color:darkred;"| {{lang|kn|{{script|knda|಼}}}} || നുക്ത | [[ഉർദു]], [[ഇംഗ്ലീഷ്]] തുടങ്ങിയ അന്യഭാഷകളിലെ പ്രത്യേക ശബ്ദങ്ങളെ കന്നഡയിൽ കൃത്യമായി സൂചിപ്പിക്കാൻ വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങൾക്ക് താഴെ നൽകുന്ന ബിന്ദുവാണിത്. ഉദാഹരണത്തിന് ഇംഗ്ലീഷിലെ ' {{lang|en|f}} ', ' {{lang|en|z}} ' എന്നീ ശബ്ദങ്ങൾ കന്നഡയിൽ എഴുതാൻ യഥാക്രമം {{lang|kn|ಫ಼}} (ഫ), {{lang|kn|ಜ಼}} (സ) എന്നിങ്ങനെ ഈ ചിഹ്നം ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name="UnicodeKannada"/><ref name="Unicode"/>{{rp|7}} |- |style="font-size:36px;color:darkred;"| {{lang|kn|{{script|knda|ೳ}}}} || അപൂർവ്വ അനുസ്വരം | [[ഹവിഗന്നഡ ഉപഭാഷ|ഹാവ്യക കന്നഡ]], [[കൊങ്കണി]], [[അവധി ഭാഷ|അവധി]] എന്നിവ കന്നഡ ലിപിയിലേക്ക് മാറ്റിയെഴുതുമ്പോൾ ഉച്ചാരണത്തിലെ നാദങ്ങളും സ്വരഭേദങ്ങളും കൃത്യമായി കാണിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രത്യേക ചിഹ്നമാണിത്.<ref name="UnicodeKannada"/><ref>{{cite web |url=https://www.unicode.org/L2/L2020/20260-kannada-anusvara.pdf |title=Preliminary proposal to encode Kannada sign combining Anusvara right top |last=Shenoy Basty |first=Shashank |date=2020-08-24 |publisher=Unicode Consortium |language=en |format=PDF}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.unicode.org/L2/L2021/21114-kannada-sign-anusvara.pdf |title=Proposal to encode Kannada Sign Spacing Anusvara in the UCS |date=2021 |publisher=Unicode Consortium |language=en |format=PDF}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.unicode.org/L2/L2021/21130-script-adhoc-rept.pdf |title=Recommendations to UTC #168 July 2021 on Script Proposals |date=2021 |publisher=Unicode Consortium |language=en |page=10 |format=PDF}}</ref> |- |style="font-size:36px;color:darkred;"| {{lang|kn|{{script|knda|ಁ}}}} || ചന്ദ്രബിന്ദു | സ്വരങ്ങളുടെ അനുനാസിക ഉച്ചാരണത്തെ സൂചിപ്പിക്കാൻ [[പഴയ കന്നഡ|പഴയ കന്നഡയിലോ]] സംസ്കൃത ഗ്രന്ഥങ്ങളിലോ അക്ഷരത്തിന് മുകളിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന ചിഹ്നം.<ref name="UnicodeKannada"/><ref>{{cite web |url=https://www.unicode.org/L2/L2010/10392r2-chandrabindus.pdf |title=Request to encode South Indian CANDRABINDU-s |last=Sharma |first=Shriramana |date=2010-10-11 |publisher=Unicode Consortium |language=en |format=PDF}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.unicode.org/L2/L2010/10440-south-asia.pdf |title=Review of Indic-related L2 documents and Recommendations to the UTC |last1=Anderson |first1=Deborah |last2=McGowan |first2=Rick |last3=Whistler |first3=Ken |date=2010-10-27 |publisher=Unicode Consortium |page=4 |language=en |format=PDF}}</ref> |- |style="font-size:36px;color:darkred;"| {{lang|kn|{{script|knda|ಀ}}}} || സ്വതന്ത്ര ചന്ദ്രബിന്ദു | [[വൈദികസംസ്‌കൃതം|വൈദികസംസ്‌കൃതവും]]<ref>{{cite web |url=https://www.unicode.org/L2/L2014/14166-kannada-candrabindu.pdf |title=Usage of Kannada Sign Spacing Candrabindu in Vedic texts |last=Srinidhi |first=A. |date=2014 |publisher=Unicode Consortium |language=en |format=PDF}}</ref> [[ബഡഗ ഭാഷ|ബഡഗയും]]<ref>{{cite web |url=https://www.unicode.org/L2/L2014/14153-kannada-chandrabindu.pdf |title=Proposal to encode Kannada Sign Candrabindu |date=2014 |publisher=Unicode Consortium |language=en |format=PDF}}</ref> കന്നഡ ലിപിയിലേക്ക് മാറ്റിയെഴുതുമ്പോൾ ഉച്ചാരണത്തിലെ [[അനുസ്വരം]] കൃത്യമായി കാണിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രത്യേക ചിഹ്നമാണിത്. സാധാരണ ചന്ദ്രബിന്ദുവിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, അക്ഷരത്തിന് മുകളിലല്ലാതെ വരികൾക്കിടയിൽ സ്വതന്ത്രമായി നിൽക്കുന്നു.<ref name="UnicodeKannada"/><ref>{{cite web |url=https://www.unicode.org/L2/L2015/15204-script-recs.pdf |title=Recommendations to UTC #144 July 2015 on Script Proposals |date=2015-07-25 |publisher=Unicode Consortium |page=4 |language=en |format=PDF}}</ref> |- |style="font-size:36px;color:darkred;"| {{lang|kn|{{script|knda|್}}}} || [[വിരാമം]] | വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങളിലെ സ്വരം ('അ' കാരാന്തം) ഇല്ലാതാക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ചിഹ്നമാണിത്. മലയാളത്തിലെ ചന്ദ്രക്കലയ്ക്ക് സമം. കൂട്ടക്ഷരങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാനും വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങളെ സ്വരമില്ലാതെ ഉച്ചരിക്കാനും ഇത് സഹായിക്കുന്നു ('''ഉദാഹരണം:''' ക + ് = ക് - {{lang|kn|ಕ್}}).<ref name="UnicodeKannada"/><ref name="Unicode"/>{{rp|3-4}} |- |style="font-size:36px;color:darkred;"| {{lang|kn|{{script|knda|ೕ}}}} || ദീർഘചിഹ്നം | വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങളോടൊപ്പം ദീർഘസ്വരങ്ങളെ (പ്രത്യേകിച്ച് 'ഏ', 'ഓ' എന്നിവ) സൂചിപ്പിക്കാൻ അക്ഷരത്തിൻ്റെ വലതുവശത്ത് ചേർക്കുന്ന സഹായ ചിഹ്നമാണിത്.<ref name="L2/L2003">{{cite web |url=https://www.unicode.org/L2/L2003/03101-indic-dir/Kannada.pdf |title=Kannada Script Layout |date=2003-03-04 |publisher=Unicode Consortium |language=en |format=PDF}}</ref> |- |style="font-size:36px;color:darkred;"| {{lang|kn|{{script|knda|ೖ}}}} || ദീർഘചിഹ്നം | വ്യഞ്ജനാക്ഷരങ്ങളോടൊപ്പം 'ഐ' എന്ന സ്വരം ചേർക്കുമ്പോൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ചിഹ്നത്തിൻ്റെ ഭാഗമാണിത്. ('''ഉദാഹരണം:''' കൈ - {{lang|kn|ಕೈ}}).<ref name="UnicodeKannada"/><ref name="L2/L2003"/> |- | style="font-size:36px;color:darkred;"| {{lang|kn|{{script|knda|।}}}} | ദണ്ഡ | ആധുനിക പൂർണ്ണവിരാമത്തിന് പകരമായി പഴയ കന്നഡ വാക്യങ്ങൾ അവസാനിക്കുന്നിടത്ത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ചിഹ്നമാണിത്.<ref name="L2/L2004"/> |- | style="font-size:36px;color:darkred;"| {{lang|kn|{{script|knda|॥}}}} | ഇരട്ട ദണ്ഡ | പദ്യങ്ങളിൽ ശ്ലോകങ്ങളോ വലിയ ഖണ്ഡികകളോ അവസാനിക്കുമ്പോൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ചിഹ്നം.<ref name="L2/L2004"/> |} == ഉദാഹരണ വാചകങ്ങൾ == === ഹൽമിഡി ശാസനം === ക്രി.പി. 450-ൽ കൊത്തിവെക്കപ്പെട്ടതും കന്നഡ ഭാഷയിലെ ഏറ്റവും പുരാതനമായ ലിഖിതമായി കരുതപ്പെടുന്നതുമാണ് [[ഹൽമിഡി ശിലാശാസനം]]. ഈ ലിഖിതത്തിലെ ആദ്യ 10 വരികൾ ആധുനിക കന്നഡ ലിപിയിലും അവയുടെ മലയാളം വിവർത്തനവുമാണ് താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്നത്; ഇതിൽ {{lang|kn|ಱ}}, {{lang|kn|ೞ}} തുടങ്ങിയ പഴയ കന്നഡ അക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിക്കുക.<ref name="halmidi">{{cite web |url=https://archive.org/details/annualreportofth014517mbp/page/n125/mode/2up |title=Annual Report of the Mysore Archaeological Department for the year 1936 |publisher=Government Branch Press, Bangalore |date=1938 |language=en |page=72–74 |access-date=14 ഏപ്രിൽ 2026}}</ref> {{Verse translation|lang=kn|{{large|೧. ಜಯತಿ ಶ್ರೀ ಪರೀಷ್ವಂಗ ಶ್ಯಾರ್ಙ್ಗಮವ್ಯಾನತೇರ್ಧ<u>ನುಃ</u> । ದಾನವಾಕ್ಷ್ಣೋರ್ಯುಗಾಂತಾ<u>ಗ್ನಿಃ</u> ಶಿಷ್ಟಾನಾಂತು ಸುದರ್ಶ<u>ನಃ</u> ॥ ೨. ನಮಃ ಶ್ರೀಮತ್ಕದಂಬಪನ್ ತ್ಯಾಗಸಂಪನ್ನನ್ ಕಲಭೋರನಾ ಅರಿ ಕಕುಸ್ಥಭಟ್ಟೋರನಾಳೆ ೩. ನರಿದಾವಿಳೆ ನಾಡುಳ್ ಮೃಗೇಶ ನಾಗೇಂದ್ರಾಭೀಳರ್ಬ್ಬಟಹರಪ್ಪೋರ್ ಶ್ರೀ ಮೃಗೇಶ ನಾಗಾಹ್ವಯರ್ ೪. ಇರ್ವ್ವರಾ ಬಟರಿಕುಲಾಮಲವ್ಯೋಮ ತಾರಾಧಿನಾಥನ್ ಅಳಪಗಣ ಪಶುಪತಿಮಾ ದಕ್ಷಿಣಾಪಥ ೫. ಬಹುಶತಹವನಾಹವದುಳ್ ಪಶು ಪ್ರದಾನ ಶೌರ್ಯೋದ್ಯಮ ಭರಿತೋನ್ ದಾನಪಶುಪತಿಯೆಂದು ೬. ಪೊಗ<u>ೞೆ</u>ಪೊಟ್ಟಣ ಪಶುಪತಿನಾಮಧೇಯನಾಸರಕ್ಕೆಲ್ಲ ಬಟರಿಯಾ ಪ್ರೇಮಾಲಯ ಸುತಂಗೆ ೭. ಸೇಂದ್ರಕ ಬಾಣೋಭಯ ದೇಶದಾ ವೀರಪುರುಷ ಸಮಕ್ಷದೆ ಕೇಕಯ ಪಲ್ಲವರಂ ಕಾದೆ<u>ಱಿ</u>ದು ಪೆತ್ತ ಜಯನಾ ೮. ವಿಜ ಅರಸಂಗೆ ಬಾ<u>ೞ್ಗ</u><u>ಱ್ಚು</u> ಪಲ್ಮಡಿಉಂ ಮೂ<u>ೞಿ</u>ವಳ್ಳಿಉಂ ಕೊಟ್ಟಾರ್ ಬಟಾರಿಕುಲದೋನ್ ಅ<u>ೞು</u>ಕದಂಬನ್ ೯. ಕ<u>ೞ್</u> ದೋನ್ ಮಹಾಪಾತಕನ್ ಇರ್ವ್ವರುಂ ಸ<u>ೞ್ಬಂ</u>ಗದರ್ ವಿಜ ಅರಸರುಂ ಪಲ್ಮಡಿಗೆ ಕು<u>ಱುಂ</u>ಬಿಡಿ ವಿಟ್ಟಾರ್ ೧೦. ಅದಾನ್ ಅ<u>ೞಿ</u>ವೊಂಗೆ ಮಹಾಪಾತಕಂ ಸ್ವಸ್ತಿ ಭಟ್ಟರ್ಗ್ಗೀ ಗ<u>ೞ್ದೆ</u> ಒಡ್ಡಲಿ ಆ ಪತ್ತೊಂದಿ ವಿಟ್ಟಾರಕರ}} |1. വിജയശ്രീലാളിതനായി ശാർങ്ഗമെന്ന വില്ലേന്തിയവനും, അസുരനേത്രങ്ങൾക്ക് യുഗാന്തത്തിലെ അഗ്നിയെപ്പോലെ ഭയങ്കരനും, സജ്ജനങ്ങൾക്ക് മംഗളകാരിയുമായ വിഷ്ണു ഭഗവാൻ ജയിക്കട്ടെ. 2. ശ്രീമാനായ കദമ്പ രാജാവിനും, ത്യാഗസമ്പന്നനും കലഭോരന്മാരുടെ ശത്രുവും ഹൽമിഡി ഭരിക്കുന്നവനുമായ കകുസ്ഥഭട്ടോരനും നമസ്കാരം. 3. നരിദാവിളെ നാട്ടിൽ മൃഗരാജാവിനെപ്പോലെയും നാഗേന്ദ്രനെപ്പോലെയും ഭയങ്കരനും ശത്രുസംഹാരകനുമായ ശ്രീ മൃഗേശ നാഗൻ എന്ന വ്യക്തി. 4. ബടാരി കുലമാകുന്ന നിർമ്മലമായ ആകാശത്തിലെ ചന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ളവനും, ദക്ഷിണാപഥത്തിലെ പശുപതിയെപ്പോലെ അലപഗണങ്ങളെ നയിക്കുന്നവനുമായ അളപൻ. 5. നൂറുകണക്കിന് യുദ്ധമാകുന്ന യാഗങ്ങളിൽ ശത്രുക്കളാകുന്ന പശുക്കളെ ബലി നൽകിയവനും, ശൗര്യവും ഉദ്യമവും നിറഞ്ഞവനുമായ 'ദാനപശുപതി' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നവൻ. 6. പുകഴ്പെറ്റ പശുപതി എന്ന നാമധാരിയും ബടാരി കുലത്തിലെ പ്രിയപ്പെട്ടവനുമായ ആ മകന്. 7. സേന്ദ്രക, ബാണ എന്നീ രണ്ട് ദേശങ്ങളിലെയും വീരപുരുഷന്മാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ കേകയരെയും പല്ലവരെയും യുദ്ധത്തിൽ എതിർത്തു തോൽപ്പിച്ചു നേടിയ വിജയത്തിൻ്റെ സ്മരണയ്ക്കായി. 8. വിജയ രാജാവിൻ്റെ വാൾ കഴുകുന്ന ചടങ്ങിനായി പൽമഡിയും (ഹൽമിഡി) മൂഴിവള്ളിയും ബടാരി കുലത്തിലെ അഴുകദംബൻ ദാനമായി നൽകി. 9. ഇത് ലംഘിക്കുന്നവൻ മഹാപാതകിയാകുന്നു. വിജയ രാജാവും മറ്റു പ്രമുഖരും പൽമഡി ഗ്രാമത്തിന് 'കുറമ്പിഡി' (നികുതിയിളവ്) നൽകി. 10. ഇത് നശിപ്പിക്കുന്നവൻ മഹാപാതകിയാകും. ഭട്ടർക്ക് ഈ വയലുകളും ഒഡ്ഡലി എന്ന പ്രദേശവും നികുതിരഹിതമായി നൽകിയിരിക്കുന്നു. മംഗളം ഭവിക്കട്ടെ.|italicsoff=y|attr1= [[ഹൽമിഡി ശാസനം]] (ഏകദേശം ക്രി.പി. 450)|attr2= വിവർത്തനം}} === സാർവ്വദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപന === താഴെ നൽകിയിരിക്കുന്ന വാചകം [[അന്താരാഷ്ട്ര മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനം|സാർവ്വദേശീയ മനുഷ്യാവകാശ പ്രഖ്യാപനത്തിലെ]] വകുപ്പ് 1. നിന്നുള്ളതാണ്.<ref>{{cite web |title=Universal Declaration of Human Rights |url=https://www.un.org/en/universal-declaration-human-rights/index.html |website=www.un.org |access-date=29 March 2020 |language=en |date=6 October 2015}}</ref><ref name="UDHR_Kannada">{{cite web |url=https://www.ohchr.org/sites/default/files/UDHR/Documents/UDHR_Translations/kjv.pdf|title=Universal Declaration of Human Rights: Kannada|trans-title=ಮಾನವ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳ ಸಾವವತ್ರಿಕ್ ಪ್ಿಕ್ಟನ|url-status=live|archive-date=6 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006183355/http://www.ohchr.org/sites/default/files/UDHR/Documents/UDHR_Translations/kjv.pdf|website=OHCHR.org|publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights|language=kn|page=3|access-date=17 January 2026}}</ref> ==== കന്നഡ ലിപിയിൽ ==== {{blockindent|{{lang|kn|{{script|Knda|{{large|ನಿಬಂಧ್ನೆ ೧. - ಎಲ್ಲಾ ಮಾನವರು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಿಳಿವು ಮತ್ತು ಅಂತಃಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಾದ್ದರಿಂದ, ಅವರು ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಸಹೋದರ ಭಾವದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.}}}}}}}} ==== ([[ISO 15919]]) ലത്തീൻ വൽക്കരണം ==== {{blockindent|{{translit|kn|ISO|Ellā mānavaru svatantrarāgiyē huṭṭiddāre hāgu ghanate mattu adhikāragaḷalli samānarāgiddāre. Tiḷivu mattu antaḥsākṣīyannu paḍedavarāddarinda avaru obbarigobbaru sahōdara bhāvadinda naḍedukoḷḷabēku.|italic=yes}}}} ==== [[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ]] അനുലേഖനം ==== {{blockindent|{{lang|kn|{{IPA|/ellaː maːn̪ɐʋɐɾu sʋɐt̪ɐn̪t̪ɾɐɾaːɡijeː huʈʈid̪d̪aːɾe haːɡu gʱɐn̪ɐt̪e mɐt̪t̪u ɐd̪ʱikaːɾɐɡɐɭɐlli sɐmaːn̪ɐɾaːɡid̪d̪aːɾe ǁ t̪iɭiʋu mɐt̪t̪u ɐn̪t̪ɐkkɐɾɐɳɐɡɐɭɐn̪n̪u pɐɖed̪ɐʋɐraːd̪d̪ɐɾin̪d̪ɐ ɐʋɐɾu obbɐɾiɡobbɐɾu sɐhoːd̪ɐɾɐ bʱaːʋɐd̪in̪d̪ɐ n̪ɐɖed̪ukoɭɭɐbeːku ǁ/}}}}}} ==== മലയാളം പരിഭാഷ ==== {{blockindent|മനുഷ്യരെല്ലാവരും തുല്യാവകാശങ്ങളോടും അന്തസ്സോടും കൂടി സ്വതന്ത്രരായി ജനിച്ചവരാണ്. മനുഷ്യനു വിവേകവും മനഃസാക്ഷിയും സിദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവർ പരസ്പരം സഹോദരഭാവത്തോടെ വർത്തിക്കേണ്ടതാണ്.}} == അക്കങ്ങൾ == [[File:Mysore Clocktower - clock face.jpg|thumb|220px|കന്നഡ അക്കങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുള്ള [[മൈസൂർ|മൈസൂരിലെ]] ഒരു ക്ലോക്ക്. {{efn|ഇതിൻ്റെ പുറത്തെ വൃത്തത്തിലുള്ള അക്കങ്ങളുടെ ക്രമീകരണം ശ്രദ്ധേയമാണ്: 3 (വലത്), 6 (താഴെ), 9 (ഇടത്), 12 (മുകളിൽ) എന്നീ അക്കങ്ങൾ നേരെയാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്. 1, 2, 4, 7, 8 എന്നീ അക്കങ്ങൾ വലത്തോട്ട് അല്പം ചെരിഞ്ഞും, 5, 10, 11 എന്നീ അക്കങ്ങൾ ഇടത്തോട്ട് അല്പം ചെരിഞ്ഞുമാണ് നൽകിയിട്ടുള്ളത്. ഈ ക്രമീകരണം കാരണം ചെറിയ ചെരിവുകൾ അവഗണിച്ചാൽ എല്ലാ അക്കങ്ങളും സാധാരണ പോലെ എളുപ്പത്തിൽ വായിക്കാൻ സാധിക്കും (പ്രത്യേകിച്ച് 10, 11, 12 എന്നീ അക്കങ്ങൾ ഇടത്തുനിന്ന് വലത്തോട്ട് സാധാരണ പോലെ വായിക്കാം).}}]] കന്നഡ ഭാഷയ്ക്ക് പൂജ്യം മുതൽ ഒൻപത് വരെയുള്ള പത്ത് അക്കങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന തനതായ ഒരു സംഖ്യാസമ്പ്രദായമുണ്ട്. മറ്റ് ഭാരതീയ ഭാഷകളെപ്പോലെ ദശാംശ വ്യവസ്ഥ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ഇവ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ആധുനിക കാലത്ത് [[അക്കം|ഇംഗ്ലീഷ് (ഹിന്ദു-അറബിൿ) അക്കങ്ങളുടെ]] ഉപയോഗം വർദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, കർണ്ണാടകയിലെ ഔദ്യോഗിക രേഖകളിലും പഴയ ക്ലോക്കുകളിലും കലണ്ടറുകളിലും നാണയങ്ങളിലും കന്നഡ അക്കങ്ങൾ ഇപ്പോഴും വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. {| class="wikitable" style="text-align:center;color:darkred;" |+ കന്നഡ അക്കങ്ങൾ |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=<small>(സൊന്നെ)</small>|tops=ಸೊನ್ನೆ|l=kn|s=knda|ml=0|ch={{large|೦}}|note=പൂജ്യം}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=<small>(ഒന്ദു)</small>|tops=ಒಂದು|l=kn|s=knda|ml=1|ch={{large|೧}}|note=ഒന്ന്}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=<small>(എരഡു)</small>|tops=ಎರಡು|l=kn|s=knda|ml=2|ch={{large|೨}}|note=രണ്ട്}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=<small>(മൂറു)</small>|tops=ಮೂರು|l=kn|s=knda|ml=3|ch={{large|೩}}|note=മൂന്ന്}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=<small>(നാല്ക്കു)</small>|tops=ನಾಲ್ಕು|l=kn|s=knda|ml=4|ch={{large|೪}}|note=നാല്}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=<small>(ഐദു)</small>|tops=ಐದು|l=kn|s=knda|ml=5|ch={{large|೫}}|note=അഞ്ച്}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=<small>(ആറു)</small>|tops=ಆರು|l=kn|s=knda|ml=6|ch={{large|೬}}|note=ആറ്}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=<small>(ഏളു)</small>|tops=ಏಳು|l=kn|s=knda|ml=7|ch={{large|೭}}|note=ഏഴ്}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=<small>(എണ്ടു)</small>|tops=ಎಂಟು|l=kn|s=knda|ml=8|ch={{large|೮}}|note=എട്ട്}} |{{അക്ഷരങ്ങൾ|top=<small>(ഒമ്പത്തു)</small>|tops=ಒಂಬತ್ತು|l=kn|s=knda|ml=9|ch={{large|೯}}|note=ഒമ്പത്}} |} കർണ്ണാടക സർക്കാർ സ്ഥാപനങ്ങൾ കൂടുതലായും ഉപയോഗിക്കുന്നത് കന്നഡ അക്കങ്ങളാണ്. കർണ്ണാടകയിലെ KSRTC ബസ്സുകളിലും മറ്റും കന്നഡ അക്കങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത് കാണാവുന്നതാണ്. {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ കന്നഡ സംഖ്യകൾ <ref>{{cite web |url=https://www.omniglot.com/language/numbers/kannada.htm |title=Numbers in Kannada |author=Simon Ager |website=Omniglot |access-date=9 ഏപ്രിൽ 2026}}</ref> ! കന്നഡ<br>അക്കങ്ങൾ ! അറബിൿ<br>അക്കങ്ങൾ ! കന്നഡ പേര്<br>(ഉച്ചാരണം) ! മലയാളം<br>പേര് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೦}} || 0 || {{lang|kn|ಸೊನ್ನೆ}} (സൊന്നേ) || പൂജ്യം |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೧}} || 1 || {{lang|kn|ಒಂದು}} (ഒന്ദു) || ഒന്ന് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೨}} || 2 || {{lang|kn|ಎರಡು}} (എറഡു) || രണ്ട് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೩}} || 3 || {{lang|kn|ಮೂರು}} (മൂരു) || മൂന്ന് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೪}} || 4 || {{lang|kn|ನಾಲ್ಕು}} (നാൽകു) || നാല് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೫}} || 5 || {{lang|kn|ಅಯ್ದು}} (അയ്ദു / ഐദു) || അഞ്ച് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೬}} || 6 || {{lang|kn|ಆರು}} (ആറു) || ആറ് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೭}} || 7 || {{lang|kn|ಏಳು}} (ഏളു) || ഏഴ് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೮}} || 8 || {{lang|kn|ಎಂಟು}} (എൺടു) || എട്ട് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೯}} || 9 || {{lang|kn|ಒಂಬತ್ತು}} (ഒമ്പത്തു) || ഒൻപത് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೧೦}} || 10 || {{lang|kn|ಹತ್ತು}} (ഹത്തു) || പത്ത് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೧೧}} || 11 || {{lang|kn|ಹನ್ನೊಂದು}} (ഹന്നൊന്ദു) || പതിനൊന്ന് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೧೨}} || 12 || {{lang|kn|ಹನ್ನೆರಡು}} (ഹന്നെറഡു) || പന്ത്രണ്ട് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೧೩}} || 13 || {{lang|kn|ಹದಿಮೂರು}} (ഹദിമൂരു) || പതിമൂന്ന് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೧೪}} || 14 || {{lang|kn|ಹದಿನಾಲ್ಕು}} (ഹദിനാൽകു) || പതിനാല് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೧೫}} || 15 || {{lang|kn|ಹದಿನೈದು}} (ഹദിനൈദു) || പതിനഞ്ച് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೧೬}} || 16 || {{lang|kn|ಹದಿನಾರು}} (ഹദിനാറു) || പതിനാറ് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೧೭}} || 17 || {{lang|kn|ಹದಿನೇಳು}} (ഹദിനേളു) || പതിനേഴ് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೧೮}} || 18 || {{lang|kn|ಹದಿನೆಂಟು}} (ഹദിനെൺടു) || പതിനെട്ട് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೧೯}} || 19 || {{lang|kn|ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು}} (ഹത്തൊമ്പത്തു) || പത്തൊൻപത് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೨೦}} || 20 || {{lang|kn|ಇಪ್ಪತ್ತು}} (ഇപ്പത്തു) || ഇരുപത് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೨೧}} || 21 || {{lang|kn|ಇಪ್ಪತ್ತ್'ಒಂದು}} (ഇപ്പത്തൊന്ദു) || ഇരുപത്തൊന്ന് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೨೨}} || 22 || {{lang|kn|ಇಪ್ಪತ್ತ್'ಎರಡು}} (ഇപ്പത്തെറഡു) || ഇരുപത്തിരണ്ട് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೨೩}} || 23 || {{lang|kn|ಇಪ್ಪತ್ತ್'ಮೂರು}} (ഇപ്പത്തുമൂരു) || ഇരുപത്തിമൂന്ന് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೨೪}} || 24 || {{lang|kn|ಇಪ್ಪತ್ತ್'ನಾಲ್ಕು}} (ഇപ്പത്തുനാൽകു) || ഇരുപത്തിനാല് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೨೫}} || 25 || {{lang|kn|ಇಪ್ಪತ್ತ್'ಐದು}} (ഇപ്പത്തൈദു) || ഇരുപത്തഞ്ച് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೨೬}} || 26 || {{lang|kn|ಇಪ್ಪತ್ತ್'ಆರು}} (ഇപ്പത്താറു) || ഇരുപത്താറ് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೨೭}} || 27 || {{lang|kn|ಇಪ್ಪತ್ತ್'ಏಳು}} (ഇപ്പത്തേളു) || ഇരുപത്തേഴ് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೨೮}} || 28 || {{lang|kn|ಇಪ್ಪತ್ತ್'ಎಂಟು}} (ഇപ്പത്തെൺടു) || ഇരുപത്തെട്ട് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೨೯}} || 29 || {{lang|kn|ಇಪ್ಪತ್ತ್'ಒಂಬತ್ತು}} (ഇപ്പത്തൊമ്പത്തു) || ഇരുപത്തൊൻപത് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೩೦}} || 30 || {{lang|kn|ಮೂವತ್ತು}} (മൂവത്തു) || മുപ്പത് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೩೧}} || 31 || {{lang|kn|ಮುವತ್ತ್'ಒಂದು}} (മുവത്തൊന്ദു) || മുപ്പത്തൊന്ന് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೩೨}} || 32 || {{lang|kn|ಮುವತ್ತ್'ಎರಡು}} (മുവത്തെറഡു) || മുപ്പത്തിരണ്ട് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೩೩}} || 33 || {{lang|kn|ಮುವತ್ತ್'ಮೂರು}} (മുവത്തുമൂരു) || മുപ്പത്തിമൂന്ന് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೩೪}} || 34 || {{lang|kn|ಮೂವತ್ತ್'ನಾಲ್ಕು}} (മൂവത്തുനാൽകു) || മുപ്പത്തിനാല് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೩೫}} || 35 || {{lang|kn|ಮೂವತ್ತ್'ಐದು}} (മൂവത്തൈദു) || മുപ്പത്തഞ്ച് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೩೬}} || 36 || {{lang|kn|ಮೂವತ್ತ್'ಆರು}} (മൂവത്താറു) || മുപ്പത്താറ് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೩೭}} || 37 || {{lang|kn|ಮೂವತ್ತ್'ಏಳು}} (മൂവത്തേളു) || മുപ്പത്തേഴ് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೩೮}} || 38 || {{lang|kn|ಮೂವತ್ತ್'ಎಂಟು}} (മൂവത്തെൺടു) || മുപ്പത്തെട്ട് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೩೯}} || 39 || {{lang|kn|ಮೂವತ್ತ್'ಒಂಬತ್ತು}} (മൂവത്തൊമ്പത്തു) || മുപ്പത്തൊൻപത് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೪೦}} || 40 || {{lang|kn|ನಲವತ್ತು}} (നലവത്തു) || നാൽപ്പത് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೫೦}} || 50 || {{lang|kn|ಐವತ್ತು}} (ഐവത്തു) || അൻപത് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೬೦}} || 60 || {{lang|kn|ಅರುವತ್ತು}} (അറുവത്തു) || അറുപത് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೭೦}} || 70 || {{lang|kn|ಎಪ್ಪತ್ತು}} (എപ്പത്തു) || എഴുപത് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೮೦}} || 80 || {{lang|kn|ಎಂಬತ್ತು}} (എമ്പത്തു) || എൺപത് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೯೦}} || 90 || {{lang|kn|ತೊಂಬತ್ತು}} (തൊമ്പത്തു) || തൊണ്ണൂറ് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೧೦೦}} || 100 || {{lang|kn|ನೂರು}} (നൂറു) || നൂറ് |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೧,೦೦೦}} || 1,000 || {{lang|kn|ಸಾವಿರ}} (സാവിര) || ആയിരം |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೧,೦೦,೦೦೦}} || 1,00,000 || {{lang|kn|ಒಂದು ಲಕ್ಷ}} (ഒന്ദു ലക്ഷ) || ഒരു ലക്ഷം |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೧೦,೦೦,೦೦೦}} || 10,00,000 || {{lang|kn|ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ}} (ഹത്തു ലക്ഷ) || പത്ത് ലക്ഷം |- | style="font-size:15px;"| {{lang|kn|೧,೦೦,೦೦,೦೦೦}} || 1,00,00,000 || {{lang|kn|ಕೋಟಿ}} (കോടി) || ഒരു കോടി |} == ലിപി സാദൃശ്യങ്ങൾ == {{main|തെലുഗു ലിപി}} ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ലിപികളായ തെലുങ്ക്, മലയാളം, തമിഴ് എന്നിവയുമായി കന്നഡ ലിപിക്ക് ചരിത്രപരമായി വലിയ സാമ്യങ്ങളുണ്ട്. ദ്രാവിഡ ഭാഷാ കുടുംബത്തിൽപ്പെട്ട കന്നഡയും തെലുങ്കും ഒരേ ലിപി വ്യവസ്ഥയിൽ ([[കന്നഡ-തെലുങ്ക് ലിപി]]) നിന്നാണ് വികസിച്ചുവന്നത്. അതിനാൽ ഈ രണ്ട് ലിപികളും തമ്മിൽ പരസ്പരം വായിക്കാൻ കഴിയുന്നത്ര അടുത്ത സാമ്യമുണ്ട്. കൂടാതെ, തമിഴ്-ബ്രാഹ്മിയിൽ നിന്നും വികസിച്ച [[ഗ്രന്ഥലിപി|ഗ്രന്ഥ ലിപിയുമായി]] കന്നഡ ലിപിക്ക് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ട്. കർണ്ണാടകയുടെ തീരദേശങ്ങളിലും കേരളത്തിലെ കാസർഗോഡ് ഭാഗങ്ങളിലും [[കന്നഡ]], [[തുളു ഭാഷ|തുളു]], [[സംസ്കൃതം]] എന്നീ ഭാഷകൾ എഴുതാൻ [[തുളു ലിപി|തിഗളാരി ലിപി]] വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. തിഗളാരി ലിപിയും ആധുനിക മലയാള ലിപിയും ഒരേ മാതൃലിപിയിൽ നിന്ന് വികസിച്ചവയായതിനാൽ, ഇവ തമ്മിൽ വളരെ അടുത്ത ഘടനാപരമായ സാമ്യം കാണാൻ സാധിക്കും. പഴയകാലത്ത് കേരളത്തിലെയും കർണ്ണാടകത്തിലെയും പണ്ഡിതർ വേദമന്ത്രങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്താൻ ഈ ലിപികൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. {{Sticky table start}}{{sort under}}{{mw-datatable}} {| class="wikitable sortable sort-under-center mw-datatable sticky-table-head sticky-table-col1" style="text-align:center;font-size: 18px;" |+ style="text-align:left;font-size: 80%;"| ദ്രാവിഡ ലിപി സാദൃശ്യങ്ങൾ<ref name="Kittel1903"/>{{rp|13}} |- style="text-align:centre;font-size: 90%;" ! [[അന്താരാഷ്ട്ര ശബ്ദലിപി|ഐ.പി.എ.]] !! /[[k]]/ !! /[[kʱ]]/ !! /[[g]]/ !! /[[gʱ]]/ !! /[[ŋ]]/ !! /[[t͡ʃ]]/ !! /[[t͡ʃʱ]]/ !! /[[d͡ʒ]]/ !! /[[d͡ʒʱ]]/ !! /[[ɲ]]/ !! /[[ʈ]]/ !! /[[ʈʱ]]/ !! /[[ɖ]]/ !! /[[ɖʱ]]/ !! /[[ɳ]]/ !! /[[t̪]]/ !! /[[t̪ʱ]]/ !! /[[d̪]]/ !! /[[d̪ʱ]]/ !! /[[n̪]]/ !! /[[n]]/ !! [[t]] !! /[[t͡s]]/ !! /[[d͡z]]/ !! /[[p]]/ !! /[[pʱ]]/ !! /[[b]]/ !! [[bʱ]] !! /[[m]]/ !! /[[j]]/ !! [[y]]!! [[ɾ]] !! /[[ɽ]]/ !! /[[r]]/ !! /[[l]]/ !! /[[ɭ]]/ !! /[[ɻ]]/ !! /[[ʋ]]/ !! /[[ʃ]]/ !! /[[ʂ]]/ !! /[[s]]/ !! /[[h]]/ !! /[[kʂ]]/ || /[[d͡ʒɲ]]/ |- ! [[തമിഴ് ബ്രാഹ്മി]] | {{script|Brah|𑀓}} || {{script|Brah|𑀔}} || {{script|Brah|𑀕}} || {{script|Brah|𑀖}} || {{script|Brah|𑀗}} || {{script|Brah|𑀘}} || {{script|Brah|𑀙}} || {{script|Brah|𑀚}} || {{script|Brah|𑀛}} || {{script|Brah|𑀜}} || {{script|Brah|𑀝}} || {{script|Brah|𑀞}} || {{script|Brah|𑀟}} || {{script|Brah|𑀠}} || {{script|Brah|𑀡}} || {{script|Brah|𑀢}} || {{script|Brah|𑀣}} || {{script|Brah|𑀤}} || {{script|Brah|𑀥}} || {{script|Brah|𑀦}} || {{script|Brah|𑀷}} || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;"| || {{script|Brah|𑀧}} || {{script|Brah|𑀨}} || {{script|Brah|𑀩}} || {{script|Brah|𑀪}} || {{script|Brah|𑀫}} || {{script|Brah|𑀬}} || style="background:#ccc;"| || {{script|Brah|𑀭}} || style="background:#ccc;"| || {{script|Brah|𑀶}} || {{script|Brah|𑀮}} || {{script|Brah|𑁵}} || {{script|Brah|𑀵}} || {{script|Brah|𑀯}} || {{script|Brah|𑀰}} || {{script|Brah|𑀱}} || {{script|Brah|𑀲}} || {{script|Brah|𑀳}} || style="background:#cch; color:#808080"|{{script|Brah|𑀓𑁰𑀱}} || style="background:#cch; color:#808080"|{{script|Brah|𑀚𑁰𑀜}} |- ! [[തമിഴ് ലിപി|തമിഴ്]] | {{script|Taml|க}} || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;" | || {{script|Taml|ங}} || {{script|Taml|ச}} || style="background:#ccc;" | || {{script|Taml|ஜ}} || style="background:#ccc;"| || {{script|Taml|ஞ}} || {{script|Taml|ட}} || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;"| || {{script|Taml|ண}} || {{script|Taml|த}} || style="background:#ccc;" | || style="background:#ccc;" | || style="background:#ccc;" | || {{script|Taml|ந}} || {{script|Taml|ன}} || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;"| || {{script|Taml|ப}} || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;" | || style="background:#ccc;" | || {{script|Taml|ம}} || {{script|Taml|ய}} || style="background:#ccc;" | || {{script|Taml|ர}} || style="background:#ccc;"| || {{script|Taml|ற}} || {{script|Taml|ல}} || {{script|Taml|ள}} || {{script|Taml|ழ}} || {{script|Taml|வ}} || {{script|Taml|ஶ}} || {{script|Taml|ஷ}} || {{script|Taml|ஸ}} || {{script|Taml|ஹ}} || {{script|Taml|க்ஷ}} ||style="background:#ccc;"|&nbsp; |- ! [[ഗ്രന്ഥ ലിപി|ഗ്രന്ഥ]] | {{script|Gran|𑌕}} || {{script|Gran|𑌖}} || {{script|Gran|𑌗}} || {{script|Gran|𑌘}} || {{script|Gran|𑌙}} || {{script|Gran|𑌚}} || {{script|Gran|𑌛}} || {{script|Gran|𑌜}} || {{script|Gran|𑌝}} || {{script|Gran|𑌞}} || {{script|Gran|𑌟}} || {{script|Gran|𑌠}} || {{script|Gran|𑌡}} || {{script|Gran|𑌢}} || {{script|Gran|𑌣}} || {{script|Gran|𑌤}} || {{script|Gran|𑌥}} || {{script|Gran|𑌦}} || {{script|Gran|𑌧}} || {{script|Gran|𑌨}} || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;"| || {{script|Gran|𑌪}} || {{script|Gran|𑌫}} || {{script|Gran|𑌬}} || {{script|Gran|𑌭}} || {{script|Gran|𑌮}} || {{script|Gran|𑌯}} || style="background:#ccc;"| || {{script|Gran|𑌰}} || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;"| || {{script|Gran|𑌲}} || {{script|Gran|𑌳}} || style="background:#ccc;"| || {{script|Gran|𑌵}} || {{script|Gran|𑌶}} || {{script|Gran|𑌷}} || {{script|Gran|𑌸}} || style="background:#cch; color:#808080"|{{script|Gran|𑌹}} || {{script|Gran|𑌕𑍍𑌷}} || style="background:#cch; color:#808080"|{{script|Gran|𑌜𑍍𑌞}} |- ![[തുളു ലിപി|തിഗളാരി]] | {{script|Tutg|𑎒}} || {{script|Tutg|𑎓}} || {{script|Tutg|𑎔}} || {{script|Tutg|𑎕}} || {{script|Tutg|𑎖}} || {{script|Tutg|𑎗}} || {{script|Tutg|𑎘}} || {{script|Tutg|𑎙}} || {{script|Tutg|𑎚}} || {{script|Tutg|𑎛}} || {{script|Tutg|𑎜}} || {{script|Tutg|𑎝}} || {{script|Tutg|𑎞}} || {{script|Tutg|𑎟}} || {{script|Tutg|𑎠}} || {{script|Tutg|𑎡}} || {{script|Tutg|𑎢}} || {{script|Tutg|𑎣}} || {{script|Tutg|𑎤}} || {{script|Tutg|𑎥}} || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;"| || {{script|Tutg|𑎦}} || {{script|Tutg|𑎧}} || {{script|Tutg|𑎨}} || {{script|Tutg|𑎩}} || {{script|Tutg|𑎪}} || {{script|Tutg|𑎫}} || style="background:#ccc;"| || {{script|Tutg|𑎬}} || style="background:#ccc;"| || {{script|Tutg|𑎴}} || {{script|Tutg|𑎭}} || {{script|Tutg|𑎳}} || {{script|Tutg|𑎵}} || {{script|Tutg|𑎮}} || {{script|Tutg|𑎯}} || {{script|Tutg|𑎰}} || {{script|Tutg|𑎱}} || {{script|Tutg|𑎲}} || style="background:#cch; color:#808080"|{{script|Tutg|-}} || style="background:#cch; color:#808080"|{{script|Tutg|-}} |- ![[മലയാള ലിപി|മലയാളം]] | ക || ഖ || ഗ || ഘ || ങ || ച || ഛ || ജ || ഝ || ഞ || ട || ഠ || ഡ || ഢ || ണ || ത || ഥ || ദ || ധ || ന || style="background:#cch; color:#808080"|ഩ || style="background:#ccc; color:#808080"|ഺ || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;"| || പ || ഫ || ബ || ഭ || മ || യ || style="background:#ccc;"| || ര || style="background:#ccc;"| || റ || ല || ള || ഴ || വ || ശ || ഷ || സ || ഹ || style="background:#cch; color:#808080"|ക്ഷ || style="background:#cch; color:#808080"|ജ്ഞ |- ! [[കന്നഡ ലിപി|കന്നഡ]] | {{script|Knda|ಕ}} || {{script|Knda|ಖ}} || {{script|Knda|ಗ}} || {{script|Knda|ಘ}} || {{script|Knda|ಙ}} || {{script|Knda|ಚ}} || {{script|Knda|ಛ}} || {{script|Knda|ಜ}} || {{script|Knda|ಝ}} || {{script|Knda|ಞ}} || {{script|Knda|ಟ}} || {{script|Knda|ಠ}} || {{script|Knda|ಡ}} || {{script|Knda|ಢ}} || {{script|Knda|ಣ}} || {{script|Knda|ತ}} || {{script|Knda|ಥ}} || {{script|Knda|ದ}} || {{script|Knda|ಧ}} || {{script|Knda|ನ}} || style="background:#ccc; color:#808080"|{{script|Knda|ನ಼}} || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;"| || {{script|Knda|ಪ}} || {{script|Knda|ಫ}} || {{script|Knda|ಬ}} || {{script|Knda|ಭ}} || {{script|Knda|ಮ}} || {{script|Knda|ಯ}} || {{script|Knda|ಯ಼}} || {{script|Knda|ರ}} || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc; color:#808080"|{{script|Knda|ಱ}} || {{script|Knda|ಲ}} || {{script|Knda|ಳ}} || style="background:#ccc; color:#808080"|{{script|Knda|ೞ}} || {{script|Knda|ವ}} || {{script|Knda|ಶ}} || {{script|Knda|ಷ}} || {{script|Knda|ಸ}} || {{script|Knda|ಹ}} || style="background:#cch; color:#808080"|{{script|Knda|ಕ್ಷ}} || style="background:#cch; color:#808080"|{{script|Knda|ಜ್ಞ}} |- ! [[തെലുഗു ലിപി|തെലുങ്ക്]] | {{script|Telu|క}} || {{script|Telu|ఖ}} || {{script|Telu|గ}} || {{script|Telu|ఘ}} || {{script|Telu|ఙ}} || {{script|Telu|చ}} || {{script|Telu|ఛ}} || {{script|Telu|జ}} || {{script|Telu|ఝ}} || {{script|Telu|ఞ}} || {{script|Telu|ట}} || {{script|Telu|ఠ}} || {{script|Telu|డ}} || {{script|Telu|ఢ}} || {{script|Telu|ణ}} || {{script|Telu|త}} || {{script|Telu|థ}} || {{script|Telu|ద}} || {{script|Telu|ధ}} || {{script|Telu|న}} || style="background:#ccc; color:#808080"|{{script|Telu|ౝ}} || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc; color:#808080"|{{script|Telu|ౘ}} || style="background:#ccc; color:#808080"|{{script|Telu|ౙ}} || {{script|Telu|ప}} || {{script|Telu|ఫ}} || {{script|Telu|బ}} || {{script|Telu|భ}} || {{script|Telu|మ}} || {{script|Telu|య}} || {{script|Telu|య఼}} || {{script|Telu|ర}} || style="background:#ccc; color:#808080"|{{script|Telu|ౚ}} || style="background:#ccc; color:#808080"|{{script|Telu|ఱ}} || {{script|Telu|ల}} || {{script|Telu|ళ}} || style="background:#ccc; color:#808080"|{{script|Telu|ఴ}} || {{script|Telu|వ}} || {{script|Telu|శ}} || {{script|Telu|ష}} || {{script|Telu|స}} || {{script|Telu|హ}} || style="background:#cch; color:#808080"|{{script|Telu|క్ష}} || style="background:#cch; color:#808080"|{{script|Telu|జ్ఞ}} |- ! [[സിംഹള ലിപി|സിംഹള]] | {{script|Sinh|ක}} || {{script|Sinh|ඛ}} || {{script|Sinh|ග}} || {{script|Sinh|ඝ}} || {{script|Sinh|ඞ}} || {{script|Sinh|ච}} || {{script|Sinh|ඡ}} || {{script|Sinh|ජ}} || {{script|Sinh|ඣ}} || {{script|Sinh|ඤ}} || {{script|Sinh|ට}} || {{script|Sinh|ඨ}} || {{script|Sinh|ඩ}} || {{script|Sinh|ඪ}} || {{script|Sinh|ණ}} || {{script|Sinh|ත}} || {{script|Sinh|ථ}} || {{script|Sinh|ද}} || {{script|Sinh|ධ}} || {{script|Sinh|න}} || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;" | || {{script|Sinh|ප}} || {{script|Sinh|ඵ}} || {{script|Sinh|බ}} || {{script|Sinh|භ}} || {{script|Sinh|ම}} || {{script|Sinh|ය}} || style="background:#ccc;" | || {{script|Sinh|ර}} || style="background:#ccc;"| || style="background:#ccc;"| || {{script|Sinh|ල}} || {{script|Sinh|ළ}} || style="background:#ccc;" | || {{script|Sinh|ව}} || {{script|Sinh|ශ}} || {{script|Sinh|ෂ}} || {{script|Sinh|ස}} || {{script|Sinh|හ}} || style="background:#cch; color:#808080"|{{script|Sinh|ක්‍ෂ}} || style="background:#cch; color:#808080"|{{script|Sinh|ඥ}} |} {{Sticky table end}} <small>'''കുറിപ്പുകൾ:'''</small> <small>{{Legend|#cch|ആധുനിക ലിപിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന അക്ഷരങ്ങൾ}}</small> <small>{{Legend|#cch|{{color|#808080|ആധുനിക ലിപിയിൽ വിരളമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന അക്ഷരങ്ങൾ}}}}</small> <small>{{Legend|#ccc|{{color|#808080|ആധുനിക ലിപിയിൽ ഈ അക്ഷരങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നില്ല.}}}}</small> == ലിപ്യന്തരണം == [[File:Kannada typewriter.JPG|thumb|250px|right|കന്നഡ ടൈപ്പ്റൈറ്റർ യന്ത്രം]] സാധാരണ കീബോർഡ് ഉപയോഗിച്ച് കന്നഡ അക്ഷരങ്ങൾ ടൈപ്പ് ചെയ്യുന്നതിനായി വിവിധ [[ലിപ്യന്തരണം|ലിപ്യന്തരണ]] രീതികളും സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകളും ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. [[ഐട്രാൻസ്|ഐട്രാൻസിനെ]] (ITRANS) അടിസ്ഥാനമാക്കി പ്രവർത്തിക്കുന്ന [[ബരഹ]]<ref name="baraha">{{cite web |url=http://baraha.com/ |title=Baraha – Free Indian Language Software |publisher=baraha.com}}</ref>, [[പദ സോഫ്റ്റ്‌വെയർ]]<ref name="pada software">{{cite web |url=http://pada.pro/ |title=Pada Software – For Indic Scripts|publisher=pada.pro}}</ref> എന്നിവ ഇതിനുദാഹരണങ്ങളാണ്. ഇതിനുപുറമെ ഗൂഗിൾ ഇൻപുട്ട് ടൂൾസ് (Google transliteration), മുൻകൂട്ടി വാക്കുകൾ പ്രവചിക്കാൻ കഴിയുന്ന ക്വിൽപാഡ്<ref name="Quillpad">{{cite web |url=http://quillpad.in/kannada |title=QuillPad – Typing in Kannada has never been easier |publisher=Quillpad.in |access-date=7 November 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081104021158/http://quillpad.in/kannada/ |archive-date=4 November 2008 |df=dmy-all }}</ref> (Quillpad) തുടങ്ങിയ നിരവധി ഓൺലൈൻ ടൂളുകളും ലഭ്യമാണ്. കർണാടക സർക്കാരിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക കന്നഡ ഇൻപുട്ട് സംവിധാനമായ [[നുഡി (സോഫ്റ്റ്‌വെയർ)|നുഡി]], അടിസ്ഥാനപരമായി ലിപ്യന്തരണത്തെ ആശ്രയിക്കുന്ന ഒരു ഫൊണറ്റിക് കീബോർഡ് ലേഔട്ടാണ്. === യൂണിക്കോഡ്‌ === കന്നഡ യൂണിക്കോഡ്‌ U+0C80 മുതൽ U+0CFF വരെയാണ്. {{കന്നഡ യൂണിക്കോഡ്‌ പട്ടിക}} == ജനപ്രിയ സംസ്കാരത്തിൽ == [[File:Memeulous Channel Logo.jpg|thumb|150px|right|"വിസമ്മതത്തിൻ്റെ നോട്ടം" ഇമോട്ടിക്കോൺ]] കന്നഡ അക്ഷരമായ {{lang|kn|ಠ}} (ഠ) കാണാൻ ഒരു കണ്ണും പുരികവും പോലെയായതിനാൽ, ഇന്റർനെറ്റിൽ അനിഷ്ടമോ പുച്ഛമോ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന "വിസമ്മതത്തിൻ്റെ നോട്ടം" ({{Tooltip|look of disapproval|ലുക്ക് ഓഫ് ഡിസപ്രൂവൽ|dotted=no}}) എന്ന ജനപ്രിയ [[ഇമോട്ടിക്കോൺ|ഇമോട്ടിക്കോണിൽ]] ("ಠ_ಠ") ഇത് ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.<ref>{{cite news |url=http://www.maximumpc.com/article/features/browser_extension_week_look_disapproval |title= Browser Extension of the Week: Look of Disapproval |newspaper= Pcgamer |publisher= Maximum PC |access-date=2013-04-24 }}</ref> സമാനമായി, {{lang|kn|ರೃ}} (രൃ) എന്ന അക്ഷരം ഒരു കണ്ണടയെ സൂചിപ്പിക്കാനും, {{lang|kn|ಥ}} (ഥ) എന്ന അക്ഷരം കണ്ണുനീർ വരുന്ന ഒരു കണ്ണിനെ സൂചിപ്പിക്കാനും ഇമോട്ടിക്കോണുകളിൽ ഉപയോഗിച്ചുവരുന്നു. ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== * [[കന്നഡ]] *[[കദംബ ലിപി]] *[[കന്നഡ വ്യാകരണം]] *[[കന്നഡ സാഹിത്യം]] ==കുറിപ്പുകൾ== <references group="lower-alpha" /> ==അവലംബങ്ങൾ== <references /> == ഗ്രന്ഥസൂചി == * {{cite book |last=Kittel |first=Ferdinand |title=A Grammar of the Kannada Language in English |year=1903 |publisher=Basel Mission Book and Tract Depository |location=Mangalore |url=https://www.google.co.in/books/edition/A_grammar_of_the_Kanna%E1%B8%8Da_language/PHjy9H4haZwC?hl=en&gbpv=1&printsec=frontcover}} * {{cite book |last=Schiffman |first=Harold F. |title=A Reference Grammar of Spoken Kannada |year=1983 |publisher=University of Washington Press |isbn=978-0-295-96031-9}} * {{cite book |last=Zydenbos |first=Robert J. |title=A Manual of Modern Kannada |year=2020 |publisher=CrossAsia |isbn=978-3-946742-82-1 |chapter=The Phonemic System and Script of Kannada |url=https://hasp.ub.uni-heidelberg.de/catalog/view/736/1242/90992}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[http://www.omniglot.com/writing/kannada.htm കന്നഡ വർണ്ണമാല] *[http://www.kannadalibrary.com കന്നഡ പാഠങ്ങൾ] *[https://03662671545803034101.googlegroups.com/attach/d1a5ce02615957f3/Kannada_script_evolution.jpg?part=2&view=1&vt=ANaJVrELtCoY6CYhEk-wqTrFospXVSggzb7QyJ4gLiCTtcbIN6f9OQt8SEhQj4Ed-rvU_I0rf6va_8wt1tzqVOfpuyyY0lNXpm5M89jl7FMAzAk0UzCgQuw കന്നഡ ലിപിയുടെ വികാസം] *[https://fonts.google.com/noto/fonts?script=Knda&preview.script=Knda നോട്ടോ ഗൂഗിൾ കന്നഡ ഫോൺട്ട്] {{കന്നഡ ഭാഷ}} {{ഭാരതീയ ലിപികൾ}} {{വിവിധതരം എഴുത്തുരീതികൾ}} [[വർഗ്ഗം:കന്നഡ]] [[വർഗ്ഗം:കൊങ്കണി]] [[വർഗ്ഗം:തുളു ഭാഷ]] [[വർഗ്ഗം:ലിപികൾ]] [[വർഗ്ഗം:ബ്രാഹ്മി ലിപികൾ]] 2eajge7a0emlgc19vpcnq611wwufbq9 0 286841 4642939 4501620 2026-07-03T11:48:19Z Sreehari lijinas 209493 4642939 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Aymanam John}} {{Infobox person | name = അയ്മനം ജോൺ | image = | alt = | caption = അയ്മനം ജോൺ | birth_date = {{Birth date|1953|04|10}} | birth_place = അയ്മനം, [[കോട്ടയം]], [[കേരളം]] | death_date = | death_place = | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | other_names = | known_for = | spouse = സാറാമ്മ ജോൺ | children = സോനാ ജോൺ</br>സ്വപ്നാ മേരി ജോൺ</br> ജേക്കബ് ജോൺ | occupation = സാഹിത്യകാരൻ }} മലയാള ചെറുകഥാകൃത്താണ് '''അയ്മനം ജോൺ''' (ജനനം: 10 ഏപ്രിൽ 1953). ''ഇതര ചരാചരങ്ങളുടെ ചരിത്രപുസ്തകങ്ങൾ'' എന്ന കൃതിക്ക് 2017 ലെ ഏറ്റവും മികച്ച ചെറുകഥക്കുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു. ==ജീവിതരേഖ== 1953-ൽ അയ്‌മനത്ത്‌ ജനിച്ചു. കോട്ടയം സി. എം. എസ്‌. കോളജിൽ വിദ്യാർത്ഥിയായിരിക്കവേ, 1972-ൽ മാതൃഭൂമി വിഷുപതിപ്പ്‌ സാഹിത്യമത്സരത്തിൽ ഒന്നാം സമ്മാനം നേടിയ ‘ക്രിസ്‌മസ്‌ മരത്തിന്റെ വേര്‌’ എന്ന കഥയിലൂടെ കഥാസാഹിത്യത്തിൽ രംഗപ്രേവേശം. പിൽക്കാലത്ത്‌ നീണ്ട ഇടവേളകൾ വിട്ട്‌ എഴുതിയ കുറച്ചു മാത്രം കഥകൾ. ക്രിസ്‌മരത്തിന്റെ വേര്‌‘ എന്ന പേരിൽ ഏകകഥാസമാഹാരം.<ref>{{cite web|title=അയ്‌മനം ജോൺ|url=http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=1142|publisher=www.puzha.com|accessdate=13 ഓഗസ്റ്റ് 2014|archive-date=2016-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160213220026/http://www.puzha.com/malayalam/bookstore/cgi-bin/author-detail.cgi?code=1142|url-status=dead}}</ref>ജോണിന്റെ ഓർമ്മകളുടെ പുസ്തകമാണ് 'എന്നിട്ടുമുണ്ട് താമരപ്പൊയ്കകൾ'. സ്വന്തം നാടായ അയ്മനത്തെയും കോട്ടയത്തെയും താൻ നടത്തിയ ദേശാടനങ്ങളെയും കുറിച്ചുള്ള കുറിപ്പുകളാണ് ഈ പുസ്തകത്തിൽ ഉൾക്കൊള്ളിച്ചിരിക്കുന്നത്. കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ ഓഡിറ്റ്‌ വകുപ്പിൽ സീനിയർ ഓഡിറ്റ്‌ ഓഫീസറായി വിരമിച്ചു. ==കൃതികൾ== '''<u>കഥാസമാഹാരങ്ങൾ</u>''' * *ക്രിസ്മസ് മരത്തിന്റെ വേര് *എന്നിട്ടുമുണ്ട് താമരപ്പൊയ്കകൾ *ചരിത്രം വായിക്കുന്ന ഒരാൾ *ഒന്നാം പാഠം ബഹിരാകാശം *ഇതര ചരാചരങ്ങളുടെ ചരിത്രപുസ്തകം *മഹർഷിമേട് മാഹാത്മ്യം *എന്നിട്ടുമുണ്ട് താമരപ്പൊയ്കകൾ (ഓർമ്മ) *വാക്കിന്റെ വഴിയാത്രകൾ ( ഓർമ്മ) ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== * വിവർത്തനത്തിനുള്ള [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]] കായേൻ - 2021<ref name="മാതൃഭൂമി">{{cite news |title=രാജശ്രീയ്ക്കും വിനോയ് തോമസിനും വൈശാഖനും പുരസ്‌കാരം; സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്‌കാരങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://www.mathrubhumi.com/literature/news/kerala-sahitya-akademi-award-2021-1.7732675 |accessdate=27 ജൂലൈ 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220728191303/https://www.mathrubhumi.com/literature/news/kerala-sahitya-akademi-award-2021-1.7732675 |archivedate=2022-07-28 |url-status=bot: unknown }}</ref> *1972 മുുൽ 2015 വരെ എഴുതിയ കഥകൾ ഉൾക്കൊണ്ട ' അയ്മനം ജോണിന്റെ കഥകൾ ' എന്ന പുസ്തകത്തിന് ചെറുകഥയ്ക്കുള്ള പ്രഥമ ദേശാഭിമാനി പുരസ്കാരം (2017) *[[ഓടക്കുഴൽ പുരസ്കാരം|ഓടക്കുഴൽ അവാർഡ്]] (2017) * [[എം.പി. പോൾ|എംപി.പോൾ]] പുരസ്കാരം (2017). ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:മലയാളസാഹിത്യകാരന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:കോട്ടയം ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1953-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഏപ്രിൽ 10-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:വിവർത്തനത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] 8x0ok1ymhq61ba2t46n4teck7jkk0pr 0 288129 4642778 3776800 2026-07-03T04:16:39Z Malikaveedu 16584 4642778 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Palayad Yasoda}} {{merge from|യശോദ പാലയാട്|date=2026 ജൂലൈ}} {{Infobox person | name = പാലയാട് യശോദ | image = പാലയാട് യശോദ.png | alt = | caption = പാലയാട് യശോദ | birth_date = 1946 | birth_place =പാലയാട്, [[കണ്ണൂർ]], [[കേരളം]] | death_date = {{Death date |2014|08|26}} | death_place =[[എറണാകുളം]] | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | other_names = | known_for = | spouse = രാഘവൻ<ref name="keralakaumudi-ക">{{cite journal|coauthors=|title=മധുരഗാനങ്ങളുടെ യശോദ|journal=കേരള കൗമുദി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്|date=2014 സെപ്റ്റംബർ|volume=18|issue=38|page=32|url=http://keralakaumudi.com/weekly/index.php/_______________________________________Sept_24_2014/sept24_32.jpg?action=big&size=original|accessdate=2014 സെപ്റ്റംബർ 22|author=ചാലക്കര പുരുഷു|editor1-first=രവി|editor1-last=എം.എസ്.|publisher=കേരള കൗമുദി|language=മലയാളം|format=ലേഖനം|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140922123540/http://keralakaumudi.com/weekly/index.php/_______________________________________Sept_24_2014/sept24_32.jpg?action=big&size=original|archivedate=2014-09-22|url-status=dead}}</ref> | children = രാഖി<br /> ശ്രേയ | occupation = ഗായിക }} മലയാളചലച്ചിത്രപിന്നണിഗായികയും ചലച്ചിത്ര - നാടക അഭിനേത്രിയുമായിരുന്നു '''പാലയാട് യശോദ'''. [[കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി|കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമിയുടെ]] ഗുരുപൂജ പുരസ്‌കാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ==ജീവിതരേഖ== [[തലശ്ശേരി]] പാലയാട് പി.വി. കൃഷ്ണൻ വൈദ്യരുടെയും അമ്മു അമ്മയുടെയും മകളാണ്. ആദ്യഗുരു അമ്മാവനായ കെ.കെ.നാണുവായിരുന്നു. സംഗീതത്തോടൊപ്പം കളരിമുറകളും അഭ്യസിച്ചു. ഗുരു [[ചേമഞ്ചേരി കുഞ്ഞിരാമൻ നായർ|ചേമഞ്ചേരി കുഞ്ഞിരാമൻ നായരിൽ]] നിന്നാണ് നൃത്തം അഭ്യസിച്ചത്. പത്താം വയസ്സിൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർടിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ അവതരിപ്പിച്ച 'വഴിവിളക്ക്' എന്ന നാടകത്തിൽ 'ചൊകചൊകചൊകന്നൊരീ ചെങ്കൊടി ഉയരട്ടെ' എന്ന ഗാനത്തിലൂടെ സംഗീത രംഗത്തേക്കെത്തി. [[കെ.പി.എ.സി.|കെ.പി.എ.സി.യുടെയും]] [[കലാനിലയം ഡ്രാമാ വിഷൻ|കലാനിലയത്തിന്റെയും]] കടമറ്റത്ത് കത്തനാർ, കായംകുളം കൊച്ചുണ്ണി, വെള്ളിക്കാശ്, താജ്മഹൽ എന്നീ നാടകങ്ങളിൽ പാടി അഭിനയിച്ചു. 1970-ൽ [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി|ദക്ഷിണാമൂർത്തിയുടെ]] 'പളുങ്കുപാത്ര'ത്തിലൂടെ സിനിമാഗാന പിന്നണിഗാനരംഗത്തെത്തി. [[കണ്ണൂർ രാജൻ|കണ്ണൂർ രാജന്റെ]] സംഗീതസംവിധാനത്തിലുള്ള 'ആദിപരാശക്തി അമൃതവർഷിണി' എന്ന ഗാനം ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. 'തങ്കക്കുടം' എന്ന ചിത്രത്തിൽ [[പ്രേം നസീർ|നസീറിന്റെയും]] [[ഷീല|ഷീലയുടെയും]] കൂടെ അഭിനയിച്ചു. [[കെ. രാഘവൻ|കെ. രാഘവൻ മാസ്റ്റർ]] സംഗീതസംവിധാനം നിർവഹിച്ച നിരവധി ലളിതഗാനങ്ങൾ ആകാശവാണിക്കുവേണ്ടി പാടിയിട്ടുണ്ട്. ആകാശവാണി എ ഗ്രേഡ് ആർടിസ്റ്റായിരുന്നു. മാപ്പിളപ്പാട്ട് വേദികളിലും സജീവമായിരുന്നു.<ref>{{cite web|title=ഗായിക പാലയാട് യശോദ അന്തരിച്ചു|url=http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/3107553/2014-08-27/kerala|publisher=മാതൃഭൂമി ഓൺലൈൻ പതിപ്പ്|date=2014-08-27|accessdate=2014-08-27|archive-date=2014-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20140827044330/http://www.mathrubhumi.com/online/malayalam/news/story/3107553/2014-08-27/kerala|url-status=bot: unknown}}</ref> [[കണ്ണൂർ]] ജില്ലയിലെ വിവിധ സ്കൂളുകളിൽ സംഗീതാധ്യാപികയായിരുന്ന യശോദ ടീച്ചർ ധർമടം ബേസിക് യുപി സ്കൂളിൽനിന്നാണ് വിരമിച്ചത്.<ref>{{cite web|title=പാലയാട് യശോദ അന്തരിച്ചു|url=http://deshabhimani.com/news-kerala-all-latest_news-394512.html|publisher=ദേശാഭിമാനി ഓൺലൈൻ പതിപ്പ്|date=2014-08-27|accessdate=2014-08-27|archive-date=2014-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20140827044505/http://deshabhimani.com/news-kerala-all-latest_news-394512.html|url-status=bot: unknown}}</ref> പരേതനായ രാഘവനാണ് ഭർത്താവ്. രാഖി, ശ്രേയ എന്നീ രണ്ട് പെണ്മക്കൾ ഇവർക്കുണ്ട്. ഇവരിൽ ശ്രേയ ഇന്ന് പ്രസിദ്ധയായ ഒരു പിന്നണിഗായികയാണ്. ജീവിതത്തിന്റെ അവസാനകാലത്ത് ധാരാളം ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങൾ അനുഭവിച്ചിരുന്ന യശോദ മകൾ ശ്രേയയുടെ കൂടെ [[കൊച്ചി]]യിലാണ് താമസിച്ചിരുന്നത്. 2014 ജനുവരിയിൽ വീട്ടിൽ വച്ച് വീണ് പരിക്കേറ്റ യശോദ അവസാനത്തെ ഏഴുമാസം കിടപ്പിലായിരുന്നു. 2014 ഓഗസ്റ്റ് 26-ന് രാവിലെ വീട്ടിൽ വച്ചുതന്നെ അവർ ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞു. ==ചലച്ചിത്രഗാനങ്ങൾ== *'ഈറൻചിറകുമായി ഇതുവഴി പോകും' *'ആദിപരാശക്തി അമൃതവർഷിണി *'അരികത്ത് ഞമ്മള് ബന്നോട്ടെ, കരിവളക്കയ്യിൽ പിടിച്ചോട്ടെ' *'കുണുങ്ങിക്കുണുങ്ങിച്ചിരിക്കും നീയൊരു കൊച്ചുകുഞ്ഞല്ല' *'ഹിന്ദു മുസ്ലിം അലഗ് അലഗ് ഹെ' ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== *കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി ഗുരുപൂജ പുരസ്‌കാരം *ഉത്തരകേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ് *മാപ്പിള കലാ അക്കാദമി പുരസ്‌കാരം *അബുദാബി ഇന്ത്യൻ സോഷ്യൽ സെന്റർ പുരസ്‌കാരം ==അവലംബം== <references/> [[വർഗ്ഗം:2014-ൽ മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഓഗസ്റ്റ് 26-ന് മരിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രപിന്നണിഗായകർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമിയുടെ ഗുരുപൂജാ പുരസ്‌കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മലയാളനാടകനടിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1946-ൽ ജനിച്ചവർ]] lvpld8pdquqa1qon7zhpeckr7ap45r4 3 325997 4642804 4027451 2026-07-03T05:37:00Z Ajeeshkumar4u 108239 അറിയിപ്പ്: [[പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ]] [[WP:AFD|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളിലേക്ക്]] ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642804 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: അഹമ്മദ് സഗീർ കെ. വി | അഹമ്മദ് സഗീർ കെ. വി | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 13:27, 17 ഡിസംബർ 2015 (UTC) == [[പീമ]] == വട്ടപേരുക്കൾക്ക് സ്വന്തമായി ലേഖനം തുടങ്ങുന്ന പതിവ് ഇവിടെ ഇല്ല. ആ വിവരം മുഖ്യ ലേഖനത്തിൽ ചേർത്താൽ മതിയാക്കും . സ്നേഹത്തോടെ <font style="font-family: Zapfino, Segoe Script">[[User:irvin_calicut|<font color="blue">- ഇർവിൻ കാലിക്കറ്റ്‌ ..</font>]]</font><font style="font-family: Papyrus">[[User talk:irvin_calicut|<font color="brown">.. സംവദിക്കാൻ</font>]]</font> 10:35, 21 ഡിസംബർ 2015 (UTC) == [[:പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:37, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) f2i7sn22kz0tolykdxtl1oizk7q1mp5 0 326246 4642803 4551401 2026-07-03T05:36:59Z Ajeeshkumar4u 108239 ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; കാണുക [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642803 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{ആധികാരികത}} {{ശ്രദ്ധേയത}} {{pov}} [[File:പള്ളിക്കൽ മൊയ്തീൻ.jpg|thumb|പള്ളിക്കൽ മൊയ്തീൻ]] [[File:പീമ റോഡ്.jpg|thumb|Peema road]] [[പള്ളിക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പള്ളിക്കൽ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലെ]] [[പള്ളിക്കൽ]] പ്രദേശത്ത് ജനിച്ച പ്രസിദ്ധനായ മാപ്പിളപ്പാട്ട് കലാകാരാനാണ് ''''പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ''''<ref>https://www.youtube.com/watch?v=kibkFBaGER4</ref>. തനിമ ചോർന്നു പോകാതെയുള്ള ആലാപന രീതി പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീനെ കലാ ലോകത്ത് ചിരപ്രതിഷ്ഠനാക്കി<ref>www.youtube.com/watch?v=4elwE8cn13g</ref>. ആറാം ക്ലാസിൽ പഠിക്കുമ്പോൾ സ്റ്റേജിൽ പാടിത്തുടങ്ങിയ മൊയ്ദീൻ, കല്യാണ വീടുകളിൽ പാടുന്നതിലും സജീവമായിരുന്നു. ബന്ധുവായ ബീരാൻ മൊയ്ദീൻ എന്നയാളുടെ അകമഴിഞ്ഞ സഹായമാണ് തുടക്കത്തിൽ [[പീമ|പീമയെ]] വളർത്തിയത്. 1961-ൽ '''യുണൈറ്റഡ് ഓർകസ്ട്ര''' എന്ന ഒരു ഗാനമേള സംഘം സ്വന്തമായി രൂപീകരിച്ചു. കേരളത്തിനു പുറത്ത് തമിഴ്നാട്, കർണാടക, ആന്ധ്രാപ്രദേശ് തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിലും ''പീമ'' ഗാനമേള അവതരിപ്പിച്ചു. ഇന്ത്യക്കു പുറത്ത് ധാരാളം വിദേശ രാജ്യങ്ങളിൽ ഇശൽ വിരുന്നൊരുക്കിയ '''പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ''' 3000-ത്തിൽ അധികം സ്റ്റേജുകളിൽ പാടിയിട്ടുണ്ട്. മാപ്പിളപ്പാട്ടിനോടുള്ള അടങ്ങാത്ത മുഹബ്ബത്തായിരുന്നു വാർധക്യത്തിന്റെ അവശതയിലും [[ജയ്ഹിന്ദ് ടിവി]]യുടെ മാപ്പിളപ്പാട്ട് റിയാലിറ്റി ഷോയിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിച്ചത്<ref>http://mymediarom.com/files/box/4elwE8cn13g/hit-mappila-songs-of-pallikkal-moideen.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. അദ്ദേഹത്തിന്റെതായി ഒരുപാട് മാപ്പിളപ്പാട്ട് വീഡിയോകൾ ജനങ്ങളുടെ ഇടയിൽ സൂക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>http://mymediarom.com/files/box/4elwE8cn13g/hit-mappila-songs-of-pallikkal-moideen.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br /> നല്ല ഒരു നടൻ എന്ന നിലയിലും തന്റെ പ്രശസ്തി തളിയിച്ച ആളാണ് [[പീമ]]. 1970-കളിൽ മലബാറിൽ ഏറെ ചർച്ചയായ '''വിശറിക്കു കാറ്റുവേണ്ട''', '''കൈതോക്കും പുല്ലാങ്കുഴലും''' എന്നീ നാടകങ്ങളിൽ പ്രധാന വേഷംചെയ്തിട്ടുണ്ട്.മുസ്ലീം ലീഗ് വേദികളിൽ നിരവധി തവണ അദ്ദേഹം പാടിയിട്ടുണ്ട്. ''സി.എച്ച്. മുഹമ്മദ് കോയ'' അദ്ദേഹത്തിനു കിട്ടിയ നോട്ട് മാലകൾ പീമക്ക് ചാർത്തിക്കൊടുത്ത ഒന്നിലധികം സന്ദർഭങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. <br /> 1982-ൽ ''കൊരമ്പയിൽ അഹമ്മദ് ഹാജി'' [[യേശുദാസ്|യേശുദാസിനെ]] പരിചയപ്പെടുത്തിയത് പീമയുടെ ജീവിതത്തിലെ ഒരു വഴിത്തിരിവായിരുന്നു. [[യേശുദാസ്|യേശുദാസുമായുള്ള]] ബന്ധം [[തരംഗിണി സ്റ്റുഡിയോ|തരംഗിണി സ്റ്റുഡിയോക്ക്]] വേണ്ടി പാടാനുള്ള അവസരം അദ്ദേഹത്തിന് നേടിക്കൊടുത്തു. 1979-ൽ ''''മദ്രാസ് ദൂരദർശനു'''' വേണ്ടി അദ്ദേഹം പാടിയിരുന്നു. [[എം. എസ്. ബാബുരാജ്|എം. എസ്. ബാബുരാജിന്റെ]] അടുത്ത സുഹൃത്തായിരുന്ന പീമയെ ബാബുരാജ് അനുസ്മരണ കമ്മിറ്റി ആദരിക്കാനായി ചെന്നപ്പോൾ "എന്നേക്കാൾ കൂടുതൽ ബാബുക്കയുടെ ആത്മാവ് സന്തോഷിക്കുന്നുണ്ടാകും"<ref>http://www.mp3cool.la/index.php?q=hit+mappila+songs+of+pallikkal+moideen{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറുപടി.<br /> ''അഹ.... നാളികേരത്തിന്റെ നാട് കേരളം'' എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗാനം ഇന്നും പ്രസിദ്ധമാണ്. [[മമ്പുറം സയ്യിദ് അലവി തങ്ങൾ|മമ്പുറം സയ്യിദ് അലവി തങ്ങളെ]] കുറിച്ചുള്ള ''ജയ്പൊന്മലർ''<ref>{{Cite web |url=http://loadfree.mobi/movie-download/4elwE8cn13g/Hit-Mappila-Songs-of-Pallikkal-Moideen |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-01-08 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305172015/http://loadfree.mobi/movie-download/4elwE8cn13g/Hit-Mappila-Songs-of-Pallikkal-Moideen |url-status=dead }}</ref>, ''ജല്ലജലാലേ അർഹമുറഹീമേ'', ''മാമൂൽ കെട്ടിയ തടവറയിൽ'', ''പങ്കജമലർ വാടികളിൽ കളിയാടും മങ്കയാളേ'', ''വന്നാണീ പെണ്ണുങ്ങളെയീനെല്ലൊന്ന് കുത്തിക്കാണീ'' തുടങ്ങിയ ഗാനങ്ങൾ ഇന്നും [[പീമ|പീമയെ]] ജനമനസ്സുകളിൽ കുടിയിരുത്തുന്ന ഹിറ്റ് ഗാനങ്ങളാണ്.2013-ൽ മസ്തിഷ്ക രോഗത്തെ തുടർന്ന് ആ പ്രതിഭ ഈ ലോകത്തോട് വിട പറഞ്ഞു. # മീഡിയവൺ ടീവിയിൽ പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീനെ കുറിച്ചു വന്ന പ്രോഗ്രാം<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5Pf6C84NtDE]</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:സംഗീതജ്ഞർ]] 1e0pv3o174kc5ky83wr02tjz4izofba 0 337659 4642702 3126265 2026-07-02T18:17:08Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4642702 wikitext text/x-wiki {{Prettyurl|Cactaceae}} {{mergefrom|കള്ളിച്ചെടി}} {{taxobox |name = കാക്ടേസീ |image =Tacinga saxatilis.jpg |image_caption = [[കള്ളിച്ചെടി]]യും പൂവും |regnum = [[Plant]]ae |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Core eudicots]] |ordo = [[Caryophyllales]] |familia = '''Cactaceae''' |authority = [[Antoine Laurent de Jussieu|Juss.]]<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1046/j.1095-8339.2003.t01-1-00158.x/pdf | format= PDF |accessdate=2013-07-06 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x }}</ref> |subdivision_ranks = [[Family (biology)|Subfamilies]] |subdivision = *[[Cactoideae]] * [[Maihuenioideae]] * [[Opuntioideae]] * [[Pereskioideae]] |synonyms=*Opuntiaceae <small>Desv.</small> * Leuchtenbergiaceae <small>Salm-Dyck ex Pfeiff.</small> |synonyms_ref=<ref>{{Cite web |url=http://www.gbif.org/species/2519 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2016-04-30 |archive-date=2017-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170219174126/http://www.gbif.org/species/2519 |url-status=dead }}</ref> }} [[കാരിയോഫില്ലേലെസ്|കാര്യോഫില്ലേൽസ്]] [[സസ്യനിര]]യിലുള്ള ഒരു [[സസ്യകുടുംബം|സസ്യകുടുംബമാണ്]] '''കാക്ടസ്''' എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''കാക്ടേസീ (Cactaceae)'''. വരൾച്ച ഉള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ വളരാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഈ കുടുംബത്തിലെ പല അംഗങ്ങളും അതിവരൾച്ചയിലും ജീവിക്കുന്നു. ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും വരണ്ട [[Atacama Desert|അറ്റകാമ മരുഭൂമിയിൽ]]പ്പോലും കാക്ടസ് കാണാറുണ്ട്. വെള്ളത്തെ സംഭരിച്ചു നിർത്താൻ ശേഷിയുള്ള വണ്ണം വച്ച മാസളമായ ഭാഗങ്ങൾ ഇവയ്ക്കുണ്ട്. [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കയിലും]] [[ശ്രീലങ്ക|ശ്രീലങ്കയിലും]] കാണുന്ന [[Rhipsalis baccifera|റിപ്‌സാലിസ് ബാസ്സിഫെറ]] ഒഴികെ ബാക്കിയുള്ള എല്ലാ കാക്ടസ് കുടുംബവംശജരും [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]] തദ്ദേശീയരാണ്. [[പ്രമാണം:കാക്ടേസീ 2z .jpg|ലഘുചിത്രം|Cactus plant ശാസ്ത്രീയ നാമം Scientific name: Cactaceae കുടുംബം Cactaceae.]] [[പ്രമാണം:കാക്ടേസീ 4z .jpg|ലഘുചിത്രം|Cactus plant ശാസ്ത്രീയ നാമം Scientific name: Cactaceae കുടുംബം Cactaceae.]] [[പ്രമാണം:കാക്ടേസീ 5z .jpg|ലഘുചിത്രം|Cactus plant ശാസ്ത്രീയ നാമം Scientific name: Cactaceae കുടുംബം Cactaceae.]] [[പ്രമാണം:കാക്ടേസീ 7z .jpg|ലഘുചിത്രം|Cactus plant ശാസ്ത്രീയ നാമം Scientific name: Cactaceae കുടുംബം Cactaceae.]] [[പ്രമാണം:കാക്ടേസീ 8z .jpg|ലഘുചിത്രം|Cactus plant ശാസ്ത്രീയ നാമം Scientific name: Cactaceae കുടുംബം Cactaceae.]] [[പ്രമാണം:കാക്ടേസീ 1z .jpg|ലഘുചിത്രം|Cactus plant ശാസ്ത്രീയ നാമം Scientific name: Cactaceae കുടുംബം Cactaceae.]] == ഇവയും കാണുക == [[Classification of the Cactaceae]] ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ == {{WS|Cactaceae}} {{CC|Cactaceae}} [[വർഗ്ഗം:സസ്യകുടുംബങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കാരിയോഫില്ലേലെസ്]] {{സസ്യകുടുംബം}} oa41uq2v1f5sd9ot76e0c4iv701jfds 0 339407 4642693 4626780 2026-07-02T16:59:28Z Asifalinair 206364 /* */ 4642693 wikitext text/x-wiki {{PU|P.K. Basheer}} {{Infobox_politician | name = പി.കെ. ബഷീർ | image = | caption = | office = [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭാംഗം]] | constituency = [[ഏറനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഏറനാട്]] | term_start = [[മേയ് 14]] [[2011]] | term_end = | predecessor = | successor = | salary = | birth_date = {{birth date and age|1959|09|25|df=y}} | birth_place = [[എടവണ്ണ]] | residence = [[മഞ്ചേരി]] | death_date = | death_place = | party = [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ മുസ്ലിം ലീഗ്|മുസ്ലീം ലീഗ്]] | religion = [[മുസ്‌ലിം|മുസ്ലിം]] | father = [[പി. സീതി ഹാജി]] | mother = ഫാത്തിമ ഹജ്ജുമ്മ | spouse = റസിയ ബഷീർ | children = ഒരു മകനും രണ്ട് മകളും | website = | footnotes = | date = ജൂലൈ 6 | year = 2020 | source = http://niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/27%20Basheer%20PK.pdf നിയമസഭ | office1 = പൊതുമരാമത്ത് മന്ത്രി,</br> [[കേരള സർക്കാർ]] | termstart1 = 2026 മെയ് 20 | predecessor1 = [[പി.എ. മുഹമ്മദ് റിയാസ്]] }} പ്രമുഖ മുസ്‌ലിംലീഗ് നേതാവും [[ഏറനാട് നിയമസഭാമണ്ഡലം|ഏറനാട് നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നുള്ള നിയമസഭാ സമാജികനുമാണ് '''പി.കെ. ബഷീർ'''. [[പി. സീതി ഹാജി|പി. സീതി ഹാജി]], ശ്രീമതി. ഫാത്തിമ ദമ്പതികളുടെ മകനായി 1959 സെപ്റ്റംബർ 25 ന് എടവണ്ണയിൽ ജനിച്ചു. 1977-ൽ [[മുസ്‌ലിം യൂത്ത് ലീഗ്|എം.എസ്.എഫിലൂടെ]] രാഷ്ടീയത്തിൽ വന്നു. 2026 മെയ് 20 മുതൽ കേരളത്തിൻ്റെ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് മന്ത്രിയായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.samakalikamalayalam.com/news/kerala/kerala-cabinet-complete-portfolio-allocation-list-vd-satheesan-government-ministers|title=സതീശൻ മന്ത്രിസഭയുടെ വകുപ്പുകൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു; ഫിഷറീസ് ലീഗിന് തന്നെ, സതീശന് ധനവും പൊതുഭരണവും, ചെന്നിത്തലയ്ക്ക് ആഭ്യന്തരം, സണ്ണി ജോസഫിന് വൈദ്യുതി|access-date=2026-07-02|last=ഡെസ്ക്|first=സമകാലിക മലയാളം|date=2026-05-20|language=ml}}</ref> ==വഹിച്ച പദവികൾ == *പ്രസിഡന്റ് - എടവണ്ണ സഹകരണ ബാങ്ക് - 13 കൊല്ലം<ref>{{Cite web|url=http://niyamasabha.org/codes/13kla/members/p_k_basheer.htm|title=Members - Kerala Legislature|access-date=2020-07-07}}</ref> *പ്രസിഡന്റ് - മുസ്ലിം യൂത്ത് ലീഗ്, എടവണ്ണ പഞ്ചായത്ത് (1985) *പ്രസിഡന്റ് - മുസ്ലിം ലീഗ്, വണ്ടൂർ നിയോജകമണ്ഡലം (1990) *വൈസ് പ്രസിഡന്റ് - ജില്ലാ കമ്മിറ്റി മുസ്ലിം യൂത്ത് ലീഗ് (1991) * അംഗം - മുസ്ലിം യൂത്ത് ലീഗ് സ്റ്റേറ്റ് വർക്കിംഗ് കമ്മിറ്റി (1996) * ഡയറകടർ(1991–98); മലപ്പുറം ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് സർവീസ് കോ-ഓപ്പറേറ്റീവ് ബാങ്ക് (1991–98) * അംഗം, ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് (2001 മുതൽ) * സംസ്ഥാന പ്രവർത്തക സമിതി, മുസ്ലിം ലീഗ് (2004 മുതൽ) ==അവലംബം== {{Reflist}} {{Fourteenth KLA}} {{DEFAULTSORT:ബഷീർ}} [[വർഗ്ഗം:സെപ്റ്റംബർ 25-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1959-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ മുസ്ലിം ലീഗ് പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിമൂന്നാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാലാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനഞ്ചാം കേരളനിയമസഭാ അംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭയിലെ മന്ത്രിമാർ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് മന്ത്രിമാർ]] 608ttauio7xisp62i7dtx1cbo2e2kn8 0 347854 4642672 3992703 2026-07-02T13:59:15Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4642672 wikitext text/x-wiki {{Infobox airline|airline=ഓസ്ട്രിയൻ എയർലൈൻസ്|logo=Austrian Airlines logo.svg|logo_size=250|IATA=OS|ICAO=AUA|callsign=AUSTRIAN|parent=[[Lufthansa Group]]|founded={{start date and age|1957|09|30|df=y}}|commenced={{start date and age|1958|03|31|df=y}}|headquarters=[[Schwechat, Austria]] <br />Jurisdiction: [[Vienna]]<ref>{{cite web |url = http://www.ots.at/presseaussendung/OTS_20080616_OTS0179 |title = Firmensitz von Austrian Airlines ist korrekt |publisher = APA-OTS |access-date = 25 September 2009}}</ref>|revenue={{increase}}&nbsp;[[euro|EUR]]&nbsp;1.871&nbsp;mio.&nbsp;(2022)<ref name="Results 2022"/>|operating_income={{increase}}&nbsp;[[euro|EUR]]&nbsp;3&nbsp;mio.&nbsp;(2022)<ref name="Results 2022"/>|key_people={{unbulleted list| |Annette Mann <small>([[Chief executive officer|CEO]])</small><ref>{{cite web |url = https://simpleflying.com/austrian-airlines-new-ceo-annette-mann/ |title = Austrian Airlines New CEO: All You Need To Know About Annette Mann |date = 23 February 2022 |publisher = Simple Flying |access-date = 21 April 2022}}</ref> |Michael Trestl <small>([[Chief commercial officer|CCO]])</small> |Francesco Sciortino <small>([[Chief financial officer|CFO]])</small>}}|hubs=[[Vienna International Airport|Vienna]]|focus_cities=|frequent_flyer=[[Miles & More]]|alliance=[[Star Alliance]]|fleet_size=65<!--NO ORDERS HERE AS PER GUIDELINES--><ref name="Results 2022"/>|destinations=[[List of Austrian Airlines destinations|130]]<ref name="FI">{{cite news | title= Directory: World Airlines | work= [[Flight International]] | page= 81 | date= 27 March 2007}}</ref>|num_employees=5,659 <small>(as of December 2022)</small><ref name="Results 2022"/>|website={{URL|austrian.com}}|aoc=}}ലുഫ്താൻസ ഗ്രൂപ്പിൻറെ സഹോദര സ്ഥാപനവും ഓസ്ട്രിയയുടെ പതാക വാഹക എയർലൈനുമാണ് ഓസ്ട്രിയൻ എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ഓസ്ട്രിയൻ എയർലൈൻസ് എജി. <ref>{{cite web|title=Company|url=http://www.lufthansagroup.com/en/company.html|publisher=Lufthansa Group|accessdate=26 August 2016}}</ref><ref>"[http://www.austrianairlines.co.at/eng/extras/contact/IFrameLocalOffice.htm Offices in Austria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101009093739/http://www.austrianairlines.co.at/eng/extras/contact/IFrameLocalOffice.htm |date=2010-10-09 }}" Austrian Airlines, Retrieved on 26 May 2009</ref> വിയന്ന ഇന്റർനാഷണൽ എയർപോർട്ടിലാണ് എയർലൈനിൻറെ ആസ്ഥാനം, അവിടെത്തന്നെയാണ് ഹബ്ബും. <ref>"[http://www.map2web.cc/map4/index.php?fpnr=99&fdimx=3&fdimy=2 Information about the city plan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061212154839/http://www.map2web.cc/map4/index.php?fpnr=99&fdimx=3&fdimy=2 |date=2006-12-12 }}" City of Schwechat, Retrieved on 5 September 2009</ref> ജൂലൈ 2016-ലെ കണക്കനുസരിച്ചു 6 ആഭ്യന്തര ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങളിലേക്കും 55 രാജ്യങ്ങളിലെ 120 അന്താരാഷ്‌ട്ര ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങളിലേക്കും വർഷം മുഴുവൻ സർവീസ് നടത്തുന്നു. ഓസ്ട്രിയൻ എയർലൈൻസ് സ്റ്റാർ അലയൻസ് അംഗമാണ്. <ref>{{cite web |url=http://www.cleartrip.com/flight-booking/austrian-airlines.html |title=Austrian Airlines Flights |publisher=cleartrip.com |date= |accessdate=26 August 2016 |archive-date=2016-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160403214710/http://www.cleartrip.com/flight-booking/austrian-airlines.html |url-status=dead }}</ref> ==ചരിത്രം== 1923 മെയ് 3-ന് വാൾട്ടർ ബര്ദ്ദ-ബര്ദ്ദനുവിനു ഒരു എയർലൈൻ സ്ഥാപിക്കാൻ ഓസ്ട്രിയൻ സർക്കാറിൻറെ അനുമതി ലഭിച്ചു. പുതുതായി രൂപീകരിച്ച ഓസ്ട്രിയൻ എയർലൈൻസിൽ ഒരു ശതമാനം ഓഹരി പങ്കാളിത്തത്തോടെ അദ്ദേഹം പുതിയ എയർലൈനിൻറെ ഭാഗമായി, 50 ശതമാനം ഓഹരി ഓസ്ട്രിയൻ റെയിൽവേ ട്രാൻസ്പോർട്ടേഷൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷൻറെ കൈയ്യിലും 49 ശതമാനം ജങ്കർസ്-വെർക്കെയുടെ കൈവശവുമായിരുന്നു. 1938-ൽ ഓസ്ട്രിയൻ എയർലൈൻസ്‌ റോം, [[പാരിസ്]], ലണ്ടൻ എന്നീ റൂട്ടുകളിലേക്കുള്ള സർവീസുകളുടെ ആസൂത്രണം തുടങ്ങി. 1938 മാർച്ചിൽ ജർമ്മനി ഓസ്ട്രിയ പിടിച്ചടക്കിയതിനു പിന്നാലെ ഈ പദ്ധതി ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. എയർലൈൻ പൂർണ്ണമായി ലുഫ്താൻസയുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ ആയിരുന്നു, 1939 ജനുവരി 1 വരെ ഇങ്ങനെ തുടർന്നു. ജൂൺ 1939-ൽ കമ്പനി വാണിജ്യ രജിസ്റ്ററിൽ നിന്ന് ഇല്ലാതാക്കി. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനു ശേഷം ആസ്ട്രിയ വീണ്ടും ജർമനിയിൽനിന്നും പിരിഞ്ഞു. തത്ഫലമായി, ആസ്ട്രിയക്ക് ഒരു ദേശീയ എയർലൈൻ ഇല്ലാതെ ശേഷിച്ചു. എയർ ഓസ്ട്രിയയും ഓസ്ട്രിയൻ എയർലൈൻസും യോജിച്ചു ഓസ്ട്രിയയുടെ ദേശീയ എയർലൈൻസ് സ്ഥാപിച്ചു. 2000-ൽ ഓസ്ട്രിയൻ എയർലൈൻസ്‌ സ്റ്റാർ അലയൻസ് അംഗമായി, മാത്രമല്ല ലോഡ എയർ ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. 2001 ഫെബ്രുവരി 15-നു ഓസ്ട്രിയൻ എയർലൈൻസ്‌ റെയിൻറ്റൽഫ്ലഗിനെ ഏറ്റെടുത്തു. എയർലൈനിൻറെ ഭാഗമായ മൂന്ന് കാരിയറുകളെ പുനർനാമം ചെയ്തപ്പോൾ പേര് ചുരുക്കി ഓസ്ട്രിയൻ എന്നാക്കിമാറ്റി. 2006 ഒക്ടോബർ മാസത്തിൽ ഓസ്ട്രിയൻ കർശനമായ കുറഞ്ഞ-സേവിങ് പോളിസി ദത്തെടുക്കാൻ നിർബന്ധിതരായി, അങ്ങനെ 2007-ൽ 500 ജതസ്തികകൾ ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു. 2008 ജൂണിൽ മെറിൽ ലിഞ്ച് ഇൻവെസ്റ്റ്‌മെൻറ് ബാങ്കിംഗ് കമ്പനി എയുഎ-യെ ഒരു വിദേശ കമ്പനിക്ക് വിൽക്കാൻ ഓസ്ട്രിയൻ സർക്കാരിനെ ഉപദേശിച്ചു. ലുഫ്താൻസ, എയർ ഫ്രാൻസ്-കെഎൽഎം, റോയൽ ജോർദാനിയൻ, എയർ ചൈന, ടർകിഷ് എയർലൈൻസ്‌, എയറോഫ്ലോട്ട്, എസ്7 എയർലൈൻസ്‌, സിംഗപ്പൂർ എയർലൈൻസ്‌ എന്നീ കമ്പനികൾ താൽപര്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു. അവയിൽ, ലുഫ്താൻസ, എയർ ഫ്രാൻസ്-കെഎൽഎം, എസ്7 എന്നിവ മുന്നിട്ടുനിന്നു. 2008 നവംബർ 13-നു ലുഫ്താൻസയെ തിരഞ്ഞെടുത്തതായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. 41.6 ശതമാനം ഓഹരിയുമായി ഈ ജർമൻ കമ്പനി ഓസ്ട്രിയൻ തലസ്ഥാനത്തേക്ക് വരുന്നു, ഇതിനായി 366,268.75 യൂറോ നൽകണം. <ref>{{cite web|url=http://www.finanznachrichten.de/nachrichten-2008-11/12369474-roundup-austrian-airlines-soll-an-lufthansa-gehen-abschluss-in-vier-wochen-016.htm |title=ROUNDUP: Austrian Airlines soll an Lufthansa gehen - Abschluss in vier Wochen |publisher=Finanznachrichten.de |date=2008-11-13 |accessdate=26 August 2016}}</ref> ഏറ്റെടുക്കൽ നടപടികൾ പൂർത്തിയായശേഷം മാത്രമേ തങ്ങളുടെ 500 മില്യൺ യൂറോ കടങ്ങളും ലുഫ്താൻസ ഏറ്റെടുക്കണം എന്ന് എയുഎ സിഇഒ ആൽഫ്രഡ്‌ ഓഷും ഒഐഎജി ചെയർമാൻ പീറ്റർ മൈക്കലിസും അറിയിച്ചൊള്ളൂ. പുതിയ നടപടികക്രമങ്ങളിലേക്ക് പോവാൻ മൈക്കലിസ് വിസ്സമ്മതിച്ചു, അദ്ദേഹത്തിൻറെ ഓഹാരിയുടമസ്ഥാവകാശം നീക്കപ്പെട്ടു 2013 ജനുവരി 29-ന് ഓഷും രാജിവെച്ചു. <ref>{{cite web|url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=conewsstory&tkr=AUA:AV&sid=a4aUPn6T6q6A |title=Alfred Ötsch resigns as Chief Executive Officer of Austrian |publisher=Bloomberg |date=2009-01-29 |accessdate=26 August 2016}}</ref> ==കോഡ്ഷെയർ ധാരണകൾ== ഫെബ്രുവരി 2015-ലെ കണക്കനുസരിച്ചു ഓസ്ട്രിയൻ എയർലൈൻസുമായി (സ്റ്റാർ അലയൻസ് ഗ്രൂപ്പ് അംഗങ്ങൾക്ക് പുറമേ) കോഡ്ഷെയർ ധാരണകളുള്ള എയർലൈനുകൾ ഇവയാണ്: എയർ അസ്താന, എയർ ബാൾട്ടിക്, എയർ ഫ്രാൻസ്, എയർ മാൾട്ട, അറ്റ്‌ലാന്റ്റിസ് യൂറോപ്പിയൻ എയർവേസ്, അസർബെയ്ജാൻ എയർലൈൻസ്, ബെലാവിയ, യൂറോവിംഗ്സ്, ജർമൻവിംഗ്സ്, ജോർജിയൻ എയർവേസ്, ഇറാൻ എയർ, ലക്സ്എയർ, മോണ്ടിനീഗ്രോ എയർലൈൻസ്, ടരോം, തായ്‌ എയർവേസ്, ഉക്രൈൻ ഇന്റർനാഷണൽ എയർലൈൻസ്. <ref name="OS codeshare">{{cite web|url=http://www.austrian.com/Info/Partners/CodesharePartners.aspx|title=Codeshare partners|publisher=Austrian Airlines |accessdate=26 August 2016}}</ref> ==അവലംബം== <references/> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== * {{official website|http://www.aua.com}} * [http://www.austrianairlines.co.at/eng Austrian Airlines Group] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100105161257/http://www.austrianairlines.co.at/eng |date=2010-01-05 }} * [http://en.wienerborse.at/quote/?ISIN=AT0000620158&TYPE=P Austrian Airlines stock information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080424053714/http://en.wienerborse.at/quote/?ISIN=AT0000620158&TYPE=P |date=2008-04-24 }} * [https://sportclub.austrian.com Sportsclubs of Austrian Airlines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423081154/http://sportclub.austrian.com/ |date=2017-04-23 }} * [http://hugojunkers.pytalhost.com/_facilities_/ju_oelag1.jpg Photo of OLAG F13 at Aspern] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303231654/http://hugojunkers.pytalhost.com/_facilities_/ju_oelag1.jpg |date=2016-03-03 }} [[വർഗ്ഗം:വിമാനസർവീസുകൾ]] cgcm2nrfpwi69vp1w9bpx761bu2zk8z 0 351448 4642923 4617687 2026-07-03T10:30:21Z Malikaveedu 16584 4642923 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:Harigovindan.jpg|ലഘുചിത്രം|ഞരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ വേദിയിൽ]] <!--ചരിത്രത്തിലാദ്യമായി സോപാനസംഗീതത്തിന് കേന്ദ്ര സംഗീതനാടക അക്കാദമി അവാർഡ് ( 1985 ) നേടിയ ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾക്ക് 60 വയസുകഴിഞ്ഞ് പിറന്ന മകൻ... പഠനകാലത്തു തന്നെ മദ്രാസിലെ ഹോട്ടലിൽ സപ്ളയർ, ഇൻഷൂറൻസ് ഏജന്റ്, വീടുതോറും കയറിയിറങ്ങി പുസ്തകവില്പന, പ്രാദേശിക ചാനലിൽ ന്യൂസ് റിപ്പോർടർ, ബി.എഡ് ബിരുദധാരി, വിവിധ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ അധ്യാപകൻ എന്നീ നിലകളിൽ ജോലി ചെയ്ത ഹരിഗോവിന്ദൻ പിന്നീട് കൊട്ടിപ്പാടിസ്സേവയിലേക്കു തന്നെ തിരിച്ചുവരികയായിരുന്നു. 7000 ൽ പരം വേദികളിലൂടെ സോപാനസംഗീതം , ഇടക്ക ,കേരളസംഗീതം എന്നിവയെ സംബന്ധിച്ച് കഴിഞ്ഞ 25 വർഷത്തിലധികമായി കലാപ്രചാരണം നടത്തി ഈ കലക്ക് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കു പുറത്ത് വിപുലമായ അരങ്ങുകളും സാധ്യതകളും സൃഷ്ടിച്ചു.... ലണ്ടൻ കലാപുരസ്കാരം, ഷാർജ മികച്ചമലയാളി പുരസ്കാരം, കേരളസംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡ് എന്നിവയുൾപ്പെടെ 17 അവാർഡുകൾ...ഇന്നുവരെ ഒരു പുരസ്കാരത്തിനും അപേക്ഷിക്കുകയോ ശ്രമിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല... കലാസംബന്ധിയായ 3 വ്യത്യസ്ത ഗ്രന്ഥങ്ങളുടേയും നൂറോളം ലേഖനങ്ങളുടേയും രചയിതാവ്... 20 ഓളം വിദേശ അരങ്ങുകൾ... ഫസ്റ്റ് ക്ളാസിൽ മലയാളം ബി. എഡ്. ബിരുദധാരി ആകാശവാണി ബി ഹൈ. ഗ്രേഡ് ആർടിസ്റ്റ്. വന്ദേ മാതരം, ദൈവദശകം, വിവേകാനന്ദഗീതം, പഞ്ചഭൂതഗീതം, പ്രകൃതിഗീതങ്ങൾ,റമളാൻഗീതം, ദേശഭക്തിഗീതങ്ങൾ,സുപ്രസിദ്ധ മലയാള കവിതകൾ, പ്രതിഷേധ ഗാനങ്ങൾ തുടങ്ങി നിരവധി ഗാനങ്ങൾ സോപാനശൈലിയിൽ ഇടക്കയോടൊപ്പം കമ്പോസ് ചെയ്തവതരിപ്പിച്ചു. 60 ഓളം സ്വയം രചിത ഗാനങ്ങൾ... ഞെരളത്ത് കലാശ്രമത്തിനു കീഴിൽ, സ്വന്തം വരുമാനമുപയോഗിച്ച്&nbsp; 3 ദിവസങ്ങളിൽ നൂറോളം ഗായികാഗായകരെ പങ്കെടുപ്പിച്ച്&nbsp; ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ സോപാനസംഗീതോൽസവം നടത്തി. ചരിത്രത്തിലാദ്യമായി സ്ത്രീകൾക്കു മാത്രമായി *പെൺപാട്ട്* എന്ന പേരിൽ പാട്ടുൽസവം നടത്തി. ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ <nowiki>''</nowiki>&nbsp; കേരള <nowiki>''</nowiki>സംഗീതോൽസവം *പാട്ടോളം* എന്ന പേരിൽ 10 രാവുകളിലായി തുടർച്ചയായ രണ്ടു വർഷം കേന്ദ്ര , കേരള സർക്കാറുകളുടെ പിന്തുണയോടെ ഷൊർണൂർ ഭാരതപ്പുഴയിലും 4 വർഷങ്ങൾ മുംബൈയിലും നടത്തി... വാദ്യം പ്രതിഷ്ഠയായുള്ള ലോകത്തിലെ ആദ്യ ക്ഷേത്രമുൾപ്പെടുന്ന ഞെരളത്ത് കലാശ്രമത്തിന്റെ സ്ഥാപകൻ...മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ അങ്ങാടിപ്പുറത്ത്. സ്വന്തം നിലക്കും സർക്കാറിനു വേണ്ടിയും ഉൾപ്പെടെ 62 വ്യത്യസ്ത കലാസാഹിത്യ ആത്മീയ സംഗമങ്ങളുടെ മുഖ്യ സംഘാടകൻ... കേരളത്തിലെ മൺമറഞ്ഞതും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നതുമായ പ്രമുഖ സോപാനഗായകരുടെ മുഴുവൻ ആലാപനങ്ങൾ വീഡിയോ ഓഡിയോ ഡോക്യുമെന്റ് , ഫോട്ടോസ്&nbsp; &nbsp;എന്നിവ ചെയ്ത് അടുത്ത തലമുറക്കായി സൂക്ഷിച്ചു... ഭാരതത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ ആർടിസ്റ്റ് ഡാറ്റാ ബാങ്ക് എന്ന ആശയം രൂപീകരിച്ച്&nbsp; &nbsp;DPR തയ്യാറാക്കി 2023 - 24 ൽ&nbsp; കേരള&nbsp; സംഗീതനാടക അക്കാദമി ഭാരവാഹികൾക്ക് സമർപ്പിച്ചു. അക്കാദമി അത് നടപ്പിലാക്കി. 2020 ജൂലൈ 20 ന് മന്ത്രി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു... കലോപാസകർ മറ്റ് പുറം ലഹരികൾക്കു പിറകേ പോവാതെ ആന്തരികമായ കലാ ചൈതന്യത്തിൽ മാത്രം ലഹരിയുള്ളവരാവണം എന്ന് അതിശക്തമായി പ്രചരിപ്പിച്ചു. ലോകത്തിലെ മുഴുവൻ സോപാനഗായകരേയും അംഗങ്ങളാക്കിയുള്ള ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ സോപാനഗായകസംഘം ട്രസ്റ്റിന്റെ സ്ഥാപകൻ... *ഹരിഗോവിന്ദഗീതം* എന്ന പേരിൽ സ്വന്തമായൊരു പാട്ടവതരണരീതി വികസിപ്പിച്ചു... കലാ പ്രോൽസാഹനാർത്ഥം സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പരിപാടികൾക്കും പൊതുജനങ്ങളിൽ നിന്നോ സ്പോൺസർമാരിൽ നിന്നോ പണപ്പിരിവ് നടത്തിയില്ല. ഒടുവിൽ സ്വന്തം വീട് വിറ്റാണ് പ്രയാസങ്ങൾ നികത്തിയത് 2018 മുതൽ 2022 വരെ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനമായ പാലക്കാട് അഹല്യ ഹെറിറ്റേജ് വില്ലേജ് ന്റെ അസിസ്റ്റൻഡ് ഡയറക്ടറായിരുന്നു. ഷൊർണൂർ&nbsp; കൂനത്തറ&nbsp; &nbsp; &nbsp;കവളപ്പാറയിലെ മൂന്നര ഏക്കറിലുള്ള EVENING PARADISE RETIREMENT / SENIOR LIVING VILLAGE ന്റെ സ്ഥാപകൻ... ഇപ്പോൾ പ്രതിഫലേച്ഛയില്ലാതെ കൊട്ടിപ്പാടിസ്സേവ എന്നറിയപ്പെടുന്ന കേരളീയ പാട്ടവതരണരീതിയെ പിൻപറ്റി പുത്തൻ തലമുറയെ കേരള സംഗീതത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം ബോധ്യപ്പെടുത്താനുള്ള പ്രചാരണ പരിപാടികളും മറ്റുമായി പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ സീനിയർ ലിവിംഗ് മേഖലയിൽ കൺസൽട്ടന്റായും സാംസ്കാരിക പരിപാടികളുടെ ഇവന്റ് ഓർഗനൈസറായും പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു.--> വെറുമൊരു ക്ഷേത്ര ആചാരസംഗീതം മാത്രമായിരുന്ന [[സോപാനസംഗീതം|സോപാന സംഗീതത്തെ]] ആദ്യമായി ക്ഷേത്രത്തിനു പുറത്തെത്തിച്ചു ജനകീയമാക്കിയ വ്യക്തിയാണ് '''ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ'''. [[ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ|ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാളുടെ]] ആറാമത്തെ മകനാണ് അദ്ദേഹം.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/books/interview/--1.177988|title=ഇടയ്ക്കയിലെ സത്യസാക്ഷ്യം|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=|archive-date=2019-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825065521/https://www.mathrubhumi.com/books/interview/--1.177988|url-status=dead}}</ref> ഇന്ത്യക്കകത്തും പുറത്തുമായി ഏകദേശം അയ്യായിരത്തോളം വേദികളിലൂടെ ഈ സംഗീതത്തിനു ജാതി, മത ഭേദമന്യേ പുതുതലമുറക്കിടയിൽ താൽപര്യം നിലനിർത്തുന്നതിൽ ഹരിഗോവിന്ദൻ ഒരു സുപ്രധാനമായ പങ്കുവഹിച്ചു. 14 വ്യത്യസ്ത പുരസ്കകാരങ്ങൾ നേടിയിട്ടുള്ള ഹരിഗോവിന്ദൻ കലാ സംബന്ധമായ 3 പുസ്തകങ്ങളുടേയും രചയിതാവാണ്. കാലിക പ്രസക്തിയുള്ള 50ൽ പ്പരം പുത്തൻ ഗാനങ്ങൾ<ref>{{Cite web|url=http://www.sirajlive.com/2017/06/21/283643.html|title=ഇടക്കനാദത്തിൽ റമസാൻ ഗീതമൊരുക്കി ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> സ്വന്തമായി രചിച്ചു പാടിയ ഹരിഗോവിന്ദൻ 'വന്ദേ മാതരം', 'ദൈവദശകം', 'റമളാൻ ഗീതം'<ref>{{Cite web|url=http://www.sirajlive.com/2017/06/21/283643.html|title=ഇടക്കനാദത്തിൽ റമസാൻ ഗീതമൊരുക്കി ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> തുടങ്ങിയ പ്രസിദ്ധ കൃതികൾ സോപാനശൈലിയിൽ അവതരിപ്പിച്ച കേരളത്തിലെ ആദ്യ ഗായകനാണ്. [[കേരളചരിത്രം|കേരള ചരിത്രത്തിലെ]] ആദ്യ സംസ്ഥാനതല സോപാനസംഗീതോൽസവം (2014), പെൺപാട്ട് എന്ന പേരിൽ ആദ്യ വനിതാ സംഗീതോൽസവം(2015), പാട്ടോളം എന്ന പേരിൽ ആദ്യ കേരളസംഗീതോൽസവം (2016, 2017, 2018) എന്നിവ കേരളത്തിൻറെ മധ്യഭാഗമായ [[ഷൊർണൂർ]] [[ഭാരതപ്പുഴ|ഭാരതപ്പുഴത്തീരത്തും]] [[മുംബൈ]] നഗരത്തിലും സംവിധാനം ചെയ്തു നടപ്പിലാക്കിയത് ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ ആണ്. 35ാം വയസിൽ പിതാവിൻറെ സ്മരണക്കായി [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[അങ്ങാടിപ്പുറം|അങ്ങാടിപ്പുറത്ത്]] [[ഇടയ്ക്ക|ഇടക്കവാദ്യം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ച [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലോടുകൂടിയ]] '[[ഞെരളത്ത് കലാശ്രമം]]' സ്ഥാപിച്ചു. വാദ്യം പ്രതിഷ്ഠയായുള്ള ആദ്യത്തെ ക്ഷേത്രം കൂടിയാണിത്. [[ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ പബ്ളിക് ചാരിറ്റബ്ൾ ട്രസ്റ്റ്|ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ പബ്ളിക് ചാരിറ്റബ്ൾ ട്രസ്റ്റിൻറെ]] സ്ഥാപകനും മാനേജിംഗ് ട്രസ്റ്റിയുംകൂടിയാണ് ഹരിഗോവിന്ദൻ വെറും [[ക്ഷേത്രകലകൾ|ക്ഷേത്രകലയായി]] ഒടുങ്ങുമായിരുന്ന കൊട്ടിപ്പാടിസേവ എന്ന കലാരൂപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന മുഴുവൻ സോപാനഗായകരേയും സംയോജിപ്പിച്ച് പാട്ടുശേഖരണം, ഡാറ്റാ ശേഖരണം, സോപാനസംഗീതോൽസവങ്ങൾ എന്നിവയും മറ്റു കേരളീയ പാട്ടു രൂപങ്ങളുടെ മാത്രം പ്രചാരണപ്രവർത്തനങ്ങളും എന്നിവയും അദ്ദേഹം നടത്തി വരുന്നു. [[ഇടയ്ക്ക|ഇടക്കയും]] മിഴാവും ചേർന്ന *ഹരിഗോവിന്ദഗീതം* എന്ന പുതുമയാർന്ന പാട്ടവതരണ പരിപാടിയും മറ്റു കലാസേവനപ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്തുന്നു. 2016ലെ [[കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി|കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡ്]] അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. അക്കാദമി അവാർഡിനായി അപേക്ഷ നൽകാതെ അവാർഡ് നേടിയ വ്യക്തികൂടിയാണ് ഹരിഗോവിന്ദൻ. സ്വന്തം പിതാവിന് 65ാ വയസിൽ ലഭിച്ച പുരസ്കാരമാണിത്. ഇപ്പോൾ ഷൊർണൂർ ഭാരതപ്പുഴത്തീരത്ത് പരുത്തിപ്രയിൽ കേരളത്തിലെ ആദ്യ കേരളസംഗീതവിദ്യാലയം സ്ഥാപിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശനം ഉണ്ടായിരുന്ന ഒരു ചെറു വിഭാഗത്തിൻറെ വളരെ ചെറിയൊരു നാട്ടുപാട്ടുമാത്രമാണ് സോപാനസംഗീതമെന്നും ക്ഷേത്രബാഹ്യരായി നിലകൊണ്ട ഭൂരിഭാഗത്തിൻറെയും പാട്ടുകളുടെ ആകെത്തുക മാത്രമാണ് ''കേരളസംഗീതം'' എന്നും തെളിവു സഹിതം മലയാളിയെ ബോധ്യപ്പെടുത്തിയ ആദ്യ ഗായകനും ഹരിഗോവിന്ദൻ ആണ്. [[വരൾച്ച|വരൾച്ചയും]] വർഗീയതയും മുതലാളിത്തവും അസഹിഷ്ണുതയുമാണ് നാം നേരിടേണ്ടുന്ന പ്രധാന വെല്ലുവിളികൾ എന്നു തൻറെ ഓരോ വേദിയിലും ആവർത്തിച്ചോർമിപ്പിക്കുന്ന ഹരിഗോവിന്ദൻ ഇപ്പോൾ [[കൃഷി]], വനവൽക്കരണം, [[മഴവെള്ളസംഭരണം|മഴവെള്ള സംഭരണം]], [[ആദിവാസി]] പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നീ എന്നീ മേഖലകളിലും ആവുന്നത്ര ഇടപെടുന്നു. യു ട്യൂബ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള സോഷ്യൽ മീഡിയകളിൽ നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന ഹരിഗോവിന്ദനാണ് കൊട്ടിപ്പാടി സേവയെന്ന പേരിൽ ഒരു വിഭാഗത്തിൻറെ കുത്തകയാക്കിവെക്കാൻ ശ്രമിച്ചൊരു കലാരൂപത്തെ ആദ്യമായി ഭാരതത്തിനു പുറത്തെത്തിച്ചത്. 15ൽ പരം വിദേശരാജ്യങ്ങളിലുൾപ്പെടെ അയ്യായിരത്തി അറുനൂറിൽപ്പരം വേദികളിൽ തൻറെ കലാരൂപവുമായി ഇദ്ദേഹം യാത്ര ചെയ്തുകഴിഞ്ഞു. സ്വന്തമായി ധാരാളം പാട്ടുകളും കവിതകളും രചിച്ച് പാടുകയും പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. ഏറെ തിരക്കിട്ട ജീവിതത്തിൽ നിന്നൊരു മോചനത്തിനു വേണ്ടിയും മറ്റു കലാപ്രവർത്തകരേയും കേരളീയ വാദ്യ വാചികാദി സംഗീത രൂപങ്ങളേയും പ്രോൽസാഹിപ്പിക്കുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളിലേർപ്പെടാൻ വേണ്ടിയും തൻറെ 45 ാം വയസാവുന്നതോടെ വ്യാപകമായ പൊതുവേദികൾ അവസാനിപ്പിക്കുകയാണെന്ന് 2017ൽ എടപ്പാളിലെ സംഗീതോൽസവ വേദിയിൽ ഹരിഗോവിന്ദൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു കഴിഞ്ഞു. 2018 മാർച്ച് 1 മുതൽ അഹല്യ ഇൻറർനാഷണൽ ഫൌണ്ടേഷൻറെ ആസ്ഥാനമായ [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട്]] [[വാളയാർ|വാളയാറിലുള്ള]] കാമ്പസിൽ ഉയർന്നു വരുന്നതും ഇന്ത്യയിലെ ഏറെറവും വലിയ സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനമാവാൻ ഒരുങ്ങുന്നതുമായ *അഹല്യ ഹെറിറ്റേജ് വില്ലേജ്* ന്റെ അസിസ്റ്റൻറ് ഡയറക്ടറായി ചുമതലയേറ്റു പ്രവർത്തിക്കുന്നു. == വ്യക്തിജീവിതം == 1975 ജൂലൈ 3ന് വ്യാഴാഴ്ച മിഥുനത്തിലെ അശ്വതി നാളിൽ മലപ്പുറം [[അങ്ങാടിപ്പുറം]] [[പാലക്കോട്]] ഗ്രാമത്തിൽ [[ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ|ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാളിന്റെ]] മകനായി ഹരിഗോവിന്ദൻ ജനിച്ചു. [[പാലക്കാട് ജില്ല]]<nowiki/>യിലെ [[ഷൊർണൂർ]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനു തൊട്ടടുത്തുള്ള 'ഒരുമ' ഗ്രാമത്തിൽ താമസിക്കുന്നു. പിതാവ് [[ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ]] 1996 ആഗസ്ത് 13 ന് അന്തരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന് രണ്ടു സഹോദരിമാരും 4 സഹോദരൻമാരുമുണ്ട്. മാതാവ് കൊല്ലീരി ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിയമ്മ (82) ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭാര്യ മായ സ്വാശ്രയ കോളേജിൽ മാത്തമാറ്റിക്സ് അസിസ്റ്റൻറ് പ്രൊഫസർ ആണ്. മകൾ ശ്രീലക്ഷ്മി [[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂർ]] സെൻറ് തോമസ് കോളേജിൽ വിഷ്‌വൽ കമ്യൂണിക്കേഷൻ ഒന്നാം വർഷ ബിരുദ വിദ്യാർഥിനിയാണ്. കല,മൽസരിക്കാനും മറികടക്കാനുമുള്ള ഉപാധിയല്ല,കലാപ്രവർതെതകർക്ക് കല മാത്രമേ ലഹരിയായി വേണ്ടൂ എന്നീ സുപ്രധാന ആശയങ്ങൾ അതി ശക്തമായി ഹരിഗോവിന്ദൻ ആചരിക്കുന്നു.കലാപ്രവർത്തകരുടെ ധർമം പേരും പ്രസിദ്ധിയും പണവും സമ്പാദിക്കൽ മാത്രമല്ല സ്വസമൂഹത്തിൻറെ വ്യസനങ്ങളിൽ ആശ്വാസമാവാൻ സമരസമേതം ഇടപെടൽ കൂടിയാണെന്ന് ആവർത്തിച്ചോർമിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന *പ്രകൃതിപക്ഷം* മാത്രമുള്ള ദുർലഭം മാതൃകാ കലാപ്രവർത്തകരിലൊരാളാണ് ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ. == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:സോപാന സംഗീത ഗായകർ]] 7z3aentot1akzr910n355h1wqvjo5fb 4642925 4642923 2026-07-03T10:44:18Z Malikaveedu 16584 4642925 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ | image = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | other_names = | known_for = | occupation = സോപാനസംഗീതം | spouse(s)= മായ | children = ശ്രീലക്ഷ്മി }} [[പ്രമാണം:Harigovindan.jpg|ലഘുചിത്രം|ഞരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ വേദിയിൽ]] <!--ചരിത്രത്തിലാദ്യമായി സോപാനസംഗീതത്തിന് കേന്ദ്ര സംഗീതനാടക അക്കാദമി അവാർഡ് ( 1985 ) നേടിയ ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾക്ക് 60 വയസുകഴിഞ്ഞ് പിറന്ന മകൻ... പഠനകാലത്തു തന്നെ മദ്രാസിലെ ഹോട്ടലിൽ സപ്ളയർ, ഇൻഷൂറൻസ് ഏജന്റ്, വീടുതോറും കയറിയിറങ്ങി പുസ്തകവില്പന, പ്രാദേശിക ചാനലിൽ ന്യൂസ് റിപ്പോർടർ, ബി.എഡ് ബിരുദധാരി, വിവിധ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ അധ്യാപകൻ എന്നീ നിലകളിൽ ജോലി ചെയ്ത ഹരിഗോവിന്ദൻ പിന്നീട് കൊട്ടിപ്പാടിസ്സേവയിലേക്കു തന്നെ തിരിച്ചുവരികയായിരുന്നു. 7000 ൽ പരം വേദികളിലൂടെ സോപാനസംഗീതം , ഇടക്ക ,കേരളസംഗീതം എന്നിവയെ സംബന്ധിച്ച് കഴിഞ്ഞ 25 വർഷത്തിലധികമായി കലാപ്രചാരണം നടത്തി ഈ കലക്ക് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കു പുറത്ത് വിപുലമായ അരങ്ങുകളും സാധ്യതകളും സൃഷ്ടിച്ചു.... ലണ്ടൻ കലാപുരസ്കാരം, ഷാർജ മികച്ചമലയാളി പുരസ്കാരം, കേരളസംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡ് എന്നിവയുൾപ്പെടെ 17 അവാർഡുകൾ...ഇന്നുവരെ ഒരു പുരസ്കാരത്തിനും അപേക്ഷിക്കുകയോ ശ്രമിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല... കലാസംബന്ധിയായ 3 വ്യത്യസ്ത ഗ്രന്ഥങ്ങളുടേയും നൂറോളം ലേഖനങ്ങളുടേയും രചയിതാവ്... 20 ഓളം വിദേശ അരങ്ങുകൾ... ഫസ്റ്റ് ക്ളാസിൽ മലയാളം ബി. എഡ്. ബിരുദധാരി ആകാശവാണി ബി ഹൈ. ഗ്രേഡ് ആർടിസ്റ്റ്. വന്ദേ മാതരം, ദൈവദശകം, വിവേകാനന്ദഗീതം, പഞ്ചഭൂതഗീതം, പ്രകൃതിഗീതങ്ങൾ,റമളാൻഗീതം, ദേശഭക്തിഗീതങ്ങൾ,സുപ്രസിദ്ധ മലയാള കവിതകൾ, പ്രതിഷേധ ഗാനങ്ങൾ തുടങ്ങി നിരവധി ഗാനങ്ങൾ സോപാനശൈലിയിൽ ഇടക്കയോടൊപ്പം കമ്പോസ് ചെയ്തവതരിപ്പിച്ചു. 60 ഓളം സ്വയം രചിത ഗാനങ്ങൾ... ഞെരളത്ത് കലാശ്രമത്തിനു കീഴിൽ, സ്വന്തം വരുമാനമുപയോഗിച്ച്&nbsp; 3 ദിവസങ്ങളിൽ നൂറോളം ഗായികാഗായകരെ പങ്കെടുപ്പിച്ച്&nbsp; ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ സോപാനസംഗീതോൽസവം നടത്തി. ചരിത്രത്തിലാദ്യമായി സ്ത്രീകൾക്കു മാത്രമായി *പെൺപാട്ട്* എന്ന പേരിൽ പാട്ടുൽസവം നടത്തി. ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ <nowiki>''</nowiki>&nbsp; കേരള <nowiki>''</nowiki>സംഗീതോൽസവം *പാട്ടോളം* എന്ന പേരിൽ 10 രാവുകളിലായി തുടർച്ചയായ രണ്ടു വർഷം കേന്ദ്ര , കേരള സർക്കാറുകളുടെ പിന്തുണയോടെ ഷൊർണൂർ ഭാരതപ്പുഴയിലും 4 വർഷങ്ങൾ മുംബൈയിലും നടത്തി... വാദ്യം പ്രതിഷ്ഠയായുള്ള ലോകത്തിലെ ആദ്യ ക്ഷേത്രമുൾപ്പെടുന്ന ഞെരളത്ത് കലാശ്രമത്തിന്റെ സ്ഥാപകൻ...മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ അങ്ങാടിപ്പുറത്ത്. സ്വന്തം നിലക്കും സർക്കാറിനു വേണ്ടിയും ഉൾപ്പെടെ 62 വ്യത്യസ്ത കലാസാഹിത്യ ആത്മീയ സംഗമങ്ങളുടെ മുഖ്യ സംഘാടകൻ... കേരളത്തിലെ മൺമറഞ്ഞതും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നതുമായ പ്രമുഖ സോപാനഗായകരുടെ മുഴുവൻ ആലാപനങ്ങൾ വീഡിയോ ഓഡിയോ ഡോക്യുമെന്റ് , ഫോട്ടോസ്&nbsp; &nbsp;എന്നിവ ചെയ്ത് അടുത്ത തലമുറക്കായി സൂക്ഷിച്ചു... ഭാരതത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ ആർടിസ്റ്റ് ഡാറ്റാ ബാങ്ക് എന്ന ആശയം രൂപീകരിച്ച്&nbsp; &nbsp;DPR തയ്യാറാക്കി 2023 - 24 ൽ&nbsp; കേരള&nbsp; സംഗീതനാടക അക്കാദമി ഭാരവാഹികൾക്ക് സമർപ്പിച്ചു. അക്കാദമി അത് നടപ്പിലാക്കി. 2020 ജൂലൈ 20 ന് മന്ത്രി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു... കലോപാസകർ മറ്റ് പുറം ലഹരികൾക്കു പിറകേ പോവാതെ ആന്തരികമായ കലാ ചൈതന്യത്തിൽ മാത്രം ലഹരിയുള്ളവരാവണം എന്ന് അതിശക്തമായി പ്രചരിപ്പിച്ചു. ലോകത്തിലെ മുഴുവൻ സോപാനഗായകരേയും അംഗങ്ങളാക്കിയുള്ള ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ സോപാനഗായകസംഘം ട്രസ്റ്റിന്റെ സ്ഥാപകൻ... *ഹരിഗോവിന്ദഗീതം* എന്ന പേരിൽ സ്വന്തമായൊരു പാട്ടവതരണരീതി വികസിപ്പിച്ചു... കലാ പ്രോൽസാഹനാർത്ഥം സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പരിപാടികൾക്കും പൊതുജനങ്ങളിൽ നിന്നോ സ്പോൺസർമാരിൽ നിന്നോ പണപ്പിരിവ് നടത്തിയില്ല. ഒടുവിൽ സ്വന്തം വീട് വിറ്റാണ് പ്രയാസങ്ങൾ നികത്തിയത് 2018 മുതൽ 2022 വരെ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനമായ പാലക്കാട് അഹല്യ ഹെറിറ്റേജ് വില്ലേജ് ന്റെ അസിസ്റ്റൻഡ് ഡയറക്ടറായിരുന്നു. ഷൊർണൂർ&nbsp; കൂനത്തറ&nbsp; &nbsp; &nbsp;കവളപ്പാറയിലെ മൂന്നര ഏക്കറിലുള്ള EVENING PARADISE RETIREMENT / SENIOR LIVING VILLAGE ന്റെ സ്ഥാപകൻ... ഇപ്പോൾ പ്രതിഫലേച്ഛയില്ലാതെ കൊട്ടിപ്പാടിസ്സേവ എന്നറിയപ്പെടുന്ന കേരളീയ പാട്ടവതരണരീതിയെ പിൻപറ്റി പുത്തൻ തലമുറയെ കേരള സംഗീതത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം ബോധ്യപ്പെടുത്താനുള്ള പ്രചാരണ പരിപാടികളും മറ്റുമായി പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ സീനിയർ ലിവിംഗ് മേഖലയിൽ കൺസൽട്ടന്റായും സാംസ്കാരിക പരിപാടികളുടെ ഇവന്റ് ഓർഗനൈസറായും പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു.--> വെറുമൊരു ക്ഷേത്ര ആചാരസംഗീതം മാത്രമായിരുന്ന [[സോപാനസംഗീതം|സോപാന സംഗീതത്തെ]] ആദ്യമായി ക്ഷേത്രത്തിനു പുറത്തെത്തിച്ചു ജനകീയമാക്കിയ വ്യക്തിയാണ് '''ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ'''. [[ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ|ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാളുടെ]] ആറാമത്തെ മകനാണ് അദ്ദേഹം.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/books/interview/--1.177988|title=ഇടയ്ക്കയിലെ സത്യസാക്ഷ്യം|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=|archive-date=2019-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825065521/https://www.mathrubhumi.com/books/interview/--1.177988|url-status=dead}}</ref> ഇന്ത്യക്കകത്തും പുറത്തുമായി ഏകദേശം അയ്യായിരത്തോളം വേദികളിലൂടെ ഈ സംഗീതത്തിനു ജാതി, മത ഭേദമന്യേ പുതുതലമുറക്കിടയിൽ താൽപര്യം നിലനിർത്തുന്നതിൽ ഹരിഗോവിന്ദൻ ഒരു സുപ്രധാനമായ പങ്കുവഹിച്ചു. 14 വ്യത്യസ്ത പുരസ്കകാരങ്ങൾ നേടിയിട്ടുള്ള ഹരിഗോവിന്ദൻ കലാ സംബന്ധമായ 3 പുസ്തകങ്ങളുടേയും രചയിതാവാണ്. കാലിക പ്രസക്തിയുള്ള 50ൽ പ്പരം പുത്തൻ ഗാനങ്ങൾ<ref>{{Cite web|url=http://www.sirajlive.com/2017/06/21/283643.html|title=ഇടക്കനാദത്തിൽ റമസാൻ ഗീതമൊരുക്കി ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> സ്വന്തമായി രചിച്ചു പാടിയ ഹരിഗോവിന്ദൻ 'വന്ദേ മാതരം', 'ദൈവദശകം', 'റമളാൻ ഗീതം'<ref>{{Cite web|url=http://www.sirajlive.com/2017/06/21/283643.html|title=ഇടക്കനാദത്തിൽ റമസാൻ ഗീതമൊരുക്കി ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> തുടങ്ങിയ പ്രസിദ്ധ കൃതികൾ സോപാനശൈലിയിൽ അവതരിപ്പിച്ച കേരളത്തിലെ ആദ്യ ഗായകനാണ്. [[കേരളചരിത്രം|കേരള ചരിത്രത്തിലെ]] ആദ്യ സംസ്ഥാനതല സോപാനസംഗീതോൽസവം (2014), പെൺപാട്ട് എന്ന പേരിൽ ആദ്യ വനിതാ സംഗീതോൽസവം(2015), പാട്ടോളം എന്ന പേരിൽ ആദ്യ കേരളസംഗീതോൽസവം (2016, 2017, 2018) എന്നിവ കേരളത്തിൻറെ മധ്യഭാഗമായ [[ഷൊർണൂർ]] [[ഭാരതപ്പുഴ|ഭാരതപ്പുഴത്തീരത്തും]] [[മുംബൈ]] നഗരത്തിലും സംവിധാനം ചെയ്തു നടപ്പിലാക്കിയത് ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ ആണ്. 35ാം വയസിൽ പിതാവിൻറെ സ്മരണക്കായി [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[അങ്ങാടിപ്പുറം|അങ്ങാടിപ്പുറത്ത്]] [[ഇടയ്ക്ക|ഇടക്കവാദ്യം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ച [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലോടുകൂടിയ]] '[[ഞെരളത്ത് കലാശ്രമം]]' സ്ഥാപിച്ചു. വാദ്യം പ്രതിഷ്ഠയായുള്ള ആദ്യത്തെ ക്ഷേത്രം കൂടിയാണിത്. [[ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ പബ്ളിക് ചാരിറ്റബ്ൾ ട്രസ്റ്റ്|ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ പബ്ളിക് ചാരിറ്റബ്ൾ ട്രസ്റ്റിൻറെ]] സ്ഥാപകനും മാനേജിംഗ് ട്രസ്റ്റിയുംകൂടിയാണ് ഹരിഗോവിന്ദൻ വെറും [[ക്ഷേത്രകലകൾ|ക്ഷേത്രകലയായി]] ഒടുങ്ങുമായിരുന്ന കൊട്ടിപ്പാടിസേവ എന്ന കലാരൂപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന മുഴുവൻ സോപാനഗായകരേയും സംയോജിപ്പിച്ച് പാട്ടുശേഖരണം, ഡാറ്റാ ശേഖരണം, സോപാനസംഗീതോൽസവങ്ങൾ എന്നിവയും മറ്റു കേരളീയ പാട്ടു രൂപങ്ങളുടെ മാത്രം പ്രചാരണപ്രവർത്തനങ്ങളും എന്നിവയും അദ്ദേഹം നടത്തി വരുന്നു. [[ഇടയ്ക്ക|ഇടക്കയും]] മിഴാവും ചേർന്ന *ഹരിഗോവിന്ദഗീതം* എന്ന പുതുമയാർന്ന പാട്ടവതരണ പരിപാടിയും മറ്റു കലാസേവനപ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്തുന്നു. 2016ലെ [[കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി|കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡ്]] അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. അക്കാദമി അവാർഡിനായി അപേക്ഷ നൽകാതെ അവാർഡ് നേടിയ വ്യക്തികൂടിയാണ് ഹരിഗോവിന്ദൻ. സ്വന്തം പിതാവിന് 65ാ വയസിൽ ലഭിച്ച പുരസ്കാരമാണിത്. ഇപ്പോൾ ഷൊർണൂർ ഭാരതപ്പുഴത്തീരത്ത് പരുത്തിപ്രയിൽ കേരളത്തിലെ ആദ്യ കേരളസംഗീതവിദ്യാലയം സ്ഥാപിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശനം ഉണ്ടായിരുന്ന ഒരു ചെറു വിഭാഗത്തിൻറെ വളരെ ചെറിയൊരു നാട്ടുപാട്ടുമാത്രമാണ് സോപാനസംഗീതമെന്നും ക്ഷേത്രബാഹ്യരായി നിലകൊണ്ട ഭൂരിഭാഗത്തിൻറെയും പാട്ടുകളുടെ ആകെത്തുക മാത്രമാണ് ''കേരളസംഗീതം'' എന്നും തെളിവു സഹിതം മലയാളിയെ ബോധ്യപ്പെടുത്തിയ ആദ്യ ഗായകനും ഹരിഗോവിന്ദൻ ആണ്. [[വരൾച്ച|വരൾച്ചയും]] വർഗീയതയും മുതലാളിത്തവും അസഹിഷ്ണുതയുമാണ് നാം നേരിടേണ്ടുന്ന പ്രധാന വെല്ലുവിളികൾ എന്നു തൻറെ ഓരോ വേദിയിലും ആവർത്തിച്ചോർമിപ്പിക്കുന്ന ഹരിഗോവിന്ദൻ ഇപ്പോൾ [[കൃഷി]], വനവൽക്കരണം, [[മഴവെള്ളസംഭരണം|മഴവെള്ള സംഭരണം]], [[ആദിവാസി]] പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നീ എന്നീ മേഖലകളിലും ആവുന്നത്ര ഇടപെടുന്നു. യു ട്യൂബ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള സോഷ്യൽ മീഡിയകളിൽ നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന ഹരിഗോവിന്ദനാണ് കൊട്ടിപ്പാടി സേവയെന്ന പേരിൽ ഒരു വിഭാഗത്തിൻറെ കുത്തകയാക്കിവെക്കാൻ ശ്രമിച്ചൊരു കലാരൂപത്തെ ആദ്യമായി ഭാരതത്തിനു പുറത്തെത്തിച്ചത്. 15ൽ പരം വിദേശരാജ്യങ്ങളിലുൾപ്പെടെ അയ്യായിരത്തി അറുനൂറിൽപ്പരം വേദികളിൽ തൻറെ കലാരൂപവുമായി ഇദ്ദേഹം യാത്ര ചെയ്തുകഴിഞ്ഞു. സ്വന്തമായി ധാരാളം പാട്ടുകളും കവിതകളും രചിച്ച് പാടുകയും പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. ഏറെ തിരക്കിട്ട ജീവിതത്തിൽ നിന്നൊരു മോചനത്തിനു വേണ്ടിയും മറ്റു കലാപ്രവർത്തകരേയും കേരളീയ വാദ്യ വാചികാദി സംഗീത രൂപങ്ങളേയും പ്രോൽസാഹിപ്പിക്കുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളിലേർപ്പെടാൻ വേണ്ടിയും തൻറെ 45 ാം വയസാവുന്നതോടെ വ്യാപകമായ പൊതുവേദികൾ അവസാനിപ്പിക്കുകയാണെന്ന് 2017ൽ എടപ്പാളിലെ സംഗീതോൽസവ വേദിയിൽ ഹരിഗോവിന്ദൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു കഴിഞ്ഞു. 2018 മാർച്ച് 1 മുതൽ അഹല്യ ഇൻറർനാഷണൽ ഫൌണ്ടേഷൻറെ ആസ്ഥാനമായ [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട്]] [[വാളയാർ|വാളയാറിലുള്ള]] കാമ്പസിൽ ഉയർന്നു വരുന്നതും ഇന്ത്യയിലെ ഏറെറവും വലിയ സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനമാവാൻ ഒരുങ്ങുന്നതുമായ *അഹല്യ ഹെറിറ്റേജ് വില്ലേജ്* ന്റെ അസിസ്റ്റൻറ് ഡയറക്ടറായി ചുമതലയേറ്റു പ്രവർത്തിക്കുന്നു. == വ്യക്തിജീവിതം == 1975 ജൂലൈ 3ന് വ്യാഴാഴ്ച മിഥുനത്തിലെ അശ്വതി നാളിൽ മലപ്പുറം [[അങ്ങാടിപ്പുറം]] [[പാലക്കോട്]] ഗ്രാമത്തിൽ [[ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ|ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാളിന്റെ]] മകനായി ഹരിഗോവിന്ദൻ ജനിച്ചു. [[പാലക്കാട് ജില്ല]]<nowiki/>യിലെ [[ഷൊർണൂർ]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനു തൊട്ടടുത്തുള്ള 'ഒരുമ' ഗ്രാമത്തിൽ താമസിക്കുന്നു. പിതാവ് [[ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ]] 1996 ആഗസ്ത് 13 ന് അന്തരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന് രണ്ടു സഹോദരിമാരും 4 സഹോദരൻമാരുമുണ്ട്. മാതാവ് കൊല്ലീരി ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിയമ്മ (82) ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭാര്യ മായ സ്വാശ്രയ കോളേജിൽ മാത്തമാറ്റിക്സ് അസിസ്റ്റൻറ് പ്രൊഫസർ ആണ്. മകൾ ശ്രീലക്ഷ്മി [[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂർ]] സെൻറ് തോമസ് കോളേജിൽ വിഷ്‌വൽ കമ്യൂണിക്കേഷൻ ഒന്നാം വർഷ ബിരുദ വിദ്യാർഥിനിയാണ്. കല,മൽസരിക്കാനും മറികടക്കാനുമുള്ള ഉപാധിയല്ല,കലാപ്രവർതെതകർക്ക് കല മാത്രമേ ലഹരിയായി വേണ്ടൂ എന്നീ സുപ്രധാന ആശയങ്ങൾ അതി ശക്തമായി ഹരിഗോവിന്ദൻ ആചരിക്കുന്നു.കലാപ്രവർത്തകരുടെ ധർമം പേരും പ്രസിദ്ധിയും പണവും സമ്പാദിക്കൽ മാത്രമല്ല സ്വസമൂഹത്തിൻറെ വ്യസനങ്ങളിൽ ആശ്വാസമാവാൻ സമരസമേതം ഇടപെടൽ കൂടിയാണെന്ന് ആവർത്തിച്ചോർമിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന *പ്രകൃതിപക്ഷം* മാത്രമുള്ള ദുർലഭം മാതൃകാ കലാപ്രവർത്തകരിലൊരാളാണ് ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ. == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:സോപാന സംഗീത ഗായകർ]] 56x5t4jw3zru799887vbvo4dy22ykip 4642926 4642925 2026-07-03T10:45:10Z Malikaveedu 16584 4642926 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ | image = Harigovindan.jpg | alt = | caption = ഞരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ വേദിയിൽ | birth_name = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | other_names = | known_for = | occupation = സോപാനസംഗീതം | spouse(s) = മായ | children = ശ്രീലക്ഷ്മി }} <!--ചരിത്രത്തിലാദ്യമായി സോപാനസംഗീതത്തിന് കേന്ദ്ര സംഗീതനാടക അക്കാദമി അവാർഡ് ( 1985 ) നേടിയ ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾക്ക് 60 വയസുകഴിഞ്ഞ് പിറന്ന മകൻ... പഠനകാലത്തു തന്നെ മദ്രാസിലെ ഹോട്ടലിൽ സപ്ളയർ, ഇൻഷൂറൻസ് ഏജന്റ്, വീടുതോറും കയറിയിറങ്ങി പുസ്തകവില്പന, പ്രാദേശിക ചാനലിൽ ന്യൂസ് റിപ്പോർടർ, ബി.എഡ് ബിരുദധാരി, വിവിധ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ അധ്യാപകൻ എന്നീ നിലകളിൽ ജോലി ചെയ്ത ഹരിഗോവിന്ദൻ പിന്നീട് കൊട്ടിപ്പാടിസ്സേവയിലേക്കു തന്നെ തിരിച്ചുവരികയായിരുന്നു. 7000 ൽ പരം വേദികളിലൂടെ സോപാനസംഗീതം , ഇടക്ക ,കേരളസംഗീതം എന്നിവയെ സംബന്ധിച്ച് കഴിഞ്ഞ 25 വർഷത്തിലധികമായി കലാപ്രചാരണം നടത്തി ഈ കലക്ക് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കു പുറത്ത് വിപുലമായ അരങ്ങുകളും സാധ്യതകളും സൃഷ്ടിച്ചു.... ലണ്ടൻ കലാപുരസ്കാരം, ഷാർജ മികച്ചമലയാളി പുരസ്കാരം, കേരളസംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡ് എന്നിവയുൾപ്പെടെ 17 അവാർഡുകൾ...ഇന്നുവരെ ഒരു പുരസ്കാരത്തിനും അപേക്ഷിക്കുകയോ ശ്രമിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല... കലാസംബന്ധിയായ 3 വ്യത്യസ്ത ഗ്രന്ഥങ്ങളുടേയും നൂറോളം ലേഖനങ്ങളുടേയും രചയിതാവ്... 20 ഓളം വിദേശ അരങ്ങുകൾ... ഫസ്റ്റ് ക്ളാസിൽ മലയാളം ബി. എഡ്. ബിരുദധാരി ആകാശവാണി ബി ഹൈ. ഗ്രേഡ് ആർടിസ്റ്റ്. വന്ദേ മാതരം, ദൈവദശകം, വിവേകാനന്ദഗീതം, പഞ്ചഭൂതഗീതം, പ്രകൃതിഗീതങ്ങൾ,റമളാൻഗീതം, ദേശഭക്തിഗീതങ്ങൾ,സുപ്രസിദ്ധ മലയാള കവിതകൾ, പ്രതിഷേധ ഗാനങ്ങൾ തുടങ്ങി നിരവധി ഗാനങ്ങൾ സോപാനശൈലിയിൽ ഇടക്കയോടൊപ്പം കമ്പോസ് ചെയ്തവതരിപ്പിച്ചു. 60 ഓളം സ്വയം രചിത ഗാനങ്ങൾ... ഞെരളത്ത് കലാശ്രമത്തിനു കീഴിൽ, സ്വന്തം വരുമാനമുപയോഗിച്ച്&nbsp; 3 ദിവസങ്ങളിൽ നൂറോളം ഗായികാഗായകരെ പങ്കെടുപ്പിച്ച്&nbsp; ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ സോപാനസംഗീതോൽസവം നടത്തി. ചരിത്രത്തിലാദ്യമായി സ്ത്രീകൾക്കു മാത്രമായി *പെൺപാട്ട്* എന്ന പേരിൽ പാട്ടുൽസവം നടത്തി. ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ <nowiki>''</nowiki>&nbsp; കേരള <nowiki>''</nowiki>സംഗീതോൽസവം *പാട്ടോളം* എന്ന പേരിൽ 10 രാവുകളിലായി തുടർച്ചയായ രണ്ടു വർഷം കേന്ദ്ര , കേരള സർക്കാറുകളുടെ പിന്തുണയോടെ ഷൊർണൂർ ഭാരതപ്പുഴയിലും 4 വർഷങ്ങൾ മുംബൈയിലും നടത്തി... വാദ്യം പ്രതിഷ്ഠയായുള്ള ലോകത്തിലെ ആദ്യ ക്ഷേത്രമുൾപ്പെടുന്ന ഞെരളത്ത് കലാശ്രമത്തിന്റെ സ്ഥാപകൻ...മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ അങ്ങാടിപ്പുറത്ത്. സ്വന്തം നിലക്കും സർക്കാറിനു വേണ്ടിയും ഉൾപ്പെടെ 62 വ്യത്യസ്ത കലാസാഹിത്യ ആത്മീയ സംഗമങ്ങളുടെ മുഖ്യ സംഘാടകൻ... കേരളത്തിലെ മൺമറഞ്ഞതും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നതുമായ പ്രമുഖ സോപാനഗായകരുടെ മുഴുവൻ ആലാപനങ്ങൾ വീഡിയോ ഓഡിയോ ഡോക്യുമെന്റ് , ഫോട്ടോസ്&nbsp; &nbsp;എന്നിവ ചെയ്ത് അടുത്ത തലമുറക്കായി സൂക്ഷിച്ചു... ഭാരതത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ ആർടിസ്റ്റ് ഡാറ്റാ ബാങ്ക് എന്ന ആശയം രൂപീകരിച്ച്&nbsp; &nbsp;DPR തയ്യാറാക്കി 2023 - 24 ൽ&nbsp; കേരള&nbsp; സംഗീതനാടക അക്കാദമി ഭാരവാഹികൾക്ക് സമർപ്പിച്ചു. അക്കാദമി അത് നടപ്പിലാക്കി. 2020 ജൂലൈ 20 ന് മന്ത്രി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു... കലോപാസകർ മറ്റ് പുറം ലഹരികൾക്കു പിറകേ പോവാതെ ആന്തരികമായ കലാ ചൈതന്യത്തിൽ മാത്രം ലഹരിയുള്ളവരാവണം എന്ന് അതിശക്തമായി പ്രചരിപ്പിച്ചു. ലോകത്തിലെ മുഴുവൻ സോപാനഗായകരേയും അംഗങ്ങളാക്കിയുള്ള ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ സോപാനഗായകസംഘം ട്രസ്റ്റിന്റെ സ്ഥാപകൻ... *ഹരിഗോവിന്ദഗീതം* എന്ന പേരിൽ സ്വന്തമായൊരു പാട്ടവതരണരീതി വികസിപ്പിച്ചു... കലാ പ്രോൽസാഹനാർത്ഥം സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പരിപാടികൾക്കും പൊതുജനങ്ങളിൽ നിന്നോ സ്പോൺസർമാരിൽ നിന്നോ പണപ്പിരിവ് നടത്തിയില്ല. ഒടുവിൽ സ്വന്തം വീട് വിറ്റാണ് പ്രയാസങ്ങൾ നികത്തിയത് 2018 മുതൽ 2022 വരെ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനമായ പാലക്കാട് അഹല്യ ഹെറിറ്റേജ് വില്ലേജ് ന്റെ അസിസ്റ്റൻഡ് ഡയറക്ടറായിരുന്നു. ഷൊർണൂർ&nbsp; കൂനത്തറ&nbsp; &nbsp; &nbsp;കവളപ്പാറയിലെ മൂന്നര ഏക്കറിലുള്ള EVENING PARADISE RETIREMENT / SENIOR LIVING VILLAGE ന്റെ സ്ഥാപകൻ... ഇപ്പോൾ പ്രതിഫലേച്ഛയില്ലാതെ കൊട്ടിപ്പാടിസ്സേവ എന്നറിയപ്പെടുന്ന കേരളീയ പാട്ടവതരണരീതിയെ പിൻപറ്റി പുത്തൻ തലമുറയെ കേരള സംഗീതത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം ബോധ്യപ്പെടുത്താനുള്ള പ്രചാരണ പരിപാടികളും മറ്റുമായി പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ സീനിയർ ലിവിംഗ് മേഖലയിൽ കൺസൽട്ടന്റായും സാംസ്കാരിക പരിപാടികളുടെ ഇവന്റ് ഓർഗനൈസറായും പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു.--> വെറുമൊരു ക്ഷേത്ര ആചാരസംഗീതം മാത്രമായിരുന്ന [[സോപാനസംഗീതം|സോപാന സംഗീതത്തെ]] ആദ്യമായി ക്ഷേത്രത്തിനു പുറത്തെത്തിച്ചു ജനകീയമാക്കിയ വ്യക്തിയാണ് '''ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ'''. [[ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ|ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാളുടെ]] ആറാമത്തെ മകനാണ് അദ്ദേഹം.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/books/interview/--1.177988|title=ഇടയ്ക്കയിലെ സത്യസാക്ഷ്യം|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=|archive-date=2019-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825065521/https://www.mathrubhumi.com/books/interview/--1.177988|url-status=dead}}</ref> ഇന്ത്യക്കകത്തും പുറത്തുമായി ഏകദേശം അയ്യായിരത്തോളം വേദികളിലൂടെ ഈ സംഗീതത്തിനു ജാതി, മത ഭേദമന്യേ പുതുതലമുറക്കിടയിൽ താൽപര്യം നിലനിർത്തുന്നതിൽ ഹരിഗോവിന്ദൻ ഒരു സുപ്രധാനമായ പങ്കുവഹിച്ചു. 14 വ്യത്യസ്ത പുരസ്കകാരങ്ങൾ നേടിയിട്ടുള്ള ഹരിഗോവിന്ദൻ കലാ സംബന്ധമായ 3 പുസ്തകങ്ങളുടേയും രചയിതാവാണ്. കാലിക പ്രസക്തിയുള്ള 50ൽ പ്പരം പുത്തൻ ഗാനങ്ങൾ<ref>{{Cite web|url=http://www.sirajlive.com/2017/06/21/283643.html|title=ഇടക്കനാദത്തിൽ റമസാൻ ഗീതമൊരുക്കി ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> സ്വന്തമായി രചിച്ചു പാടിയ ഹരിഗോവിന്ദൻ 'വന്ദേ മാതരം', 'ദൈവദശകം', 'റമളാൻ ഗീതം'<ref>{{Cite web|url=http://www.sirajlive.com/2017/06/21/283643.html|title=ഇടക്കനാദത്തിൽ റമസാൻ ഗീതമൊരുക്കി ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> തുടങ്ങിയ പ്രസിദ്ധ കൃതികൾ സോപാനശൈലിയിൽ അവതരിപ്പിച്ച കേരളത്തിലെ ആദ്യ ഗായകനാണ്. [[കേരളചരിത്രം|കേരള ചരിത്രത്തിലെ]] ആദ്യ സംസ്ഥാനതല സോപാനസംഗീതോൽസവം (2014), പെൺപാട്ട് എന്ന പേരിൽ ആദ്യ വനിതാ സംഗീതോൽസവം(2015), പാട്ടോളം എന്ന പേരിൽ ആദ്യ കേരളസംഗീതോൽസവം (2016, 2017, 2018) എന്നിവ കേരളത്തിൻറെ മധ്യഭാഗമായ [[ഷൊർണൂർ]] [[ഭാരതപ്പുഴ|ഭാരതപ്പുഴത്തീരത്തും]] [[മുംബൈ]] നഗരത്തിലും സംവിധാനം ചെയ്തു നടപ്പിലാക്കിയത് ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ ആണ്. 35ാം വയസിൽ പിതാവിൻറെ സ്മരണക്കായി [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[അങ്ങാടിപ്പുറം|അങ്ങാടിപ്പുറത്ത്]] [[ഇടയ്ക്ക|ഇടക്കവാദ്യം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ച [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലോടുകൂടിയ]] '[[ഞെരളത്ത് കലാശ്രമം]]' സ്ഥാപിച്ചു. വാദ്യം പ്രതിഷ്ഠയായുള്ള ആദ്യത്തെ ക്ഷേത്രം കൂടിയാണിത്. [[ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ പബ്ളിക് ചാരിറ്റബ്ൾ ട്രസ്റ്റ്|ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ പബ്ളിക് ചാരിറ്റബ്ൾ ട്രസ്റ്റിൻറെ]] സ്ഥാപകനും മാനേജിംഗ് ട്രസ്റ്റിയുംകൂടിയാണ് ഹരിഗോവിന്ദൻ വെറും [[ക്ഷേത്രകലകൾ|ക്ഷേത്രകലയായി]] ഒടുങ്ങുമായിരുന്ന കൊട്ടിപ്പാടിസേവ എന്ന കലാരൂപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന മുഴുവൻ സോപാനഗായകരേയും സംയോജിപ്പിച്ച് പാട്ടുശേഖരണം, ഡാറ്റാ ശേഖരണം, സോപാനസംഗീതോൽസവങ്ങൾ എന്നിവയും മറ്റു കേരളീയ പാട്ടു രൂപങ്ങളുടെ മാത്രം പ്രചാരണപ്രവർത്തനങ്ങളും എന്നിവയും അദ്ദേഹം നടത്തി വരുന്നു. [[ഇടയ്ക്ക|ഇടക്കയും]] മിഴാവും ചേർന്ന *ഹരിഗോവിന്ദഗീതം* എന്ന പുതുമയാർന്ന പാട്ടവതരണ പരിപാടിയും മറ്റു കലാസേവനപ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്തുന്നു. 2016ലെ [[കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി|കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡ്]] അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. അക്കാദമി അവാർഡിനായി അപേക്ഷ നൽകാതെ അവാർഡ് നേടിയ വ്യക്തികൂടിയാണ് ഹരിഗോവിന്ദൻ. സ്വന്തം പിതാവിന് 65ാ വയസിൽ ലഭിച്ച പുരസ്കാരമാണിത്. ഇപ്പോൾ ഷൊർണൂർ ഭാരതപ്പുഴത്തീരത്ത് പരുത്തിപ്രയിൽ കേരളത്തിലെ ആദ്യ കേരളസംഗീതവിദ്യാലയം സ്ഥാപിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശനം ഉണ്ടായിരുന്ന ഒരു ചെറു വിഭാഗത്തിൻറെ വളരെ ചെറിയൊരു നാട്ടുപാട്ടുമാത്രമാണ് സോപാനസംഗീതമെന്നും ക്ഷേത്രബാഹ്യരായി നിലകൊണ്ട ഭൂരിഭാഗത്തിൻറെയും പാട്ടുകളുടെ ആകെത്തുക മാത്രമാണ് ''കേരളസംഗീതം'' എന്നും തെളിവു സഹിതം മലയാളിയെ ബോധ്യപ്പെടുത്തിയ ആദ്യ ഗായകനും ഹരിഗോവിന്ദൻ ആണ്. [[വരൾച്ച|വരൾച്ചയും]] വർഗീയതയും മുതലാളിത്തവും അസഹിഷ്ണുതയുമാണ് നാം നേരിടേണ്ടുന്ന പ്രധാന വെല്ലുവിളികൾ എന്നു തൻറെ ഓരോ വേദിയിലും ആവർത്തിച്ചോർമിപ്പിക്കുന്ന ഹരിഗോവിന്ദൻ ഇപ്പോൾ [[കൃഷി]], വനവൽക്കരണം, [[മഴവെള്ളസംഭരണം|മഴവെള്ള സംഭരണം]], [[ആദിവാസി]] പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നീ എന്നീ മേഖലകളിലും ആവുന്നത്ര ഇടപെടുന്നു. യു ട്യൂബ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള സോഷ്യൽ മീഡിയകളിൽ നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന ഹരിഗോവിന്ദനാണ് കൊട്ടിപ്പാടി സേവയെന്ന പേരിൽ ഒരു വിഭാഗത്തിൻറെ കുത്തകയാക്കിവെക്കാൻ ശ്രമിച്ചൊരു കലാരൂപത്തെ ആദ്യമായി ഭാരതത്തിനു പുറത്തെത്തിച്ചത്. 15ൽ പരം വിദേശരാജ്യങ്ങളിലുൾപ്പെടെ അയ്യായിരത്തി അറുനൂറിൽപ്പരം വേദികളിൽ തൻറെ കലാരൂപവുമായി ഇദ്ദേഹം യാത്ര ചെയ്തുകഴിഞ്ഞു. സ്വന്തമായി ധാരാളം പാട്ടുകളും കവിതകളും രചിച്ച് പാടുകയും പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. ഏറെ തിരക്കിട്ട ജീവിതത്തിൽ നിന്നൊരു മോചനത്തിനു വേണ്ടിയും മറ്റു കലാപ്രവർത്തകരേയും കേരളീയ വാദ്യ വാചികാദി സംഗീത രൂപങ്ങളേയും പ്രോൽസാഹിപ്പിക്കുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളിലേർപ്പെടാൻ വേണ്ടിയും തൻറെ 45 ാം വയസാവുന്നതോടെ വ്യാപകമായ പൊതുവേദികൾ അവസാനിപ്പിക്കുകയാണെന്ന് 2017ൽ എടപ്പാളിലെ സംഗീതോൽസവ വേദിയിൽ ഹരിഗോവിന്ദൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു കഴിഞ്ഞു. 2018 മാർച്ച് 1 മുതൽ അഹല്യ ഇൻറർനാഷണൽ ഫൌണ്ടേഷൻറെ ആസ്ഥാനമായ [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട്]] [[വാളയാർ|വാളയാറിലുള്ള]] കാമ്പസിൽ ഉയർന്നു വരുന്നതും ഇന്ത്യയിലെ ഏറെറവും വലിയ സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനമാവാൻ ഒരുങ്ങുന്നതുമായ *അഹല്യ ഹെറിറ്റേജ് വില്ലേജ്* ന്റെ അസിസ്റ്റൻറ് ഡയറക്ടറായി ചുമതലയേറ്റു പ്രവർത്തിക്കുന്നു. == വ്യക്തിജീവിതം == 1975 ജൂലൈ 3ന് വ്യാഴാഴ്ച മിഥുനത്തിലെ അശ്വതി നാളിൽ മലപ്പുറം [[അങ്ങാടിപ്പുറം]] [[പാലക്കോട്]] ഗ്രാമത്തിൽ [[ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ|ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാളിന്റെ]] മകനായി ഹരിഗോവിന്ദൻ ജനിച്ചു. [[പാലക്കാട് ജില്ല]]<nowiki/>യിലെ [[ഷൊർണൂർ]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനു തൊട്ടടുത്തുള്ള 'ഒരുമ' ഗ്രാമത്തിൽ താമസിക്കുന്നു. പിതാവ് [[ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ]] 1996 ആഗസ്ത് 13 ന് അന്തരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന് രണ്ടു സഹോദരിമാരും 4 സഹോദരൻമാരുമുണ്ട്. മാതാവ് കൊല്ലീരി ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിയമ്മ (82) ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭാര്യ മായ സ്വാശ്രയ കോളേജിൽ മാത്തമാറ്റിക്സ് അസിസ്റ്റൻറ് പ്രൊഫസർ ആണ്. മകൾ ശ്രീലക്ഷ്മി [[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂർ]] സെൻറ് തോമസ് കോളേജിൽ വിഷ്‌വൽ കമ്യൂണിക്കേഷൻ ഒന്നാം വർഷ ബിരുദ വിദ്യാർഥിനിയാണ്. കല,മൽസരിക്കാനും മറികടക്കാനുമുള്ള ഉപാധിയല്ല,കലാപ്രവർതെതകർക്ക് കല മാത്രമേ ലഹരിയായി വേണ്ടൂ എന്നീ സുപ്രധാന ആശയങ്ങൾ അതി ശക്തമായി ഹരിഗോവിന്ദൻ ആചരിക്കുന്നു.കലാപ്രവർത്തകരുടെ ധർമം പേരും പ്രസിദ്ധിയും പണവും സമ്പാദിക്കൽ മാത്രമല്ല സ്വസമൂഹത്തിൻറെ വ്യസനങ്ങളിൽ ആശ്വാസമാവാൻ സമരസമേതം ഇടപെടൽ കൂടിയാണെന്ന് ആവർത്തിച്ചോർമിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന *പ്രകൃതിപക്ഷം* മാത്രമുള്ള ദുർലഭം മാതൃകാ കലാപ്രവർത്തകരിലൊരാളാണ് ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ. == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:സോപാന സംഗീത ഗായകർ]] jz9w98muaapjqyu7fe2o0flliemdcsl 4642927 4642926 2026-07-03T11:03:28Z Malikaveedu 16584 4642927 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ | image = Harigovindan.jpg | alt = | caption = ഞരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ വേദിയിൽ | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1975|07|03}} | birth_place = അങ്ങാടിപ്പുറം, മലപ്പുറം | death_date = | death_place = | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | other_names = | known_for = | education = ബി.എ. ബി.എഡ് (മലയാളം) | occupation = സോപാനസംഗീതം | spouse(s) = മായ | children = ശ്രീലക്ഷ്മി | parents = ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ (പിതാവ്) <br> ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിയമ്മ (മാതാവ്) }} <!--ചരിത്രത്തിലാദ്യമായി സോപാനസംഗീതത്തിന് കേന്ദ്ര സംഗീതനാടക അക്കാദമി അവാർഡ് ( 1985 ) നേടിയ ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾക്ക് 60 വയസുകഴിഞ്ഞ് പിറന്ന മകൻ... പഠനകാലത്തു തന്നെ മദ്രാസിലെ ഹോട്ടലിൽ സപ്ളയർ, ഇൻഷൂറൻസ് ഏജന്റ്, വീടുതോറും കയറിയിറങ്ങി പുസ്തകവില്പന, പ്രാദേശിക ചാനലിൽ ന്യൂസ് റിപ്പോർടർ, ബി.എഡ് ബിരുദധാരി, വിവിധ വിദ്യാലയങ്ങളിൽ അധ്യാപകൻ എന്നീ നിലകളിൽ ജോലി ചെയ്ത ഹരിഗോവിന്ദൻ പിന്നീട് കൊട്ടിപ്പാടിസ്സേവയിലേക്കു തന്നെ തിരിച്ചുവരികയായിരുന്നു. 7000 ൽ പരം വേദികളിലൂടെ സോപാനസംഗീതം , ഇടക്ക ,കേരളസംഗീതം എന്നിവയെ സംബന്ധിച്ച് കഴിഞ്ഞ 25 വർഷത്തിലധികമായി കലാപ്രചാരണം നടത്തി ഈ കലക്ക് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കു പുറത്ത് വിപുലമായ അരങ്ങുകളും സാധ്യതകളും സൃഷ്ടിച്ചു.... ലണ്ടൻ കലാപുരസ്കാരം, ഷാർജ മികച്ചമലയാളി പുരസ്കാരം, കേരളസംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡ് എന്നിവയുൾപ്പെടെ 17 അവാർഡുകൾ...ഇന്നുവരെ ഒരു പുരസ്കാരത്തിനും അപേക്ഷിക്കുകയോ ശ്രമിക്കുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല... കലാസംബന്ധിയായ 3 വ്യത്യസ്ത ഗ്രന്ഥങ്ങളുടേയും നൂറോളം ലേഖനങ്ങളുടേയും രചയിതാവ്... 20 ഓളം വിദേശ അരങ്ങുകൾ... ഫസ്റ്റ് ക്ളാസിൽ മലയാളം ബി. എഡ്. ബിരുദധാരി ആകാശവാണി ബി ഹൈ. ഗ്രേഡ് ആർടിസ്റ്റ്. വന്ദേ മാതരം, ദൈവദശകം, വിവേകാനന്ദഗീതം, പഞ്ചഭൂതഗീതം, പ്രകൃതിഗീതങ്ങൾ,റമളാൻഗീതം, ദേശഭക്തിഗീതങ്ങൾ,സുപ്രസിദ്ധ മലയാള കവിതകൾ, പ്രതിഷേധ ഗാനങ്ങൾ തുടങ്ങി നിരവധി ഗാനങ്ങൾ സോപാനശൈലിയിൽ ഇടക്കയോടൊപ്പം കമ്പോസ് ചെയ്തവതരിപ്പിച്ചു. 60 ഓളം സ്വയം രചിത ഗാനങ്ങൾ... ഞെരളത്ത് കലാശ്രമത്തിനു കീഴിൽ, സ്വന്തം വരുമാനമുപയോഗിച്ച്&nbsp; 3 ദിവസങ്ങളിൽ നൂറോളം ഗായികാഗായകരെ പങ്കെടുപ്പിച്ച്&nbsp; ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ സോപാനസംഗീതോൽസവം നടത്തി. ചരിത്രത്തിലാദ്യമായി സ്ത്രീകൾക്കു മാത്രമായി *പെൺപാട്ട്* എന്ന പേരിൽ പാട്ടുൽസവം നടത്തി. ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ <nowiki>''</nowiki>&nbsp; കേരള <nowiki>''</nowiki>സംഗീതോൽസവം *പാട്ടോളം* എന്ന പേരിൽ 10 രാവുകളിലായി തുടർച്ചയായ രണ്ടു വർഷം കേന്ദ്ര , കേരള സർക്കാറുകളുടെ പിന്തുണയോടെ ഷൊർണൂർ ഭാരതപ്പുഴയിലും 4 വർഷങ്ങൾ മുംബൈയിലും നടത്തി... വാദ്യം പ്രതിഷ്ഠയായുള്ള ലോകത്തിലെ ആദ്യ ക്ഷേത്രമുൾപ്പെടുന്ന ഞെരളത്ത് കലാശ്രമത്തിന്റെ സ്ഥാപകൻ...മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ അങ്ങാടിപ്പുറത്ത്. സ്വന്തം നിലക്കും സർക്കാറിനു വേണ്ടിയും ഉൾപ്പെടെ 62 വ്യത്യസ്ത കലാസാഹിത്യ ആത്മീയ സംഗമങ്ങളുടെ മുഖ്യ സംഘാടകൻ... കേരളത്തിലെ മൺമറഞ്ഞതും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നതുമായ പ്രമുഖ സോപാനഗായകരുടെ മുഴുവൻ ആലാപനങ്ങൾ വീഡിയോ ഓഡിയോ ഡോക്യുമെന്റ് , ഫോട്ടോസ്&nbsp; &nbsp;എന്നിവ ചെയ്ത് അടുത്ത തലമുറക്കായി സൂക്ഷിച്ചു... ഭാരതത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ ആർടിസ്റ്റ് ഡാറ്റാ ബാങ്ക് എന്ന ആശയം രൂപീകരിച്ച്&nbsp; &nbsp;DPR തയ്യാറാക്കി 2023 - 24 ൽ&nbsp; കേരള&nbsp; സംഗീതനാടക അക്കാദമി ഭാരവാഹികൾക്ക് സമർപ്പിച്ചു. അക്കാദമി അത് നടപ്പിലാക്കി. 2020 ജൂലൈ 20 ന് മന്ത്രി ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു... കലോപാസകർ മറ്റ് പുറം ലഹരികൾക്കു പിറകേ പോവാതെ ആന്തരികമായ കലാ ചൈതന്യത്തിൽ മാത്രം ലഹരിയുള്ളവരാവണം എന്ന് അതിശക്തമായി പ്രചരിപ്പിച്ചു. ലോകത്തിലെ മുഴുവൻ സോപാനഗായകരേയും അംഗങ്ങളാക്കിയുള്ള ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ സോപാനഗായകസംഘം ട്രസ്റ്റിന്റെ സ്ഥാപകൻ... *ഹരിഗോവിന്ദഗീതം* എന്ന പേരിൽ സ്വന്തമായൊരു പാട്ടവതരണരീതി വികസിപ്പിച്ചു... കലാ പ്രോൽസാഹനാർത്ഥം സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പരിപാടികൾക്കും പൊതുജനങ്ങളിൽ നിന്നോ സ്പോൺസർമാരിൽ നിന്നോ പണപ്പിരിവ് നടത്തിയില്ല. ഒടുവിൽ സ്വന്തം വീട് വിറ്റാണ് പ്രയാസങ്ങൾ നികത്തിയത് 2018 മുതൽ 2022 വരെ കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനമായ പാലക്കാട് അഹല്യ ഹെറിറ്റേജ് വില്ലേജ് ന്റെ അസിസ്റ്റൻഡ് ഡയറക്ടറായിരുന്നു. ഷൊർണൂർ&nbsp; കൂനത്തറ&nbsp; &nbsp; &nbsp;കവളപ്പാറയിലെ മൂന്നര ഏക്കറിലുള്ള EVENING PARADISE RETIREMENT / SENIOR LIVING VILLAGE ന്റെ സ്ഥാപകൻ... ഇപ്പോൾ പ്രതിഫലേച്ഛയില്ലാതെ കൊട്ടിപ്പാടിസ്സേവ എന്നറിയപ്പെടുന്ന കേരളീയ പാട്ടവതരണരീതിയെ പിൻപറ്റി പുത്തൻ തലമുറയെ കേരള സംഗീതത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം ബോധ്യപ്പെടുത്താനുള്ള പ്രചാരണ പരിപാടികളും മറ്റുമായി പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ സീനിയർ ലിവിംഗ് മേഖലയിൽ കൺസൽട്ടന്റായും സാംസ്കാരിക പരിപാടികളുടെ ഇവന്റ് ഓർഗനൈസറായും പ്രവർത്തിച്ചുവരുന്നു.--> വെറുമൊരു ക്ഷേത്ര ആചാരസംഗീതം മാത്രമായിരുന്ന [[സോപാനസംഗീതം|സോപാന സംഗീതത്തെ]] ആദ്യമായി ക്ഷേത്രത്തിനു പുറത്തെത്തിച്ചു ജനകീയമാക്കിയ വ്യക്തിയാണ് '''ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ'''. [[ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ|ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാളുടെ]] ആറാമത്തെ മകനാണ് അദ്ദേഹം.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/books/interview/--1.177988|title=ഇടയ്ക്കയിലെ സത്യസാക്ഷ്യം|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=|archive-date=2019-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825065521/https://www.mathrubhumi.com/books/interview/--1.177988|url-status=dead}}</ref> ഇന്ത്യക്കകത്തും പുറത്തുമായി ഏകദേശം അയ്യായിരത്തോളം വേദികളിലൂടെ ഈ സംഗീതത്തിനു ജാതി, മത ഭേദമന്യേ പുതുതലമുറക്കിടയിൽ താൽപര്യം നിലനിർത്തുന്നതിൽ ഹരിഗോവിന്ദൻ ഒരു സുപ്രധാനമായ പങ്കുവഹിച്ചു. 14 വ്യത്യസ്ത പുരസ്കകാരങ്ങൾ നേടിയിട്ടുള്ള ഹരിഗോവിന്ദൻ കലാ സംബന്ധമായ 3 പുസ്തകങ്ങളുടേയും രചയിതാവാണ്. കാലിക പ്രസക്തിയുള്ള 50ൽ പ്പരം പുത്തൻ ഗാനങ്ങൾ<ref>{{Cite web|url=http://www.sirajlive.com/2017/06/21/283643.html|title=ഇടക്കനാദത്തിൽ റമസാൻ ഗീതമൊരുക്കി ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> സ്വന്തമായി രചിച്ചു പാടിയ ഹരിഗോവിന്ദൻ 'വന്ദേ മാതരം', 'ദൈവദശകം', 'റമളാൻ ഗീതം'<ref>{{Cite web|url=http://www.sirajlive.com/2017/06/21/283643.html|title=ഇടക്കനാദത്തിൽ റമസാൻ ഗീതമൊരുക്കി ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> തുടങ്ങിയ പ്രസിദ്ധ കൃതികൾ സോപാനശൈലിയിൽ അവതരിപ്പിച്ച കേരളത്തിലെ ആദ്യ ഗായകനാണ്. [[കേരളചരിത്രം|കേരള ചരിത്രത്തിലെ]] ആദ്യ സംസ്ഥാനതല സോപാനസംഗീതോൽസവം (2014), പെൺപാട്ട് എന്ന പേരിൽ ആദ്യ വനിതാ സംഗീതോൽസവം(2015), പാട്ടോളം എന്ന പേരിൽ ആദ്യ കേരളസംഗീതോൽസവം (2016, 2017, 2018) എന്നിവ കേരളത്തിൻറെ മധ്യഭാഗമായ [[ഷൊർണൂർ]] [[ഭാരതപ്പുഴ|ഭാരതപ്പുഴത്തീരത്തും]] [[മുംബൈ]] നഗരത്തിലും സംവിധാനം ചെയ്തു നടപ്പിലാക്കിയത് ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ ആണ്. 35ാം വയസിൽ പിതാവിൻറെ സ്മരണക്കായി [[മലപ്പുറം ജില്ല|മലപ്പുറം ജില്ലയിലെ]] [[അങ്ങാടിപ്പുറം|അങ്ങാടിപ്പുറത്ത്]] [[ഇടയ്ക്ക|ഇടക്കവാദ്യം]] പ്രതിഷ്ഠിച്ച [[ശ്രീകോവിൽ|ശ്രീകോവിലോടുകൂടിയ]] '[[ഞെരളത്ത് കലാശ്രമം]]' സ്ഥാപിച്ചു. വാദ്യം പ്രതിഷ്ഠയായുള്ള ആദ്യത്തെ ക്ഷേത്രം കൂടിയാണിത്. [[ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ പബ്ളിക് ചാരിറ്റബ്ൾ ട്രസ്റ്റ്|ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ പബ്ളിക് ചാരിറ്റബ്ൾ ട്രസ്റ്റിൻറെ]] സ്ഥാപകനും മാനേജിംഗ് ട്രസ്റ്റിയുംകൂടിയാണ് ഹരിഗോവിന്ദൻ വെറും [[ക്ഷേത്രകലകൾ|ക്ഷേത്രകലയായി]] ഒടുങ്ങുമായിരുന്ന കൊട്ടിപ്പാടിസേവ എന്ന കലാരൂപവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന മുഴുവൻ സോപാനഗായകരേയും സംയോജിപ്പിച്ച് പാട്ടുശേഖരണം, ഡാറ്റാ ശേഖരണം, സോപാനസംഗീതോൽസവങ്ങൾ എന്നിവയും മറ്റു കേരളീയ പാട്ടു രൂപങ്ങളുടെ മാത്രം പ്രചാരണപ്രവർത്തനങ്ങളും എന്നിവയും അദ്ദേഹം നടത്തി വരുന്നു. [[ഇടയ്ക്ക|ഇടക്കയും]] മിഴാവും ചേർന്ന *ഹരിഗോവിന്ദഗീതം* എന്ന പുതുമയാർന്ന പാട്ടവതരണ പരിപാടിയും മറ്റു കലാസേവനപ്രവർത്തനങ്ങളും നടത്തുന്നു. 2016ലെ [[കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി|കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി അവാർഡ്]] അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. അക്കാദമി അവാർഡിനായി അപേക്ഷ നൽകാതെ അവാർഡ് നേടിയ വ്യക്തികൂടിയാണ് ഹരിഗോവിന്ദൻ. സ്വന്തം പിതാവിന് 65ാ വയസിൽ ലഭിച്ച പുരസ്കാരമാണിത്. ഇപ്പോൾ ഷൊർണൂർ ഭാരതപ്പുഴത്തീരത്ത് പരുത്തിപ്രയിൽ കേരളത്തിലെ ആദ്യ കേരളസംഗീതവിദ്യാലയം സ്ഥാപിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശനം ഉണ്ടായിരുന്ന ഒരു ചെറു വിഭാഗത്തിൻറെ വളരെ ചെറിയൊരു നാട്ടുപാട്ടുമാത്രമാണ് സോപാനസംഗീതമെന്നും ക്ഷേത്രബാഹ്യരായി നിലകൊണ്ട ഭൂരിഭാഗത്തിൻറെയും പാട്ടുകളുടെ ആകെത്തുക മാത്രമാണ് ''കേരളസംഗീതം'' എന്നും തെളിവു സഹിതം മലയാളിയെ ബോധ്യപ്പെടുത്തിയ ആദ്യ ഗായകനും ഹരിഗോവിന്ദൻ ആണ്. [[വരൾച്ച|വരൾച്ചയും]] വർഗീയതയും മുതലാളിത്തവും അസഹിഷ്ണുതയുമാണ് നാം നേരിടേണ്ടുന്ന പ്രധാന വെല്ലുവിളികൾ എന്നു തൻറെ ഓരോ വേദിയിലും ആവർത്തിച്ചോർമിപ്പിക്കുന്ന ഹരിഗോവിന്ദൻ ഇപ്പോൾ [[കൃഷി]], വനവൽക്കരണം, [[മഴവെള്ളസംഭരണം|മഴവെള്ള സംഭരണം]], [[ആദിവാസി]] പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നീ എന്നീ മേഖലകളിലും ആവുന്നത്ര ഇടപെടുന്നു. യു ട്യൂബ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള സോഷ്യൽ മീഡിയകളിൽ നിറഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന ഹരിഗോവിന്ദനാണ് കൊട്ടിപ്പാടി സേവയെന്ന പേരിൽ ഒരു വിഭാഗത്തിൻറെ കുത്തകയാക്കിവെക്കാൻ ശ്രമിച്ചൊരു കലാരൂപത്തെ ആദ്യമായി ഭാരതത്തിനു പുറത്തെത്തിച്ചത്. 15ൽ പരം വിദേശരാജ്യങ്ങളിലുൾപ്പെടെ അയ്യായിരത്തി അറുനൂറിൽപ്പരം വേദികളിൽ തൻറെ കലാരൂപവുമായി ഇദ്ദേഹം യാത്ര ചെയ്തുകഴിഞ്ഞു. സ്വന്തമായി ധാരാളം പാട്ടുകളും കവിതകളും രചിച്ച് പാടുകയും പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. ഏറെ തിരക്കിട്ട ജീവിതത്തിൽ നിന്നൊരു മോചനത്തിനു വേണ്ടിയും മറ്റു കലാപ്രവർത്തകരേയും കേരളീയ വാദ്യ വാചികാദി സംഗീത രൂപങ്ങളേയും പ്രോൽസാഹിപ്പിക്കുന്ന പ്രവർത്തനങ്ങളിലേർപ്പെടാൻ വേണ്ടിയും തൻറെ 45 ാം വയസാവുന്നതോടെ വ്യാപകമായ പൊതുവേദികൾ അവസാനിപ്പിക്കുകയാണെന്ന് 2017ൽ എടപ്പാളിലെ സംഗീതോൽസവ വേദിയിൽ ഹരിഗോവിന്ദൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു കഴിഞ്ഞു. 2018 മാർച്ച് 1 മുതൽ അഹല്യ ഇൻറർനാഷണൽ ഫൌണ്ടേഷൻറെ ആസ്ഥാനമായ [[പാലക്കാട് ജില്ല|പാലക്കാട്]] [[വാളയാർ|വാളയാറിലുള്ള]] കാമ്പസിൽ ഉയർന്നു വരുന്നതും ഇന്ത്യയിലെ ഏറെറവും വലിയ സാംസ്കാരിക സ്ഥാപനമാവാൻ ഒരുങ്ങുന്നതുമായ *അഹല്യ ഹെറിറ്റേജ് വില്ലേജ്* ന്റെ അസിസ്റ്റൻറ് ഡയറക്ടറായി ചുമതലയേറ്റു പ്രവർത്തിക്കുന്നു. == വ്യക്തിജീവിതം == 1975 ജൂലൈ 3ന് വ്യാഴാഴ്ച മിഥുനത്തിലെ അശ്വതി നാളിൽ മലപ്പുറം [[അങ്ങാടിപ്പുറം]] [[പാലക്കോട്]] ഗ്രാമത്തിൽ [[ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ|ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാളിന്റെയും]] കൊല്ലീരി ലക്ഷ്മിക്കുട്ടിയമ്മയുടേയും മകനായി ഹരിഗോവിന്ദൻ ജനിച്ചു. പിതാവിൽ നിന്ന് സംഗീത പ്രതിഭ പാരമ്പര്യമായി ലഭിച്ച ഹരിഗോവിന്ദൻ 1995 ലാണ് സംഗീതരംഗത്തേക്ക് കടന്നത്. [[പാലക്കാട് ജില്ല]]<nowiki/>യിലെ [[ഷൊർണൂർ]] റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനു തൊട്ടടുത്തുള്ള 'ഒരുമ' ഗ്രാമത്തിൽ താമസിക്കുന്നു. പിതാവ് [[ഞെരളത്ത് രാമപ്പൊതുവാൾ]] 1996 ആഗസ്ത് 13 ന് അന്തരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന് രണ്ടു സഹോദരിമാരും 4 സഹോദരൻമാരുമുണ്ട്. ഭാര്യ മായ സ്വാശ്രയ കോളേജിൽ മാത്തമാറ്റിക്സ് അസിസ്റ്റൻറ് പ്രൊഫസർ ആണ്. മകൾ ശ്രീലക്ഷ്മി [[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂർ]] സെൻറ് തോമസ് കോളേജിൽ വിഷ്‌വൽ കമ്യൂണിക്കേഷൻ ഒന്നാം വർഷ ബിരുദ വിദ്യാർഥിനിയാണ്. കല,മൽസരിക്കാനും മറികടക്കാനുമുള്ള ഉപാധിയല്ല,കലാപ്രവർതെതകർക്ക് കല മാത്രമേ ലഹരിയായി വേണ്ടൂ എന്നീ സുപ്രധാന ആശയങ്ങൾ അതി ശക്തമായി ഹരിഗോവിന്ദൻ ആചരിക്കുന്നു.കലാപ്രവർത്തകരുടെ ധർമം പേരും പ്രസിദ്ധിയും പണവും സമ്പാദിക്കൽ മാത്രമല്ല സ്വസമൂഹത്തിൻറെ വ്യസനങ്ങളിൽ ആശ്വാസമാവാൻ സമരസമേതം ഇടപെടൽ കൂടിയാണെന്ന് ആവർത്തിച്ചോർമിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന *പ്രകൃതിപക്ഷം* മാത്രമുള്ള ദുർലഭം മാതൃകാ കലാപ്രവർത്തകരിലൊരാളാണ് ഞെരളത്ത് ഹരിഗോവിന്ദൻ. == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:സോപാന സംഗീത ഗായകർ]] hnqsr4cq5sdn710cfntus2hn3f3dgm7 0 354399 4642733 3802999 2026-07-02T20:27:49Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4642733 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name =കാൽക്ക |native_name = कालका |native_name_lang = Hindi English |nickname = |settlement_type =പട്ടണം |motto = |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |coordinates_display = inline, title |pushpin_map =India Haryana#India |pushpin_label_position =bottom |pushpin_mapsize= |pushpin_map_caption = |subdivision_type = രാജ്യം |subdivision_name ={{flag|ഇന്ത്യ}} |subdivision_type1 = [[States of India|State]] |subdivision_name1 =[[ഹരിയാന]] |subdivision_type2 = [[Districts of India|ജില്ല]] |subdivision_name2 =[[പഞ്ച്‌കുല]] |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |established_title = Founded |established_date = 1842 |area_magnitude = |unit_pref = metric |area_footnotes = |area_total_km2 = 2 |area_land_km2 = |population_as_of = 2011 |population_footnotes = |population_note = |population_total =30887 |population_density_km2 = |timezone = [[Indian Standard Time|IST]] |utc_offset = +5.30 |latd=30.83|latNS=N |longd=76.93|longEW=E |elevation_footnotes = |elevation_m = 656 |elevation_ft = |postal_code_type = Post code |postal_code = 133302 |area_code = 1733 |registration_plate = HR-49 |website = www.kalka.city |footnotes = }}വടക്കൻ [[ഹരിയാന]]യിലെ [[പഞ്ച്‌കുല]] ജില്ലയിലുള്ള ഒരു പട്ടണമാണ് '''കാൽക്ക'''. ഹിമാലയത്തിന്റെ താഴ്വരയിൽ ഹിമാചൽ പ്രദേശിന്റെ അതിരിലായാണ് ഈ പട്ടണം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെക്കുള്ള കവാടം ആയാണ് കാൽക്ക അറിയപ്പെടുന്നത്. ചണ്ഡിഗഡ് - ഷിംല ദേശീയപാതയിൽ പിഞ്ജോറിനും ഹിമാചലിലെ പർവാനോ പട്ടണത്തിനും മധ്യേയാണ് കൽക്ക സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇന്ത്യൻ കരസേനയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ കമാൻഡ് ബേസ് ആയ ചന്ദിമന്ദിർ കന്റോണ്മെന്റ് സ്റ്റേഷൻ കാൽക്കയ്ക്ക് സമീപം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. [[കാൽക്ക-ഷിംല മലയോര തീവണ്ടിപ്പാത]] ആരംഭിക്കുന്നത് ഇവിടെ നിന്നുമാണ്<ref name="RuchTrib">{{cite web |url=http://www.tribuneindia.com/2003/20030605/edit.htm |title= Whistling through woods, the romance continues |author=Khanna, Ruchika M. |date=5 June 2003 |work=The Tribune, Chandigarh |accessdate=2012-08-15}}</ref>. 2011ലെ സെൻസസ് പ്രകാരം കാൽക്കയിലെ ജനസംഖ്യ 30,000 ആണ്<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archivedate=2004-06-16|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|accessdate=2008-11-01|publisher= Census Commission of India}}</ref>. ==ചരിത്രം== 1842ലാണ് കാൽക്ക പട്ടണം സ്ഥാപിതമാകുന്നത്. സംഹാരത്തിന്റെ ദേവതയായ കാളിയുടെ പേരിൽ നിന്നുമാണ് കൽക്ക പട്ടണത്തിന് ആ പേർ ലഭിച്ചത്. പാട്യാല നാട്ടുരാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന കാൽക്ക 1843ൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ കീഴിലായി. ഡൽഹി- അമ്പാല- കാൽക്ക, [[കാൽക്ക-ഷിംല മലയോര തീവണ്ടിപ്പാത|കാൽക്ക-ഷിംല]] റെയിൽ പാതകളുടെ ആരംഭസ്ഥാനവുമായിരുനു അന്ന് കാൽക്ക. 1933ൽ കാൽക്ക മുനിസിപ്പൽ കമ്മിറ്റി രൂപീകൃതമായി. ==ഭൂമിശാസ്ത്രം== ഹിമാലയത്തിന്റെ താഴ്വരയിലാണെങ്കിലും മെയ്, ജൂൺ മാസങ്ങളിൽ താപനില വളരെ ഉയരാറുണ്ട്. ഒക്റ്റോബർ മുതൽ മാർച്ച് വരെ നീളുന്ന ശൈത്യകാലത്ത് 10 മുതൽ15 ഡിഗ്രീ സെൽഷ്യസ് വരെയാണ് ശരാശരി താപനില. മറ്റ് വടക്കേ ഇന്ത്യൻ നഗരങ്ങളുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തിയാൽ മൂടൽമഞ്ഞ് കാൽക്കയിൽ സാധാരണഗതിയിൽ ഉണ്ടാകാറില്ല. {{Weather box |collapsed = |metric first= Y |single line= Y |temperature colour = pastel |location= കാൽക്ക |Jan high C= 18.1 |Feb high C= 21 |Mar high C= 26.2 |Apr high C= 32.2 |May high C= 36.7 |Jun high C= 36.7 |Jul high C= 31.5 |Aug high C= 30.3 |Sep high C= 31.1 |Oct high C= 29.3 |Nov high C= 25.3 |Dec high C= 20.7 |Jan low C= 6.2 |Feb low C= 8.1 |Mar low C= 12.8 |Apr low C= 17.7 |May low C= 22.6 |Jun low C= 24.8 |Jul low C= 23.7 |Aug low C= 23.1 |Sep low C= 21.7 |Oct low C= 16 |Nov low C= 10.2 |Dec low C= 7.1 |rain colour= green |Jan rain mm= 73 |Feb rain mm= 51 |Mar rain mm= 55 |Apr rain mm= 17 |May rain mm= 30 |Jun rain mm= 104 |Jul rain mm= 428 |Aug rain mm= 339 |Sep rain mm= 200 |Oct rain mm= 53 |Nov rain mm= 12 |Dec rain mm= 29 |source 1= climate-data.org<ref name= climate-data > {{Cite web |url=http://en.climate-data.org/location/24776/ |title= Climate:Kalka |accessdate=2014-02-10 }}</ref> }} ==ഗതാഗതം== ===റോഡ്=== ചണ്ഡീഗഡിൽ നിന്നും 24 കിലോമീറ്റർ ഷിംല ദേശീയപാതയിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചാൽ കാൽക്കയിലെത്താം. ഡൽഹി, അമ്പാല, നൈനിറ്റാൾ, മണാലി, ധരംശാല, അമൃത്സർ തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളുമായും കാൽക്ക റോഡ് മാർഗ്ഗം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇടുങ്ങിയ തെരുവുകളുള്ള കാൽക്കയിൽ ഗതാഗതത്തിന് എറ്റവും അധികം ആശ്രയിക്കേണ്ടി വരിക ഓട്ടോറിക്ഷകളാണ്. ഡൽഹി, പഞ്ചാബ്, ഹരിയാന, ഹിമാചൽപ്രദേശ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് കോർപറേഷനുകളുടെ ബസുകൾ കാൽക്ക വഴി സർവീസ് നടത്തുന്നുണ്ട്. ===വിമാനമാർഗം=== 24കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള [[ചണ്ഡിഗഢ് അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം]] ആണ് കാൽക്കയിൽ നിന്നും ഏറ്റവും അടുത്തായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന വിമാനത്താവളം<ref>{{cite web|url=http://airportchandigarh.com/info/chandigarh-international-airport-update|title=Chandigarh International Airport|author=Super User|publisher=airportchandigarh.com|access-date=2016-11-05|archive-date=2016-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20161029173733/http://airportchandigarh.com/info/chandigarh-international-airport-update|url-status=dead}}</ref>. ==അവലംബം== {{portal|Chandigarh}} {{reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== *[http://panchkula.nic.in/ Official Website of the Panchkula district] *[http://www.haryana-online.com/districts/panchkula.htm Panchkula district] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101029170448/http://haryana-online.com/Districts/panchkula.htm |date=2010-10-29 }} *[http://panchkula.nic.in/pdf/mckalka.pdf Kalka] *[http://www.kalka.city Local web platform with information related to Kalka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151002075320/http://www.kalka.city/ |date=2015-10-02 }} [[വർഗ്ഗം:ഹരിയാണയിലെ പട്ടണങ്ങൾ]] pj22pkdhienexx1o572qh557kjggbmy 0 369681 4642859 4399453 2026-07-03T06:19:31Z Keerthisreeyadav 212566 4642859 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|bandadukka fort}} കാസർകോഡ് ജില്ലയിലെ ''''ബന്തടുക്ക കോട്ട'''' വളരെയേറെ ചരിത്ര പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്. [[File:Bandadka fort 01.jpg|thumb|ബന്തടുക്ക കോട്ട നവീകരണ ഘട്ടം]] ==സ്ഥാനം== കാസർകോഡ് - കാഞ്ഞങ്ങാട് ദേശീയപാതയിൽ പൊയിനാച്ചിയിൽ നിന്നും ആരംഭിക്കുന്ന സംസ്ഥാനപാതയിൽ 30 കിലോമീറ്റർ കിഴക്ക് ഭാഗത്താണ് (12° 30′ 03.6″ N, 75° 16′ 05.88″ E) ബന്തടുക്ക കോട്ട സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് . കോട്ടയുടെ വടക്ക്പടിഞ്ഞാറ് അതിർത്തി പങ്കിടുന്നത് [[ബന്തടുക്ക]] ടൗൺ. തെക്ക് അതിര് ഗവ. ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്‌കൂൾ, കിഴക്ക് സുബ്രഹ്മണ്യ ക്ഷേത്രവും ശ്രീരാമക്ഷേത്രവും. ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഏണിയാടി മഖാം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതും ബന്തടുക്ക കോട്ടയ്ക്ക് അല്പം അകലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് ബന്തടുക്ക പട്ടണത്തിൽ . 'കോട്ടക്കാൽ' എന്നാണ് ബന്തടുക്ക അറിയപ്പെടുന്നത് <ref>[http://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/bhandaduka-was-once-a-fort-malayalam-news-1.1514497] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211204025537/https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/bhandaduka-was-once-a-fort-malayalam-news-1.1514497 |date=2021-12-04 }}|ബന്തടുക്കയിൽ കോട്ടയുണ്ടായിരുന്നു-Mathrubhumi.com</ref> ==ചരിത്രം== [[File:Bandadka fort 02.jpg|thumb|ബന്തടുക്ക കോട്ട]] 16-ാം നൂറ്റാണ്ടിലാണ് കോട്ട സ്ഥാപിതമായതെന്ന് ചരിത്രരേഖകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു <ref>[http://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kasaragodkerala-21-11-2016/604539] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211129140428/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kasaragodkerala-21-11-2016/604539 |date=2021-11-29 }}|http:// deshabhimani News</ref>. ഇക്കേരി രാജവംശമാണ് വിവിധ കോട്ടകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിന് മുൻകൈ എടുത്തത്. വിദേശരാജ്യങ്ങളുമായി മൈസൂർ രാജ്യത്തിന് ബന്ധപ്പെടാനും വാണിജ്യാവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനുമാണ് കോട്ട നിർമിച്ചത്. അക്കാലത്ത് ബേക്കൽ തുറമുഖമായിരുന്നു ആശ്രയം. ഇവിടെനിന്ന് ഒരോ പന്ത്രണ്ട് കിലോമീറ്റർ ഇടവിട്ട് കോട്ടയുണ്ടായിരുന്നു. അങ്ങനെയാണ് [[ചന്ദ്രഗിരി കോട്ട]], [[പൊവ്വൽ കോട്ട]] [[കുണ്ടംകുഴി കോട്ട]], ബന്തടുക്ക കോട്ടകൾ ഉണ്ടായത്. കുണ്ടംകുഴി, ബന്തടുക്ക കോട്ടകളുടെ നിർമ്മാണത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയത് ഇക്കേരി രാജവംശത്തിലെ ശിവപ്പനായ്ക്കനായിരുന്നു. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലഘട്ടത്തിലെത്തിയ കർണാടക വംശജർ ഇപ്പോഴും ഇവിടെ താമസിക്കുന്നു. ഇക്കേരി രാജവംശത്തെത്തുടർന്ന് ടിപ്പുസുൽത്താനും മറ്റും ഇവിടെയെത്തി. ടിപ്പുസുൽത്താനോടൊപ്പം എത്തിയ സാഹിബുമാർ ഇപ്പോഴും കുണ്ടംകുഴിയിൽ കഴിയുന്നുണ്ട്. മൈസൂർ മുസ്ലിം ഭരണത്തിനു കീഴിലായപ്പോൾ ഉണ്ടായ മാറ്റങ്ങൾ ഇപ്പോഴും ഈ പ്രദേശങ്ങളിൽ കാണാവുന്നതാണ് <ref>[http://archives.mathrubhumi.com/kasargod/news/3695528-local_news-Kasargod-%E0%B4%AC%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211129232852/http://archives.mathrubhumi.com/kasargod/news/3695528-local_news-Kasargod-%E0%B4%AC%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95.html |date=2021-11-29 }}|കുണ്ടംകുഴി കോട്ടയും നാശോന്മുഖം- Mathrubhumi</ref>.ടിപ്പുസുൽത്താന്റെ ഭരണകാലത്ത് ആയുധങ്ങളും കുതിരകളും ഇറക്കുമതിചെയ്തത് ബേക്കൽതുറമുഖം വഴിയായിരുന്നു. അവിടെനിന്ന് ഇറക്കുമതിസാധനങ്ങൾ കർണാടകത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയത് ഈ പ്രദേശം വഴിയായിരുന്നു. സർക്കാർ രേഖയിൽ സർവേനമ്പർ നൂറ്റമ്പത്നൂറ്റമ്പത്-ൽ 9.16 ഏക്കർ സ്ഥലമാണ് കോട്ടയ്ക്കുള്ളത്. ആകെ പന്ത്രണ്ട് കോട്ടകൊത്തളങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. കോട്ടയും കൊത്തളവും നശിച്ചിരിക്കുന്നു. കൊത്തളത്തിന്റെ അവശിഷ്ടം ബന്തടുക്ക ഗവ. ഹൈസ്‌കൂളിന്റെ ഓഫീസിനോട് ചേർന്നു കാണാം. സ്വാതന്ത്ര്യപ്രാപ്തിക്കുമുമ്പ്ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി മുപ്പത്തിരണ്ട്-ൽ കോട്ട അളന്നുമുറിച്ചതായി രേഖകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. കോട്ടസംരക്ഷണത്തിനായി എത്തിച്ചേർന്ന കർണാടക വംശജരായ ചേര്യക്കാർ തുടങ്ങി മറ്റ് നിരവധിയാളുകളുടെ പേരിലാണിപ്പോൾ കോട്ടക്കാൽ. ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തി അൻപത്തിയാറ് വരെ കുറ്റിക്കോൽ, ബേഡഡുക്ക പഞ്ചായത്തുകൾ ദക്ഷിണ കാനറയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു. വടക്കും പടിഞ്ഞാറും തെക്കും പുഴകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ബേഡഡുക്ക കർണാടകത്തിലെ സുള്ള്യ നഗരത്തെയാണ് ആശ്രയിച്ചിരുന്നത്. ==പുരാവസ്തു വകുപ്പിന്റെ നിയന്ത്രണം== [[File:Bandadka GHSS gate.jpg|thumb|കോട്ട മാതൃകയിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ജി. എച്ച്. എസ്. എസ്. ബന്തടുക്കയുടെ പ്രവേശനകവാടം]] പന്ത്രണ്ടാം ധനകാര്യകമ്മീഷൻ പുരാവസ്തുവകുപ്പുമായിചേർന്ന് സർവേ നടത്താൻ ശ്രമിച്ചുവെങ്കിലും ബന്തടുക്ക കോട്ടയിലെ താമസക്കാർ എതിർത്തിരുന്നു. ധനകാര്യകമ്മീഷന്റെ സഹായധനത്തോടെ കുണ്ടംകുഴി ബന്തടുക്ക കോട്ടകൾ നവീകരിക്കുകയുണ്ടായി. എന്നാൽ, നിർമ്മാണപ്രവർത്തനം ഇടയ്ക്കുവെച്ച് നിർത്തേണ്ടിവന്നു. കുണ്ടംകുഴി കോട്ടയിൽ ഒരു കുടുംബം താമസിക്കുന്നുണ്ട്. ബാക്കിയുള്ള സ്ഥലം മുഴുവൻ പഞ്ചലിംഗേശ്വരം ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അധീനതയിലാണ് <ref>[http://archives.mathrubhumi.com/kasargod/news/3695528-local_news-Kasargod-%E0%B4%AC%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211129232852/http://archives.mathrubhumi.com/kasargod/news/3695528-local_news-Kasargod-%E0%B4%AC%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%9F%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95.html |date=2021-11-29 }}|Mathrubhumi Digital paper</ref>. ==കോട്ടയും സ്കൂളും== നാടിന്റെ ചരിത്ര പാരമ്പര്യത്തെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്ന വിധത്തിൽ ബന്തടുക്ക ഗവ. ഹയർ സെക്കണ്ടറി സ്‌കൂളിന്റെ മുഖ്യ കവാടം നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു <ref>[http://www.reporterlive.com/2016/10/10/306470.html]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}|കാസർകോട് ബന്തടുക്ക സ്‌കൂൾ കവാടം ചരിത്രത്തിലേക്കുള്ള വാതിൽ -Reporterlive</ref> ==ചിത്രശാല== <gallery> File:Bandadka fort 03.jpg|thumb|ബന്തടുക്ക കോട്ട File:Bandadka fort 04.jpg|thumb|Bandaduka Fort File:Bandadka Town.jpg|thumb|200px|ബന്തടുക്ക ടൗൺ </gallery> {{commons category|Bandadka Fort}} ==അവലംബം== {{reflist}} {{Fortsofkerala‎}} {{castle-stub}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ കോട്ടകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ദേശീയപ്രാധാന്യമുള്ള സ്മാരകങ്ങൾ]] 3pldps98fqaomckzep11rcljj1e5ffr 0 373510 4642922 3424947 2026-07-03T10:25:54Z ~2026-37834-95 219920 4642922 wikitext text/x-wiki {{ആധികാരികത}} തമിഴ്നാട്ടിൽ ബ്രാഹ്മണർക്ക് [അയ്യങ്കാർ,അയ്യർ] കഴിഞ്ഞാൽ അവിടെ ക്ഷേത്രിയർ, വൈശ്യർ തുടങ്ങിയ ജാതികൾ ഇല്ലാത്തതിനാൽ പിന്നെ വരുന്ന പ്രബുല ജാതിയാണ് '''ശൈവവെള്ളാളരായി''' അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇവർ ശ്രീലങ്കയിൽ നിന്നും വന്നവർ ആണ്. വെള്ളാള ജാതിയിൽ അവർണ്ണ ജാതിക്കാർ ഉണ്ട്. തുളുവ വെള്ളാളർ, ചോഴിയ വെള്ളാളർ, കൊങ്കു വെള്ളാളർ തുടങ്ങി വെള്ളാളരിൽ ഒട്ടനവധി അവർണ്ണ പിന്നോക്ക ജാതികൾ ഉണ്ട് . ഇവർ പൊതുവെ പിള്ള എന്നു ചേർക്കുന്നു എങ്കിലും.മറ്റനേകം സ്ഥാനപേരുകളും ഉപജാതികളും ഇവരിലും ഉണ്ട്.സങ്കരവർണ്ണികരും,ക്ഷത്രിയസ്ഥാനമുള്ളവരും(ഗൗണ്ടർ ആദിയായ) വൈശ്യസ്ഥാനമുള്ളവരും ശൂദ്രരുമുണ്ട്.എന്നാൽ കേരളത്തിലെ നമ്പൂതിരി മാർ വെള്ളാളരെ ശൂദ്രരായേ കണക്കാക്കിയിരുന്നുള്ളു.അപ്രകാരത്തിൽ പാണ്ഡിശൂദ്രൻ എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു.നായൻമാരെപോലെ പിൽക്കാലത്ത് ബ്രാഹ്മണർ ചാതുർവർണ്യവ്യവസ്ഥയിൽ ഉൾക്കൊള്ളിച്ച ഒരു സ്വതന്ത്രപ്രബല ജനതയായിരുന്നു വെള്ളാളരും.കേരളീയബ്രാഹ്മണർ വൈദികപൗരോഹിത്യ സംസ്കാരം സ്വീകരിക്കാത്ത നായരെയും വെള്ളാളനെയും സ്ഥാനമാനങ്ങളും അധികാരവും ഉള്ളവരെ പോലും കഴിവതും ശൂദ്രരായി കാണാൻ താല്പര്യപ്പെട്ടിരുന്നു.അതുകൊണ്ട് തന്നെയാണ് വർണ്ണാശ്രമം കേരളത്തിൽ നടപ്പാക്കിയിട്ടും കേരളത്തിൽ ഒരു സുപ്രധാനകാലഘട്ടം വരെക്കും വൈശ്യർ എന്നൊരു വിഭാഗം ഇല്ലാതിരുന്നതും വൈശ്യരുടെ കുലതൊഴിൽ ചെയ്യുന്ന നായർ വെള്ളാള ഉപജാതികൾ ശൂദ്രരും മറ്റുള്ളവർ അവർണ്ണരും ആയത്. '''[[ചെട്ടിമാർ]]''' എന്നും ചെട്ടിപിള്ള എന്നും ഇവരെ പൊതുവെ വിളിച്ചിരുന്നു.ഇവർ രണ്ടു വിഭാഗമുണ്ട്.തമിഴ്നാട്ടിലെ കുഴിത്തുറയിൽ നിന്നും വന്നവരെ കുഴിത്തുറ ചെട്ടികളെന്നു വിളിക്കുന്നു.വ്യാപാരവും കൃഷിയുമാണ് ഇവരുടെ പ്രധാന ഉപജീവനമാർഗങ്ങൾ.തമിഴ് പാരമ്പര്യത്തിലധിഷ്ഠിതമാണ് ഇവരുടെ ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ മുത്താരമ്മനാണ് ഇവരുടെ ആരാധ്യദേവത.തമിഴ്നാട്ടിലേത് പോലെ സുബ്രഹ്മണ്യനേയും ഇവർ ദൈവമായി കരുതിപോരുന്നു.വെള്ളാളസമുദായത്തിലുള്ളവരെ പിള്ളയെന്നു വിളിക്കുന്നു.പെൺമക്കളുടെ വിവാഹത്തിനു ലോഹപാത്രങ്ങൾ സ്ത്രീധനമായി കൊടുത്തിരുന്നു.ഐശ്വര്യദേവതയെ വരവേൽക്കുന്നതിനു വീട്ടിനു മുന്നിൽ കോലമിടുന്ന പതിവുമുണ്ട്.മരണം നടന്നുകഴിഞ്ഞാൽ പന്ത്രണ്ടു ദിവസത്തേയ്ക്ക് കോലമിടാറില്ല.വെള്ളാള സമുദായത്തിന്റെ മരണാനന്തര ചടങ്ങുകളിൽ പ്രധാനമാണഅ [[താലി അറുപ്പ്]].ഇരുവരുമായുള്ള ഇഹലോകബന്ധം അവസാനിപ്പിക്കുന്ന ചടങ്ങ്. [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യയിലെ ജനവിഭാഗങ്ങൾ]] kjotutaucggac1t59dya6iuslb9c76t 0 385693 4642890 4589013 2026-07-03T08:54:18Z ~2026-35624-91 219457 /* കൃതികൾ */ 4642890 wikitext text/x-wiki {{PU|M.R. Renukumar}} {{Infobox person | name = എം.ആർ. രേണുകുമാർ |native_name= | image = എം.ആർ. രേണുകുമാർ.jpg | birth_date = {{birth date and age |df=yes|1969|02|08 }} | birth_place = [[കോട്ടയം]], [[കേരളം]] | nationality = {{ഇന്ത്യ}} | children = | spouse = രേഖ രാജ് | occupation = [[എഴുത്തുകാരൻ]], [[Poetry|കവി]], [[പെയിന്റർ]] | awards = {{ubl|2019: [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]]|2009: മികച്ച കുട്ടികളുടെ കഥക്കുള്ള കേരള സംസ്ഥാന പുരസ്കാരം|2008: എസ്.ബി.ടി. കവിത അവാർഡ്}}<ref>https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2008/nov/27/winners-of-sbt-literary-media-awards-announced-2800.html</ref> }} മലയാള കവിയും ചിത്രകാരനും പരിഭാഷകനുമാണ് '''എം. ആർ. രേണുകുമാർ'''.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/literature/manorama-books/2020/06/19/kavithamazha-m-r-renukumar.html|title=മനോരമ ബുക്സ് കവിത മഴയിൽ എം.ആർ. രേണുകുമാർ|access-date=2021-02-15|language=ml}}</ref> മികച്ച കവിതക്കുള്ള 2019-ലെ [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം 2019|കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]] ഉൾപ്പടെ നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. == ജീവചരിത്രം == 1969ൽ [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ]] കാരാപ്പുഴയിൽ ജനനം. എം ജി സർവകലാശാലയുടെ യുവജനോത്സവത്തിൽ 1994ലെ കലാപ്രതിഭയായിരുന്നു. സാമ്പത്തികശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദാനന്തരബിരുദവും എം ഫില്ലും നേടി. ആനുകാലികങ്ങളിലും മറ്റും കഥകളും കവിതകളും എഴുതാറുണ്ട്.<ref>http://www.puzha.com/blog/author/mr_renukumar/</ref>. എഴുത്തുകാരിയും അദ്ധ്യാപികയുമായ [[രേഖാ രാജ്]] പത്നിയാണ് ==കൃതികൾ== #അരസൈക്കിൾ (ബാലസാഹിത്യം)<ref>ISBN 9788126473762 ഡി സി ബുക്സ് </ref> #നാലാംക്ലാസിലെ വരാൽ #ഞാറുകൾ-മലയാളത്തിലെ ദലിത് കഥകൾ.<ref>9789384571696 നാഷണൽ ബുക്ക്‌ സ്റ്റാൾ, http://www.pusthakakada.com/kadhakal/6539-njaarukal.html{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> #പച്ചക്കുപ്പി #വെഷക്കായ<ref>https://keralabookstore.com/book/veshakkaya/6335/</ref> #മുഴുസൂര്യനാകാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ #പൊയ്കയിൽ യോഹന്നാൻ #അയ്യങ്കാളി ജീവിതവും ഇടപെടലുകളും<ref>https://keralabookstore.com/book/ayyankali-jeevithavum-idapedalukalum/10475/</ref> #കൂട്ടുകൂടുന്ന കഥകൾ (ബാലസാഹിത്യം)<ref>https://keralabookstore.com/book/koottukoodunna-kathakal/9839/</ref> #മുഴുസൂര്യനാകാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ <ref>https://keralabookstore.com/book/muzhusooryanakanulla-sramangal/2144/</ref> #[[കൊതിയൻ]]<ref>ISBN : 9789352820733 DC Books</ref> == പുരസ്കാരങ്ങൾ == * കഥാവിഭാഗത്തിൽ മികച്ച പുസ്തകത്തിനുള്ള ബാലസാഹിത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ പുരസ്കാരം [[നാലാംക്ലാസിലെ വരാൽ]] എന്ന കൃതിയിലൂടെ 2009ൽ‍ നേടി.<ref>http://ksicl.org/index.php?option=com_content&view=article&id=67&Itemid=55</ref> * വെഷക്കായ യ്ക്ക് 2008 ലെ എസ്.ബി.ടി കവിതാപുരസ്കാരം * [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം 2019]]<ref>{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/books/sahitya-akademy-awards-declared/924817|title=സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ്‌ : എസ് ഹരീഷ്‌, പി രാമൻ, എം ആർ രേണുകുമാർ,വിനോയ് തോമസ് , സജിത മഠത്തിൽ,ജിഷ അഭിനയ ജേതാക്കൾ|access-date=2021-02-15|language=ml}}</ref> -കൊതിയൻ എന്ന കൃതിക്ക്<ref name="thecue">{{cite news |title=മികച്ച നോവൽ മീശ; കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്‌കാരങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://www.thecue.in/around-us/2021/02/15/kerala-sahitya-akademi-awards-2019 |accessdate=15 ഫെബ്രുവരി 2021 |date=15 ഫെബ്രുവരി 2021 |archiveurl=https://archive.today/20210215142451/https://www.thecue.in/around-us/2021/02/15/kerala-sahitya-akademi-awards-2019 |archivedate=2021-02-15 |url-status=live }}</ref> == അവലംബം == <references/> ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== [[വർഗ്ഗം:മലയാള കഥാകൃത്തുക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:കവിതക്കുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] ky31t6se1tj8ull5ukda7vg7p3074b6 0 387401 4642887 4567116 2026-07-03T08:37:41Z Malikaveedu 16584 4642887 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Seethakali}} കേരളത്തിലെ നാടൻ അനുഷ്ഠാന കലാരൂപങ്ങളിലൊന്നാണ് '''സീതക്കളി'''. [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം]], [[പത്തനംതിട്ട ജില്ല|പത്തനംതിട്ട]] ജില്ലകളുടെ കിഴക്കൻ മേഖലകളിലെ കുറവ സമൂഹവും [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ]], [[കാസർഗോഡ് ജില്ല|കാസർകോട്]] ജില്ലകളിലെ കരിമ്പാലരും ആണ് സീതക്കളി ആചരിക്കുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/education-malayalam/quiz-corner/quiz-on-folk-arts-of-kerala-1.4093438|title=നമ്മുടെ നാടൻ കലകൾ {{!}} ക്വിസ്|access-date=2020-12-30|last=ശ്രീനിവാസ്‌|first=സ്നേഹജ്‌|language=en|archive-date=2020-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129144611/https://www.mathrubhumi.com/education-malayalam/quiz-corner/quiz-on-folk-arts-of-kerala-1.4093438|url-status=dead}}</ref><ref>http://localnews.manoramaonline.com/kollam/local-news/2017/08/21/pgn-klm-perinad-panchayath-seetha-kali.html</ref> [[ഓണം|ഓണക്കാലത്ത്]] [[അത്തം (ഞാറ്റുവേല)|അത്തം]] മുതൽ തിരുവോണം വരെ അരങ്ങേറിയിരുന്ന സീതകളി ജാതി–മത വിവേചനങ്ങൾക്ക് അതീതമായി ജനകീയ കലാരൂപമെന്ന നിലയിലറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kollamkerala-23-08-2017/666059 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2017-08-28 |archive-date=2023-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230908102753/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-kollamkerala-23-08-2017/666059 |url-status=dead }}</ref> [[നാരദൻ|നാരദൻ‍]], [[ശ്രീരാമൻ]], [[ലക്ഷ്മണൻ]], [[സീത]], [[കൈകേയി]], [[മന്ഥര]], [[ദശരഥൻ]], [[ശൂർപ്പണഖ]], [[രാവണൻ]], [[പൊന്മാൻ]], [[ഹനുമാൻ]] തുടങ്ങിയ വേഷങ്ങൾ ഇതിന് മാറ്റു കൂട്ടുന്നു. വീടുകൾ തോറും കയറിയിറങ്ങിയാണ് ഇത് അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നത്. [[രാമായണം|രാമായണ]] കഥയിലെ വനയാത്ര മുതൽ സ്വർഗ്ഗാരോഹണം വരെയുള്ള കഥാഭാഗങ്ങളാണ് ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്. ആശാൻമാർ എഴുതി ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ പാട്ടിനും താളത്തിനുമൊത്ത് വേഷക്കാർ ഭാവ തീവ്രതയോടെ ചുവടുവച്ച് നൃത്തമാടുന്നതാണ് സീതക്കളി.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/print-edition/vidya/--1.2137335 |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2017-08-28 |archive-date=2017-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803234508/http://www.mathrubhumi.com/print-edition/vidya/--1.2137335 |url-status=dead }}</ref> == ഉത്ഭവം , പുന:രാവിഷ്കാരം == നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ് ഉത്ഭവിച്ചതെന്ന് പറയപ്പെടുന്ന ഈ കലാരൂപം പെരിനാട് ദേശത്ത് ഏറെക്കാലം പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു . ഏകദേശം 1980-85 കാലഘട്ടം  വരെ പെരിനാട് ഗ്രാമത്തിൽ ഓരോ വീടുകൾതോറും സീതകളി അവതരിപ്പിക്കുമായിരുന്നു. കാലക്രമേണ സീതക്കളി മൺമറഞ്ഞു പോയി. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം കൊല്ലം ജില്ലയിലെ സീതക്കളി. 2017ൽ മൺമറഞ്ഞു പോയ കലാരൂപത്തെ വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനുള്ള കേരള സാംസ്ക്കാരിക വകുപ്പിൻ്റെ പദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി പെരിനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് ഭരണസമിതിയും ചെറുമൂട് വിജയശ്രീ ആർട്ട്സ് ക്ലബ്ബും, പെരിനാട് ദേശവും ഒന്നാകെ ഈ മൺമറഞ്ഞ കലാരൂപത്തെ വീണ്ടെടുത്ത് , പെരിനാട് വിപ്ലവത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച മണ്ണിൽ, പെരിനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് ഓപ്പൺഎയർ ഓഡിറ്റോറിയത്തിൽ സീതക്കളി പുനരാവിഷ്കരിച്ചു. കൊല്ലം ജില്ലയിലെ [[പെരിനാട് ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|പെരിനാട്]] ആണ് സീതകളി ഉടലെടുത്തത് എന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. '''''സീതക്കളി''' '''അക്കാദമി ,പെരിനാട്'''''., '''കൊല്ലം ,''' ദേശിംഗനാടിൻ്റെ തനത് കലാരൂപം സീതകളി,വരും തലമുറയ്ക്ക് പകർന്നു നൽകാനും വീണ്ടെടുത്ത സീതക്കളിയെ ജനകീയ കലാരൂപമായി പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതിനും പെരിനാട് കേന്ദ്രീകരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്ന '''സീതക്കളി''' '''അക്കാദമി''' , കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമിയുടെ അംഗീകാരത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.പെരിനാട് സീതക്കളി സംഘവും കേരളാ ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമിയുടെ അംഗീകാരത്തോടെ ഈ പൈതൃകം വീണ്ടെടുക്കുവാൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. == പ്രധാന കലാകാരൻമാർ == * ടി.എൻ. ഷാജിമോൻ (കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ് ) * കുന്നത്ത് രാജൻ (കേരള ഫോക്‌ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ് ) ചെറുമൂട് വിജയശ്രീ ആർട്ട്സ് ക്ലബ്ബ് അംഗം . * രേണുക.എൻ ,(2021 കേരള ഫോക് ലോർ അക്കാദമി അവാർഡ് ജേതാവ്) സീതകളി അക്കാദമി അംഗം. == അവലംബം == <references/>https://www.youtube.com/watch?v=VuF2nJCLb6I 5 . https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2023/Aug/31/keralas-perinad-seethakali-academy-on-mission-to-revive-timeless-tale-of-age-old-folk-art-2610168.html [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ നാടൻ കലകൾ]] [[വർഗ്ഗം:രാമായണം]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ തനതു കലകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കൊല്ലത്തിന്റെ ചരിത്രം]] e2t5brnw7105cy1pd11nt6nze5ps61g 0 407388 4642755 4234506 2026-07-03T01:28:39Z Malikaveedu 16584 4642755 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = അനുരാഗക്കോടതി | image =Anuragakkotathi.jpg | caption = | director = [[ഹരിഹരൻ (സംവിധായകൻ)|ഹരിഹരൻ]] | producer = ആരിഫ ഹസ്സൻ | writer = [[ഡോ. ബാലകൃഷ്ണൻ]] | screenplay = [[ഡോ. ബാലകൃഷ്ണൻ]] | dialogue =[[ഡോ. ബാലകൃഷ്ണൻ]] | starring = [[സുകുമാരി]]<br>[[രാജ്‌കുമാർ]]<br>[[ബഹദൂർ]]<br>[[ശങ്കർ]]<br> [[അംബിക]]<br>[[മാധവി]] | music = [[എ.ടി. ഉമ്മർ]] | cinematography = ജെ. വില്യംസ് | editing = [[വി.പി. കൃഷ്ണൻ]] | studio = അരീഫ എന്റർപ്രൈസസ് | distributor = അരീഫ എന്റർപ്രൈസസ് | released = {{Film date|1982|12|24|df=y}} | country = [[India]] | language = [[Malayalam Language|Malayalam]] }} 1982 ഡിസംബർ 24നു [[ഹരിഹരൻ (സംവിധായകൻ)|ഹരിഹരന്റെ]] സംവിധാനത്തിൽ [[ഡോ. ബാലകൃഷ്ണൻ]] കഥ, തിരക്കഥ സംഭാഷണം എന്നിവ എഴുതി ആരിഫ ഹസ്സൻ നിർമ്മിച്ച് പുറത്തിറക്കിയ ഒരു മലയാള ചലച്ചിത്രമാണ് '''''അനുരാഗക്കോടതി'''''. [[ശങ്കർ (നടൻ)|ശങ്കർ]], [[രാജ്‌കുമാർ]], [[അംബിക]], [[മാധവി]] തുടങ്ങിയവർ പ്രധാന വേഷമണിഞ്ഞ ഈ ചിത്രത്തിൽ [[സത്യൻ അന്തിക്കാട്|സത്യൻ അന്തിക്കാടും]], [[മങ്കൊമ്പ് ഗോപാലകൃഷ്ണൻ|മങ്കൊമ്പ് ഗോപാലകൃഷ്ണനും]] രചിച്ച ഗാനങ്ങൾക്ക് [[എ.ടി. ഉമ്മർ]]ഈണം പകർന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.malayalachalachithram.com/movie.php?i=1346|title=Anuraagakkodathi|accessdate=2018-01-07|publisher=www.malayalachalachithram.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://malayalasangeetham.info/m.php?2397 |title=Anuraagakkodathi |accessdate=2018-01-07 |publisher=malayalasangeetham.info |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141011172945/http://malayalasangeetham.info/m.php?2397 |archivedate=11 October 2014 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://spicyonion.com/title/anuraga-kodathi-malayalam-movie/|title=Anuraagakkodathi|accessdate=2018-01-07|publisher=spicyonion.com|archive-date=2019-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190205044101/https://spicyonion.com/title/anuraga-kodathi-malayalam-movie/|url-status=dead}}</ref> ==താരനിര== {| class="wikitable" |- ! ക്ര.നം. !! താരം !!വേഷം |- | 1 || [[ബഹദൂർ]] ||മുത്തങ്ങാക്കുഴി ഗോപാലൻ |- | 2 || [[മാധവി]] ||അനുരാധ (മകൾ) |- | 3 ||[[ശങ്കർ (നടൻ)|ശങ്കർ]] || ഡോ,ശിവദാസൻ (മകൻ) |- | 4 || [[അംബിക (നടി)|അംബിക]] ||സുശീല (ശിവന്റെ കാമുകി) |- | 5 || [[പ്രതാപചന്ദ്രൻ]] ||മന്ത്രി ചന്ദ്രശേഖരൻ |- | 6 ||[[രാജ്‌കുമാർ]] ||രവി (അനുവിന്റെ കാമുകൻ) |- | 7 || [[പറവൂർ ഭരതൻ]] || സി ഐ. കുഞ്ഞുണ്ണി |- | 8 || [[സുകുമാരി]] ||മീനാക്ഷി |- | 9 || [[ഒടുവിൽ ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ]] ||പാച്ചുനായർ |- | 10 ||[[സി.ഐ. പോൾ]] ||ശിവരാമൻ |- | 11|| [[കുതിരവട്ടം പപ്പു]] ||വക്കീൽ ഗോപി |- | 12|| [[ലളിതശ്രീ]] || ജാനകി (മിസ്സിസ് കുഞ്ഞുണ്ണീ) |- | 13|| റാണി പത്മിനി ||മിനി അനുവിന്റെ തോഴി |- | 14|| [[രവീന്ദ്രൻ (നടൻ)|രവീന്ദ്രൻ]]||രാജൻ (മിനിയുടെ ചേട്ടൻ) |- | 15|| [[മാഫിയ ശശി]] || |} ==പാട്ടരങ്ങ്== പാട്ടുകൾ [[സത്യൻ അന്തിക്കാട്]], [[മങ്കൊമ്പ് ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] എന്നിവരുടെ വരികൾക്ക് സംഗീതം [[എ.ടി. ഉമ്മർ]] ഈണം പകർന്നു {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCF" align="center" | '''നമ്പർ.''' || '''പാട്ട്''' || '''പാട്ടുകാർ''' || '''വരികൾ'''|| '''രാഗം''' |- | 1 || ഹരശങ്കര ശിവശങ്കര || [[പി. സുശീല|സുശീല]], [[വാണി ജയറാം]] || [[മങ്കൊമ്പ് ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]] || |- | 2 || മഴവില്ലാൽ പന്തൽ മേയുന്നു || [[യേശുദാസ്]] || [[മങ്കൊമ്പ് ഗോപാലകൃഷ്ണൻ]]|| |- | 3 || രാമൂ രാജൂ || [[യേശുദാസ്]] || [[സത്യൻ അന്തിക്കാട്]] || |- | 4 || തെന്നിത്തെന്നി || [[എസ്. ജാനകി|ജാനകി]] || [[സത്യൻ അന്തിക്കാട്]] || |} ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറത്തേക്കൂള്ള കണ്ണികൾ== * {{IMDb title|0229998|അനുരാഗക്കോടതി}} [https://www.youtube.com/watch?v=42s3hNcnGjo അനുരാഗക്കോടതി] [[വർഗ്ഗം:1982-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:എ.ടി. ഉമ്മർ സംഗീതം നൽകിയ ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഹരിഹരൻ സംവിധാനം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മങ്കൊമ്പ് ഗോപാലകൃഷ്ണന്റെ ഗാനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:മങ്കൊമ്പ് - ഉമ്മർ ഗാനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:സത്യൻ അന്തിക്കാടിന്റെ ഗാനങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:ജെ. വില്യംസ് ഛായാഗ്രഹണം ചെയ്ത ചലച്ചിത്രങ്ങൾ]] gcuvg0t08xew5yrzpyrst2ea1fu5uyx 0 420317 4642929 3787573 2026-07-03T11:04:13Z Malikaveedu 16584 4642929 wikitext text/x-wiki {{PU|Pathmanabha Marar}} {{IMG|Ramapuram-padmanabha-marar.jpg|150px}} ഒരു സോപാനസംഗീതജ്ഞനായിരുന്നു '''പത്മനാഭ മാരാർ'''. (ജീവിതകാലം: 1905- ജനുവരി 1 - 2018 ഏപ്രിൽ 4) [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ]] [[രാമപുരം ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം, കോട്ടയം ജില്ല|രാമപുരം ശ്രീരാമക്ഷേത്രത്തിൽ]] 100 വർഷത്തിലധികം സംഗീതോപാസന നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web|title=പത്മനാഭ മാരാർ അന്തരിച്ചു; നിശ്ശബ്ദമായത് നൂറ്റാണ്ടു പിന്നിട്ട സോപാനസംഗീതസപര്യ|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2018/04/04/padmanabha-marar-passes-away.html|website=മനോരമ|accessdate=5 ഏപ്രിൽ 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180404200922/https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2018/04/04/padmanabha-marar-passes-away.html|archivedate=2018-04-04|url-status=bot: unknown}}</ref> 113-ആം വയസ്സിലാണ് ഇദ്ദേഹം മരണമടഞ്ഞത്. 1905 ജനുവരി ഒന്നിന് (1080 ധനു 18 ചോതി നക്ഷത്രം) പാലാ രാമപുരത്തു ചെറുവള്ളിൽ മാരാത്ത് പാർവതി മാരാസ്യാരുടെയും ചാത്തോത്ത് മാരാത്ത് ശങ്കരമാരാരുടെയും മകനായി ജനിച്ചു. നാലാം ക്ലാസിൽ പഠനം അവസാനിപ്പിച്ച് സോപാനസംഗീതത്തിലേക്ക് കടന്നു. കുറിച്ചിത്താനം ഏലഞ്ചേരി മാരാത്ത് നാരായണമാരാർ ഗുരുവായിരുന്നു. അദ്ദേഹം നാല് ജീവക്കോലും 64 പൊടിപ്പുമുള്ള ഇടയ്‌ക്ക പത്മനാഭനു സമ്മാനിച്ചു. തിരുമാറടി ശങ്കരക്കുറുപ്പിൽനിന്നും ക്ഷേത്രാടിയന്തരകലകൾ അഭ്യസിച്ചു. പാലാ കുഞ്ഞുണ്ണിമാരാരായിരുന്നു ആദ്യ ഗുരുനാഥൻ. അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്നും ചെറിയ പഞ്ചവാദ്യം, വീക്കൻ ചെണ്ട, ഉത്സവപ്പാണി, കൊട്ടിപ്പാടിസേവ എന്നിവയൊക്കെ കരസ്ഥമാക്കി. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ശങ്കരമാരാരും രാമപുരം ക്ഷേത്രത്തിലെ ജീവനക്കാരനായിരുന്നു. ഭവാനിയമ്മയാണു ഭാര്യ. ഗോപാലകൃഷ്‌ണൻ, നാരായണൻ, ചന്ദ്രമതി, ചന്ദ്രൻ എന്നിവർ മക്കൾ. ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== 2014-ൽ കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി ഗുരുപൂജ പുരസ്കാരം നൽകി. ചോറ്റാനിക്കര നാരായണമാരാർ ട്രസ്റ്റിന്റെ ശാരദശ്ശത പുരസ്‌കാരം, ചേരാനെല്ലൂർ ക്ഷേത്രവാദ്യ ഗുരുകുലം, രാമമംഗലം ഷഡ്കാല ഗോവിന്ദമാരാർ സ്മാരക കലാവേദി, കോഴിക്കോട് കൊമ്മേരി വളയനാട് ദേവസ്വത്തിന്റെ ശക്തിസ്വരൂപിണി പുരസ്കാരം എന്നിവയും ലഭിച്ചു. ==അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== [[വർഗ്ഗം:കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമിയുടെ ഗുരുപൂജാ പുരസ്‌കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സോപാന സംഗീത ഗായകർ]] 9a92xmxs1y5i867o4pmhkpodkmkzw7a 4642938 4642929 2026-07-03T11:47:39Z Malikaveedu 16584 4642938 wikitext text/x-wiki {{PU|Pathmanabha Marar}} {{Infobox person | name = പത്മനാഭ മാരാർ | image = Ramapuram-padmanabha-marar.jpg | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1905|1|1}} | birth_place = രാമപുരം, [[പാലാ]] | death_date = {{death date and age|2018|4|4|1905|1|1}} | death_place = | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | other_names = | known_for = | occupation = സോപാനസംഗീതം | spouse(s) = | children = | parents = ശങ്കരമാരാർ <br> പാർവതി മാരാസ്യാർ }} ഒരു സോപാനസംഗീതജ്ഞനായിരുന്നു '''പത്മനാഭ മാരാർ'''. (ജീവിതകാലം: 1905- ജനുവരി 1 - 2018 ഏപ്രിൽ 4) [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ]] [[രാമപുരം ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം, കോട്ടയം ജില്ല|രാമപുരം ശ്രീരാമക്ഷേത്രത്തിൽ]] 100 വർഷത്തിലധികം സംഗീതോപാസന നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web|title=പത്മനാഭ മാരാർ അന്തരിച്ചു; നിശ്ശബ്ദമായത് നൂറ്റാണ്ടു പിന്നിട്ട സോപാനസംഗീതസപര്യ|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2018/04/04/padmanabha-marar-passes-away.html|website=മനോരമ|accessdate=5 ഏപ്രിൽ 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180404200922/https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2018/04/04/padmanabha-marar-passes-away.html|archivedate=2018-04-04|url-status=bot: unknown}}</ref> 113-ആം വയസ്സിലാണ് ഇദ്ദേഹം മരണമടഞ്ഞത്. 1905 ജനുവരി ഒന്നിന് (1080 ധനു 18 ചോതി നക്ഷത്രം) പാലാ രാമപുരത്തു ചെറുവള്ളിൽ മാരാത്ത് പാർവതി മാരാസ്യാരുടെയും ചാത്തോത്ത് മാരാത്ത് ശങ്കരമാരാരുടെയും മകനായി ജനിച്ചു. നാലാം ക്ലാസിൽ പഠനം അവസാനിപ്പിച്ച് സോപാനസംഗീതത്തിലേക്ക് കടന്നു. കുറിച്ചിത്താനം ഏലഞ്ചേരി മാരാത്ത് നാരായണമാരാർ ഗുരുവായിരുന്നു. അദ്ദേഹം നാല് ജീവക്കോലും 64 പൊടിപ്പുമുള്ള ഇടയ്‌ക്ക പത്മനാഭനു സമ്മാനിച്ചു. തിരുമാറടി ശങ്കരക്കുറുപ്പിൽനിന്നും ക്ഷേത്രാടിയന്തരകലകൾ അഭ്യസിച്ചു. പാലാ കുഞ്ഞുണ്ണിമാരാരായിരുന്നു ആദ്യ ഗുരുനാഥൻ. അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്നും ചെറിയ പഞ്ചവാദ്യം, വീക്കൻ ചെണ്ട, ഉത്സവപ്പാണി, കൊട്ടിപ്പാടിസേവ എന്നിവയൊക്കെ കരസ്ഥമാക്കി. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ശങ്കരമാരാരും രാമപുരം ക്ഷേത്രത്തിലെ ജീവനക്കാരനായിരുന്നു. ഭവാനിയമ്മയാണു ഭാര്യ. ഗോപാലകൃഷ്‌ണൻ, നാരായണൻ, ചന്ദ്രമതി, ചന്ദ്രൻ എന്നിവർ മക്കൾ. ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== 2014-ൽ കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി ഗുരുപൂജ പുരസ്കാരം നൽകി. ചോറ്റാനിക്കര നാരായണമാരാർ ട്രസ്റ്റിന്റെ ശാരദശ്ശത പുരസ്‌കാരം, ചേരാനെല്ലൂർ ക്ഷേത്രവാദ്യ ഗുരുകുലം, രാമമംഗലം ഷഡ്കാല ഗോവിന്ദമാരാർ സ്മാരക കലാവേദി, കോഴിക്കോട് കൊമ്മേരി വളയനാട് ദേവസ്വത്തിന്റെ ശക്തിസ്വരൂപിണി പുരസ്കാരം എന്നിവയും ലഭിച്ചു. ==അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== [[വർഗ്ഗം:കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമിയുടെ ഗുരുപൂജാ പുരസ്‌കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സോപാന സംഗീത ഗായകർ]] bfog2yzxi3rywcigi1rhpat30s03p6m 4642941 4642938 2026-07-03T11:55:34Z Malikaveedu 16584 4642941 wikitext text/x-wiki {{PU|Pathmanabha Marar}} {{Infobox person | name = പത്മനാഭ മാരാർ | image = Ramapuram-padmanabha-marar.jpg | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1905|1|1}} | birth_place = രാമപുരം, [[പാലാ]] | death_date = {{death date and age|2018|4|4|1905|1|1}} | death_place = | nationality = [[ഇന്ത്യ|ഇന്ത്യൻ]] | other_names = | known_for = | occupation = സോപാനസംഗീതം | spouse(s) = | children = 4 | parents = ശങ്കരമാരാർ <br> പാർവതി മാരാസ്യാർ }} ഒരു സോപാനസംഗീതജ്ഞനായിരുന്നു '''പത്മനാഭ മാരാർ'''. (ജീവിതകാലം: 1905- ജനുവരി 1 - 2018 ഏപ്രിൽ 4) [[കോട്ടയം ജില്ല|കോട്ടയം ജില്ലയിലെ]] [[രാമപുരം ശ്രീരാമസ്വാമിക്ഷേത്രം, കോട്ടയം ജില്ല|രാമപുരം ശ്രീരാമക്ഷേത്രത്തിൽ]] 100 വർഷത്തിലധികം സംഗീതോപാസന നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{cite web|title=പത്മനാഭ മാരാർ അന്തരിച്ചു; നിശ്ശബ്ദമായത് നൂറ്റാണ്ടു പിന്നിട്ട സോപാനസംഗീതസപര്യ|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2018/04/04/padmanabha-marar-passes-away.html|website=മനോരമ|accessdate=5 ഏപ്രിൽ 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180404200922/https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2018/04/04/padmanabha-marar-passes-away.html|archivedate=2018-04-04|url-status=bot: unknown}}</ref> 113-ആം വയസ്സിലാണ് ഇദ്ദേഹം മരണമടഞ്ഞത്. == ആദ്യകാലം == 1905 ജനുവരി ഒന്നിന് (1080 ധനു 18 ചോതി നക്ഷത്രം) [[പാലാ]] രാമപുരത്തു ചെറുവള്ളിൽ മാരാത്ത് പാർവതി മാരാസ്യാരുടെയും ചാത്തോത്ത് മാരാത്ത് ശങ്കരമാരാരുടെയും മകനായി ജനിച്ചു. നാലാം ക്ലാസിൽ പഠനം അവസാനിപ്പിച്ച് സോപാനസംഗീതത്തിലേക്ക് കടന്നു. 1913-ൽ രാമപുരത്തെ ശ്രീരാമ ക്ഷേത്രത്തിൽ ദിനചര്യകളിൽ കച്ചേരി അവതരിപ്പിക്കാൻ ആദ്യമായി എത്തിയ മാരാർ, ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കൂടിയ പെർഫോമിംഗ് ആർട്ടിസ്റ്റായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. 110 വയസ്സ് വരെ അദ്ദേഹം കച്ചേരികൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നത് തുടർന്നു. കുറിച്ചിത്താനം ഏലഞ്ചേരി മാരാത്ത് നാരായണമാരാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗുരുവായിരുന്നു. അദ്ദേഹം നാല് ജീവക്കോലും 64 പൊടിപ്പുമുള്ള ഇടയ്‌ക്ക പത്മനാഭനു സമ്മാനിച്ചു. തിരുമാറടി ശങ്കരക്കുറുപ്പിൽനിന്നും ക്ഷേത്രാടിയന്തരകലകൾ അഭ്യസിച്ചു. പാലാ കുഞ്ഞുണ്ണിമാരാരായിരുന്നു ആദ്യ ഗുരുനാഥൻ. അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്നും ചെറിയ പഞ്ചവാദ്യം, വീക്കൻ ചെണ്ട, ഉത്സവപ്പാണി, കൊട്ടിപ്പാടിസേവ എന്നിവയൊക്കെ കരസ്ഥമാക്കി. ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ശങ്കരമാരാരും രാമപുരം ക്ഷേത്രത്തിലെ ജീവനക്കാരനായിരുന്നു. ഭവാനിയമ്മയാണു ഭാര്യ. ഗോപാലകൃഷ്‌ണൻ, നാരായണൻ, ചന്ദ്രമതി, ചന്ദ്രൻ എന്നിവർ മക്കൾ. ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== ക്ഷേത്രകലയുടെ പ്രചാരണത്തിന് അദ്ദേഹം നൽകിയ സംഭാവനകൾ കണക്കിലെടുത്ത് 2014-ൽ കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി ഗുരുപൂജ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു. ചോറ്റാനിക്കര നാരായണമാരാർ ട്രസ്റ്റിന്റെ ശാരദശ്ശത പുരസ്‌കാരം, ചേരാനെല്ലൂർ ക്ഷേത്രവാദ്യ ഗുരുകുലം, രാമമംഗലം ഷഡ്കാല ഗോവിന്ദമാരാർ സ്മാരക കലാവേദി, കോഴിക്കോട് കൊമ്മേരി വളയനാട് ദേവസ്വത്തിന്റെ ശക്തിസ്വരൂപിണി പുരസ്കാരം എന്നിവയും ലഭിച്ചു. == മരണം == 2018 ഏപ്രിൽ 4 ന് പാലായിലെ രാമപുരത്തുള്ള വസതിയിൽവച്ച് 113 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ അന്തരിച്ചു. ==അവലംബം== {{Reflist}} ==പുറത്തേക്കുള്ള കണ്ണികൾ== [[വർഗ്ഗം:കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമിയുടെ ഗുരുപൂജാ പുരസ്‌കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:സോപാന സംഗീത ഗായകർ]] 7xlxxhtxcyhmc2kv2zeyyqc68tp2v8k 0 436535 4642688 4620675 2026-07-02T16:42:28Z Asifalinair 206364 /* */ updated budget 4642688 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kerala_Public_Works_Department}} {{Infobox Government agency |agency_name = പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് (കേരളം)<ref name="aboutus">{{Cite web |url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=About%20Us&pageId=256&link=About%20PWD |title=Kerala Public Works Department Official web site. 'About us'. |access-date=2018-08-07 |archive-date=2010-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101201055142/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=About%20Us&pageId=256&link=About%20PWD |url-status=dead }}</ref> |nativename = |nativename_a = |nativename_r = |logo = |logo_width = |logo_caption = |seal =[[File:Government of Kerala Logo.svg|250px]] |seal_caption = |formed = 1823 |preceding1 = പണിവകൈ മരാമത്ത്- [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂർ നാട്ടുരാജ്യം]] |preceding2 = കൊച്ചിൻ മരാമത്ത് - [[കൊച്ചി രാജവംശം|കൊച്ചി നാട്ടുരാജ്യം]] |dissolved = |superseding = |jurisdiction = [[കേരള സർക്കാർ]] |headquarters = [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] |employees = |budget =₹6,149.30 കോടി രൂപ <small> 2026-2027ബജറ്റ് </small> |minister1_name = [[പി.കെ. ബഷീർ]] |minister1_pfo = പൊതുമരാമത്ത് മന്ത്രി |chief1_name = അദീല അബ്ദുള്ള ഐ.എ.എസ്. |chief1_position = സെക്രട്ടറി, പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് |chief2_name = |chief2_position = |parent_agency = |child1_agency ={{collapsible list |title=പ്രധാന വിഭാഗങ്ങൾ | റോഡ് വിഭാഗം| പാലങ്ങളുടെ വിഭാഗം|കെട്ടിടങ്ങളുടെ വിഭാഗം|ദേശിയപാത വിഭാഗം|}} |child2_agency = |website = http://www.keralapwd.gov.in |footnotes = }} [[കേരള സർക്കാർ|കേരള സർക്കാരിനു]] കീഴിലുള്ള ഒരു പ്രധാന വകുപ്പാണ് '''കേരള പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്''' (Kerala Public Works Department, KPWD).<ref name="aboutus" /> സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങൾ, റോഡുകൾ, [[പാലം|പാലങ്ങൾ]] എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണവും പരിപാലനവുമാണ് ഈ വകുപ്പിന്റെ കർത്തവ്യം.<ref name="aboutus" /><ref>[http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article2584722.ece The Hindu. 'Roadworks nearing completion'.]</ref><ref>[http://www.thehindu.com/news/states/kerala/article2638674.ece The Hindu. 'State to shift to concrete roads'.]</ref> 1956-ൽ [[കേരളം]] രൂപീകൃതമായതോടെയാണ് സംസ്ഥാന പൊതു മരാമത്ത് വകുപ്പ് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="aboutus" /><ref>{{Cite web |url=http://kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=1823:public-works-department-public-works&catid=94:public-works-department&Itemid=2820 |title=Government of Kerala Official Website. 'Public Works Department'. |access-date=2018-08-07 |archive-date=2015-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150325001428/http://kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=1823:public-works-department-public-works&catid=94:public-works-department&Itemid=2820 |url-status=dead }}</ref> == ചരിത്രം == [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ]] ഭരണകാലത്ത് [[കൊച്ചി]]യിൽ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നതിനായി ബ്രിട്ടീഷ് റെസിഡന്റിന്റെ അധികാരപരിധിയിൽ പബ്ലിക് വർക്ക്സ് കമ്മീഷൻ എന്നൊരു ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. റോഡുകളുടെയും കൊട്ടാരങ്ങളുടെയും നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ മേൽനോട്ടത്തിനായി 1825-ൽ കൊച്ചിയിൽ മരാമത്ത് വകുപ്പ് രൂപീകൃതമായി. 1901-ൽ [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിലും]] കൊച്ചിയിലും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പുകൾ സ്ഥാപിക്കുവാനും ഇരു രാജ്യങ്ങളിലും പി.ഡബ്ല്യൂ.ഡി. എഞ്ചിനിയർമാർ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു സ്ഥിരം ജോയിന്റ് കമ്മീഷൻ രൂപീകരിക്കുവാനും ധാരണയായി. തിരുവിതാംകൂർ മരാമത്തിന്റെ ചുമതല ഒരു ചീഫ് എഞ്ചിനിയറും കൊച്ചിൻ മരാമത്തിന്റെ ചുമതല ദിവാൻ പേഷ്കാറും (സ്റ്റേറ്റ് സെക്രട്ടറി) നിർവ്വഹിച്ചു. 1949-ൽ [[തിരു-കൊച്ചി|തിരുകൊച്ചി]] സംയോജനം നടന്നതോടെ ഇരു വകുപ്പുകളും ചേർത്ത് കേരള പി.ഡബ്ല്യു.ഡി. രൂപീകൃതമായി. നിലവിൽ എട്ടു [[എഞ്ചിനീയർ|ചീഫ് എഞ്ചിനിയർമാർ]], 25 സൂപ്രണ്ട് എഞ്ചിനിയർമാർ, 76 എക്സിക്യൂട്ടീവ് എഞ്ചിനിയർമാർ, 289 അസിസ്റ്റ്ന്റ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് എഞ്ചിനിയർമാർ, 639 അസിസ്റ്റ്ന്റ് എഞ്ചിനിയർമാർ എന്നിവരോടൊപ്പം മറ്റു ജീവനക്കാരും ഈ വകുപ്പിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. == വകുപ്പിനെക്കുറിച്ച്== ക്യാബിനറ്റ് പദവിയുള്ള ഒരു മുതിർന്ന മന്ത്രിയാണ് പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ചുമതല നിർവ്വഹിക്കുക. നിലവിൽ [[പി.കെ. ബഷീർ|പി.കെ ബഷീർ]] ആണ് കേരള പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് മന്ത്രി. ഇദ്ദേഹത്തെ സഹായിക്കുന്നതിനായി പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് സെക്രട്ടറി എന്ന പദവിയിൽ സംസ്ഥാനത്തെ മുതിർന്ന ഒരു ഐ.എ.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനും ഉണ്ടാകും. ഒരു സാങ്കേതിക വകുപ്പായതിനാൽ ചീഫ് എഞ്ചിനിയർമാരുടെയും സാങ്കേതിക ഉപദേഷ്ടാക്കളുടെയും ഒരു സമിതിയും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിനുണ്ട്. == ചുമതലകളും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും == === നിർമാണവും പരിപാലനവും === സംസ്ഥാനത്തെ റോഡുകൾ, പാലങ്ങൾ, കെട്ടിടങ്ങൾ, മറ്റ് പൊതു അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണത്തിനും പരിപാലനത്തിനും വകുപ്പിന് ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്. # റോഡ് വികസനം # പാലം നിർമ്മാണവും പരിപാലനവും # കെട്ടിട നിർമ്മാണം # അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ # ദുരന്തനിവാരണ ആസൂത്രണം # '''റോഡുകൾ''' [[:വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സംസ്ഥാനപാതകൾ|സംസ്ഥാന പാതകൾ]], പ്രധാന ജില്ലാ റോഡുകൾ എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണം, പരിപാലനം, അറ്റകുറ്റപ്പണി തുടങ്ങീ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയിൽ പെട്ടതാണ്. സംസ്ഥാന പാതകൾ (SH), പ്രധാന ജില്ലാ റോഡുകൾ, എന്നിവ വകുപ്പിൻ്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നു (മറ്റുള്ള പ്രാദേശിക റോഡുകൾ അതാത് തദ്ദേശസ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ചുമതലയാണ്). വകുപ്പിൻ്റെ അധികാര പരിധിയിൽ വരുന്ന റോഡുകൾ അറിയാൻ [[കേരളത്തിലെ പാതകൾ]] എന്ന ഈ താൾ കാണുക. * [[കേരളത്തിലെ സംസ്ഥാനപാതകളുടെ പട്ടിക]] * ==വിഭാഗങ്ങൾ== പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന് എട്ടു വിഭാഗങ്ങളാണുള്ളത്. ഓരോ വിഭാഗത്തിന്റെയും മേധാവി ഒരു ചീഫ് എഞ്ചിനിയർ ആയിരിക്കും. * '''അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ''' പൊതുമരാമത്തു വകുപ്പിന്റെ എല്ല വിഭാഗങ്ങളുടെയും ഏകോപനണ് ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ പ്രധാന ധർമ്മം. വകുപ്പിലെ ഒരു മുതിർന്ന ചീഫ് എഞ്ചിനിയറാണ് ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ മേധാവി. പൊതുമരാമത്തു വകുപ്പിന്റെ വിജിലൻസ് വിഭാഗവും ഈ വിംഗിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. *'''റോഡ്‌സ്''' സംസ്ഥാന ഹൈവേകൾ, ലോക്കൽ റോഡുകൾ, നഗരപാതകൾ എന്നിവയുടെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്ന വിഭാഗം. *'''പാലങ്ങൾ''' പാലങ്ങളുടെയും നിർമ്മാണവും സംരക്ഷണവുമാണ് ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ ധർമ്മം. * '''നാഷണൽ ഹൈവേസ് വിംഗ്''' കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ അധികാരപരിധിയിൽ വരുന്ന [[ദേശീയ പാതകൾ|ദേശീയ പാതകളുടെ]] മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്ന വിഭാഗം. [[ഭാരത സർക്കാർ|ഭാരത സർക്കാരിന്റെ]] റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് ആൻഡ് ഹൈവേസ് മന്ത്രാലയത്തിന്റെ നിർദ്ദേശമനുസരിച്ച് ദേശീയ പാതകളുടെ നിർമ്മാണവും പരിപാലനവും നിർവ്വഹിക്കുക എന്നതാണ് ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ ധർമ്മം. [[നാഷണൽ ഹൈവേ അതോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളും ഈ വിഭാഗം നിർവ്വഹിക്കാറുണ്ട്. * '''ബിൽഡിംഗ്സ് വിംഗ്''' ചില സർക്കാർ ഏജൻസികളുടേത് ഒഴികെ മറ്റെല്ലാ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളുടെയും നിർമ്മിതികളുടെയും നിർമ്മാണവും പരിപാലനവും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന വിഭാഗം. ഭൂരിഭാഗം സർക്കാർ ഗസ്റ്റ് ഹൗസുകളും കൊട്ടാരങ്ങളും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലാണ്. ചില കെട്ടിടങ്ങൾ വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പിനും റെവന്യൂ വകുപ്പിനും വിട്ടുകൊടുത്തിട്ടുണ്ട്. * '''പ്രോജക്റ്റ്സ് വിംഗ്''' പുതിയ നിർമ്മാണ പദ്ധികളുടെ മേൽനോട്ടം നിർവ്വഹിക്കുന്ന വിഭാഗം. ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ ഭരണനിർവഹണ മേധാവി ഒരു ഐ.എ.എസ് ഓഫീസർ ആയിരിക്കും, സാങ്കേതിക ഭാഗം മേധാവി ഒരു ചീഫ് എഞ്ചിനിയറാണ്. * '''[[കേരള പി.‌ഡബ്ല്യു.‌ഡി ഡിസൈൻ വിംഗ്|ഡിസൈൻ വിംഗ്]]''' ഡിവിഷൻ തലത്തിലുള്ള മേൽനോട്ടത്തിനായി റോഡ്സ് ആൻഡ് ബ്രിഡ്ജസ് വിഭാഗത്തിനും ബിൽഡിംഗ്സ് ആൻഡ് ലോക്കൽ വർക്ക്സ് വിഭാഗത്തിനും മൂന്ന് സർക്കിളുകൾ വീതമുണ്ട്. രണ്ടു വിഭാഗങ്ങൾക്കും ജില്ലാ തലത്തിൽ ഒരു ഡിവിഷനുണ്ട്. കോടതികളുടെ നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കു മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നതിനായി ബിൽഡിംഗ്സ് വിഭാഗത്തിന് ഒരു ജുഡീഷ്യൽ സർക്കിൾ കൂടിയുണ്ട്. നാഷണൽ ഹൈവേ വിംഗിന് മൂന്ന് സർക്കിളുകളും എട്ട് ഡിവിഷനുകളുമുണ്ട്. == വകുപ്പിനു കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനങ്ങൾ == * [[Roads and Bridges Development Corporation|റോഡ്സ് ആൻഡ് ബ്രിഡ്ജസ് ഡെവലപ്മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് കേരള ലിമിറ്റഡ്]] * കേരള സ്റ്റേറ്റ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് പ്രോജക്റ്റ് (KSTP) * കേരള സ്റ്റേറ്റ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ് * റോഡ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ കമ്പനി കേരള ലിമിറ്റഡ് * കേരള റോഡ് ഫണ്ട് ബോർഡ് * പ്രതീക്ഷ ബസ് ഷെൽറ്റേഴ്സ് കേരള ലിമിറ്റഡ് * ആശ്വാസ് പബ്ലിക് അമെനിറ്റീസ് കേരള ലിമിറ്റഡ്<ref>{{Cite web |url=http://ashwaskerala.com/ |title=Ashwas Public Amenities Kerala Ltd |access-date=2018-08-07 |archive-date=2014-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140506055044/http://ashwaskerala.com/ |url-status=dead }}</ref> * [[Kerala Rapid Transit Corporation Ltd|കേരള റാപ്പിഡ് ട്രാൻസിറ്റ് കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ്]] == റെസ്റ്റ് ഹൗസസ് == വിവിധ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങളിലെ ടൂറിസ്റ്റ് ബംഗ്ലാവുകൾ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുണ്ട്. ചില ബംഗ്ലാവുകൾ വിനോദസഞ്ചാരവകുപ്പിനു വിട്ടുകൊടുത്തിരിക്കുകയാണ്. == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരള സർക്കാറിന്റെ വകുപ്പുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ റോഡ് ഗതാഗതം]] 1gn97guvzsfat7y7q3f3uw0klobpvul 4642690 4642688 2026-07-02T16:53:08Z Asifalinair 206364 /* */ അവലംബങ്ങൾ ചേർത്തു 4642690 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Kerala_Public_Works_Department}} {{Infobox Government agency |agency_name = പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് (കേരളം)<ref name="aboutus">{{Cite web |url=http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=About%20Us&pageId=256&link=About%20PWD |title=Kerala Public Works Department Official web site. 'About us'. |access-date=2018-08-07 |archive-date=2010-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101201055142/http://www.keralapwd.gov.in/getPage.php?page=About%20Us&pageId=256&link=About%20PWD |url-status=dead }}</ref> |nativename = |nativename_a = |nativename_r = |logo = |logo_width = |logo_caption = |seal =[[File:Government of Kerala Logo.svg|250px]] |seal_caption = |formed = 1823 |preceding1 = പണിവകൈ മരാമത്ത്- [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂർ നാട്ടുരാജ്യം]] |preceding2 = കൊച്ചിൻ മരാമത്ത് - [[കൊച്ചി രാജവംശം|കൊച്ചി നാട്ടുരാജ്യം]] |dissolved = |superseding = |jurisdiction = [[കേരള സർക്കാർ]] |headquarters = [[തിരുവനന്തപുരം]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] |employees = |budget =₹6,149.30 കോടി രൂപ <small> 2026-2027ബജറ്റ് </small><ref>{{cite report |title=2026–27 ഗ്രാൻ്റുകൾക്കായുള്ള പുതുക്കിയ ആവശ്യങ്ങൾ |publisher=Government of Kerala |url=https://budget.kerala.gov.in/keralabudgetdoc/2026_27_REV/dbe/RevisedDemandsforGrantseng.pdf |page=40–43 |access-date=28 June 2026 }}</ref> |minister1_name = [[പി.കെ. ബഷീർ]] |minister1_pfo = പൊതുമരാമത്ത് മന്ത്രി |chief1_name = അദീല അബ്ദുള്ള ഐ.എ.എസ്. |chief1_position = സെക്രട്ടറി, പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് |chief2_name = |chief2_position = |parent_agency = |child1_agency ={{collapsible list |title=പ്രധാന വിഭാഗങ്ങൾ | റോഡ് വിഭാഗം| പാലങ്ങളുടെ വിഭാഗം|കെട്ടിടങ്ങളുടെ വിഭാഗം|ദേശിയപാത വിഭാഗം|}} |child2_agency = |website = http://www.keralapwd.gov.in |footnotes = }} [[കേരള സർക്കാർ|കേരള സർക്കാരിനു]] കീഴിലുള്ള ഒരു പ്രധാന വകുപ്പാണ് '''കേരള പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്''' (Kerala Public Works Department, KPWD).<ref name="aboutus" /> സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങൾ, റോഡുകൾ, [[പാലം|പാലങ്ങൾ]] എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണവും പരിപാലനവുമാണ് ഈ വകുപ്പിന്റെ കർത്തവ്യം.<ref name="aboutus" /><ref>[http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article2584722.ece The Hindu. 'Roadworks nearing completion'.]</ref><ref>[http://www.thehindu.com/news/states/kerala/article2638674.ece The Hindu. 'State to shift to concrete roads'.]</ref> 1956-ൽ [[കേരളം]] രൂപീകൃതമായതോടെയാണ് സംസ്ഥാന പൊതു മരാമത്ത് വകുപ്പ് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്.<ref name="aboutus" /><ref>{{Cite web |url=http://kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=1823:public-works-department-public-works&catid=94:public-works-department&Itemid=2820 |title=Government of Kerala Official Website. 'Public Works Department'. |access-date=2018-08-07 |archive-date=2015-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150325001428/http://kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=1823:public-works-department-public-works&catid=94:public-works-department&Itemid=2820 |url-status=dead }}</ref> == ചരിത്രം == [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്|ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ]] ഭരണകാലത്ത് [[കൊച്ചി]]യിൽ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നതിനായി ബ്രിട്ടീഷ് റെസിഡന്റിന്റെ അധികാരപരിധിയിൽ പബ്ലിക് വർക്ക്സ് കമ്മീഷൻ എന്നൊരു ഡിപ്പാർട്ട്മെന്റ് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. റോഡുകളുടെയും കൊട്ടാരങ്ങളുടെയും നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ മേൽനോട്ടത്തിനായി 1825-ൽ കൊച്ചിയിൽ മരാമത്ത് വകുപ്പ് രൂപീകൃതമായി. 1901-ൽ [[തിരുവിതാംകൂർ|തിരുവിതാംകൂറിലും]] കൊച്ചിയിലും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പുകൾ സ്ഥാപിക്കുവാനും ഇരു രാജ്യങ്ങളിലും പി.ഡബ്ല്യൂ.ഡി. എഞ്ചിനിയർമാർ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു സ്ഥിരം ജോയിന്റ് കമ്മീഷൻ രൂപീകരിക്കുവാനും ധാരണയായി. തിരുവിതാംകൂർ മരാമത്തിന്റെ ചുമതല ഒരു ചീഫ് എഞ്ചിനിയറും കൊച്ചിൻ മരാമത്തിന്റെ ചുമതല ദിവാൻ പേഷ്കാറും (സ്റ്റേറ്റ് സെക്രട്ടറി) നിർവ്വഹിച്ചു. 1949-ൽ [[തിരു-കൊച്ചി|തിരുകൊച്ചി]] സംയോജനം നടന്നതോടെ ഇരു വകുപ്പുകളും ചേർത്ത് കേരള പി.ഡബ്ല്യു.ഡി. രൂപീകൃതമായി. നിലവിൽ എട്ടു [[എഞ്ചിനീയർ|ചീഫ് എഞ്ചിനിയർമാർ]], 25 സൂപ്രണ്ട് എഞ്ചിനിയർമാർ, 76 എക്സിക്യൂട്ടീവ് എഞ്ചിനിയർമാർ, 289 അസിസ്റ്റ്ന്റ് എക്സിക്യൂട്ടീവ് എഞ്ചിനിയർമാർ, 639 അസിസ്റ്റ്ന്റ് എഞ്ചിനിയർമാർ എന്നിവരോടൊപ്പം മറ്റു ജീവനക്കാരും ഈ വകുപ്പിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. == വകുപ്പിനെക്കുറിച്ച്== ക്യാബിനറ്റ് പദവിയുള്ള ഒരു മുതിർന്ന മന്ത്രിയാണ് പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ചുമതല നിർവ്വഹിക്കുക. നിലവിൽ [[പി.കെ. ബഷീർ|പി.കെ ബഷീർ]] ആണ് കേരള പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് മന്ത്രി. ഇദ്ദേഹത്തെ സഹായിക്കുന്നതിനായി പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ് സെക്രട്ടറി എന്ന പദവിയിൽ സംസ്ഥാനത്തെ മുതിർന്ന ഒരു ഐ.എ.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനും ഉണ്ടാകും. ഒരു സാങ്കേതിക വകുപ്പായതിനാൽ ചീഫ് എഞ്ചിനിയർമാരുടെയും സാങ്കേതിക ഉപദേഷ്ടാക്കളുടെയും ഒരു സമിതിയും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിനുണ്ട്. == ചുമതലകളും ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും == === നിർമാണവും പരിപാലനവും === സംസ്ഥാനത്തെ റോഡുകൾ, പാലങ്ങൾ, കെട്ടിടങ്ങൾ, മറ്റ് പൊതു അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണത്തിനും പരിപാലനത്തിനും വകുപ്പിന് ഉത്തരവാദിത്തമുണ്ട്. # റോഡ് വികസനം # പാലം നിർമ്മാണവും പരിപാലനവും # കെട്ടിട നിർമ്മാണം # അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ # ദുരന്തനിവാരണ ആസൂത്രണം # '''റോഡുകൾ''' [[:വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ സംസ്ഥാനപാതകൾ|സംസ്ഥാന പാതകൾ]], പ്രധാന ജില്ലാ റോഡുകൾ എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണം, പരിപാലനം, അറ്റകുറ്റപ്പണി തുടങ്ങീ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും വകുപ്പിൻ്റെ ചുമതലയിൽ പെട്ടതാണ്. സംസ്ഥാന പാതകൾ (SH), പ്രധാന ജില്ലാ റോഡുകൾ, എന്നിവ വകുപ്പിൻ്റെ പരിധിയിൽ വരുന്നു (മറ്റുള്ള പ്രാദേശിക റോഡുകൾ അതാത് തദ്ദേശസ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ചുമതലയാണ്). വകുപ്പിൻ്റെ അധികാര പരിധിയിൽ വരുന്ന റോഡുകൾ അറിയാൻ [[കേരളത്തിലെ പാതകൾ]] എന്ന ഈ താൾ കാണുക. * [[കേരളത്തിലെ സംസ്ഥാനപാതകളുടെ പട്ടിക]] * ==വിഭാഗങ്ങൾ== പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന് എട്ടു വിഭാഗങ്ങളാണുള്ളത്. ഓരോ വിഭാഗത്തിന്റെയും മേധാവി ഒരു ചീഫ് എഞ്ചിനിയർ ആയിരിക്കും. * '''അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ''' പൊതുമരാമത്തു വകുപ്പിന്റെ എല്ല വിഭാഗങ്ങളുടെയും ഏകോപനണ് ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ പ്രധാന ധർമ്മം. വകുപ്പിലെ ഒരു മുതിർന്ന ചീഫ് എഞ്ചിനിയറാണ് ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ മേധാവി. പൊതുമരാമത്തു വകുപ്പിന്റെ വിജിലൻസ് വിഭാഗവും ഈ വിംഗിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. *'''റോഡ്‌സ്''' സംസ്ഥാന ഹൈവേകൾ, ലോക്കൽ റോഡുകൾ, നഗരപാതകൾ എന്നിവയുടെ മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്ന വിഭാഗം. *'''പാലങ്ങൾ''' പാലങ്ങളുടെയും നിർമ്മാണവും സംരക്ഷണവുമാണ് ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ ധർമ്മം. * '''നാഷണൽ ഹൈവേസ് വിംഗ്''' കേരള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ അധികാരപരിധിയിൽ വരുന്ന [[ദേശീയ പാതകൾ|ദേശീയ പാതകളുടെ]] മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്ന വിഭാഗം. [[ഭാരത സർക്കാർ|ഭാരത സർക്കാരിന്റെ]] റോഡ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് ആൻഡ് ഹൈവേസ് മന്ത്രാലയത്തിന്റെ നിർദ്ദേശമനുസരിച്ച് ദേശീയ പാതകളുടെ നിർമ്മാണവും പരിപാലനവും നിർവ്വഹിക്കുക എന്നതാണ് ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ ധർമ്മം. [[നാഷണൽ ഹൈവേ അതോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യ]]യുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളും ഈ വിഭാഗം നിർവ്വഹിക്കാറുണ്ട്. * '''ബിൽഡിംഗ്സ് വിംഗ്''' ചില സർക്കാർ ഏജൻസികളുടേത് ഒഴികെ മറ്റെല്ലാ സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങളുടെയും നിർമ്മിതികളുടെയും നിർമ്മാണവും പരിപാലനവും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന വിഭാഗം. ഭൂരിഭാഗം സർക്കാർ ഗസ്റ്റ് ഹൗസുകളും കൊട്ടാരങ്ങളും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലാണ്. ചില കെട്ടിടങ്ങൾ വിനോദസഞ്ചാര വകുപ്പിനും റെവന്യൂ വകുപ്പിനും വിട്ടുകൊടുത്തിട്ടുണ്ട്. * '''പ്രോജക്റ്റ്സ് വിംഗ്''' പുതിയ നിർമ്മാണ പദ്ധികളുടെ മേൽനോട്ടം നിർവ്വഹിക്കുന്ന വിഭാഗം. ഈ വിഭാഗത്തിന്റെ ഭരണനിർവഹണ മേധാവി ഒരു ഐ.എ.എസ് ഓഫീസർ ആയിരിക്കും, സാങ്കേതിക ഭാഗം മേധാവി ഒരു ചീഫ് എഞ്ചിനിയറാണ്. * '''[[കേരള പി.‌ഡബ്ല്യു.‌ഡി ഡിസൈൻ വിംഗ്|ഡിസൈൻ വിംഗ്]]''' ഡിവിഷൻ തലത്തിലുള്ള മേൽനോട്ടത്തിനായി റോഡ്സ് ആൻഡ് ബ്രിഡ്ജസ് വിഭാഗത്തിനും ബിൽഡിംഗ്സ് ആൻഡ് ലോക്കൽ വർക്ക്സ് വിഭാഗത്തിനും മൂന്ന് സർക്കിളുകൾ വീതമുണ്ട്. രണ്ടു വിഭാഗങ്ങൾക്കും ജില്ലാ തലത്തിൽ ഒരു ഡിവിഷനുണ്ട്. കോടതികളുടെ നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കു മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നതിനായി ബിൽഡിംഗ്സ് വിഭാഗത്തിന് ഒരു ജുഡീഷ്യൽ സർക്കിൾ കൂടിയുണ്ട്. നാഷണൽ ഹൈവേ വിംഗിന് മൂന്ന് സർക്കിളുകളും എട്ട് ഡിവിഷനുകളുമുണ്ട്. == വകുപ്പിനു കീഴിലുള്ള സ്ഥാപനങ്ങൾ == * [[Roads and Bridges Development Corporation|റോഡ്സ് ആൻഡ് ബ്രിഡ്ജസ് ഡെവലപ്മെന്റ് കോർപ്പറേഷൻ ഓഫ് കേരള ലിമിറ്റഡ്]] * കേരള സ്റ്റേറ്റ് ട്രാൻസ്പോർട്ട് പ്രോജക്റ്റ് (KSTP) * കേരള സ്റ്റേറ്റ് കൺസ്ട്രക്ഷൻ കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ് * റോഡ് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ കമ്പനി കേരള ലിമിറ്റഡ് * കേരള റോഡ് ഫണ്ട് ബോർഡ് * പ്രതീക്ഷ ബസ് ഷെൽറ്റേഴ്സ് കേരള ലിമിറ്റഡ് * ആശ്വാസ് പബ്ലിക് അമെനിറ്റീസ് കേരള ലിമിറ്റഡ്<ref>{{Cite web |url=http://ashwaskerala.com/ |title=Ashwas Public Amenities Kerala Ltd |access-date=2018-08-07 |archive-date=2014-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140506055044/http://ashwaskerala.com/ |url-status=dead }}</ref> * [[Kerala Rapid Transit Corporation Ltd|കേരള റാപ്പിഡ് ട്രാൻസിറ്റ് കോർപ്പറേഷൻ ലിമിറ്റഡ്]] == റെസ്റ്റ് ഹൗസസ് == വിവിധ വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രങ്ങളിലെ ടൂറിസ്റ്റ് ബംഗ്ലാവുകൾ പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുണ്ട്. ചില ബംഗ്ലാവുകൾ വിനോദസഞ്ചാരവകുപ്പിനു വിട്ടുകൊടുത്തിരിക്കുകയാണ്. == അവലംബം == {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:കേരള സർക്കാറിന്റെ വകുപ്പുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ റോഡ് ഗതാഗതം]] hyq5qw4f4yxpk5g2b46e2m1q6fo6fym 0 444303 4642694 4598939 2026-07-02T17:06:10Z Asifalinair 206364 /* */ 4642694 wikitext text/x-wiki {{prettyurl/wikidata}} {{infobox police officer | honoric_prefix = | name = മനോജ് എബ്രഹാം | honoric_suffix = ഐ.പി.എസ് | image = Manoj Abraham.jpg | currentstatus = വിജിലൻസ് ഡയറക്ടർ | department = [[വിജിലൻസ് ആന്റ് ആന്റി കറപ്ഷൻ ബ്യൂറോ, കേരളം]] | birth_date = {{birth date and age|1971|06|03|df=yes}} | birth_place = [[കോട്ടയം]] | badgenumber = 19941004 | service = [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്]] | serviceyears = 1994-തുടരുന്നു | rank = ഡി.ജി.പി | yearsactive = 1994-തുടരുന്നു }} 2025 മെയ് ഒന്ന് മുതൽ [[ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ്]] കേരള കേഡറിൽ ഡി.ജി.പിയായി തുടരുന്ന മനോജ് എബ്രഹാം നിലവിൽ വിജിലൻസ് ഡയറക്ടറാണ്.<ref>https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/kerala-ips-reshuffle-new-excise-commissioner-1.10573504</ref> 2024 മുതൽ ക്രമസമാധാന ചുമതലയുള്ള എ.ഡി.ജി.പിയായിരുന്നു.<ref>https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1526060&u=h-venkatesh-will-be-the-adgp-in-charge-of-law-and-order-1526060</ref> മുൻപ് [[തിരുവനന്തപുരം]] റേഞ്ച് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ ഓഫ് പോലീസ്, കേരള പോലീസിന്റെ സൈബർ ഡോമിലെ നോഡൽ ഓഫീസർ, ട്രാഫിക് റോഡ് സുരക്ഷ ഓഫീസർ<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/initiative-on-road-safety/article19570822.ece|title=Initiative on road safety|work=The Hindu|access-date=2017-09-10|language=en}}</ref> എന്നീ പദവികൾ വഹിച്ചു. 1994 ബാച്ച് ഐ പി എസ് ഓഫീസറാണ് '''മനോജ് എബ്രഹാം '''(ജനനം: ജൂൺ 3, 1971).<ref>{{Cite web|url=https://dtf.in/wp-content/files/Indian_Police_Service_IPS_-_Civil_List_2014.htm|title=IPS : Query Result(s)|website=dtf.in|access-date=2017-08-25}}</ref>) == ഐപിഎസ് കരിയർ== 1994 ൽ കേരള കേഡർ ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായ മനോജ് എബ്രഹാം <ref>{{Cite web|url=http://mha1.nic.in/IPR/IPSII/civillistpdf.aspx|title=Civil List Information System|website=mha1.nic.in|access-date=2017-08-16|archive-date=2018-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180320135306/http://mha1.nic.in/IPR/IPSII/civillistpdf.aspx|url-status=dead}}</ref> അടൂർ, കാസർകോട് സബ് ഡിവിഷനുകളിൽ അസിസ്റ്റന്റ് സൂപ്രണ്ട് ഓഫ് പോലീസ് ആയിരുന്നു. പിന്നീട് 1998 -ൽ [[പത്തനംതിട്ട]],[[കൊല്ലം]] ജില്ലകളിൽ പോലീസ് മേധാവിയായി അദ്ദേഹം സ്ഥാനമേറ്റു. പിന്നീട് നാല് വർഷം കണ്ണൂർ എസ്പി തുടർന്ന് കേരള പോലീസ് ഹെഡ്ക്വാട്ടേഴ്സ് അസിസ്റ്റന്റ് ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറലായി. [[തിരുവനന്തപുരം]]<ref>{{Cite web|url=http://tvmcity.keralapolice.gov.in/thiruvananthapuram-city-police/history/former-chiefs|title=Former Chiefs|last=|first=|date=|website=Thiruvananthapuram City Police|access-date=|archive-date=2018-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219230559/https://tvmcity.keralapolice.gov.in/thiruvananthapuram-city-police/history/former-chiefs|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/city-police-to-launch-maitri/article18441142.ece |title= City police to launch `Maitri' |date=11 June 2006 |newspaper=[[The Hindu]] |accessdate=16 August 2017}}</ref> ,[[കൊച്ചി]]<ref>{{cite web|url=http://www.kochicitypolice.org/commissioner.htm|title=Kochi City Police|website=www.kochicitypolice.org|access-date=2018-10-06|archive-date=2015-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20150708230730/http://www.kochicitypolice.org/commissioner.htm|url-status=dead}}</ref> എന്നിവിടങ്ങളിൽ 2007 മുതൽ ഏഴ് വർഷത്തോളം സിറ്റി പോലീസ് കമ്മീഷണറായി പ്രവർത്തിച്ചു. 2014ൽ ഐ.ജി, 2019 മുതൽ എഡിജിപി. കേരള പോലീസ് സൈബർ ഡോം മേധാവി, വിജിലൻസ് ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ പ്രവർത്തിച്ച മനോജ് എബ്രഹാം ക്രമസമാധന ചുമതലയുള്ള എഡിജിപിയായിരുന്നു. ഫയർ ഫോഴ്സ് മേധാവിയായിരുന്ന ഡിജിപി കെ പത്മകുമാർ 2025 ഏപ്രിൽ 30ന് സർവീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചതിനെ തുടർന്ന് മനോജ് എബ്രഹാമിന് ഡിജിപി റാങ്ക് ലഭിച്ചു. 2025 മെയ് ഒന്ന് മെയ് 9 വരെ കേരള അഗ്നിശമന സേനാ മേധാവിയായിരുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.cyberdome.kerala.gov.in/contactus.html |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-10-06 |archive-date=2018-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181219182729/http://www.cyberdome.kerala.gov.in/contactus.html |url-status=dead }}</ref> 2025 മെയ് 9 മുതൽ സംസ്ഥാന വിജിലൻസ് ഡയറക്ടറാണ്. ==പുരസ്കാരങ്ങൾ == സാമൂഹിക നയപരിപാടികൾക്കും ട്രാഫിക് പരിഷ്കാരങ്ങൾക്കും എബ്രഹാം അവാർഡുകൾ ഏറ്റുവാങ്ങി. 2009-ൽ റോട്ടറി ഇന്റർനാഷണലിൽ നിന്നും വൊക്കേഷണൽ എക്സലൻസ് അവാർഡ് ലഭിക്കുകയുണ്ടായി,<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Excellence-award/article16473621.ece|title=Excellence award|date=11 November 2009|publisher=The Hindu}}</ref> .2010-ൽ Y's Men ഇന്റർനാഷണലിൽ നിന്നും അദ്ദേഹത്തിന് അവാർഡ് നേടുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/A-gift-for-traffic-personnel/article16135687.ece|publisher=The Hindu|date=18 August 2010|title=A gift for traffic personnel}}</ref> 2011 ൽ കൊച്ചിയുടെ പീപ്പിൾസ് ഫോറത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ക്രിയാത്മകമായ കുറ്റകൃത്യ നിയന്ത്രണത്തിനും നിയമനിർമ്മാണനിയമത്തിന്റെ വിജയകരമായ മാനേജ്മെന്റിനുമായി പതിറ്റാണ്ടിലെ വ്യക്തിയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു.,<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Award-presented-to-Manoj-Abraham/article15530079.ece|date=23 January 2011|title=Award presented to Manoj Abraham|work=The Hindu|access-date=2017-08-16|language=en}}</ref> ഇദ്ദേഹത്തിന് രാഷ്ട്രപതിയുടെ മെഡലും ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/pm-id11.pdf|title=Police Medal Awards 2011 {{!}} cmsmha.nic.in|last=|first=|date=|website=mha.nic.in|language=en|access-date=2017-08-16|archive-date=2017-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825184132/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/pm-id11.pdf|url-status=dead}}</ref> റോഡ് ഗതാഗതം മെച്ചപ്പെടുത്തിയ റോഡ് സുരക്ഷയ്ക്കായി ഏറ്റവും മികച്ച സംരംഭമായി "SOFT, തിരുവനന്തപുരം"ഗവേണിംഗ് ആന്റ് അർബൻ അഫയേഴ്സ് മന്ത്രാലയം തിരിഞ്ഞടുത്തിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web |url=http://www.codatu.org/actualites/umi-codatu-xvii-conference-intelligent-inclusive-sustainable-mobility-0406-november-2017-hyderabad-india/ |title=ആർക്കൈവ് പകർപ്പ് |access-date=2018-10-06 |archive-date=2018-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181005234847/http://www.codatu.org/actualites/umi-codatu-xvii-conference-intelligent-inclusive-sustainable-mobility-0406-november-2017-hyderabad-india/ |url-status=dead }}</ref> സൈബർ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ തിരുത്തുക സൈബർ കുറ്റകൃത്യങ്ങളും സൈബർ സുരക്ഷയും തടയുന്നതിനും കണ്ടുപിടിച്ചതിനു കേരള സ്റ്റേറ്റ് പോലിസിന്റെ പേരിൽ പല അവാർഡുകളും നേടുകയുണ്ടായി. 2007 ൽ സൈബർസ് പോസസിന്റെ പോളിസി ഓഫ് സൊസൈറ്റിയിൽ നിന്നും "കേരള പ്രസിഡന്റിനെതിരെ ഒരു സാംസ്കാരിക ഇ-മെയിൽ ഭീഷണി കണ്ടുപിടിച്ചതിന്" വേണ്ടി കേരള പോലീസിനു വേണ്ടി സൈബർ ക്രൈം ഇൻവെസ്റ്റിഗേഷൻ അവാർഡ് നേടി. <ref>{{Cite web|url=http://www.polcyb.org/ileca_07_winner.html|publisher=Society for the Policing of Cyberspace|title=2007 International Law Enforcement Cybercrime Award|access-date=2018-10-06|archive-date=2017-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825144718/http://www.polcyb.org/ileca_07_winner.html|url-status=dead}}</ref> 2013-ൽ, ഐഎസ്സി (ഐസിസി) യുടെ ഏഴാം വാർഷിക ഏഷ്യാ-പസഫിക് ഇൻഫർമേഷൻ സെക്യൂരിറ്റി ലീഡർഷിപ്പ് നേട്ടങ്ങളുടെ പരിപാടിയുടെ സീനിയർ ഇൻഫർമേഷൻ സെക്യൂരിറ്റി പ്രൊഫഷണൽ വിഭാഗത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ബഹുമാനിച്ചു. 2014-ൽ ഇൻഫോസക് Maestros <ref>{{Cite web|url=http://www.infosecmaestros.com/winners|title=Winners List {{!}} INFOSEC MAESTROS Awards 2014 {{!}} Recognising Security Excellence. Redefining Security Leadership.|last=|first=|date=|website=Infosec Maestros|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214023034/http://www.infosecmaestros.com/winners|archive-date=2014-12-14|url-status=dead|access-date=2017-08-25|df=}}</ref> , നൾകോൺ (Nullcon) ബ്ലാക്ക് ഷീൽഡ് അവാർഡുകളുടെ "Gov r nator" വിഭാഗത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു പ്രത്യേക അവാർഡ് കരസ്ഥമാക്കി.<ref>{{Cite web|url=http://nullcon.net/website/goa-14/nullcon-blackshield-awards.php|title=nullcon Goa 2014 - Nullcon Black Shield Awards|website=nullcon.net|language=en|access-date=2017-08-16|archive-date=2017-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20170815140133/http://nullcon.net/website/goa-14/nullcon-blackshield-awards.php|url-status=dead}}</ref> ഗവണ്മെൻറിൻറെ സുരക്ഷയ്ക്കായി നടപ്പാക്കിവരുന്ന ഒരു സർക്കാർ അല്ലെങ്കിൽ വ്യക്തിഗത മികവിനാണ് അംഗീകാരത്തിനാണ് അവാർഡ്.<ref>{{Cite web|url=http://nullcon.net/website/goa-14/nullcon-blackshield-awards.php|title=nullcon Goa 2014 - Nullcon Black Shield Awards|website=nullcon.net|language=en|access-date=2017-08-16|archive-date=2017-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20170815140133/http://nullcon.net/website/goa-14/nullcon-blackshield-awards.php|url-status=dead}}</ref> ഇന്ത്യാ സെക്യൂരിറ്റി കൗൺസിൽ ഓഫ് എക്സലൻസ് അവാർഡുകളുടെ വിഭാഗമായ 'ലോ എൻഫോഴ്സ്മെന്റ് ഏജൻസികളുടെ ശേഷി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിൽ' 2015 ൽ കേരള സംസ്ഥാന പോലീസ് അന്തിമ പട്ടികയിൽ ഇടം നേടി 2016 ൽ കേരള പോലീസിന്റെ സൈബർഡോം പ്രോജക്ട് "സൈബർ സുരക്ഷയിൽ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ നൂതനമായ ഉപയോഗം" സെക്യൂരിറ്റി ആന്റ് പോലീസിനു വേണ്ടിയുള്ള എസ്.വി.ഐ ഇന്നൊവേഷൻ ആൻഡ് എക്സലൻസ് അവാർഡ് നേടി.<ref>{{Cite web|url=http://www.securitywatchindia.org.in/Awards.aspx|title=SWI {{!}} Awards|website=www.securitywatchindia.org.in|language=en|access-date=2017-08-25}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഓഗസ്റ്റ് 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==അവലംബം == {{reflist}} ==പുറത്തേയ്ക്കുള്ള കണ്ണികൾ == * {{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Manoj-Abraham-a-no-nonsense-officer/article15153451.ece|title=Manoj Abraham, a no-nonsense officer|work=The Hindu|access-date=2017-08-16|language=en}} * {{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/disproportionate-assets-of-ig-manoj-abraham-kerala-hc-quashes-vigilance-courts-order/articleshow/59743464.cms|title='Disproportionate' assets of IG Manoj Abraham: Kerala HC quashes vigilance court's order - Times of India|work=The Times of India|access-date=2017-08-16}} * {{Cite news|url=http://english.mathrubhumi.com/news/kerala/manoj-abraham-steps-down-as-secretary-as-rift-within-ips-association-widens-police-officers-dgp-behera-1.2114247|title=Manoj Abraham steps down as Secretary as rift within IPS Association widens|work=Mathrubhumi|access-date=2017-08-16|archive-date=2017-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816194333/http://english.mathrubhumi.com/news/kerala/manoj-abraham-steps-down-as-secretary-as-rift-within-ips-association-widens-police-officers-dgp-behera-1.2114247|url-status=dead}} * {{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/jul/25/ig-manoj-abraham-resigns-as-ips-association-secretary-1633237.html|title=IG Manoj Abraham&nbsp;resigns as IPS Association&nbsp;secretary|work=The New Indian Express|access-date=2017-08-16}} * [http://www.gadsplais.kerala.gov.in/images/pdf/ips_2014.pdf IPS (Kerala Cadre) Civil List as on 01-01-2014] * {{Cite interview|url=http://egov.eletsonline.com/2016/02/tryst-with-technology/|title=Tryst with Technology|last=|first=|date=|website=egov.eletsonline.com|access-date=2017-08-25}} [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]] [[വർഗ്ഗം:1971-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 3-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ]] hw72dntaqb0htd7xqhrfw1suwdo8m5b 0 445705 4642698 4634075 2026-07-02T17:36:49Z TheWikiholic 77980 [[Special:Contributions/~2026-37126-07|~2026-37126-07]] ([[User talk:~2026-37126-07|സംവാദം]]) നടത്തിയ തിരുത്തലുകൾ നീക്കം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; നിലവിലുള്ള പതിപ്പ് [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] സൃഷ്ടിച്ചതാണ് 4618055 wikitext text/x-wiki 2017 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിന് [[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂർ]] നഗരത്തിൽ നിന്ന് [[എറണാകുളം|എറണാകുളത്തേക്കുള്ള]] യാത്രാമദ്ധ്യേ [[ദക്ഷിണേന്ത്യ|തെന്നിന്ത്യൻ]] സിനിമയിലെ ഒരു നടി ലൈംഗികമായി പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ആക്രമണ ദൃശ്യങ്ങൾ [[മൊബൈൽ ഫോൺ|മൊബൈൽ]] ഫോണിൽ പകർത്തപ്പെടുകയും ചെയ്ത സംഭവവും തുടർന്നുള്ള നിയമവ്യവഹാരങ്ങളും അനുബന്ധസംഭവങ്ങളുമാണ് '''നടി ആക്രമിക്കപ്പെട്ട കേസ്''' എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/kerala-news/abducted-assaulted-kerala-actress-warns-an-actor-of-legal-action-1717858|title=Kerala Actress Who Was Abducted, Molested Speaks For First Time On Case|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> നടി ആക്രമിക്കപ്പെട്ട സംഭവത്തിൽ മലയാള സിനിമയിലെ നടൻ [[ദിലീപ്]] ആദ്യം മുതൽക്കുതന്നെ സംശയത്തിന്റെ നിഴലിൽ നിൽക്കുകയും ഒടുവിൽ [[പോലീസ്]] അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും 85 ദിവസം റിമാൻഡിൽ കഴിയുകയും പിന്നീട് സോപാധികജാമ്യം നേടുകയും ചെയ്തിരുന്നു. നടിയെ ആക്രമിക്കുവാൻ വാടകഗുണ്ടകളെ ഏർപ്പെടുത്തിയെന്നും ഇതിൽ ലൈംഗിക അതിക്രമം ഉൾപ്പെടെ അതീവ ഗുരുതരമായ കുറ്റങ്ങൾ ദിലീപ് ചെയ്തെന്നാണ് പ്രോസിക്യൂഷൻ ആരോപിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/dileep-offered-rs-3-crore-to-pulsar-suni-for-abducting-malayalam-actress-claims-prosecution-4086919.html|title=Dileep offered Rs 3 crore to Pulsar Suni for abducting Malayalam actress, claims prosecution|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> == കേസിന്റെ പശ്ചാത്തലം == [[തൃശ്ശൂർ|തൃശൂരിൽനിന്നു]] [[എറണാകുളം|എറണാകുളത്തേയ്ക്കുള്ള]] യാത്രാമദ്ധ്യേ ആണ് നടി ആക്രമിക്കപ്പെട്ടത്. നടി സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന ടെമ്പോ ട്രാവലർ ഓടിച്ചിരുന്നത് മാർട്ടിൻ എന്നു പേരുള്ള ഒരു ഡ്രൈവറായിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/malayalam-actress-driver-martin-has-been-arrested-hunt-on-for-former-driver-who-hatched-the-harassment-plan-say-kochi-police/articleshow/57222149.cms|title=Malayalam actress' driver Martin has been arrested; hunt on for former driver who hatched the harassment plan, say Kochi Police|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> 2017 ഫെബ്രുവരി പതിനേഴിനാണ് കേസിന് ആസ്പദമായ പ്രധാന സംഭവങ്ങൾ അരങ്ങേറുന്നത്. നടി സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന വാഹനത്തിന് പിന്നിൽ വാൻ ഇടിപ്പിച്ചായിരുന്നു ഗുണ്ടകൾ ആക്രമണത്തിനു തുടക്കം കുറിച്ചത്. പൾസർ സുനി എന്ന ക്രിമിനൽ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആക്രമി സംഘം നടിയുമായി കാറിൽ ഒരു മണിക്കൂറിലധികം നഗരത്തിലൂടെ കറങ്ങിയിരുന്നു. ഇതിനിടെ അവർ നടിയെ ക്രൂരമായി പീഡിപ്പിക്കുകയും ദൃശ്യങ്ങൾ മൊബൈൽ ഫോണിൽ പകർത്തുകയും ശേഷം വാഹനം ഉപേക്ഷിച്ച് കടന്നുകളയുകയും ചെയ്തു. ആക്രമണം നടന്നതിനുശേഷം നടി ആദ്യം അഭയം തേടിയത് സംവിധായകൻ [[ലാൽ|ലാലിന്റെ]] ഭവനത്തിലായിരുന്നു. താമസിയാതെ സ്ഥലം എം.എൽ.എ കൂടിയായ [[പി.ടി. തോമസ്]] കൂടി സ്ഥലത്തെത്തിയതോടെ കാര്യങ്ങൾ തുറന്നുപറയാൻ ധൈര്യപ്പെട്ട പെൺകുട്ടി [[പോലീസ്|പൊലീസിൽ]] വിവരമറിയിക്കാൻ സന്നദ്ധയാകുകയും അതനുസരിച്ച് കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്യപ്പെടുകയുമുണ്ടായി. ഈ കേസിലെ ഒന്നാം പ്രതിയായ പൾസർ സുനിയെ പൊലീസ് നാടകീയമായി [[ആലുവ]] ജുഡീഷ്യൽ കോടതിയിൽ കീഴടങ്ങാനത്തിയപ്പോൾ പിടികൂടിയിരുന്നു. മുമ്പ് നടൻ [[മുകേഷ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള സിനിമാ താരങ്ങളുടെ ഡ്രൈവർ ജോലി ചെയ്തിരുന്ന ഇയാൾ നേരത്തേതന്നെ ക്രിമിനൽ പശ്ചാത്തലം ഉള്ളയാളായിരുന്നു. ആക്രമിപ്പെട്ടാലും അശ്ലീല ദൃശ്യങ്ങൾ പകർത്തിയാലും നടി അതു പുറംലോകത്തെ അറിയിക്കില്ലെന്നായിരുന്നു ക്വട്ടേഷൻ നൽകിയവർ പൾസർ സുനിക്കു നൽകിയിരുന്ന ധൈര്യമെങ്കിലും അവരുടെ പ്രതീക്ഷകൾക്കു വിരുദ്ധമായി സംഭവത്തെക്കുറിച്ചു പരാതി നൽകുവാൻ പീഡനത്തിനിരയായ പെൺകുട്ടി തയ്യാറായി. നടിയെ ആക്രമിച്ചകേസിൽ അറസ്റ്റിലായവരിൽ പൾസർ എന്ന അപരനാമത്തിലറിയപ്പെടുന്ന സുനി, ഡ്രൈവർ [[കൊരട്ടി]] സ്വദേശി മാർട്ടിൻ, [[തിരുവല്ല]] സ്വദേശി പ്രദീപ്, വിജീഷ്, മണികണ്ഠൻ, വടിവാൾ സലിം, ചാർലി, മേസ്തിരി സുനിൽ, വിഷ്ണു, &nbsp;എന്നിവരായിരുന്നു. ഈ കേസിൽ ആകെ 14 പ്രതികളാണുള്ളത്. മലയാള സിനിമയിലെ പ്രശസ്ത നടനായിരുന്ന [[ദിലീപ്]] പ്രതിപ്പട്ടികയിൽ &nbsp;എട്ടാം സ്ഥാനത്താണുള്ളത്. ദിലീപിന് ഈ പീഡനത്തിൽ പങ്കുണ്ടാകാമെന്ന് ഈ സംഭവം നടന്ന് ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽത്തന്നെ പ്രചരിച്ചിരുന്നു. ഈ പെൺകുട്ടിയോടു മുൻവിരോധമുണ്ടായിരുന്ന ഇയാൾ അവളോടു പകവീട്ടിയതായിരിക്കാമെന്നായിരുന്നു പുറത്തുവന്ന വാർത്തകൾ. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ പൾസർ സുനി യാതൊരു സൂചനകളും നൽകിയിരുന്നില്ല. പണത്തിനു വേണ്ടിയുള്ള ഒരു തട്ടിക്കൊണ്ടു പോകലും ദൃശ്യങ്ങൾ പകർത്തലുമെന്നായിരുന്നു അയാളുടെ ആദ്യമൊഴികൾ. എന്നാൽ മൊഴികളിലെ വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ പല സംശയങ്ങൾക്കും ഇടയാക്കി. നടന്റെ പേരു ഉയർന്നുവന്നപ്പോൾത്തന്നെ അയാളും ബന്ധപ്പെട്ട വ്യക്തികളും ഇതു വ്യാജമാണെന്നാണു വ്യക്തമാക്കുകയുണ്ടായി. ആരോപിതനായ നടൻ ദിലീപ് പ്രതിയായ സുനിയെ ഏകദേശം മൂന്നിലേറെ തവണ ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു എന്ന സൂചന ആദ്യംതന്നെ പോലീസിന് ലഭിച്ചിരുന്നു. കേസിൽ പിന്നീടുണ്ടായ വഴിത്തിരിവുകളും നടനെതിരെയുള്ള കുരുക്കു മുറുകുന്നതിനു കാരണമായി. പൾസർ സുനിയെന്ന ക്രിമിനൽ പശ്ചാത്തലമുള്ള വ്യക്തി തന്റെ മൊബൈലിൽ പകർത്തിയ നടിയുടെ ദൃശ്യങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച് പോലീസ് വിശദമായ അന്വേഷണം നടത്തുകയും ഈ അന്വേഷണം പോലീസിനു നടനിലേയ്ക്കു എത്തുന്നതിനു സഹായകമാവുകയും ചെയ്തു. ക്രൂരമായ പീഡനം പകർത്തിയ ദൃശ്യങ്ങൾ നടനു ലഭിച്ച വഴി വിശദമായ അന്വേഷണങ്ങളിലൂടെ പോലീസ് മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നു. പീഡനത്തിനുശേഷം പ്രതി ആദ്യം [[കോയമ്പത്തൂർ]] നഗരത്തിലേയ്ക്കു കടന്നിരുന്നു. ദൃശ്യങ്ങൾ പോലീസ് വീണ്ടെടുത്തിരുന്നു. എന്നാൽ ദൃശ്യങ്ങൾ പകർത്താൻ ഉപയോഗിച്ച മൊബൈൽ ദുരൂഹമായി അപ്രത്യക്ഷമായിരുന്നു. ഇത് [[കൊച്ചി|കൊച്ചിയിലെ]] ഗോശ്രീ പാലത്തിൽനിന്ന് [[കായൽ|കായലിലേയ്ക്ക്]] എറിഞ്ഞു കളഞ്ഞുവെന്നു പ്രതി മൊഴി നൽകിയതനുസരിച്ച് പ്രദേശം പോലീസ് അരിച്ചു പെറുക്കിയെങ്കിലും ഇതു കണ്ടെടുക്കുവാൻ സാധിച്ചില്ല. പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായ അനീഷ് (പ്രതി സുനിയുടെ അകമ്പടി പോലീസുകാരൻ, ഇയാളുടെ ഫോണിൽനിന്ന് ഈ നടനെ വിളിച്ചിരുന്നുവെന്നു തെളിയിക്കപ്പെട്ടു) സുനിയുടെ സഹതടവുകാരൻ വിപിൻലാൽ (പ്രതിക്കുവേണ്ടി ജയിലിൽവച്ചു കത്തെഴുതിയ വ്യക്തി) എന്നിവർ കേസിലെ [[മാപ്പു സാക്ഷി|മാപ്പുസാക്ഷികളാണ്]]. നടൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആദ്യ എട്ടു പ്രതികളുടെ പേരിൽ കൂട്ട ബലാൽസംഗകുറ്റമാണ് ചുമത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. 8 മുതൽ 12 വരെയുള്ള പ്രതികൾക്കുമേൽ ഗൂഢാലോചനാക്കുറ്റവും ചുമത്തപ്പെട്ടു. ഇതിൽ 1 മുതൽ 7 വരെ പ്രതികൾ ആക്രമണത്തിൽ നേരിട്ടു പങ്കെടുത്തവരാണ്. 375 പേജുള്ള കുറ്റപത്രത്തിൽ 385 സാക്ഷികൾ, 12 രഹസ്യമൊഴികൾ എന്നിവ ഉൾ‌പ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ കേസിൽ പ്രതികളായി പ്രതീഷ് ചാക്കോ, രാജു ജോസഫ് എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് അഭിഭാഷകരുമുണ്ട്. നടന്റെ മുൻഭാര്യയെയും സിനിമാ രംഗത്തെ മറ്റു ചില പ്രമുഖരേയും സാക്ഷിപ്പട്ടികയിലുൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ഈ കേസ് രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത് 90 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ സംഭവത്തിൽ കുറ്റപത്രം സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ഈ സംഭവത്തിൽ ഒരു ഗൂഢാലോചനയുണ്ടെന്ന ആരോപണം ആദ്യം ഉയർത്തിയവരിൽ ഒരാൾ [[മഞ്ജു വാര്യർ]] ആയിരുന്നു. ഇക്കാര്യത്തിൽ ആദ്യകാലത്ത് കടുത്ത നിലപാടുകാരിയായിരുന്നു അവർ. കേസിന്റെ അന്വേഷണം ദിലീപ് എന്ന നടനിൽ എത്തിയ സാഹചര്യത്തിൽ ഒട്ടേറെ അട്ടിമറി ശ്രമങ്ങളും നടന്നിരുന്നു. മലയാള സിനിമയിൽ നിന്നുള്ള മറ്റ് ചില വ്യക്തികളായിരുന്നു ഇതിനു പിന്നിൽ ചരടുവലികൾ നടത്തിയതെന്നായിരുന്നു വാർത്തകൾ‌. കേസിൽ പൾസറിനുവേണ്ടി വാദിച്ചത് ഒരു സുപ്രസിദ്ധ അഭിഭാഷകനായിരുന്നു. കേസ് അട്ടിമറിക്കാനുള്ള നീക്കങ്ങൾ നിഗൂഢ കേന്ദ്രങ്ങളിൽനിന്നുണ്ടായെങ്കിലും [[കേരള പോലീസ്|കേരളാ പോലീസ്]] ഇതിനെയെല്ലാം അതിജീവിക്കുകയും കേസിൽ ഉൾപ്പെട്ട വ്യക്തികളുടെ മുഖംമൂടി നീക്കി പുറത്തു കൊണ്ടുവരുകയും നടൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവരെ ജയിലിലടയക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും എട്ടാം പ്രതിയായിരുന്ന നടൻ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെടുകയും<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/malayalam-superstar-dileep-arrested-on-conspiracy-charges-in-actress-kidnapping-case/story-IRuZVS0x0xEJsrywYOlgAM.html|title=Actress kidnapping case: Kerala superstar Dileep arrested on conspiracy charges|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> 90 ദിവസത്തെ ജയിൽവാസത്തിനുശേഷം സോപാധിക ജാമ്യത്തിൽ പുറത്തിറങ്ങുകയും അയാൾക്കു വിദേശത്തു പോകാനുള്ള അനുമതി ലഭിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഇപ്പോഴും നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന കേസിന്റെ അന്തിമവിധി വരാനിരിക്കുന്നതേയുള്ളൂ. == പിൽക്കാല സംഭവവികാസങ്ങൾ == ഈ കേസിൽ വിചാരണക്ക് വനിതാ ജഡ്ജിയും പ്രത്യേക കോടതിയും വേണമെന്ന നടിയുടെ ഹർജി [[ഹൈക്കോടതി]] പരിഗണിച്ചിരുന്നു. ഇക്കാര്യത്തിൽ അനുകൂലമായ ഒരു നിലപാടാണ് [[കേരള സർക്കാർ|കേരളാ സർക്കാരും]] കോടതിയെ ബോധിപ്പിച്ചിട്ടുള്ളത്.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/actress-attack-government-supports-demand-for-woman-judge-and-spl-court/articleshow/65108317.cms|title=Actress attack: Government supports demand for woman woman judge and Spl. Court|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref>&nbsp;കേസിൽ സിബിഐ അന്വേഷണം വേണമെന്നതായിരുന്ന ദിലീപിന്റെ ആവശ്യം കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലാണ്. എന്നാൽ ഇത് ഈ കേസിന്റെ വിചാരണയെ വൈകിപ്പിക്കുവാനാണെന്നാണ് സർക്കാർ നിലപാട്. കോളിളക്കം സൃഷ്ടിച്ച ഈ സംഭവം നടന്നിട്ട് ഏകദേശം ഒന്നര വർഷത്തോളമായിട്ടും വിചാരണ ഇതുവരെ തുടങ്ങുവാൻ സാധിച്ചിട്ടില്ല. പ്രമുഖ വ്യക്തികൾ ഉൾപ്പെട്ട കേസായതിനാൽ രാജ്യം ഉറ്റുനോക്കിയിരിക്കുന്ന ഒരു കേസാണിത്. കേസിലെ പ്രതികളായ [[വക്കീൽ|അഭിഭാഷകർ]] സമർപ്പിച്ച വിടുതൽ ഹർജി തള്ളിക്കൊണ്ട് കോടതി ചില നിരീക്ഷണങ്ങളും നടത്തുകയുണ്ടായി. അഭിഭാഷകർ എന്ന നിലയിലാണ് ഈ കേസിൽ ബന്ധപ്പെട്ടതെന്നും മറ്റു വാദങ്ങൾ തെറ്റാണെന്നും അഭിഭാഷകരായ പ്രതികൾ സമർത്ഥിച്ചു. നടിയുടെ ദൃശ്യങ്ങൾ പകർത്തിയ [[മൊബൈൽ ഫോൺ]] നശിപ്പിച്ചുവെന്നതാണ് അഭിഭാഷകർക്കെതിരായ പ്രധാന കുറ്റം. പൾസർ സുനി ഇവരെയാണ് മൊബൈൽ ഫോൺ ഏൽപ്പിച്ചത് എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. ഇരുവരെയും വിചാരണ ചെയ്യുന്നതിന് മതിയായ തെളിവുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയ ബഹുമാനപ്പെട്ട കോടതി ഹർജി തള്ളുകയാണുണ്ടായത്. മനഃപൂർവം വിചാരണ വൈകിപ്പിക്കാൻ പ്രതികൾ ശ്രമിക്കുന്നുവെന്ന കോടതിയുടെ ഒരു നിരീക്ഷണവുമുണ്ടായി. പ്രതികൾ തുടർച്ചയായി ഹർജികൾ സമർപ്പിക്കുന്നതും കേസ് വൈകിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ ഒരു കാരണമാണ്. അതുപോലെ കേസിൽ പ്രതികളുടെ നിസ്സഹകരണവും നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടു. അതിനിടെ പൾസർ സുനിയും നടനുമുൾപ്പെട്ടവർ കേസിലെ കൂടുതൽ രേഖകൾ ആവശ്യപ്പെട്ട് കോടതിയെ സമീപിക്കുകയുണ്ടായി. ഈ വിഷയത്തിൽ പ്രധാന രേഖകൾ കൈമാറുവാൻ കോടതിയുടെ നിർദ്ദേശമുണ്ടാകുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഇനിയും കൂടുതൽ രേഖകൾ വേണമെന്നുള്ള പ്രതികളുടെ ആവശ്യത്തെ കേസ് വൈകിപ്പിക്കകയെന്ന ലക്ഷ്യമായിരിക്കാമെന്നു കോടതി വിലയിരുത്തുന്നു. നടൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രതികൾ ചില ഉപഹർജികളുമായി കോടതിയിലെത്തിയിരുന്നു. നടി ആക്രമിക്കപ്പെട്ട ദൃശ്യങ്ങളുടെ കോപ്പി വേണമെന്നാണ് ദിലീപ് ആദ്യം കോടതിയിൽ ആവശ്യമുന്നയിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/why-do-you-need-assault-visuals-kerala-hc-asks-dileep-actor-abduction-case-78505|title=‘Why do you need assault visuals?’: Kerala HC asks Dileep in actor abduction case|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> സെഷൻസ് കോടതി ഈ ആവശ്യം താമസംവിനാ തള്ളിയപ്പോൾ നടൻ ഇക്കാര്യത്തിനായി ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിക്കുകയാണുണ്ടായത്. അതു മാത്രമല്ല ഈ കേസിൽ ഇപ്പോഴത്തെ പോലീസ് അന്വേഷണത്തിൽ തൃപ്തിയില്ലെന്നും ഒരു സിബിഐ അന്വേഷണമാണു വേണ്ടെതെന്നുമുള്ള പുതിയ വാദവും അദ്ദേഹം ഉയർത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/malyalam-actress-case-actor-dileep-seeks-cbi-enquiry/18708191|title=Malyalam Actress Case: Actor Dileep Seeks CBI Enquiry|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=മേയ് 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> നടി ആക്രമിക്കപ്പെട്ട കേസ് ഒരു ഇടവേളയ്ക്കു ശേഷം സുപ്രീം കോടതിയുടെ ഇടപെടൽ ആവശ്യപ്പെട്ട് നടി 2019 സെപ്റ്റംബറിൽ പുതിയ ഹർജി നൽകിയിരുന്നു. അതീവ നിർണായക തെളിവായ ദൃശ്യങ്ങൾ അടങ്ങുന്ന മെമ്മറി കാർഡിന്റെ പകർപ്പ് പ്രതി ദിലീപിന് നൽകരുതെന്നാവശ്യപ്പെട്ടാണ് നടി സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിച്ചത്. ദിലീപിന് അനുകൂലമായി കേരള സർക്കാർ നിലപാടെടുക്കുമോയെന്ന ആശങ്കയും ദൃശ്യം കൈമാറുന്നതു തൻ്റെ അന്തസിനെ ബാധിക്കുമെന്നതും കണക്കിലെടുത്താണ് നടി സ്വകാര്യ ഹർജി സമർപ്പിച്ചതെന്നാണ് സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സ്വകാര്യതയ്ക്കു ഭംഗമുണ്ടാക്കുന്ന തെളിവുകൾ പുറത്തുവിടരുതെന്ന സുപ്രീം കോടതി വിധിയും സ്വകാര്യത മൗലികാവകാശമാണെന്ന വിധിയും ഹർജിയിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=http://www.thenewswallet.com/2019/09/03/102077.html|title=ദിലീപിന് വീഡിയോ നൽകരുത്; നടി സുപ്രീം കോടതിയിൽ|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=|archive-date=2019-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221154634/http://www.thenewswallet.com/2019/09/03/102077.html|url-status=dead}}</ref> കോഴിക്കോടു സ്വദേശിയായ അഭിഭാഷകൻ മുഖേനയാണ് സുപ്രീം കോടതിയിൽ ഹർജി സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. സ്വകാര്യഹർജി സ്വീകരിക്കണോയെന്ന കാര്യത്തിൽ കോടതി സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ നിലപാട് തേടുകയുണ്ടായി.<ref>{{Cite web|url=https://www.marunadanmalayali.com/news/keralam/dileep-must-not-be-given-memory-card-says-actres-158236|title=സർക്കാർ നിലപാട് ദിലീപിന് അനുകൂലമെന്ന് ആശങ്ക|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> ഈ കേസിലെ മുഖ്യ തെളിവായ ദൃശ്യങ്ങളുടെ പകർപ്പു തനിക്കു വേണമെന്നുള്ള ദീലീപിന്റെ ഹർജി തള്ളിയ സി.ബി.ഐ. വിചാരണക്കോടതി പകരം [[മെമ്മറി കാർഡ്|മെമ്മറി കാർഡിലെ]] ദൃശ്യങ്ങൾ പരിശോധിക്കാനുള്ള അനുമതി 2019 ഡിസംബർ 11 ലെ കോടതി നടപടികളിലൂടെ ദിലീപിനു നൽകിയിരുന്നു. കോടതി നടപടികളിൽ ദിലീപ് ഹാജരായിരുന്നില്ല. കേസിനായി ശേഖരിക്കപ്പെട്ട 32 ഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങളിൽനിന്നുള്ള ഡിജിറ്റൽ തെളിവുകളുടെ പകർപ്പുകൾ വേണമെന്ന ദിലീപിന്റെ ആവശ്യവും നിരാകരിക്കപ്പെട്ടു. കേസുമായ ബന്ധമില്ലാത്ത സ്വകാര്യ ദൃശ്യങ്ങളുടെ മുഴുവൻ പകർപ്പ് ആവശ്യപ്പെടാൻ ദിലീപിന് അവകാശമില്ലെന്നാണ് പ്രോസിക്യൂഷൻ വാദിച്ചത്.നിർണായക സാക്ഷികലുടെ മൊബൈലുകളിൽനിന്നു ശേഖരിച്ച സ്വകാര്യ ദൃശ്യങ്ങൾ സാക്ഷികളെ സ്വാധീനിക്കാൻ ദുരുപകയോഗം ചെയ്യുമെന്നുള്ള ആശങ്കയും പ്രോസിക്യൂഷൻ കോടതിയിൽ പങ്കുവച്ചു. ആറു മാസത്തിനകം വിചാരണ പൂർത്തിയാക്കുവാൻ സുപ്രീം കോടതി ഉത്തരവിട്ട ഈ കേസിൽ അനാവശ്യ ഹർജികളിലൂടെ നടപടികളെ വൈകിപ്പിക്കാനുള്ള പ്രതികളുടെ തന്ത്രങ്ങളേയും പ്രോസിക്യൂഷൻ കുറ്റപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. മെമ്മറി കാർഡിലെ ദൃശ്യങ്ങൾ ദിലീപ്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിഭാഷകർ, അവർ ഹാജരാക്കുന്ന കേരളത്തിനു പുറത്തുള്ള ഒരു സാങ്കേതിക വിദഗ്ദ്ധൻ എന്നിവരടങ്ങിയ സംഘത്തിന് ഡിസംബർ 18 നു പരിശോധിക്കാനുള്ള അനുമതിയാണ് വിചാരണക്കോടതി നൽ‌കിയത്.<ref>{{Cite web|url=https://keralakaumudi.com/news/news.php?id=203886&u=dileep-issue|title=നടിയെ ആക്രമിച്ച കേസ്: ദിലീപിന് ദൃശ്യങ്ങൾ ഡിസം.18 ന് പരിശോധിക്കാൻ അനുമതി|access-date=|last=|first=|date=|website=|publisher=}}</ref> മൂന്നു സാങ്കേതിക വിദഗ്ദ്ധർ വേണമെന്നു ദിലീപിന്റെ അഭിഭാഷകർ ആവശ്യമുന്നയിച്ചുവെങ്കിലും ഒരു സാങ്കേതിക വിദഗ്ദ്ധനെ അനുവദിക്കാമെന്നു കോടതി വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു. ഈ കേസിലെ ഒന്നാം പ്രതി പൾസർ സുനി അടക്കമുള്ള വിചാരണ നടപടികൾക്കായി ഈ കേസ് ഡിസംബർ 16 ന് പരിഗണിക്കുന്നു. കേസിലെ മറ്റു പ്രതികളായി മാർട്ടിൻ, വിജീഷ്, പ്രദീപ് എന്നിവരുടെ ജാമ്യാപേക്ഷ കോടതി തള്ളിയിരുന്നു. ജാമ്യത്തിലിറങ്ങി മുങ്ങിയിരുന്ന 9 ആം പ്രതി സനിൽകുമാറിനെ [[പാലാ|പാലയിൽനിന്നു]] പിടികൂടുകയും കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. == ഏറ്റവും പുതിയ വിവരങ്ങൾ == നടി ആക്രമിക്കപ്പെട്ട കേസിൽ ഏറെക്കാലം ജയിലിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്നു ഒന്നാം പ്രതി പൾസർ സുനിയ്ക്ക് 2024 ൽ ജാമ്യം നൽകപ്പെട്ടു. പ്രമാദമായ ഈ കേസിൽ 2025 ഡിസംബർ 8 ന് വിധി പറഞ്ഞു. നടിയെ ആക്രമിച്ച കേസിൽ നടൻ ദിലീപിനെ കുറ്റവിമുക്തനാക്കി. അതേസമയം, ഒന്ന് മുതൽ ആറുവരെയുള്ള പ്രതികളുടെ കുറ്റം തെളിഞ്ഞതായി കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ദിലീപ് എട്ടാം പ്രതിയായ കേസിൽ എറണാകുളം പ്രിൻസിപ്പൽ സെഷൻസ് ജഡ്ജി ഹണി എം. വർഗീസ് ചൊവ്വാഴ്ചയാണ് വിചാരണ നടപടി പൂർത്തിയാക്കിയത്. നടിയെ ആക്രമിച്ച് അപകീർത്തികരമായ ദൃശ്യങ്ങൾ പകർത്തിയെന്നകേസിൽ വിധിവരുന്നത് സംഭവംനടന്ന് എട്ടുവർഷത്തിനുശേഷമാണ് == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ ഇന്ത്യയിൽ]] h2a157o4obxprzxdmfqafizkw5uzbs3 10 458908 4642673 4587605 2026-07-02T14:17:55Z ~2026-37999-72 219888 4642673 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Disney theatrical animated features | title = [[List of Disney theatrical animated feature films|Disney theatrical animated features]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | bodyclass = hlist | nowrapitems = yes | group1 = [[List of Walt Disney Animation Studios films|Walt Disney<br />Animation Studios]] | list1 = * ''[[Snow White and the Seven Dwarfs (1937 film)|Snow White and the Seven Dwarfs]]'' (1937) * ''[[Pinocchio (1940 film)|Pinocchio]]'' (1940) * ''[[Fantasia (1940 film)|Fantasia]]'' (1940) * ''[[Dumbo]]'' (1941) * ''[[Bambi]]'' (1942) * ''[[Saludos Amigos]]'' (1942) * ''[[The Three Caballeros]]'' (1944) * ''[[Make Mine Music]]'' (1946) * ''[[Fun and Fancy Free]]'' (1947) * ''[[Melody Time]]'' (1948) * ''[[The Adventures of Ichabod and Mr. Toad]]'' (1949) * ''[[Cinderella (1950 film)|Cinderella]]'' (1950) * ''[[Alice in Wonderland (1951 film)|Alice in Wonderland]]'' (1951) * ''[[Peter Pan (1953 film)|Peter Pan]]'' (1953) * ''[[Lady and the Tramp]]'' (1955) * ''[[Sleeping Beauty (1959 film)|Sleeping Beauty]]'' (1959) * ''[[One Hundred and One Dalmatians]]'' (1961) * ''[[The Sword in the Stone (1963 film)|The Sword in the Stone]]'' (1963) * ''[[The Jungle Book (1967 film)|The Jungle Book]]'' (1967) * ''[[The Aristocats]]'' (1970) * ''[[Robin Hood (1973 film)|Robin Hood]]'' (1973) * ''[[The Many Adventures of Winnie the Pooh]]'' (1977) * ''[[The Rescuers]]'' (1977) * ''[[The Fox and the Hound]]'' (1981) * ''[[The Black Cauldron (film)|The Black Cauldron]]'' (1985) * ''[[The Great Mouse Detective]]'' (1986) * ''[[Oliver & Company]]'' (1988) * ''[[The Little Mermaid (1989 film)|The Little Mermaid]]'' (1989) * ''[[The Rescuers Down Under]]'' (1990) * ''[[Beauty and the Beast (1991 film)|Beauty and the Beast]]'' (1991) * ''[[Aladdin (1992 Disney film)|Aladdin]]'' (1992) * ''[[The Lion King]]'' (1994) * ''[[Pocahontas (1995 film)|Pocahontas]]'' (1995) * ''[[The Hunchback of Notre Dame (1996 film)|The Hunchback of Notre Dame]]'' (1996) * ''[[Hercules (1997 film)|Hercules]]'' (1997) * ''[[Mulan (1998 film)|Mulan]]'' (1998) * ''[[Tarzan (1999 film)|Tarzan]]'' (1999) * ''[[Fantasia 2000]]'' (1999) * ''[[Dinosaur (2000 film)|Dinosaur]]'' (2000) * ''[[The Emperor's New Groove]]'' (2000) * ''[[Atlantis: The Lost Empire]]'' (2001) * ''[[Lilo & Stitch]]'' (2002) * ''[[Treasure Planet]]'' (2002) * ''[[Brother Bear]]'' (2003) * ''[[Home on the Range (2004 film)|Home on the Range]]'' (2004) * ''[[Chicken Little (2005 film)|Chicken Little]]'' (2005) * ''[[Meet the Robinsons]]'' (2007) * ''[[Bolt (2008 film)|Bolt]]'' (2008) * ''[[The Princess and the Frog]]'' (2009) * ''[[Tangled]]'' (2010) * ''[[Winnie the Pooh (2011 film)|Winnie the Pooh]]'' (2011) * ''[[Wreck-It Ralph]]'' (2012) * ''[[Frozen (2013 film)|Frozen]]'' (2013) * ''[[Big Hero 6 (film)|Big Hero 6]]'' (2014) * ''[[Zootopia]]'' (2016) * ''[[Moana (2016 film)|Moana]]'' (2016) * ''[[Ralph Breaks the Internet]]'' (2018) * ''[[Frozen 2]]'' (2019) * ''[[Raya and the Last Dragon]]'' (2021) * ''[[Encanto]]'' (2021) * ''[[Strange World (film)|Strange World]]'' (2022) * ''[[Wish (film)|Wish]]'' (2023) * ''[[Moana 2]]'' (2024) * ''[[Zootopia 2]]'' (2025) * ''[[Hexed (2026 film)|Hexed]]'' (2026) | group2 = [[List of Pixar films|Pixar Animation Studios]] | list2 = * ''[[Toy Story]]'' (1995) * ''[[A Bug's Life]]'' (1998) * ''[[Toy Story 2]]'' (1999) * ''[[Monsters, Inc.]]'' (2001) * ''[[Finding Nemo]]'' (2003) * ''[[The Incredibles]]'' (2004) * ''[[Cars (film)|Cars]]'' (2006) * ''[[Ratatouille (film)|Ratatouille]]'' (2007) * ''[[WALL-E]]'' (2008) * ''[[Up (2009 film)|Up]]'' (2009) * ''[[Toy Story 3]]'' (2010) * ''[[Cars 2]]'' (2011) * ''[[Brave (2012 film)|Brave]]'' (2012) * ''[[Monsters University]]'' (2013) * ''[[Inside Out]]'' (2015) * ''[[The Good Dinosaur]]'' (2015) * ''[[Finding Dory]]'' (2016) * ''[[Cars 3]]'' (2017) * ''[[Coco (2017 film)|Coco]]'' (2017) * ''[[Incredibles 2]]'' (2018) * ''[[Toy Story 4]]'' (2019) * ''[[Onward (film)|Onward]]'' (2020) * ''[[Soul (2020 film)|Soul]]'' (2020)‡ * ''[[Luca (2021 film)|Luca]]'' (2021)‡ * ''[[Turning Red]]'' (2022)‡ * ''[[Lightyear (film)|Lightyear]]'' (2022) * ''[[Elemental (2023 film)|Elemental]]'' (2023) * ''[[Inside Out 2]]'' (2024) * ''[[Elio (film)|Elio]]'' (2025) * ''[[Hoppers (film)|Hoppers]]'' (2026) * ''[[Toy Story 5]]'' (2026) * ''[[Gatto (film)|Gatto]]'' (2027) | group3 = [[Disneytoon Studios#Theatrical films|Disneytoon Studios]]× <!-- NOTE: This section does not include direct-to-video Disneytoon features, except those released theatrically in some countries while it was direct-to-video in United States, its country of production, or with a limited release in the U.S. --> | list3 = * ''[[DuckTales the Movie: Treasure of the Lost Lamp]]'' (1990) * ''[[A Goofy Movie]]'' (1995) * ''[[Return to Never Land]]'' (2002) * ''[[The Jungle Book 2]]'' (2003) * ''[[Piglet's Big Movie]]'' (2003) * ''[[Pooh's Heffalump Movie]]'' (2005) * ''[[Bambi II]]'' (2006)‡ * ''[[Tinker Bell and the Great Fairy Rescue]]'' (2010)‡ * ''[[Secret of the Wings]]'' (2012)† * ''[[Planes (film)|Planes]]'' (2013) * ''[[The Pirate Fairy]]'' (2014)† * ''[[Planes: Fire & Rescue]]'' (2014) * ''[[Tinker Bell and the Legend of the NeverBeast]]'' (2015)† | group4 = [[Disney Television Animation#Theatrical films|Disney Television Animation]] | list4 = <!-- NOTE: This section does not include TV premieres and direct-to-video features. "Phineas and Ferb the Movie: Across the 2nd Dimension" was released theatrically in Spain, while it was premiered on TV in the U.S. and other countries --> * ''[[The Tigger Movie]]'' (2000) * ''[[Recess: School's Out]]'' (2001) * ''[[Teacher's Pet (2004 film)|Teacher's Pet]]'' (2004) * ''[[Phineas and Ferb the Movie: Across the 2nd Dimension]]'' (2011)‡ | group5 = [[20th Century Animation]] | list5 = * ''[[Spies in Disguise]]'' (2019) * ''[[Ron's Gone Wrong]]'' (2021) * ''[[The Bob's Burgers Movie]]'' (2022) {{navbox|subgroup | group1 = Upcoming | list1 = * ''[[Ice Age: Boiling Point]]'' (2027) }} | group6 = [[List of animation studios owned by the Walt Disney Company|Other Disney units]] | list6 = * ''[[The Nightmare Before Christmas]]'' (1993) * ''[[Doug's 1st Movie]]'' (1999) * ''[[The Wild]]'' (2006) * ''[[A Christmas Carol (2009 film)|A Christmas Carol]]'' (2009) * ''[[Gnomeo & Juliet]]'' (2011) * ''[[Mars Needs Moms]]'' (2011) * ''[[Frankenweenie (2012 film)|Frankenweenie]]'' (2012) * ''[[Strange Magic (film)|Strange Magic]]'' (2015) * ''[[The Lion King (2019 film)|The Lion King]]'' (2019) * ''[[Mufasa: The Lion King]]'' (2024) | group7 = Live-action films with<br />non-CGI animation | list7 = * ''[[The Reluctant Dragon (1941 film)|The Reluctant Dragon]]'' (1941) * ''[[Victory Through Air Power (film)|Victory Through Air Power]]'' (1943) * ''[[Song of the South]]'' (1946) * ''[[So Dear to My Heart]]'' (1948) * ''[[Mary Poppins (film)|Mary Poppins]]'' (1964) * ''[[Bedknobs and Broomsticks]]'' (1971) * ''[[Pete's Dragon (1977 film)|Pete's Dragon]]'' (1977) * ''[[Who Framed Roger Rabbit]]'' (1988) * ''[[James and the Giant Peach (film)|James and the Giant Peach]]'' (1996) * ''[[The Lizzie McGuire Movie]]'' (2003) * ''[[Enchanted (film)|Enchanted]]'' (2007) * ''[[Mary Poppins Returns]]'' (2018) | group8 = Related lists | list8 = * [[Walt Disney Animation Studios short films]] ** ''[[Academy Award Review of Walt Disney Cartoons|Academy Award Review]]'' * [[List of Pixar shorts|Pixar short films]] * [[List of Disney animated films based on fairy tales|Based on fairy tales]] * [[List of unproduced Disney animated projects|Unproduced films]] * [[List of remakes and adaptations of Disney animated films|Adaptations and remakes]] * [[List of film adaptations of Disney attractions|Based on theme parks]] | below = * × Includes coproductions with [[Disney Television Animation]] * † Limited theatrical release * ‡ International theatrical release }}<noinclude> {{Template documentation|content= {{collapsible option}} [[Category:Disney navigational boxes|Theatrical animated features]] [[Category:Pixar navigational boxes|Theatrical animated features]] [[Category:United States cinema navigational boxes|Disney theatrical animated features]] }}</noinclude> fyrkug4ewe6nniqvem3gsyawdxtplja 10 461583 4642676 4587711 2026-07-02T15:14:15Z ~2026-37999-72 219888 4642676 wikitext text/x-wiki {{Navbox with collapsible groups | name = Walt Disney Animation Studios | title = [[Walt Disney Animation Studios]] | bodyclass = hlist | state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} | selected = {{{1|}}} | group1 = [[List of Walt Disney Animation Studios films|Feature films]]<!--Feature-length films only; no short films.--> | list1 = {{navbox|subgroup | group1 = Released | list1 = * ''[[Snow White and the Seven Dwarfs (1937 film)|Snow White and the Seven Dwarfs]]'' (1937) * ''[[Pinocchio (1940 film)|Pinocchio]]'' (1940) * ''[[Fantasia (1940 film)|Fantasia]]'' (1940) * ''[[Dumbo]]'' (1941) * ''[[Bambi]]'' (1942) * ''[[Saludos Amigos]]'' (1942) * ''[[The Three Caballeros]]'' (1944) * ''[[Make Mine Music]]'' (1946) * ''[[Fun and Fancy Free]]'' (1947) * ''[[Melody Time]]'' (1948) * ''[[The Adventures of Ichabod and Mr. Toad]]'' (1949) * ''[[Cinderella (1950 film)|Cinderella]]'' (1950) * ''[[Alice in Wonderland (1951 film)|Alice in Wonderland]]'' (1951) * ''[[Peter Pan (1953 film)|Peter Pan]]'' (1953) * ''[[Lady and the Tramp]]'' (1955) * ''[[Sleeping Beauty (1959 film)|Sleeping Beauty]]'' (1959) * ''[[One Hundred and One Dalmatians]]'' (1961) * ''[[The Sword in the Stone (1963 film)|The Sword in the Stone]]'' (1963) * ''[[The Jungle Book (1967 film)|The Jungle Book]]'' (1967) * ''[[The Aristocats]]'' (1970) * ''[[Robin Hood (1973 film)|Robin Hood]]'' (1973) * ''[[The Many Adventures of Winnie the Pooh]]'' (1977) * ''[[The Rescuers]]'' (1977) * ''[[The Fox and the Hound]]'' (1981) * ''[[The Black Cauldron (film)|The Black Cauldron]]'' (1985) * ''[[The Great Mouse Detective]]'' (1986) * ''[[Oliver & Company]]'' (1988) * ''[[The Little Mermaid (1989 film)|The Little Mermaid]]'' (1989) * ''[[The Rescuers Down Under]]'' (1990) * ''[[Beauty and the Beast (1991 film)|Beauty and the Beast]]'' (1991) * ''[[Aladdin (1992 Disney film)|Aladdin]]'' (1992) * ''[[The Lion King]]'' (1994) * ''[[Pocahontas (1995 film)|Pocahontas]]'' (1995) * ''[[The Hunchback of Notre Dame (1996 film)|The Hunchback of Notre Dame]]'' (1996) * ''[[Hercules (1997 film)|Hercules]]'' (1997) * ''[[Mulan (1998 film)|Mulan]]'' (1998) * ''[[Tarzan (1999 film)|Tarzan]]'' (1999) * ''[[Fantasia 2000]]'' (1999) * ''[[Dinosaur (2000 film)|Dinosaur]]'' (2000) * ''[[The Emperor's New Groove]]'' (2000) * ''[[Atlantis: The Lost Empire]]'' (2001) * ''[[Lilo & Stitch]]'' (2002) * ''[[Treasure Planet]]'' (2002) * ''[[Brother Bear]]'' (2003) * ''[[Home on the Range (2004 film)|Home on the Range]]'' (2004) * ''[[Chicken Little (2005 film)|Chicken Little]]'' (2005) * ''[[Meet the Robinsons]]'' (2007) * ''[[Bolt (2008 film)|Bolt]]'' (2008) * ''[[The Princess and the Frog]]'' (2009) * ''[[Tangled]]'' (2010) * ''[[Winnie the Pooh (2011 film)|Winnie the Pooh]]'' (2011) * ''[[Wreck-It Ralph]]'' (2012) * ''[[Frozen (2013 film)|Frozen]]'' (2013) * ''[[Big Hero 6 (film)|Big Hero 6]]'' (2014) * ''[[Zootopia]]'' (2016) * ''[[Moana (2016 film)|Moana]]'' (2016) * ''[[Ralph Breaks the Internet]]'' (2018) * ''[[Frozen 2]]'' (2019) * ''[[Raya and the Last Dragon]]'' (2021) * ''[[Encanto]]'' (2021) * ''[[Strange World (film)|Strange World]]'' (2022) * ''[[Wish (film)|Wish]]'' (2023) * ''[[Moana 2]]'' (2024) * ''[[Zootopia 2]]'' (2025) | group2 = Upcoming | list2 = * ''[[Hexed (2026 film)|Hexed]]'' (2026) | group3 = Cancelled | list3 = * ''[[My Peoples]]'' * ''[[Gigantic (unproduced film)|Gigantic]]'' | group4 = Associated<br/>productions | list4 = * ''[[The Reluctant Dragon (1941 film)|The Reluctant Dragon]]'' (1941) * ''[[Victory Through Air Power (film)|Victory Through Air Power]]'' (1943) * ''[[Song of the South]]'' (1946) * ''[[So Dear to My Heart]]'' (1948) * ''[[Mary Poppins (film)|Mary Poppins]]'' (1964) * ''[[Bedknobs and Broomsticks]]'' (1971) * ''[[Pete's Dragon (1977 film)|Pete's Dragon]]'' (1977) * ''[[Who Framed Roger Rabbit]]'' (1988) }} <!-- End of Feature Films group --> | group2 = Television productions | list2 = {{navbox|subgroup | group1 = TV specials<!--Only productions released as half-hour (or at least 20 minutes) specials.--> | list1 = * ''[[Sport Goofy in Soccermania]]'' (1987) * ''[[Prep & Landing]]'' (2009) * ''[[Prep & Landing: Naughty vs. Nice]]'' (2011) | group2 = TV series<!--Long running television series only; no series of shorts; The list is about TV series produced by Walt Disney Animation Studios, not any of the TV series based on the studio's films.--> | list2 = * ''[[Baymax!]]'' (2022) * ''[[Zootopia+]]'' (2022) * ''[[Iwájú]]'' (2024) }} | group3 = People | list3 = {{navbox|subgroup | group1 = Executives | list1 = * [[Jared Bush]] * [[Edwin Catmull]] * [[Roy Conli]] * [[Roy E. Disney]] * [[Walt Disney]] * [[Don Hahn]] * [[Jeffrey Katzenberg]] * [[John Lasseter]] * [[Jennifer Lee (filmmaker)|Jennifer Lee]] * [[Peter Schneider (film executive)|Peter Schneider]] * [[Thomas Schumacher]] * [[David Stainton]] * [[Clark Spencer]] | group4 = [[Disney Legends]]<br />animators | list4 = {{navbox|subgroup | group1 = [[Disney's Nine Old Men]] | list1 = * [[Les Clark]] * [[Marc Davis (animator)|Marc Davis]] * [[Ollie Johnston]] * [[Milt Kahl]] * [[Ward Kimball]] * [[Eric Larson]] * [[John Lounsbery]] * [[Wolfgang Reitherman]] * [[Frank Thomas (animator)|Frank Thomas]] }} * [[James Algar]] * [[Ken Anderson (animator)|Ken Anderson]] * [[Xavier Atencio]] * [[Art Babbitt]] * [[Grace Bailey]] * [[Carl Barks]] * [[Mary Blair]] * [[Joyce Carlson]] * [[Marge Champion]] * [[Claude Coats]] * [[Don DaGradi]] * [[Virginia Davis]] * [[Andreas Deja]] * [[Norm Ferguson (animator)|Norm Ferguson]] * [[Eyvind Earle]] * [[Clyde Geronimi]] * [[Manuel Gonzales]] * [[Floyd Gottfredson]] * [[Yale Gracey]] * [[Joe Grant]] * [[David Hand (animator)|David Hand]] * [[Jack Hannah]] * [[John Hench]] * [[Dick Huemer]] * [[Ub Iwerks]] * [[Wilfred Jackson]] * [[Steve Jobs]] * [[Bill Justice]] * [[Glen Keane]] * [[Hamilton Luske]] * [[Burny Mattinson]] * [[Fred Moore (animator)|Fred Moore]] * [[Floyd Norman]] * [[Bill Peet]] * [[Walter Peregoy]] * [[Joe Ranft]] * [[Retta Scott]] * [[Ben Sharpsteen]] * [[Mel Shaw]] * [[Ruthie Tompson]] * [[Roy Williams (artist)|Roy Williams]] * [[Tyrus Wong]] }} <!-- End of People group --> | group5 = Related topics | list5 = {{navbox|subgroup | group1 = History | list1 = * [[Disney Golden Age]] * [[Disney animators' strike]] * [[Disney Silver Age|Disney's Silver Age]] * [[1982 animators' strike]] * [[Disney Renaissance]] | group2 = Methods and<br />technologies | list2 = * ''[[Disney Animation: The Illusion of Life]]'' ** [[Twelve basic principles of animation]] * [[Computer Animation Production System]] | group3 = Documentaries | list3 = * ''[[Frank and Ollie]]'' (1995) * ''[[The Sweatbox]]'' (2002) * ''[[Dream On Silly Dreamer]]'' (2005) * ''[[Waking Sleeping Beauty]]'' (2009) *''[[Walt & El Grupo]]'' (2009) | group4 = Miscellaneous | list4 = * ''[[Alice Comedies]]'' * [[Laugh-O-Gram Studio]] * [[Walt Disney Animation Studios short films]] ** ''[[Oswald the Lucky Rabbit filmography|Oswald the Lucky Rabbit]]'' ** ''[[Mickey Mouse (film series)|Mickey Mouse]]'' ** ''[[Silly Symphonies]]'' ** ''[[Donald Duck (film series)|Donald Duck]]'' ** ''[[Pluto (film series)|Pluto]]'' ** ''[[Goofy (film series)|Goofy]]'' * ''[[Academy Award Review of Walt Disney Cartoons|Academy Award Review]]'' * [[Disneytoon Studios]] * [[List of Disney theatrical animated features]] ** [[List of unproduced Disney animated projects|unproduced]] ** [[List of remakes and adaptations of Disney animated films|live-action adaptations]] * [[List of Disney animated films based on fairy tales]] }} }}<noinclude> {{navbox documentation}} [[Category:Disney navigational boxes]] [[Category:United States animation studios navigational boxes]]</noinclude><!--Do not add direct-to-video animated sequels from DisneyToon Studios here!--> 9sn05btl4pgpomncxui594x6ciryac1 3 466273 4642826 3454275 2026-07-03T05:44:22Z Ajeeshkumar4u 108239 അറിയിപ്പ്: [[നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്]] [[WP:AFD|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളിലേക്ക്]] ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642826 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Fidhel | Fidhel | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 09:55, 26 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC) == നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക് == ദയവു ചെയ്ത്, ലേഖനങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യക്തമായ കാരണമില്ലാതെ വിവരങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ?--'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 17:11, 7 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC) == [[:നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:44, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) jx7v1gpc2q955m4sb96x716vvd4bedi 4642873 4642826 2026-07-03T07:46:07Z ~2026-38123-73 219912 /* നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക് എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം */ മറുപടി 4642873 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Fidhel | Fidhel | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 09:55, 26 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC) == നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക് == ദയവു ചെയ്ത്, ലേഖനങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യക്തമായ കാരണമില്ലാതെ വിവരങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ?--'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 17:11, 7 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC) == [[:നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:44, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) :സൗദി അറേബ്യയുടെ തലസ്ഥാനമായ റിയാദ്​ കേന്ദ്രീകരിച്ച്​ 25 വർഷമായി പത്രപ്രവർത്തനം നടത്തുന്നയാളാണ്​ നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്​. കഴിഞ്ഞ ആറ്​ വർഷമായി ഗൾഫ്​ മാധ്യമം ദിനപത്രത്തി​െൻറ സൗദി ബ്യൂറോ ചീഫാണ്​. ഈ കാലത്തിനിടയിൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ട ഒ​ട്ടേറെ വാർത്തകൾ പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നിട്ടുണ്ട്​. അതിലേറ്റവും ഒടുവി​ലത്തേതാണ്​ ലോകമലയാളികളുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ച, സൗദിയിൽ വധശിക്ഷക്ക്​ വിധിക്കപ്പെട്ട കോഴിക്കോട്​ സ്വദേശി അബ്​ദുൽ റഹീമും ജയിലിലായ സംഭവം ആദ്യമായി പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നത്​. അത്​ സംബന്ധിച്ച്​ മീഡിയ വൺ ചാനൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച വാർത്തകളുടെ ലിങ്കുകൾ. :https://www.instagram.com/reels/DZACKURgIb6/ [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-38123-73|&#126;2026-38123-73]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-38123-73|talk]]) 07:46, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) ntlzh8g41r4eeupx79jke5jaattzckt 4642874 4642873 2026-07-03T07:47:13Z ~2026-38123-73 219912 /* നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക് എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം */ മറുപടി 4642874 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Fidhel | Fidhel | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 09:55, 26 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC) == നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക് == ദയവു ചെയ്ത്, ലേഖനങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യക്തമായ കാരണമില്ലാതെ വിവരങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ?--'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 17:11, 7 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC) == [[:നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:44, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) :സൗദി അറേബ്യയുടെ തലസ്ഥാനമായ റിയാദ്​ കേന്ദ്രീകരിച്ച്​ 25 വർഷമായി പത്രപ്രവർത്തനം നടത്തുന്നയാളാണ്​ നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്​. കഴിഞ്ഞ ആറ്​ വർഷമായി ഗൾഫ്​ മാധ്യമം ദിനപത്രത്തി​െൻറ സൗദി ബ്യൂറോ ചീഫാണ്​. ഈ കാലത്തിനിടയിൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ട ഒ​ട്ടേറെ വാർത്തകൾ പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നിട്ടുണ്ട്​. അതിലേറ്റവും ഒടുവി​ലത്തേതാണ്​ ലോകമലയാളികളുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ച, സൗദിയിൽ വധശിക്ഷക്ക്​ വിധിക്കപ്പെട്ട കോഴിക്കോട്​ സ്വദേശി അബ്​ദുൽ റഹീമും ജയിലിലായ സംഭവം ആദ്യമായി പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നത്​. അത്​ സംബന്ധിച്ച്​ മീഡിയ വൺ ചാനൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച വാർത്തകളുടെ ലിങ്കുകൾ. :https://www.instagram.com/reels/DZACKURgIb6/ [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-38123-73|&#126;2026-38123-73]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-38123-73|talk]]) 07:46, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) ::മറ്റ്​ ലിങ്കുകൾ ::<nowiki>https://www.youtube.com/watch?v=_e6y2EurscY</nowiki> ::<nowiki>https://youtu.be/I0vTpj1qfEg?si=xRExZgEyks5xef_X</nowiki> ::<nowiki>https://www.facebook.com/reel/1214726210550125</nowiki> [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-38123-73|&#126;2026-38123-73]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-38123-73|talk]]) 07:47, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) i5zde9vkgzv1u8478rd53mstdr17mr8 4642875 4642874 2026-07-03T07:50:07Z ~2026-38123-73 219912 /* നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക് എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം */ മറുപടി 4642875 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Fidhel | Fidhel | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 09:55, 26 ഫെബ്രുവരി 2019 (UTC) == നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക് == ദയവു ചെയ്ത്, ലേഖനങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യക്തമായ കാരണമില്ലാതെ വിവരങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്യാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുമല്ലോ?--'''[[ഉപയോക്താവ്:Kiran Gopi|KG]]''' [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Kiran Gopi|(കിരൺ)]] 17:11, 7 ഒക്ടോബർ 2020 (UTC) == [[:നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:44, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) :സൗദി അറേബ്യയുടെ തലസ്ഥാനമായ റിയാദ്​ കേന്ദ്രീകരിച്ച്​ 25 വർഷമായി പത്രപ്രവർത്തനം നടത്തുന്നയാളാണ്​ നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്​. കഴിഞ്ഞ ആറ്​ വർഷമായി ഗൾഫ്​ മാധ്യമം ദിനപത്രത്തി​െൻറ സൗദി ബ്യൂറോ ചീഫാണ്​. ഈ കാലത്തിനിടയിൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ട ഒ​ട്ടേറെ വാർത്തകൾ പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നിട്ടുണ്ട്​. അതിലേറ്റവും ഒടുവി​ലത്തേതാണ്​ ലോകമലയാളികളുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ച, സൗദിയിൽ വധശിക്ഷക്ക്​ വിധിക്കപ്പെട്ട കോഴിക്കോട്​ സ്വദേശി അബ്​ദുൽ റഹീമും ജയിലിലായ സംഭവം ആദ്യമായി പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നത്​. അത്​ സംബന്ധിച്ച്​ മീഡിയ വൺ ചാനൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച വാർത്തകളുടെ ലിങ്കുകൾ. :https://www.instagram.com/reels/DZACKURgIb6/ [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-38123-73|&#126;2026-38123-73]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-38123-73|talk]]) 07:46, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) ::മറ്റ്​ ലിങ്കുകൾ ::<nowiki>https://www.youtube.com/watch?v=_e6y2EurscY</nowiki> ::<nowiki>https://youtu.be/I0vTpj1qfEg?si=xRExZgEyks5xef_X</nowiki> ::<nowiki>https://www.facebook.com/reel/1214726210550125</nowiki> [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-38123-73|&#126;2026-38123-73]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-38123-73|talk]]) 07:47, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) :::https://www.madhyamam.com/gulf-news/saudi-arabia/najim-kochukalunk-wins-ashraf-aadoor-memorial-story-award-793664 [[പ്രത്യേകം:സംഭാവനകൾ/&#126;2026-38123-73|&#126;2026-38123-73]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:&#126;2026-38123-73|talk]]) 07:50, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) sqx29e0szy094ptw3tmxal8hiapc4h1 0 466276 4642825 4108908 2026-07-03T05:44:22Z Ajeeshkumar4u 108239 ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; കാണുക [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642825 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} പത്രപ്രവർത്തകൻ, കഥാകൃത്ത്{{ശ്രദ്ധേയത}} # [[പ്രമാണം:Najim profile picture.jpg|ലഘുചിത്രം]] == ജീവിതരേഖ == [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] ഒരു ഉൾനാടൻ ഗ്രാമമായ കൊച്ചുകലുങ്കാണ് നജീമിൻറെ സ്വദേശം. [[ചരിത്രം|ചരിത്രത്തിൽ]] ബിരുദം [https://www.keralauniversity.ac.in/ (കേരള യൂണിവേഴ്സിറ്റി),] പത്രപ്രവർത്തനത്തിൽ ഡിപ്ളോമ [http://www.ignou.ac.in/ (ഇഗ്നോ)]. 22 വർഷമായി പത്രപ്രവർത്തന രംഗത്ത്. 18 വർഷമായി [[സൗദി അറേബ്യ|സൗദി അറേബ്യയുടെ]] തലസ്ഥാനമായ [[റിയാദ്|റിയാദിൽ]] മലയാളം പത്രപ്രവർത്തകനായി തുടരുന്നു. [https://www.madhyamam.com/gulf_home 'ഗൾഫ് മാധ്യമം’] റിയാദ് ബ്യൂറോ ലേഖകൻ. വിവിധ വിഷയങ്ങളിലെ ലേഖനങ്ങൾക്ക് പുറമെ അദ്ദേഹം കഥകളും എഴുതുന്നു. പരിസ്ഥിതി സംബന്ധമായ വിഷയങ്ങളിലാണ് അദ്ദേഹത്തിന് പ്രത്യേക താൽപര്യം. പ്രവാസി പത്രപ്രവർത്തകനെന്ന നിലയിലുള്ള അനുഭവങ്ങൾ സമാഹരിച്ച് ‘കനൽ മനുഷ്യർ’[https://www.chinthapublishers.com/ml/books/kanal-manushyar-1152] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200927135401/https://www.chinthapublishers.com/ml/books/kanal-manushyar-1152 |date=2020-09-27 }} എന്ന പുസ്തകം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. തിരുവനന്തപുരത്തെ [https://www.chinthapublishers.com/ml/author/najim-kochukalunk-824 ചിന്ത] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200929075452/https://www.chinthapublishers.com/ml/author/najim-kochukalunk-824 |date=2020-09-29 }} പബ്ളിഷേഴ്സാണ് പ്രസാധകർ. == പുസ്തകം == ‘കനൽ മനുഷ്യർ’, [[ചിന്ത പബ്ളിഷേഴ്സ്]]<ref>{{Cite web|url=https://www.chinthapublishers.com/ml/author/najim-kochukalunk-824|title=നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക് {{!}} ചിന്ത പബ്ലിഷേഴ്സ്|access-date=2020-08-23|archive-date=2020-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929075452/https://www.chinthapublishers.com/ml/author/najim-kochukalunk-824|url-status=dead}}</ref> ====== പുസ്തകത്തെ കുറിച്ച് പ്രസാധകരുടെ വാക്കുകൾ: ====== ലോകത്തിന്റെ വിവിധ കോണുകളിൽനിന്നും ഗൾഫ് എന്ന തൊഴിൽ സാഗരത്തിൽ എത്തിച്ചേരുന്ന മനുഷ്യ രുടെ പിടച്ചിലുകളാണ് നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക് ഇവിടെ കോറിയിടുന്നത്. വേറൊരു ലോകം, വേറെ മനുഷ്യർ. എന്നിട്ടും മനുഷ്യരുടെ അകക്കടലുകളിൽ ഇരമ്പിയാർ ക്കുന്നത് ഒരേ ജീവിതത്തിരകളാണെന്ന് ഈ പുസ്തകം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. ചെറിയൊരു വിങ്ങലോടെ മാത്രമേ ഈ പുസ്തകം വായിച്ചുതീർക്കാനാകൂ. == പുരസ്കാരങ്ങൾ == * നന്മ സി.വി ശ്രീരാമൻ സ്മാരക കഥാപുരസ്കാരം (2018) * നവയുഗം കെ.സി പിള്ള പുരസ്കാരം (2018) * മാധ്യമ പ്രവർത്തനത്തിന് ന്യൂ ഏജ് തെങ്ങമം ബാലകൃഷ്ണൻ സ്മാരക പുരസ്കാരം (2015) * ഫ്രണ്ട്സ് ക്രിയേഷൻസ് മീഡിയ എക്സലൻസ് അവാർഡ് (2015) * കേരള നദ്വത്തുൽ മുജാഹിദ്ദീൻ സംസ്ഥാന സമ്മേളനം സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2014) * ജിദ്ദ സമീക്ഷ കഥാ സമ്മാനം (2014) * അബൂദാബി മലയാളി സമാജം കഥാപുരസ്കാരം (2014) * കെ.എം.സി.സി റിയാദ് സമ്മാനം (2014) എന്നിവ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട് * പുരോഗമന കലാസാഹിത്യ സംഘം സംസ്ഥാന സമ്മേളനം കഥാ അവാർഡ് (2013) * കൂട്ടം സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2012) * സൗദി ഇന്ത്യൻ ഇസ്ലാഹി സെൻറർ സമ്മാനം (2008) * പുരോഗമന കലാസാഹിത്യ സംഘം പ്രവാസി സമ്മാനം (2007) * മാസ് ജീസാൻ സമ്മാനം (2006) * സോളിഡാരിറ്റി കഥാസമ്മാനം (2005) * ദുബൈ കൈരളി കലാകേന്ദ്രം സാഹിത്യ സമ്മാനം (2004) * ചെറുകഥക്ക് ദല കൊച്ചുബാവ പുരസ്കാരം (2003) * പെരുമ്പാവൂർ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സോഷ്യൽ സയൻസസ് സാഹിത്യ പുരസ്കാരം (2003) * റിയാദ് കേളി അവാർഡ് (2001) * മഹാസിൻ മലയാളി സമാജം സമ്മാനം (2001) * ലേഖനത്തിന് ടിപ്പു സുൽത്താൻ സ്മാരക സമിതി സമ്മാനം (1999) * കവിതക്ക് കേരള കൗമുദി റീഡേഴ്സ് ക്ളബ് കൊല്ലം ജില്ല കമ്മിറ്റി സമ്മാനം (1994) == അവലംബം == {{reflist|1}} # https://www.facebook.com/bluepencile/, # http://fidhel.blogspot.com/ # https://www.facebook.com/kochukalunk # https://www.madhyamam.com/author/%E0%B4%A8%E0%B4%9C%E0%B4%BF%E0%B4%82-%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%BE%E0%B4%9A%E0%B5%8D%E0%B4%9A%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B4%B2%E0%B5%81%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8D {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200331105016/https://www.madhyamam.com/author/%E0%B4%A8%E0%B4%9C%E0%B4%BF%E0%B4%82-%E0%B4%95%E0%B5%86%E0%B4%BE%E0%B4%9A%E0%B5%8D%E0%B4%9A%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B4%B2%E0%B5%81%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8D |date=2020-03-31 }} __സംശോധിക്കേണ്ട__ [[വർഗ്ഗം:പത്രപ്രവർത്തനം]] [[വർഗ്ഗം:ചെറുകഥാകൃത്തുക്കൾ]] 4395n56bnqsdpoktigld2uy6q1pliqc 0 473974 4642811 4513307 2026-07-03T05:39:08Z Ajeeshkumar4u 108239 ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; കാണുക [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642811 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{notability|date=2022 ജൂലൈ}} {{Infobox officeholder | name = പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ | office = മുഖ്യ പത്രാധിപർ [[ദേശാഭിമാനി]] | smallimage = File:Puthalath_Dinesan.jpg | party = [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] | birth_name = ദിനേഷ് പി | birth_date = 31 ഡിസംബർ 1969 | spouse = ഡോ. യമുന കീനേരി | children = റോസ, ആസാദ് | parents = [[ടി.എച്ച്. കുഞ്ഞിരാമൻ നമ്പ്യാർ]], ദേവി അമ്മ | residence = [[മേമുണ്ട]],[[വടകര]] | alma_mater = [[കാലിക്കറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി]],[[കേരള ലോ അക്കാദമി]] }} '''പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ''' (ജനനം 31 ഡിസംബർ 1969) [[ദേശാഭിമാനി ദിനപ്പത്രം|ദേശാഭിമാനി]] മുഖ്യപത്രാധിപർ. [[കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്)]] കേന്ദ്രകമ്മിറ്റി അംഗവും കേരള സംസ്ഥാന സെക്രട്ടറിയേറ്റ് അംഗവുമാണ് . ആറ് വർഷകാലം മുഖ്യമന്ത്രി [[പിണറായി വിജയൻ|പിണറായി വിജയന്റെ]] രാഷ്ട്രീയകാര്യ സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. 2025 ഏപ്രിൽ മാസം [[മധുര|മധുരയിൽ]] നടന്ന 24ാം പാർട്ടി കോൺഗ്രസിൽ വച്ച് കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു <ref>{{Cite web|url=https://www.cpimkerala.org/leadership?committe=1|title=Leadership State Committee|publisher=Cpimkerala}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://cpimkerala.org/leadership?committe=2&page=1|title=cpimkerala.org|access-date=|last=CPIM|publisher=CPIM Kerala}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/cpim-24th-party-congress-44782/cpim-party-congress-news-92278/through-the-struggles-of-workers-students-and-women-66923|title=Central Committee Memebers From Kerala|date=|website=New Central Committee Members from Kerala|publisher=Deshabhimani}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cpimkerala.org/leadership?committe=2&page=1|title=Leadership State Secretariat|publisher=Cpimkerala}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://cpim.org/leadership/|title=Leadership Central Committee|publisher=Cpim.org}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == 1969 ഡിസംബർ 31 ന് [[വടകര|വടകരയിൽ]] മേമുണ്ടയിൽ [[ടി.എച്ച്. കുഞ്ഞിരാമൻ നമ്പ്യാർ]], ദേവിയമ്മ എന്നിവരുടെ ഏറ്റവും ഇളയ മകനായി ജനിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/art-and-culture/mappila-ramayanam-setting-indias-most-ancient-epic-in-a-malabari-muslim-milieu/|title=TH കുഞ്ഞിരാമൻ Nambair|publisher=Indian Express}}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് [[ടി.എച്ച്. കുഞ്ഞിരാമൻ നമ്പ്യാർ]] പ്രശസ്ത [[കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി|നാടോടി]] കലാകാരനും [[കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി|സംഗീത നാടക അക്കാദമി]] അവാർഡ് നേടിയ വ്യക്തിയുമാണ്. [[വടകര|വടകരയിലെ]] [[മേമുണ്ട]] ഹയർ സെക്കൻഡറി സ്കൂളിലായിരുന്നു ഇദ്ദേഹം ആദ്യകാല വിദ്യാഭ്യാസം [[യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഓഫ് കാലിക്കറ്റ്|നടത്തിയത്. കാലിക്കറ്റ് സർവകലാശാലയിൽ]] നിന്ന് മലയാളത്തിൽ (എം.എ.) ബിരുദാനന്തര ബിരുദം കരസ്ഥമാക്കി . [[കേരള ലോ അക്കാദമി ലോ കോളേജ്|കേരള ലോ അക്കാദമി]], [[തിരുവനന്തപുരം|തിരുവനന്തപുരത്തിൽ]] നിന്നും എൽ. എൽ. ബിയും നേടി.<ref>{{Cite web|url=https://www.kairalinewsonline.com/puthalath-dinesan-cpim-kerala-ss1|title=Puthalath Dinesan|publisher=Kairali}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://keralakaumudi.com/news/mobile/news.php?id=1512988&u=puthalath-dineshan-1512988|title=Puthalath Dinesan|publisher=kerala kaumudi}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == എസ് എഫ് ഐയിലൂടെ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു . 2000ത്തിലും 2001നിലും രണ്ടു വർഷകാലം എസ് എഫ് ഐയുടെ സംസ്ഥാന പ്രസിഡന്റായി. പിന്നീട് അഖിലേന്ത്യാ വൈസ് പ്രസിഡന്റായി. കാലിക്കറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി യൂണിയൻ ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായിരുന്നു. എസ്എഫ്ഐ വിദ്യാർത്ഥി മാസികയുടെ എഡിറ്ററായിരുന്നു. ഇക്കാലയളവിൽ സിപിഐഎം വടകര ഏരിയ കമ്മിറ്റി അംഗമായിരുന്നു. പിന്നീട് തിരുവനന്തപുരത്തെ പാർട്ടി ആസ്ഥാനമായ എകെജി സെന്റർ കേന്ദ്രീകരിച്ച് നീണ്ട പതിനഞ്ച് വർഷക്കാലം പ്രവർത്തിച്ചു. ഈ കാലയളവിൽ മാർക്സിസ്റ്റ് സൈദ്ധാന്തികനായി വളർന്നു. ഇ.എം.എസ് അക്കാദമിയിൽ അക്കാദമിയിൽ ഫാക്കൽറ്റിയും, മാർക്സിസ്റ്റ് സംവാദത്തിന്റെ എഡിറ്ററും കൂടിയാണ്. അദ്ദേഹം 2015യിൽ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാർക്സിസ്റ്റ്) സംസ്ഥാന കമ്മിറ്റി അംഗമായി. പിണറായി വിജയൻ 2016 ൽ കേരളാ മുഖ്യമന്ത്രി ആയപോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയകാര്യ സെക്രട്ടറിയായി പുത്തലത്ത് ദിനേഷനെ നിയമിച്ചു. 2022യിൽ സിപിഐഎം സംസ്ഥാന സെക്രട്ടിയേറ്റ് അംഗമായി. പിന്നീട് ദേശാഭിമാനി മുഖ്യപത്രാധിപരായി ദിനേശൻ പുത്തലത്തിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. 2025 ഏപ്രിൽ മാസം നടന്ന പാർട്ടി കോൺഗ്രസിൽ വച്ച് കേന്ദ്ര കമ്മിറ്റി അംഗമായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/news/kerala/cpm-central-committee-kerala-members-1.10487838|title=Central Committee Kerala Members|publisher=Madrubhoomi}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mediaoneonline.com/kerala/three-new-faces-from-kerala-in-cpm-central-committee-284930|title=three new faces from kerala in cpim central-committee|publisher=MediaOne}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/kerala/local-news/kozhikode/cpm-state-committee-best-consideration-for-kozhikode-948904|title=CPIM State Committee|publisher=Madhyamam}}</ref> == സ്വകാര്യ ജീവിതം == ഡോ. യമുന കീനേരിയാണ് ഭാര്യ. റോസ, ആസാദ് എന്നീ രണ്ട് കുട്ടികളുണ്ട്. == പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങൾ == പുത്തലത്ത് ദിനേശന്റെ കൃതികൾ * വെള്ളത്തിൽ മീനുകളെന്നപോൽ, * ബഹുസ്വരതയും മതരാഷ്ട്രവാദങ്ങളും, * പഴമയുടെ പുതുവായനകൾ, * സ്മരണകൾ സമരായുധങ്ങൾ * വിചാരധാരയുടെ നിലപാടുത്തറകൾ * പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണം മാർക്‌സിസ്റ്റ് കാഴ്ച്ചപ്പാടിൽ * തോമസ്‌ ഐസക്‌, മനോജ്‌ കെ പുതിയ വിള എന്നിവരുമായി ചേർന്നെഴുതിയ ‘ 99% വാൾസ്ട്രീറ്റ് കൈയടക്കുമ്പോൾ * കേരളത്തിലെ കമ്യൂണിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചരിത്രം <ref>{{Cite web|url=https://www.deshabhimani.com/News/kerala/puthalath-dineshan-03411|title=Book Release|publisher=[[Deshabhimani]]}}</ref> == അവലംബം == <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/art-and-culture/mappila-ramayanam-setting-indias-most-ancient-epic-in-a-malabari-muslim-milieu/|title=Mappila Ramayanam: Setting India’s most ancient epic in a Malabari Muslim milieu|access-date=2023-11-13|date=2015-11-08|language=en}}</ref> [[വർഗ്ഗം:1969-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:കമ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:Pages with unreviewed translations]] 7tvxfab7j4qsbhi553frac42btqlwrk 0 474111 4642869 4018366 2026-07-03T07:32:51Z Malikaveedu 16584 4642869 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|British Virgin Islands}} {{Infobox country | conventional_long_name = ബ്രിട്ടീഷ് വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ | common_name = British Virgin Islands | flag_type_article = Flag of the British Virgin Islands | image_flag = Flag of the British Virgin Islands.svg | image_coat = Coat of Arms of the British Virgin Islands.svg | symbol_width = 80px | symbol_type_article = Coat of arms of the British Virgin Islands | image_map = British Virgin Islands in United Kingdom.svg | map_caption = {{map caption|location_color=circled in red }} | image_map2 = British Virgin Islands - Location Map (2013) - VGB - UNOCHA.svg | map2_width = 250px | national_motto = {{native phrase|la|"Vigilate"|italics=off}}<br>{{small|"Be Vigilant"}} | national_anthem = {{nowrap|"[[God Save the Queen]]"<br>'''Territorial song:''' "[[Oh, Beautiful Virgin Islands]]"}} | official_languages = [[English language|English]] | ethnic_groups = {{vunblist | {{nowrap|76.5% Black}} | 7% White | 5% Hispanic | 5% [[Multiracial]] | 2% [[Indo-Caribbean|East Indian]] | 4.5% Other {{ref label|ethnic|a}} }} | capital = [[Road Town]] | coordinates = {{Coord|18|25.883|N|64|37.383|W|type:city}} | lats = | longs = | largest_city = capital | status = {{nowrap|[[British Overseas Territories|British Overseas Territory]]}} | demonym = Virgin Islander | sovereignty_type = Established | sovereignty_note = as a dependency of the [[United&nbsp;Kingdom]] | government_type = [[Parliamentary system|Parliamentary]] [[Dependent territory|dependency]] under [[constitutional monarchy]] | leader_title1 = [[Monarchy of the United Kingdom|Monarch]] | leader_name1 = [[Elizabeth II]] | leader_title2 = [[Governor of the Virgin Islands|Governor]] | leader_name2 = [[Augustus Jaspert]] | leader_title3 = [[Deputy Governor of the British Virgin Islands|Deputy Governor]] | leader_name3 = David Archer | leader_title4 = [[Premier of the British Virgin Islands|Premier]] | leader_name4 = [[Andrew Fahie]] | leader_title5 = [[Government of the United Kingdom|UK government]] minister {{ref label|minister|b}} | leader_name5 = [[Tariq Ahmad, Baron Ahmad of Wimbledon|Tariq Ahmad]] | legislature = [[House of Assembly of the British Virgin Islands|House of Assembly]] | established_event1 = Separate | established_date1 = 1960 | established_event2 = Autonomy | established_date2 = 1967 | area_rank = <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]](dash on list) --> | area_km2 = 153 | area_sq_mi = 59 | percent_water = 1.6 | population_estimate_rank = | population_estimate_year = 2012 | population_census = 31,758<ref name="ReferenceB">The BVI Beacon "Portrait of a population: 2018 Census published" p. 4, 20 November 2014</ref> | population_census_year = 2018 | population_census_rank = 212th | population_density_km2 = 260 | population_density_sq_mi = 673 | population_density_rank = 68th | GDP_PPP = $500 million<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vi.html|title=The World Factbook|work=cia.gov|access-date=2019-05-27|archive-date=2016-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20160213133504/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/vi.html|url-status=dead}}</ref> | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = 2017 | GDP_PPP_per_capita = $34,200 | GDP_PPP_per_capita_rank = | HDI_year = | HDI_change = <!--increase/decrease/steady--> | HDI = <!--number only--> | HDI_ref = | HDI_rank = | currency = [[United States dollar]] | currency_code = USD | country_code = | time_zone = [[Atlantic Standard Time|AST]] | utc_offset = –4 | time_zone_DST = | utc_offset_DST = | drives_on = [[Right- and left-hand traffic|left]] | calling_code = [[+1-284]] | cctld = [[.vg]] | footnote_a = {{note|ethnic}} Source for all ethnic groups including labels is 2010 Census of Population. | footnote_b = {{note|minister}} Minister of State in the [[Foreign and Commonwealth Office]] with responsibility for the British Overseas Territories. }} [[File:GB_Virgin_Islands.png|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:GB_Virgin_Islands.png|ലഘുചിത്രം|Map of British Virgin Islands (Note: Anegada is farther away from the other islands than shown)]] [[പോർട്ടോ റിക്കോ|പോർട്ടോ റിക്കോയ്ക്ക്]] കിഴക്കായി [[കരീബിയൻ]] പ്രദേശത്തുള്ള [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം|ബ്രിട്ടീഷ്]] വിദേശാധിപത്യ പ്രദേശമാണ് ഔദ്യോഗികമായി വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ<ref>According to the ''[http://www.legislation.gov.uk/uksi/2007/1678/pdfs/uksi_20071678_en.pdf Virgin Islands Constitution Order, 2007]'', the territory's official name is simply 'Virgin Islands'.</ref> എന്നറിയപ്പെടുന്ന '''ബ്രിട്ടീഷ് വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ (BVI)'''. ഈ ദ്വീപുകൾ [[ഭൂമിശാസ്ത്രം|ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി]] [[വിർജിൻ ഐലന്റ് ദ്വീപസമൂഹം|വിർജിൻ ഐലന്റ് ദ്വീപസമൂഹത്തിന്റെ]] ഭാഗമായതും [[ലെസ്സെർ ആന്റില്ലെസ്|ലെസ്സെർ ആന്റില്ലെസിലെ]] [[ലീവാർഡ് ദ്വീപുകൾ|ലീവാർഡ് ദ്വീപുകളിൽ]] സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതുമാണ്. ബ്രിട്ടീഷ് വിർജിൻ ദ്വീപുകളിൽ പ്രധാന ദ്വീപുകളായ [[ടോർട്ടോള]], [[വിർജിൻ ഗോർഡ]], [[അനെഗാഡ]], [[ജോസ്റ്റ് വാൻ ഡൈക്]] എന്നിവയും മറ്റ് 50 ചെറിയ ദ്വീപുകളും കെയിസുകളും ഉൾക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. 15 ദ്വീപുകളിലെങ്കിലും മനുഷ്യവാസമുണ്ട്. തലസ്ഥാനമായ [[റോഡ് ടൌൺ]] 20 കിലോമീറ്റർ (12 മൈൽ) നീളവും 5 കിലോമീറ്റർ (3 മൈൽ) വീതിയുമുള്ള വലിയ ദ്വീപായ [[ടോർട്ടോള|ടോർട്ടോളയിലാണ്]] സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. 2010 ലെ [[കാനേഷുമാരി|കനേഷുമാരി]] കണക്കുകൾ പ്രകാരം ദ്വീപുകളിലെ ആകെ ജനസംഖ്യ ഏകദേശം എണ്ണം 28,000 ആയിരുന്നു. ഇതിൽ ഏതാണ്ട് 23,500 പേർ ടെർട്ടോളയിലാണ് താമസിച്ചിക്കുന്നത്. ദ്വീപുകൾക്കായുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ യുനൈറ്റഡ് നേഷൻസ് കണക്കുകളിൽ (2016) ജനസംഖ്യ 30,661 ആയിരുന്നു.{{UN_Population|ref}} ബ്രിട്ടീഷ് വിർജിൻ ദീപു നിവാസികൾ ബ്രിട്ടീഷ് വിദേശ ഭൂവിഭാഗങ്ങളുടെ പൗരന്മാരും 2002 മുതൽ ബ്രിട്ടീഷ് പൗരന്മാരുമാണ്. ഈ ഭൂവിഭാഗം [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ|യൂറോപ്യൻ യൂണിയന്റെ]] ഭാഗമല്ല എന്നതുപോലെ യൂറോപ്യൻ യൂണിയന്റെ നിയമത്തിന് നേരിട്ട് വിധേയമല്ല എന്നുവരികിലും ബ്രിട്ടീഷ് വിർജിൻ ദ്വീപു നിവാസികൾ തങ്ങളുടെ ബ്രിട്ടീഷ് പൗരത്വം കാരണമായി [[യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ|യൂറോപ്യൻ യൂണിയനിലെ]] പൗരന്മാരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>Although under [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2006:405:0023:0034:EN:PDFEU Council Regulation No. 1932/2006]{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഒക്‌ടോബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} BOTCs "without the right of abode in the UK" were classified as non-EU nationals, the conferment of British citizenship in 2002 means most BOTCs acquired the [[Right of abode (United Kingdom)|right of abode in the United Kingdom]] along with British citizenship and hence are not considered by the EU as third-country nationals.</ref> == ദ്വീപുകളുടെ പേര് == പ്രദേശത്തിന്റെ ഔദ്യോഗികനാമം ഇപ്പോഴും "വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ" എന്നാണ്, പക്ഷെ "ബ്രിട്ടീഷ്" എന്ന ഉപസർഗ്ഗം പലപ്പോഴും ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. 1917 ൽ സമീപത്തെ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|അമേരിക്കൻ]] പ്രദേശം "ഡാനിഷ് വെസ്റ്റ് ഇൻഡീസ്" എന്ന പേരിൽനിന്നും "[[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ|വിർജിൻ ഐലന്റ്സ് ഓഫ് ദി യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ്]]" എന്നാക്കി മാറ്റിയതിനാൽ ബ്രിട്ടീഷ് പ്രദേശത്തെ വേർതിരിച്ചറിയാനായിരിക്കാം ഇത് സാധാരണയായി ഉപയോഗിക്കുന്നതെന്നു പൊതുവേ കരുതുന്നു. എന്നിരുന്നാലും പ്രാദേശിക ചരിത്രകാരന്മാർ ഈ വാദത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. 1857 ഫെബ്രുവരി 21 നും 1919 സെപ്റ്റംബർ 12 നും ഇടയിലുണ്ടായിരുന്ന പല പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളും പൊതുരേഖകളും ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചുകൊണ്ട് ഈ പ്രദേശം ബ്രിട്ടീഷ് വിർജിൻ ഐലന്റ്സ് എന്നു നേരത്തതന്നെ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നുവെന്ന് അവർ സമർത്ഥിക്കുന്നു.<ref name="Moll">{{cite news|last=Moll|first=Peter|date=15 December 2016|title=Victorian news mined for VI history|url=|newspaper=[[BVI Beacon]]|location=|access-date=}}</ref> ബ്രിട്ടീഷ് വിർജിൻ ദ്വീപുകളിലെ സർക്കാർ പ്രസിദ്ധീകരണങ്ങളിൽ "ദ ടെറിറ്ററി ഓഫ് ദ വിർജിൻ ഐലന്റ്സ്" എന്നാരംഭിക്കുന്ന പേരിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതോടൊപ്പം പ്രദേശത്തിന്റെ പാസ്പോർട്ടുകളിൽ "വിർജിൻ ഐലന്റ്സ്" എന്നു മാത്രമായും എല്ലാ നിയമങ്ങളും "വെർജിൻ ദ്വീപുകൾ" എന്ന വാക്കുകളോടെയുമാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്. അതു മാത്രമല്ല, "വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ" എന്ന പേരുപയോഗിക്കുന്നതിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിന് "എല്ലാ ശ്രമങ്ങളും നടത്തണം" എന്ന് പ്രദേശത്തിന്റെ ഭരണഘടനാ കമീഷനും അഭിപ്രായപ്പെടുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite web|url=http://www.bvi.gov.vg/content/about-territory|title=About the Territory|accessdate=31 March 2015|publisher=Government of the Virgin Islands}}</ref> എന്നാൽ BVI ഫിനാൻസ്, BVI ഇലക്ട്രിസിറ്റി കോർപ്പറേഷൻ, BVI ടൂറിസ്റ്റ് ബോർഡ്, BVI അത്ലറ്റിക് അസോസിയേഷൻ, BVI ബാർ അസോസിയേഷൻ തുടങ്ങി വിവിധ പൊതുകാര്യവകുപ്പുകളും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പുകൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ള സ്ഥാപനങ്ങൾ "ബ്രിട്ടീഷ് വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ" അല്ലെങ്കിൽ BVI എന്ന പേര് ഉപയോഗിക്കുന്നതു തുടരുന്നു. ഇന്നും പിന്തുടരുന്ന ഒരു രീതിയുടെ ഭാഗമെന്ന നിലയിൽ ഈ പ്രദേശത്തെ [[തപാൽ മുദ്ര|തപാൽ സ്റ്റാമ്പുകളിൽ]] "ബ്രിട്ടീഷ് വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ" (മുമ്പ് ലളിതമായി "വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ" എന്നുപയോഗിച്ചിരുന്നു) എന്നു രേഖപ്പെടുത്തേണ്ടതാണെന്നു നിഷ്കർഷിക്കുന്ന ഒരു മെമ്മോറാണ്ടം 1968 ൽ ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ ഒരു പുറപ്പെടുവിക്കുകയുണ്ടായി.<ref name="Moll2">{{cite news|last=Moll|first=Peter|date=15 December 2016|title=Victorian news mined for VI history|url=|newspaper=[[BVI Beacon]]|location=|access-date=}}</ref> ഇത് 1959-ൽ പ്രദേശത്തെ അമേരിക്കൻ [[കറൻസി]]യുടെ സ്വീകാര്യത, പ്രദേശത്തെ തപാൽ സ്റ്റാമ്പുകൾക്കുള്ള യുഎസ് കറൻസി പരാമർശനം എന്നിവയിൽനിന്നുമുള്ള ആശയക്കുഴപ്പ സാധ്യത ഒഴിവാക്കുന്നതിനായിരിക്കാവുന്നതാണ്. == ചരിത്രം == ക്രി.മു. 100-നടുത്ത് [[തെക്കേ അമേരിക്ക|ദക്ഷിണ അമേരിക്കയിൽ]] നിന്നും കുടിയേറിയ [[അരവാക്ക്|അരവാക്കുകളാണ്]] വിർജിൻ ദ്വീപുകളിലെ ആദ്യ അധിവാസികൾ (എന്നിരുന്നാലും 1500 ബി.സി.യ്ക്കു മുമ്പുള്ള ദ്വീപുകളിലെ അമേരിന്ത്യൻ സാന്നിദ്ധ്യത്തേക്കുറിച്ചുള്ള ചില തെളിവുകൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്).<ref>Wilson, Samuel M. ed. ''The Indigenous People of the Caribbean''. Gainesville: University Press of Florida, 1997. {{ISBN|0-8130-1692-4}}</ref> 15 ആം നൂറ്റാണ്ടിൽ ലെസ്സർ ആന്റിലെസ് ദ്വീപുകളിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ ആക്രമണാത്മകയുള്ളവരും കരീബിയൻ കടലിന്റെ നാമകരണത്തിനു കാരണക്കാരുമായ ഒരു ഗോത്രവർഗ്ഗമായ കാരിബുകളാൽ പുറത്താക്കപ്പെടുന്നതുവരെ വരെ അരവാക്കുകൾ ഈ ദ്വീപുകളിൽ അധിവസിച്ചിരുന്നു. തന്റെ സ്പാനിഷ് പര്യവേഷണത്തിന്റെ ഭാഗമായ 1493 ലെ അമേരിക്കകളിലേയ്ക്കുള്ള രണ്ടാം നാവികയാത്രയിൽ ഇതുവഴി സഞ്ചരിച്ച [[ക്രിസ്റ്റഫർ കൊളംബസ്]] ആയിരുന്നു വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ ആദ്യമായി ദർശിച്ച യൂറോപ്യൻ. കൊളംബസ് ദ്വീപുകൾക്ക് സെന്റ് ഉർസുലയുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം മനോരഞ്‌ജകമായ സാന്ത ഉർസുല വൈ ലാസ് വൺസ് മിൽ വിർജെനെസ് എന്ന പേരു നൽകുകയും ഇതു ചുരുങ്ങി ലാസ് വെർജെസനെസ് (ദ വിർജിൻസ്) എന്നായിത്തീരുകയും ചെയ്തു. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ കണ്ടുപിടിക്കപ്പെട്ട ഈ ദ്വീപുകളുടെമേൽ സ്പാനിഷ് സാമ്രാജ്യം അവകാശവാദമുന്നയിക്കുകയുണ്ടായെങ്കിലും അവർ ഒരിക്കലും ദ്വീപുകളിൽ താമസമാക്കിയിരുന്നില്ല. തുടർന്നുള്ള വർഷങ്ങളിൽ ഇംഗ്ലീഷ്, ഡച്ച്, ഫ്രഞ്ച്, സ്പാനിഷ്, ഡാനിഷ് തുടങ്ങിയവർ ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുക്കുന്നതിന് തിരക്കുകൂട്ടുകയും ഇത് ദ്വീപുകൾ കടൽക്കൊള്ളക്കാരുടെ നിരന്തരമായ കുപ്രസിദ്ധ ഉപദ്രവങ്ങൾക്കിടയാക്കുയും ചെയ്തു. ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് വിർജിൻ ദ്വീപുകളിൽ ഏതെങ്കിലുമൊരു അമേരിന്ത്യൻ വർഗ്ഗങ്ങളുടെ സാന്നിദ്ധ്യത്തെക്കുറിച്ച് യാതൊരു രേഖകളുമില്ല എന്നിരുന്നാലും അടുത്തുള്ള സൈന്റ് ക്രോയിക്സിൽ വസിച്ചിരുന്ന തദ്ദേശവാസികളിൽ ഭൂരിഭാഗവും കൊല്ലപ്പെടുകയോ അങ്ങിങ്ങായി ഒറ്റപ്പെട്ടുകിടക്കുകയോ ചെയ്തിരുന്നു. 1648 ആയപ്പോഴേയ്ക്കും ഡച്ചുകാർ ടോർട്ടോള ദ്വീപിൽ ഒരു സ്ഥിരവാസകേന്ദ്രം പടുത്തുയർത്തി. 1672 ൽ ഇംഗ്ലീഷുകാർ ടോർട്ടോല ഡച്ചുകാരിൽ നിന്നും പിടിച്ചെടുക്കുകയും തുടർന്ന് 1680 ൽ [[അനെഗാഡ]], [[വിർജിൻ ഗോർഡ]] എന്നിവയിലും തങ്ങളുടെ അധിനിവേശ തുടരുകയും ചെയ്തു. അതേസമയം, 1672-1733 കാലഘട്ടത്തിൽ ഡാനിഷുകാർ സമീപ ദ്വീപുകളായ സെയിന്റ് തോമസ്, സെയിന്റ് ജോൺ, സെയിന്റ് ക്രോയിക്സ് ദ്വീപുകൾ തങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കിയിരുന്നു. [[File:St_Phillips_Church,_Tortola.jpg|കണ്ണി=https://en.wikipedia.org/wiki/File:St_Phillips_Church,_Tortola.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|The ruins of St. Phillip's Church, Tortola], one of the most important historical ruins in the territory.]] ബ്രിട്ടീഷ് ദ്വീപുകൾ പ്രധാനമായും തന്ത്രപ്രധാനമായ പ്രദേശമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നതും ഇവയിലെ കോളനികൾ പ്രത്യേകിച്ച് സാമ്പത്തിക സാഹചര്യങ്ങൾ അനുകൂലമായിരുന്ന സമയത്ത് സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഇവിടെ കരിമ്പുകൃഷി അവതരിപ്പിക്കുകയും ഇത് ദ്വീപുകളിലെ വിദേശ വ്യാപാരത്തിന്റെ സ്രോതസ്സും പ്രധാന വിളയും ആയിത്തീരുകയും കരിമ്പിൻ തോട്ടങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യാനായി അടിമകളെ [[ആഫ്രിക്ക|ആഫ്രിക്കയിൽ]] നിന്ന് കൊണ്ടുവരികയും ചെയ്തു. [[പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ട്|പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ]] മദ്ധ്യം വരെ ഈ ദ്വീപുകൾ സാമ്പത്തികമായി ഏറെ പുരോഗതി കൈവരിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും ഈ പ്രദേശത്തെ അടിമത്തനിരോധനം, വിനാശകാരിയായ ഒരു [[ചുഴലിക്കാറ്റ്]] പരമ്പര, [[യൂറോപ്പ്|യൂറോപ്പിലെയും]] [[അമേരിക്കകൾ|അമേരിക്കയിലെയും]] പഞ്ചസാര വിളകളുടെ കൂടിയ ഉത്പാദനം എന്നീ കാരണങ്ങൾ കൂടിച്ചേർന്നുവന്നത് ദ്വീപുകളിലെ [[കരിമ്പ്|കരിമ്പിന്റെ]] ഉത്പാദനം ഗണ്യമായി കുറയ്ക്കുകയു സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയുടെ ഒരു കാലഘട്ടത്തിലേക്ക് ദ്വീപുകൾ നയിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 1917-ൽ [[ഡെന്മാർക്ക്|ഡെൻമാർക്കിൽ]] നിന്ന് സെയിന്റ് ജോൺ, സെയിന്റ് തോമസ്, സെയിന്റ് ക്രോയിക്സ് എന്നീ ദ്വീപുകൾ [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] 25 ദശലക്ഷം യു.എസ്. ഡോളറിനു വിലയ്ക്കു വാങ്ങുകയും അവയെ യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ എന്നു പുനർനാമകരണം നടത്തുകയും ചെയ്തു. ബ്രിട്ടീഷ് വിർജിൻ ദ്വീപുകളുടെ ഭരണം ബ്രിട്ടീഷ് ലീവാർഡ് ദ്വീപുകളുടെ ഭാഗമായോ അല്ലെങ്കിൽ [[സെയ്ന്റ് കിറ്റ്സ് നീവസ്|സെൻറ് കിറ്റ്സ് ആന്റ് നെവിസിന്റെ]] ഭാഗമായോ പലവിധത്തിൽ ദ്വീപുകളിലെ ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഒരു ഭരണാധികാരിയാണു കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. 1960 ൽ ദ്വീപുകൾക്ക് പ്രത്യേക കോളനി പദവി ലഭിക്കുകയും 1967 ൽ സ്വയംഭരണാവകാശള്ളതായിത്തീരുകയും ചെയ്തു. 1960 മുതൽ ദ്വീപുകൾ തങ്ങളുടെ പാരമ്പരാഗതമായ കാർഷിക സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിൽ നിന്നു വ്യതിചലിച്ച് വിനോദസഞ്ചാരത്തിലേക്കും സാമ്പത്തിക സേവനങ്ങളിലേക്കും നീങ്ങുകയും [[കരീബിയൻ]] രാജ്യങ്ങളിലെ ഏറ്റവും സമ്പന്നമായ പ്രദേശങ്ങളിലൊന്നായി മാറുകയു ചെയ്തു. == ഭൂമിശാസ്ത്രം == {{wide image|British Virgin Islands WV banner.jpg|1000px}} ബ്രിട്ടീഷ് വിർജിൻ ദ്വീപുകളിൽ വിവിധ വലിപ്പങ്ങളിലുള്ള ഏകദേശം 60 ഉഷ്ണമേഖലാ കരീബിയൻ ദ്വീപുകളാണുള്ളത്. ഇവയിൽ [[ടോർട്ടോള]] 20 കിലോമീറ്റർ (12 മൈൽ) നീളവും 5 കിലോ മീറ്റർ (3 മൈൽ) വീതിയുള്ളതും മറ്റുള്ളവ ചെറിയ ജനവാസമില്ലാത്ത ദ്വീപുകളുൾപ്പെട്ടതുമാണ്. ഇവയെല്ലാംകൂടി ഏകദേശം 150 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ (58 ചതുരശ്ര അടി മൈൽ) പ്രദേശത്തായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. അവ യു.എസ്. വെർജിൻ ദ്വീപുകളിൽ നിന്ന് ഏതാനും മൈൽ കിഴക്കായി വിർജിൻ ഐലന്റ് ദ്വീപസമൂഹങ്ങളുടെ ഭാഗമെന്ന നിലയിൽ [[പോർട്ടോ റിക്കോ]] പ്രധാന കരയിൽനിന്ന് ഏകദേശം 95 കിലോമീറ്റർ (59 മൈൽ) അകലെയായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഏകദേശം 150 കിലോമീറ്റർ (93 മൈൽ) കിഴക്ക്, തെക്കു-കിഴക്കായി ആൻഗ്വില്ല സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. വടക്കൻ [[അറ്റ്‌ലാന്റിക് മഹാസമുദ്രം|അറ്റ്ലാന്റിക് മഹാസമുദ്രം]] ദ്വീപുകളുടെ കിഴക്കായും [[കരീബിയൻ കടൽ]] പടിഞ്ഞാറു ഭാഗത്തായും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ഭൂരിഭാഗം ദ്വീപുകളും അഗ്നിപർവതജന്യവും പർവ്വത പ്രകൃതിയുള്ളതും പരുക്കൻ ഭൂപ്രകൃതിയുള്ളതുമാണ്. മറ്റു ദ്വീപുകളിൽനിന്ന് അനെഗാഡ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായി വ്യത്യസ്തമായതും ചുണ്ണാമ്പുകല്ലും [[പവിഴപ്പുറ്റ്|പവിഴപ്പുറ്റും]] ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു പരന്ന ദ്വീപുമാണ്. [[ടോർട്ടോള]], [[വിർജിൻ ഗോർഡ]], [[അനെഗാഡ]], [[ജോസ്റ്റ് വാൻ ഡൈക്]] എന്നീ നാലു പ്രധാന ദ്വീപുകൾക്ക് പുറമെ ബ്രിട്ടീഷ് വിർജിൻ ദ്വീപുകളിലുൾപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന മറ്റു ദ്വീപുകളും കാണുക:{{clear}}{{Div col|colwidth=22em}} *[[Beef Island|ബീഫ് ദ്വീപ്]] <small>(connected to Tortola)</small> *[[Cooper Island|കൂപ്പർ ദ്വീപ് (British Virgin Islands)]] *[[Ginger Island|ജിഞ്ചർ ദ്വീപ്]] *[[Great Camanoe|ഗ്രേറ്റ് കമെനോ]] *[[Great Thatch|ഗ്രേറ്റ് താച്ച്]] *[[Guana Island|ഗ്വാന ദ്വീപ്]] <small>(owned by [[Henry Jarecki]])</small> *[[Little Thatch|ലിറ്റിൽ താച്ച്]] <small>(owned by Curt and Nancy Richardson)</small> *[[Mosquito Island|മൊസ്കിറ്റോ ദ്വീപ്]] <small>(owned by Sir [[Richard Branson]])</small> *[[Necker Island|നെക്കർ ദ്വീപ് (British Virgin Islands)]] <small>(owned by Sir [[Richard Branson]])</small> *[[Norman Island|നോർമാൻ ദ്വീപ്]] <small>(owned by [[Henry Jarecki]])</small> *[[Peter Island|പീറ്റർ ദ്വീപ്]] <small>(owned by [[Jay Van Andel|Van Andel]] family)</small> *[[Salt Island, British Virgin Islands|സാൾട്ട് ദ്വീപ്]] *[[Prickly Pear|പ്രിക്ലി പിയർ (British Virgin Islands)]] *[[Eustatia Island|യൂസ്താഷ്യ]] *[[Saba Rock|സാബ റോക്ക്]] *[[Frenchman's Cay|ഫ്രഞ്ച്മാൻസ് കായ്]] <small>(connected to Tortola)</small> *[[Nanny Cay|നാന്നി കായ്]] <small>(connected to Tortola)</small> *[[Scrub Island|സ്ക്രബ് ദ്വീപ് (British Virgin Islands)]] *[[Sandy Cay|സാൻറി കായ്]] *[[Green Cay|ഗ്രീൻ കായ്]] *[[Sandy Spit|സാൻറി സ്പിറ്റ്]] *[[Little Jost Van Dyke|ലിറ്റിൽ ജോസ്റ്റ് വാൻ ഡൈക്]] *[[Great Tobago Island|ഗ്രേറ്റ് ടൊബാഗോ]] *[[Little Tobago, British Virgin Islands|ലിറ്റിൽ ടൊബാഗോ]] *[[Dog Islands|ഡോഗ് ദ്വീപ് a.k.a. "The Dogs"]] {{Div col end}} == കാലാവസ്ഥ == ബ്രിട്ടീഷ് വിർജിൻ ദ്വീപുകളിൽ വാണിജ്യവാതങ്ങളാൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു [[ഉഷ്ണമേഖലാ മഴക്കാട് കാലാവസ്ഥ|ഉഷ്ണമേഖലാ മഴക്കാട് കാലാവസ്ഥയാണ്]] അനുഭവപ്പെടാറുള്ളത്. വർഷം മുഴുവനും നേരിയ വ്യത്യാസം മാത്രം കാണിക്കുന്ന താപനിലയാണുള്ളത്. തലസ്ഥാനമായ റോഡ് ടൌണിൽ പ്രതിദിന പരമാവധി താപനില 32 ° C (89.6 ° F) വേനൽ കാലത്തും ശൈത്യകാലത്ത് 29 ° C (84.2 ° F) ഉം ആണ് അനുഭവപ്പെടാറുള്ളത്. വേനൽക്കാലത്തെ സാധാരണനിലയിലുള്ള ഏറ്റവു കുറഞ്ഞ ദൈനംദിന താപനില ഏകദേശം 24 ° C (75.2 °F) കുറഞ്ഞ താപനില 21 °C (69.8 °F)  ആയിരിക്കും. ഇവിടുത്തെ വർഷിക മഴ ശരാശരി 1,150 മില്ലീമീറ്ററാണ് (45.3 ഇഞ്ച്), ഇത് കുന്നിൻപ്രദേശങ്ങളിൽ ഉയർന്നനിലയിലും തീരപ്രദേശങ്ങളിൽ താഴ്ന്ന നിലയിലുമായിരിക്കും. വളരെ അസ്ഥിരമായ മഴക്കാലമാണെങ്കിലും സെപ്റ്റംബർ മുതൽ നവംബർ വരെയുള്ള മാസങ്ങൾ ശരാശരി ഈർപ്പമുള്ളതും ഫെബ്രുവരി മുതൽ നവംബർ വരെയുള്ള മാസങ്ങൾ ശരാശരി വരൾച്ചാ മാസങ്ങളുമായിരിക്കും.{{Weather box|location=Virgin Gorda, British Virgin Islands|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high F=91|Feb record high F=89|Mar record high F=89|Apr record high F=95|May record high F=93|Jun record high F=95|Jul record high F=95|Aug record high F=96|Sep record high F=95|Oct record high F=92|Nov record high F=91|Dec record high F=87|Jan high F=79|Feb high F=80|Mar high F=82|Apr high F=84|May high F=85|Jun high F=86|Jul high F=87|Aug high F=87|Sep high F=86|Oct high F=85|Nov high F=82|Dec high F=80|Jan low F=68|Feb low F=67|Mar low F=68|Apr low F=69|May low F=71|Jun low F=73|Jul low F=73|Aug low F=73|Sep low F=73|Oct low F=72|Nov low F=71|Dec low F=69|Jan record low F=62|Feb record low F=60|Mar record low F=60|Apr record low F=62|May record low F=64|Jun record low F=65|Jul record low F=66|Aug record low F=66|Sep record low F=61|Oct record low F=64|Nov record low F=63|Dec record low F=60|Jan precipitation inch=2.92|Feb precipitation inch=2.49|Mar precipitation inch=2.18|Apr precipitation inch=3.33|May precipitation inch=4.59|Jun precipitation inch=2.78|Jul precipitation inch=3.27|Aug precipitation inch=4.4|Sep precipitation inch=6.14|Oct precipitation inch=5.25|Nov precipitation inch=7.04|Dec precipitation inch=4.4|source 1=''Intellicast''<ref>{{cite web |url=http://www.intellicast.com/Local/History.aspx?location=VIXX0004 |title=Virgin Gorda historic weather averages in British Virgin Islands |accessdate= 4 July 2012 |publisher=Intellicast}}</ref>|date=July 2012}} == ഇർമ ചുഴലിക്കൊടുങ്കാറ്റ് == 2017 സെപ്തംബർ 6 ന് വീശിയടിച്ച് ഇർമ ചുഴലിക്കാറ്റ് ഈ ദ്വീപുകളിൽ കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾ വിതച്ചതോടൊപ്പം BVI ൽ നാലു മരണങ്ങളും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. കരീബിയൻ ഡിസാസ്റ്റർ എമർജൻസി മാനേജ്മെന്റ് ഏജൻസി ദ്വീപുകളിലുടനീളം അടിയന്തരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു. ഏറ്റവും കനത്ത നാശനഷ്ടങ്ങൾ സംഭവിച്ചത് ടോർട്ടോള ദ്വീപിലായിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് വിദേശകാര്യ സെക്രട്ടറി ബോറിസ് ജോൺസൺ 2017 സെപ്തംബർ 13 ന് ടോർട്ടോല സന്ദർശിക്കുകയും ഇവിടുത്തെ നാശനഷ്ടങ്ങൾ വിലയിരുത്തുകയും ഇത് തന്നെ ഹിരോഷിമയിലെ ആറ്റംബോബ് വർഷത്തിന്റെ ഫോട്ടോകളെ ഓർമപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തുവെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. സെപ്റ്റംബർ 8 ന് ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ സൈനികരോടൊപ്പം മെഡിക്കൽ സാമഗ്രികളും മറ്റു സഹായങ്ങളും എത്തിച്ചിരുന്നു. ഒന്നോ രണ്ടോ ദിവസങ്ങൾക്കകം കൂടുതൽ സൈനികർ എത്തുമെന്നു പ്രതീക്ഷിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും കൂടുതൽ വിപുലമായ സഹായം നൽകുന്നതിനായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ട HMS ഓഷ്യൻ എന്ന കപ്പൽ  ഈ ദ്വീപുകളിൽ അടുത്ത രണ്ട് ആഴ്ചത്തേക്കുള്ളിൽ എത്തിച്ചേരുമെന്നു പ്രതീക്ഷിക്കപ്പെട്ടില്ല. ബ്രിട്ടീഷ് ദ്വീപുകളിൽ സംഭവിച്ച തകർച്ചയെ മറികടക്കുവാൻ വൻതോതിലുള്ള ഒരു ദുരന്തനിവാരണ പദ്ധതി നടപ്പാക്കാൻ നെക്കർ ദ്വീപിലെ (ബ്രിട്ടീഷ് വിർജിൻ ഐലന്റ്സ്) താമസക്കാരനും വ്യവസായിയുമായ റിച്ചാർഡ് ബ്രാൻസൺ യുകെ ഗവൺമെന്റിന്റെ ശ്രദ്ധ ക്ഷണിച്ചു. "ഹ്രസ്വകാല സഹായങ്ങളോടൊപ്പം ദീർഘകാല അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസന പദ്ധതികളും" ഈ പദ്ധതിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം നിഷ്കർഷിച്ചിരുന്നു. ബിവിഐയെ പുനർനിർമ്മിക്കുന്നതിന് സമഗ്ര സഹായ പാക്കേജിനും പ്രീമിയർ ഒർലാൻഡോ സ്മിത്തും ആവശ്യപ്പെട്ടിരുന്നു. സെപ്തംബർ 10 ന് കരീബിയൻ ദ്വീപുകൾക്കായി 32 ദശലക്ഷം പൗണ്ടിന്റെ ഒരു ചുഴലിക്കാറ്റ് ദുരിതാശ്വാസ ഫണ്ട് നൽകുമെന്ന് പ്രധാനമന്ത്രി തെരേസ മെയ് വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. ഇതേസമയംതന്നെ ബ്രിട്ടീഷ് റെഡ് ക്രോസ് അഭ്യർത്ഥന വഴി പൊതുജനങ്ങളുടെ സംഭാവനകളും സ്വരൂപിക്കപ്പെട്ടു. യു.കെ. വിർജിൻ ഐലൻഡിലേയ്ക്ക് നീക്കിവയ്ക്കുന്ന തുകയെ സംബന്ധിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ വാർത്താ മാധ്യമങ്ങൾക്ക് നൽകിയിരുന്നില്ല. ബ്രിട്ടീഷ് ദ്വീപുകളെ പുനരധിവസിപ്പിക്കുന്നതിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ പ്രതിബദ്ധത സ്ഥിരീകരിക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യമായിരുന്നു 2017 സെപ്തംബർ 13 ലെ ബോറിസ് ജോൺസന്റെ കരീബിയൻ ടൂർ സമയത്തെ ടോർട്ടോളയിലേയ്ക്കുള്ള സന്ദർശനത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം. എന്നാൽ, സഹായ പാക്കേജിനേക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ അഭിപ്രായങ്ങൾ ഒന്നും അദ്ദേഹത്തിൽനിന്നു ലഭിച്ചില്ല. തടികൾ, കുപ്പി വെള്ളം, ഭക്ഷണം, കുഞ്ഞുങ്ങൾക്കുള്ള പാൽ, കിടക്കകൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, അതുപോലെതന്നെ പത്ത് പിക്കപ്പ് ട്രക്കുകൾ, നിർമ്മാണ വസ്തുക്കൾ, ഹാർഡ്വെയർ തുടങ്ങിയവയുമായി HMS Ocean (L12) എന്ന കപ്പൽ BVI ദ്വീപുകളിലേക്കുള്ള വഴിയിലാണ് എന്നദ്ദേഹം സ്ഥിരീകരിച്ചിരുന്നു. == രാഷ്ടീയം == ഈ പ്രദേശം പാർലമെന്ററി ജനാധിപത്യ സംവിധാനമാണ് പിന്തുടരുന്നത്. ബ്രിട്ടീഷ് വിർജിൻ ദ്വീപുകളിലെ പരമമായ എക്സിക്യുട്ടീവ് അതോറിറ്റിയെ ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്ഞി പ്രതിനിധീകരിക്കുകയും ഈ മേൽക്കോയ്മ ബ്രിട്ടീഷ് വിർജിൻ ഐലൻഡിലെ ഗവർണർ രാജ്ഞിക്കുവേണ്ടി പ്രാവർത്തികമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിന്റെ ഉപദേശമനുസരിച്ച് ഗവർണറെ രാജ്ഞി നിയമിക്കുന്നു. പ്രതിരോധവും ഭൂരിഭാഗം വിദേശകാര്യങ്ങളും യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്. ==അവലംബം== {{reflist}} ==പുറം കണ്ണികൾ== {{Sister project links|voy=British Virgin Islands|British Virgin Islands}} ; Directories *[https://web.archive.org/web/20080703234346/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/britishvirginisles.htm British Virgin Islands] from ''UCB Libraries GovPubs'' *{{dmoz|Regional/Caribbean/British_Virgin_Islands}} * [http://www.moorings.com/bvi-guide/ British Virgin Islands Guide] from ''The Moorings'' ; NGO sources {{refbegin}} *{{cite web |url=https://www.un.org/Depts/dpi/decolonization/trust3.htm |title=Non-Self-Governing Territories listed by General Assembly in 2002 |work=United Nations Special Committee of 24 on Decolonization |accessdate=10 March 2005 |archive-date=2008-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081203105055/http://un.org/Depts/dpi/decolonization/trust3.htm |url-status=dead }} {{refend}} ; Official sites and overviews * [http://www.bvi.gov.vg The Government of the British Virgin Islands] (official government site)<!---Site was offline as of 25 Dec 2006; back online by 1 May 2007---> *[https://web.archive.org/web/20061216162159/http://www.bvi.org.uk/the_london_office.asp The Government of the BVI, London Office]—Official government site * [http://ukinbvi.fco.gov.uk/en/ HM Governor's Office in the British Virgin Islands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130323051558/http://ukinbvi.fco.gov.uk/en/ |date=2013-03-23 }} * [http://www.oghm.org/ Old Government House Museum, British Virgin Islands] * [http://www.bvitourism.com/ British Virgin Islands Tourist Board] * [http://www.bviports.org/ The British Virgin Islands Ports Authority]—Official site *[http://www.bvinationalparkstrust.org/ National Parks Trust of the British Virgin Islands]—Official site * [http://www.bvifsc.vg/ British Virgin Islands Financial Services Commission]—Official site * {{CIA World Factbook link|vi|British Virgin Islands}} ; Wikimedia content * {{Wikiatlas|British Virgin Islands}} [[വർഗ്ഗം:വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ]] 71fcxvi9gn8nyd24ndf3zgtg6j0upke 0 477230 4642792 3930449 2026-07-03T05:31:40Z Ajeeshkumar4u 108239 ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; കാണുക [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനോയ് ഡൊമിനിക്]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642792 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{ശ്രദ്ധേയത}} പത്രപ്രവർത്തകനായി ദീർഘകാലം പ്ര­വർത്തിച്ചു. മലയാള മനോരമ ഭാഷാ­പോഷിണി സാഹിത്യാ­ഭിരുചി മത്സര­ത്തിൽ വിജയി. ആനു­കാലികങ്ങളിൽ രചനകൾ പ്രസിദ്ധീ­കരിക്കാറുണ്ട്. സൗണ്ട് എഞ്ചിനീയറിങ്ങിന് ശേഷം വിവിധ പ്രൊജക്ടുകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചു. ഗ്രാഫിക് ഡിസൈനിങ്ങ് മേഖല പ്രവർത്തന­മണ്ഡലമാക്കി ലോഗോ, ലെറ്റർ സ്റ്റൈൽ രൂപകല്പനയിൽ ശ്രദ്ധപതിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. ഏതാനം ആസ്കി ഫോണ്ടുകളുടെയും കേരള ഭാഷാ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടിന്റെ സാമ്പ­ത്തികസഹായത്തോടെ സ്വതന്ത്ര മല­യാ­ളം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങിനുവേണ്ടി ഗായത്രി യുണിക്കോഡ് ഫോണ്ടിന്റെയും രൂപകല്പന നിർവ്വഹിച്ചു. ഫോണ്ട് രൂപകല്പനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രൊജക്ടുകൾ ഇപ്പോൾ കൈകാര്യം ചെയ്തുവരുന്നു. പാലക്കാട് ജില്ലയിലെ കാരാകുറുശ്ശിയിൽ താമസം. ടിന്റു ബിനോയ് ഭാര്യ. ഡൊമിനിക് സാവിയോ, അന്ന സെറ, ഫിലിപ്പ് സാമുവൽ, ജോർജ്ജ് സാബിനോ, എൽസ സെയ എന്നിവർ മക്കളാണ്. c1wapz21aex7t9joe0x8jmop2s727ss 0 478388 4642734 4567977 2026-07-02T20:51:21Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4642734 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = കിയ മോട്ടോർസ് | logo = KIA logo3.svg | former_name = Kyungsung Precision Industry | type = [[Public company|Public]] | key_people = Hyoung-Keun (Hank) Lee, [[Chairman|Vice Chairman]] and [[Chief Executive Officer|CEO]]<br />Han Woo-Park, [[President (corporate title)|President]] and co-CEO<br />[[Peter Schreyer]], [[Chief Design Officer]] | industry = [[Automotive industry|Automotive]] | area_served = Worldwide (except Japan and North Korea) | foundation = {{start date and age|1944|12}}<ref name="www.kia.com">{{cite web |url=http://www.kia.com/worldwide/about_kia/company/history_of_kia.do |title=Kia History |publisher=kia.com |accessdate=July 15, 2016 }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | hq_location_city = [[Seoul]] | hq_location_country = South Korea | products = Automobiles<br />[[Luxury vehicle|Luxury cars]]<br />[[Commercial vehicle]]s | production = {{increase}} 3,007,976 units (2016)<ref>{{cite news |url=https://www.kianewscenter.com/news/kia-motors-posts-3.2--rise-in-2016-global-sales/s/bbbb5165-5178-4a22-b9ac-fbe29cf2d4f2 |title=2016 Sales of Kia Motors |access-date=2019-07-18 |archive-date=2019-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607080735/https://www.kianewscenter.com/news/kia-motors-posts-3.2--rise-in-2016-global-sales/s/bbbb5165-5178-4a22-b9ac-fbe29cf2d4f2 |url-status=dead }}</ref> | revenue = {{increase}} [[Korean Won|KRW]]52.713&nbsp;billion <small>(2016)</small><ref name="report">{{cite web |url=http://pr.kia.com/en/company/ir/financial-information/financial-highlights.do |title=Financial Statements For Kia Motors Corporation (KIMTF) |access-date=2019-07-18 |archive-date=2018-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916193632/http://pr.kia.com/en/company/ir/financial-information/financial-highlights.do |url-status=dead }}</ref> | operating_income = {{increase}} KRW3.442&nbsp;billion <small>(2016)</small><ref name="report" /> | net_income = {{increase}} KRW2.755&nbsp;billion <small>(2016)</small><ref name="report" /> | assets = {{increase}} KRW50.889&nbsp;billion <small>(2016)</small><ref name="report" /> | equity = {{increase}} KRW26.759&nbsp;billion <small>(2016)</small><ref name="report" /> | parent = [[Hyundai Motor Company]] (33.88%) | num_employees = 53,255 (as of December 2013)<ref name="employees">{{cite web |title=KIA Motors |publisher=Mergent |accessdate=November 2, 2014 |date=December 31, 2013 |url=http://www.mergentonline.com/companydetail.php?compnumber=80884&pagetype=synopsis}}</ref> | website = {{url|kia.com}} }} [[ദക്ഷിണ കൊറിയ]]ൻ വാഹന നിർമാതാക്കളാണ് കിയ മോട്ടോർസ്. [[ഹ്യൂണ്ടായ് മോട്ടോർ കമ്പനി|ഹ്യുണ്ടായി]]യുടെ ഉപ കമ്പനിയാണ് '''കിയ മോട്ടോർസ്'''. ലോകത്തെ എട്ടാമത്തെ വലിയ [[കാർ]] നിർമാതാക്കളാണ് നിലവിൽ '''കിയ മോട്ടോർസ്'''. ==ഇന്ത്യയിൽ== ആന്ധ്രപ്രദേശിലെ അനന്ത്പുരിൽ 536 ഏക്കറിൽ ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ വിപുലമായ ഫാക്ടറി സമുച്ചയം സജ്ജമായി. അവിടെനിന്ന് പ്രതിവർഷം മൂന്നുലക്ഷം വാഹനങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാനാണ് കമ്പനി ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. 95 ശതമാനവും തദ്ദേശീയമായാണ് നിർമ്മിക്കുക. ===ഇന്ത്യയിൽ പുറത്തിറക്കിയ കാറുകൾ=== * '''Seltos''' * Sonet * Syros * Carens * Carnival * EV6 * EV9 ==ഇലക്ട്രിക് കാർ== കിയയുടെ ആദ്യ ഇലക്ട്രിക് കാറാണ് '''സോൾ'''. വിദേശ നിരത്തുകളിലെത്തിച്ചിട്ടുള്ള സോൾ ഹാച്ച്ബാക്കിനെയാണ് ഇലക്ട്രിക് കാറാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നത്. ഒറ്റത്തവണ ചാർജിങ്ങിൽ 450 കിലോമീറ്റർ സഞ്ചരിക്കാൻ സാധിക്കുന്ന ഈ വാഹനത്തിന് കരുത്ത് പകരുന്നത് 198 ബിഎച്ച്പി പവറും 395 എൻഎം ടോർക്കും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഇലക്ട്രിക് മോട്ടോറാണ്. ==അവലംബം== {{RL}} [[വർഗ്ഗം:വാഹന നിർമ്മാണ കമ്പനികൾ]] [[വർഗ്ഗം:കാർ നിർമ്മാണ കമ്പനികൾ]] rhfz5pj8x11y4t62r45qbt4i3r1qhq8 0 485824 4642675 4642577 2026-07-02T14:39:45Z Meenakshi nandhini 99060 /* സാംസ്കാരികവും മതപരവുമായ പശ്ചാത്തലം */ 4642675 wikitext text/x-wiki {{rough translation|1=ഇംഗ്ലീഷ്|listed=yes|date=2023 മേയ്}} {{prettyurl|Rosalia (festival)}} {{Infobox holiday |holiday_name = റോസാലിയ |type = [[Roman festival]] |longtype = [[religious pluralism|pluralistic]] within the context of [[Religion in ancient Rome|Classical Roman religion]] and [[Imperial cult (ancient Rome)|Imperial cult]] |image = Morgantina39.jpg |image_size = 250px |caption = [[Roman mosaic|Mosaic]] depicting the weaving of rose wreaths<br><small>''([[Villa Romana del Casale|Villa del Casale]], 4th century)''</small> |observedby = [[Roman Empire]] |date = varying dates mainly in May and June |celebrations = |observances = |relatedto = [[Roman funerals and burial|Roman ancestor cult]],<br>[[Dionysia]], [[Adonia]],<br>[[religion in the Roman military]],<br>[[cult of saints|cult of the saints]] }} [[റോമാ സാമ്രാജ്യം|റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിൽ]] റോസാപ്പൂക്കൾ‌ ഉപയോഗിച്ചു കൊണ്ടുള്ള ഒരു ഉത്സവമായിരുന്നു '''റോസാലിയ''' അഥവാ '''റോസാറിയ'''. ഈ ഉത്സവം ഒരു നിശ്ചിത ദിവസമല്ല ആഘോഷിച്ചിരുന്നത്. പ്രധാനമായി മെയ് മാസത്തിലായിരുന്നു ഈ ഉത്സവമെങ്കിലും ജൂലൈ മാസം പകുതിവരെ ഏതു ദിവസം വേണമെങ്കിലും ആഘോഷിക്കുമായിരുന്നു. ഈ ഉത്സവത്തെ '''റോസാറ്റിയോ''' ("റോസാപ്പൂ അലങ്കാരങ്ങൾ") അല്ലെങ്കിൽ "റോസാപ്പൂഅലങ്കാര ദിവസം" എന്നും വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. റോസാപ്പൂകളെ കൂടാതെ മറ്റിനം [[വിയോള (സസ്യം)|വയലറ്റ്]] പൂക്കളുപയോഗിച്ചും ഈ ഉത്സവം (വയലറ്റിയോ, വയലറ്റലങ്കാരം, വയലറ്റു ദിനം, " വയലറ്റ് അലങ്കാരദിനം എന്നിങ്ങനെ പലപേരുകളിൽ) ആഘോഷിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു.<ref>C.R. Phillips, ''The Oxford Classical Dictionary,'' edited by Simon Hornblower and Anthony Spawforth (Oxford University Press, 1996, 3rd edition), p. 1335; ''[[Corpus Inscriptionum Latinarum|CIL]]'' 6.10264, 10239, 10248 and others. Other names include ''dies rosalis,'' ''dies rosae'' and ''dies rosaliorum'': ''CIL'' 3.7576, 6.10234, 6.10239, 6. 10248.</ref> മരണമടഞ്ഞവരുടെ സ്മരണക്കായി, അവരുടെ കുഴിമാടങ്ങളിൽ പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ചടങ്ങായാണ് ഈ ഉത്സവം ആരംഭിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മതപരവും വ്യക്തിപരവുമായി പരേതാത്മാക്കൾക്കായി നടത്തുന്ന അസംഖ്യം ശ്രദ്ധാഞ്ജലികളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഈ പുഷ്പാർപ്പണം. പരമ്പരാഗത ചടങ്ങുകൾക്ക് (മോസ് മയോറം) റോമൻ ജനത എത്രമാത്രം വില കല്പിച്ചിരുന്നു എന്നതിനെയും ഇത് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. റോമൻ കലണ്ടറിൽ പരേതരുടെ ബഹുമാനാർഥം നിരവധി പൊതു അവധിദിനങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ സ്മാരക ദിനങ്ങൾ നീക്കിവെക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>Peter Toohey, "Death and Burial in the Ancient World," in ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), pp. 366–367.</ref> മതപരമായ ഒരു ആവിഷ്‌കാരമെന്ന നിലയിൽ, ഒരു ദേവന്റെ ആരാധനാ പ്രതിമയ്‌ക്കോ അല്ലെങ്കിൽ ബഹുമാനിക്കപ്പെടുന്ന മറ്റ് വസ്തുക്കൾക്കോ ഒരു റോസാറ്റിയോ നൽകുന്നു. മെയ് മാസത്തിൽ റോമൻ സൈന്യം റോസ് ഉത്സവമായ റോസാലിയ സിഗ്നോറം ആഘോഷിച്ചിരുന്നു. അതിൽ അവർ സൈനികരുടെ പതാക മാലകളാൽ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. സ്വകാര്യ അസോസിയേഷനുകളുടെയും ക്ലബ്ബുകളുടെയും റോസ് ഫെസ്റ്റിവലുകൾ ലാറ്റിനിൽ കുറഞ്ഞത് നാൽപത്തിയൊന്ന് ലിഖിതങ്ങളിലും ഗ്രീക്കിൽ പതിനാറ് ലിഖിതങ്ങളിലും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ ഈ ആചരണത്തെ റോഡിസ്മോസ് എന്ന് വിളിക്കുന്നു.<ref>Christina Kokkinia, "Rosen für die Toten im griechischen Raum und eine neue Rodismos Bithynien," ''Museum Helveticum'' 56 (1999), pp. 209–210, noting that ''rhodismos'' is attested in [[glosses]] as equivalent to ''rosalia''.</ref> പൂക്കൾ പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെയും പുനർജന്മത്തിന്റെയും ഓർമ്മയുടെയും പരമ്പരാഗത പ്രതീകങ്ങളായിരുന്നു. റോസാപ്പൂക്കളുടെയും വയലറ്റുപ്പൂക്കളുടെയും ചുവപ്പും പർപ്പിളും രക്തത്തിന്റെ നിറം ഉണർത്തുന്നതായി തോന്നി. അത് ഒരുതരം പാപമോചനമായി കണക്കാക്കി.<ref>Patricia Cox Miller, ''The Corporeal Imagination: Signifying the Holy in Late Ancient Christianity'' (University of Pennsylvania Press, 2009), p. 74.</ref> വസന്തകാലമായിരുന്നു അവയുടെ പൂവിടൽ കാലഘട്ടം, പൂക്കളിൽ അവസാനം വിരിയുന്നത് റോസാപ്പൂക്കളും ആദ്യം വിരിയുന്നത് വയലറ്റ്പ്പൂക്കളുമാണ്. <ref>Christer Henriksén, ''A Commentary on Martial, ''Epigrams'' Book 9'' (Oxford University Press, 2012), p. 59, citing [[Pliny the Elder|Pliny]], ''Natural History'' 21.64–65 and [[Martial]], ''Epigram'' 9.11.1.</ref>ഉത്സവവിരുന്നുകളുടെയും ശവസംസ്ക്കാര വിരുന്നുകളുടെയും ഭാഗമായി, റോസാപ്പൂക്കൾ ""ജീവിതത്തിന്റെയും മരണത്തിന്റെയും ഒരു വിചിത്രമായ വിരുന്ന്... അനന്തവും അജ്ഞാതവുമായ ഒരേ പ്രക്രിയയുടെ രണ്ട് വശങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു." <ref>[[:ro:Marcu Beza|Marcu Beza]], ''Paganism in Romanian Folklore'' (J.M. Dent, 1928), p. 43.</ref> സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ചില മേഖലകളിൽ, റോസാലിയ [[ഡൈനീഷ്യസ്|ഡയോനിഷ്യസ്]], [[അഡൊണിസ്|അഡോണിസ്]], എന്നീ ദേവന്മാരെ കൂടാതെ മറ്റുദേവന്മാരുടെയും വസന്തകാല ഉത്സവങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ റോസ് അലങ്കാരം ഒരു രീതിയെന്ന നിലയിൽ പ്രത്യേക ദേവതകളുടെ കാർഷികോത്സവമായും പൂർണ്ണമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. അതിനാൽ യഹൂദ-ക്രിസ്ത്യൻ നോമ്പുകാല അനുസ്മരണത്തിന്റെ സ്‌മാരകോത്സവം ആയി ഇത് മാറി. <ref>A.S. Hooey, "Rosaliae signorum," ''Harvard Theological Review'' 30.1 (1937), p. 30; Kathleen E. Corley, ''Marantha: Women's Funerary Rituals and Christian Origins'' (Fortress Press, 2010), p. 19; Kokkinia, "Rosen für die Toten," p. 208; on Jewish commemoration, Paul Trebilco, ''Jewish Communities in Asia Minor'' (Cambridge University Press, 1991, 1994 reprint), pp. 78–81.</ref> ആദ്യകാല ക്രൈസ്തവ എഴുത്തുകാർ റോസാപ്പൂക്കളുടെയും വയലറ്റുപ്പൂക്കളുടെയും കിരീടങ്ങളും മാലകളും വിശുദ്ധരുടെ ആരാധനാലയത്തിലേക്ക് സമർപ്പിക്കുന്ന വിധത്തിൽ റോസാലിയ മാറി. == സാംസ്കാരികവും മതപരവുമായ പശ്ചാത്തലം == [[File:The Roses of Heliogabalus.jpg|thumb|upright=1.3|''[[Lawrence Alma-Tadema|ലോറൻസ് അൽമ-ടഡെമ]] ചിത്രീകരിച്ച [[The Roses of Heliogabalus|ദി റോസെസ് ഓഫ് ഹെലിയോഗബാലസ്]] (1888):19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ലൈംഗിക ചൂഷണത്തിന് കാരണമായ പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള വീർപ്പുമുട്ടൽ " <ref>Cristina Mazzoni, ''Saint Hysteria: Neurosis, Mysticism, and Gender in European Culture'' (Cornell University Press, 1996), p. 142.</ref>]] [[ഗ്രീസ്|ഗ്രീസിലും]] [[റോം|റോമിലും]] ഉത്സവവേളകളിൽ പുഷ്പങ്ങളും മാലകളും പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും ധരിച്ചിരുന്നു.<ref>Mireille M. Lee, "Clothing," in ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome,'' p. 231.</ref> റോസാപ്പൂക്കളുടെയും വയലറ്റുപ്പൂക്കളുടെയും മാലകൾ സംയോജിപ്പിച്ചോ അല്ലെങ്കിൽ പ്യത്യേകമായോ, പുരാതന കാലഘട്ടത്തിൽ ഗ്രീക്ക് ഗാനരചനയിൽ ലൈംഗിക രംഗങ്ങൾ, വധുവിന്റെ ഘോഷയാത്രകൾ, മദ്യപാന പാർട്ടികൾ എന്നിവ അലങ്കരിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. <ref>[[C. M. Bowra]], ''Greek Lyric Poetry: From Alcman to Simonides'' pp. 108, 191, 264; Patricia A. Rosenmeyer, ''The Poetics of Imitation: Anacreon and the Anacreontic Tradition'' (Cambridge University Press, 1992), ''[https://books.google.com/books?id=rIqsUZyYMQAC&q=roses#v=snippet&q=roses&f=false passim.]''</ref> ലാറ്റിൻ സാഹിത്യത്തിൽ, "റോസാപ്പൂക്കളിലും വയലറ്റുപ്പൂക്കളിലും" ആയിരിക്കുക എന്നതിനർത്ഥം അതിയായ ആനന്ദം അനുഭവിക്കുക എന്നതാണ്. <ref>Henriksén, ''A Commentary on Martial,'' p. 59, citing [[Cicero]], ''Tusculan Disputations'' 5.73.</ref> പുഷ്പങ്ങളും മാലകളും "ധരിക്കുന്നവരെ ആഘോഷകരായും മാത്രമല്ല ജീവിതത്തിന്റെയും സൗന്ദര്യത്തിന്റെയും സംക്ഷിപ്തതയുടെയും മുഖഭാവമായും കാണുന്നു." <ref>Karen K. Hersch, ''The Roman Wedding: Ritual and Meaning in Antiquity'' (Cambridge University Press, 2010), p. 91.</ref> റോസുകളും വയലറ്റുകളും റീത്തുകളിലും ഏറ്റവും പ്രചാരമുള്ള പുഷ്പങ്ങളായിരുന്നു. മാത്രമല്ല ചിലപ്പോൾ സമ്മാനമായും ഇവ നൽകിയിരുന്നു.<ref>Henriksén, ''A Commentary on Martial,'' p. 256, citing [[Martial]] 9.60; [[Pliny the Elder|Pliny]], ''[[Natural History (Pliny)|Natural History]]'' 21.14; [[Ovid]], ''[[Metamorphoses]]'' 12.410; [[Statius]], ''Silvae'' 1.2.22. [[Ludwig Friedländer]], ''Roman Life and Manners under the Early Empire'', translated by A.B. Gough (Routledge,1913), vol. 4, pp. 144–145, notes that Roman ''violae'' may at times refer to the [[Erysimum|wallflower]] or [[Matthiola|stock]] as well as violets.</ref> ചില ദേവതകളുമായി പ്രത്യേകിച്ച് അഫ്രോഡൈറ്റ് (റോമൻ [[വീനസ്|വീനസ്]]), [[പെർസഫനി|പെർസെഫോൺ]]<ref>Monica S. Cyrino, ''Aphrodite'' (Routledge, 2010), p. 36; ''Corinth. The Sanctuary of Demeter and Kore: Terracotta Figurines of the Classical, Hellenistic, and Roman Periods'' (ASCSA, 2000), vol. 18, pt. 4, pp. 124–125.</ref> ([[Proserpina|പ്രോസെർപീന]]), [[Chloris|ക്ലോറിസ്]] <ref>Ada Cohen, "Mythic Landscapes of Greece," in ''The Cambridge Companion to Greek Mythology'' (Cambridge University Press, 2007), p. 316.</ref> ([[Flora (mythology)|ഫ്ലോറ]]) തുടങ്ങി ചില ദേവന്മാരുമായി പൂക്കൾ ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ സമർപ്പിച്ചിരുന്നു. റോസാപ്പൂക്കളും സുഗന്ധങ്ങളും [[അഫ്രൊഡൈറ്റി|അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെയും]] <ref>Cyrino, ''Aphrodite,'' pp. 35–39; Ian Du Quesnay, "Three Problems in Poem 66," in ''Catullus: Poems, Books, Reader'' (Cambridge University Press, 2012), pp. 165–166.</ref> [[ഡൈനീഷ്യസ്|ഡയോനിഷ്യസിന്റെയും]] പ്രത്യേക സവിശേഷതയായിരുന്നു. പ്രത്യേകിച്ചും ഇംപീരിയൽ കാലഘട്ടത്തിലെ കവിതകളിൽ [[Eros|ഇറോസിന്റെ]] സാന്നിധ്യത്തോടെ നടത്തുന്ന മദ്യപാനപാർട്ടികളിൽ വീഞ്ഞിന്റെ ദേവനായും ("പ്രണയം, ആഗ്രഹം") കണ്ടിരുന്നു. <ref>[[M.L. West]], "The ''Anacreontea''," in ''Hellenica: Selected Papers on Greek Literature and Thought. Volume II: Lyric and Drama'' (Oxford University Press, 2013), vol. 2, pp. 388–389; Laura Miguélez-Cavero, ''Poems in Context: Greek Poetry in the Egyptian Thebaid 200-600 AD'' (Walter de Gruyter, 2008), pp. 130–134 (on the wine of Dionysus as having a potent fragrance that competes with that of flowers such as roses); Xavier Riu, ''Dionysism and Comedy'' (Rowman & Littlefield, 1999), p. 108; Edoarda Barra-Salzédo, ''En soufflant la grâce: Âmes, souffles et humeurs en Grèce ancienne'' (Jérôme Villon, 2007), p. 178.</ref> ഗ്രീക്ക് റൊമാൻസ് നോവൽ [[Daphnis and Chloe|ഡാഫ്‌നിസ് ആൻഡ് ക്ലോയി]] (എ.ഡി. രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ട്) ഡയോനിഷ്യസിനുള്ള ഒരു പുണ്യസ്ഥലത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ധാരാളം സസ്യജാലങ്ങളിൽ റോസാപ്പൂക്കളും വയലറ്റുപ്പൂക്കളും ഉള്ള ഒരു [[Pleasure garden|ആനന്ദ ഉദ്യാനത്തെ]] കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നു. <ref>A.R. Littlewood, "Ancient Literary Evidence for the Pleasure Gardens of Roman Country Villas," in ''Ancient Roman villa Gardens,'' Dumbarton Oaks Colloquium on the History of Landscape Architecture 10 (Dumbarton Oaks, 1987), p. 28.</ref> റോമിൽ വീനസ് പൂന്തോട്ടങ്ങളുടെയും സ്നേഹത്തിന്റെയും സൗന്ദര്യത്തിന്റെയും ദേവതയായിരുന്നു. <ref>Michael Lipka, ''Roman Gods: A Conceptual Approach'' (Brill, 2009), p. 42.</ref> [[Veneralia|ഏപ്രിൽ ഒന്നിന്]] വീനസിന്റെ ആചാരപരമായ ശുദ്ധീകരണത്തിലും (ലാവറ്റിയോ) ഏപ്രിൽ 23 ന് അവരുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം ആഘോഷിച്ച വൈൻ ഫെസ്റ്റിവലിലും ([[Vinalia|വിനാലിയ]]) വീനസിന് റോസാപ്പൂവ് നൽകിയിരുന്നു.<ref>Ovid, ''Fasti'' 4.138 and 869f.; Hooey, "Rosaliae signorum," p. 27.</ref> പുഷ്പങ്ങളുടെ ആഡംബര പ്രദർശനം സൗഹൃദത്തിന്റെയും വിശാലമനസ്കതയുടെയും പ്രതീകമായിരുന്നു. [[പാപ്പിറസ്|പാപ്പൈറസിൽ]] അവശേഷിക്കുന്ന ഒരു സാമ്രാജ്യപരമായ കാലഘട്ടത്തിലെ [[Business letter|വാണിജ്യപരമായ ഒരു കത്തിൽ]], കല്യാണത്തിന് ആവശ്യമുള്ള പൂക്കളിന് റോസ് വിളവെടുപ്പ് അപര്യാപ്തമാണെന്ന് കാണിച്ചുകൊണ്ട് വിഷമിക്കുന്ന ഒരു മണവാളന്റെ അമ്മയെ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. വിവാഹത്തിന് ആവശ്യമുള്ള റോസ് വിളവെടുപ്പ് അപര്യാപ്തമായതിനാൽ അവർ അഭ്യർത്ഥിച്ച 2,000 ന് പകരം 4,000 [[നാർസിസസ് (സസ്യം)|നാർസിസസ്]] പൂക്കൾ അയച്ചുകൊണ്ട് വിതരണക്കാർ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകുകയുണ്ടായി. <ref>''[[Oxyrhynchus Papyri]]'' 331.1–21; ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome,'' p. 30.</ref> പുഷ്പങ്ങൾ റോമൻ വിവാഹങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്നപ്പോൾ, മണവാളൻ മണവാട്ടിയെക്കാൾ പുഷ്പകിരീടം ധരിക്കാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലായിരുന്നു. [[Statius|സ്റ്റാറ്റിയസ്]] (എ.ഡി. ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ട്) വരനെ [[റോസ റൂബിജിനോസ|റോസാപ്പൂവ്]], [[വിയോള (സസ്യം)|വയലറ്റ്]], [[ലില്ലി]] എന്നിവയുടെ റീത്ത് ധരിപ്പിച്ചിരുന്നതായി വിവരിക്കുന്നു. <ref>Statius, ''Silvae'' 1.20; Hersch, ''The Roman Wedding,'' p. 90.</ref> ചക്രവർത്തി ഔദ്യോഗികമായി ഒരു നഗരത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, സ്വാഗതസംഘത്തിൽ നിന്നുള്ള അഭിവാദ്യത്തിന്റെ ചടങ്ങുകളിലും പുഷ്പമാലകൾ ഉണ്ടായിരുന്നിരിക്കാം. <ref>"Triumph," in ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome,'' p. 123.</ref> [[Augustan History|ഹിസ്റ്റോറിയ അഗസ്റ്റയിലെ]] ("മിക്കവാറും സാങ്കൽപ്പികം"), ഒരു വിവരമനുസരിച്ച്, അത്യന്തം സുഖലോലുപനായ ചക്രവർത്തിയായ [[Elagabalus|ഹെലിയോഗബാലസ്]] അതിഥികളെ തന്റെ ഔദ്യോഗികവിരുന്നുകളിലൊന്നിൽ റോസ് ദളങ്ങളുടെ ഹിമപാതം കൊണ്ട് മൂടിയതായി പറയപ്പെടുന്നു. <ref>''The Classical Tradition'', edited by Anthony Grafton, Glenn W. Most, Salvatore Settis (Harvard University Press, 2010), p. 524.</ref> ഗ്രീക്ക് സംസ്കാരത്തിൽ, വിജയകരമായ ഒരു കായികതാരത്തിന്റെയോ വധുവിന്റെയോ ദമ്പതികളുടെയോ മുകളിലൂടെ ഇലകളോ പുഷ്പ ദളങ്ങളോ ചൊരിയുന്നതാണ് ഫൈലോബോളിയ.<ref>Stephen G. Miller, ''The Berkeley Plato'' (University of California Press, 2009), p. 43; Bruno Currie, ''Pindar and the Cult of Heroes'' (Oxford University Press, 2005), p. 141; John H. Oakley and Rebecca H. Sinos, ''The Wedding in Ancient Athens'' (University of Wisconsin Press, 1993), p. 27.</ref> [[File:José de Ribera 064.jpg|thumb|left|upright=1.2|[[José de Ribera|ഹോസെ ഡി റിബെര]]യുടെ വീനസും അഡോണിസും (1637) അഡോണിസിന്റെ ശരീരത്തിന് മുകളിൽ റോസ് കിരീടം ധരിച്ച വീനസ്]] പ്രാചീനമായ പൗരാണികശാസ്‌ത്രത്തിൽ രക്തവും പുഷ്പങ്ങളും ദൈവിക രൂപാന്തരീകരണത്തിൽ ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന നിരവധി കഥകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. <ref name="Miller-p74">Miller, ''The Corporeal Imagination,'' p. 74.</ref>അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട അഡോണിസ് വേട്ടയ്ക്കിടെ ഒരു പന്നിയാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവന്റെ രക്തത്തിൽ നിന്ന് ഒരു പുഷ്പം ഉണ്ടായി. [[Cybele|സൈബലിലെ]] റോമൻ ആചാരങ്ങളുടെ കേന്ദ്രകഥയിൽ സൈബലിന്റെ ഭർത്താവായ [[Attis|ആറ്റിസിന്റെ]] സ്വയം ഉണ്ടാക്കിയ വൃഷണച്ഛേദത്തിലെ രക്തത്തിൽ നിന്ന് വയലറ്റ് നിറമുള്ള പുഷ്പം മുളച്ചു. [[On the Origin of the World|ഓൺ ദി ഒറിജിൻ ഓഫ് ദി വേൾഡ്]] എന്ന ഗ്നോസ്റ്റിക് പാഠത്തിൽ, ഒരുപക്ഷേ നാലാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ <ref>Hans-Gebhard Bethge, Bentley Layton, Societas Coptica Hierosolymitana, "''On the Origin of the World'' (II,5 and XIII,2)," in ''The Nag Hammadi Library in English: The Definitive New Translation of the Gnostic Scriptures Complete in One Volume'' (Brill, 1977, rev. ed. 1996), p. 170.</ref> ഈറോസുമായി ലൈംഗികമായി ഒന്നിച്ചതിനുശേഷം [[Cupid and Psyche|സൈക്കിന്റെ]] കന്യാരക്തത്തിൽ നിന്ന് ("ആത്മാവ്") സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ പുഷ്പമാണ് റോസ്. <ref>The examples of Attis, Adonis, ''On the Origin of the World'' from Miller, ''The Corporeal Imagination,'' p. 74.</ref>നാലാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[Gallo-Roman culture|ഗാലോ-റോമൻ]] കവി [[Ausonius|ഔസോണിയസ്]] ''കുപിഡ് ക്രൂസിഫൈഡ്'' എന്ന കവിതയിൽ, കുപിഡ് (റോമിനു തുല്യമായ ഇറോസ്) പ്രണയത്തിൽ നിരാശരായ ദേവതകളാൽ അധോലോകത്തിൽ പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അവന്റെ മുറിവുകളിൽ നിന്നുള്ള രക്തം റോസാപ്പൂവ് വളരാൻ കാരണമാകുന്നതായി പറയുന്നു. <ref name="Miller-p75">Miller, ''The Corporeal Imagination,'' p. 75.</ref> [[Ancient Egyptian religion|ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിൽ]], ലോറൽ, [[Palm branch|ഈന്തപ്പനയുടെ കൊമ്പ്]], തൂവലുകൾ, [[പാപ്പിറസ്]] അല്ലെങ്കിൽ വിലയേറിയ ലോഹങ്ങളുടെ ശവസംസ്ക്കാര റീത്തുകൾ എന്നിവ മരണാനന്തര ജീവിതത്തിന്റെ [[Ancient Egyptian afterlife beliefs|വേയിംഗ് ഓഫ് ഹാർട്ട്]] ചടങ്ങിൽ എത്തപ്പെടുമ്പോൾ മരണപ്പെട്ടയാൾക്ക് ലഭിക്കേണ്ട "[[Crown of justification|ന്യായീകരണത്തിന്റെ കിരീടത്തെ]]" ഇത് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. സാമ്രാജ്യത്വ കാലഘട്ടത്തിൽ, [[Romanization (cultural)|റോമൻ സംസ്ക്കാരത്തിൽ]] [[ഐസിസ്|ഐസിസ്]] ആരാധനയുടെ സ്വാധീനത്തിൽ റീത്ത് റോസാപ്പൂക്കളായിരുന്നിരിക്കാം. <ref>Lorelei H. Corcoran and Marie Svoboda, ''Herakleides: A Portrait Mummy from Roman Egypt'' (Getty Publications, 2010), p. 32.</ref> മാർച്ച് 5 ലെ സാമ്രാജ്യത്വ അവധിക്കാലമായ [[Navigium Isidis|നാവിജിയം ഐസിഡിസിനെ]] തുടർന്ന് ഐസിസിന്റെ പ്രതിമ റോസാപ്പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. ഐസിസിന്റെ ജലയാത്രയെ ഒരു ആചാരപരമായ ഘോഷയാത്രയുടെ ഭാഗമായി പ്രതിനിധീകരിച്ചു. <ref>Apuleius, ''[[The Golden Ass|Metamorphoses]]'' 11.6.1; Miller, ''The Corporeal Imagination,'' p. 74.</ref> [[അപൂലിയസ്|അപുലിയസിന്റെ]] രൂപാന്തരീകരണത്തിൽ, നായകനായ ലൂസിയസ് ഒരു കഴുതയായി രൂപാന്തരപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ വീണ്ടെടുപ്പിന്റെ ഒരു യാത്രയ്ക്ക് ശേഷം റോസാപ്പൂവ് കഴിക്കുകയും ഐസിസിന്റെ നിഗൂഢതകളിലേക്ക് ഒരു തുടക്കക്കാരനായി മനുഷ്യരൂപത്തിലേക്ക് മടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. <ref name="Miller-p74" /> മൂന്ന് ഗ്രീക്ക് പാപ്പിറസുകളിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്ന റോഡോഫോറിയ എന്ന ഉത്സവം ഐസിസിനുവേണ്ടിയുള്ള "റോസ്-ആചരണം" ആയിരിക്കാം. അല്ലെങ്കിൽ ഇത് റോസാലിയയുടെ ഗ്രീക്ക് നാമമായിരിക്കാം.<ref>[[J. Gwyn Griffiths]], ''Apuleius of Madaurus: The Isis-Book: (Metamorphoses, Book XI)'' (Brill, 1975), pp 160–161.</ref> == ശവസംസ്കാര പുഷ്പങ്ങളായി റോസാപ്പൂക്കളും വയലറ്റുപ്പൂക്കളും == [[File:Fresco Fragment with Four Cupids Hanging Garlands - Google Art Project.jpg|thumb|upright=1.4|The making of rose garlands by multiple [[Cupid and Psyche|Cupids and Psyches]], in a wall painting from [[Pompeii]]: the Psyche on the right holds a [[patera|libation bowl]], a symbol of religious piety often depicted as a [[Rosette (design)|rosette]]<ref>Rabun Taylor, "Roman Oscilla: An Assessment," ''RES: Anthropology and Aesthetics'' 48 (2005), p. 92.</ref>]] റോസാപ്പൂക്കൾക്ക് ഗ്രീസിൽ ശവസംസ്കാരചടങ്ങുകളിൽ വളരെ പ്രാധാന്യം ഉണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷേ പ്രത്യേകിച്ചും ഇത് റോമാക്കാർക്കിടയിൽ മരണവും ശവസംസ്കാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. <ref>Rabun Taylor, "Roman Oscilla: An Assessment," ''RES: Anthropology and Aesthetics'' 48 (2005), p. 92.</ref> ഗ്രീസിൽ റോസാപ്പൂക്കൾ ശവസംസ്കാരങ്ങളിലും [[ശിലാഫലകം|ശിലാഫലകങ്ങളിലും]] മിക്കപ്പോഴും പെൺകുട്ടികളുടെ ശവകുടീരത്തിലെ സ്‌മാരകഫലകങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്നു. <ref>Frederick E. Brenk, ''Clothed in Purple Light: Studies in Vergil and in Latin Literature'' (Franz Steiner, 1999), pp. 87, 102.</ref>സാമ്രാജ്യപരമായ കാലഘട്ടത്തിലെ ഗ്രീക്ക് ശവകുടീരത്തിലെ സ്‌മാരകങ്ങളെ, അവിവാഹിതയായ പെൺകുട്ടിയുടെ മരണത്തെ വസന്തകാലത്ത് വെട്ടിമാറ്റുന്ന ഒരു വിടർന്നുവരുന്ന റോസാപ്പൂവുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ഒരു യുവതി തന്റെ വിവാഹ വസ്ത്രത്തിൽ അടക്കംചെയ്താൽ അത് "ഒരു പൂന്തോട്ടത്തിലെ റോസ് പോലെയാണ്"; എട്ട് വയസുള്ള ഒരു ആൺകുട്ടി റോസാപ്പൂവ് പോലെയും അത് "[[Erotes|ഈറോട്ടിന്റെ]] മനോഹരമായ പുഷ്പം" ("ലവ്സ്" അല്ലെങ്കിൽ കുപിഡ്സ്) പോലെയും ആണ്. <ref>Brenk, ''Clothed in Purple Light,'' p. 87, note 2.</ref> പുഷ്പിക്കുന്നത് യുവത്വത്തിന്റെയും ദുഃഖാചരണത്തിന്റെയും പ്രതീകമെന്ന നിലയിൽ, റോസ് പലപ്പോഴും അകാലത്തിൽ പൊലിഞ്ഞുപോയ മരണത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. <ref name="Brenk-p88">Brenk, ''Clothed in Purple Light,'' p. 88.</ref> [[ഇലിയഡ്|ഇലിയഡിൽ]], മരണത്തിൽ ദുരുപയോഗം ചെയ്യുന്നതിനെതിരെ ശരീരത്തിന്റെ സമഗ്രത കാത്തുസൂക്ഷിക്കാൻ [[അഫ്രൊഡൈറ്റി|അഫ്രോഡൈറ്റ്]] [[Hector|ഹെക്ടറുടെ]] മൃതദേഹം "റോസാപ്പൂവിന്റെ എണ്ണയും"<ref>As translated by [[Robert Fagles]].</ref> [[അംബ്രോസിയ]]യും ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. <ref>''Iliad'' 23.185–187; Cyrino, ''Aphrodite,'' pp. 63, 94. Wooden cult statues might be anointed periodically with rose oil as a preservative, according to [[Pausanias (geographer)|Pausanias]] (9.41.7): Barbara Breitenberger, ''Aphrodite and Eros: The Development of Greek Erotic Mythology'' (Routledge, 2007), p. 60.</ref> ഗ്രീക്ക്, ലാറ്റിൻ കവിതകളിൽ, [[Elysium|എലിസിയൻ വയലുകളിൽ]] അനുഗൃഹീതമായ മരണാനന്തര ജീവിതത്തിൽ റോസാപ്പൂവ് വളരുന്നു.<ref>Brenk, ''Clothed in Purple Light,'' pp. 102–104, 113, citing [[Pindar]], frg. 129 (edition of Snell); [[Propertius]] 4.7.59–62.</ref> മരിച്ചവർക്കുള്ള രക്തരഹിത ബലിയിൽ റോസ് മാലകളും വയലറ്റുപ്പൂക്കളും വൈൻ [[Libation|ലിബേഷൻ]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. <ref>Hersch, ''The Roman Wedding,'' p. 91, citing Ovid.</ref> ലാറ്റിൻ പർപ്യൂറിയസ് ചുവപ്പ് മുതൽ പർപ്പിൾ വരെ നിറങ്ങളിലുള്ള റോസാപ്പൂക്കളും വയലറ്റുപ്പൂക്കളും മരണത്തിന്റെ പുഷ്പങ്ങളായി മാറി.<ref name="Brenk-p88" /> പുരാതന പദോൽപ്പത്തിയിൽ, പർപ്യൂറിയസ് ഗ്രീക്ക് പോർഫിറിയോസുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ചർമ്മത്തിൽ ചതവിലോ മുറിവിലോ കൂടി പർപ്പിൾ രക്തം നനയുന്നതായി ഇത് അർത്ഥമാക്കുന്നു. <ref name="Brenk-p88" /> [[Augustan literature (ancient Rome)|അഗസ്റ്റൻ]] ഇതിഹാസകവി [[വിർജിൽ|വെർജിൽ]] ഒരു പർപ്പിൾ പുഷ്പത്തിന്റെ രൂപകം യുദ്ധത്തിൽ ചെറുപ്പക്കാരുടെ അകാലവും രക്തരൂക്ഷിതവുമായ മരണത്തെ വിവരിക്കുന്നു. <ref>Vergil, ''[[Aeneid]]'' 6.884 and 9.434–437; Brenk, ''Clothed in Purple Light,'' pp. 89–90, 112–113.</ref> [[Pallas (son of Evander)|പല്ലാസിന്റെ]] മരണം ആറ്റിസിന്റെ വയലറ്റിനെയും [[അപ്പോളോ]]യുടെ പ്രിയപ്പെട്ട [[ഹയാസിന്തസ്|ഹയാസിന്തസിന്റെ]] മരണപ്പെടുന്ന രക്തത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന [[ഹയാസിന്ത് (സസ്യം)|ഹയാസിന്തിനെയും]] ഉളവാക്കുന്നു.<ref>J.D. Reed, ''Virgil's Gaze: Nation and Poetry in the Aeneid'' (Princeton University Press, 2007), p. 22.</ref> പുൽമേടിലെ റോസാപ്പൂവിന്റെ "രക്തരൂക്ഷിതമായ ഗാംഭീര്യത്തെക്കുറിച്ച്" [[Claudian|ക്ലോഡിയൻ]] എഴുതുന്നു. ഇതിൽ പ്രോസെർപീനയെ അധോലോകത്തിലേക്ക് ഹയാസിന്തുകൾ വയലറ്റുകൾ എന്നിവയോടൊപ്പം തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്നതിലൂടെ സമൃദ്ധമായ സസ്യജാലങ്ങൾ സംഭാവനയായി നൽകുന്നു. <ref>Claudian, ''De rapto Proserpina'' 2.92–93: ''sanguineo splendore rosas.''</ref>റോസാപ്പൂവും മുള്ളുകളുടെ സ്ഥിരമായ സാന്നിധ്യവും പ്രണയത്തിന്റെ സംവാദത്തിൽ പോലും ആപത്തു സൂചിപ്പിക്കുന്ന രക്തച്ചൊരിച്ചിലിനെയും മരണത്തെയും കാണിക്കുന്നു.<ref>Rosenmeyer, ''The Poetics of Imitation,'' pp. 211–212.</ref> [[File:Maenad and Cupid MAN Napoli Inv110591.jpg|thumb|പോംപൈയിലെ [[Lucius Caecilius Iucundus|ലൂസിയസ് സിസിലിയസ് യൂക്കുണ്ടസിന്റെ]] ഭവനത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചുമർചിത്രത്തിൽ, ഒരു പുഷ്പചക്രം അണിഞ്ഞിരിക്കുന്ന [[maenad|മെനഡ്]] (ഡയോനിഷ്യസിന്റെ പരിചാരകൻ) കൈയിൽ ഒരു റോസാപ്പൂ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന കുപിഡിനെ എടുത്തുകൊണ്ട് നിൽക്കുന്നു.]] നേരെമറിച്ച്, ഒരു ശവസംസ്ക്കാര സന്ദർഭത്തിൽ റോസാപ്പൂവ് ഉത്സവ വിരുന്നിനെ സൂചിപ്പിക്കാം, കാരണം റോമൻ കുടുംബങ്ങൾ വർഷത്തിലുടനീളം നിരവധി തവണ ശ്മശാന സ്ഥലങ്ങളിൽ ലിബേഷനായി കൂടിക്കാഴ്ചകൾ നടത്തുകയും അവർ ഒന്നിച്ച് ഭക്ഷണവും പങ്കിട്ട് മരിച്ച പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ വിലപ്പെട്ട ഓർമ്മകളും കുടുംബത്തിലൂടെ ജീവിതത്തിന്റെ തുടർച്ചയും ആഘോഷിച്ചിരുന്നു. <ref>J.M.C. Toynbee, ''Death and Burial in the Roman World'' (Johns Hopkins University Press, 1971, 1996), pp. 62–63; Regina Gee, "From Corpse to Ancestor: The Role of Tombside Dining in the Transformation of the Body in Ancient Rome," in ''The Materiality of Death: Bodies, Burials, Beliefs'', Bar International Series 1768 (Oxford, 2008), pp. 59–68.</ref> റോമൻ ശവകുടീര ചിത്രങ്ങളിൽ, ചുവന്ന റോസാപ്പൂക്കൾ പലപ്പോഴും നിലത്ത് എത്തുന്നവിധത്തിൽ സമൃദ്ധമായി വിതറിയിരുന്നു. <ref name="Brenk-p88" /> ഈ ഇളം പുഷ്പങ്ങൾ ഒരു ശാശ്വത മായറോസാലിയ സൃഷ്ടിക്കുകയും റോമൻ വിശ്വാസങ്ങളുടെ ആത്മാവിന്റെ തുടർച്ചയായ അസ്തിത്വത്തിലേയ്ക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു<ref>Toynbee, ''Death and Burial in the Roman World'', p. 63.</ref>. ഒരു ലാറ്റിൻ ശവകുടീരത്തിലെ സ്‌മാരകലേഖനത്തിൽ ഇങ്ങനെ എഴുതിയിരിക്കുന്നു: മരണപ്പെട്ടയാളുടെ അസ്ഥികളോ ചാരമോ പുഷ്പങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതായി സങ്കൽപ്പിക്കാം<blockquote>''ഭക്തിയാൽ സമ്പന്നനായ ഒപ്‌റ്റാറ്റസ് എന്ന കുട്ടി ഇവിടെയുണ്ട്: അവന്റെ ചിതാഭസ്മം വയലറ്റുപ്പൂക്കളും റോസാപ്പൂക്കളും ആയിരിക്കണമെന്ന് ഞങ്ങൾ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ അവന്റെ [[Terra (mythology)|അമ്മയായ ഭൂമി]] അവന്റെ മേൽ പ്രകാശമായിരിക്കണമെന്ന് ഞങ്ങൾ അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. കാരണം ആൺകുട്ടിയുടെ ജീവിതം ആർക്കും ഒരു ഭാരമായിരുന്നില്ല.<ref>Toynbee, ''Death and Burial in the Roman World'', p. 37.</ref></blockquote> ചില ശവകുടീരങ്ങളിലും [[Mausoleum|സ്മാരകമണ്ഡപങ്ങളിലും]] റോസാപ്പൂവ് നട്ടുപിടിപ്പിച്ചു. അലങ്കാരത്തിനായി റോസാപ്പൂവ് നട്ടുവളർത്തുന്നതിനോ സെമിത്തേരി പരിപാലനത്തിനോ ഭരണപരമായ ചെലവുകൾക്കോ വിൽക്കാൻ ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നതിനോ വേണ്ടി തൊട്ടടുത്തുള്ള മൈതാനങ്ങൾ പൂന്തോട്ടങ്ങളായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. <ref>Toynbee, ''Death and Burial in the Roman World'', pp. 97–98; Claire Holleran, ''Shopping in Ancient Rome: The Retail Trade in the Late Republic and the Principate'' (Oxford University Press, 2012), p. 119; John S. Kloppenborg and Richard S. Ascough, ''Greco-Roman Associations: Texts, Translations, and Commentary. I: Attica, Central Greece, Macedonia, Thrace'' (Walter de Gruyter, 2011), vol. 1, p. 327 (in regard to bequests made to associations, who might use surplus profit to benefit the membership).</ref> 19 മുതൽ 21 വരെ നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ, മുറിച്ചതും നട്ടുവളർത്തുന്നതുമായ പുഷ്പങ്ങളുടെ എണ്ണം ഇറ്റാലിയൻ ശ്മശാനങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയായിരുന്നു. അത് ആംഗ്ലോ-അമേരിക്കൻ സമ്പ്രദായത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. <ref>Jack Goody and Cesare Poppi, "Flowers and Bones: Approaches to the Dead in Anglo-American and Italian Cemeteries," in ''Modes of Comparison: Theory and Practice'' (University of Michigan Press, 2006), pp. 420–456; the epitaph of Optatus provides an [[Epigraph (literature)|epigraph]] for the article. See p. 451, note 60, on the possible connection of the Rosalia to the [[Romania|Romanian]] festival of [[Rusalii]] at [[Whitsuntide]], with a citation of Gail Kligman, ''Căluş: Symbolic Transformation in Romanian Ritual'' (University of Chicago Press, 1981), and see also Beza, ''Paganism in Romanian Folklore,'' pp. 42–43.</ref> ഈ വ്യത്യാസം റോമൻ കത്തോലിക്കാ സമ്പ്രദായങ്ങളിലൊന്നായി വിമർശിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തതിന്റെ ഫലമായി ചില പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ്‌ സഭകൾ, പ്രത്യേകിച്ച് പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ "പുറംജാതി" പോലുള്ളവയും ഉത്ഭവിക്കാൻ കാരണമായി.<ref>Goody and Poppi, "Flowers and Bones," p. 442.</ref> == റോസ്, വയലറ്റ് ഉത്സവങ്ങൾ == [[File:Statua di silvano forse da italia, II-III sec 01.JPG|thumb|upright=.5|മാതളനാരങ്ങ, മുന്തിരി, മറ്റ് ഉൽ‌പന്നങ്ങൾ എന്നിവ കൈവശമുള്ള സിൽ‌വാനസിനെ ശ്രദ്ധിക്കുന്ന നായ (രണ്ടാം-മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ട്)]] ശവസംസ്കാര കലയിൽ റോസാപ്പൂവിന് ഒരു നീണ്ട പാരമ്പര്യമുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും, <ref>Carole E. Newlands, ''Statius. Silvae Book II'' (Cambridge University Press, 2011), p. 94.</ref> റോമൻ റോസ് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യകാലത്ത് രേഖപ്പെടുത്തിയ റെക്കോർഡ് ജൂൺ 20-ന് ആഘോഷം നടത്തിയിരുന്ന<ref>[[Robert E.A. Palmer]], "Silvanus, Sylvester, and the Chair of St. Peter," ''Proceedings of the American Philosophical Society'' 122.4 (1978), p. 226.</ref>ഡൊമിഷ്യൻ (എ.ഡി. 81-96), ഭരണകാലത്ത് ആയിരുന്നു.<ref>''[[Corpus Inscriptionum Latinarum|CIL]]'' 10.444.</ref> വനപ്രദേശ ദേവനായ [[Silvanus (mythology)|സിൽവാനസിനായി]] സമർപ്പിച്ച [[Lucania|ലൂക്കാനിയയിലെ]] ഒരു പുരോഹിത സംഘടനയാണ് ([[Collegium (ancient Rome)|കൊളീജിയം]]) ഈ ലിഖിതം നിർമ്മിച്ചത്. ഇത് ചക്രവർത്തിയുടെ ക്ഷേമത്തിനായുള്ള നേർച്ചകൾ രേഖപ്പെടുത്തുകയും വർഷത്തിൽ അഞ്ച് തവണ സിൽവാനസിന് ഒരു യാഗം നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അവയിൽ റോസാലിയയും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. സിൽ‌വാനസിനെ കാടിന്റെ ദേവതയായി കണക്കാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, [[പെരുംജീരകം|ഫെന്നെൽ]] പൂച്ചെടികളെയും ലില്ലിപ്പൂക്കളെയും വഹിക്കുന്നതായി വെർജിൽ അദ്ദേഹത്തെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.<ref>Vergil, ''Eclogue'' 10.25.</ref> മറ്റ് ലിഖിതങ്ങളിലെ, മൂന്ന് ദാതാക്കൾ സിൽ‌വാനസിന് ആന്തസ് (ഗ്രീക്ക് ആന്തോസ്, "ഫ്ലവർ") എന്ന സംസ്കാരനാമം സംഭാവനയായി നൽകി. കുറച്ച് വ്യാഖ്യാനങ്ങളിൽ, നാലാമത്തേ ദാതാവ്, സിൽ‌വാനസ് [[Flora (mythology)|ഫ്ലോറയുടെ]] പുല്ലിംഗമായ ഫ്ലോറസ് എന്ന ലാറ്റിൻ നാമത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടായതായിരിക്കാമെന്നു പറയുന്നു. <ref>Palmer, "Silvanus, Sylvester, and the Chair of St. Peter," p. 226.</ref> മരങ്ങൾ സസ്യജീവിതത്തിന്റെ രൂപമായതിനാൽ സിൽ‌വാനസിന്റെ പ്രതീകമാണ്. പുഷ്പങ്ങളുമായുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബന്ധം അവ്യക്തമാണ്. പ്രധാനമായും [[Danubian provinces|ഡാനൂബിയൻ പ്രവിശ്യകളിൽ]] കാണപ്പെടുന്ന [[Silvanae|സിൽവാനെയുടെ]] സ്ത്രീ പ്രതിരൂപങ്ങളിൽ ചിലപ്പോൾ പൂച്ചട്ടികളോ റീത്തുകളോ ചുമക്കുന്നതായി ചിത്രീകരിക്കുന്നു. <ref>Peter F. Dorcey, ''The Cult of Silvanus: A Study in Roman Folk Religion'' (Brill, 1992), p. 44.</ref> "ട്രീ-ബെയറർ" എന്നർത്ഥം വരുന്ന ഡെൻഡ്രോഫോറസ് എന്ന വിശേഷണത്തിലൂടെ, റോമൈസ്ഡ് ആറ്റിസ്, സൈബലെ എന്നിവരുടെ ആരാധനയുമായി അദ്ദേഹത്തെ ബന്ധിപ്പിച്ചു. അതിൽ ഡെൻഡ്രോഫോറി എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നവർ പങ്കെടുത്തിരുന്നു.<ref>Dorcey, ''The Cult of Silvanus,'' pp. 17, 19, 31, 82.</ref> നല്ലത് ചെയ്യാനാഗ്രഹിക്കുന്ന ആളുകൾ ഒരു വിൽപ്പത്രം എഴുതി ജീവിതാവസാനത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തുമ്പോൾ, മരണാനന്തരം അവരുടെ സ്‌മരണയും പരിചരണവും (ക്യൂറ) പരിപാലിക്കുന്നതിനായി റോസ് അലങ്കാരം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഫണ്ട് നീക്കിവയ്ക്കുന്നു. ആ മനുഷ്യന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം നാല് വാർഷിക ആചരണങ്ങളിൽ ഫെബ്രുവരി 13 ന് മരിച്ചവരെ ബഹുമാനിക്കുന്നതിനുള്ള ഔദ്യോഗിക ഉത്സവമായ [[Parentalia|പാരന്റാലിയ]]യിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ (ഡൈസ് നടാലിസ്) റൊസാരിയയും വയലേറിയയും ആഘോഷിക്കുന്ന ഒരു സ്‌മരണക്കുറിപ്പ്‌ രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. <ref>''[[Inscriptiones Latinae Selectae|ILS]]'' 8366; Regina Gee, "From Corpse to Ancestor: The Role of Tombside Dining in the Transformation of the Body in Ancient Rome," in ''The Materiality of Death: Bodies, Burials, Beliefs,'' Bar International Series 1768 (Oxford, 2008), p. 64.</ref> ഗിൽ‌ഡുകളും അസോസിയേഷനുകളും (കോൾ‌ജിയ) പലപ്പോഴും അംഗങ്ങൾക്ക് ശവസംസ്കാര ആനുകൂല്യങ്ങൾ നൽകിയിരുന്നു. ചിലത് പ്രത്യേകമായി ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപീകരിച്ചവയുമാണ്. കോളേജ് അംഗങ്ങൾ മരിച്ചവരെ ആദരിക്കുന്നതിലേയ്ക്കായി സാമുദായിക ഭക്ഷണത്തിനും റോസ് ദിനങ്ങൾക്കും ഗുണഭോക്താക്കൾ ധനസഹായം നൽകുകയും ചെയ്തിരുന്നു. <ref>John F. Donahue, ''The Roman Community at Table During the Principate'' (University of Michigan Press, 2004), p. 132.</ref> റോമിലെ [[College of Aesculapius and Hygia|കോളേജ് ഓഫ് എസ്കുലാപിയസ് ആൻഡ് ഹൈജിയ]] മാർച്ച് 22 ന് വയലറ്റ് ദിനവും മെയ് 11 ന് റോസ് ദിനവും ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന അവസരങ്ങളിൽ ഡൈനിംഗ് ക്ലബ്ബുകളും ശ്മശാന സമൂഹങ്ങളും ഈ പുഷ്പമേളകൾ പതിവായി നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>Donahue, ''The Roman Community at Table,'' pp. 129–133.</ref> റോസാലിയയ്ക്കുള്ള കൂടുതൽ തെളിവുകൾ [[Cisalpine Gaul|സിസാൽപൈൻ ഗൗളിൽ]] (വടക്കൻ ഇറ്റലി) നിന്നുള്ളതാണ്. അവിടെ നിന്നും റോസാലിയയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുന്ന ഇരുപത്തിനാല് ലാറ്റിൻ ലിഖിതങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. [[Roman Italy|ഇറ്റാലിയൻ ഉപദ്വീപിൽ]] നിന്ന് പത്ത് ലാറ്റിൻ ലിഖിതങ്ങൾ, മാസിഡോണിയയിൽ നിന്നും മൂന്ന് [[Thracia|ത്രേസ്]], [[Illyria|ഇല്ലിറിയ]], [[Pannonia|പന്നോണിയ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും നാല് ലാറ്റിൻ ലിഖിതങ്ങൾ എന്നിവ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ആറ് ഗ്രീക്ക് ലിഖിതങ്ങൾ [[Bithynia|ബിഥിനിയയിൽ]] നിന്നും മൂന്ന് [[Macedonia (Roman province)|മാസിഡോണിയയിൽ]] നിന്നും [[ബൾഗേറിയ]], [[Scythia|സിത്തിയ]], [[Mysia|മൈസിയ]], [[Phrygia|ഫ്രിഗിയ]], [[ലിഡിയ|ലിഡിയ]], [[ഏഷ്യ]], [[Arcadia|അർക്കാഡിയ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഓരോന്നും കണ്ടെടുത്തിരുന്നു.<ref>Kokkinia, "Rosen für die Toten," p. 209.</ref> [[File:Abraham Brueghel (attr) Blumengabe an Venus.jpg|thumb|left|upright=1.3|''ഫ്ലോറൽ ട്രിബ്യൂട്ട് ഫോർ വീനസ്'' (1690 അല്ലെങ്കിൽ അതിനുമുമ്പുള്ളത്), [[Abraham Brueghel|അബ്രഹാം ബ്രൂഗെലിന്റേതാണെന്ന്]] ആരോപിക്കപ്പെട്ട ചിത്രം]] [[Pergamon|പെർഗമോണിൽ]], റോസാലിയ ഒരു "അഗസ്റ്റൻ ദിനം" (ഡൈസ് അഗസ്റ്റി, ചക്രവർത്തിയുടെയോ കുടുംബത്തിന്റെയോ ജന്മദിനം, വിവാഹം അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് വാർഷികം അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന [[Imperial cult of ancient Rome|പുരാതന റോമിലെ സാമ്രാജ്യത്വ ആരാധനയുടെ]] ദിവസം) മുതൽ ആരംഭിക്കുന്ന മൂന്ന് ദിവസത്തെ ഉത്സവമാണെന്ന് കാണുന്നു. <ref>Steven J. Friesen, ''Imperial Cults and the Apocalypse of John: Reading Revelation in the Ruins'' (Oxford University Press, 2001), p. 129.</ref> രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു ബലിപീഠത്തിലെ ഗ്രീക്ക് ലിഖിതത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നതുപോലെ, പുരാതന റോമിലെ സാമ്രാജ്യത്വ ആരാധന ആഘോഷിക്കുന്നതിനായി സംഘടിപ്പിച്ച ഒരു പുരുഷ ഗായകസംഘം ആയ ഒരു കൂട്ടം ഹിംനോഡുകൾ കാണപ്പെടുന്ന അവസരങ്ങളിലൊന്നാണ് മൂന്ന് ദിവസത്തെ റോസാലിയ. ഒരു വർഷക്കാലം ഗ്രൂപ്പിന്റെ അദ്ധ്യക്ഷനായിരുന്ന "നല്ല നടത്തിപ്പ്" ഉദ്യോഗസ്ഥനായ യൂക്കോസ്മോസ്, അഗസ്റ്റൻ ദിനത്തിൽ റോസാലിയ ആഘോഷിക്കുന്നതിനായി ഒരു [[Mina (unit)|മിന]] (ഒരു പണ യൂണിറ്റ്) അപ്പം നൽകിയിരുന്നു. പ്രാദേശിക കലണ്ടറിലെ പനെമോസ് എന്ന മാസത്തിലെ ആദ്യ ദിവസമായിരുന്നു അത്. <ref>Friesen, ''Imperial Cults and the Apocalypse of John,'' p. 108. The identification of Panemos with a modern month name varies throughout the ancient calendars on which it appears; see Alan E. Samuel, ''Greek and Roman Chronology: Calendars and Years in Classical Antiquity'' (C.H. Beck, 1972).</ref> പനെമോസിന്റെ രണ്ടാമത്തേതിൽ, ഗ്രൂപ്പിലെ പുരോഹിതൻ റോസാലിയയ്ക്ക് ഒരു മേശ ക്രമീകരണവും ഒരു മിന വീഞ്ഞും മൂന്ന് അപ്പവും നൽകിയിരുന്നു. ഒരു [[Denarius|ഡെനാരിയസ്]] വിലമതിക്കുന്ന ഒരു മേശ ക്രമീകരണം, റോസാലിയയുടെ മൂന്നാം ദിവസത്തിൽ ഒരു അപ്പം എന്നിവയുടെ ചുമതലയുള്ള ഒരു സെക്രട്ടറി അല്ലെങ്കിൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററായിരുന്നു ഗ്രാമ്മിയസ്. <ref>Friesen, ''Imperial Cults and the Apocalypse of John,'' p. 112.</ref> ഈ സംഘം റോമിലെ ഒരു കൊളീജിയം പോലെയും അംഗങ്ങൾക്കുള്ള ഒരു ശ്മശാന സമൂഹമായും പ്രവർത്തിച്ചതായി കാണുന്നു. <ref>Friesen, ''Imperial Cults and the Apocalypse of John,'' p. 111.</ref> റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ [[Religious pluralism|വിവിധ മതവിശ്വാസത്തിന്റെ]] പശ്ചാത്തലത്തിൽ [[Phrygia|ഫ്രിഗിയയിലെ]] [[Acmonia|അക്മോണിയ]]യിൽ നിന്നുള്ള ലിഖിതങ്ങൾ റോസാലിയയെ കാണിക്കുന്നു. എ.ഡി 95-ൽ, ടൈറ്റസ് പ്രാക്സിയാസ് എന്ന വ്യക്തിയുടെ വാർഷിക അനുസ്മരണം ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിനായി ഒരു ശ്മശാന സമൂഹത്തിന് ഒരു വിൽപ്പത്രം നൽകി. ശവകുടീരം സാമുദായിക ഭക്ഷണത്തിനും അംഗങ്ങൾക്ക് ധനസഹായത്തിനും പുറമേ, ശവകുടീരത്തെ റോസാപ്പൂക്കൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കാൻ 12 ദീനാരികളും അനുവദിച്ചിരുന്നു. അംഗത്വത്തിന്റെ ബാദ്ധ്യതകൾ നിയമപരമായും മതപരമായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മരണപ്പെട്ടയാളുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനും മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നതിനും സമൂഹത്തിന് അതിന്റേതായ ഒരു [[Tutelary deity|രക്ഷാധികാരമുള്ള ദേവത]]കളുണ്ടായിരുന്നു. ദേവതകൾ തിയോസ് സെബാസ്റ്റോസ് (= ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ ഡിവസ് അഗസ്റ്റസ്), പ്രാദേശികവും അതുല്യവുമായ വിശേഷണമായ സ്റ്റോഡ്മെനോസിന് കീഴിലുള്ള [[സ്യൂസ്|സ്യൂസ്]], [[Soter| സംരക്ഷകൻ]] ആയ [[അസ്‌ക്‌ളിപ്പിയസ്|അസ്ക്ലേപിയസ്]], (റോമൻ എസ്കുലാപിയസ്, മുകളിലുള്ള കൊളീജിയത്തിലെന്നപോലെ), [[ആർട്ടെമിസ്സ് ക്ഷേത്രം|ആർഫെമിസ് ഓഫ് എഫെസസ്]] എന്നിവയായിരുന്നു. <ref>Paul Trebilco, ''Jewish Communities in Asia Minor'' (Cambridge University Press, 1991, 1994 reprint), p. 81; Barbara Levick, ''The Government of the Roman Empire: A Sourcebook'' (Routledge, 2000, 2nd ed.), pp. 209–210 (with a date of 85, presumably a typographical error since the date is noted as the eleventh consulship of [[Domitian]]). On ''Stodmenos'', see ''Barrington Atlas of the Greek and Roman World,'' edited by Richard J. A Talbert (Princeton University Press, 2000), p. 971.</ref> ഗ്രീക്ക് സംസാരിക്കുന്ന ഒരു യഹൂദ സമൂഹവും അക്മോണിയയിലുണ്ടായിരുന്നു. 215–295 കാലഘട്ടത്തിലെ ഒരു ലിഖിതത്തിൽ ഒരു യഹൂദ സ്ത്രീക്ക് ഭർത്താവ് നൽകിയ സമാനമായ ക്രമീകരണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. നിയമപരമായി രൂപീകരിച്ച അയൽ‌പ്രദേശമോ കമ്മ്യൂണിറ്റി അസോസിയേഷനോ ശവകുടീരത്തിന്റെ വാർ‌ഷിക റോസ് അലങ്കാരത്തിന് ഇത് വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു. ഔപചാരികമായ ഉത്തരവിൽ “അവർ‌ ഓരോ വർഷവും റോസാപ്പൂക്കൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചില്ലെങ്കിൽ‌, അവർ‌ ദൈവത്തിന്റെ നീതിയെ വിലമതിക്കേണ്ടതുണ്ട്.” <ref>Trebilco, ''Jewish Communities in Asia Minor'', pp. 78–81.</ref> "അദ്ദേഹത്തിന് ദൈവത്തിനുമുന്നിൽ കണക്കുബോധിപ്പിക്കേണ്ടിവരും" എന്ന പ്രമാണസൂത്രം ഫ്രിഗിയയിലെ ജൂതന്മാർക്കും ക്രിസ്ത്യാനികൾക്കുമിടയിൽ മാത്രമേ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നുള്ളൂ. ലിഖിതം ക്രിസ്ത്യാനികളുടേതാകാനുള്ള സാദ്ധ്യതയുണ്ട്.<ref>Trebilco, ''Jewish Communities in Asia Minor'', p. 79. The inscription deals with legal titles to property, and unlike Christians at this time, Jews held full rights as Roman citizens to own property.</ref>സാമ്രാജ്യത്വ ലോകത്തിലെ പൊതു മത പരിതഃസ്ഥിതിയിൽ നിന്ന് യഹൂദമതം ഒറ്റപ്പെട്ടിരുന്നില്ല എന്നതിന്റെ തെളിവുകളിലൊന്നാണ് ഈ ലിഖിതം, കാരണം ശവകുടീരത്തിൽ ബലിയർപ്പിക്കാതെ ഒരു റൊസാറ്റിയോ നടത്താം. ഒന്നിലധികം ദേവതകൾക്കുപകരം, യഹൂദ ഭർത്താവ് ഭാര്യയെ ബഹുമാനിക്കുന്നത് സ്വന്തം ദൈവത്തിന്റെ ദിവ്യനീതിയിൽ മാർഗ്ഗദർശനം സ്വീകരിക്കുകയും സമൂഹത്തിന്റെ ആചാരങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകുകയും "യഹൂദ വിശ്വാസത്തിന് സ്വീകാര്യമായ" രീതിയിൽ അവ നടപ്പാക്കുകയും ചെയ്തു. <ref>Trebilco, ''Jewish Communities in Asia Minor'', pp. 80–81. Some Jewish wedding practices, including the wearing of rose crowns by the bridegroom or bride, were also compatible with or assimilated from Imperial society in general; Michael L. Satlow, "Slipping toward Sacrament: Jews, Christians, and Marriage," in ''Jewish Culture and Society under the Christian Roman Empire'' (Peeters, 2002), p. 74.</ref> [[File:A Bacchanal (Sebastiano Ricci).jpg|thumb|[[Sebastiano Ricci|സെബാസ്റ്റ്യാനോ റിച്ചി]] (1659–1734) ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. [[Bacchanalia|ബച്ചനാലിയയിൽ]] ഒരു ആരാധനാ പ്രതിമ റോസാപ്പൂക്കളുടെ പുഷ്പചക്രം കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കുന്നു]] സാമ്രാജ്യപരമായ കാലഘട്ടത്തിലെ മാസിഡോണിയയിൽ, നിരവധി ലിഖിതങ്ങൾ റോസാലിയയെ ഒരു വിസിയനസ്, ഒരു ഗ്രാമം അല്ലെങ്കിൽ അയൽ‌രാജ്യ അസോസിയേഷൻ ([[Vicus|വികസിൽ]] നിന്ന്) പോലുള്ള ഗ്രൂപ്പുകൾ‌ക്ക് സ്വമേധയാ ധനസഹായം നൽകുന്ന ഒരു അനുസ്മരണ ഉത്സവമായി പരാമർശിക്കുന്നു. [[Thiasus|തിയാസോസ്]], നിയമപരമായി രൂപവത്കരിച്ച ഒരു അസോസിയേഷൻ, പലപ്പോഴും മദ്യപാനത്തിനായി ഒരു സാമൂഹിക ക്ലബ് എന്ന അർത്ഥത്തിൽ മതപരമായ രീതിയിൽ അല്ലെങ്കിൽ [[Symposium|സിമ്പോസിയം]] കാണപ്പെടുന്നു. [[തെസ്സലോനികി|തെസ്സലോനിക്കയിൽ]], ഒരു തിയാസോസിന്റെ പുരോഹിതൻ റോസ് പുഷ്പചക്രങ്ങൾക്ക് പണം നൽകാനായി മുന്തിരിവള്ളിയുടെ ഒരു പ്രദേശം നൽകി.<ref>''[[Inscriptiones Graecae]]'' X/2 260; Richard S. Ascough, "Paul's 'Apocolypticism' and the Jesus Associations at Thessalonica and Corinth," in ''Redescribing Paul and the Corinthians'' (Society of Biblical Literature, 2011), p. 164.</ref> ഡയോണിഷ്യൻ തിയാസോസ് പിരിച്ചുവിടുകയോ അതിന്റെ ചുമതലകളിൽ പരാജയപ്പെടുകയോ ചെയ്താൽ, സ്വത്ത് ഡ്രയോഫൊറോയിയുടെ ("ഓക്ക്-ബിയേഴ്സ്") ഒരു സമൂഹത്തിലേക്കോ അല്ലെങ്കിൽ ഒടുവിൽ സംസ്ഥാനത്തിലേക്കോ കൈമാറണം എന്നു വ്യവസ്ഥയും ചെയ്തിരുന്നു. <ref name="Kloppenborg-Ascough-p373">Kloppenborg and Ascough, ''Greco-Roman Associations,'' p. 373.</ref> [[Dionysian Mysteries|ഡയോനിഷ്യസിന്റെ രഹസ്യമായ]] സംഘടനകൾക്ക് പുറമേ, മാസിഡോണിയയിലെയും ത്രേസിലെയും ലിഖിതങ്ങളിൽ തിയാസോയിലെ [[ഡയാന|ഡയാന]] ([[ആർട്ടിമിസ്|ആർട്ടെമിസ്]]), ത്രേസിയൻ ദേവൻ അല്ലെങ്കിൽ [[Greek hero cult|യവന നായകൻ]] സൗരോഗെത്സ്, ഒരു [[Gravedigger|ശവക്കുഴി നിർമ്മാതാക്കളുടെ]] സംഘടിതസംഘം എന്നിവരെയും റോസ് അലങ്കരിക്കാനുള്ള രേഖകളിൽ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു. <ref>Kloppenborg and Ascough, ''Greco-Roman Associations,'' p. 325.</ref> ശവക്കുഴി നിർമ്മാതാക്കൾ റോസാലിയയ്‌ക്കായി ഓരോ വർഷവും ശവക്കല്ലറകൾ കത്തിക്കുമായിരുന്നു. മറ്റ് പശ്ചാത്തലങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, പുഷ്പചക്രങ്ങൾ തന്നെ വഴിപാടായി കത്തിച്ചിരിക്കാം എന്നാണ്. <ref>Kloppenborg and Ascough, ''Greco-Roman Associations,'' pp. 372–374.</ref> വളരെക്കുറച്ചു തവണ സംഭവിക്കുന്ന മാസിഡോണിയൻ അനുസ്മരണത്തിനെക്കുറിച്ചുള്ള ലിഖിതങ്ങളിൽ റിലീഫ് ശൈലിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച [[Thracian horseman|ത്രേസിയൻ കുതിരപ്പടയാളി]]യോടൊപ്പം റോസാലിയയെക്കുറിച്ചും പറയുന്നു.<ref>Kloppenborg and Ascough, ''Greco-Roman Associations,'' pp. 327–329.</ref> ചില പണ്ഡിതന്മാർ കരുതുന്നത് റോസാലിയയുടെ ആചാരങ്ങൾ റോമൻ സൈന്യത്തിലെ മരിച്ചവരുടെ ബാക്ച്ചിക് ഉത്സവങ്ങളുമായി പ്രത്യേകിച്ച് മാസിഡോണിയയിലും ത്രേസിലെയും ഉത്സവവുമായി ഒത്തുചേർന്നിരുന്നുവെന്നാണ്. <ref>[[Hendrik Wagenvoort]], "The Journey of the Souls of the Dead to the Isles of the Blessed," ''Mnemosyne'' 24.2 (1971), p. 124; [[Martin P. Nilsson]], "The Bacchic Mysteries of the Roman Age," ''Harvard Theological Review'' 46.4 (1953), p. 187.</ref> എ.ഡി. 138-ലെ ഒരു ഗ്രീക്ക് ലിഖിതത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ആധുനിക [[ഡോബ്രൂജ|ഡോബ്രുജയിൽ]], ത്രേസിയൻ [[Bessi|ബെസ്സി]] ഗോത്രക്കാർ താമസമാക്കിയ പ്രദേശമായ [[Histria (ancient city)|ഹിസ്റ്റ്രിയയിലെ]] ഉപദേശകസമിതി ഡയോനിഷ്യസിന് റോസ്-അലങ്കാരത്തിനുള്ള (റോഡിസ്മോസ്) സംഭാവന നൽകിയതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. <ref>Beza, ''Paganism in Romanian Folklore'', p. 43.</ref>റോസാപ്പൂക്കൾക്ക് മാസിഡോണിയ പ്രശസ്തമായിരുന്നു. പക്ഷേ റോസാലിയയുടെ എല്ലാ തെളിവുകളും റോമൻ കാലഘട്ടത്തിലേതാണ്.<ref>Kloppenborg and Ascough, ''Greco-Roman Associations,'' pp. 327–329.</ref> ===ബാക്ച്ചിക് ആചാരങ്ങൾ=== {{More|Anthesteria}} [[ഐവി|ഐവിയും]] [[മുന്തിരിങ്ങ|മുന്തിരിപ്പഴവും]] ഡയോനിഷ്യസിന്റെ സസ്യങ്ങളാണെങ്കിലും, [[ഏതൻസ്‌|ഏഥൻസിലെ]] റോസാപ്പൂക്കളും വയലറ്റുപ്പൂക്കളും [[Dionysia|ഡയോനിഷ്യൻ വിരുന്നുകൾ]]ക്ക് അലങ്കാരങ്ങളായിരുന്നു. ഡയോനിഷ്യസിനെ പ്രശംസിക്കുന്ന ഒരു [[Dithyramb|ദിത്തിറാമ്പിൽ]] നിന്നുള്ള മുഴുവനാക്കാത്ത ഒരു ഭാഗത്തിൽ, [[പിണ്ടർ|പിൻഡാർ]] (ബിസി അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ട്) ഡയോനിഷ്യസിന്റെ മൃത്യുവസ്ഥയിലുള്ള അമ്മ [[Semele|സെമെലിനെ]] ബഹുമാനിക്കേണ്ട ഒരു കാലം ആയ സീസണുകൾ (ഹോറേ) ആരംഭിക്കുന്നതിലൂടെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ഒരു പുഷ്പ രംഗം വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. [[File:John William Waterhouse Ariadne.jpg|thumb|upright=1.4|''അരിയാഡ്‌നെ'' (1898) പ്രീ-റാഫെലൈറ്റ് ജോൺ വില്യം വാട്ടർഹൗസ്: ഉറങ്ങുന്ന ചുവന്ന നിറമുള്ള മേലാട ധരിച്ചിരിക്കുന്ന അരിയാഡ്‌നെക്കു ചുറ്റും റോസാപ്പൂക്കൾ കാണാം. പശ്ചാത്തലത്തിൽ കപ്പൽ യാത്രയിലൂടെ തിസസിന്റെ പുറപ്പെടലും ഡയോനിഷ്യസിന്റെ വരവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഭാവി സംഭവസൂചനയായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുള്ളിപ്പുലികളെയും കാണിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Karl Kilinski II, ''Greek Myth and Western Art: The Presence of the Past'' (Cambridge University Press, 2013), p. 106.</ref>]] <blockquote>''... as the chamber of the purple-robed Horai is opened,<br>the nectar-bearing flowers bring in the sweet-smelling spring.<br>Then, then, upon the immortal earth are cast<br>the lovely tresses of violets, and roses fitted to hair<br>and voices of songs echo to the accompaniment of pipes<br>and choruses come to Semele of the circling headband.''<ref>Pindar, frg. 75 SnM, as translated for the [[Loeb Classical Library]] (1997) by William H. Race and cited in this context by Riu, ''Dionysism and Comedy'', p. 108, note 58, and [[Walter Friedrich Otto]], ''Dionysus: Myth and Cult'', translated by Robert B. Palmer (Indiana University Press, 1965, originally published 1960 in German), p. 159.</ref></blockquote> ഡെമോക്രാറ്റിക് [[Polis|പോളിസിന്റെ]] തുല്യശക്തിയുള്ള മാതൃകയായിരുന്നു ഡയോനിസസ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഘടന (തിയാസോസ്) നാഗരിക സംഘടനകൾക്ക് ഒരു മാതൃകയായിരുന്നു.<ref>Richard Seaford, ''Cosmology and the Polis: The Social Construction of Space and Time in the Tragedies of Aeschylus'' (Cambridge University Press, 2012), pp. 101–102.</ref> ജനാധിപത്യത്തിനു മുമ്പുള്ള ഏഥൻസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഡയോനിഷ്യയുടെ ഒരു രൂപമായിരുന്നു ആന്തീസ്റ്റീരിയ. ഈ ഉത്സവനാമം ചില പണ്ഡിതന്മാർ ഗ്രീക്ക് ആന്തോസ് "പുഷ്പം, പൂക്കുക" എന്നതിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതായി പറയുന്നു. <ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion'' (Blackwell, 2010), p. 89; Jennifer Neils, "Children and Greek Religion," in ''Coming of Age in Ancient Greece: Images of Childhood from the Classical Past'' (Yale University Press, 2003), p. 145; [[Carl Kerenyi]], ''Dionysos: Archetypal Image of Indestructable Life'' (Princeton University Press, 1976), p. 300.</ref> ഗ്രീക്കുകാർ അതിനെ പൂക്കുന്ന മുന്തിരവള്ളിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. <ref>[[Walter Burkert]], ''Homo Necans'' p. 214.</ref> എ.ഡി ആറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, [[Byzantine Empire||ബൈസന്റൈൻ]] പുരാതനവസ്‌തു സമ്പാദകൻ [[Joannes Lydus|ജോവാൻസ് ലിഡസ്]] ഉത്സവത്തിന്റെ പേര് ആന്തൂസയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി, ലാറ്റിൻ സസ്യജാലങ്ങൾ ഗ്രീക്ക് സസ്യജാലങ്ങൾക്ക് തുല്യമാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുകയുണ്ടായി.<ref>Lydus, ''De mensibus'' 4.73; [[Clifford Ando]], "The Palladium and the Pentateuch: Towards a Sacred Topography of the Later Roman Empire," ''Phoenix'' 55 (2001), p. 400.</ref>ശൈത്യകാലത്തിനും വസന്തത്തിനുമിടയിലുള്ള പ്രാരംഭത്തിൽ നടന്ന മൂന്ന് ദിവസത്തെ ഉത്സവത്തിൽ [[Liminality|ലിമിനാലിറ്റിയും]] "ആരംഭവും" എന്ന വിഷയങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ ആദ്യകാല ഏഥൻസിൽ ഇതിന് പ്രാധാന്യം ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, പല വശങ്ങളും സ്പഷ്ടമല്ലാത്തതാണ്. ഉത്പത്തിപുസ്തകത്തിൽ വിവരിച്ചിട്ടുള്ള ആദിമനുഷ്യൻറെ പതനത്തിൽ നിന്ന് പുതിയ വീഞ്ഞ് തുറക്കുന്നതിന്റെ ആഘോഷമായിരുന്നു ഇത്. <ref>Noel Robertson, "Athens' Festival of the New Wine," ''Harvard Studies in Classical Philology'' 95 (1993), p. 197ff. Robertson argues that the Anthesteria was not a festival of the dead, and believes those elements have been attributed to it erroneously.</ref> ആദ്യ ദിവസം, "ഡയോനിഷ്യസ്" ഒരു പൊതു ഘോഷയാത്രയിൽ ചക്രമുള്ള "കപ്പൽ" വഹിച്ച് രാജാവിന്റെ ഭാര്യയുടെ സ്വകാര്യ അറയിലേക്ക് അവളുമായി ഒരു ആചാരപരമായ ഐക്യത്തിനായി കൊണ്ടുപോയി.<ref> ''[[basileus]]'', an indication that the ceremony evokes a time before Athens was a democracy; Seaford, ''Cosmology and the Polis,'' pp. 87–88.</ref> കൃത്യമായ ചടങ്ങുകൾ അജ്ഞാതമാണ്. പക്ഷേ ഏഥൻസിലെ സംസ്കാര നായകനായ [[Theseus|തീസസ്]] ഉപേക്ഷിച്ചശേഷം ഡയോനിഷ്യസിന്റെ ഭാര്യയായ [[Ariadne|അരിയാഡ്‌നെയുടെ]] കെട്ടുകഥയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാകാം. <ref>Seaford, ''Cosmology and the Polis,'' pp. 85–87, 101, 133, citing Apollodorus, ''Against Nature'' 73; Burkert, ''Greek Religion'' pp. 109, 164, 239.</ref> [[File:Greek - Red-Figure Chous with Eros - Walters 48206.jpg|thumb|ആന്തീസ്റ്റീരിയയ്‌ക്കായുള്ള കുട്ടികളുടെ ആചാരപരമായ വൈൻ പാത്രം (ചൗസ്), ഒരു വണ്ടി വലിച്ചുകൊണ്ട് സ്വന്തം പുഷ്പചക്രവുംകൊണ്ട് ചൗസിലേക്ക് കൈ നീട്ടുന്ന മാംസപുഷ്‌ടിയുള്ള ബാലനായി ഈറോസിനെ ചിത്രീകരിക്കുന്നു. (ഏകദേശം 410 BC) ]] പുതിയ വളർച്ചയുടെയും പരിവർത്തനത്തിൻറെയും പ്രമേയത്തിന് അനുസൃതമായി, <ref>Neils, "Children and Greek Religion," in ''Coming of Age in Ancient Greece,'' p. 145.</ref> പുരാതന ലോകത്ത് ഉയർന്ന ശിശുമരണ നിരക്ക് കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ, ശൈശവത്തിൽ നിന്ന് ബാല്യത്തിലേക്കുള്ള ഒരു ആഘോഷവേള കൂടിയായിരുന്നു ആന്തെസ്റ്റീരിയ..മൂന്ന് മുതൽ നാല് വയസ്സ് വരെ പ്രായമുള്ള കുട്ടികൾക്ക് മുതിർന്നവരുടെ വിനോദ പരിപാടികളിൽ കളിക്കുന്ന കുട്ടികളുടെ ദൃശ്യങ്ങൾ കൊണ്ട് പ്രത്യേകം അലങ്കരിച്ച ഒരു ചെറിയ ജഗ്ഗ് (ചൗസ്) ലഭിച്ചു. ചൗസ് ചിലപ്പോൾ പാത്രത്തിൽ ചിത്രീകരിച്ച് പുഷ്പചക്രം കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. അടുത്ത വർഷം, കുട്ടിക്ക് തന്റെ ചൗസിൽ നിന്നുള്ള വീഞ്ഞിന്റെ ആചാരപരമായ രുചി നൽകി. <ref>Neils, "Children and Greek Religion," p. 145; John H. Oakley, "Death and the Child," p. 177; Lesley A. Beaumont, "The Changing Face of Childhood," p. 75; and H.A. Shapiro, "Fathers and Sons, Men and Boys," pp. 89, 103, all in ''Coming of Age in Ancient Greece''. See also Burkert, ''Greek Religion'', pp. 237–238.</ref> ഈ പാത്രങ്ങൾ പലപ്പോഴും കുട്ടികളുടെ ശവക്കുഴികളിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അവ അകാലമരണത്തിനുശേഷം അധോലോകത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നതായി വിശ്വസിക്കുന്നു.<ref>Beaumont, "The Changing Face of Childhood," p. 75; Oakley, "Death and the Child," p. 177.</ref> ആന്തീസ്റ്റീരിയയെ റോമൻ [[Lemuria (festival)|ലെമുറിയയുമായി]] താരതമ്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. <ref>Burkert, ''Homo Necans'', p. 226.</ref>ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരുടെയും മരിച്ചവരുടെയും ലോകത്തിനു ഇടയിലുള്ള തടസ്സം കടന്നുപോകാവുന്നതും മരിച്ചവരുടെ നിഴലുകൾ ഭൂമിയിൽ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നതുമായ ഒരു ദുർബലമായ സമയമായിരുന്നു രണ്ടാം ദിവസം.. മൂന്നാം ദിവസം, പ്രേതങ്ങളെ നഗരത്തിൽ നിന്ന് ആട്ടിയോടിച്ചു ഹെർമിസ് ചാത്തോണിയോസ് ("അധോലോക ഹെർമിസ്") ധാന്യങ്ങളുടെയും വിത്തുകളുടെയും കലങ്ങൾ യാഗങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ചു.<ref>Burkert, ''Greek Religion'', pp. 218, 222.</ref> നിഴലുകളുടെ ഐഡന്റിറ്റി വ്യക്തമല്ലെങ്കിലും, സാധാരണഗതിയിൽ അസ്വസ്ഥരായ പ്രേതങ്ങൾ അകാലത്തിൽ മരിച്ചവരാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു.<ref>Kerenyi, ''Dionysos: Archetypal Image of Indestructable Life'', p. 364.</ref> തെസ്സലോനിക്കയിലെ പുരോഹിതപത്നിമാർ അവരുടെ ഓർമ്മ നിലനിർത്തുന്നതിനായി മുന്തിരിത്തോട്ടം ഇഷ്‌ടദാനം ചെയ്യുകയും ഓരോ ഡയോനിഷ്യനും പുഷ്പചക്രം അണിയിക്കാൻ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref name="Kloppenborg-Ascough-p373" /> ഒരു ഡയോനിഷ്യൻ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, വീഞ്ഞ്, റോസാപ്പൂവ്, ചുവപ്പ് നിറം എന്നിവ അക്രമത്തിന്റെയും ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ഒപ്പം രസകരമായ കാര്യങ്ങൾ, ഉല്ലാസം എന്നിവയും ആണ്. ഡയോനിഷ്യസ് അരിയാഡ്‌നെ കണ്ടുമുട്ടുമ്പോൾ റോസാപ്പൂവിന്റെ പുഷ്പചക്രത്തിൽ ചുവപ്പ് അല്ലെങ്കിൽ പർപ്പിൾവസ്ത്രവും ധരിച്ചുകൊണ്ട് മരണംപോലുള്ള ഉറക്കത്തിൽനിന്ന് <ref>Philostratus, ''Imagines'' 1.15; Terence Cave, ''Retrospectives: Essays in Literature, Poetics and Cultural History'' (Modern Humanities Research Association, 2009), p. 73.</ref>ദൈവസ്നേഹത്താൽ ഉണർന്ന് രൂപാന്തരപ്പെടുന്നതായി [[Philostratus|ഫിലോസ്ട്രാറ്റസ്]] (എ.ഡി. 250) വിവരിക്കുന്നു. <ref>Susan Guettel Cole, "Finding Dionysus," in ''A Companion to Greek Religion'' p. 333; Nina da Vinci Nichols, ''Ariadne's Lives'' (Associated University Presses, 1995), p. 14 ''et passim''; [[Zahra Newby]], "In the Guise of Gods and Heroes: Portrait Heads on Roman Mythological Sarcophagi," in ''Life, Death and Representation: Some New Work on Roman Sarcophagi'' (Walter de Gruyter, 2011), pp. 201–205.</ref> [[File:Mosaïque - Buste de Dionysos - Palazzo Massimo.JPG|thumb|left|3-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[Roman mosaic|മൊസൈക്കിൽ]] പുള്ളിപ്പുലിതൊലി ധരിച്ച് പുഷ്പചക്രം ധരിച്ച ഡയോനിഷ്യസിന്റെ അർദ്ദകായപ്രതിമ]] == വീഞ്ഞും റോസാപ്പൂവും == തന്റെ ഓർമ്മ നിലനിർത്തുന്നതിനായി ഒരു മുന്തിരിത്തോട്ടം വസ്വിയ്യത്ത് ചെയ്ത തെസ്സലോനിക്കയിലെ പുരോഹിതൻ, അവിടെ എത്തിയ ഓരോ ഡയോണിഷ്യൻ ദീക്ഷകനും ഒരു റോസ് റീത്ത് ധരിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. <ref name="Kloppenborg-Ascough-p373" /> ഡയോണീഷൻ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, വീഞ്ഞ്, റോസാപ്പൂക്കൾ, ചുവപ്പ് നിറം എന്നിവ അക്രമത്തിന്റെയും ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും പ്രണയാതുരമായ അന്വേഷണങ്ങളുടെയും ഉല്ലാസത്തിന്റെയും പ്രതീകങ്ങളാണ്. അരിയാഡ്‌നെ കണ്ടുമുട്ടുമ്പോൾ ഡയോനിസസ് ഒരു റോസാപ്പൂവിന്റെ റീത്തും ചുവപ്പ് അല്ലെങ്കിൽ പർപ്പിൾ മേലങ്കിയും ധരിച്ചതായി ഫിലോസ്ട്രാറ്റസ് (മരണം ഏകദേശം 250 എ.ഡി.) വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. <ref>Philostratus, ''Imagines'' 1.15; Terence Cave, ''Retrospectives: Essays in Literature, Poetics and Cultural History'' (Modern Humanities Research Association, 2009), p. 73.</ref> അവളുടെ ഉറക്കം ഒരുതരം മരണമാണ്, അതിൽ നിന്ന് അവൾ ദൈവസ്നേഹത്താൽ ഉണർന്ന് രൂപാന്തരപ്പെടുന്നു. <ref>Susan Guettel Cole, "Finding Dionysus," in ''A Companion to Greek Religion'' p. 333; Nina da Vinci Nichols, ''Ariadne's Lives'' (Associated University Presses, 1995), p. 14 ''et passim''; [[Zahra Newby]], "In the Guise of Gods and Heroes: Portrait Heads on Roman Mythological Sarcophagi," in ''Life, Death and Representation: Some New Work on Roman Sarcophagi'' (Walter de Gruyter, 2011), pp. 201–205.</ref> ഡയോനിസസുമായുള്ള അരിയാഡ്‌നെയുടെ അനശ്വരമായ ഐക്യത്തെ പ്രതീകപ്പെടുത്തുന്ന കിരീടം കൊറോണ ബോറാലിസ് ([[കിരീടമണ്ഡലം]]) എന്ന ഒരു നക്ഷത്രരാശിയുടെ രൂപാന്തരീകരണത്തിന് വിധേയമായി. ചില സ്രോതസ്സുകളിൽ, കൊറോണ ഒരു വജ്രകിരീടമായിരുന്നു. പക്ഷേ റോമൻ നാടകകൃത്ത് [[സെനക്ക|സെനേക്ക]]യ്ക്കും <ref>[[Seneca the Younger|Seneca]], ''Phaedra'' 769, as noted by Michael Coffey and Roland Mayer, ''Seneca: Phaedra'' (Cambridge University Press, 1990), pp. 159–160; and ''Hercules Furens'' 18, as noted by John G. Fitch, ''Seneca's ''Hercules Furens'': A Critical Text with Introduction and Commentary'' (Cornell University Press, 1987), pp. 125–126.</ref> മറ്റുള്ളവർക്കും ഇത് റോസാപ്പൂക്കളുടെ മാലയായിരുന്നു. അസ്ട്രോണിമികയുടെ രചയിതാവായ [[Marcus Manilius|മനിലിയസ്]] (എ.ഡി. ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ട്), അരിയാഡ്‌നെയുടെ കിരീടം പർപ്പിൾ, ചുവപ്പ് നിറത്തിലുള്ള പൂക്കൾ - വയലറ്റുകൾ, ഹയാസിന്ത്സ്, പോപ്പിസ്, "രക്തത്തിന്റെ ചുവപ്പുനിറമുള്ള വിരിഞ്ഞ റോസാ പുഷ്പം" എന്നിവകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നതായി വിവരിക്കുന്നു. ഒപ്പം പൂന്തോട്ടങ്ങൾ നട്ടുവളർത്തുന്നതിലും പൂമാലകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നതിലും സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ വാറ്റിയെടുക്കുന്നതിലും ജ്യോതിഷപരമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നതായും പറയുന്നു.<ref>Susan Guettel Cole, "Finding Dionysus," in ''A Companion to Greek Religion'' p. 333; Nina da Vinci Nichols, ''Ariadne's Lives'' (Associated University Presses, 1995), p. 14 ''et passim''; [[Zahra Newby]], "In the Guise of Gods and Heroes: Portrait Heads on Roman Mythological Sarcophagi," in ''Life, Death and Representation: Some New Work on Roman Sarcophagi'' (Walter de Gruyter, 2011), pp. 201–205.</ref> [[Ancient Roman sarcophagi|റോമൻ സാർകോഫാഗിയിൽ]] ഡയോണിഷ്യൻ രംഗങ്ങൾ സാധാരണമായിരുന്നു. കുപ്പിഡ്സ് അല്ലെങ്കിൽ ഈറോട്ട്സ് എന്നിവർ സ്നേഹത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിനുവേണ്ടി മരണത്തെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്നു. <ref>Janet Huskinson, ''Roman Children's Sarcophagi: Their Decoration and Its Social Significance'' (Oxford University Press, 1996), p. 30; [[Paul Zanker]] and Björn C. Ewald, ''Living with Myths: The Imagery of Roman Sarcophagi'' (Oxford University Press, 2012), p. 102 ''et passim''; Newby, "In the Guise of Gods and Heroes," pp. 201–205.</ref> ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിൽ ബാക്ച്ചിക് ലിബേഷനുകൾ പകർന്നുകൊണ്ട് വെർജിലിന്റെ [[ഈനിഡ്|ഐനെയിഡിൽ]] പർപ്പിൾ പുഷ്പങ്ങൾ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. <ref>Vergil, ''Aeneid'' 5.77–81; Brenk, ''Clothed in Purple Light,'' p. 88.</ref> [[Nonnus|നോനസിന്റെ]] [[Dionysiaca|ഡയോനിസിയാക്കയിൽ]] (എ.ഡി. നാലാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം മുതൽ 5-ആം നൂറ്റാണ്ട് വരെ) സുന്ദരനായ യുവാവായ [[Ampelos|ആമ്പലോസിന്റെ]] മരണത്തിൽ ഡയോനിഷ്യസ് അനുശോചനം രേഖപ്പെടുത്തുകയും ശരീരത്തെ റോസാപ്പൂവ്, ലില്ലി, [[അനിമൺ|അനെമോൺസ്]] എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് മൂടുകയും [[അംബ്രോസിയ|അംബ്രോസിയ]] തളിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മരിച്ചുപോയ ആൺകുട്ടിയുടെ രൂപാന്തരീകരണമായി ആദ്യത്തെ മുന്തിരി സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇതിൽനിന്ന് മനുഷ്യന്റെ ഉപയോഗത്തിനായി വീഞ്ഞ് ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു.<ref>[[Nonnus]], ''Dionysiaca'' 11.241–243; Miguélez-Cavero, ''Poems in Context,'' p. 132.</ref> == അഡോണിസിന്റെ ആചാരങ്ങൾ == [[File:Hendrik Goltzius - Stervende Adonis.jpg|thumb|''The blood of the dead Adonis turns into an anemone (Ovid, Met. X 735)'' (1609), by [[Hendrick Goltzius]]]] അഡോണിസിന്റെ ([[Adonia|അഡോണിയ]]) ആചാരങ്ങൾ സാമ്രാജ്യത്വ കാലഘട്ടത്തിൽ ഒരു റോസാലിയയായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു. <ref>Dominic Perring, "'Gnosticism' in Fourth-Century Britain: The Frampton Mosaics Reconsidered," ''Britannia'' 34 (2003), p. 108.</ref> പുരാണത്തിന്റെ ഒരു പതിപ്പിൽ, മുള്ളുകൊണ്ട് കുത്തി അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെ കാലിൽ നിന്നുള്ള രക്തവും അഡോണിസിനെ [[പന്നി]] കൊന്നപ്പോൾ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വരുന്ന രക്തവും പൂക്കൾക്ക് നിറം നൽകുന്നു. <ref>Rina Talgam, "The ''Ekphrasis Eikonos'' of Procopius of Gaza: The Depiction of Mythological Themes in Palestine and Arabia during the Fifth and Sixth Centuries," in ''Christian Gaza in Late Antiquity'' (Brill, 2004), pp. 223–224.</ref> [[Bion of Smyrna|ബയോൺ]] (ബിസി രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ട്) രചിച്ചത് എന്ന് ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന അഡോണിസിന്റെ വിലാപത്തിൽ, അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെ കണ്ണുനീർ അഡോണിസിന്റെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നു.<blockquote>''and the blood and tears become flowers upon the ground. Of the blood comes the rose, and of the tears the [[Anemone nemorosa|windflower]].''<ref>Brenk, ''Clothed in Purple Light,'' p. 87; translation by J.M. Edmonds at [http://www.theoi.com/Text/Bion.html theoi.com.] [[Pausanias (geographer)|Pausanias]] (6.24.7) also connects roses to the story of Aphrodite and Adonis; Cyprino, ''Aphrodite,'' p. 96.</ref></blockquote> ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, [[Myrrha|മിറയുടെയും]] അവളുടെ പിതാവിന്റെയും അവിഹിത ബന്ധത്തിൽ നിന്നാണ് അഡോണിസ് ജനിച്ചത്. വഞ്ചനാപരമായ സംഗമം മിറ അവഗണിച്ചതിനുള്ള അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെ ഒരു ശിക്ഷയായിരുന്നു മിഥ്യാധാരണാപരമായ കാമം. കപടവേഷവും ഇരുട്ടും പെൺകുട്ടി അബന്ധത്തിലകപ്പെടാൻ കാരണമായി. എന്നാൽ അവൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരാണെന്ന് അറിഞ്ഞപ്പോൾ, പിതാവിന്റെ ദേഷ്യം അവളുടെ മനുഷ്യ സ്വത്വത്തെ മാറ്റിമറിക്കുകയും അവൾ സുഗന്ധം ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന [[Commiphora|മിറ ]] വൃക്ഷമായി മാറുകയും ചെയ്തു. അഡോണിസിന്റെ സസ്യപ്രകൃതം മരത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച സമയത്താണ് പ്രകടമാകുന്നത്. ഒരു പാരമ്പര്യത്തിൽ, അഫ്രോഡൈറ്റ് ശിശുവിനെ എടുത്ത് ഒരു പെട്ടിയിൽ ഒളിപ്പിച്ചു (ലാർനാക്സ്, ചാരത്തെയോ മറ്റ് മനുഷ്യാവശിഷ്ടങ്ങളെയോ ​​പെട്ടിക്കകത്താക്കുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഒരു വാക്ക്), അവനെ വളർത്താൻ അധോലോക ദേവതയായ പെർസെഫോണിന് നൽകി. അവൻ സുന്ദരനായ ഒരു യുവാവായി വളർന്നപ്പോൾ, സ്നേഹത്തിന്റെയും മരണത്തിന്റെയും മേഖലകളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന അഫ്രോഡൈറ്റും പെർസെഫോണും അവകാശവാദമുന്നയിച്ചു. അഡോണിസ് വർഷത്തിന്റെ മൂന്നിലൊന്ന് സ്വർഗ്ഗീയ അഫ്രോഡൈറ്റിനൊപ്പം, ഒന്ന് [[Chthonic|ചാത്തോണിക്]] പെർസെഫോണിനൊപ്പം, മറ്റൊന്ന് നക്ഷത്രലോകത്തും ചെലവഴിക്കണമെന്ന് സ്യൂസ് വിധിച്ചു. പെർസെഫോണിന്റെ കാലവും സ്വന്തം അധോലോക ഭർത്താവും മുകളിലുള്ള ലോകവും തമ്മിൽ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്ന കാലത്തിനും സമാനമാണ് ഈ ദൃഷ്ടാന്തം.<ref>Gina Salapata, "Τριφίλητος Ἄδωνις: An Exceptional Pair of Terra-cotta Arulae from South Italy," in ''Studia Varia from the J. Paul Getty Museum'' (Getty Publications, 2001), vol. 2, p. 34; J.P. Massaut, "Mystique rhénane et humanisme chrétien d'Eckhart à Érasme. Continuité, convergence ou rupture?" in ''The Late Middle Ages and the Dawn of Humanism Outside Italy'' (Leuven University Press, 1972), p. 128, citing as an example Ausonius, ''Epistolarum liber'' 4.49.</ref> ഒരു സ്കോട്ടിഷ് സാമൂഹിക നരവംശശാസ്ത്രജ്ഞനും നാടോടി ശാസ്ത്രജ്ഞനുമായ [[James George Frazer|ജെ.ജി. ഫ്രേസർ]], അഡോണിസ് പുരാതന കാർഷികദേവനായി ഗണിക്കപ്പെടുന്നതായി കാണിക്കുന്നു. [[H. J. Rose|എച്ച്ജെ റോസ്]] അഡോണിസിന്റെ ആചാരങ്ങളിൽ "മഹതിയായ അമ്മയുടെയും സസ്യജാലങ്ങൾ മരിക്കുമ്പോൾ മരിക്കുന്ന അവളുടെ കാമുകനും വീണ്ടും ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു വരുന്ന കാൽപനികകഥ പൗരസ്‌ത്യദേശത്തുള്ള രൂപരേഖകളിൽ കണ്ടെത്തി." <ref>[[H.J. Rose]], ''A Handbook to Greek Mythology'' (Routledge, 1928, 6th ed. 1958, 1964 paperback edition), p. 101.</ref> റോബർട്ട് എ. സെഗൽ അഡോണിസിന്റെ മരണത്തെ ""അനശ്വരമായ ശിശുവിന്റെ" (പ്യൂർ) പരാജയമാണെന്ന് വിശകലനം ചെയ്തു. നഗര-സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മുതിർന്നവരുടെ ജീവിതത്തിലേക്ക് കടന്നുചെല്ലുന്ന ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടതാണെന്നും അതിനാൽ വ്യഭിചാരം, കൊലപാതകം, തോന്ന്യാസം, കൈവശപ്പെടുത്തുക, അവിവാഹിതാവസ്ഥ, സന്താനഹീനമായ അവസ്ഥ തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക ലംഘനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു ജാഗ്രതാ കഥയെന്നും "വിശകലനം ചെയ്തു.<ref>Robert A. Segal, "Adonis: A Greek Eternal Child," in ''Myth and the Polis'' (Cornell University Press, 1991), pp. 64–85.</ref> [[File:0 Monument funéraire - Adonis mourant - Museu Gregoriano Etrusco.JPG|thumb|left|മരിക്കുന്ന അഡോണിസിനെ ശ്രദ്ധിക്കുന്ന നായ. ഒരു ശവസംസ്ക്കാര സ്മാരകത്തിന്റെ മൂലയുടെ പാദങ്ങളിൽ പുഷ്പ അലങ്കാരങ്ങൾ (ബിസി മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ) ]] ആചാരപരമായ [[lamentation|ശോകഗീതത്തോടും]] [[dirge|ശ്‌മശാനഗീതത്തോടും]] സ്ത്രീകൾ അഡോണിയ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചിലപ്പോൾ കട്ടിലിൽ മരിച്ച യുവാക്കളുടെ ഒരു പ്രതിമ വയ്ക്കുകയും അതിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ സുഗന്ധം പരത്തുകയും പച്ചപ്പ് കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.<ref name="Salapata-p35">Salapata, "Τριφίλητος Ἄδωνις," p. 35.</ref> ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി, അവർ "[[gardens of Adonis|അഡോണിസിന്റെ പൂന്തോട്ടങ്ങൾ]]" നട്ടു. "ആഴമില്ലാത്ത മണ്ണിൽ നട്ടുപിടിപ്പിച്ച വിത്തുകളിൽ നിന്ന് ഉണ്ടായ സസ്യങ്ങളും പാത്രങ്ങളിൽ വളർത്തുന്ന വാർഷികസസ്യങ്ങളും, അത് രണ്ടും വേഗത്തിൽ മുളച്ചുവന്ന് വേഗത്തിൽ തന്നെ ഉണങ്ങിപ്പോയി"<ref>Rose, ''A Handbook to Greek Mythology'', p. 101.</ref> ഇത് ജീവിതത്തിന്റെയും മരണത്തിന്റെയും ചക്രം ചുരുക്കുന്നതായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.<ref name="Salapata-p35" /> പലപ്പോഴും രാത്രികാല ആഘോഷമായിരുന്ന ഈ ഉത്സവം, കലണ്ടറിൽ ഔദ്യോഗിക അവധിദിനങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്നില്ല, കൂടാതെ ഒരു സ്വകാര്യ ആചാരമെന്ന നിലയിൽ റോസാലിയയ്ക്ക് ഒരു നിശ്ചിത തീയതി ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെന്ന് തോന്നുന്നു.<ref>Salapata, "Τριφίλητος Ἄδωνις," p. 34.</ref> ആഘോഷം ഓരോ സ്ഥലത്തും വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും, ഇതിന് സാധാരണയായി രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. അഫ്രോഡൈറ്റും അഡോണിസും തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തിന്റെ ആഘോഷത്തിൽ വിവാഹ വിരുന്നു പോലുള്ള സന്തോഷകരമായ ആനന്ദം, അഡോണിസിന്റെ മരണത്തിൽ അനുഷ്ഠാനപരമായ വിലാപം. വിരുന്നിനുള്ള അലങ്കാരങ്ങളും ആചാരപരമായ വേഷഭുഷണങ്ങൾ, തളികയിലെ പൂന്തോട്ടങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവ, ശവസംസ്കാരത്തിനായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടു അല്ലെങ്കിൽ വഴിപാടുകളായി കരുതി നശിപ്പിച്ചു. മാല ചാർത്തിയ കട്ടിൽ ശവമഞ്ചമായി മാറി. ([[Ancient Greek funeral and burial practices|പ്രോതെസിസ്]]) '.<ref>Salapata, "Τριφίλητος Ἄδωνις," pp. 35–36.</ref> ദമ്പതികളെന്ന നിലയിൽ അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെയും അഡോണിസിന്റെയും പ്രതിരൂപം ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഡയോനിഷ്യസ്, അരിയാഡ്നെ എന്നിവരിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചറിയാൻ പ്രയാസമാണ്. <ref>Salapata, "Τριφίλητος Ἄδωνις," p. 36.</ref> പ്രണയത്തിന്റെ ആഡംബരവും ആനന്ദവും ആസ്വദിക്കുന്ന ദമ്പതികളുടെ ഗ്രീക്ക് ചിത്രീകരണത്തിന് വിപരീതമായി, റോമൻ ചിത്രങ്ങളും സാർക്കോഫാഗിയും നഷ്ടപ്പെടുന്ന നിമിഷത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും അവരുടെ പ്രണയത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെ കൈകളിലെ അഡോണിസിന്റെ മരണം [[Resurrection|പുനരുത്ഥാനത്തെ]] ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. <ref>Salapata, "Τριφίλητος Ἄδωνις," pp. 38 and 48 (note 138).</ref> ഇന്നത്തെ [[ജോർദാൻ|ജോർദാനിലെ]] [[Arabia Petraea|അറേബ്യ പ്രവിശ്യ]]യിലെ ഒരു സാമ്രാജ്യ നഗരമായ [[Madaba|മഡബയിൽ]], പൗരാണികസങ്കൽപ്പമുളള മൊസൈക്കുകളുടെ ഒരു പരമ്പരയിൽ അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെയും അഡോണിസിന്റെയും സിംഹാസനാരോഹണമുണ്ട്. അതിൽ ആറ് ഈറോട്ടുകളും മൂന്ന് [[Charites|ചാരിറ്റികളും]] ("ഗ്രേസെസ്") പങ്കെടുക്കുന്നു. അവയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒരു കൊട്ടയിൽ മറിഞ്ഞു കിടക്കുന്ന റോസാപ്പൂക്കൾ റോസാലിയയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതായി കാണാം.<ref>Talgam, "The ''Ekphrasis Eikonos'' of Procopius," p. 223.</ref> പുരാതന കാലഘട്ടത്തിൽ, ഒരു റൊസാലിയയെക്കുറിച്ച് സജ്ജമാക്കിയ സാഹിത്യകൃതികൾ യഥാർത്ഥ സന്ദർഭത്തിൽ ആസൂത്രണം ചെയ്തതാണെങ്കിലും അല്ലെങ്കിൽ ഈ സന്ദർഭത്തെ ഒരു സാങ്കൽപ്പിക ക്രമീകരണമായി മാത്രം ഉപയോഗിച്ചാലും "" അഡോണിസിനുവേണ്ടിയുള്ള വിലാപം "ഒരു പ്രമേയമായി എടുത്തിരുന്നു.<ref>Talgam, "The ''Ekphrasis Eikonos'' of Procopius," p. 223; David Westberg, "The Rite of Spring: Erotic Celebration in the ''Dialexis'' and ''Ethiopoiiai'' of Procopius of Gaza," in ''Plotting With Eros: Essays on the Poetics of Love and the Erotics of Reading'' (Museum Tusculanum Press, 2009), p. 189.</ref> റോമൻ ഉത്സവത്തിനായുള്ള റോസാലിയയുടെ പങ്കിട്ട ഭാഷയും അഡോണിയയിലെ പുഷ്‌പത്തിന്റെ നിരീക്ഷണവും സമാനമോ താരതമ്യപ്പെടുത്താവുന്നതോ ആയ പ്രവർത്തനങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കാം, മാത്രമല്ല നേരിട്ടുള്ള ഏകീകരണവും ഇതിന് ആവശ്യമില്ല.<ref>Westberg, "The Rite of Spring," in ''Plotting with Eros,'' p. 189.</ref> == ആറ്റിസിന്റെ വയലറ്റുകൾ == [[File:Statue of a reclining Attis at the Shrine of Attis 1.jpg|thumb|upright=1.3| ചാരിയിരിക്കുന്ന [[radiate crown|റേഡിയേറ്റ് കിരീട]]ത്തോടുകൂടിയ ആറ്റിസിന്റെ ഇടത് കൈയിൽ [[shepherd's crook|ഇടയന്റെ വക്രത്തെയും]] (കേടായ) വലതു കൈയിൽ മാതളനാരങ്ങയും പൈൻ കോണുകളും ഗോതമ്പും പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാഗിക നഗ്നത കാണിക്കുന്നത് അയാൾ പൂർണ്ണമായ വൃഷ്‌ണച്ഛേദത്തിന് വിധേയനായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം ചാരിയിരിക്കുന്ന താടിയുള്ള തല മിക്കവാറും സാംഗാരിയസ് നദി ദേവനാണ് <ref>Maria Grazia Lancellotti, ''Attis, Between Myth and History: King, Priest, and God'' (Brill, 2002), p.116.</ref> അല്ലെങ്കിൽ ഗാലസ്<ref>Jaime Alvar, ''Romanising Oriental Gods: Myth, Salvation and Ethics in the Cults of Cybele, Isis and Mithras,'' translated by Richard Gordon (Brill, 2008), p. 38.</ref>([[Ostia Antica|ഓസ്റ്റിയയിൽ]] നിന്ന്, എ ഡി രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ട്)]] [[Claudius|ക്ലോഡിയസിന്റെ]] ഭരണം മുതൽ [[Antoninus Pius|അന്റോണിനസ് പയസിന്റെ ]] ഭരണകാലം വരെ മാർച്ചിലെ ഒരു "വിശുദ്ധ വാരം" മാഗ്ന മേറ്ററിന്റെയും ആറ്റിസിന്റെയും ചടങ്ങുകൾക്കായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു ("മഹാമാതാവ്", "ദൈവങ്ങളുടെ മാതാവ്" അല്ലെങ്കിൽ [[Cybele|സൈബലെ]]) എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു). "<ref>Lancellotti, ''Attis'', p. 81; [[Bertrand Lançon]], ''Rome in Late Antiquity'' (Routledge, 2001), p. 91; Philippe Borgeaud, ''Mother of the Gods: From Cybele to the Virgin Mary'', translated by Lysa Hochroth (Johns Hopkins University Press, 2004), pp. 51, 90, 123, 164. Scholars are divided as to whether the full program of observances was put in place under Claudius, or gradually expanded until the time of Antoninus Pius: Gary Forsythe, ''Time in Roman Religion: One Thousand Years of Religious History'' (Routledge, 2012), p. 88; Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' p. 286.</ref> മാർച്ച് 15 ന് നടന്ന ഒരു പ്രാഥമിക ഉത്സവത്തിൽ, ഫ്രിജിയൻ നദിയുടെ ഞാങ്ങണകൾക്കിടയിൽ ആറ്റിസിന്റെ ശിശുക്കളെ ഇടയന്മാരോ സൈബേലോ കണ്ടെത്തിയതായി അടയാളപ്പെടുത്തി. തുടർച്ചയായ ചടങ്ങുകൾ മാർച്ച് 22 ന് ആർബർ ഇൻട്രാട്ട് ("ദി ട്രീ എൻട്രസ്") ഉപയോഗിച്ച് പുനരാരംഭിക്കുകയും മാർച്ച് 27 അല്ലെങ്കിൽ 28 വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുകയും ചെയ്തു. ആർബർ ഇൻട്രാറ്റിന്റെ ദിവസത്തിൽ, കോളേജ് ഓഫ് ഡെൻഡ്രോഫോറസ് ("ട്രീ-ചുമക്കുന്നവർ") ഒരു പൈൻ മരം കൊണ്ടുപോയി ആറ്റിസിന്റെ ഒരു പ്രതിമ ഉണ്ടാക്കി "ദൈവത്തെപ്പോലെ കമ്പിളി തലപ്പാവു കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വയലറ്റ് പുഷ്പചക്രം കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. <ref>[[Francisco Rodríguez Adrados|Francisco R. Adrados]], ''Festival, Comedy and Tragedy: The Greek Origins of Theatre,'' translated by Christopher Holme (Brill, 1975, originally published 1972 in Spanish), p. 395.</ref> [[Lucretius|ലുക്രേഷ്യസ്]] (ബിസി ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ട്) ഏപ്രിലിൽ ആഘോഷിക്കുന്ന [[Megalensia|മെഗാലെൻസിയയിലെ]] മാഗ്ന മെറ്ററിന്റെ ഉല്ലാസയാത്രയിൽ റോസാപ്പൂക്കളെയും പേരിടാത്ത മറ്റ് പുഷ്പങ്ങളെയും കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുന്നു. <ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 2.627–628.; Hooey, "Rosaliae signorum," p. 27.</ref> ആറ്റിസ് പുരാണത്തിലെ അക്രമത്തിൽ നിന്ന് വയലറ്റ് എങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു എന്നതിന്റെ ഏറ്റവും വ്യക്തവും സങ്കീർണ്ണവുമായ വിവരണം<ref>Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' p. 65; Gasparao, ''Soteriology,'' p. 41.</ref> നൽകിയിരിക്കുന്നത് [[Christian apologist|ക്രിസ്ത്യൻ അപ്പോളജിസ്റ്റ്]] [[Arnobius|അർനോബിയസ്]] (മരണം: 330),ആണ്. <ref>Arnobius of Sicca, ''Adversus Nationes'' 6–7, drawing on sources he identifies as "Timotheus, a man not disreputable in matters of theology," and "Valerius the [[College of Pontiffs|pontifex]]", possibly [[Marcus Valerius Messalla Rufus|Marcus Valerius Messala]], the consul of 53 BC and author of a treatise identifying [[Aion (deity)|Aion]] with [[Janus]] on the etymological basis of ''Ia'', the name "Violet" in the story of Attis. Summary based on that of Lancelotti, ''Attis'', pp. 3–5; Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' pp. 65–67; and Giulia Sfameni Gasparro (combining the versions of Arnobius and Pausanias), ''Soteriology and Mystic Aspects in the Cult of Cybele and Attis'' (Brill, 1985), pp. 38–41.</ref> റോമൻ സാമ്രാജ്യത്വ കാലഘട്ടത്തിലെ ആരാധനാ സമ്പ്രദായത്തെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പതിപ്പ് മികച്ച രീതിയിൽ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.<ref>Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' p. 64.</ref> ഫ്രിഗിയയിലെ അഗ്ഡസ് എന്ന പാറയിൽ നിന്നാണ് കഥ ആരംഭിക്കുന്നത്. അതിൽ നിന്ന് പ്രളയത്തിനുശേഷം ലോകത്തെ വീണ്ടും ജനകീയമാക്കുന്നതിനായി [[Pyrrha|പിർഹയും]] [[Deucalion|ഡീകാലിയനും]] ചേർന്ന് കല്ലുകൾ മനുഷ്യരായി രൂപാന്തരപ്പെടുത്തി. ദേവന്മാരുടെ മഹതിയായ അമ്മ അവിടെ പതിവായി വിശ്രമിച്ചു. അവിടെ അവളെ കാമഭ്രാന്തനായ [[Jupiter (mythology)|ജൂപ്പിറ്റർ]] ആക്രമിച്ചു. തന്റെ ലക്ഷ്യം നേടാൻ കഴിയാതെ, ദേവന്മാരുടെ രാജാവ് പാറയിൽ സ്വയംഭോഗം ചെയ്തുകൊണ്ട് സ്വയം ഒഴിവായി.<ref>Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' p. 65.</ref>അതിൽ നിന്ന് അക്രമാസക്തനും അതിശക്തനുമായ [[Sex-androgyny in mythology|ഹെർമാഫ്രോഡിറ്റിക് ദേവത]]യായ അക്ഡെസ്റ്റിസ് അല്ലെങ്കിൽ [[Agdistis|അഗ്ഡിസ്റ്റിസ്]] ജനിച്ചു. ചർച്ചകൾക്ക് ശേഷം, ഡയോനിഷ്യസുമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞ ദേവന്മാർ ഈ അതിശക്തനായ അഗ്ഡിസ്റ്റിസിനെ പരിചരണത്തിനായി (ക്യൂറ) റോമൻ ദേവനായ [[Liber|ലിബറിന്]] നൽകുന്നു. ക്യൂറ എന്നാൽ "പരിചരണം, ഉത്കണ്ഠ, ചികിത്സ, മേൽനോട്ടം" എന്നാണ്. വീഞ്ഞിന്റെ ദേവനായ ലിബർ അഗ്ഡിസ്റ്റിസിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട നീരുറവയുടെ ([[Fontus|ഫോണ്ടസ്]]) ജലത്തെ ശുദ്ധമായ വീഞ്ഞ് ആക്കി മാറ്റുന്നു. നിവൃത്തിയില്ലായ്‌മയാൽ ദാഹിക്കുന്ന അഗ്ഡിസ്റ്റിസിനെ വീഞ്ഞ് കുടിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. സിരകൾ വീഞ്ഞ് വലിച്ചെടുക്കുന്നതിലൂടെ മയങ്ങാൻ തുടങ്ങുന്നു. മുടിയിൽ നിന്ന് നെയ്ത ഒരു കുടുക്കിലകപ്പെട്ട അഗ്ഡിസ്റ്റിസിനെ താൽക്കാലികമായി സ്വതന്ത്രമാക്കാനുള്ള സ്വയം നടത്തിയ പോരാട്ടത്തിൽ ജനനേന്ദ്രിയളെ മുറിച്ച് സ്വയം വൃഷ്‌ണച്ഛേദത്തിന് കാരണമാകുന്നു. ഇംപീരിയൽ കാലഘട്ടത്തിലെ മെഡിക്കൽ, ക്രിസ്ത്യൻ രചനകളിലെ ഒരു യൂഫെമിസം അനുസരിച്ച് രക്തനീരുറവയിൽ നിന്നുണ്ടായ ഒരു മാതളനാരകമരം, അതിന്റെ ഫലം വളരെ ആകർഷകമാണ്. നദിദേവനായ [[Sangarius (mythology)|സംഗാരിയസിന്റെ]] മകളായ [[Nana (Greek mythology)|നാന]], സിനു റിപോണിറ്റിൽ, ഈ ഫലം "യോനിയിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു." <ref>J.N. Adams, entry on ''sinus (muliebris)'', ''The Latin Sexual Vocabulary'' (Johns Hopkins University Press, 1982), pp. 90–91. In Pausanias, the impregnating edible is an almond, with the almond tree playing a role later in the version of Arnobius; Gasparro, ''Soteriology,'' p. 38.</ref> പിതാവിനെ പ്രകോപിപ്പിച്ച് നാന ഗർഭിണിയാകുന്നു. പിതാവ് അവളെ കേടായ സാധനങ്ങളുടെയിടയിൽ പൂട്ടിയിട്ട് പട്ടിണിക്കിടുന്നു. ദൈവങ്ങളുടെ മാതാവ് നൽകുന്ന പഴങ്ങളും മറ്റ് സസ്യാഹാരങ്ങളും അവളെ ജീവനോടെ നിലനിർത്തുന്നു. ശിശു ജനിക്കുമ്പോൾ, അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ സംഗാരിയസ് ഉത്തരവിടുന്നു. പക്ഷേ ഒരു ആട്ടിടയൻ കുട്ടിയെ കണ്ടെത്തി വളർത്തുന്നു. ഈ കുട്ടി ആണ് ആറ്റിസ്. [[File:Godward Ionian Dancing Girl 1902.jpg|thumb|upright|left|[[John William Godward|ജോൺ വില്യം ഗോഡ്‌വാർഡ്]] ചിത്രീകരിച്ച [[Ionians|അയോണിയൻ]] ഡാൻസിംഗ് ഗേൾ. വയലറ്റ് പുഷ്പചക്രവും കുങ്കുമപ്പൂവിന്റെ നിറമുള്ള വസ്ത്രവും ധരിച്ച മറ്റൊരു ചിത്രത്തിന്റെ ('[[:Commons:File:With Violets Wreathed 1902.jpg|With Violets Wreathed and Robe of Saffron Hue]]) രൂപസാദൃശ്യമുള്ള [[Victorian painting|വിക്ടോറിയൻ കാലഘട്ടത്തിലെ]] പൗരാണിക സാഹിത്യചിത്രം''' <ref>Vern G. Swanson, ''John William Godward: The Eclipse of Classicism'' (Antique Collectors Club Limited, 1997), p. 65; Rosemary J. Barrow, ''The Use of Classical Art and Literature by Victorian Painters, 1860-1912: Creating Continuity With the Traditions of High Art'' (Mellen Research University Press, 2007), p. 39.</ref>]] അസാധാരണമായ സൗന്ദര്യമുള്ള ആറ്റിസ് ദൈവങ്ങളുടെ അമ്മയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരന്തരമായ കൂട്ടാളിയായ അഗ്ഡിസ്റ്റിസും ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. വീഞ്ഞിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ, ആറ്റിസ് ഒരു വേട്ടക്കാരനെന്ന നിലയിൽ തന്റെ നേട്ടങ്ങൾ ദൈവിക പ്രീതി മൂലമാണെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സങ്കേതത്തിൽ വീഞ്ഞ് മതപരമായി നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നതിന്റെ (നെഫാസ്) കാരണം വിശദീകരിക്കുന്നു. വീഞ്ഞുമായി പ്രവേശിക്കുന്നവർക്ക് ഒരു മലിനീകരണമായി കണക്കാക്കുന്നു. അപലപനീയവും സാമൂഹികമായി പാർശ്വവൽക്കരിക്കുന്നതിന്റെയും ഭാഗമായി ആഗ്ഡിസ്റ്റിസുമായുള്ള ആറ്റിസിന്റെ ബന്ധത്തെ ഇൻഫാമിസ് എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. കുട്ടിയെ (പ്യൂവർ) വീണ്ടെടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഫ്രിജിയൻ രാജാവായ [[Midas|മിഡാസ്]], മകളുമായി ഒരു വിവാഹം സംഘടിപ്പിക്കുകയും നഗരം പൂട്ടിയിടുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, മേറ്റർ ഡ്യൂമിന് ആറ്റിസിന്റെ വിധി (ഫാറ്റം) അറിയാം. വിവാഹബന്ധം ഒഴിവാക്കിയാൽ മാത്രമേ അയാളെ ദ്രോഹത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുകയുള്ളൂ. ദേവന്മാരുടെ അമ്മയും അഗ്ഡിസ്റ്റിസും വിവാഹചടങ്ങിനെ തകർക്കുന്നു. ഒപ്പം അഗ്ഡിസ്റ്റിസ് അതിഥികൾക്കിടയിൽ പരിഭ്രമവും ഭ്രാന്തും പരത്തുന്നു. ക്രൈസ്തവ സ്രോതസ്സിലെ വിഷമകരമായ ഒരു ഭാഗത്തിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന വിശദാംശങ്ങളിൽ<ref>Gasparro, ''Soteriology,'' pp. 39–40, characterizing the detail as "a [[Christian polemic|polemical]] emphasis".</ref> [[Galli|ഗാലസ്]] എന്ന പുരോഹിതന്റെ വെപ്പാട്ടിയുടെ മകളുടെ മുലകൾ മുറിച്ചുമാറ്റി ഒരു കുടിയനെപ്പോലെ ആക്രോശിച്ച ആറ്റിസ് സ്വയം ഒരു പൈൻ മരത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ എത്തുകയും അഗ്ഡിസ്റ്റിസിന് ഒരു വഴിപാടായി ജനനേന്ദ്രിയം മുറിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവൻ രക്തം വാർന്നു ആറ്റിസ് മരിക്കുകയും രക്തപ്രവാഹത്തിൽ നിന്ന് വയലറ്റ് പുഷ്പം ജനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ദൈവങ്ങളുടെ മാതാവ് ജനനേന്ദ്രിയങ്ങളെ "മരിച്ചവരുടെ വസ്ത്രത്തിൽ" പൊതിഞ്ഞ് ഭൂമിയിൽ മൂടുകയും ജന്തുക്കളുടെ [[വൃഷണസഞ്ചി|വൃഷണസഞ്ചിയുടെ]] യാഗോചിതമായ ചികിത്സയെക്കുറിച്ചുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിൽ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ പുരാണത്തിന്റെ ഒരുഭാഗം ലിഖിതങ്ങളിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' p. 275.</ref>വയലറ്റ് (ഗ്രീക്ക് ഇയ) എന്ന് പേരുള്ള വധു ആറ്റിസിന്റെ നെഞ്ചിനെ കമ്പിളി കെട്ടുകളാൽ മൂടുന്നു. അഗ്ഡിസ്റ്റിസിനുവേണ്ടി വിലപിച്ച ശേഷം അവൾ ആത്മഹത്യചെയ്യുന്നു. മരിക്കുമ്പോഴുള്ള അവളുടെ രക്തം പർപ്പിൾ വയലറ്റുകളായി മാറുന്നു. ദൈവത്തിന്റെ അമ്മയുടെ കണ്ണുനീർ ഒരു ബദാം മരമായി മാറുന്നു. ഇത് മരണത്തിന്റെ കയ്പ്പിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. തുടർന്ന് അവൾ പൈൻ മരത്തെ തന്റെ പവിത്രമായ ഗുഹയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു. അഗ്ഡിസ്റ്റിസ് അവളുമായി വിലാപത്തിൽ പങ്കുചേരുന്നു. ആറ്റിസിനെ ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരികെകൊണ്ടുവരാൻ ജുപ്പിറ്റർ ദേവനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് അനുവദിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. എന്നാൽ വിധി ശരീരം ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കാതിരിക്കാനും, മുടി വളരാൻ തുടരാനും, [[ചെറിയ വിരൽ|ചെറുവിരലിനു]] ജീവിക്കാനും നിരന്തരമായ ചലനങ്ങളിൽ തരംഗമാകാനും അനുവദിക്കുന്നു. ആറ്റിസിന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം നടത്തിയ ആചാരങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്ത് മിഥ്യയുടെ വശങ്ങൾ പ്രത്യേകിച്ചും ഡയോനിഷ്യൻ ആരാധനയുമായുള്ള പോരാട്ടവും വിഭജനവും പുനർനിർമ്മിക്കുന്നുവെന്ന് അർനോബിയസ് വ്യക്തമായി പറയുന്നു. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും വികസിച്ചത് സാമ്രാജ്യത്വ കാലഘട്ടത്തിൽ മാത്രമാണ്. <ref>Lancellotti, ''Attis,'' pp. 89–90, 138ff. ''et passim''; Jan N. Bremmer, ''Greek Religion and Culture, the Bible, and the Near East'' (Brill, 2008), pp. 294–296, 298.</ref> മാർച്ച് 22-ന് ആർബർ ഇൻട്രാറ്റിനായി, ഡെൻഡ്രോഫോറുകൾ ആറ്റിസിന്റെ വയലറ്റ് പുഷ്പചക്ര മരത്തെ മാഗ്ന മേറ്ററിന്റെ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. മരിക്കുന്ന വയലയെന്ന നിലയിൽ, പാരന്റാലിയയ്‌ക്കായി ശവക്കുഴികളിലേക്ക് വയലറ്റുകൾ വിതറിയത് ആർബർ ഇൻട്രാറ്റിന്റെ ദിവസം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. <ref>Ovid, ''Fasti'' 2.537–540; Lancellotti, ''Attis,'' pp. 90–91; Gasparro, ''Soteriology,'' p. 42. Lancellotti emphasizes the non-cyclical permanence of Attis's death (p. 138) marked by rituals that recall funeral cult.</ref> അടുത്ത ദിവസം ഡെൻഡ്രോഫോറുകൾ [[Korybantes|കോറിബാന്റുകളെ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഗൗരവമേറിയ സംഗീതവും, സായുധ നൃത്തങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ച യുവാക്കളും പുരാണങ്ങളിലെ ശിശുദേവന്മാരുടെ സംരക്ഷകരായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. <ref>Michele Renee Salzman, ''On Roman Time: The Codex Calendar of 354 and the Rhythms of Urban Life in Late Antiquity'' (University of California Press, 1990), pp. 166–167.</ref> മാർച്ച് 24 ന് നടന്ന ഡൈസ് സാങ്കുനിസിനായി ("രക്ത ദിനം"), ഭക്തർ വിലാപത്തിന്റെ ഉന്മാദത്തിൽ മുഴുകി, മരിച്ചവരുടെ "പോഷണം" എന്ന് പ്രാർത്ഥിച്ച് പ്രതിമയിൽ രക്തം വിതറി. ഗല്ലി സൈബലിന്റെ ഷണ്ഡനായ പുരോഹിതനാകുന്നതിനുള്ള പ്രാഥമികമെന്ന നിലയിൽ ചില അനുയായികൾ ഈ ദിവസം സ്വയം ഷണ്‌ഡനായതായിരിക്കാം. തുടർന്നുള്ള വിശുദ്ധരാത്രിയ്ക്കായി ആറ്റിസിനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ "ശവകുടീരത്തിൽ" സ്ഥാപിച്ചു.<ref>Salzman, ''On Roman Time,'' p. 167; Lancellotti, ''Attis'', pp. 82 and 90.</ref> [[Sallustius|സല്ലുസ്റ്റിയസിന്റെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ, മരം മുറിക്കുന്നത് ഉപവാസത്തോടൊപ്പമായിരുന്നു. മരം വെട്ടിയതിനുശേഷം "തലമുറയുടെ കൂടുതൽ പുരോഗതിക്കുവേണ്ടി പുനർജന്മത്തിനായി പാൽ കുടിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം പുതിയ ഉയർച്ചയ്ക്കുവേണ്ടി ദേവന്മാർക്ക് സന്തോഷത്തോടുകൂടി മാലകളും അർപ്പിക്കുന്നു. <ref>Sallustius, ''Peri Theōn'' 4.10, as cited by Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' p. 277.</ref>[[Julian calendar|ജൂലിയൻ കലണ്ടറിലെ]] [[മഹാവിഷുവം]] മാർച്ച് 25 ന് ആറ്റിസിന്റെ ഏതെങ്കിലും അർത്ഥത്തിൽ" പുനർജന്മം "അല്ലെങ്കിൽ നവീകരണവുമായി സന്തോഷത്തോടുകൂടി ([[Hilaria|ഹിലാരിയ]]) മാലകളും അർപ്പിക്കുന്നു. <ref>Macrobius, ''Saturnalia'' 1.21.10; Forsythe, ''Time in Roman Religion,'' p. 88.</ref> ചില ആദ്യകാല ക്രൈസ്തവ സ്രോതസ്സുകൾ ഈ ദിവസത്തെ [[യേശുവിന്റെ ഉയിർത്തെഴുന്നേൽപ്പ്|യേശുവിന്റെ പുനരുത്ഥാനവുമായി]] ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു. <ref>[[Tertullian]], ''Adversus Iudaeos'' 8; [[Lactantius]], ''De Mortibus Persecutorum'' 2.1; Forsythe, ''Time in Roman Religion,'' p. 88; Salzman, ''On Roman Time,'' p. 168.</ref> [[ഡമാസിയൂസ്|ഡമാസ്കിയസ്]] അതിനെ "[[ഹേഡിസ്|ഹേഡിസിൽ]] നിന്നുള്ള വിമോചനമായി" കണ്ടു.<ref>Damascius, ''Vita Isidori excerpta a Photio Bibl. (Cod. 242),'' edition of R. Henry (Paris, 1971), p. 131; Salzman, ''On Roman Time,'' p. 168.</ref> ഒരു ദിവസത്തെ വിശ്രമത്തിനുശേഷം (റിക്വീഷ്യോ), മാഗ്ന മെറ്ററിന്റെ ആചാരപരമായ ശുദ്ധീകരണം (ലാവറ്റിയോ) മാർച്ച് 27 ന് നടത്തി. <ref>Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' pp. 277, 286–287. The ''Lavatio'' is mentioned by Ovid in the Augustan period, and other literary references indicate it was "well established" by the [[Flavian dynasty|Flavian period]]; Forsythe, ''Time in Roman Religion,'' p. 89.</ref>മാർച്ച് 28 [[Vatican Hill|വത്തിക്കാനത്തിലെ]] മാഗ്ന മെറ്ററിന്റേയും ആറ്റിസിന്റേയും [[Greco-Roman mysteries|രഹസ്യങ്ങളിലേയ്ക്ക്]] മതപ്രവേശം ചെയ്യുന്ന ഒരു ദിനമായിരിക്കാം.<ref>Specifically at the [[Gaianum]], near the Phrygianum sanctuary associated with Cybele; Salzman, ''On Roman Time,'' pp. 165, 167. Lawrence Richardson, ''A New Topographical Dictionary of Ancient Rome'' (Johns Hopkins University Press, 1992), p. 180, suggests that ''Initium Caiani'' might instead refer to the "entry of Gaius" ([[Caligula]]) into Rome on March 28, 37 AD, when he was acclaimed as ''[[princeps]]''. The Gaianum was a track used by Caligula for chariot exercises. Salzman (p. 169) sees the Gaianum as a site alternative to the Phrygianum, access to which would have been obstructed in the 4th century by the construction of [[Old St. Peter's Basilica|St. Peter's]].</ref> "മരിക്കുകയും പുനർജീവിക്കുന്നതുമായ സസ്യദേവൻ" എന്ന കർക്കശമായ രൂപരേഖയിൽ ആറ്റിസിനെ കാണാൻ പണ്ഡിതന്മാർക്ക് താൽപ്പര്യമില്ലെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആചാരങ്ങളുടെ ശവസംസ്കാര സ്വഭാവത്തിന് സസ്യചക്രം അവിഭാജ്യമാണ്. <ref>Gasparro, ''Soteriology,'' pp. 44–45; H.S. Versnel, ''Inconsistencies in Greek and Roman Religion: Transition and Reversal in Myth and Ritual'' (Brill, 1993, 1994), vol. 2, p. 154.</ref> റോമൻ കാലഘട്ടത്തിൽ പൈൻ ട്രീ, പൈൻ കോണുകൾ അവയുടെ ആരാധന പ്രാധാന്യത്തിനായി ആറ്റിസിന്റെ പ്രതിരൂപത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. <ref>Bremmer, ''Greek Religion and Culture,'' pp. 279 and 288, suggesting also that the tree of the Romans was not entirely an innovation, but a survival or translation of the decorated tree, perhaps an almond, that was part of the [[Hittite religion|Hittite]] new year festival in the spring.</ref> ഒന്നോ രണ്ടോ നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഏഥൻസിൽ നിന്നുള്ള ആറ്റിസിന്റെ പ്രതിമയിൽ [[മാതളനാരങ്ങ]], പൈൻ കോണുകൾ, വയലറ്റുകളുടെ ഒരു പൂച്ചെണ്ട്‌ എന്നിവ അടങ്ങിയ ഒരു കൊട്ടയുണ്ട്.<ref>Gasparro, ''Soteriology,'' p. 48.</ref> == വസന്തകാല ഉത്സവങ്ങളിലെ സസ്യങ്ങൾ == റോസാപ്പൂക്കൾ ഉൾപ്പെട്ട പഴയ വസന്തകാല ഉത്സവങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം റോസാലിയയെ പ്രചരിപ്പിക്കാനും ജനപ്രിയമാക്കാനും സഹായിച്ചു. കൂടാതെ റോമാക്കാരുടെ സ്വകാര്യ ഡൈസ് വയലേ അല്ലെങ്കിൽ വയലാരിസ് അർബർ ഇൻട്രാറ്റ് ചടങ്ങുകളുടെ പൊതു പ്രാധാന്യം വർദ്ധിപ്പിച്ചു. <ref>Hooey, "Rosaliae signorum," p. 27.</ref> ആറ്റിസും അഡോണിസും തമ്മിലുള്ള ആശയപരമായ ബന്ധം പ്രധാനമായും പിൽക്കാല സാമ്രാജ്യത്വ കാലഘട്ടത്തിലാണ് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത്. <ref>Bremmer, ''Greek Religion and Culture,'' p. 270, emphasizing the disparities between the early cult of Attis and developments in [[Late Antiquity]] (p. 268).</ref> [[നവപ്ലേറ്റോണിസം|നവപ്ലേറ്റോണിസത്തിലെ]] തത്ത്വചിന്തകനായ [[പോർഫിറി|പോർഫിറി]] (എ.ഡി. 305 എ.ഡി) അഡോണിസിനെയും ആറ്റിസിനെയും "ഭൂമിയുടെ ഫലങ്ങളായി" കണ്ടു. [[File:The Awakening of Adonis - John William Waterhouse (1899).jpg|thumb|''[[John William Waterhouse|വാട്ടർഹൗസ്]] ചിത്രീകരിച്ച അവേയർനെസ് ഓഫ് അഡോണിസ് (1900) ]] <blockquote>''Attis is the symbol of the blossoms which appear early in the spring, and fall off before the complete fertilization; whence they further attributed castration to him, from the fruits not having attained to seminal perfection: but Adonis was the symbol of the cutting of the perfect fruits.''<ref>As recorded by the Christian apologist [[Eusebius]], ''[[Praeparatio evangelica]]'' 3.11.12 and 15, and 3.13.14, translated by E.H. Gifford (1903), as cited by Gasparro, ''Soteriology,'' p. 46. In a commentary on Ovid, and citing Porphyry and Eusebius, the 15th-century [[Italian humanist]] [[Paolo Marsi|Paulus Marsus]] noted that "Atys castrated means nothing other than the flower that falls before the fruit"; Rebecca Zorach, ''Blood, Milk, Ink, Gold: Abundance and Excess in the French Renaissance'' (University of Chicago Press, 2005), p. 72.</ref></blockquote> പോർഫിറി, ആറ്റിസ്, അഡോണിസ്, കോറെ (പെർസെഫോൺ "ആദ്യത്തെ", "ഉണങ്ങിയ" അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യവിളകളെ സ്വാധീനിക്കുന്നു), ഡയോനിസസ് (മൃദുവായതും [[അണ്ടി (ഫലം)|പുറംതോടിന്റെ പഴങ്ങളും]] സ്വാധീനിക്കുന്നവർ) എന്നിവരെ "സെമിനൽ നിയമത്തിന്റെ" ദേവതകളായി പരസ്പരം ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>കോറെയ്ക്ക് വേണ്ടി പ്ലൂട്ടോയെ കൊണ്ടുപോയി. അതായത്, വിതയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് സൂര്യൻ ഭൂമിക്കടിയിൽ അസ്തമിക്കുന്നു; സഖ്യകക്ഷികളായി ആറ്റിസ് പ്രതീകപ്പെടുത്തുന്നത് പുഷ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ശേഷിയും അഡോണിസ് പ്രതീകപ്പെടുത്തുന്നത് വിളഞ്ഞ ധാന്യം കൊയ്യുന്നതിനെയും ആണ്.''</blockquote> [[Pluto (mythology)|പ്ലൂട്ടോയുടെ]] മണവാട്ടിയായി പെർസെഫോൺ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയ പുൽമേടിൽ നിറഞ്ഞ പുഷ്പ ഇനങ്ങളിൽ റോസാപ്പൂക്കളും വയലറ്റുപ്പൂക്കളും ഉൾപ്പെടുന്നു. <ref>Cohen, "Mythic Landscapes of Greece," in ''The Cambridge Companion to Greek Mythology'', p. 316, citing the ''[[Homeric Hymn to Demeter]],'' one of the earliest treatments of the myth. Ovid places Proserpina among violets and lilies at ''[[Metamorphoses]]'' 5.332, and dwells on the abundance and variety of flowers—with the rose the favored choice of the attendant [[Nymph|nymphs]]—in his treatment of the same myth for the month of April at ''Fasti'' 4.429–442. Claudian, ''De raptu Proserpina'' 2.92–93, lists roses, hyacinths and violets.</ref> താരതമ്യ പുരാണശാസ്ത്രജ്ഞനായ മിർസിയ എലിയേഡ്, സസ്യജാലങ്ങൾക്കും മനുഷ്യന്റെ നിലനിൽപ്പിനുമിടയിലുള്ള ഒരു "ജീവിത പ്രവാഹമായി" ദിവ്യ രൂപാന്തരീകരണത്തെ കണ്ടു. അക്രമാസക്തമായ മരണം ജീവിതത്തിന്റെ സൃഷ്ടിപരമായ കഴിവിനെ തടസ്സപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, അത് മറ്റേതെങ്കിലും രൂപത്തിൽ സസ്യങ്ങൾ, പഴങ്ങൾ, പുഷ്പം" എന്നിവയിൽ പ്രകടിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ആറ്റീസിന്റെ വയലറ്റുപ്പൂക്കളും അഡോണിസിന്റെ റോസാപ്പൂക്കളും അനെമോണുകളും വീരന്മാരുടെ മരണശേഷം യുദ്ധക്കളങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന പുഷ്പങ്ങളുടെ ഇതിഹാസങ്ങളുമായി എലിയേഡ് ബന്ധപ്പെടുത്തി. <ref>[[Mircea Eliade]], ''Patterns in Comparative Religion,'' translated by Rosemary Sheed (University of Nebraska Press, 1996, translation originally published in 1958), p. 302.</ref> == മിലിട്ടറി റോസാലിയ == [[File:5966 - Brescia - S. Giulia - Cippo per soldato (sec. I I) - Foto Giovanni Dall'Orto, 25 Giu 2011.jpg|thumb|upright|ഒരു റോമൻ പട്ടാളക്കാരന്റെ ശവസംസ്കാര സ്മാരകത്തിലെ സൈനിക നിലവാരത്തിലുള്ള ഈഗിൾ (എ.ഡി 1 മുതൽ 2 വരെ നൂറ്റാണ്ട്)]] മെയ് മാസത്തിൽ രണ്ട് തീയതികളിൽ സൈനിക മാനദണ്ഡങ്ങൾ (സിഗ്ന) റോസാപ്പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ചുകൊണ്ട് റോമൻ സൈന്യം റോസാലിയ സിഗ്നോറം ആഘോഷിച്ചു. എ.എച്ച്. ഹൂയി മിലിട്ടറി റോസ് ഫെസ്റ്റിവലിനെ കാർഷിക ദേവതകളുടെ പരമ്പരാഗത വസന്തകാല ഉത്സവങ്ങളായാണ് കാണുന്നത്. <ref>Hooey, "Rosaliae signorum," pp. 27–28.</ref> [[Severus Alexander|സെവേറസ് അലക്സാണ്ടറുടെ]] (എ.ഡി. 224–235) ഭരണകാലത്ത് [[ഡുറാ യുറോപ്പോസ്|ഡ്യൂറ-യൂറോപോസിൽ]] നിലയുറപ്പിച്ച ഒരു കൂട്ടായ്‌മയുടെ പാപ്പിറസ് കലണ്ടറായ [[Feriale Duranum|ഫെരിയേൽ ഡുറാനത്തിൽ]] ഈ ഉത്സവം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. സൈന്യത്തിന് നൽകുന്ന ഒരു സാധാരണ മത കലണ്ടറിനെയാണ് ഈ കലണ്ടർ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. <ref>Lucinda Dirven, ''The Palmyrenes of Dura-Europos: A Study of Religious Interaction in Roman Syria'' (Brill, 1999), pp. 184–185; Nigel Pollard, ''Soldiers, Cities, and Civilians in Roman Syria'' (University of Michigan Press, 2000), pp. 143 (especially note 126), 146.</ref> അപൂർണ്ണമായ മൂലഗ്രന്ഥം കാരണം രണ്ട് റോസാലിയയുടെ ആദ്യദിനം. തീർച്ചയില്ലാത്തതാണെങ്കിലും, അത് ലെമൂറിയ കാലഘട്ടവുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടിരുന്നു. മെയ് 9, 11, 13 തീയതികളിലെ പുരാതന ഉത്സവ ദിവസങ്ങളിൽ <ref>Duncan Fishwick, "Dated Inscriptions and the ''Feriale Duranum''," in ''Syria'' 65 (1988), p. 356; Douglas W. Geyer, ''Fear, Anomaly, and Uncertainty in the Gospel of Mark'' (Scarecrow Press, 2002), p. 138, citing [[Robert O. Fink|R.O. Fink]], A.S. Hooey, and W.S. Snyder, "The ''Feriale Duranum''," ''Yale Classical Studies'' 7 (1940), p. 115. [[Stefan Weinstock]], "A New Greek Calendar and Festivals of the Sun," ''Journal of Roman Studies'' 38 (1948), p. 38, gives the date as May 10. Steven K. Drummond and Lynn H. Nelson, ''The Western Frontiers of the Imperial Rome'' (M.E. Sharpe, 1994), p. 203, place it on May 9.</ref> അകാല മരണം മൂലം പാതാളത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നതിനുപകരം ഭൂമിയിൽ അലഞ്ഞുനടന്നവരുടെ. നിഴലുകളെ ([[Lemures|ലെമറുകൾ]] അല്ലെങ്കിൽ ലാർവകൾ) അനുസ്മരിച്ചിരുന്നു. ഓവിഡിന്റെ വ്യക്തമായ വിവരണത്തിൽ, ലെമൂറിയയുടെ ചടങ്ങുകളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ശക്തമായ ഒരു [[Apotropaic magic|അപ്പോട്രോപൈക് ആംഗ്യമായി]] കറുത്ത പയർ തുപ്പുന്നത് അവതരിപ്പിച്ചു. <ref>Michael Lipka, ''Roman Gods: A Conceptual Approach'' (Brill, 2009), p. 43.</ref> റോസാലിയ സിഗ്നോറത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ ആഘോഷം മെയ് 31 ന് ജൂൺ കലണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പുള്ള ദിവസമായിരുന്നു. <ref>Phillips, ''Oxford Classical Dictionary,'' quotes the calendar as ''pridie kal. Iunias ob rosalias signorum supplicatio''; that is, as occurring on the day before the [[Kalends]] of June.</ref> ജൂൺ ഒന്നിന് പെരുന്നാൾ ദിനം, [[Cardea|ഡിയ കാർന]] ("മാംസദേവത" അല്ലെങ്കിൽ "ഭക്ഷ്യദേവത"),യ്ക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നതും സാധാരണയായി "ബീൻ കലണ്ടെൻസ് " (കലണ്ടെ ഫബാരിയേ) എന്ന് പൊതുവായി വിളിക്കപ്പെടുന്നതും <ref>Macrobius, ''Saturnalia'' 1.12.33.</ref> മരിച്ചവരുടെ ആചാരങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതായിരിക്കാം . <ref>In the conjecture of [[Georg Wissowa|Wissowa]]; [[William Warde Fowler]], ''The Roman Festivals of the Period of the Republic'' (London, 1908), p 131. Fowler is cautious about over-interpreting the evidence to characterize all these occasions as "rites of the dead".</ref>കൂടാതെ ലെമൂറിയയുടെ ദിവസങ്ങൾ കലണ്ടറിൽ നെഫസ്റ്റസ് എന്ന് അടയാളപ്പെടുത്തിയിരുന്നത് സാധാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ മതപരമായി നിരോധിച്ചിരുന്ന ഒരു കാലം ആയിരുന്നു അത്. പിൽക്കാല സാമ്രാജ്യത്തിൽ, റോസാലിയ സിഗ്നോറം മെയ് 29 മുതൽ ജൂൺ 1 വരെ നടന്ന "ബീൻ ഗെയിംസ്" ([[Ludi|ലുഡി]] ഫാബറീസി) യുടെ മൂന്നാം ദിവസവുമായി ഒത്തുവന്നു. ഒരുപക്ഷേ ഇത് കാർണയുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം അറിയപ്പെടുന്നു.<ref>Salzman, ''On Roman Time,'' pp. 92, 122, 127; Macrobius, ''Saturnalia'' 1.12.33.</ref>"കാർണേറിയയിൽ" റോസാപ്പൂ അലങ്കാരത്തിനുള്ള ഒരു വസ്വിയ്യത്ത് ഒരു സിവിലിയൻ ലിഖിതം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു, ഇതിനെ [[തിയോഡോർ മോംസെൻ]] വ്യാഖ്യാനിച്ചത് കാർണയുടെ കലെണ്ടുകളായാണ്.<ref>''CIL'' 3.3893; Fowler, ''Roman Festivals'', p. 131.</ref> റോമൻ ബ്രിട്ടനിലെ ([[Corbridge|കോർബ്രിഡ്ജ്]], [[Northumberland|നോർത്തംബർലാൻഡ്]]) [[Coria (Corbridge)|കൊറിയ]]യിലെ മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സൈനിക ആസ്ഥാനത്തു നിന്നുള്ള ശില്പം റോസാലിയയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>Fishwick, "Dated Inscriptions and the ''Feriale Duranum''," pp. 351–352.</ref> ജർമ്മനി സുപ്പീരിയർ പ്രവിശ്യയിലെ മൊഗൊണ്ടിയാക്കം (ഇന്നത്തെ മെയിൻസ്) നിന്നുള്ള മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു ലിഖിതം മെയ് 10 ന് സൈനിക യൂണിറ്റിന്റെ (ഒരു സെഞ്ചൂറിയ) [[Genius (mythology)|ജീനിയസിന്]] ഒരു ബലിപീഠത്തിന്റെ സമർപ്പണം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ലിഖിതത്തിൽ റോസാലിയയുടെ പേര് നൽകിയിട്ടില്ലെങ്കിലും, സാമ്രാജ്യത്വ ആരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സമർപ്പിച്ച തീയതി, അതിനോട് യോജിക്കുന്നതിനായി തിരഞ്ഞെടുത്തിരിക്കാം.<ref>''CIL'' 13.6681; Fishwick, "Dated Inscriptions and the ''Feriale Duranum''," p. 356.</ref> [[File:010 Conrad Cichorius, Die Reliefs der Traianssäule, Tafel X.jpg|thumb|left|upright=1.8|സൈനിക മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഒരു റിലീഫ് പാനലിൽ, [[Trajan's Column|ട്രാജന്റെ നിരയിൽ]] നിന്നുള്ള ഒരു [[Suovetaurilia|ലസ്ട്രൽ ത്യാഗത്തിന്റെ]] സാന്നിധ്യത്തിൽ (മുകളിൽ മധ്യഭാഗത്ത്) നിരത്തിയിരിക്കുന്നു. മരത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ സൈനിക കാഹളക്കാർ [[Roman tuba|ട്യൂബയും]] [[Cornu (horn)|കോർണുവയും]] കളിക്കുന്നു.]] സൈനിക മാനദണ്ഡങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമുള്ള സൈന്യത്തിന്റെ സവിശേഷതകളായ ഭക്തിപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു റോസാലിയ സിഗ്നോറം. സൈന്യം ദൈവങ്ങളെപ്പോലെയാണ് മാനദണ്ഡങ്ങളെ ആരാധിക്കുന്നതെന്നും, ലിഖിതങ്ങൾ അവരുടെ സമർപ്പണങ്ങൾ ([[Votum|വോട്ട]]) രേഖപ്പെടുത്തുന്നുവെന്നും [[Roman historiography|സാമ്രാജ്യത്വ ചരിത്രകാരനായ]] [[ടാസിറ്റസ്|ടാസിറ്റസ്]] പറയുന്നു.<ref>''[[Corpus Inscriptionum Latinarum|CIL]]'' 7.1030 is an example of such a dedication from [[Roman Britain]]: Drummond and Nelson, ''The Western Frontiers of Imperial Rome'', p. 214; G.R. Watson, ''The Roman Soldier'' (Cornell University Press, 1969, 1985), p. 130.</ref>ഒരു [[Roman legion|ലെജിയൻ]] അതിന്റെ രൂപവത്കരണത്തിന്റെ വാർഷികം അടയാളപ്പെടുത്തിയ ദിവസം റോമൻ ഈഗിൾസ് എന്നു പരാമർശിക്കുന്ന "ഈഗിളിന്റെ ജന്മദിനം," എന്ന [[Aquila (Roman)|നതാലിസ് അക്വില]]യായിരുന്നു.<ref>Hooey, "Rosaliae signorum," p. 19; [[Pat Southern]], ''The Roman Army: A Social and Institutional History'' (Oxford University Press, 2006), p. 161; Brian Campbell, ''The Roman Army, 31 BC–AD 337: A Sourcebook'' (Routledge, 1994), [https://books.google.com/books?id=RUN-TGktYLYC&pg=PT136&dq=%22rosaliae+signorum%22&hl=en&sa=X&ei=1cx1UaWYMKnM2AWys4DABA&ved=0CC8Q6AEwADgK n.p.]</ref>[[Castra|മാർച്ചിംഗ്]] ക്യാമ്പുകൾ ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ റോമൻ സൈനിക ക്യാമ്പുകളും ഒരു കേന്ദ്ര ബലിപീഠത്തിന് ചുറ്റും പ്രതിദിന ബലി അർപ്പിച്ചു. അവിടെ ചുറ്റും നിലത്തു ക്രമീകരിച്ചിരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും ചിത്രങ്ങൾക്കു മുന്നിൽ ദിവസേന യാഗങ്ങൾ അർപ്പിച്ചു. <ref>Hooey, "Rosaliae signorum," p. 17; Graham Webster, ''The Roman Imperial Army: Of the First and Second Centuries A.D.'' (University of Oklahoma Press, 1979, 3rd ed. 1998), p. 133.</ref>അവരവരുടെ നിലവാരത്തിൽ സ്വർണ്ണം, വെള്ളി എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച പുഷ്പചക്രങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു. അവ സജീവമായ പുഷ്പചക്രങ്ങളുടെ മികച്ച സമ്മാനത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. മോഹങ്ങൾ, പ്രചാരണത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചുള്ള ചടങ്ങുകൾ, വിജയങ്ങൾ, പ്രതിസന്ധി അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, ഇംപീരിയൽ അവധിദിനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി കഴുകന്മാരെയും മറ്റ് സിഗ്നകളെയും പുഷ്പചക്രങ്ങൾ കൊണ്ട് അഭിഷേകം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. <ref>[[Pliny the Elder|Pliny]], ''Natural History'' 13.3.23; Suetonius, ''Claudius'' 13; Hooey, "Rosaliae signorum," pp. 17–19; Webster, ''The Roman Imperial Army,'' pp. 106 (note 16) and 133.</ref>ഈ അവസരങ്ങളിൽ എ.ഡി 398-ൽ ഹൊനോറിയസ് ചക്രവർത്തിയുടെ കല്യാണം ക്ലോഡിയൻ ഒരു എപ്പിത്തലാമിയത്തിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. സൈനിക ആദർശങ്ങളെ ചുവപ്പ് പൂക്കളായി വളരുമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ ആദർശവാഹകരും പട്ടാളക്കാരും ആചാരപരമായി സാമ്രാജ്യപരമായ മണവാളനെ ഒരു പർപ്പിൾ ഹാലോ ആയ നിംബോ പൂക്കൾ കൊണ്ട് മൂടുന്നു.<ref>Hooey, "Rosaliae signorum," pp. 18 and 32, citing [[Claudian]] 10.187–188 and 295–297.</ref> എ.ഡി 42-ൽ ക്ലോഡിയസിനെതിരായ കലാപത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുമ്പോൾ, ശപഥം ലംഘിച്ച സൈനികരുടെ ക്യാമ്പ് തകർക്കാൻ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഈഗിൾസിനെ അലങ്കരിക്കാനോ പാളയം തകർക്കാൻ വലിച്ചിടാനോ ദിവ്യ ഏജൻസി തടഞ്ഞുവെന്ന് സ്യൂട്ടോണിയസ് പറയുകയുണ്ടായി. അവരുടെ മതപരമായ ബാദ്ധ്യതയെക്കുറിച്ച് ഓർമ്മപ്പെടുത്തിയതിനാൽ അവർ മാനസാന്തരത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു (പെനിറ്റെൻഷ്യം മത സംഭാഷണത്തിൽ).<ref>Webster, ''The Roman Imperial Army,'' p. 106, citing Suetonius, ''Claudius'' 13.</ref>റോമൻ മിലിട്ടറിയുടെ മതജീവിതത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി ക്രിസ്ത്യൻ അപ്പോളജിസ്റ്റുകൾ മിനുസിയസ് ഫെലിക്സ് [[Cruciform|ക്രൂശിന്റെ]] ആകൃതി കാരണം സൈനികർ [[Christian cross|ക്രിസ്ത്യൻ കുരിശിനെ]] അറിയാതെ ആരാധിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് തെളിയിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.<ref>Hooey, "Rosaliae signorum," p. 16, especially note 3, citing [[Tertullian]] ''[[Apologeticum]]'' 16 and ''Ad nationes'' 1.12, and [[Minucius Felix]] 29.6–7; p. 206</ref> 1 മുതൽ 3 വരെ നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ സാമ്രാജ്യത്തിൽ നിന്നുള്ള റോസാലിയയുടെ മിക്ക തെളിവുകളും മരിച്ചവരുടെ ഉത്സവങ്ങളിലേക്കാണ് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത്. വീണുപോയ സഖാക്കളെ സൈനികർ അനുസ്മരിച്ചു. <ref>Hooey, "Rosaliae signorum," pp. 23–25.</ref> മരിച്ച സഹോദരങ്ങളുടെ മനസ്സിന് (സത്യവാങ്മൂലം) ശപഥം ചെയ്യാം. <ref>[[Silius Italicus]], ''Punica'' 6.113–116; Charles W. King, "The Roman ''Manes'': The Dead as Gods," in ''Rethinking Ghosts in World Religions'' (Brill, 2009), p. 112.</ref> എന്നിരുന്നാലും, റോസാലിയ സിഗ്നോറത്തെ ഒരു തരം "[[Remembrance Day|പോപ്പി ഡേ]]" ആയി വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നതിനെതിരെ ഹൂയി വാദിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ റോമൻ റോസ് ഉത്സവങ്ങൾ വ്യത്യസ്തവും പരസ്പരവിരുദ്ധവുമായ രണ്ട് തരങ്ങളായിരുന്നു. വസന്തത്തിന്റെ ആഘോഷവും ലൈസൻസിയുമുള്ള ഉത്സവങ്ങൾ, മരിച്ചവരുടെ ആചാരപരമായ ആരാധന. സിവിലിയൻ മേഖലയിൽ നിന്ന് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ട, പഴയ കാർഷികദേവതകളുടെ ഉത്സവങ്ങൾ കിഴക്കൻ സാമ്രാജ്യത്തിൽ ആഡംബരപൂർവ്വം ആഘോഷിച്ചു. ഫെറിയേൽ ദുരാനത്തിലെ മറ്റ് അവധി ദിവസങ്ങളിലെ പൊതു, സാമ്രാജ്യത്വ സ്വഭാവത്തിന് അനുസൃതമായി ഇത് സവിശേഷമായിരുന്നു. <ref>Hooey, "Rosaliae signorum," pp. 23–26, 32–35. Webster, ''The Roman Imperial Army,'' p. 150, accepts Hooey's "carnival" interpretation.</ref> റോസാലിയ സിഗ്നോറത്തിന്റെ ഈ "കാർണിവൽ" കാഴ്ചപ്പാട് വില്യം സെസ്റ്റൺ നിരസിച്ചു. സൈനിക ഉത്സവ സീസണിലെ ആദ്യ യുദ്ധങ്ങൾക്ക് ശേഷം മെയ് ഉത്സവങ്ങളെ ആഘോഷവേളകളായി കണ്ട [[William Seston|വില്യം സെസ്റ്റൺ]], മെയ് 23 ന് രണ്ട് റോസ് അലങ്കാരങ്ങൾക്കിടയിൽ വീണ [[Tubilustrium|ട്യൂബിലസ്ട്രിയവുമായി]] ഏകോപിപ്പിച്ചു.<ref>[[William Seston]], "Feldzeichen," in ''Scripta Varia. Mélanges d'histoire romaine, de droit, d'épigraphie et d'histoire du christianisme'' (Publications de l'École française de Rome, 1980), p. 273.</ref> [[File:9595 - Milano - Museo archeologico - Patera di Parabiago - Foto Giovanni Dall'Orto 13 Mar 2012.jpg|thumb|upright=1.3|സൈബലിനോടും ആറ്റിസിനോടും ഒപ്പം കോറിബാന്റസ് ([[Parabiago plate|പാരബിയാഗോ പ്ലേറ്റിൽ]] നിന്നുള്ള വിശദാംശങ്ങൾ; എംബോസ്ഡ് സിൽവർ, എ.ഡി. 200–400, [[Mediolanum|മിലാന്]] സമീപമുള്ള ഒരു ശവകുടീരത്തിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തി, ഇപ്പോൾ [[Archaeological Museum of Milan|മിലാനിലെ ആർക്കിയോളജിക്കൽ മ്യൂസിയത്തിൽ]] സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു)]] ട്യൂബിലസ്ട്രിയം തന്നെ ഒരു ശുദ്ധീകരണ ചടങ്ങായിരുന്നു. മാർച്ച് 23 നും മെയ് 23 നും ഇടയിൽ കലണ്ടറുകളിൽ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തി. ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ പ്രതിമാസമായിരിക്കാം. സാക്രൽ ഗെയിമുകൾ, ചടങ്ങുകൾ, ശവസംസ്കാരങ്ങൾ, <ref>[[Jörg Rüpke]], ''The Roman Calendar from Numa to Constantine: Time, History, and the Fasti,'' translated by David M.B. Richardson (Wiley-Blackwell, 2011, originally published in German 1995), pp. 28–29; [[Pat Southern]], ''The Roman Army: A Social and Institutional History'' (Oxford University Press, 2006), p. 159.</ref> എന്നിവയ്‌ക്കും ചിഹ്നങ്ങൾക്കും സമയപരിപാലനത്തിനും വിരാമമിടാൻ ആൻ‌സിയേറ്ററി കാഹളങ്ങൾ (ട്യൂബി അല്ലെങ്കിൽ ട്യൂബ, നീളമുള്ള നേരായ കാഹളം, ശരീരത്തിന് ചുറ്റും വളഞ്ഞ കോർ‌നുവ) ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. <ref>Southern, ''The Roman Army,'' p. 159; [[Yann Le Bohec]], ''The Imperial Roman Army'' (Routledge, 2001, originally published 1989 in French), p. 50; Webster, ''The Roman Imperial Army,'' p. 140.</ref> മാർച്ച് 23 ട്യൂബിലസ്ട്രിയം റോം നഗരത്തിൽ ചൊവ്വയുടെ സായുധ പുരോഹിതന്മാരായ [[Salii|സാലിയുടെ]] ഘോഷയാത്രയുമായി ചേർന്നു. അവർ അവരുടെ പവിത്രമായ കവചങ്ങൾ കെട്ടി. പിൽക്കാല സാമ്രാജ്യത്തിൽ, ആറ്റിസിന്റെ "പുണ്യവാരം" എന്നതിലേക്ക് ഇത് ഒത്തുചേർന്നിരുന്നു. മഗ്ന മാതാവിന്റെ ക്ഷേത്രത്തിൽ മരത്തിനരികിൽ വിശ്രമിച്ച ദിവസത്തിലാണ് ഇത് സംഭവിച്ചത്. മരണ / അരാജകത്വത്തിന്റെയും (വീണ്ടും) ജനന / ക്രമത്തിന്റെയും ചക്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പോയിന്റായി, വിവിധ പാരമ്പര്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കാറ്റിന്റെയും താളവാദ്യങ്ങളുടെയും ശബ്ദ ആചാരങ്ങൾ, സൈബലിലും ആറ്റിസിലും പങ്കെടുത്ത റോമൻ ചടങ്ങുകൾ അപ്പോട്രോപൈക്ക് കാഹളം സ്ഫോടനങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ സാലിയൻ പുരോഹിതന്മാർ പരിചകളെ അടിക്കുന്നത്<ref>Salzman, ''On Roman Time,'', pp. 166–167. Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' p. 73, cites [[Julian (emperor)|Julian]], ''Oratio'' 5.169c, on the sounding of trumpets after the castration of Attis.</ref> ക്രി.മു. ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ കൊറേറ്റുകളുമായി ദൈവശാസ്ത്രപരമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നു.<ref>The Salii identified with the ''Kouretes'' by [[Dionysius of Halicarnassus]] 2.70–71 (see also [[Catullus]] 63, who attributes the ''tripudium'' dance of the Salii to the ecstatic followers of Cybele and Attis); Bremmer, ''Greek Religion and Culture,'' p. 296.</ref> ഒരു [[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണവുമായി]] ചേർന്ന് സൈന്യം കാഹളങ്ങളിൽ ശബ്ദ ആചാരങ്ങളുടെ പ്രകടനം ടാസിറ്റസ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. <ref>Tacitus, ''Annales'' 1.28; Southern, ''The Roman Army,'' p. 159; Rüpke, ''The Roman Calendar,'' p. 28, especially note 44.</ref> ഈ രീതി മറ്റ് സ്രോതസ്സുകളിൽ ഒരു സിവിലിയൻ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു. <ref>Rüpke, ''The Roman Calendar,'' p. 28, citing [[Juvenal]] 6.442–443 and [[Livy]] 26.5.9.</ref> റോമൻ കലണ്ടർ യഥാർത്ഥത്തിൽ ചാന്ദ്രമായതിനാൽ ഐഡീസിന്റെ പൗർണ്ണമിക്ക് ശേഷമുള്ള ഒരു ന്യൂഡൈനൽ ചക്രം "ക്ഷയിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ചന്ദ്രനെ (ലൂണ)" ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ട്യൂബയെ പ്രതിമാസം കളിക്കാറുണ്ടെന്ന് [[Jörg Rüpke|ജോഗ് റോപ്കെ]] അനുമാനിക്കുന്നു. <ref>Rüpke, ''The Roman Calendar,'' p. 28. Rüpke argues that the Tubilustrium continued to be monthly, with the likely exception of [[Februarius|February]]—a month already largely consumed with the care of the dead—but in other months its spot on calendars was overwritten by festivals that doubled up on the date.</ref> ചിഹ്നങ്ങളും കാഹളങ്ങളും റോമൻ സൈനിക സംസ്കാരത്തിൽ ആചാരപരമായും പ്രവർത്തനപരമായും പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു. [[ട്രാജൻ സ്തൂപം|ട്രാജന്റെ സ്തൂപത്തിൽ]] കാഹളങ്ങൾ മോഹങ്ങൾക്കിടയിൽ ഉള്ള നിലവാരത്തിലേക്ക് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നു. <ref>Webster, ''The Roman Imperial Army,'' p. 134.</ref> ലാറ്റിൻ പദം ലസ്റ്റ്രേഷ്യോ സാധാരണയായി "ശുദ്ധീകരണം" എന്ന് വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, മോഹപരമായ ചടങ്ങുകൾ ഒരുപക്ഷേ നല്ല ക്രമത്തിന്റെ പുനഃക്രമീകരണവും പുനഃസ്ഥാപനവുമാണെന്ന് കണക്കാക്കണം. "കേന്ദ്രീകൃത ക്രമത്തിനും എക്സ്-സെൻട്രിക് ഡിസോർഡറിനുമിടയിൽ അതിർത്തി രേഖകൾ പരിപാലിക്കുന്നതിനും സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനും പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിനുമുള്ള മറ്റൊരു പദമാണ് ലസ്റ്റ്രേഷ്യൻ". <ref>Versnel, ''Inconsistencies in Greek and Roman Religion,'' pp. 311–312, 321; Jörg Rüpke, ''Domi Militiae: Die Religiöse Konstruktion des Krieges in Rom'' (Franz Steiner, 1990), pp. 144–146.</ref> മെയ് മാസത്തിലെ മാനദണ്ഡങ്ങളുടെ റോസാലിയ, സമൂഹത്തെ യാഥാർത്ഥ്യമാക്കുന്ന വിശാലമായ അനുഷ്ഠാന ആചാരത്തിന്റെ സൈന്യം, പാക്സ് ഡിയോറം, "ഉടമ്പടി" അല്ലെങ്കിൽ ദേവന്മാരുടെ സമാധാനം, തുടങ്ങിയ ഘോഷയാത്രയിലൂടെ, പൊതു പ്രാർത്ഥനകളുടെയും വഴിപാടുകളുടെയും അപേക്ഷകളായിരുന്നു. മരിയേവയുടെയും ചൊവ്വയുടെയും പുരാതന ഉത്സവമായ [[Quinquatria|ക്വിൻക്വാട്രിയയിൽ]] ആരംഭിച്ച് ട്യൂബിലസ്ട്രിയത്തിൽ സമാപിച്ച കാലഘട്ടത്തിൽ ഫെരിയേൽ ഡുറാനം പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന സൈനിക കലണ്ടർ മാർച്ച് 19–23 വരെ അപേക്ഷകൾ നിർദ്ദേശിച്ചു. [[Crisis of the Third Century|മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പ്രതിസന്ധി]] സൈനിക, സാമ്രാജ്യത്വ ആരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അപേക്ഷയുടെ പുരാതന സമ്പ്രദായത്തിന്റെ പുനരുജ്ജീവനത്തിനും വിപുലീകരണത്തിനും ഇത് പ്രേരിപ്പിച്ചു.<ref>Brent, ''Cyprian and Roman Carthage,'' pp. 144, 149, 172–174, 182–183, 188, 191–197, 218–219, 227, 244, 248 (describing the principles of imperial ''supplicationes'' in regard to the universal ''supplicatio'' of [[Decius]] and the ''pax deorum'').</ref> == കലണ്ടറിൽ == [[File:Chronography of 354 Mensis Maius.png|thumb|മെയ് 23 ന് റോസാലിയ നടത്തുന്ന [[Calendar of Filocalus|ഫിലോകലസിന്റെ കലണ്ടറിനെ]] (എ.ഡി 354) അടിസ്ഥാനമാക്കി മെയ് മാസത്തെ ചിത്രീകരണം<ref>Salzman, ''On Roman Time,'' p. 112.</ref>]] പിൽക്കാല സാമ്രാജ്യത്തിൽ, റോസ് ഉത്സവങ്ങൾ പൂവിടുന്ന സമയത്തിന് അനുസൃതമായി തീയതി പ്രാദേശികമായി വ്യത്യാസപ്പെടുന്നെങ്കിലും മെയ് മാസത്തിന്റെ ഭാഗമായി. <ref>Salzman, ''On Roman Time'' p. 98.</ref> മൊസൈക്കുകളിലെ ദൃഷ്‌ടാന്തകഥകൾക്കായി, മെയ് പലപ്പോഴും പുഷ്പമാലകൾ, ത്യാഗത്തിനായി ധരിക്കുന്ന [[Fillet (clothing)|ഫില്ലറ്റുകൾ]] അല്ലെങ്കിൽ റിബൺ, വൈൻ [[Amphora|ആംഫോറ]] എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. <ref name="Salzman-p97">Salzman, ''On Roman Time'' p. 97.</ref> മെയ് (ലാറ്റിൻ [[Maius|മയൂസ്]]) ജൂഡി കലണ്ടറിൽ ഏപ്രിൽ 28 ന് ആരംഭിച്ച് മെയ് 3 ന് സമാപിച്ച ഫ്ലോറ ദേവിയുടെ സ്മരണയ്ക്കായി ലുഡി ഫ്ലോറയുടെ മധ്യത്തിൽ ആരംഭിച്ചു. ഫ്ലോറ പൂക്കളുടെയും പൂവിന്റെയും ദേവതയായിരുന്നു. അവളുടെ ഉത്സവങ്ങൾ ലൈംഗിക സ്വാതന്ത്ര്യത്തോടെ ആസ്വദിച്ചു. എ ഡി രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഫിലോസ്ട്രാറ്റസ് റോസ് മാലകളെ ഫ്ലോറയുടെ ഉത്സവവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. <ref>Hooey, "Rosaliae signorum," p. 27, citing Philostratus, ''Epigram'' 55.</ref> [[Palatine Anthology|പാലറ്റൈൻ ആന്തോളജിയിൽ]] നിന്നുള്ള ഒരു ഗ്രീക്ക് എപ്പിഗ്രാം മെയ് വ്യക്തിപരമായി "ഞാൻ റോസാപ്പൂവിന്റെ മാതാവ്" എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. <ref>''Anthologia Palatina'' 9.580.4, as cited by Hooey, "Rosaliae signorum," p. 27: εἰμὶ ῥόδων γενέτης ''(eimi rhodōn genetēs)''.</ref> മാസത്തിന്റെ പേരിനുള്ള വിശദീകരണങ്ങളിൽ, ഇത് വളർച്ചയുടെ അല്ലെങ്കിൽ വർദ്ധനവിന്റെ ദേവതയായ മായയിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതാണ്. ഈ പേര് ചിലപ്പോൾ "വലുത്" എന്ന നാമവിശേഷണത്തിൽ നിന്ന് വന്നതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. മെയ് മാസത്തിൽ മിയയെ മകൻ [[Mercury (mythology)|മെർക്കുറി]] (ഗ്രീക്ക് ഹെർമിസ്), അതിർത്തികളുടെയും വാണിജ്യത്തിന്റെയും ദേവതയും മരണാനന്തര ജീവിതത്തിലേക്ക് ആത്മാക്കളുടെ കാര്യനിർവ്വകയുമായി ബഹുമാനിച്ചു. മായയുടെ ദൈവശാസ്ത്രപരമായ ഐഡന്റിറ്റി പദവിയുള്ളതായിരുന്നു. [[Terra (mythology)|ടെറ മേറ്റർ]] ("മദർ എർത്ത്"), നല്ല ദേവത ([[Bona Dea|ബോണ ഡിയ]]), ഗ്രേറ്റ് മദർ ദേവത (മാഗ്ന മേറ്റർ, സൈബലിനും ഒരു ശീർഷകം), [[Ops|ഓപ്‌സ്]] ("സമൃദ്ധി, വിഭവങ്ങൾ"), ജൂൺ 1 ന് ബീൻ കലണ്ടുകളുടെ ദേവതയായ കാർണ. <ref>H.H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 232, 354; [[Macrobius]], ''Saturnalia'' 1.12.16–33. These identifications probably reflect the influence of Varro, who tended to see a great number of goddesses as ultimately representing Terra.</ref> [[ഡിയഡിയ|ഡിയ ദിയ]]യുടെ മെയ് ഉത്സവത്തിനായുള്ള വിരുന്നുകൾക്ക് ശേഷം റോമിലെ ഒരു പൗരോഹിത്യമായ [[Arval Brethren|അർവൽ ബ്രദറേൻ]] റോസാപ്പൂക്കൾ വിതരണം ചെയ്തു. <ref>Hooey, "Rosaliae signorum," p. 27, note 57, citing the ''Acta Fratrum Arvalium''.</ref> [[File:The Soul of the Rose - Waterhouse.jpg|thumb|upright=.5|ദി സോൾ ഓഫ് ദി റോസ് (1908), [[John William Waterhouse|വാട്ടർഹൗസ്]] ചിത്രീകരിച്ച കുപിഡിന്റെ ഗാർഡനിൽ സൈക്ക്]] ഫ്ലോറയുടെ ഉല്ലാസത്തോടെ ഈ മാസം ആരംഭിച്ചെങ്കിലും, മെയ് പകുതിയോടെ റോമാക്കാർ അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന മരിച്ചവരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി മൂന്ന് ദിവസത്തെ ലെമുറിയ നിരീക്ഷിച്ചു. <ref>[[H.H. Scullard]], ''Festivals and Ceremonies of the Roman Republic'' (Cornell University Press, 1981), pp. 110–111, 115–116.</ref> റോസാപ്പൂവിന്റെ കാലം പൂക്കുന്നതും മരിക്കുന്നതുമായ പരമ്പരാഗത റോമൻ ഉത്സവങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടു. ഉത്സവ, ശവസംസ്കാര ആവശ്യങ്ങൾക്കായി പൂക്കളുടെയും സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളുടെയും ആവശ്യം പ്രത്യേകിച്ച് റോമൻ ആഫ്രിക്കയിലെ സമ്പന്ന എസ്റ്റേറ്റുകൾക്ക് പുഷ്പകൃഷിയെ ഒരു പ്രധാന സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനമാക്കി മാറ്റി.<ref>Salzman, ''On Roman Time,'' pp. 97–99; Holleran, ''Shopping in Ancient Rome,'' pp. 58, 119, 208–210.</ref> ഒരു റോമൻ ശവകുടീര ചിത്രത്തിൽ വിൽപ്പനക്കാർ പുഷ്പമാലകൾ വിൽപ്പനയ്ക്ക് വച്ചിരിക്കുന്നത് ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Holleran, ''Shopping in Ancient Rome,'' p. 210.</ref> ലെമുറിയയെ തുടർന്ന്, മെയ് മാസത്തിൽ (the 15th) നടന്ന വ്യാപാരികളുടെ ഉത്സവ വേളയിൽ മെർക്കുറിയും മായയും സംയുക്ത യാഗം സ്വീകരിച്ചു. മെയ് 23 ന് റോസാപ്പൂക്കൾ വിപണിയിലെത്തുമ്പോൾ ([[Macella|മാസെല്ലസ്]]) ഒരു പുഷ്പമേളയെക്കുറിച്ച് [[Chronograph of 354|ഫിലോകലസിന്റെ കലണ്ടർ]] (എ.ഡി 354) ഈ മാസം ഈ കലണ്ടറിനായി റോസാപ്പൂവിന്റെ രാജാവിനൊപ്പം ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നതായി പറയുന്നു. [[Dalmaticഡാൽമാറ്റിക്ക്]] എന്ന നീളമുള്ള സ്ലീവ് അങ്കി ധരിച്ച ഒരു ചെറുപ്പക്കാരൻ, ഇടതുകൈയിൽ ഒരു കൊട്ട റോസാപ്പൂവ് ചുമന്ന് വലതു കൈയിൽ ഒരു പുഷ്പം പിടിച്ച് മണക്കുന്നു. <ref>''Macellus rosas sumat'': Phillips, ''Oxford Classical Dictionary,'' p. 1335.</ref> മറ്റ് ചിത്ര കലണ്ടറുകളിൽ, റോസ് കിംഗ് അല്ലെങ്കിൽ റോസ് ഫെസ്റ്റിവലിന്റെ അനുബന്ധ പ്രതിരൂപങ്ങൾ പലപ്പോഴും മെർക്കുറിയുടെ പരമ്പരാഗത ചിഹ്നത്തിനും മെയ് മാസത്തിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനും പകരം ആയി ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref>Salzman, ''On Roman Time,'' pp. 97–99.</ref> റോമൻ കലണ്ടറിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഓവിഡിന്റെ ഫാസ്റ്റി എന്ന കവിതയിൽ, മെയ് മാസത്തിന്റെ ദിവ്യ പ്രതിനിധിയായി ഫ്ലോറ മരിച്ചവരുടെ രക്തത്തിൽ നിന്ന് പുഷ്പങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിൽ അവളുടെ പങ്കിനെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു. "എന്നിലൂടെ അവരുടെ മുറിവിൽ നിന്ന് "മഹത്ത്വ ഉറവുകൾ". <ref>Ovid, ''Fasti'' 5.228 ''(de quorum per me volnere surgit honor)''<!--sic-->; Carole E. Newlands, ''Playing with Time: Ovid and the Fasti'' (Cornell University Press, 1995), p. 110; Hersch, ''The Roman Wedding,'' p. 91.</ref> "അക്രമം, ലൈംഗികത, ആനന്ദം, വിവാഹം, കൃഷി" എന്നീ വിഷയങ്ങൾ അവളുടെ പുരാണങ്ങൾ എങ്ങനെ നെയ്യുന്നുവെന്ന് ഓവിഡ് കാണിക്കുന്നു. മെയ് മാസത്തെ വിവാഹങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമല്ലാത്ത മാസമായി റോമാക്കാർ കണക്കാക്കി. ജൂൺ മാസത്തെ ഒരു വധുവിന്റെ മാസമായി ജനപ്രീതി നേടാൻ ഇത് കാരണമായി. മെയ് പകുതിയോടെ ലെമുറിയയിലെ ഓരോ ദിവസവും മരിക്കുന്ന മതവിശ്വാസമായിരുന്നു. പ്രത്യേകിച്ചും "കുട്ടികളെ ജനിപ്പിക്കുന്നതിനായി" വിവാഹം ഉൾപ്പെടെ ഏതെങ്കിലും പുതിയ സംരംഭം ആരംഭിക്കുന്നത് മതപരമായി നിരോധിച്ചിരുന്നു.<ref>Hersch, ''The Roman Wedding,'' pp. 46–47 and 90, citing [[Macrobius]], ''Saturnalia'' 1.16.18, noting that the Lemuria and the procession of the [[Argei]], which even the Romans themselves regarded as obscure and dauntingly archaic, endowed the entire month with an uneasy feeling.</ref> നാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, കളികളും ([[Ludi|ലുഡി]]) നാടകവേദികളുമുള്ള [[Roman Empire|ആംഫി തിയേറ്ററിലെ]] പൊതു അവധി ദിനമായി റോസാലിയ ഔദ്യോഗിക കലണ്ടറിൽ അടയാളപ്പെടുത്തി. [[Capua|കപുവ]] മുതൽ എ ഡി 387 വരെയുള്ള ഒരു കലണ്ടർ മെയ് 13 ന് ആംഫിതിയേറ്ററിൽ ഒരു റൊസാരിയയെ കുറിക്കുന്നു.<ref>''[[Feriale Capuanum]]'' (387 AD): ''III id. mai(as) Rosaria Amphitheatri''; Salzman, ''On Roman Time'' p. 98.</ref> == ക്രിസ്തീയവൽക്കരണം == [[File:Sassoferrato Our Lady in a garland of roses.jpg|thumb|ഔവർ ലേഡി ഇൻ എ ഗാർലൻഡ് ഓഫ് റോസസ് (പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിൽ) ജിയോവന്നി ബാറ്റിസ്റ്റ സാൽവി ഡ സാസോഫെറാറ്റോ, [[Madonna (art)|മഡോണയെ]] [[crown of stars|നക്ഷത്രങ്ങളുടെ കിരീടവും]] റോസ് റീത്തും ഉപയോഗിച്ച് ചിത്രീകരിക്കുന്നു.]] ആറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, കിഴക്കൻ റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിലെ ഗാസയിൽ ഒരു "റോസാപ്പൂവിന്റെ ദിനം" വസന്തകാല ഉത്സവമായി നടന്നു. ഇത് റോസാലിയയുടെ ക്രൈസ്തവവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട തുടർച്ചയായിരിക്കാം. <ref>Nicole Belayche, "Pagan Festivals in Fourth-Century Gaza," p. 17, citing [[Choricius of Gaza|Chorichius]], and Talgam, "The ''Ekphrasis Eikonos'' of Procopius," pp. 223–224, both in ''Christian Gaza in Late Antiquity''.</ref> ഗാസയിലെ ജോൺ രണ്ട് അനക്രിയോണിക് കവിതകൾ എഴുതി, "റോസാപ്പൂവിന്റെ ദിവസത്തിൽ" താൻ പരസ്യമായി അവതരിപ്പിച്ചതായി പറയുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ വാചാടോപകാരിയായ പ്രോകോപ്പിയസിന്റെ പ്രഖ്യാപനങ്ങളും <ref>Not the historian.</ref> ഗാസയിലെ ചോറീഷ്യസിന്റെ കവിതകളും റോസ് ദിനങ്ങളിൽ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Westberg, "The Rite of Spring," in ''Plotting with Eros,'' p. 189: ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῶν ῥόδων; Talgam, "The ''Ekphrasis Eikonos'' of Procopius," p. 223.</ref> ആദ്യകാല [[Early Christian art and architecture|ക്രിസ്ത്യൻ ശവസംസ്കാര കലയുടെ]] പ്രതിരൂപങ്ങൾ, <ref>Robin M. Jensen, "Christian Art," in ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), p. 93.</ref>. രക്തസാക്ഷികളെ പലപ്പോഴും ചിത്രീകരിക്കുകയോ പുഷ്പ പ്രതിരൂപങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വിവരിക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ അവരെ പുഷ്പങ്ങളാൽ [[ഐവി|ഐവി]] പോലെ <ref>Gillian MacKie, "Symbolism and Purpose in an Early Christian Martyr Chapel: The Case of San Vittore in Ciel d'Oro, Milan," ''Gesta'' 34.2 (1995), pp. 93–94.</ref> തിരിച്ചറിയുകയോ ചെയ്തു. [[Paulinus of Nola|നോലയിലെ പൗളിനസ്]] (മരണം 431) റോസാലിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പാരമ്പര്യങ്ങളെ ക്രിസ്ത്യൻ പദങ്ങളിൽ പുനർവ്യാഖ്യാനം ചെയ്തു.<ref name="Miller-p75" /> ജനുവരി 14-ന് നോളയിലെ വിശുദ്ധ [[ഫെലിക്സ്|ഫെലിക്സിനെ]]ക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാറ്റൽ കവിത (നതാലിസിയം) അവതരിപ്പിച്ചു.<ref>Patricia Cox Miller, "'The Little Blue Flower Is Red': Relics and the Poeticizing of the Body," ''Journal of Early Christian Studies'' 8.2 (2000), p. 228.</ref> <blockquote> ''Sprinkle the ground with flowers, adorn the doorways with garlands. Let winter breathe forth the purple beauty ''(purpureum)'' of spring; let the year be in flower before its time, and let nature submit to the holy day. For you also, earth, owe wreaths to the martyr’s tomb. But the holy glory of the doorway to the heavens encircles him, flowering with the twin wreaths of war and peace.''<ref>[[Paulinus of Nola]], ''Carmen'' 14.110–116 = ''[[Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum|CSEL]]'' 30:50, as cited by Miller.</ref> </blockquote> ഇപ്പോൾ മിലാനിലെ [[Basilica of Sant'Ambrogio|ബാസിലിക്ക ഓഫ് സാന്റ് ആംബ്രോഗിയോയുടെ]] ഭാഗമായ ആദ്യകാല രക്തസാക്ഷി ആരാധനാലയങ്ങളിൽ, 397–402 കാലഘട്ടത്തിൽ നിർമ്മിച്ച ഒരു മൊസൈക്ക് ഛായാചിത്രം, [[Victor Maurus|വിശുദ്ധ വിക്ടറിനെ]] ശ്രേഷ്ഠമായി പ്രചോദിപ്പിച്ച റോസിന്റെയും ലില്ലിയുടെയും പുഷ്പചക്രങ്ങൾ, ഗോതമ്പ് തണ്ടുകൾ, മുന്തിരിവള്ളിയിലെ മുന്തിരിപ്പഴം, ഒലിവുശാഖകൾ എന്നിവയിൽ ചിത്രീകരിക്കുന്നു. വൃത്താകൃതി നിത്യതയെയും സസ്യങ്ങളെ നാല് കാലങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. <ref>MacKie, "Symbolism and Purpose in an Early Christian Martyr Chapel," pp. 93–95.</ref> ക്രിസ്തീയ ഭാവനയിൽ, ക്ലാസിക്കൽ മിത്തിലെ ചെറുപ്പക്കാരിൽ നിന്ന് രക്ത-മരണ-പുഷ്പ പാറ്റേൺ പലപ്പോഴും കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പ്രാഥമികമായി അഡോണിസും ആറ്റിസും തുടർന്ന് സ്ത്രീ കന്യക രക്തസാക്ഷികളിലേക്ക് മാറ്റപ്പെടുന്നു. <ref>Miller, ''The Corporeal Imagination,'' p. 205.</ref> മെറിഡയിലെ [[Eulalia of Mérida|യൂലാലിയയെ]] [[Prudentius|പ്രുഡെൻഷ്യസ്]] (മരണം: 413) ഒരു "ഇളം പുഷ്പം" എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. മരണം അവളെ "സഭയുടെ രക്തസാക്ഷികളുടെ മാലയിലെ ഒരു പുഷ്പമായി" മാറ്റുന്നു. അവളുടെ പർപ്പിൾ രക്തപ്രവാഹം പർപ്പിൾ വയലറ്റുകളും ചുവന്നരക്തം ക്രോക്കസുകളും ഉൽ‌പാദിപ്പിക്കുന്നു ( purpureas violas sangugeosque crocos), ഇത് അവളുടെ തിരുശേഷിപ്പിനെ അലങ്കരിക്കുന്നു. <ref>Miller, ''The Corporeal Imagination,'' pp. 75–76, quoting Jill Ross.</ref> വിവാഹ കർമ്മത്തിൽ കന്യകാത്വം നഷ്ടപ്പെടുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന രക്തച്ചൊരിച്ചിലിനെ പ്രതീകപ്പെടുത്താനും റോസാപ്പൂവിന് കഴിയുന്നു.<ref>John D. Miller, ''Beads and Prayers: The Rosary in History and Devotion'' (Burns & Oats, 2002), pp. 166–167.</ref> പുഷ്പകിരീടങ്ങൾ വരയ്ക്കുന്നത് ക്ലാസിക്കൽ ലോകത്തിലെ പുരസ്കാരങ്ങളായി കണക്കാക്കുന്നു. സൽപ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തവർക്ക് ലില്ലിയും, രക്തസാക്ഷികൾക്ക് റോസാപ്പൂക്കളുടെ അധിക കിരീടം തുടങ്ങി മരണാനന്തര ജീവിതത്തിലെ വിശ്വസ്തർക്കായി [[സിപ്രിയൻ|സിപ്രിയൻ]] (മരണം 258) സ്വർഗീയ പുഷ്പകിരീടങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നു. <ref>Ronald Lightbown, ''Carlo Crivelli'' (Yale University Press, 2004), p. 268.</ref> ആദ്യകാല അഭിനിവേശ വിവരണത്തിൽ, ഒരു രക്തസാക്ഷി സ്വർഗീയ വിരുന്നിൽ റോസ് കിരീടം (കൊറോണ റോസിയ) ധരിക്കുന്നു. <ref>Miller, ''The Corporeal Imagination,'' p. 75, citing the ''Passio Mariani et Iacobi.''</ref> ആംബ്രോസിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം (മരണം 397), ലില്ലി കന്യകമാർക്കും, വിശ്വാസത്തിന്റെ കുമ്പസാരക്കാർക്കുള്ള വയലറ്റുകൾക്കും, രക്തസാക്ഷികൾക്കുള്ള റോസാപ്പൂക്കൾക്കും <ref>Ambrose, ''Expositio in Lucam'' 7.128 (=''PL'' 15, col. 1821), as noted by Clare Stancliffe, "Red, White and Blue Martyrdom," in ''Ireland in Early Mediaeval Europe. Studies in memory of Kathleen Hughes'' (Cambridge University Press, 1982), p. 32; Lightbown, ''Carlo Crivelli'', p. 268.</ref> ഇവയിൽ, വയലറ്റിന്റെ പ്രതിരൂപങ്ങൾക്ക് വേദപുസ്തക മാതൃകയില്ല. <ref>Lightbown, ''Carlo Crivelli'', p. 269.</ref> വെർജിലിയൻ പ്രതിരൂപങ്ങളിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയ ഒരു ഭാഗത്തിൽ, കന്യകകളായ യുവതികളോട് [[അംബ്രോസ്|ആംബ്രോസ്]] "നിങ്ങളുടെ തോട്ടങ്ങളിൽ എളിമയുടെ റോസും ആത്മാവിന്റെ ലില്ലിയും തഴച്ചുവളരട്ടെ. വിശുദ്ധ രക്തത്താൽ നനയ്ക്കപ്പെടുന്ന വസന്തത്തിൽ നിന്ന് വയലറ്റ് തടങ്ങൾ കുടിക്കട്ടെ" എന്ന് കൽപ്പിക്കുന്നു. "<ref>Ambrose, ''On Virgins'' 4.17; Boniface Ramsey, ''Ambrose'' (Routledge, 1997), pp. 110 and 223, note 40.</ref> [[ജെറോം|ജെറോമിന്റെ]] വിവരണത്തിൽ (മരണം 420) വിശുദ്ധ പൗളയുടെ രക്തസാക്ഷിത്വത്തിന്റെ രക്തത്തിൽ നിന്ന്" റോസാപ്പൂക്കളുടെയും വയലറ്റുകളുടെയും ഒരു കിരീടം "നെയ്തിരിക്കുന്നു. <ref>''Epistle to [[Eustochium]]'' 108.31 = ''[[CSEL]]'' 55, p. 349, as cited by Stancliffe, "Red, White and Blue Martyrdom," pp. 30–31.</ref> പിന്നീട് [[ഡാന്റെ അലിഘിയേരി|ഡാന്റെ]] തന്റെ [[Paradiso (Dante)|പാരഡിസോയിൽ]] ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ക്ലാസിക്കൽ, ക്രിസ്ത്യൻ ഇമേജറികളെ വിശുദ്ധരുടെ മാല അരിയാഡ്നെയുടെ റോസ് കൊറോണയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. അത് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് വിവർത്തനം ചെയ്തതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. <ref>Dante, ''Paradiso'' 13.13–15, as noted by Robert Hollander and Jean Hollander, ''Dante: Paradiso'' (Anchor Books, 2007), p. 353.</ref> മരിയൻ പ്രാർത്ഥനാ മുത്തുകൾക്കായി "ജപമാല" (ലാറ്റിൻ ജപമാല, കിരീടം അല്ലെങ്കിൽ റോസാപ്പൂവിന്റെ മാല) ഉപയോഗിക്കുന്നത് [[Alanus de Rupe|അലാനസ് ഡി റുപ്പ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള ചില ക്രിസ്ത്യാനികൾ എതിർത്തു. കാരണം ഈ റോസ് പുഷ്പചക്രം റോമാക്കാരുടെ "അധാർമ്മികമായ" ആഭിചാരകർമ്മം കൊണ്ടു വരുത്തുന്നതായി ആവിഷ്കരിച്ചു. <ref>Anne Winston-Allen, ''Stories of the Rose: The Making of the Rosary in the Middle Ages'' (Pennsylvania State University Press, 1997), pp. 81–82. Alanus, who played a key role in the [[History of the rosary|development of the rosary]], preferred the term "[[psalter]]".</ref> [[File:Theresienschräin.jpg|thumb|left|Memorial to [[Thérèse of Lisieux]], inscribed with her motto "After my death, I will let fall a shower of roses"; she wears a floral wreath<ref>John J. Delaney, ''Dictionary of Saints'' (Random House, 2005), p. 656.</ref>]] റോസാപ്പൂക്കൾ ഉൾപ്പെടുന്ന അത്ഭുതങ്ങൾ ചില വിശുദ്ധസ്ത്രീകൾക്ക് അവകാശപ്പെട്ടതാണ്. റോമിലെ [[Saint Cecilia|സിസിലിയ]] (എ.ഡി. 230) മുതൽ [[കൊച്ചുത്രേസ്യ|തോറസ് ഓഫ് ലിസിയക്സ്]] (മരണം 1897) വരെയുള്ളവരുടെ പ്രത്യേകതയാണ് റോസാപ്പൂക്കൾ. <ref>Stephen Wilson, "Cults of Saints in the Churches of Central Paris," in ''Saints and Their Cults: Studies in Religious Sociology, Folklore, and History'' (Cambridge University Press, 1983), p. 242.</ref>സെന്റ് സിസിലിയയുടെ പുഷ്പപ്രതിമയിൽ ഒരു റോസ് അല്ലെങ്കിൽ പുഷ്പമാല, ഒരു ഈന്തപ്പന ശാഖ, "ബദാം ഇലകളുടെയും അവളുടെ കയ്യിലെ പൂക്കളുടെയും ഉയരമുള്ള വള്ളി" എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. <ref>''A Glossary of Ecclesiastical Terms,'' edited by Orby Shipley (London, Oxford and Cambridge, 1872), pp. 99–100.</ref> യേശുവിന്റെ അമ്മയായ [[മറിയം|മറിയയുടെ]] ഏറ്റവും നല്ല സ്വഭാവഗുണങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് റോസാപ്പൂവെന്നു പറയുന്നു. <ref>Richard Griffiths, ''Pen and the Cross: Catholicism and English Literature 1850–2000'' (Continuum, 2010), p. 39.</ref> മെയ് മാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു, <ref>Charlene Spretnak, ''Missing Mary: The Queen of Heaven and Her Re-emergence in the Modern Church'' (Palgrave Macmillan, 2004), pp. 222–223; Lorraine Kochanske Stock, "Lords of the Wildwood: The Wild Man, the Green Man, and Robin Hood," in ''Robin Hood in Popular Culture: Violence, transgression, and justice'' (D.S. Brewer, 2000), pp. 242, 245–247; J. Miller, ''Beads and Prayers'', pp. 166–167.</ref> മായ, ഫ്ലോറ തുടങ്ങിയ ദേവതകളെ ജനപ്രിയ ഭാവനയിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. <ref>Ambrose, ''De virginibus'' 3, noted by Winston-Allen, ''Stories of the Rose,'' p. 88.</ref> ആദ്യകാല ക്രിസ്തീയ സാഹിത്യത്തിൽ മറിയയെ റോസ പുഡോറിസ്, "എളിമയുടെ റോസ്", <ref>[[Coelius Sedulius|Sedulius]], ''Paschale carmen'', as cited by Winston-Allen, ''Stories of the Rose,'' p. 88.</ref> മുള്ളുകൾക്കിടയിൽ ഒരു റോസ് എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. <ref>Lightbown, ''Carlo Crivelli,'' p. 268.</ref> മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ, റോസാപ്പൂവ്, ലില്ലി, വയലറ്റ് എന്നിവ മേരിയുടെ പ്രത്യേക പുഷ്പങ്ങളായി മാറുന്നു. <ref>Timothy Matovina, ''Latino Catholicism: Transformation in America's Largest Church'' (Princeton University Press, 2012), p. 175.</ref> ചില കത്തോലിക്കാ സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഗ്വാദലൂപേ മാതാവ്|ഔവർ ലേഡി ഓഫ് ഗ്വാഡലൂപ്പിനായുള്ള]] മെക്സിക്കൻ ഭക്തി സമ്പ്രദായങ്ങളിൽ മേരിക്ക് പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>Juliana Flinn, ''Mary, the Devil, and Taro: Catholicism and Women's Work in a Micronesian Society'' (University of Hawaii Press, 2010), pp. 147–148, 151.</ref> [[മൈക്രോനേഷ്യ]]യിലെ [[Pulap|പുലാപ്പ് ദ്വീപിൽ]], മേരിയുടെ ആരാധനാ പ്രതിമയ്ക്ക് മുമ്പായി പൂക്കൾ ജപമാലയുടെ ചടങ്ങുകളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും മെയ് മാസത്തിൽ അർപ്പിക്കുന്നു. ജപമാലയെ "റോസാപ്പൂക്കളുടെ കിരീടം" എന്ന ആശയം തലയിൽ പുഷ്പമാല ധരിക്കാനുള്ള പ്രാദേശിക പാരമ്പര്യങ്ങളെ പൂർത്തീകരിക്കുന്നു. <ref>Winston-Allen, ''Stories of the Rose,'' pp. 88–89 ''et passim;'' J. Miller, ''Beads and Prayers,'' p. 166.</ref> ആദ്യകാല ക്രിസ്തീയ കാലഘട്ടത്തിലെ ലാറ്റിൻ സ്തുതിഗീതങ്ങളും ലിറ്റാനികളും മേരിയെ "മിസ്റ്റിക്കൽ റോസ്" എന്നും റോസ് എപ്പിത്തീറ്റുകളുടെ ഒരു കൂട്ടം അല്ലെങ്കിൽ റോസയുടെ പ്രതിച്ഛായയിൽ ക്രിസ്തുവിനെ പ്രസവിച്ച പൂന്തോട്ടം എന്നും വിളിക്കുന്നു. <ref>[[Ambrose of Milan]], on ''Psalm'' 118: ''Cernis Rosam, hoc est dominici corporis sanguineum'', as quoted by R.T. Hampson, ''Medii Aevi Kalendarium, or Dates, Charters, and Customs of the Middle Ages'' (London,1841), vol. 1, p. 87.</ref> വീഞ്ഞിൽ നിന്ന് രൂപാന്തരപ്പെട്ട [[Eucharist|യൂക്കറിസ്റ്റിലെ]] ക്രിസ്തുവിന്റെ രക്തം ഒരു റോസാപ്പൂവായി കാണണമെന്ന് ആംബ്രോസ് പ്രഖ്യാപിച്ചു. <ref>[[Ambrose of Milan]], on ''Psalm'' 118: ''Cernis Rosam, hoc est dominici corporis sanguineum'', as quoted by R.T. Hampson, ''Medii Aevi Kalendarium, or Dates, Charters, and Customs of the Middle Ages'' (London,1841), vol. 1, p. 87.</ref> അഞ്ച് ദളങ്ങളുള്ള റോസ് ക്രിസ്തുവിന്റെ [[പഞ്ചക്ഷതങ്ങൾ|അഞ്ച് മുറിവുകളുടെ]] പ്രതീകവും അതിനാൽ പുനരുത്ഥാനവും ആയി തീർന്നു. <ref>J. Miller, ''Beads and Prayers,'' p. 166.</ref> വിശുദ്ധരുടെ ജീവനുള്ള ശരീരവും മൃതശരീരവും അവരുടെ വിശുദ്ധിയുടെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ അടയാളങ്ങളിലൊന്നായി പുഷ്പങ്ങളുടെ "പരിശുദ്ധ വാസന"യെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. <ref>Constance Classen, ''The Color of Angels: Cosmology, Gender and the Aesthetic Imagination'' (Routledge, 1998), pp. 36–37.</ref> [[Pope Gregory I]] described the fragrance and luminosity of the rose as issuing from the blood of martyrs.<ref>Lightbown, ''Carlo Crivelli,'' p. 269.</ref> റോസാപ്പൂവിന്റെ സുഗന്ധവും തിളക്കവും രക്തസാക്ഷികളുടെ രക്തത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുവിക്കുന്നതായി ഗ്രിഗറി ഒന്നാമൻ മാർപ്പാപ്പ വിശേഷിപ്പിച്ചു. <ref>Classen, ''The Color of Angels,'' p. 37.</ref> സ്റ്റെയിൻഫെൽഡിലെ ഹെർമൻ പ്രാർത്ഥിക്കുമ്പോൾ "റോസാപ്പൂവ്, ലില്ലി, വയലറ്റ്, പോപ്പി, എല്ലാത്തരം സുഗന്ധമുള്ള പൂക്കൾ" നിറഞ്ഞ ഒരു പൂന്തോട്ടം പോലെ ഒരു സുഗന്ധം പുറന്തള്ളുന്നു. <ref>Classen, ''The Color of Angels'', pp. 38–39.</ref>കിടപ്പിലായ കന്യകയായ ഷീദാമിലെ ലിഡ്‌വിൻ സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വീഞ്ഞല്ലാതെ മറ്റൊന്നും കഴിക്കുന്നില്ലെന്നും "സുഗന്ധമുള്ള രക്തത്തിന്റെ കണ്ണുനീർ" കരഞ്ഞെന്നും അതിനെ അവൾ റോസാപ്പൂക്കൾ എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു. ഒറ്റരാത്രികൊണ്ട് അവ അവളുടെ കവിളുകളിൽ ഉണങ്ങിയപ്പോൾ അവയെ ശേഖരിച്ച് ഒരു പെട്ടിയിൽ സൂക്ഷിച്ചു. ഒരു റോസ്ച്ചെടിയിൽ റോസാപ്പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞതാണ് അവളുടെ മരണത്തിന്റെ അടയാളം, അവളെ അടക്കം ചെയ്തപ്പോൾ രക്ത-കണ്ണീരിൽ നിന്നുണ്ടായ റോസ് നിറഞ്ഞ ബാഗ് അവളുടെ തലയിണയായി ഉപയോഗിച്ചു. <ref>Classen, ''The Color of Angels'', pp. 38–39.</ref> ക്രിസ്തീയ സാഹിത്യത്തിന്റെ പ്രതിരൂപങ്ങളിൽ ആദ്യകാലം മുതൽ പൂക്കളും രക്തവും ശവങ്ങളും പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref>Miller, ''The Corporeal Imagination,'' p. 73.</ref> ===റോസ് ഞായറാഴ്ചകൾ=== [[File:Albrecht Dürer - Feast of Rose Garlands - Google Art Project.jpg|thumb|upright=1.3|ജപമാലയുടെ ഒരു [[altarpiece|ബലിപീഠമായ]] [[Dürer|ഡ്യൂറർ]] എഴുതിയ [[Feast of the Rosary|ജപമാലയുടെ ഉത്സവം]] (1506): വെള്ള, ചുവപ്പ് റോസ് കിരീടങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നതിൽ ഒരു സമൂഹം മുഴുവനും ഒത്തുചേരുന്നു.<ref>Nathan Mitchell, ''The Mystery of the Rosary: Marian Devotion and the Reinvention of Catholicism'' (New York University Press, 2009), pp. 25–27.</ref>]] [[ആരാധനക്രമ വർഷം|ആരാധനാ ക്രമ വർഷ കലണ്ടറിന്റെ]] രണ്ട് ദിവസത്തെ "റോസ് സൺ‌ഡേ" എന്ന് വിളിക്കുന്നു. നോമ്പിന്റെ നാലാമത്തെ ഞായറാഴ്ചയെ ഡൊമിനിക്ക ഡി റോസ ("റോസ് സൺ‌ഡേ") എന്നും വിളിക്കുന്നു. സീസണിൽ പർപ്പിൾ അല്ലെങ്കിൽ വയലറ്റ് [[Penance|പെനിറ്റൻഷ്യൽ]] വസ്ത്രങ്ങൾ മാറ്റി റോസ് നിറമുള്ള പുരോഹിതവസ്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈ ദിവസം മാർപ്പാപ്പ [[Golden Rose|ഗോൾഡൻ റോസ്]] എന്ന അനുഗ്രഹത്തെ കൊടുക്കുന്നു. <ref>P.M.J. Rock, "Golden Rose," in ''The Catholic Encyclopedia'' (1909), vol. 6, p. 629; Matthew Bunson, ''Our Sunday Visitor's Encyclopedia of Catholic History'' (Our Sunday Visitor, 1995, 2004), p. 403.</ref> പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ [[സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് ബസലിക്ക|സെന്റ് പീറ്റേഴ്‌സ് ബസിലിക്കയിലെ]] കാനോൻ ബെനഡിക്റ്റ് ഈ ദിവസം ഒരു ചടങ്ങ് രേഖപ്പെടുത്തി. യേശു ക്രിസ്തുവിന്റെ പീഡാനുഭവത്തെയും കുരിശുമരണത്തെയും അനുസ്മരിക്കുന്ന പ്രാർത്ഥനയായ [[കുരിശിന്റെ വഴി]]യിൽ മാർപ്പാപ്പ മോസ് പൊതിഞ്ഞ റോസ് പിടിച്ചിരുന്നു. <ref>The station on this fourth Sunday of Lent was at S. Croce in Ierusalemme, and the route took the Pope back to the [[Lateran Palace]], where he presented the rose to the city prefect; [[H. E. J. Cowdrey]], ''Pope Gregory VII, 1073–1085'' (Oxford University Press, 1998), p. 14, citing Benedict, cap. 36, p. 150.</ref> പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സഭാ നിഘണ്ടു വിദഗ്ദ്ധൻ ഗോൾഡൻ റോസിനെ [[The Golden Bough (mythology)|ഗോൾഡൻ ബഫിനോട്]] സാമ്യമുള്ളതായി കാണുന്നു. മേരിയെ ഇതിൽ ഫലഭൂയിഷ്ടതയുടെ ദേവതയായിരുന്ന [[പെർസഫനി]]യായി കാണുന്നു.<ref>Hampson, ''Medii Aevi Kalendarium,'' pp. 342–343.</ref> മധ്യകാല ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ [[പെന്തിക്കൊസ്തി|പെന്തെക്കൊസ്ത്]] ചിലപ്പോൾ റോസാലിയ അല്ലെങ്കിൽ റോസാറ്റ പാസാ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>Hampson, ''Medii Aevi Kalendarium,'' p. 341.</ref> റോസാലിയയിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന റുസാലി എന്നാണ് പെന്തെക്കൊസ്തിന്റെ പരമ്പരാഗത റൊമാനിയൻ നാമം. <ref>Theodore A. Koehler,"The Christian Symbolism of the Rose", ''Roses and the Arts: A Cultural and Horticultural Engagement'', Central State University, Wilberforce, Ohio, May 8, 1986.[http://campus.udayton.edu/mary/rosarymarkings36.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303221411/http://campus.udayton.edu/mary/rosarymarkings36.html|date=2016-03-03}}</ref>മധ്യകാല റോമിൽ, പെന്തെക്കൊസ്തിന് മുമ്പുള്ള ഞായറാഴ്ച, അസൻഷൻ പെരുന്നാളിന്റെ [[Octave (liturgy)|ഒക്റ്റേവിനായി]] ഡൊമിനിക്ക ഡി റോസിസ് (റോസാപ്പൂവിന്റെ ഞായറാഴ്ച) അല്ലെങ്കിൽ പാസാ റോസറം അല്ലെങ്കിൽ റോസാറ്റം ആഘോഷിച്ചു. പുരാതന പന്തീയോനിൽ നിന്ന് പരിവർത്തനം ചെയ്ത ബസിലിക്ക [[Pantheon, Rome|സാന്താ മരിയ റോട്ടുണ്ടയിൽ]] ഈ ദിവസം മാർപ്പാപ്പ പരിശുദ്ധാത്മാവിനെക്കുറിച്ച് ഒരു പ്രസംഗം നടത്തി. അഗ്നിജ്വാലകളുടെ നാവുകൾ ഇറങ്ങുന്നതിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനായി താഴികക്കുടത്തിലെ [[Oculus|ഒക്കുലസ്]] വഴി റോസ് ദളങ്ങൾ വർഷിച്ചു. <ref>Cowdrey, ''Pope Gregory VII,'' p. 14, citing Benedict, cap. 61, p. 157; Cristina Mazzoni, ''Saint Hysteria: Neurosis, Mysticism, and Gender in European Culture'' (Cornell University Press, 1996), p. 144; F.G. Holweck, entry on "Paschal Tide," ''The Catholic Encyclopedia'' (New York, 1911), vol. 11, p. 517; Hampson, ''Medii Aevi Kalendarium,'' pp. v and 86–87, also citing the ''Liber Pollicitus'' (n. 59, also found as ''Liber Politicus'') of Benedict. See also Johann Herolt, ''Sermo'' xxvi, ''Sermones Discipuli in Quadragesima'' (Venice, 1599), p. 84; Francesco Antonio Zaccaria, ''Onomasticum Rituale selectum'' (1787), p. 122; ''Sanctissimi domini nostri Benedicti Papae XIV Bullarium'' (1827), vol. 12, p. 133; Adriano Cappelli, ''Cronologia, cronografia e calendario perpetuo'' (Hoepli, 1998), p. 142.</ref> അത്താഴത്തിനുശേഷം, ഒരു [[Carnival|ലുഡസ് കാർനെലെവാരിസ്]] നൈറ്റ്സും പട്ടാളക്കാരും മദ്യപാനത്തോടെ ആഘോഷിച്ചു. തുടർന്ന് വിവിധ പാപങ്ങളുടെ പ്രതീകമായി മൃഗങ്ങളെ കൊല്ലുന്നതും കഥാചിത്രത്തോടെ അവതരിപ്പിച്ചു. <ref>This included "the killing of a bear to symbolize the devil who tempted the flesh, of bullocks to symbolize their pride, and of a cockerel to symbolize their lusts; thus, they might live chastely and soberly, and keep a good [[Easter]]": Cowdrey, ''Pope Gregory VII,'' p. 14, citing Benedict, cap. 7(5), p. 172.</ref> പെന്തെക്കൊസ്ത് റോസാപ്പൂക്കൾ വിതറുന്ന പതിവ് പാസ്ക്വാ ഡി റോസ് അല്ലെങ്കിൽ പെക്വസ് റോസീസ് പോലുള്ള പെരുന്നാളുകളിൽ പ്രതിഫലിച്ചതുപോലെ ആധുനിക യുഗത്തിലും തുടർന്നു. <ref>Mazzoni, ''Saint Hysteria,'' p. 144.</ref> റോസ് ദളങ്ങളോ വെളുത്ത പ്രാവുകളോ പുറത്തുവിടുന്നതിനായി സീലിംഗിൽ "ഹോളി ഗോസ്റ്റ് ഹോൾ" പള്ളികൾ നിർമ്മിച്ചിരുന്നു. <ref>Gertrud Muller Nelson, ''To Dance With God: Family Ritual and Community Celebration'' (Paulist Press, 1986), p. 27; Diana L. Eck, ''Encountering God: A Spiritual Journey from Bozeman to Banaras'' (Beacon Press, 1993, 2003), p. 130; Christopher Hill, ''Holidays and Holy Nights: Celebrating Twelve Seasonal Festivals of the Christian Year'' (Theosophical Publishing House, 2003), pp. 151–152.<!--I'm wary of these, which sound a bit like folk aetiology--></ref> പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലുമുള്ള ചില സ്രോതസ്സുകൾ റോസ് ഞായറാഴ്ചകളെ റോസാലിയയുടെ ക്രിസ്ത്യൻവത്കൃത രൂപമായി കണ്ടു.<ref>John G.R. Forlong, ''Encyclopedia of Religions'' (1906, reprint 2008), vol. 3, p. 205; C.A. White, "The Pope's Golden Rose," ''Notes and Queries'' 3 (1893), p. 343.</ref> ==അവലംബം== {{Reflist|3}} {{Roman religion (festival)}} [[വർഗ്ഗം:പുരാതന റോമൻ ആഘോഷങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പുഷ്പോത്സവങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്പിലെ പുഷ്പമേളകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇറ്റലിയിലെ പുഷ്പമേളകൾ]] luuh2bhmi2mxaxprp3g9h5dk4ipe8wg 4642677 4642675 2026-07-02T15:39:29Z Malikaveedu 16584 /* റോസ് ഞായറാഴ്ചകൾ */ 4642677 wikitext text/x-wiki {{rough translation|1=ഇംഗ്ലീഷ്|listed=yes|date=2023 മേയ്}} {{prettyurl|Rosalia (festival)}} {{Infobox holiday |holiday_name = റോസാലിയ |type = [[Roman festival]] |longtype = [[religious pluralism|pluralistic]] within the context of [[Religion in ancient Rome|Classical Roman religion]] and [[Imperial cult (ancient Rome)|Imperial cult]] |image = Morgantina39.jpg |image_size = 250px |caption = [[Roman mosaic|Mosaic]] depicting the weaving of rose wreaths<br><small>''([[Villa Romana del Casale|Villa del Casale]], 4th century)''</small> |observedby = [[Roman Empire]] |date = varying dates mainly in May and June |celebrations = |observances = |relatedto = [[Roman funerals and burial|Roman ancestor cult]],<br>[[Dionysia]], [[Adonia]],<br>[[religion in the Roman military]],<br>[[cult of saints|cult of the saints]] }} [[റോമാ സാമ്രാജ്യം|റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിൽ]] റോസാപ്പൂക്കൾ‌ ഉപയോഗിച്ചു കൊണ്ടുള്ള ഒരു ഉത്സവമായിരുന്നു '''റോസാലിയ''' അഥവാ '''റോസാറിയ'''. ഈ ഉത്സവം ഒരു നിശ്ചിത ദിവസമല്ല ആഘോഷിച്ചിരുന്നത്. പ്രധാനമായി മെയ് മാസത്തിലായിരുന്നു ഈ ഉത്സവമെങ്കിലും ജൂലൈ മാസം പകുതിവരെ ഏതു ദിവസം വേണമെങ്കിലും ആഘോഷിക്കുമായിരുന്നു. ഈ ഉത്സവത്തെ '''റോസാറ്റിയോ''' ("റോസാപ്പൂ അലങ്കാരങ്ങൾ") അല്ലെങ്കിൽ "റോസാപ്പൂഅലങ്കാര ദിവസം" എന്നും വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. റോസാപ്പൂകളെ കൂടാതെ മറ്റിനം [[വിയോള (സസ്യം)|വയലറ്റ്]] പൂക്കളുപയോഗിച്ചും ഈ ഉത്സവം (വയലറ്റിയോ, വയലറ്റലങ്കാരം, വയലറ്റു ദിനം, " വയലറ്റ് അലങ്കാരദിനം എന്നിങ്ങനെ പലപേരുകളിൽ) ആഘോഷിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു.<ref>C.R. Phillips, ''The Oxford Classical Dictionary,'' edited by Simon Hornblower and Anthony Spawforth (Oxford University Press, 1996, 3rd edition), p. 1335; ''[[Corpus Inscriptionum Latinarum|CIL]]'' 6.10264, 10239, 10248 and others. Other names include ''dies rosalis,'' ''dies rosae'' and ''dies rosaliorum'': ''CIL'' 3.7576, 6.10234, 6.10239, 6. 10248.</ref> മരണമടഞ്ഞവരുടെ സ്മരണക്കായി, അവരുടെ കുഴിമാടങ്ങളിൽ പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ചടങ്ങായാണ് ഈ ഉത്സവം ആരംഭിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മതപരവും വ്യക്തിപരവുമായി പരേതാത്മാക്കൾക്കായി നടത്തുന്ന അസംഖ്യം ശ്രദ്ധാഞ്ജലികളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഈ പുഷ്പാർപ്പണം. പരമ്പരാഗത ചടങ്ങുകൾക്ക് (മോസ് മയോറം) റോമൻ ജനത എത്രമാത്രം വില കല്പിച്ചിരുന്നു എന്നതിനെയും ഇത് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. റോമൻ കലണ്ടറിൽ പരേതരുടെ ബഹുമാനാർഥം നിരവധി പൊതു അവധിദിനങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ സ്മാരക ദിനങ്ങൾ നീക്കിവെക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>Peter Toohey, "Death and Burial in the Ancient World," in ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), pp. 366–367.</ref> മതപരമായ ഒരു ആവിഷ്‌കാരമെന്ന നിലയിൽ, ഒരു ദേവന്റെ ആരാധനാ പ്രതിമയ്‌ക്കോ അല്ലെങ്കിൽ ബഹുമാനിക്കപ്പെടുന്ന മറ്റ് വസ്തുക്കൾക്കോ ഒരു റോസാറ്റിയോ നൽകുന്നു. മെയ് മാസത്തിൽ റോമൻ സൈന്യം റോസ് ഉത്സവമായ റോസാലിയ സിഗ്നോറം ആഘോഷിച്ചിരുന്നു. അതിൽ അവർ സൈനികരുടെ പതാക മാലകളാൽ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. സ്വകാര്യ അസോസിയേഷനുകളുടെയും ക്ലബ്ബുകളുടെയും റോസ് ഫെസ്റ്റിവലുകൾ ലാറ്റിനിൽ കുറഞ്ഞത് നാൽപത്തിയൊന്ന് ലിഖിതങ്ങളിലും ഗ്രീക്കിൽ പതിനാറ് ലിഖിതങ്ങളിലും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ ഈ ആചരണത്തെ റോഡിസ്മോസ് എന്ന് വിളിക്കുന്നു.<ref>Christina Kokkinia, "Rosen für die Toten im griechischen Raum und eine neue Rodismos Bithynien," ''Museum Helveticum'' 56 (1999), pp. 209–210, noting that ''rhodismos'' is attested in [[glosses]] as equivalent to ''rosalia''.</ref> പൂക്കൾ പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെയും പുനർജന്മത്തിന്റെയും ഓർമ്മയുടെയും പരമ്പരാഗത പ്രതീകങ്ങളായിരുന്നു. റോസാപ്പൂക്കളുടെയും വയലറ്റുപ്പൂക്കളുടെയും ചുവപ്പും പർപ്പിളും രക്തത്തിന്റെ നിറം ഉണർത്തുന്നതായി തോന്നി. അത് ഒരുതരം പാപമോചനമായി കണക്കാക്കി.<ref>Patricia Cox Miller, ''The Corporeal Imagination: Signifying the Holy in Late Ancient Christianity'' (University of Pennsylvania Press, 2009), p. 74.</ref> വസന്തകാലമായിരുന്നു അവയുടെ പൂവിടൽ കാലഘട്ടം, പൂക്കളിൽ അവസാനം വിരിയുന്നത് റോസാപ്പൂക്കളും ആദ്യം വിരിയുന്നത് വയലറ്റ്പ്പൂക്കളുമാണ്. <ref>Christer Henriksén, ''A Commentary on Martial, ''Epigrams'' Book 9'' (Oxford University Press, 2012), p. 59, citing [[Pliny the Elder|Pliny]], ''Natural History'' 21.64–65 and [[Martial]], ''Epigram'' 9.11.1.</ref>ഉത്സവവിരുന്നുകളുടെയും ശവസംസ്ക്കാര വിരുന്നുകളുടെയും ഭാഗമായി, റോസാപ്പൂക്കൾ ""ജീവിതത്തിന്റെയും മരണത്തിന്റെയും ഒരു വിചിത്രമായ വിരുന്ന്... അനന്തവും അജ്ഞാതവുമായ ഒരേ പ്രക്രിയയുടെ രണ്ട് വശങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു." <ref>[[:ro:Marcu Beza|Marcu Beza]], ''Paganism in Romanian Folklore'' (J.M. Dent, 1928), p. 43.</ref> സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ചില മേഖലകളിൽ, റോസാലിയ [[ഡൈനീഷ്യസ്|ഡയോനിഷ്യസ്]], [[അഡൊണിസ്|അഡോണിസ്]], എന്നീ ദേവന്മാരെ കൂടാതെ മറ്റുദേവന്മാരുടെയും വസന്തകാല ഉത്സവങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ റോസ് അലങ്കാരം ഒരു രീതിയെന്ന നിലയിൽ പ്രത്യേക ദേവതകളുടെ കാർഷികോത്സവമായും പൂർണ്ണമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. അതിനാൽ യഹൂദ-ക്രിസ്ത്യൻ നോമ്പുകാല അനുസ്മരണത്തിന്റെ സ്‌മാരകോത്സവം ആയി ഇത് മാറി. <ref>A.S. Hooey, "Rosaliae signorum," ''Harvard Theological Review'' 30.1 (1937), p. 30; Kathleen E. Corley, ''Marantha: Women's Funerary Rituals and Christian Origins'' (Fortress Press, 2010), p. 19; Kokkinia, "Rosen für die Toten," p. 208; on Jewish commemoration, Paul Trebilco, ''Jewish Communities in Asia Minor'' (Cambridge University Press, 1991, 1994 reprint), pp. 78–81.</ref> ആദ്യകാല ക്രൈസ്തവ എഴുത്തുകാർ റോസാപ്പൂക്കളുടെയും വയലറ്റുപ്പൂക്കളുടെയും കിരീടങ്ങളും മാലകളും വിശുദ്ധരുടെ ആരാധനാലയത്തിലേക്ക് സമർപ്പിക്കുന്ന വിധത്തിൽ റോസാലിയ മാറി. == സാംസ്കാരികവും മതപരവുമായ പശ്ചാത്തലം == [[File:The Roses of Heliogabalus.jpg|thumb|upright=1.3|''[[Lawrence Alma-Tadema|ലോറൻസ് അൽമ-ടഡെമ]] ചിത്രീകരിച്ച [[The Roses of Heliogabalus|ദി റോസെസ് ഓഫ് ഹെലിയോഗബാലസ്]] (1888):19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ലൈംഗിക ചൂഷണത്തിന് കാരണമായ പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള വീർപ്പുമുട്ടൽ " <ref>Cristina Mazzoni, ''Saint Hysteria: Neurosis, Mysticism, and Gender in European Culture'' (Cornell University Press, 1996), p. 142.</ref>]] [[ഗ്രീസ്|ഗ്രീസിലും]] [[റോം|റോമിലും]] ഉത്സവവേളകളിൽ പുഷ്പങ്ങളും മാലകളും പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും ധരിച്ചിരുന്നു.<ref>Mireille M. Lee, "Clothing," in ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome,'' p. 231.</ref> റോസാപ്പൂക്കളുടെയും വയലറ്റുപ്പൂക്കളുടെയും മാലകൾ സംയോജിപ്പിച്ചോ അല്ലെങ്കിൽ പ്യത്യേകമായോ, പുരാതന കാലഘട്ടത്തിൽ ഗ്രീക്ക് ഗാനരചനയിൽ ലൈംഗിക രംഗങ്ങൾ, വധുവിന്റെ ഘോഷയാത്രകൾ, മദ്യപാന പാർട്ടികൾ എന്നിവ അലങ്കരിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. <ref>[[C. M. Bowra]], ''Greek Lyric Poetry: From Alcman to Simonides'' pp. 108, 191, 264; Patricia A. Rosenmeyer, ''The Poetics of Imitation: Anacreon and the Anacreontic Tradition'' (Cambridge University Press, 1992), ''[https://books.google.com/books?id=rIqsUZyYMQAC&q=roses#v=snippet&q=roses&f=false passim.]''</ref> ലാറ്റിൻ സാഹിത്യത്തിൽ, "റോസാപ്പൂക്കളിലും വയലറ്റുപ്പൂക്കളിലും" ആയിരിക്കുക എന്നതിനർത്ഥം അതിയായ ആനന്ദം അനുഭവിക്കുക എന്നതാണ്. <ref>Henriksén, ''A Commentary on Martial,'' p. 59, citing [[Cicero]], ''Tusculan Disputations'' 5.73.</ref> പുഷ്പങ്ങളും മാലകളും "ധരിക്കുന്നവരെ ആഘോഷകരായും മാത്രമല്ല ജീവിതത്തിന്റെയും സൗന്ദര്യത്തിന്റെയും സംക്ഷിപ്തതയുടെയും മുഖഭാവമായും കാണുന്നു." <ref>Karen K. Hersch, ''The Roman Wedding: Ritual and Meaning in Antiquity'' (Cambridge University Press, 2010), p. 91.</ref> റോസുകളും വയലറ്റുകളും റീത്തുകളിലും ഏറ്റവും പ്രചാരമുള്ള പുഷ്പങ്ങളായിരുന്നു. മാത്രമല്ല ചിലപ്പോൾ സമ്മാനമായും ഇവ നൽകിയിരുന്നു.<ref>Henriksén, ''A Commentary on Martial,'' p. 256, citing [[Martial]] 9.60; [[Pliny the Elder|Pliny]], ''[[Natural History (Pliny)|Natural History]]'' 21.14; [[Ovid]], ''[[Metamorphoses]]'' 12.410; [[Statius]], ''Silvae'' 1.2.22. [[Ludwig Friedländer]], ''Roman Life and Manners under the Early Empire'', translated by A.B. Gough (Routledge,1913), vol. 4, pp. 144–145, notes that Roman ''violae'' may at times refer to the [[Erysimum|wallflower]] or [[Matthiola|stock]] as well as violets.</ref> ചില ദേവതകളുമായി പ്രത്യേകിച്ച് അഫ്രോഡൈറ്റ് (റോമൻ [[വീനസ്|വീനസ്]]), [[പെർസഫനി|പെർസെഫോൺ]]<ref>Monica S. Cyrino, ''Aphrodite'' (Routledge, 2010), p. 36; ''Corinth. The Sanctuary of Demeter and Kore: Terracotta Figurines of the Classical, Hellenistic, and Roman Periods'' (ASCSA, 2000), vol. 18, pt. 4, pp. 124–125.</ref> ([[Proserpina|പ്രോസെർപീന]]), [[Chloris|ക്ലോറിസ്]] <ref>Ada Cohen, "Mythic Landscapes of Greece," in ''The Cambridge Companion to Greek Mythology'' (Cambridge University Press, 2007), p. 316.</ref> ([[Flora (mythology)|ഫ്ലോറ]]) തുടങ്ങി ചില ദേവന്മാരുമായി പൂക്കൾ ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ സമർപ്പിച്ചിരുന്നു. റോസാപ്പൂക്കളും സുഗന്ധങ്ങളും [[അഫ്രൊഡൈറ്റി|അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെയും]] <ref>Cyrino, ''Aphrodite,'' pp. 35–39; Ian Du Quesnay, "Three Problems in Poem 66," in ''Catullus: Poems, Books, Reader'' (Cambridge University Press, 2012), pp. 165–166.</ref> [[ഡൈനീഷ്യസ്|ഡയോനിഷ്യസിന്റെയും]] പ്രത്യേക സവിശേഷതയായിരുന്നു. പ്രത്യേകിച്ചും ഇംപീരിയൽ കാലഘട്ടത്തിലെ കവിതകളിൽ [[Eros|ഇറോസിന്റെ]] സാന്നിധ്യത്തോടെ നടത്തുന്ന മദ്യപാനപാർട്ടികളിൽ വീഞ്ഞിന്റെ ദേവനായും ("പ്രണയം, ആഗ്രഹം") കണ്ടിരുന്നു. <ref>[[M.L. West]], "The ''Anacreontea''," in ''Hellenica: Selected Papers on Greek Literature and Thought. Volume II: Lyric and Drama'' (Oxford University Press, 2013), vol. 2, pp. 388–389; Laura Miguélez-Cavero, ''Poems in Context: Greek Poetry in the Egyptian Thebaid 200-600 AD'' (Walter de Gruyter, 2008), pp. 130–134 (on the wine of Dionysus as having a potent fragrance that competes with that of flowers such as roses); Xavier Riu, ''Dionysism and Comedy'' (Rowman & Littlefield, 1999), p. 108; Edoarda Barra-Salzédo, ''En soufflant la grâce: Âmes, souffles et humeurs en Grèce ancienne'' (Jérôme Villon, 2007), p. 178.</ref> ഗ്രീക്ക് റൊമാൻസ് നോവൽ [[Daphnis and Chloe|ഡാഫ്‌നിസ് ആൻഡ് ക്ലോയി]] (എ.ഡി. രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ട്) ഡയോനിഷ്യസിനുള്ള ഒരു പുണ്യസ്ഥലത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ധാരാളം സസ്യജാലങ്ങളിൽ റോസാപ്പൂക്കളും വയലറ്റുപ്പൂക്കളും ഉള്ള ഒരു [[Pleasure garden|ആനന്ദ ഉദ്യാനത്തെ]] കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നു. <ref>A.R. Littlewood, "Ancient Literary Evidence for the Pleasure Gardens of Roman Country Villas," in ''Ancient Roman villa Gardens,'' Dumbarton Oaks Colloquium on the History of Landscape Architecture 10 (Dumbarton Oaks, 1987), p. 28.</ref> റോമിൽ വീനസ് പൂന്തോട്ടങ്ങളുടെയും സ്നേഹത്തിന്റെയും സൗന്ദര്യത്തിന്റെയും ദേവതയായിരുന്നു. <ref>Michael Lipka, ''Roman Gods: A Conceptual Approach'' (Brill, 2009), p. 42.</ref> [[Veneralia|ഏപ്രിൽ ഒന്നിന്]] വീനസിന്റെ ആചാരപരമായ ശുദ്ധീകരണത്തിലും (ലാവറ്റിയോ) ഏപ്രിൽ 23 ന് അവരുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം ആഘോഷിച്ച വൈൻ ഫെസ്റ്റിവലിലും ([[Vinalia|വിനാലിയ]]) വീനസിന് റോസാപ്പൂവ് നൽകിയിരുന്നു.<ref>Ovid, ''Fasti'' 4.138 and 869f.; Hooey, "Rosaliae signorum," p. 27.</ref> പുഷ്പങ്ങളുടെ ആഡംബര പ്രദർശനം സൗഹൃദത്തിന്റെയും വിശാലമനസ്കതയുടെയും പ്രതീകമായിരുന്നു. [[പാപ്പിറസ്|പാപ്പൈറസിൽ]] അവശേഷിക്കുന്ന ഒരു സാമ്രാജ്യപരമായ കാലഘട്ടത്തിലെ [[Business letter|വാണിജ്യപരമായ ഒരു കത്തിൽ]], കല്യാണത്തിന് ആവശ്യമുള്ള പൂക്കളിന് റോസ് വിളവെടുപ്പ് അപര്യാപ്തമാണെന്ന് കാണിച്ചുകൊണ്ട് വിഷമിക്കുന്ന ഒരു മണവാളന്റെ അമ്മയെ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. വിവാഹത്തിന് ആവശ്യമുള്ള റോസ് വിളവെടുപ്പ് അപര്യാപ്തമായതിനാൽ അവർ അഭ്യർത്ഥിച്ച 2,000 ന് പകരം 4,000 [[നാർസിസസ് (സസ്യം)|നാർസിസസ്]] പൂക്കൾ അയച്ചുകൊണ്ട് വിതരണക്കാർ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകുകയുണ്ടായി. <ref>''[[Oxyrhynchus Papyri]]'' 331.1–21; ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome,'' p. 30.</ref> പുഷ്പങ്ങൾ റോമൻ വിവാഹങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്നപ്പോൾ, മണവാളൻ മണവാട്ടിയെക്കാൾ പുഷ്പകിരീടം ധരിക്കാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലായിരുന്നു. [[Statius|സ്റ്റാറ്റിയസ്]] (എ.ഡി. ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ട്) വരനെ [[റോസ റൂബിജിനോസ|റോസാപ്പൂവ്]], [[വിയോള (സസ്യം)|വയലറ്റ്]], [[ലില്ലി]] എന്നിവയുടെ റീത്ത് ധരിപ്പിച്ചിരുന്നതായി വിവരിക്കുന്നു. <ref>Statius, ''Silvae'' 1.20; Hersch, ''The Roman Wedding,'' p. 90.</ref> ചക്രവർത്തി ഔദ്യോഗികമായി ഒരു നഗരത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, സ്വാഗതസംഘത്തിൽ നിന്നുള്ള അഭിവാദ്യത്തിന്റെ ചടങ്ങുകളിലും പുഷ്പമാലകൾ ഉണ്ടായിരുന്നിരിക്കാം. <ref>"Triumph," in ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome,'' p. 123.</ref> [[Augustan History|ഹിസ്റ്റോറിയ അഗസ്റ്റയിലെ]] ("മിക്കവാറും സാങ്കൽപ്പികം"), ഒരു വിവരമനുസരിച്ച്, അത്യന്തം സുഖലോലുപനായ ചക്രവർത്തിയായ [[Elagabalus|ഹെലിയോഗബാലസ്]] അതിഥികളെ തന്റെ ഔദ്യോഗികവിരുന്നുകളിലൊന്നിൽ റോസ് ദളങ്ങളുടെ ഹിമപാതം കൊണ്ട് മൂടിയതായി പറയപ്പെടുന്നു. <ref>''The Classical Tradition'', edited by Anthony Grafton, Glenn W. Most, Salvatore Settis (Harvard University Press, 2010), p. 524.</ref> ഗ്രീക്ക് സംസ്കാരത്തിൽ, വിജയകരമായ ഒരു കായികതാരത്തിന്റെയോ വധുവിന്റെയോ ദമ്പതികളുടെയോ മുകളിലൂടെ ഇലകളോ പുഷ്പ ദളങ്ങളോ ചൊരിയുന്നതാണ് ഫൈലോബോളിയ.<ref>Stephen G. Miller, ''The Berkeley Plato'' (University of California Press, 2009), p. 43; Bruno Currie, ''Pindar and the Cult of Heroes'' (Oxford University Press, 2005), p. 141; John H. Oakley and Rebecca H. Sinos, ''The Wedding in Ancient Athens'' (University of Wisconsin Press, 1993), p. 27.</ref> [[File:José de Ribera 064.jpg|thumb|left|upright=1.2|[[José de Ribera|ഹോസെ ഡി റിബെര]]യുടെ വീനസും അഡോണിസും (1637) അഡോണിസിന്റെ ശരീരത്തിന് മുകളിൽ റോസ് കിരീടം ധരിച്ച വീനസ്]] പ്രാചീനമായ പൗരാണികശാസ്‌ത്രത്തിൽ രക്തവും പുഷ്പങ്ങളും ദൈവിക രൂപാന്തരീകരണത്തിൽ ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന നിരവധി കഥകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. <ref name="Miller-p74">Miller, ''The Corporeal Imagination,'' p. 74.</ref>അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട അഡോണിസ് വേട്ടയ്ക്കിടെ ഒരു പന്നിയാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവന്റെ രക്തത്തിൽ നിന്ന് ഒരു പുഷ്പം ഉണ്ടായി. [[Cybele|സൈബലിലെ]] റോമൻ ആചാരങ്ങളുടെ കേന്ദ്രകഥയിൽ സൈബലിന്റെ ഭർത്താവായ [[Attis|ആറ്റിസിന്റെ]] സ്വയം ഉണ്ടാക്കിയ വൃഷണച്ഛേദത്തിലെ രക്തത്തിൽ നിന്ന് വയലറ്റ് നിറമുള്ള പുഷ്പം മുളച്ചു. [[On the Origin of the World|ഓൺ ദി ഒറിജിൻ ഓഫ് ദി വേൾഡ്]] എന്ന ഗ്നോസ്റ്റിക് പാഠത്തിൽ, ഒരുപക്ഷേ നാലാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ <ref>Hans-Gebhard Bethge, Bentley Layton, Societas Coptica Hierosolymitana, "''On the Origin of the World'' (II,5 and XIII,2)," in ''The Nag Hammadi Library in English: The Definitive New Translation of the Gnostic Scriptures Complete in One Volume'' (Brill, 1977, rev. ed. 1996), p. 170.</ref> ഈറോസുമായി ലൈംഗികമായി ഒന്നിച്ചതിനുശേഷം [[Cupid and Psyche|സൈക്കിന്റെ]] കന്യാരക്തത്തിൽ നിന്ന് ("ആത്മാവ്") സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ പുഷ്പമാണ് റോസ്. <ref>The examples of Attis, Adonis, ''On the Origin of the World'' from Miller, ''The Corporeal Imagination,'' p. 74.</ref>നാലാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[Gallo-Roman culture|ഗാലോ-റോമൻ]] കവി [[Ausonius|ഔസോണിയസ്]] ''കുപിഡ് ക്രൂസിഫൈഡ്'' എന്ന കവിതയിൽ, കുപിഡ് (റോമിനു തുല്യമായ ഇറോസ്) പ്രണയത്തിൽ നിരാശരായ ദേവതകളാൽ അധോലോകത്തിൽ പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അവന്റെ മുറിവുകളിൽ നിന്നുള്ള രക്തം റോസാപ്പൂവ് വളരാൻ കാരണമാകുന്നതായി പറയുന്നു. <ref name="Miller-p75">Miller, ''The Corporeal Imagination,'' p. 75.</ref> [[Ancient Egyptian religion|ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിൽ]], ലോറൽ, [[Palm branch|ഈന്തപ്പനയുടെ കൊമ്പ്]], തൂവലുകൾ, [[പാപ്പിറസ്]] അല്ലെങ്കിൽ വിലയേറിയ ലോഹങ്ങളുടെ ശവസംസ്ക്കാര റീത്തുകൾ എന്നിവ മരണാനന്തര ജീവിതത്തിന്റെ [[Ancient Egyptian afterlife beliefs|വേയിംഗ് ഓഫ് ഹാർട്ട്]] ചടങ്ങിൽ എത്തപ്പെടുമ്പോൾ മരണപ്പെട്ടയാൾക്ക് ലഭിക്കേണ്ട "[[Crown of justification|ന്യായീകരണത്തിന്റെ കിരീടത്തെ]]" ഇത് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. സാമ്രാജ്യത്വ കാലഘട്ടത്തിൽ, [[Romanization (cultural)|റോമൻ സംസ്ക്കാരത്തിൽ]] [[ഐസിസ്|ഐസിസ്]] ആരാധനയുടെ സ്വാധീനത്തിൽ റീത്ത് റോസാപ്പൂക്കളായിരുന്നിരിക്കാം. <ref>Lorelei H. Corcoran and Marie Svoboda, ''Herakleides: A Portrait Mummy from Roman Egypt'' (Getty Publications, 2010), p. 32.</ref> മാർച്ച് 5 ലെ സാമ്രാജ്യത്വ അവധിക്കാലമായ [[Navigium Isidis|നാവിജിയം ഐസിഡിസിനെ]] തുടർന്ന് ഐസിസിന്റെ പ്രതിമ റോസാപ്പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. ഐസിസിന്റെ ജലയാത്രയെ ഒരു ആചാരപരമായ ഘോഷയാത്രയുടെ ഭാഗമായി പ്രതിനിധീകരിച്ചു. <ref>Apuleius, ''[[The Golden Ass|Metamorphoses]]'' 11.6.1; Miller, ''The Corporeal Imagination,'' p. 74.</ref> [[അപൂലിയസ്|അപുലിയസിന്റെ]] രൂപാന്തരീകരണത്തിൽ, നായകനായ ലൂസിയസ് ഒരു കഴുതയായി രൂപാന്തരപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ വീണ്ടെടുപ്പിന്റെ ഒരു യാത്രയ്ക്ക് ശേഷം റോസാപ്പൂവ് കഴിക്കുകയും ഐസിസിന്റെ നിഗൂഢതകളിലേക്ക് ഒരു തുടക്കക്കാരനായി മനുഷ്യരൂപത്തിലേക്ക് മടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. <ref name="Miller-p74" /> മൂന്ന് ഗ്രീക്ക് പാപ്പിറസുകളിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്ന റോഡോഫോറിയ എന്ന ഉത്സവം ഐസിസിനുവേണ്ടിയുള്ള "റോസ്-ആചരണം" ആയിരിക്കാം. അല്ലെങ്കിൽ ഇത് റോസാലിയയുടെ ഗ്രീക്ക് നാമമായിരിക്കാം.<ref>[[J. Gwyn Griffiths]], ''Apuleius of Madaurus: The Isis-Book: (Metamorphoses, Book XI)'' (Brill, 1975), pp 160–161.</ref> == ശവസംസ്കാര പുഷ്പങ്ങളായി റോസാപ്പൂക്കളും വയലറ്റുപ്പൂക്കളും == [[File:Fresco Fragment with Four Cupids Hanging Garlands - Google Art Project.jpg|thumb|upright=1.4|The making of rose garlands by multiple [[Cupid and Psyche|Cupids and Psyches]], in a wall painting from [[Pompeii]]: the Psyche on the right holds a [[patera|libation bowl]], a symbol of religious piety often depicted as a [[Rosette (design)|rosette]]<ref>Rabun Taylor, "Roman Oscilla: An Assessment," ''RES: Anthropology and Aesthetics'' 48 (2005), p. 92.</ref>]] റോസാപ്പൂക്കൾക്ക് ഗ്രീസിൽ ശവസംസ്കാരചടങ്ങുകളിൽ വളരെ പ്രാധാന്യം ഉണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷേ പ്രത്യേകിച്ചും ഇത് റോമാക്കാർക്കിടയിൽ മരണവും ശവസംസ്കാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. <ref>Rabun Taylor, "Roman Oscilla: An Assessment," ''RES: Anthropology and Aesthetics'' 48 (2005), p. 92.</ref> ഗ്രീസിൽ റോസാപ്പൂക്കൾ ശവസംസ്കാരങ്ങളിലും [[ശിലാഫലകം|ശിലാഫലകങ്ങളിലും]] മിക്കപ്പോഴും പെൺകുട്ടികളുടെ ശവകുടീരത്തിലെ സ്‌മാരകഫലകങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്നു. <ref>Frederick E. Brenk, ''Clothed in Purple Light: Studies in Vergil and in Latin Literature'' (Franz Steiner, 1999), pp. 87, 102.</ref>സാമ്രാജ്യപരമായ കാലഘട്ടത്തിലെ ഗ്രീക്ക് ശവകുടീരത്തിലെ സ്‌മാരകങ്ങളെ, അവിവാഹിതയായ പെൺകുട്ടിയുടെ മരണത്തെ വസന്തകാലത്ത് വെട്ടിമാറ്റുന്ന ഒരു വിടർന്നുവരുന്ന റോസാപ്പൂവുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ഒരു യുവതി തന്റെ വിവാഹ വസ്ത്രത്തിൽ അടക്കംചെയ്താൽ അത് "ഒരു പൂന്തോട്ടത്തിലെ റോസ് പോലെയാണ്"; എട്ട് വയസുള്ള ഒരു ആൺകുട്ടി റോസാപ്പൂവ് പോലെയും അത് "[[Erotes|ഈറോട്ടിന്റെ]] മനോഹരമായ പുഷ്പം" ("ലവ്സ്" അല്ലെങ്കിൽ കുപിഡ്സ്) പോലെയും ആണ്. <ref>Brenk, ''Clothed in Purple Light,'' p. 87, note 2.</ref> പുഷ്പിക്കുന്നത് യുവത്വത്തിന്റെയും ദുഃഖാചരണത്തിന്റെയും പ്രതീകമെന്ന നിലയിൽ, റോസ് പലപ്പോഴും അകാലത്തിൽ പൊലിഞ്ഞുപോയ മരണത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. <ref name="Brenk-p88">Brenk, ''Clothed in Purple Light,'' p. 88.</ref> [[ഇലിയഡ്|ഇലിയഡിൽ]], മരണത്തിൽ ദുരുപയോഗം ചെയ്യുന്നതിനെതിരെ ശരീരത്തിന്റെ സമഗ്രത കാത്തുസൂക്ഷിക്കാൻ [[അഫ്രൊഡൈറ്റി|അഫ്രോഡൈറ്റ്]] [[Hector|ഹെക്ടറുടെ]] മൃതദേഹം "റോസാപ്പൂവിന്റെ എണ്ണയും"<ref>As translated by [[Robert Fagles]].</ref> [[അംബ്രോസിയ]]യും ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. <ref>''Iliad'' 23.185–187; Cyrino, ''Aphrodite,'' pp. 63, 94. Wooden cult statues might be anointed periodically with rose oil as a preservative, according to [[Pausanias (geographer)|Pausanias]] (9.41.7): Barbara Breitenberger, ''Aphrodite and Eros: The Development of Greek Erotic Mythology'' (Routledge, 2007), p. 60.</ref> ഗ്രീക്ക്, ലാറ്റിൻ കവിതകളിൽ, [[Elysium|എലിസിയൻ വയലുകളിൽ]] അനുഗൃഹീതമായ മരണാനന്തര ജീവിതത്തിൽ റോസാപ്പൂവ് വളരുന്നു.<ref>Brenk, ''Clothed in Purple Light,'' pp. 102–104, 113, citing [[Pindar]], frg. 129 (edition of Snell); [[Propertius]] 4.7.59–62.</ref> മരിച്ചവർക്കുള്ള രക്തരഹിത ബലിയിൽ റോസ് മാലകളും വയലറ്റുപ്പൂക്കളും വൈൻ [[Libation|ലിബേഷൻ]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. <ref>Hersch, ''The Roman Wedding,'' p. 91, citing Ovid.</ref> ലാറ്റിൻ പർപ്യൂറിയസ് ചുവപ്പ് മുതൽ പർപ്പിൾ വരെ നിറങ്ങളിലുള്ള റോസാപ്പൂക്കളും വയലറ്റുപ്പൂക്കളും മരണത്തിന്റെ പുഷ്പങ്ങളായി മാറി.<ref name="Brenk-p88" /> പുരാതന പദോൽപ്പത്തിയിൽ, പർപ്യൂറിയസ് ഗ്രീക്ക് പോർഫിറിയോസുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ചർമ്മത്തിൽ ചതവിലോ മുറിവിലോ കൂടി പർപ്പിൾ രക്തം നനയുന്നതായി ഇത് അർത്ഥമാക്കുന്നു. <ref name="Brenk-p88" /> [[Augustan literature (ancient Rome)|അഗസ്റ്റൻ]] ഇതിഹാസകവി [[വിർജിൽ|വെർജിൽ]] ഒരു പർപ്പിൾ പുഷ്പത്തിന്റെ രൂപകം യുദ്ധത്തിൽ ചെറുപ്പക്കാരുടെ അകാലവും രക്തരൂക്ഷിതവുമായ മരണത്തെ വിവരിക്കുന്നു. <ref>Vergil, ''[[Aeneid]]'' 6.884 and 9.434–437; Brenk, ''Clothed in Purple Light,'' pp. 89–90, 112–113.</ref> [[Pallas (son of Evander)|പല്ലാസിന്റെ]] മരണം ആറ്റിസിന്റെ വയലറ്റിനെയും [[അപ്പോളോ]]യുടെ പ്രിയപ്പെട്ട [[ഹയാസിന്തസ്|ഹയാസിന്തസിന്റെ]] മരണപ്പെടുന്ന രക്തത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന [[ഹയാസിന്ത് (സസ്യം)|ഹയാസിന്തിനെയും]] ഉളവാക്കുന്നു.<ref>J.D. Reed, ''Virgil's Gaze: Nation and Poetry in the Aeneid'' (Princeton University Press, 2007), p. 22.</ref> പുൽമേടിലെ റോസാപ്പൂവിന്റെ "രക്തരൂക്ഷിതമായ ഗാംഭീര്യത്തെക്കുറിച്ച്" [[Claudian|ക്ലോഡിയൻ]] എഴുതുന്നു. ഇതിൽ പ്രോസെർപീനയെ അധോലോകത്തിലേക്ക് ഹയാസിന്തുകൾ വയലറ്റുകൾ എന്നിവയോടൊപ്പം തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്നതിലൂടെ സമൃദ്ധമായ സസ്യജാലങ്ങൾ സംഭാവനയായി നൽകുന്നു. <ref>Claudian, ''De rapto Proserpina'' 2.92–93: ''sanguineo splendore rosas.''</ref>റോസാപ്പൂവും മുള്ളുകളുടെ സ്ഥിരമായ സാന്നിധ്യവും പ്രണയത്തിന്റെ സംവാദത്തിൽ പോലും ആപത്തു സൂചിപ്പിക്കുന്ന രക്തച്ചൊരിച്ചിലിനെയും മരണത്തെയും കാണിക്കുന്നു.<ref>Rosenmeyer, ''The Poetics of Imitation,'' pp. 211–212.</ref> [[File:Maenad and Cupid MAN Napoli Inv110591.jpg|thumb|പോംപൈയിലെ [[Lucius Caecilius Iucundus|ലൂസിയസ് സിസിലിയസ് യൂക്കുണ്ടസിന്റെ]] ഭവനത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചുമർചിത്രത്തിൽ, ഒരു പുഷ്പചക്രം അണിഞ്ഞിരിക്കുന്ന [[maenad|മെനഡ്]] (ഡയോനിഷ്യസിന്റെ പരിചാരകൻ) കൈയിൽ ഒരു റോസാപ്പൂ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന കുപിഡിനെ എടുത്തുകൊണ്ട് നിൽക്കുന്നു.]] നേരെമറിച്ച്, ഒരു ശവസംസ്ക്കാര സന്ദർഭത്തിൽ റോസാപ്പൂവ് ഉത്സവ വിരുന്നിനെ സൂചിപ്പിക്കാം, കാരണം റോമൻ കുടുംബങ്ങൾ വർഷത്തിലുടനീളം നിരവധി തവണ ശ്മശാന സ്ഥലങ്ങളിൽ ലിബേഷനായി കൂടിക്കാഴ്ചകൾ നടത്തുകയും അവർ ഒന്നിച്ച് ഭക്ഷണവും പങ്കിട്ട് മരിച്ച പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ വിലപ്പെട്ട ഓർമ്മകളും കുടുംബത്തിലൂടെ ജീവിതത്തിന്റെ തുടർച്ചയും ആഘോഷിച്ചിരുന്നു. <ref>J.M.C. Toynbee, ''Death and Burial in the Roman World'' (Johns Hopkins University Press, 1971, 1996), pp. 62–63; Regina Gee, "From Corpse to Ancestor: The Role of Tombside Dining in the Transformation of the Body in Ancient Rome," in ''The Materiality of Death: Bodies, Burials, Beliefs'', Bar International Series 1768 (Oxford, 2008), pp. 59–68.</ref> റോമൻ ശവകുടീര ചിത്രങ്ങളിൽ, ചുവന്ന റോസാപ്പൂക്കൾ പലപ്പോഴും നിലത്ത് എത്തുന്നവിധത്തിൽ സമൃദ്ധമായി വിതറിയിരുന്നു. <ref name="Brenk-p88" /> ഈ ഇളം പുഷ്പങ്ങൾ ഒരു ശാശ്വത മായറോസാലിയ സൃഷ്ടിക്കുകയും റോമൻ വിശ്വാസങ്ങളുടെ ആത്മാവിന്റെ തുടർച്ചയായ അസ്തിത്വത്തിലേയ്ക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു<ref>Toynbee, ''Death and Burial in the Roman World'', p. 63.</ref>. ഒരു ലാറ്റിൻ ശവകുടീരത്തിലെ സ്‌മാരകലേഖനത്തിൽ ഇങ്ങനെ എഴുതിയിരിക്കുന്നു: മരണപ്പെട്ടയാളുടെ അസ്ഥികളോ ചാരമോ പുഷ്പങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതായി സങ്കൽപ്പിക്കാം<blockquote>''ഭക്തിയാൽ സമ്പന്നനായ ഒപ്‌റ്റാറ്റസ് എന്ന കുട്ടി ഇവിടെയുണ്ട്: അവന്റെ ചിതാഭസ്മം വയലറ്റുപ്പൂക്കളും റോസാപ്പൂക്കളും ആയിരിക്കണമെന്ന് ഞങ്ങൾ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ അവന്റെ [[Terra (mythology)|അമ്മയായ ഭൂമി]] അവന്റെ മേൽ പ്രകാശമായിരിക്കണമെന്ന് ഞങ്ങൾ അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. കാരണം ആൺകുട്ടിയുടെ ജീവിതം ആർക്കും ഒരു ഭാരമായിരുന്നില്ല.<ref>Toynbee, ''Death and Burial in the Roman World'', p. 37.</ref></blockquote> ചില ശവകുടീരങ്ങളിലും [[Mausoleum|സ്മാരകമണ്ഡപങ്ങളിലും]] റോസാപ്പൂവ് നട്ടുപിടിപ്പിച്ചു. അലങ്കാരത്തിനായി റോസാപ്പൂവ് നട്ടുവളർത്തുന്നതിനോ സെമിത്തേരി പരിപാലനത്തിനോ ഭരണപരമായ ചെലവുകൾക്കോ വിൽക്കാൻ ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നതിനോ വേണ്ടി തൊട്ടടുത്തുള്ള മൈതാനങ്ങൾ പൂന്തോട്ടങ്ങളായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. <ref>Toynbee, ''Death and Burial in the Roman World'', pp. 97–98; Claire Holleran, ''Shopping in Ancient Rome: The Retail Trade in the Late Republic and the Principate'' (Oxford University Press, 2012), p. 119; John S. Kloppenborg and Richard S. Ascough, ''Greco-Roman Associations: Texts, Translations, and Commentary. I: Attica, Central Greece, Macedonia, Thrace'' (Walter de Gruyter, 2011), vol. 1, p. 327 (in regard to bequests made to associations, who might use surplus profit to benefit the membership).</ref> 19 മുതൽ 21 വരെ നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ, മുറിച്ചതും നട്ടുവളർത്തുന്നതുമായ പുഷ്പങ്ങളുടെ എണ്ണം ഇറ്റാലിയൻ ശ്മശാനങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയായിരുന്നു. അത് ആംഗ്ലോ-അമേരിക്കൻ സമ്പ്രദായത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. <ref>Jack Goody and Cesare Poppi, "Flowers and Bones: Approaches to the Dead in Anglo-American and Italian Cemeteries," in ''Modes of Comparison: Theory and Practice'' (University of Michigan Press, 2006), pp. 420–456; the epitaph of Optatus provides an [[Epigraph (literature)|epigraph]] for the article. See p. 451, note 60, on the possible connection of the Rosalia to the [[Romania|Romanian]] festival of [[Rusalii]] at [[Whitsuntide]], with a citation of Gail Kligman, ''Căluş: Symbolic Transformation in Romanian Ritual'' (University of Chicago Press, 1981), and see also Beza, ''Paganism in Romanian Folklore,'' pp. 42–43.</ref> ഈ വ്യത്യാസം റോമൻ കത്തോലിക്കാ സമ്പ്രദായങ്ങളിലൊന്നായി വിമർശിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തതിന്റെ ഫലമായി ചില പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ്‌ സഭകൾ, പ്രത്യേകിച്ച് പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ "പുറംജാതി" പോലുള്ളവയും ഉത്ഭവിക്കാൻ കാരണമായി.<ref>Goody and Poppi, "Flowers and Bones," p. 442.</ref> == റോസ്, വയലറ്റ് ഉത്സവങ്ങൾ == [[File:Statua di silvano forse da italia, II-III sec 01.JPG|thumb|upright=.5|മാതളനാരങ്ങ, മുന്തിരി, മറ്റ് ഉൽ‌പന്നങ്ങൾ എന്നിവ കൈവശമുള്ള സിൽ‌വാനസിനെ ശ്രദ്ധിക്കുന്ന നായ (രണ്ടാം-മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ട്)]] ശവസംസ്കാര കലയിൽ റോസാപ്പൂവിന് ഒരു നീണ്ട പാരമ്പര്യമുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും, <ref>Carole E. Newlands, ''Statius. Silvae Book II'' (Cambridge University Press, 2011), p. 94.</ref> റോമൻ റോസ് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യകാലത്ത് രേഖപ്പെടുത്തിയ റെക്കോർഡ് ജൂൺ 20-ന് ആഘോഷം നടത്തിയിരുന്ന<ref>[[Robert E.A. Palmer]], "Silvanus, Sylvester, and the Chair of St. Peter," ''Proceedings of the American Philosophical Society'' 122.4 (1978), p. 226.</ref>ഡൊമിഷ്യൻ (എ.ഡി. 81-96), ഭരണകാലത്ത് ആയിരുന്നു.<ref>''[[Corpus Inscriptionum Latinarum|CIL]]'' 10.444.</ref> വനപ്രദേശ ദേവനായ [[Silvanus (mythology)|സിൽവാനസിനായി]] സമർപ്പിച്ച [[Lucania|ലൂക്കാനിയയിലെ]] ഒരു പുരോഹിത സംഘടനയാണ് ([[Collegium (ancient Rome)|കൊളീജിയം]]) ഈ ലിഖിതം നിർമ്മിച്ചത്. ഇത് ചക്രവർത്തിയുടെ ക്ഷേമത്തിനായുള്ള നേർച്ചകൾ രേഖപ്പെടുത്തുകയും വർഷത്തിൽ അഞ്ച് തവണ സിൽവാനസിന് ഒരു യാഗം നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അവയിൽ റോസാലിയയും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. സിൽ‌വാനസിനെ കാടിന്റെ ദേവതയായി കണക്കാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, [[പെരുംജീരകം|ഫെന്നെൽ]] പൂച്ചെടികളെയും ലില്ലിപ്പൂക്കളെയും വഹിക്കുന്നതായി വെർജിൽ അദ്ദേഹത്തെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.<ref>Vergil, ''Eclogue'' 10.25.</ref> മറ്റ് ലിഖിതങ്ങളിലെ, മൂന്ന് ദാതാക്കൾ സിൽ‌വാനസിന് ആന്തസ് (ഗ്രീക്ക് ആന്തോസ്, "ഫ്ലവർ") എന്ന സംസ്കാരനാമം സംഭാവനയായി നൽകി. കുറച്ച് വ്യാഖ്യാനങ്ങളിൽ, നാലാമത്തേ ദാതാവ്, സിൽ‌വാനസ് [[Flora (mythology)|ഫ്ലോറയുടെ]] പുല്ലിംഗമായ ഫ്ലോറസ് എന്ന ലാറ്റിൻ നാമത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടായതായിരിക്കാമെന്നു പറയുന്നു. <ref>Palmer, "Silvanus, Sylvester, and the Chair of St. Peter," p. 226.</ref> മരങ്ങൾ സസ്യജീവിതത്തിന്റെ രൂപമായതിനാൽ സിൽ‌വാനസിന്റെ പ്രതീകമാണ്. പുഷ്പങ്ങളുമായുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബന്ധം അവ്യക്തമാണ്. പ്രധാനമായും [[Danubian provinces|ഡാനൂബിയൻ പ്രവിശ്യകളിൽ]] കാണപ്പെടുന്ന [[Silvanae|സിൽവാനെയുടെ]] സ്ത്രീ പ്രതിരൂപങ്ങളിൽ ചിലപ്പോൾ പൂച്ചട്ടികളോ റീത്തുകളോ ചുമക്കുന്നതായി ചിത്രീകരിക്കുന്നു. <ref>Peter F. Dorcey, ''The Cult of Silvanus: A Study in Roman Folk Religion'' (Brill, 1992), p. 44.</ref> "ട്രീ-ബെയറർ" എന്നർത്ഥം വരുന്ന ഡെൻഡ്രോഫോറസ് എന്ന വിശേഷണത്തിലൂടെ, റോമൈസ്ഡ് ആറ്റിസ്, സൈബലെ എന്നിവരുടെ ആരാധനയുമായി അദ്ദേഹത്തെ ബന്ധിപ്പിച്ചു. അതിൽ ഡെൻഡ്രോഫോറി എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നവർ പങ്കെടുത്തിരുന്നു.<ref>Dorcey, ''The Cult of Silvanus,'' pp. 17, 19, 31, 82.</ref> നല്ലത് ചെയ്യാനാഗ്രഹിക്കുന്ന ആളുകൾ ഒരു വിൽപ്പത്രം എഴുതി ജീവിതാവസാനത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തുമ്പോൾ, മരണാനന്തരം അവരുടെ സ്‌മരണയും പരിചരണവും (ക്യൂറ) പരിപാലിക്കുന്നതിനായി റോസ് അലങ്കാരം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഫണ്ട് നീക്കിവയ്ക്കുന്നു. ആ മനുഷ്യന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം നാല് വാർഷിക ആചരണങ്ങളിൽ ഫെബ്രുവരി 13 ന് മരിച്ചവരെ ബഹുമാനിക്കുന്നതിനുള്ള ഔദ്യോഗിക ഉത്സവമായ [[Parentalia|പാരന്റാലിയ]]യിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ (ഡൈസ് നടാലിസ്) റൊസാരിയയും വയലേറിയയും ആഘോഷിക്കുന്ന ഒരു സ്‌മരണക്കുറിപ്പ്‌ രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. <ref>''[[Inscriptiones Latinae Selectae|ILS]]'' 8366; Regina Gee, "From Corpse to Ancestor: The Role of Tombside Dining in the Transformation of the Body in Ancient Rome," in ''The Materiality of Death: Bodies, Burials, Beliefs,'' Bar International Series 1768 (Oxford, 2008), p. 64.</ref> ഗിൽ‌ഡുകളും അസോസിയേഷനുകളും (കോൾ‌ജിയ) പലപ്പോഴും അംഗങ്ങൾക്ക് ശവസംസ്കാര ആനുകൂല്യങ്ങൾ നൽകിയിരുന്നു. ചിലത് പ്രത്യേകമായി ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപീകരിച്ചവയുമാണ്. കോളേജ് അംഗങ്ങൾ മരിച്ചവരെ ആദരിക്കുന്നതിലേയ്ക്കായി സാമുദായിക ഭക്ഷണത്തിനും റോസ് ദിനങ്ങൾക്കും ഗുണഭോക്താക്കൾ ധനസഹായം നൽകുകയും ചെയ്തിരുന്നു. <ref>John F. Donahue, ''The Roman Community at Table During the Principate'' (University of Michigan Press, 2004), p. 132.</ref> റോമിലെ [[College of Aesculapius and Hygia|കോളേജ് ഓഫ് എസ്കുലാപിയസ് ആൻഡ് ഹൈജിയ]] മാർച്ച് 22 ന് വയലറ്റ് ദിനവും മെയ് 11 ന് റോസ് ദിനവും ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന അവസരങ്ങളിൽ ഡൈനിംഗ് ക്ലബ്ബുകളും ശ്മശാന സമൂഹങ്ങളും ഈ പുഷ്പമേളകൾ പതിവായി നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>Donahue, ''The Roman Community at Table,'' pp. 129–133.</ref> റോസാലിയയ്ക്കുള്ള കൂടുതൽ തെളിവുകൾ [[Cisalpine Gaul|സിസാൽപൈൻ ഗൗളിൽ]] (വടക്കൻ ഇറ്റലി) നിന്നുള്ളതാണ്. അവിടെ നിന്നും റോസാലിയയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുന്ന ഇരുപത്തിനാല് ലാറ്റിൻ ലിഖിതങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. [[Roman Italy|ഇറ്റാലിയൻ ഉപദ്വീപിൽ]] നിന്ന് പത്ത് ലാറ്റിൻ ലിഖിതങ്ങൾ, മാസിഡോണിയയിൽ നിന്നും മൂന്ന് [[Thracia|ത്രേസ്]], [[Illyria|ഇല്ലിറിയ]], [[Pannonia|പന്നോണിയ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും നാല് ലാറ്റിൻ ലിഖിതങ്ങൾ എന്നിവ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ആറ് ഗ്രീക്ക് ലിഖിതങ്ങൾ [[Bithynia|ബിഥിനിയയിൽ]] നിന്നും മൂന്ന് [[Macedonia (Roman province)|മാസിഡോണിയയിൽ]] നിന്നും [[ബൾഗേറിയ]], [[Scythia|സിത്തിയ]], [[Mysia|മൈസിയ]], [[Phrygia|ഫ്രിഗിയ]], [[ലിഡിയ|ലിഡിയ]], [[ഏഷ്യ]], [[Arcadia|അർക്കാഡിയ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഓരോന്നും കണ്ടെടുത്തിരുന്നു.<ref>Kokkinia, "Rosen für die Toten," p. 209.</ref> [[File:Abraham Brueghel (attr) Blumengabe an Venus.jpg|thumb|left|upright=1.3|''ഫ്ലോറൽ ട്രിബ്യൂട്ട് ഫോർ വീനസ്'' (1690 അല്ലെങ്കിൽ അതിനുമുമ്പുള്ളത്), [[Abraham Brueghel|അബ്രഹാം ബ്രൂഗെലിന്റേതാണെന്ന്]] ആരോപിക്കപ്പെട്ട ചിത്രം]] [[Pergamon|പെർഗമോണിൽ]], റോസാലിയ ഒരു "അഗസ്റ്റൻ ദിനം" (ഡൈസ് അഗസ്റ്റി, ചക്രവർത്തിയുടെയോ കുടുംബത്തിന്റെയോ ജന്മദിനം, വിവാഹം അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് വാർഷികം അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന [[Imperial cult of ancient Rome|പുരാതന റോമിലെ സാമ്രാജ്യത്വ ആരാധനയുടെ]] ദിവസം) മുതൽ ആരംഭിക്കുന്ന മൂന്ന് ദിവസത്തെ ഉത്സവമാണെന്ന് കാണുന്നു. <ref>Steven J. Friesen, ''Imperial Cults and the Apocalypse of John: Reading Revelation in the Ruins'' (Oxford University Press, 2001), p. 129.</ref> രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു ബലിപീഠത്തിലെ ഗ്രീക്ക് ലിഖിതത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നതുപോലെ, പുരാതന റോമിലെ സാമ്രാജ്യത്വ ആരാധന ആഘോഷിക്കുന്നതിനായി സംഘടിപ്പിച്ച ഒരു പുരുഷ ഗായകസംഘം ആയ ഒരു കൂട്ടം ഹിംനോഡുകൾ കാണപ്പെടുന്ന അവസരങ്ങളിലൊന്നാണ് മൂന്ന് ദിവസത്തെ റോസാലിയ. ഒരു വർഷക്കാലം ഗ്രൂപ്പിന്റെ അദ്ധ്യക്ഷനായിരുന്ന "നല്ല നടത്തിപ്പ്" ഉദ്യോഗസ്ഥനായ യൂക്കോസ്മോസ്, അഗസ്റ്റൻ ദിനത്തിൽ റോസാലിയ ആഘോഷിക്കുന്നതിനായി ഒരു [[Mina (unit)|മിന]] (ഒരു പണ യൂണിറ്റ്) അപ്പം നൽകിയിരുന്നു. പ്രാദേശിക കലണ്ടറിലെ പനെമോസ് എന്ന മാസത്തിലെ ആദ്യ ദിവസമായിരുന്നു അത്. <ref>Friesen, ''Imperial Cults and the Apocalypse of John,'' p. 108. The identification of Panemos with a modern month name varies throughout the ancient calendars on which it appears; see Alan E. Samuel, ''Greek and Roman Chronology: Calendars and Years in Classical Antiquity'' (C.H. Beck, 1972).</ref> പനെമോസിന്റെ രണ്ടാമത്തേതിൽ, ഗ്രൂപ്പിലെ പുരോഹിതൻ റോസാലിയയ്ക്ക് ഒരു മേശ ക്രമീകരണവും ഒരു മിന വീഞ്ഞും മൂന്ന് അപ്പവും നൽകിയിരുന്നു. ഒരു [[Denarius|ഡെനാരിയസ്]] വിലമതിക്കുന്ന ഒരു മേശ ക്രമീകരണം, റോസാലിയയുടെ മൂന്നാം ദിവസത്തിൽ ഒരു അപ്പം എന്നിവയുടെ ചുമതലയുള്ള ഒരു സെക്രട്ടറി അല്ലെങ്കിൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററായിരുന്നു ഗ്രാമ്മിയസ്. <ref>Friesen, ''Imperial Cults and the Apocalypse of John,'' p. 112.</ref> ഈ സംഘം റോമിലെ ഒരു കൊളീജിയം പോലെയും അംഗങ്ങൾക്കുള്ള ഒരു ശ്മശാന സമൂഹമായും പ്രവർത്തിച്ചതായി കാണുന്നു. <ref>Friesen, ''Imperial Cults and the Apocalypse of John,'' p. 111.</ref> റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ [[Religious pluralism|വിവിധ മതവിശ്വാസത്തിന്റെ]] പശ്ചാത്തലത്തിൽ [[Phrygia|ഫ്രിഗിയയിലെ]] [[Acmonia|അക്മോണിയ]]യിൽ നിന്നുള്ള ലിഖിതങ്ങൾ റോസാലിയയെ കാണിക്കുന്നു. എ.ഡി 95-ൽ, ടൈറ്റസ് പ്രാക്സിയാസ് എന്ന വ്യക്തിയുടെ വാർഷിക അനുസ്മരണം ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിനായി ഒരു ശ്മശാന സമൂഹത്തിന് ഒരു വിൽപ്പത്രം നൽകി. ശവകുടീരം സാമുദായിക ഭക്ഷണത്തിനും അംഗങ്ങൾക്ക് ധനസഹായത്തിനും പുറമേ, ശവകുടീരത്തെ റോസാപ്പൂക്കൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കാൻ 12 ദീനാരികളും അനുവദിച്ചിരുന്നു. അംഗത്വത്തിന്റെ ബാദ്ധ്യതകൾ നിയമപരമായും മതപരമായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മരണപ്പെട്ടയാളുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനും മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നതിനും സമൂഹത്തിന് അതിന്റേതായ ഒരു [[Tutelary deity|രക്ഷാധികാരമുള്ള ദേവത]]കളുണ്ടായിരുന്നു. ദേവതകൾ തിയോസ് സെബാസ്റ്റോസ് (= ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ ഡിവസ് അഗസ്റ്റസ്), പ്രാദേശികവും അതുല്യവുമായ വിശേഷണമായ സ്റ്റോഡ്മെനോസിന് കീഴിലുള്ള [[സ്യൂസ്|സ്യൂസ്]], [[Soter| സംരക്ഷകൻ]] ആയ [[അസ്‌ക്‌ളിപ്പിയസ്|അസ്ക്ലേപിയസ്]], (റോമൻ എസ്കുലാപിയസ്, മുകളിലുള്ള കൊളീജിയത്തിലെന്നപോലെ), [[ആർട്ടെമിസ്സ് ക്ഷേത്രം|ആർഫെമിസ് ഓഫ് എഫെസസ്]] എന്നിവയായിരുന്നു. <ref>Paul Trebilco, ''Jewish Communities in Asia Minor'' (Cambridge University Press, 1991, 1994 reprint), p. 81; Barbara Levick, ''The Government of the Roman Empire: A Sourcebook'' (Routledge, 2000, 2nd ed.), pp. 209–210 (with a date of 85, presumably a typographical error since the date is noted as the eleventh consulship of [[Domitian]]). On ''Stodmenos'', see ''Barrington Atlas of the Greek and Roman World,'' edited by Richard J. A Talbert (Princeton University Press, 2000), p. 971.</ref> ഗ്രീക്ക് സംസാരിക്കുന്ന ഒരു യഹൂദ സമൂഹവും അക്മോണിയയിലുണ്ടായിരുന്നു. 215–295 കാലഘട്ടത്തിലെ ഒരു ലിഖിതത്തിൽ ഒരു യഹൂദ സ്ത്രീക്ക് ഭർത്താവ് നൽകിയ സമാനമായ ക്രമീകരണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. നിയമപരമായി രൂപീകരിച്ച അയൽ‌പ്രദേശമോ കമ്മ്യൂണിറ്റി അസോസിയേഷനോ ശവകുടീരത്തിന്റെ വാർ‌ഷിക റോസ് അലങ്കാരത്തിന് ഇത് വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു. ഔപചാരികമായ ഉത്തരവിൽ “അവർ‌ ഓരോ വർഷവും റോസാപ്പൂക്കൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചില്ലെങ്കിൽ‌, അവർ‌ ദൈവത്തിന്റെ നീതിയെ വിലമതിക്കേണ്ടതുണ്ട്.” <ref>Trebilco, ''Jewish Communities in Asia Minor'', pp. 78–81.</ref> "അദ്ദേഹത്തിന് ദൈവത്തിനുമുന്നിൽ കണക്കുബോധിപ്പിക്കേണ്ടിവരും" എന്ന പ്രമാണസൂത്രം ഫ്രിഗിയയിലെ ജൂതന്മാർക്കും ക്രിസ്ത്യാനികൾക്കുമിടയിൽ മാത്രമേ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നുള്ളൂ. ലിഖിതം ക്രിസ്ത്യാനികളുടേതാകാനുള്ള സാദ്ധ്യതയുണ്ട്.<ref>Trebilco, ''Jewish Communities in Asia Minor'', p. 79. The inscription deals with legal titles to property, and unlike Christians at this time, Jews held full rights as Roman citizens to own property.</ref>സാമ്രാജ്യത്വ ലോകത്തിലെ പൊതു മത പരിതഃസ്ഥിതിയിൽ നിന്ന് യഹൂദമതം ഒറ്റപ്പെട്ടിരുന്നില്ല എന്നതിന്റെ തെളിവുകളിലൊന്നാണ് ഈ ലിഖിതം, കാരണം ശവകുടീരത്തിൽ ബലിയർപ്പിക്കാതെ ഒരു റൊസാറ്റിയോ നടത്താം. ഒന്നിലധികം ദേവതകൾക്കുപകരം, യഹൂദ ഭർത്താവ് ഭാര്യയെ ബഹുമാനിക്കുന്നത് സ്വന്തം ദൈവത്തിന്റെ ദിവ്യനീതിയിൽ മാർഗ്ഗദർശനം സ്വീകരിക്കുകയും സമൂഹത്തിന്റെ ആചാരങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകുകയും "യഹൂദ വിശ്വാസത്തിന് സ്വീകാര്യമായ" രീതിയിൽ അവ നടപ്പാക്കുകയും ചെയ്തു. <ref>Trebilco, ''Jewish Communities in Asia Minor'', pp. 80–81. Some Jewish wedding practices, including the wearing of rose crowns by the bridegroom or bride, were also compatible with or assimilated from Imperial society in general; Michael L. Satlow, "Slipping toward Sacrament: Jews, Christians, and Marriage," in ''Jewish Culture and Society under the Christian Roman Empire'' (Peeters, 2002), p. 74.</ref> [[File:A Bacchanal (Sebastiano Ricci).jpg|thumb|[[Sebastiano Ricci|സെബാസ്റ്റ്യാനോ റിച്ചി]] (1659–1734) ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. [[Bacchanalia|ബച്ചനാലിയയിൽ]] ഒരു ആരാധനാ പ്രതിമ റോസാപ്പൂക്കളുടെ പുഷ്പചക്രം കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കുന്നു]] സാമ്രാജ്യപരമായ കാലഘട്ടത്തിലെ മാസിഡോണിയയിൽ, നിരവധി ലിഖിതങ്ങൾ റോസാലിയയെ ഒരു വിസിയനസ്, ഒരു ഗ്രാമം അല്ലെങ്കിൽ അയൽ‌രാജ്യ അസോസിയേഷൻ ([[Vicus|വികസിൽ]] നിന്ന്) പോലുള്ള ഗ്രൂപ്പുകൾ‌ക്ക് സ്വമേധയാ ധനസഹായം നൽകുന്ന ഒരു അനുസ്മരണ ഉത്സവമായി പരാമർശിക്കുന്നു. [[Thiasus|തിയാസോസ്]], നിയമപരമായി രൂപവത്കരിച്ച ഒരു അസോസിയേഷൻ, പലപ്പോഴും മദ്യപാനത്തിനായി ഒരു സാമൂഹിക ക്ലബ് എന്ന അർത്ഥത്തിൽ മതപരമായ രീതിയിൽ അല്ലെങ്കിൽ [[Symposium|സിമ്പോസിയം]] കാണപ്പെടുന്നു. [[തെസ്സലോനികി|തെസ്സലോനിക്കയിൽ]], ഒരു തിയാസോസിന്റെ പുരോഹിതൻ റോസ് പുഷ്പചക്രങ്ങൾക്ക് പണം നൽകാനായി മുന്തിരിവള്ളിയുടെ ഒരു പ്രദേശം നൽകി.<ref>''[[Inscriptiones Graecae]]'' X/2 260; Richard S. Ascough, "Paul's 'Apocolypticism' and the Jesus Associations at Thessalonica and Corinth," in ''Redescribing Paul and the Corinthians'' (Society of Biblical Literature, 2011), p. 164.</ref> ഡയോണിഷ്യൻ തിയാസോസ് പിരിച്ചുവിടുകയോ അതിന്റെ ചുമതലകളിൽ പരാജയപ്പെടുകയോ ചെയ്താൽ, സ്വത്ത് ഡ്രയോഫൊറോയിയുടെ ("ഓക്ക്-ബിയേഴ്സ്") ഒരു സമൂഹത്തിലേക്കോ അല്ലെങ്കിൽ ഒടുവിൽ സംസ്ഥാനത്തിലേക്കോ കൈമാറണം എന്നു വ്യവസ്ഥയും ചെയ്തിരുന്നു. <ref name="Kloppenborg-Ascough-p373">Kloppenborg and Ascough, ''Greco-Roman Associations,'' p. 373.</ref> [[Dionysian Mysteries|ഡയോനിഷ്യസിന്റെ രഹസ്യമായ]] സംഘടനകൾക്ക് പുറമേ, മാസിഡോണിയയിലെയും ത്രേസിലെയും ലിഖിതങ്ങളിൽ തിയാസോയിലെ [[ഡയാന|ഡയാന]] ([[ആർട്ടിമിസ്|ആർട്ടെമിസ്]]), ത്രേസിയൻ ദേവൻ അല്ലെങ്കിൽ [[Greek hero cult|യവന നായകൻ]] സൗരോഗെത്സ്, ഒരു [[Gravedigger|ശവക്കുഴി നിർമ്മാതാക്കളുടെ]] സംഘടിതസംഘം എന്നിവരെയും റോസ് അലങ്കരിക്കാനുള്ള രേഖകളിൽ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു. <ref>Kloppenborg and Ascough, ''Greco-Roman Associations,'' p. 325.</ref> ശവക്കുഴി നിർമ്മാതാക്കൾ റോസാലിയയ്‌ക്കായി ഓരോ വർഷവും ശവക്കല്ലറകൾ കത്തിക്കുമായിരുന്നു. മറ്റ് പശ്ചാത്തലങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, പുഷ്പചക്രങ്ങൾ തന്നെ വഴിപാടായി കത്തിച്ചിരിക്കാം എന്നാണ്. <ref>Kloppenborg and Ascough, ''Greco-Roman Associations,'' pp. 372–374.</ref> വളരെക്കുറച്ചു തവണ സംഭവിക്കുന്ന മാസിഡോണിയൻ അനുസ്മരണത്തിനെക്കുറിച്ചുള്ള ലിഖിതങ്ങളിൽ റിലീഫ് ശൈലിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച [[Thracian horseman|ത്രേസിയൻ കുതിരപ്പടയാളി]]യോടൊപ്പം റോസാലിയയെക്കുറിച്ചും പറയുന്നു.<ref>Kloppenborg and Ascough, ''Greco-Roman Associations,'' pp. 327–329.</ref> ചില പണ്ഡിതന്മാർ കരുതുന്നത് റോസാലിയയുടെ ആചാരങ്ങൾ റോമൻ സൈന്യത്തിലെ മരിച്ചവരുടെ ബാക്ച്ചിക് ഉത്സവങ്ങളുമായി പ്രത്യേകിച്ച് മാസിഡോണിയയിലും ത്രേസിലെയും ഉത്സവവുമായി ഒത്തുചേർന്നിരുന്നുവെന്നാണ്. <ref>[[Hendrik Wagenvoort]], "The Journey of the Souls of the Dead to the Isles of the Blessed," ''Mnemosyne'' 24.2 (1971), p. 124; [[Martin P. Nilsson]], "The Bacchic Mysteries of the Roman Age," ''Harvard Theological Review'' 46.4 (1953), p. 187.</ref> എ.ഡി. 138-ലെ ഒരു ഗ്രീക്ക് ലിഖിതത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ആധുനിക [[ഡോബ്രൂജ|ഡോബ്രുജയിൽ]], ത്രേസിയൻ [[Bessi|ബെസ്സി]] ഗോത്രക്കാർ താമസമാക്കിയ പ്രദേശമായ [[Histria (ancient city)|ഹിസ്റ്റ്രിയയിലെ]] ഉപദേശകസമിതി ഡയോനിഷ്യസിന് റോസ്-അലങ്കാരത്തിനുള്ള (റോഡിസ്മോസ്) സംഭാവന നൽകിയതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. <ref>Beza, ''Paganism in Romanian Folklore'', p. 43.</ref>റോസാപ്പൂക്കൾക്ക് മാസിഡോണിയ പ്രശസ്തമായിരുന്നു. പക്ഷേ റോസാലിയയുടെ എല്ലാ തെളിവുകളും റോമൻ കാലഘട്ടത്തിലേതാണ്.<ref>Kloppenborg and Ascough, ''Greco-Roman Associations,'' pp. 327–329.</ref> ===ബാക്ച്ചിക് ആചാരങ്ങൾ=== {{More|Anthesteria}} [[ഐവി|ഐവിയും]] [[മുന്തിരിങ്ങ|മുന്തിരിപ്പഴവും]] ഡയോനിഷ്യസിന്റെ സസ്യങ്ങളാണെങ്കിലും, [[ഏതൻസ്‌|ഏഥൻസിലെ]] റോസാപ്പൂക്കളും വയലറ്റുപ്പൂക്കളും [[Dionysia|ഡയോനിഷ്യൻ വിരുന്നുകൾ]]ക്ക് അലങ്കാരങ്ങളായിരുന്നു. ഡയോനിഷ്യസിനെ പ്രശംസിക്കുന്ന ഒരു [[Dithyramb|ദിത്തിറാമ്പിൽ]] നിന്നുള്ള മുഴുവനാക്കാത്ത ഒരു ഭാഗത്തിൽ, [[പിണ്ടർ|പിൻഡാർ]] (ബിസി അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ട്) ഡയോനിഷ്യസിന്റെ മൃത്യുവസ്ഥയിലുള്ള അമ്മ [[Semele|സെമെലിനെ]] ബഹുമാനിക്കേണ്ട ഒരു കാലം ആയ സീസണുകൾ (ഹോറേ) ആരംഭിക്കുന്നതിലൂടെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ഒരു പുഷ്പ രംഗം വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. [[File:John William Waterhouse Ariadne.jpg|thumb|upright=1.4|''അരിയാഡ്‌നെ'' (1898) പ്രീ-റാഫെലൈറ്റ് ജോൺ വില്യം വാട്ടർഹൗസ്: ഉറങ്ങുന്ന ചുവന്ന നിറമുള്ള മേലാട ധരിച്ചിരിക്കുന്ന അരിയാഡ്‌നെക്കു ചുറ്റും റോസാപ്പൂക്കൾ കാണാം. പശ്ചാത്തലത്തിൽ കപ്പൽ യാത്രയിലൂടെ തിസസിന്റെ പുറപ്പെടലും ഡയോനിഷ്യസിന്റെ വരവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഭാവി സംഭവസൂചനയായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുള്ളിപ്പുലികളെയും കാണിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Karl Kilinski II, ''Greek Myth and Western Art: The Presence of the Past'' (Cambridge University Press, 2013), p. 106.</ref>]] <blockquote>''... as the chamber of the purple-robed Horai is opened,<br>the nectar-bearing flowers bring in the sweet-smelling spring.<br>Then, then, upon the immortal earth are cast<br>the lovely tresses of violets, and roses fitted to hair<br>and voices of songs echo to the accompaniment of pipes<br>and choruses come to Semele of the circling headband.''<ref>Pindar, frg. 75 SnM, as translated for the [[Loeb Classical Library]] (1997) by William H. Race and cited in this context by Riu, ''Dionysism and Comedy'', p. 108, note 58, and [[Walter Friedrich Otto]], ''Dionysus: Myth and Cult'', translated by Robert B. Palmer (Indiana University Press, 1965, originally published 1960 in German), p. 159.</ref></blockquote> ഡെമോക്രാറ്റിക് [[Polis|പോളിസിന്റെ]] തുല്യശക്തിയുള്ള മാതൃകയായിരുന്നു ഡയോനിസസ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഘടന (തിയാസോസ്) നാഗരിക സംഘടനകൾക്ക് ഒരു മാതൃകയായിരുന്നു.<ref>Richard Seaford, ''Cosmology and the Polis: The Social Construction of Space and Time in the Tragedies of Aeschylus'' (Cambridge University Press, 2012), pp. 101–102.</ref> ജനാധിപത്യത്തിനു മുമ്പുള്ള ഏഥൻസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഡയോനിഷ്യയുടെ ഒരു രൂപമായിരുന്നു ആന്തീസ്റ്റീരിയ. ഈ ഉത്സവനാമം ചില പണ്ഡിതന്മാർ ഗ്രീക്ക് ആന്തോസ് "പുഷ്പം, പൂക്കുക" എന്നതിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതായി പറയുന്നു. <ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion'' (Blackwell, 2010), p. 89; Jennifer Neils, "Children and Greek Religion," in ''Coming of Age in Ancient Greece: Images of Childhood from the Classical Past'' (Yale University Press, 2003), p. 145; [[Carl Kerenyi]], ''Dionysos: Archetypal Image of Indestructable Life'' (Princeton University Press, 1976), p. 300.</ref> ഗ്രീക്കുകാർ അതിനെ പൂക്കുന്ന മുന്തിരവള്ളിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. <ref>[[Walter Burkert]], ''Homo Necans'' p. 214.</ref> എ.ഡി ആറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, [[Byzantine Empire||ബൈസന്റൈൻ]] പുരാതനവസ്‌തു സമ്പാദകൻ [[Joannes Lydus|ജോവാൻസ് ലിഡസ്]] ഉത്സവത്തിന്റെ പേര് ആന്തൂസയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി, ലാറ്റിൻ സസ്യജാലങ്ങൾ ഗ്രീക്ക് സസ്യജാലങ്ങൾക്ക് തുല്യമാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുകയുണ്ടായി.<ref>Lydus, ''De mensibus'' 4.73; [[Clifford Ando]], "The Palladium and the Pentateuch: Towards a Sacred Topography of the Later Roman Empire," ''Phoenix'' 55 (2001), p. 400.</ref>ശൈത്യകാലത്തിനും വസന്തത്തിനുമിടയിലുള്ള പ്രാരംഭത്തിൽ നടന്ന മൂന്ന് ദിവസത്തെ ഉത്സവത്തിൽ [[Liminality|ലിമിനാലിറ്റിയും]] "ആരംഭവും" എന്ന വിഷയങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ ആദ്യകാല ഏഥൻസിൽ ഇതിന് പ്രാധാന്യം ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, പല വശങ്ങളും സ്പഷ്ടമല്ലാത്തതാണ്. ഉത്പത്തിപുസ്തകത്തിൽ വിവരിച്ചിട്ടുള്ള ആദിമനുഷ്യൻറെ പതനത്തിൽ നിന്ന് പുതിയ വീഞ്ഞ് തുറക്കുന്നതിന്റെ ആഘോഷമായിരുന്നു ഇത്. <ref>Noel Robertson, "Athens' Festival of the New Wine," ''Harvard Studies in Classical Philology'' 95 (1993), p. 197ff. Robertson argues that the Anthesteria was not a festival of the dead, and believes those elements have been attributed to it erroneously.</ref> ആദ്യ ദിവസം, "ഡയോനിഷ്യസ്" ഒരു പൊതു ഘോഷയാത്രയിൽ ചക്രമുള്ള "കപ്പൽ" വഹിച്ച് രാജാവിന്റെ ഭാര്യയുടെ സ്വകാര്യ അറയിലേക്ക് അവളുമായി ഒരു ആചാരപരമായ ഐക്യത്തിനായി കൊണ്ടുപോയി.<ref> ''[[basileus]]'', an indication that the ceremony evokes a time before Athens was a democracy; Seaford, ''Cosmology and the Polis,'' pp. 87–88.</ref> കൃത്യമായ ചടങ്ങുകൾ അജ്ഞാതമാണ്. പക്ഷേ ഏഥൻസിലെ സംസ്കാര നായകനായ [[Theseus|തീസസ്]] ഉപേക്ഷിച്ചശേഷം ഡയോനിഷ്യസിന്റെ ഭാര്യയായ [[Ariadne|അരിയാഡ്‌നെയുടെ]] കെട്ടുകഥയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാകാം. <ref>Seaford, ''Cosmology and the Polis,'' pp. 85–87, 101, 133, citing Apollodorus, ''Against Nature'' 73; Burkert, ''Greek Religion'' pp. 109, 164, 239.</ref> [[File:Greek - Red-Figure Chous with Eros - Walters 48206.jpg|thumb|ആന്തീസ്റ്റീരിയയ്‌ക്കായുള്ള കുട്ടികളുടെ ആചാരപരമായ വൈൻ പാത്രം (ചൗസ്), ഒരു വണ്ടി വലിച്ചുകൊണ്ട് സ്വന്തം പുഷ്പചക്രവുംകൊണ്ട് ചൗസിലേക്ക് കൈ നീട്ടുന്ന മാംസപുഷ്‌ടിയുള്ള ബാലനായി ഈറോസിനെ ചിത്രീകരിക്കുന്നു. (ഏകദേശം 410 BC) ]] പുതിയ വളർച്ചയുടെയും പരിവർത്തനത്തിൻറെയും പ്രമേയത്തിന് അനുസൃതമായി, <ref>Neils, "Children and Greek Religion," in ''Coming of Age in Ancient Greece,'' p. 145.</ref> പുരാതന ലോകത്ത് ഉയർന്ന ശിശുമരണ നിരക്ക് കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ, ശൈശവത്തിൽ നിന്ന് ബാല്യത്തിലേക്കുള്ള ഒരു ആഘോഷവേള കൂടിയായിരുന്നു ആന്തെസ്റ്റീരിയ..മൂന്ന് മുതൽ നാല് വയസ്സ് വരെ പ്രായമുള്ള കുട്ടികൾക്ക് മുതിർന്നവരുടെ വിനോദ പരിപാടികളിൽ കളിക്കുന്ന കുട്ടികളുടെ ദൃശ്യങ്ങൾ കൊണ്ട് പ്രത്യേകം അലങ്കരിച്ച ഒരു ചെറിയ ജഗ്ഗ് (ചൗസ്) ലഭിച്ചു. ചൗസ് ചിലപ്പോൾ പാത്രത്തിൽ ചിത്രീകരിച്ച് പുഷ്പചക്രം കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. അടുത്ത വർഷം, കുട്ടിക്ക് തന്റെ ചൗസിൽ നിന്നുള്ള വീഞ്ഞിന്റെ ആചാരപരമായ രുചി നൽകി. <ref>Neils, "Children and Greek Religion," p. 145; John H. Oakley, "Death and the Child," p. 177; Lesley A. Beaumont, "The Changing Face of Childhood," p. 75; and H.A. Shapiro, "Fathers and Sons, Men and Boys," pp. 89, 103, all in ''Coming of Age in Ancient Greece''. See also Burkert, ''Greek Religion'', pp. 237–238.</ref> ഈ പാത്രങ്ങൾ പലപ്പോഴും കുട്ടികളുടെ ശവക്കുഴികളിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അവ അകാലമരണത്തിനുശേഷം അധോലോകത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നതായി വിശ്വസിക്കുന്നു.<ref>Beaumont, "The Changing Face of Childhood," p. 75; Oakley, "Death and the Child," p. 177.</ref> ആന്തീസ്റ്റീരിയയെ റോമൻ [[Lemuria (festival)|ലെമുറിയയുമായി]] താരതമ്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. <ref>Burkert, ''Homo Necans'', p. 226.</ref>ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരുടെയും മരിച്ചവരുടെയും ലോകത്തിനു ഇടയിലുള്ള തടസ്സം കടന്നുപോകാവുന്നതും മരിച്ചവരുടെ നിഴലുകൾ ഭൂമിയിൽ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നതുമായ ഒരു ദുർബലമായ സമയമായിരുന്നു രണ്ടാം ദിവസം.. മൂന്നാം ദിവസം, പ്രേതങ്ങളെ നഗരത്തിൽ നിന്ന് ആട്ടിയോടിച്ചു ഹെർമിസ് ചാത്തോണിയോസ് ("അധോലോക ഹെർമിസ്") ധാന്യങ്ങളുടെയും വിത്തുകളുടെയും കലങ്ങൾ യാഗങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ചു.<ref>Burkert, ''Greek Religion'', pp. 218, 222.</ref> നിഴലുകളുടെ ഐഡന്റിറ്റി വ്യക്തമല്ലെങ്കിലും, സാധാരണഗതിയിൽ അസ്വസ്ഥരായ പ്രേതങ്ങൾ അകാലത്തിൽ മരിച്ചവരാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു.<ref>Kerenyi, ''Dionysos: Archetypal Image of Indestructable Life'', p. 364.</ref> തെസ്സലോനിക്കയിലെ പുരോഹിതപത്നിമാർ അവരുടെ ഓർമ്മ നിലനിർത്തുന്നതിനായി മുന്തിരിത്തോട്ടം ഇഷ്‌ടദാനം ചെയ്യുകയും ഓരോ ഡയോനിഷ്യനും പുഷ്പചക്രം അണിയിക്കാൻ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref name="Kloppenborg-Ascough-p373" /> ഒരു ഡയോനിഷ്യൻ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, വീഞ്ഞ്, റോസാപ്പൂവ്, ചുവപ്പ് നിറം എന്നിവ അക്രമത്തിന്റെയും ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ഒപ്പം രസകരമായ കാര്യങ്ങൾ, ഉല്ലാസം എന്നിവയും ആണ്. ഡയോനിഷ്യസ് അരിയാഡ്‌നെ കണ്ടുമുട്ടുമ്പോൾ റോസാപ്പൂവിന്റെ പുഷ്പചക്രത്തിൽ ചുവപ്പ് അല്ലെങ്കിൽ പർപ്പിൾവസ്ത്രവും ധരിച്ചുകൊണ്ട് മരണംപോലുള്ള ഉറക്കത്തിൽനിന്ന് <ref>Philostratus, ''Imagines'' 1.15; Terence Cave, ''Retrospectives: Essays in Literature, Poetics and Cultural History'' (Modern Humanities Research Association, 2009), p. 73.</ref>ദൈവസ്നേഹത്താൽ ഉണർന്ന് രൂപാന്തരപ്പെടുന്നതായി [[Philostratus|ഫിലോസ്ട്രാറ്റസ്]] (എ.ഡി. 250) വിവരിക്കുന്നു. <ref>Susan Guettel Cole, "Finding Dionysus," in ''A Companion to Greek Religion'' p. 333; Nina da Vinci Nichols, ''Ariadne's Lives'' (Associated University Presses, 1995), p. 14 ''et passim''; [[Zahra Newby]], "In the Guise of Gods and Heroes: Portrait Heads on Roman Mythological Sarcophagi," in ''Life, Death and Representation: Some New Work on Roman Sarcophagi'' (Walter de Gruyter, 2011), pp. 201–205.</ref> [[File:Mosaïque - Buste de Dionysos - Palazzo Massimo.JPG|thumb|left|3-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[Roman mosaic|മൊസൈക്കിൽ]] പുള്ളിപ്പുലിതൊലി ധരിച്ച് പുഷ്പചക്രം ധരിച്ച ഡയോനിഷ്യസിന്റെ അർദ്ദകായപ്രതിമ]] == വീഞ്ഞും റോസാപ്പൂവും == തന്റെ ഓർമ്മ നിലനിർത്തുന്നതിനായി ഒരു മുന്തിരിത്തോട്ടം വസ്വിയ്യത്ത് ചെയ്ത തെസ്സലോനിക്കയിലെ പുരോഹിതൻ, അവിടെ എത്തിയ ഓരോ ഡയോണിഷ്യൻ ദീക്ഷകനും ഒരു റോസ് റീത്ത് ധരിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. <ref name="Kloppenborg-Ascough-p373" /> ഡയോണീഷൻ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, വീഞ്ഞ്, റോസാപ്പൂക്കൾ, ചുവപ്പ് നിറം എന്നിവ അക്രമത്തിന്റെയും ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും പ്രണയാതുരമായ അന്വേഷണങ്ങളുടെയും ഉല്ലാസത്തിന്റെയും പ്രതീകങ്ങളാണ്. അരിയാഡ്‌നെ കണ്ടുമുട്ടുമ്പോൾ ഡയോനിസസ് ഒരു റോസാപ്പൂവിന്റെ റീത്തും ചുവപ്പ് അല്ലെങ്കിൽ പർപ്പിൾ മേലങ്കിയും ധരിച്ചതായി ഫിലോസ്ട്രാറ്റസ് (മരണം ഏകദേശം 250 എ.ഡി.) വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. <ref>Philostratus, ''Imagines'' 1.15; Terence Cave, ''Retrospectives: Essays in Literature, Poetics and Cultural History'' (Modern Humanities Research Association, 2009), p. 73.</ref> അവളുടെ ഉറക്കം ഒരുതരം മരണമാണ്, അതിൽ നിന്ന് അവൾ ദൈവസ്നേഹത്താൽ ഉണർന്ന് രൂപാന്തരപ്പെടുന്നു. <ref>Susan Guettel Cole, "Finding Dionysus," in ''A Companion to Greek Religion'' p. 333; Nina da Vinci Nichols, ''Ariadne's Lives'' (Associated University Presses, 1995), p. 14 ''et passim''; [[Zahra Newby]], "In the Guise of Gods and Heroes: Portrait Heads on Roman Mythological Sarcophagi," in ''Life, Death and Representation: Some New Work on Roman Sarcophagi'' (Walter de Gruyter, 2011), pp. 201–205.</ref> ഡയോനിസസുമായുള്ള അരിയാഡ്‌നെയുടെ അനശ്വരമായ ഐക്യത്തെ പ്രതീകപ്പെടുത്തുന്ന കിരീടം കൊറോണ ബോറാലിസ് ([[കിരീടമണ്ഡലം]]) എന്ന ഒരു നക്ഷത്രരാശിയുടെ രൂപാന്തരീകരണത്തിന് വിധേയമായി. ചില സ്രോതസ്സുകളിൽ, കൊറോണ ഒരു വജ്രകിരീടമായിരുന്നു. പക്ഷേ റോമൻ നാടകകൃത്ത് [[സെനക്ക|സെനേക്ക]]യ്ക്കും <ref>[[Seneca the Younger|Seneca]], ''Phaedra'' 769, as noted by Michael Coffey and Roland Mayer, ''Seneca: Phaedra'' (Cambridge University Press, 1990), pp. 159–160; and ''Hercules Furens'' 18, as noted by John G. Fitch, ''Seneca's ''Hercules Furens'': A Critical Text with Introduction and Commentary'' (Cornell University Press, 1987), pp. 125–126.</ref> മറ്റുള്ളവർക്കും ഇത് റോസാപ്പൂക്കളുടെ മാലയായിരുന്നു. അസ്ട്രോണിമികയുടെ രചയിതാവായ [[Marcus Manilius|മനിലിയസ്]] (എ.ഡി. ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ട്), അരിയാഡ്‌നെയുടെ കിരീടം പർപ്പിൾ, ചുവപ്പ് നിറത്തിലുള്ള പൂക്കൾ - വയലറ്റുകൾ, ഹയാസിന്ത്സ്, പോപ്പിസ്, "രക്തത്തിന്റെ ചുവപ്പുനിറമുള്ള വിരിഞ്ഞ റോസാ പുഷ്പം" എന്നിവകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നതായി വിവരിക്കുന്നു. ഒപ്പം പൂന്തോട്ടങ്ങൾ നട്ടുവളർത്തുന്നതിലും പൂമാലകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നതിലും സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ വാറ്റിയെടുക്കുന്നതിലും ജ്യോതിഷപരമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നതായും പറയുന്നു.<ref>Susan Guettel Cole, "Finding Dionysus," in ''A Companion to Greek Religion'' p. 333; Nina da Vinci Nichols, ''Ariadne's Lives'' (Associated University Presses, 1995), p. 14 ''et passim''; [[Zahra Newby]], "In the Guise of Gods and Heroes: Portrait Heads on Roman Mythological Sarcophagi," in ''Life, Death and Representation: Some New Work on Roman Sarcophagi'' (Walter de Gruyter, 2011), pp. 201–205.</ref> [[Ancient Roman sarcophagi|റോമൻ സാർകോഫാഗിയിൽ]] ഡയോണിഷ്യൻ രംഗങ്ങൾ സാധാരണമായിരുന്നു. കുപ്പിഡ്സ് അല്ലെങ്കിൽ ഈറോട്ട്സ് എന്നിവർ സ്നേഹത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിനുവേണ്ടി മരണത്തെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്നു. <ref>Janet Huskinson, ''Roman Children's Sarcophagi: Their Decoration and Its Social Significance'' (Oxford University Press, 1996), p. 30; [[Paul Zanker]] and Björn C. Ewald, ''Living with Myths: The Imagery of Roman Sarcophagi'' (Oxford University Press, 2012), p. 102 ''et passim''; Newby, "In the Guise of Gods and Heroes," pp. 201–205.</ref> ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിൽ ബാക്ച്ചിക് ലിബേഷനുകൾ പകർന്നുകൊണ്ട് വെർജിലിന്റെ [[ഈനിഡ്|ഐനെയിഡിൽ]] പർപ്പിൾ പുഷ്പങ്ങൾ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. <ref>Vergil, ''Aeneid'' 5.77–81; Brenk, ''Clothed in Purple Light,'' p. 88.</ref> [[Nonnus|നോനസിന്റെ]] [[Dionysiaca|ഡയോനിസിയാക്കയിൽ]] (എ.ഡി. നാലാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം മുതൽ 5-ആം നൂറ്റാണ്ട് വരെ) സുന്ദരനായ യുവാവായ [[Ampelos|ആമ്പലോസിന്റെ]] മരണത്തിൽ ഡയോനിഷ്യസ് അനുശോചനം രേഖപ്പെടുത്തുകയും ശരീരത്തെ റോസാപ്പൂവ്, ലില്ലി, [[അനിമൺ|അനെമോൺസ്]] എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് മൂടുകയും [[അംബ്രോസിയ|അംബ്രോസിയ]] തളിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മരിച്ചുപോയ ആൺകുട്ടിയുടെ രൂപാന്തരീകരണമായി ആദ്യത്തെ മുന്തിരി സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇതിൽനിന്ന് മനുഷ്യന്റെ ഉപയോഗത്തിനായി വീഞ്ഞ് ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു.<ref>[[Nonnus]], ''Dionysiaca'' 11.241–243; Miguélez-Cavero, ''Poems in Context,'' p. 132.</ref> == അഡോണിസിന്റെ ആചാരങ്ങൾ == [[File:Hendrik Goltzius - Stervende Adonis.jpg|thumb|''The blood of the dead Adonis turns into an anemone (Ovid, Met. X 735)'' (1609), by [[Hendrick Goltzius]]]] അഡോണിസിന്റെ ([[Adonia|അഡോണിയ]]) ആചാരങ്ങൾ സാമ്രാജ്യത്വ കാലഘട്ടത്തിൽ ഒരു റോസാലിയയായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു. <ref>Dominic Perring, "'Gnosticism' in Fourth-Century Britain: The Frampton Mosaics Reconsidered," ''Britannia'' 34 (2003), p. 108.</ref> പുരാണത്തിന്റെ ഒരു പതിപ്പിൽ, മുള്ളുകൊണ്ട് കുത്തി അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെ കാലിൽ നിന്നുള്ള രക്തവും അഡോണിസിനെ [[പന്നി]] കൊന്നപ്പോൾ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വരുന്ന രക്തവും പൂക്കൾക്ക് നിറം നൽകുന്നു. <ref>Rina Talgam, "The ''Ekphrasis Eikonos'' of Procopius of Gaza: The Depiction of Mythological Themes in Palestine and Arabia during the Fifth and Sixth Centuries," in ''Christian Gaza in Late Antiquity'' (Brill, 2004), pp. 223–224.</ref> [[Bion of Smyrna|ബയോൺ]] (ബിസി രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ട്) രചിച്ചത് എന്ന് ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന അഡോണിസിന്റെ വിലാപത്തിൽ, അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെ കണ്ണുനീർ അഡോണിസിന്റെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നു.<blockquote>''and the blood and tears become flowers upon the ground. Of the blood comes the rose, and of the tears the [[Anemone nemorosa|windflower]].''<ref>Brenk, ''Clothed in Purple Light,'' p. 87; translation by J.M. Edmonds at [http://www.theoi.com/Text/Bion.html theoi.com.] [[Pausanias (geographer)|Pausanias]] (6.24.7) also connects roses to the story of Aphrodite and Adonis; Cyprino, ''Aphrodite,'' p. 96.</ref></blockquote> ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, [[Myrrha|മിറയുടെയും]] അവളുടെ പിതാവിന്റെയും അവിഹിത ബന്ധത്തിൽ നിന്നാണ് അഡോണിസ് ജനിച്ചത്. വഞ്ചനാപരമായ സംഗമം മിറ അവഗണിച്ചതിനുള്ള അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെ ഒരു ശിക്ഷയായിരുന്നു മിഥ്യാധാരണാപരമായ കാമം. കപടവേഷവും ഇരുട്ടും പെൺകുട്ടി അബന്ധത്തിലകപ്പെടാൻ കാരണമായി. എന്നാൽ അവൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരാണെന്ന് അറിഞ്ഞപ്പോൾ, പിതാവിന്റെ ദേഷ്യം അവളുടെ മനുഷ്യ സ്വത്വത്തെ മാറ്റിമറിക്കുകയും അവൾ സുഗന്ധം ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന [[Commiphora|മിറ ]] വൃക്ഷമായി മാറുകയും ചെയ്തു. അഡോണിസിന്റെ സസ്യപ്രകൃതം മരത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച സമയത്താണ് പ്രകടമാകുന്നത്. ഒരു പാരമ്പര്യത്തിൽ, അഫ്രോഡൈറ്റ് ശിശുവിനെ എടുത്ത് ഒരു പെട്ടിയിൽ ഒളിപ്പിച്ചു (ലാർനാക്സ്, ചാരത്തെയോ മറ്റ് മനുഷ്യാവശിഷ്ടങ്ങളെയോ ​​പെട്ടിക്കകത്താക്കുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഒരു വാക്ക്), അവനെ വളർത്താൻ അധോലോക ദേവതയായ പെർസെഫോണിന് നൽകി. അവൻ സുന്ദരനായ ഒരു യുവാവായി വളർന്നപ്പോൾ, സ്നേഹത്തിന്റെയും മരണത്തിന്റെയും മേഖലകളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന അഫ്രോഡൈറ്റും പെർസെഫോണും അവകാശവാദമുന്നയിച്ചു. അഡോണിസ് വർഷത്തിന്റെ മൂന്നിലൊന്ന് സ്വർഗ്ഗീയ അഫ്രോഡൈറ്റിനൊപ്പം, ഒന്ന് [[Chthonic|ചാത്തോണിക്]] പെർസെഫോണിനൊപ്പം, മറ്റൊന്ന് നക്ഷത്രലോകത്തും ചെലവഴിക്കണമെന്ന് സ്യൂസ് വിധിച്ചു. പെർസെഫോണിന്റെ കാലവും സ്വന്തം അധോലോക ഭർത്താവും മുകളിലുള്ള ലോകവും തമ്മിൽ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്ന കാലത്തിനും സമാനമാണ് ഈ ദൃഷ്ടാന്തം.<ref>Gina Salapata, "Τριφίλητος Ἄδωνις: An Exceptional Pair of Terra-cotta Arulae from South Italy," in ''Studia Varia from the J. Paul Getty Museum'' (Getty Publications, 2001), vol. 2, p. 34; J.P. Massaut, "Mystique rhénane et humanisme chrétien d'Eckhart à Érasme. Continuité, convergence ou rupture?" in ''The Late Middle Ages and the Dawn of Humanism Outside Italy'' (Leuven University Press, 1972), p. 128, citing as an example Ausonius, ''Epistolarum liber'' 4.49.</ref> ഒരു സ്കോട്ടിഷ് സാമൂഹിക നരവംശശാസ്ത്രജ്ഞനും നാടോടി ശാസ്ത്രജ്ഞനുമായ [[James George Frazer|ജെ.ജി. ഫ്രേസർ]], അഡോണിസ് പുരാതന കാർഷികദേവനായി ഗണിക്കപ്പെടുന്നതായി കാണിക്കുന്നു. [[H. J. Rose|എച്ച്ജെ റോസ്]] അഡോണിസിന്റെ ആചാരങ്ങളിൽ "മഹതിയായ അമ്മയുടെയും സസ്യജാലങ്ങൾ മരിക്കുമ്പോൾ മരിക്കുന്ന അവളുടെ കാമുകനും വീണ്ടും ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു വരുന്ന കാൽപനികകഥ പൗരസ്‌ത്യദേശത്തുള്ള രൂപരേഖകളിൽ കണ്ടെത്തി." <ref>[[H.J. Rose]], ''A Handbook to Greek Mythology'' (Routledge, 1928, 6th ed. 1958, 1964 paperback edition), p. 101.</ref> റോബർട്ട് എ. സെഗൽ അഡോണിസിന്റെ മരണത്തെ ""അനശ്വരമായ ശിശുവിന്റെ" (പ്യൂർ) പരാജയമാണെന്ന് വിശകലനം ചെയ്തു. നഗര-സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മുതിർന്നവരുടെ ജീവിതത്തിലേക്ക് കടന്നുചെല്ലുന്ന ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടതാണെന്നും അതിനാൽ വ്യഭിചാരം, കൊലപാതകം, തോന്ന്യാസം, കൈവശപ്പെടുത്തുക, അവിവാഹിതാവസ്ഥ, സന്താനഹീനമായ അവസ്ഥ തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക ലംഘനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു ജാഗ്രതാ കഥയെന്നും "വിശകലനം ചെയ്തു.<ref>Robert A. Segal, "Adonis: A Greek Eternal Child," in ''Myth and the Polis'' (Cornell University Press, 1991), pp. 64–85.</ref> [[File:0 Monument funéraire - Adonis mourant - Museu Gregoriano Etrusco.JPG|thumb|left|മരിക്കുന്ന അഡോണിസിനെ ശ്രദ്ധിക്കുന്ന നായ. ഒരു ശവസംസ്ക്കാര സ്മാരകത്തിന്റെ മൂലയുടെ പാദങ്ങളിൽ പുഷ്പ അലങ്കാരങ്ങൾ (ബിസി മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ) ]] ആചാരപരമായ [[lamentation|ശോകഗീതത്തോടും]] [[dirge|ശ്‌മശാനഗീതത്തോടും]] സ്ത്രീകൾ അഡോണിയ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചിലപ്പോൾ കട്ടിലിൽ മരിച്ച യുവാക്കളുടെ ഒരു പ്രതിമ വയ്ക്കുകയും അതിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ സുഗന്ധം പരത്തുകയും പച്ചപ്പ് കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.<ref name="Salapata-p35">Salapata, "Τριφίλητος Ἄδωνις," p. 35.</ref> ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി, അവർ "[[gardens of Adonis|അഡോണിസിന്റെ പൂന്തോട്ടങ്ങൾ]]" നട്ടു. "ആഴമില്ലാത്ത മണ്ണിൽ നട്ടുപിടിപ്പിച്ച വിത്തുകളിൽ നിന്ന് ഉണ്ടായ സസ്യങ്ങളും പാത്രങ്ങളിൽ വളർത്തുന്ന വാർഷികസസ്യങ്ങളും, അത് രണ്ടും വേഗത്തിൽ മുളച്ചുവന്ന് വേഗത്തിൽ തന്നെ ഉണങ്ങിപ്പോയി"<ref>Rose, ''A Handbook to Greek Mythology'', p. 101.</ref> ഇത് ജീവിതത്തിന്റെയും മരണത്തിന്റെയും ചക്രം ചുരുക്കുന്നതായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.<ref name="Salapata-p35" /> പലപ്പോഴും രാത്രികാല ആഘോഷമായിരുന്ന ഈ ഉത്സവം, കലണ്ടറിൽ ഔദ്യോഗിക അവധിദിനങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്നില്ല, കൂടാതെ ഒരു സ്വകാര്യ ആചാരമെന്ന നിലയിൽ റോസാലിയയ്ക്ക് ഒരു നിശ്ചിത തീയതി ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെന്ന് തോന്നുന്നു.<ref>Salapata, "Τριφίλητος Ἄδωνις," p. 34.</ref> ആഘോഷം ഓരോ സ്ഥലത്തും വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും, ഇതിന് സാധാരണയായി രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. അഫ്രോഡൈറ്റും അഡോണിസും തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തിന്റെ ആഘോഷത്തിൽ വിവാഹ വിരുന്നു പോലുള്ള സന്തോഷകരമായ ആനന്ദം, അഡോണിസിന്റെ മരണത്തിൽ അനുഷ്ഠാനപരമായ വിലാപം. വിരുന്നിനുള്ള അലങ്കാരങ്ങളും ആചാരപരമായ വേഷഭുഷണങ്ങൾ, തളികയിലെ പൂന്തോട്ടങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവ, ശവസംസ്കാരത്തിനായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടു അല്ലെങ്കിൽ വഴിപാടുകളായി കരുതി നശിപ്പിച്ചു. മാല ചാർത്തിയ കട്ടിൽ ശവമഞ്ചമായി മാറി. ([[Ancient Greek funeral and burial practices|പ്രോതെസിസ്]]) '.<ref>Salapata, "Τριφίλητος Ἄδωνις," pp. 35–36.</ref> ദമ്പതികളെന്ന നിലയിൽ അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെയും അഡോണിസിന്റെയും പ്രതിരൂപം ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഡയോനിഷ്യസ്, അരിയാഡ്നെ എന്നിവരിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചറിയാൻ പ്രയാസമാണ്. <ref>Salapata, "Τριφίλητος Ἄδωνις," p. 36.</ref> പ്രണയത്തിന്റെ ആഡംബരവും ആനന്ദവും ആസ്വദിക്കുന്ന ദമ്പതികളുടെ ഗ്രീക്ക് ചിത്രീകരണത്തിന് വിപരീതമായി, റോമൻ ചിത്രങ്ങളും സാർക്കോഫാഗിയും നഷ്ടപ്പെടുന്ന നിമിഷത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും അവരുടെ പ്രണയത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെ കൈകളിലെ അഡോണിസിന്റെ മരണം [[Resurrection|പുനരുത്ഥാനത്തെ]] ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. <ref>Salapata, "Τριφίλητος Ἄδωνις," pp. 38 and 48 (note 138).</ref> ഇന്നത്തെ [[ജോർദാൻ|ജോർദാനിലെ]] [[Arabia Petraea|അറേബ്യ പ്രവിശ്യ]]യിലെ ഒരു സാമ്രാജ്യ നഗരമായ [[Madaba|മഡബയിൽ]], പൗരാണികസങ്കൽപ്പമുളള മൊസൈക്കുകളുടെ ഒരു പരമ്പരയിൽ അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെയും അഡോണിസിന്റെയും സിംഹാസനാരോഹണമുണ്ട്. അതിൽ ആറ് ഈറോട്ടുകളും മൂന്ന് [[Charites|ചാരിറ്റികളും]] ("ഗ്രേസെസ്") പങ്കെടുക്കുന്നു. അവയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒരു കൊട്ടയിൽ മറിഞ്ഞു കിടക്കുന്ന റോസാപ്പൂക്കൾ റോസാലിയയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതായി കാണാം.<ref>Talgam, "The ''Ekphrasis Eikonos'' of Procopius," p. 223.</ref> പുരാതന കാലഘട്ടത്തിൽ, ഒരു റൊസാലിയയെക്കുറിച്ച് സജ്ജമാക്കിയ സാഹിത്യകൃതികൾ യഥാർത്ഥ സന്ദർഭത്തിൽ ആസൂത്രണം ചെയ്തതാണെങ്കിലും അല്ലെങ്കിൽ ഈ സന്ദർഭത്തെ ഒരു സാങ്കൽപ്പിക ക്രമീകരണമായി മാത്രം ഉപയോഗിച്ചാലും "" അഡോണിസിനുവേണ്ടിയുള്ള വിലാപം "ഒരു പ്രമേയമായി എടുത്തിരുന്നു.<ref>Talgam, "The ''Ekphrasis Eikonos'' of Procopius," p. 223; David Westberg, "The Rite of Spring: Erotic Celebration in the ''Dialexis'' and ''Ethiopoiiai'' of Procopius of Gaza," in ''Plotting With Eros: Essays on the Poetics of Love and the Erotics of Reading'' (Museum Tusculanum Press, 2009), p. 189.</ref> റോമൻ ഉത്സവത്തിനായുള്ള റോസാലിയയുടെ പങ്കിട്ട ഭാഷയും അഡോണിയയിലെ പുഷ്‌പത്തിന്റെ നിരീക്ഷണവും സമാനമോ താരതമ്യപ്പെടുത്താവുന്നതോ ആയ പ്രവർത്തനങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കാം, മാത്രമല്ല നേരിട്ടുള്ള ഏകീകരണവും ഇതിന് ആവശ്യമില്ല.<ref>Westberg, "The Rite of Spring," in ''Plotting with Eros,'' p. 189.</ref> == ആറ്റിസിന്റെ വയലറ്റുകൾ == [[File:Statue of a reclining Attis at the Shrine of Attis 1.jpg|thumb|upright=1.3| ചാരിയിരിക്കുന്ന [[radiate crown|റേഡിയേറ്റ് കിരീട]]ത്തോടുകൂടിയ ആറ്റിസിന്റെ ഇടത് കൈയിൽ [[shepherd's crook|ഇടയന്റെ വക്രത്തെയും]] (കേടായ) വലതു കൈയിൽ മാതളനാരങ്ങയും പൈൻ കോണുകളും ഗോതമ്പും പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാഗിക നഗ്നത കാണിക്കുന്നത് അയാൾ പൂർണ്ണമായ വൃഷ്‌ണച്ഛേദത്തിന് വിധേയനായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം ചാരിയിരിക്കുന്ന താടിയുള്ള തല മിക്കവാറും സാംഗാരിയസ് നദി ദേവനാണ് <ref>Maria Grazia Lancellotti, ''Attis, Between Myth and History: King, Priest, and God'' (Brill, 2002), p.116.</ref> അല്ലെങ്കിൽ ഗാലസ്<ref>Jaime Alvar, ''Romanising Oriental Gods: Myth, Salvation and Ethics in the Cults of Cybele, Isis and Mithras,'' translated by Richard Gordon (Brill, 2008), p. 38.</ref>([[Ostia Antica|ഓസ്റ്റിയയിൽ]] നിന്ന്, എ ഡി രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ട്)]] [[Claudius|ക്ലോഡിയസിന്റെ]] ഭരണം മുതൽ [[Antoninus Pius|അന്റോണിനസ് പയസിന്റെ ]] ഭരണകാലം വരെ മാർച്ചിലെ ഒരു "വിശുദ്ധ വാരം" മാഗ്ന മേറ്ററിന്റെയും ആറ്റിസിന്റെയും ചടങ്ങുകൾക്കായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു ("മഹാമാതാവ്", "ദൈവങ്ങളുടെ മാതാവ്" അല്ലെങ്കിൽ [[Cybele|സൈബലെ]]) എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു). "<ref>Lancellotti, ''Attis'', p. 81; [[Bertrand Lançon]], ''Rome in Late Antiquity'' (Routledge, 2001), p. 91; Philippe Borgeaud, ''Mother of the Gods: From Cybele to the Virgin Mary'', translated by Lysa Hochroth (Johns Hopkins University Press, 2004), pp. 51, 90, 123, 164. Scholars are divided as to whether the full program of observances was put in place under Claudius, or gradually expanded until the time of Antoninus Pius: Gary Forsythe, ''Time in Roman Religion: One Thousand Years of Religious History'' (Routledge, 2012), p. 88; Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' p. 286.</ref> മാർച്ച് 15 ന് നടന്ന ഒരു പ്രാഥമിക ഉത്സവത്തിൽ, ഫ്രിജിയൻ നദിയുടെ ഞാങ്ങണകൾക്കിടയിൽ ആറ്റിസിന്റെ ശിശുക്കളെ ഇടയന്മാരോ സൈബേലോ കണ്ടെത്തിയതായി അടയാളപ്പെടുത്തി. തുടർച്ചയായ ചടങ്ങുകൾ മാർച്ച് 22 ന് ആർബർ ഇൻട്രാട്ട് ("ദി ട്രീ എൻട്രസ്") ഉപയോഗിച്ച് പുനരാരംഭിക്കുകയും മാർച്ച് 27 അല്ലെങ്കിൽ 28 വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുകയും ചെയ്തു. ആർബർ ഇൻട്രാറ്റിന്റെ ദിവസത്തിൽ, കോളേജ് ഓഫ് ഡെൻഡ്രോഫോറസ് ("ട്രീ-ചുമക്കുന്നവർ") ഒരു പൈൻ മരം കൊണ്ടുപോയി ആറ്റിസിന്റെ ഒരു പ്രതിമ ഉണ്ടാക്കി "ദൈവത്തെപ്പോലെ കമ്പിളി തലപ്പാവു കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വയലറ്റ് പുഷ്പചക്രം കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. <ref>[[Francisco Rodríguez Adrados|Francisco R. Adrados]], ''Festival, Comedy and Tragedy: The Greek Origins of Theatre,'' translated by Christopher Holme (Brill, 1975, originally published 1972 in Spanish), p. 395.</ref> [[Lucretius|ലുക്രേഷ്യസ്]] (ബിസി ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ട്) ഏപ്രിലിൽ ആഘോഷിക്കുന്ന [[Megalensia|മെഗാലെൻസിയയിലെ]] മാഗ്ന മെറ്ററിന്റെ ഉല്ലാസയാത്രയിൽ റോസാപ്പൂക്കളെയും പേരിടാത്ത മറ്റ് പുഷ്പങ്ങളെയും കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുന്നു. <ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 2.627–628.; Hooey, "Rosaliae signorum," p. 27.</ref> ആറ്റിസ് പുരാണത്തിലെ അക്രമത്തിൽ നിന്ന് വയലറ്റ് എങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു എന്നതിന്റെ ഏറ്റവും വ്യക്തവും സങ്കീർണ്ണവുമായ വിവരണം<ref>Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' p. 65; Gasparao, ''Soteriology,'' p. 41.</ref> നൽകിയിരിക്കുന്നത് [[Christian apologist|ക്രിസ്ത്യൻ അപ്പോളജിസ്റ്റ്]] [[Arnobius|അർനോബിയസ്]] (മരണം: 330),ആണ്. <ref>Arnobius of Sicca, ''Adversus Nationes'' 6–7, drawing on sources he identifies as "Timotheus, a man not disreputable in matters of theology," and "Valerius the [[College of Pontiffs|pontifex]]", possibly [[Marcus Valerius Messalla Rufus|Marcus Valerius Messala]], the consul of 53 BC and author of a treatise identifying [[Aion (deity)|Aion]] with [[Janus]] on the etymological basis of ''Ia'', the name "Violet" in the story of Attis. Summary based on that of Lancelotti, ''Attis'', pp. 3–5; Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' pp. 65–67; and Giulia Sfameni Gasparro (combining the versions of Arnobius and Pausanias), ''Soteriology and Mystic Aspects in the Cult of Cybele and Attis'' (Brill, 1985), pp. 38–41.</ref> റോമൻ സാമ്രാജ്യത്വ കാലഘട്ടത്തിലെ ആരാധനാ സമ്പ്രദായത്തെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പതിപ്പ് മികച്ച രീതിയിൽ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.<ref>Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' p. 64.</ref> ഫ്രിഗിയയിലെ അഗ്ഡസ് എന്ന പാറയിൽ നിന്നാണ് കഥ ആരംഭിക്കുന്നത്. അതിൽ നിന്ന് പ്രളയത്തിനുശേഷം ലോകത്തെ വീണ്ടും ജനകീയമാക്കുന്നതിനായി [[Pyrrha|പിർഹയും]] [[Deucalion|ഡീകാലിയനും]] ചേർന്ന് കല്ലുകൾ മനുഷ്യരായി രൂപാന്തരപ്പെടുത്തി. ദേവന്മാരുടെ മഹതിയായ അമ്മ അവിടെ പതിവായി വിശ്രമിച്ചു. അവിടെ അവളെ കാമഭ്രാന്തനായ [[Jupiter (mythology)|ജൂപ്പിറ്റർ]] ആക്രമിച്ചു. തന്റെ ലക്ഷ്യം നേടാൻ കഴിയാതെ, ദേവന്മാരുടെ രാജാവ് പാറയിൽ സ്വയംഭോഗം ചെയ്തുകൊണ്ട് സ്വയം ഒഴിവായി.<ref>Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' p. 65.</ref>അതിൽ നിന്ന് അക്രമാസക്തനും അതിശക്തനുമായ [[Sex-androgyny in mythology|ഹെർമാഫ്രോഡിറ്റിക് ദേവത]]യായ അക്ഡെസ്റ്റിസ് അല്ലെങ്കിൽ [[Agdistis|അഗ്ഡിസ്റ്റിസ്]] ജനിച്ചു. ചർച്ചകൾക്ക് ശേഷം, ഡയോനിഷ്യസുമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞ ദേവന്മാർ ഈ അതിശക്തനായ അഗ്ഡിസ്റ്റിസിനെ പരിചരണത്തിനായി (ക്യൂറ) റോമൻ ദേവനായ [[Liber|ലിബറിന്]] നൽകുന്നു. ക്യൂറ എന്നാൽ "പരിചരണം, ഉത്കണ്ഠ, ചികിത്സ, മേൽനോട്ടം" എന്നാണ്. വീഞ്ഞിന്റെ ദേവനായ ലിബർ അഗ്ഡിസ്റ്റിസിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട നീരുറവയുടെ ([[Fontus|ഫോണ്ടസ്]]) ജലത്തെ ശുദ്ധമായ വീഞ്ഞ് ആക്കി മാറ്റുന്നു. നിവൃത്തിയില്ലായ്‌മയാൽ ദാഹിക്കുന്ന അഗ്ഡിസ്റ്റിസിനെ വീഞ്ഞ് കുടിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. സിരകൾ വീഞ്ഞ് വലിച്ചെടുക്കുന്നതിലൂടെ മയങ്ങാൻ തുടങ്ങുന്നു. മുടിയിൽ നിന്ന് നെയ്ത ഒരു കുടുക്കിലകപ്പെട്ട അഗ്ഡിസ്റ്റിസിനെ താൽക്കാലികമായി സ്വതന്ത്രമാക്കാനുള്ള സ്വയം നടത്തിയ പോരാട്ടത്തിൽ ജനനേന്ദ്രിയളെ മുറിച്ച് സ്വയം വൃഷ്‌ണച്ഛേദത്തിന് കാരണമാകുന്നു. ഇംപീരിയൽ കാലഘട്ടത്തിലെ മെഡിക്കൽ, ക്രിസ്ത്യൻ രചനകളിലെ ഒരു യൂഫെമിസം അനുസരിച്ച് രക്തനീരുറവയിൽ നിന്നുണ്ടായ ഒരു മാതളനാരകമരം, അതിന്റെ ഫലം വളരെ ആകർഷകമാണ്. നദിദേവനായ [[Sangarius (mythology)|സംഗാരിയസിന്റെ]] മകളായ [[Nana (Greek mythology)|നാന]], സിനു റിപോണിറ്റിൽ, ഈ ഫലം "യോനിയിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു." <ref>J.N. Adams, entry on ''sinus (muliebris)'', ''The Latin Sexual Vocabulary'' (Johns Hopkins University Press, 1982), pp. 90–91. In Pausanias, the impregnating edible is an almond, with the almond tree playing a role later in the version of Arnobius; Gasparro, ''Soteriology,'' p. 38.</ref> പിതാവിനെ പ്രകോപിപ്പിച്ച് നാന ഗർഭിണിയാകുന്നു. പിതാവ് അവളെ കേടായ സാധനങ്ങളുടെയിടയിൽ പൂട്ടിയിട്ട് പട്ടിണിക്കിടുന്നു. ദൈവങ്ങളുടെ മാതാവ് നൽകുന്ന പഴങ്ങളും മറ്റ് സസ്യാഹാരങ്ങളും അവളെ ജീവനോടെ നിലനിർത്തുന്നു. ശിശു ജനിക്കുമ്പോൾ, അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ സംഗാരിയസ് ഉത്തരവിടുന്നു. പക്ഷേ ഒരു ആട്ടിടയൻ കുട്ടിയെ കണ്ടെത്തി വളർത്തുന്നു. ഈ കുട്ടി ആണ് ആറ്റിസ്. [[File:Godward Ionian Dancing Girl 1902.jpg|thumb|upright|left|[[John William Godward|ജോൺ വില്യം ഗോഡ്‌വാർഡ്]] ചിത്രീകരിച്ച [[Ionians|അയോണിയൻ]] ഡാൻസിംഗ് ഗേൾ. വയലറ്റ് പുഷ്പചക്രവും കുങ്കുമപ്പൂവിന്റെ നിറമുള്ള വസ്ത്രവും ധരിച്ച മറ്റൊരു ചിത്രത്തിന്റെ ('[[:Commons:File:With Violets Wreathed 1902.jpg|With Violets Wreathed and Robe of Saffron Hue]]) രൂപസാദൃശ്യമുള്ള [[Victorian painting|വിക്ടോറിയൻ കാലഘട്ടത്തിലെ]] പൗരാണിക സാഹിത്യചിത്രം''' <ref>Vern G. Swanson, ''John William Godward: The Eclipse of Classicism'' (Antique Collectors Club Limited, 1997), p. 65; Rosemary J. Barrow, ''The Use of Classical Art and Literature by Victorian Painters, 1860-1912: Creating Continuity With the Traditions of High Art'' (Mellen Research University Press, 2007), p. 39.</ref>]] അസാധാരണമായ സൗന്ദര്യമുള്ള ആറ്റിസ് ദൈവങ്ങളുടെ അമ്മയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരന്തരമായ കൂട്ടാളിയായ അഗ്ഡിസ്റ്റിസും ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. വീഞ്ഞിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ, ആറ്റിസ് ഒരു വേട്ടക്കാരനെന്ന നിലയിൽ തന്റെ നേട്ടങ്ങൾ ദൈവിക പ്രീതി മൂലമാണെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സങ്കേതത്തിൽ വീഞ്ഞ് മതപരമായി നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നതിന്റെ (നെഫാസ്) കാരണം വിശദീകരിക്കുന്നു. വീഞ്ഞുമായി പ്രവേശിക്കുന്നവർക്ക് ഒരു മലിനീകരണമായി കണക്കാക്കുന്നു. അപലപനീയവും സാമൂഹികമായി പാർശ്വവൽക്കരിക്കുന്നതിന്റെയും ഭാഗമായി ആഗ്ഡിസ്റ്റിസുമായുള്ള ആറ്റിസിന്റെ ബന്ധത്തെ ഇൻഫാമിസ് എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. കുട്ടിയെ (പ്യൂവർ) വീണ്ടെടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഫ്രിജിയൻ രാജാവായ [[Midas|മിഡാസ്]], മകളുമായി ഒരു വിവാഹം സംഘടിപ്പിക്കുകയും നഗരം പൂട്ടിയിടുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, മേറ്റർ ഡ്യൂമിന് ആറ്റിസിന്റെ വിധി (ഫാറ്റം) അറിയാം. വിവാഹബന്ധം ഒഴിവാക്കിയാൽ മാത്രമേ അയാളെ ദ്രോഹത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുകയുള്ളൂ. ദേവന്മാരുടെ അമ്മയും അഗ്ഡിസ്റ്റിസും വിവാഹചടങ്ങിനെ തകർക്കുന്നു. ഒപ്പം അഗ്ഡിസ്റ്റിസ് അതിഥികൾക്കിടയിൽ പരിഭ്രമവും ഭ്രാന്തും പരത്തുന്നു. ക്രൈസ്തവ സ്രോതസ്സിലെ വിഷമകരമായ ഒരു ഭാഗത്തിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന വിശദാംശങ്ങളിൽ<ref>Gasparro, ''Soteriology,'' pp. 39–40, characterizing the detail as "a [[Christian polemic|polemical]] emphasis".</ref> [[Galli|ഗാലസ്]] എന്ന പുരോഹിതന്റെ വെപ്പാട്ടിയുടെ മകളുടെ മുലകൾ മുറിച്ചുമാറ്റി ഒരു കുടിയനെപ്പോലെ ആക്രോശിച്ച ആറ്റിസ് സ്വയം ഒരു പൈൻ മരത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ എത്തുകയും അഗ്ഡിസ്റ്റിസിന് ഒരു വഴിപാടായി ജനനേന്ദ്രിയം മുറിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവൻ രക്തം വാർന്നു ആറ്റിസ് മരിക്കുകയും രക്തപ്രവാഹത്തിൽ നിന്ന് വയലറ്റ് പുഷ്പം ജനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ദൈവങ്ങളുടെ മാതാവ് ജനനേന്ദ്രിയങ്ങളെ "മരിച്ചവരുടെ വസ്ത്രത്തിൽ" പൊതിഞ്ഞ് ഭൂമിയിൽ മൂടുകയും ജന്തുക്കളുടെ [[വൃഷണസഞ്ചി|വൃഷണസഞ്ചിയുടെ]] യാഗോചിതമായ ചികിത്സയെക്കുറിച്ചുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിൽ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ പുരാണത്തിന്റെ ഒരുഭാഗം ലിഖിതങ്ങളിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' p. 275.</ref>വയലറ്റ് (ഗ്രീക്ക് ഇയ) എന്ന് പേരുള്ള വധു ആറ്റിസിന്റെ നെഞ്ചിനെ കമ്പിളി കെട്ടുകളാൽ മൂടുന്നു. അഗ്ഡിസ്റ്റിസിനുവേണ്ടി വിലപിച്ച ശേഷം അവൾ ആത്മഹത്യചെയ്യുന്നു. മരിക്കുമ്പോഴുള്ള അവളുടെ രക്തം പർപ്പിൾ വയലറ്റുകളായി മാറുന്നു. ദൈവത്തിന്റെ അമ്മയുടെ കണ്ണുനീർ ഒരു ബദാം മരമായി മാറുന്നു. ഇത് മരണത്തിന്റെ കയ്പ്പിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. തുടർന്ന് അവൾ പൈൻ മരത്തെ തന്റെ പവിത്രമായ ഗുഹയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു. അഗ്ഡിസ്റ്റിസ് അവളുമായി വിലാപത്തിൽ പങ്കുചേരുന്നു. ആറ്റിസിനെ ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരികെകൊണ്ടുവരാൻ ജുപ്പിറ്റർ ദേവനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് അനുവദിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. എന്നാൽ വിധി ശരീരം ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കാതിരിക്കാനും, മുടി വളരാൻ തുടരാനും, [[ചെറിയ വിരൽ|ചെറുവിരലിനു]] ജീവിക്കാനും നിരന്തരമായ ചലനങ്ങളിൽ തരംഗമാകാനും അനുവദിക്കുന്നു. ആറ്റിസിന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം നടത്തിയ ആചാരങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്ത് മിഥ്യയുടെ വശങ്ങൾ പ്രത്യേകിച്ചും ഡയോനിഷ്യൻ ആരാധനയുമായുള്ള പോരാട്ടവും വിഭജനവും പുനർനിർമ്മിക്കുന്നുവെന്ന് അർനോബിയസ് വ്യക്തമായി പറയുന്നു. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും വികസിച്ചത് സാമ്രാജ്യത്വ കാലഘട്ടത്തിൽ മാത്രമാണ്. <ref>Lancellotti, ''Attis,'' pp. 89–90, 138ff. ''et passim''; Jan N. Bremmer, ''Greek Religion and Culture, the Bible, and the Near East'' (Brill, 2008), pp. 294–296, 298.</ref> മാർച്ച് 22-ന് ആർബർ ഇൻട്രാറ്റിനായി, ഡെൻഡ്രോഫോറുകൾ ആറ്റിസിന്റെ വയലറ്റ് പുഷ്പചക്ര മരത്തെ മാഗ്ന മേറ്ററിന്റെ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. മരിക്കുന്ന വയലയെന്ന നിലയിൽ, പാരന്റാലിയയ്‌ക്കായി ശവക്കുഴികളിലേക്ക് വയലറ്റുകൾ വിതറിയത് ആർബർ ഇൻട്രാറ്റിന്റെ ദിവസം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. <ref>Ovid, ''Fasti'' 2.537–540; Lancellotti, ''Attis,'' pp. 90–91; Gasparro, ''Soteriology,'' p. 42. Lancellotti emphasizes the non-cyclical permanence of Attis's death (p. 138) marked by rituals that recall funeral cult.</ref> അടുത്ത ദിവസം ഡെൻഡ്രോഫോറുകൾ [[Korybantes|കോറിബാന്റുകളെ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഗൗരവമേറിയ സംഗീതവും, സായുധ നൃത്തങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ച യുവാക്കളും പുരാണങ്ങളിലെ ശിശുദേവന്മാരുടെ സംരക്ഷകരായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. <ref>Michele Renee Salzman, ''On Roman Time: The Codex Calendar of 354 and the Rhythms of Urban Life in Late Antiquity'' (University of California Press, 1990), pp. 166–167.</ref> മാർച്ച് 24 ന് നടന്ന ഡൈസ് സാങ്കുനിസിനായി ("രക്ത ദിനം"), ഭക്തർ വിലാപത്തിന്റെ ഉന്മാദത്തിൽ മുഴുകി, മരിച്ചവരുടെ "പോഷണം" എന്ന് പ്രാർത്ഥിച്ച് പ്രതിമയിൽ രക്തം വിതറി. ഗല്ലി സൈബലിന്റെ ഷണ്ഡനായ പുരോഹിതനാകുന്നതിനുള്ള പ്രാഥമികമെന്ന നിലയിൽ ചില അനുയായികൾ ഈ ദിവസം സ്വയം ഷണ്‌ഡനായതായിരിക്കാം. തുടർന്നുള്ള വിശുദ്ധരാത്രിയ്ക്കായി ആറ്റിസിനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ "ശവകുടീരത്തിൽ" സ്ഥാപിച്ചു.<ref>Salzman, ''On Roman Time,'' p. 167; Lancellotti, ''Attis'', pp. 82 and 90.</ref> [[Sallustius|സല്ലുസ്റ്റിയസിന്റെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ, മരം മുറിക്കുന്നത് ഉപവാസത്തോടൊപ്പമായിരുന്നു. മരം വെട്ടിയതിനുശേഷം "തലമുറയുടെ കൂടുതൽ പുരോഗതിക്കുവേണ്ടി പുനർജന്മത്തിനായി പാൽ കുടിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം പുതിയ ഉയർച്ചയ്ക്കുവേണ്ടി ദേവന്മാർക്ക് സന്തോഷത്തോടുകൂടി മാലകളും അർപ്പിക്കുന്നു. <ref>Sallustius, ''Peri Theōn'' 4.10, as cited by Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' p. 277.</ref>[[Julian calendar|ജൂലിയൻ കലണ്ടറിലെ]] [[മഹാവിഷുവം]] മാർച്ച് 25 ന് ആറ്റിസിന്റെ ഏതെങ്കിലും അർത്ഥത്തിൽ" പുനർജന്മം "അല്ലെങ്കിൽ നവീകരണവുമായി സന്തോഷത്തോടുകൂടി ([[Hilaria|ഹിലാരിയ]]) മാലകളും അർപ്പിക്കുന്നു. <ref>Macrobius, ''Saturnalia'' 1.21.10; Forsythe, ''Time in Roman Religion,'' p. 88.</ref> ചില ആദ്യകാല ക്രൈസ്തവ സ്രോതസ്സുകൾ ഈ ദിവസത്തെ [[യേശുവിന്റെ ഉയിർത്തെഴുന്നേൽപ്പ്|യേശുവിന്റെ പുനരുത്ഥാനവുമായി]] ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു. <ref>[[Tertullian]], ''Adversus Iudaeos'' 8; [[Lactantius]], ''De Mortibus Persecutorum'' 2.1; Forsythe, ''Time in Roman Religion,'' p. 88; Salzman, ''On Roman Time,'' p. 168.</ref> [[ഡമാസിയൂസ്|ഡമാസ്കിയസ്]] അതിനെ "[[ഹേഡിസ്|ഹേഡിസിൽ]] നിന്നുള്ള വിമോചനമായി" കണ്ടു.<ref>Damascius, ''Vita Isidori excerpta a Photio Bibl. (Cod. 242),'' edition of R. Henry (Paris, 1971), p. 131; Salzman, ''On Roman Time,'' p. 168.</ref> ഒരു ദിവസത്തെ വിശ്രമത്തിനുശേഷം (റിക്വീഷ്യോ), മാഗ്ന മെറ്ററിന്റെ ആചാരപരമായ ശുദ്ധീകരണം (ലാവറ്റിയോ) മാർച്ച് 27 ന് നടത്തി. <ref>Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' pp. 277, 286–287. The ''Lavatio'' is mentioned by Ovid in the Augustan period, and other literary references indicate it was "well established" by the [[Flavian dynasty|Flavian period]]; Forsythe, ''Time in Roman Religion,'' p. 89.</ref>മാർച്ച് 28 [[Vatican Hill|വത്തിക്കാനത്തിലെ]] മാഗ്ന മെറ്ററിന്റേയും ആറ്റിസിന്റേയും [[Greco-Roman mysteries|രഹസ്യങ്ങളിലേയ്ക്ക്]] മതപ്രവേശം ചെയ്യുന്ന ഒരു ദിനമായിരിക്കാം.<ref>Specifically at the [[Gaianum]], near the Phrygianum sanctuary associated with Cybele; Salzman, ''On Roman Time,'' pp. 165, 167. Lawrence Richardson, ''A New Topographical Dictionary of Ancient Rome'' (Johns Hopkins University Press, 1992), p. 180, suggests that ''Initium Caiani'' might instead refer to the "entry of Gaius" ([[Caligula]]) into Rome on March 28, 37 AD, when he was acclaimed as ''[[princeps]]''. The Gaianum was a track used by Caligula for chariot exercises. Salzman (p. 169) sees the Gaianum as a site alternative to the Phrygianum, access to which would have been obstructed in the 4th century by the construction of [[Old St. Peter's Basilica|St. Peter's]].</ref> "മരിക്കുകയും പുനർജീവിക്കുന്നതുമായ സസ്യദേവൻ" എന്ന കർക്കശമായ രൂപരേഖയിൽ ആറ്റിസിനെ കാണാൻ പണ്ഡിതന്മാർക്ക് താൽപ്പര്യമില്ലെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആചാരങ്ങളുടെ ശവസംസ്കാര സ്വഭാവത്തിന് സസ്യചക്രം അവിഭാജ്യമാണ്. <ref>Gasparro, ''Soteriology,'' pp. 44–45; H.S. Versnel, ''Inconsistencies in Greek and Roman Religion: Transition and Reversal in Myth and Ritual'' (Brill, 1993, 1994), vol. 2, p. 154.</ref> റോമൻ കാലഘട്ടത്തിൽ പൈൻ ട്രീ, പൈൻ കോണുകൾ അവയുടെ ആരാധന പ്രാധാന്യത്തിനായി ആറ്റിസിന്റെ പ്രതിരൂപത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. <ref>Bremmer, ''Greek Religion and Culture,'' pp. 279 and 288, suggesting also that the tree of the Romans was not entirely an innovation, but a survival or translation of the decorated tree, perhaps an almond, that was part of the [[Hittite religion|Hittite]] new year festival in the spring.</ref> ഒന്നോ രണ്ടോ നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഏഥൻസിൽ നിന്നുള്ള ആറ്റിസിന്റെ പ്രതിമയിൽ [[മാതളനാരങ്ങ]], പൈൻ കോണുകൾ, വയലറ്റുകളുടെ ഒരു പൂച്ചെണ്ട്‌ എന്നിവ അടങ്ങിയ ഒരു കൊട്ടയുണ്ട്.<ref>Gasparro, ''Soteriology,'' p. 48.</ref> == വസന്തകാല ഉത്സവങ്ങളിലെ സസ്യങ്ങൾ == റോസാപ്പൂക്കൾ ഉൾപ്പെട്ട പഴയ വസന്തകാല ഉത്സവങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം റോസാലിയയെ പ്രചരിപ്പിക്കാനും ജനപ്രിയമാക്കാനും സഹായിച്ചു. കൂടാതെ റോമാക്കാരുടെ സ്വകാര്യ ഡൈസ് വയലേ അല്ലെങ്കിൽ വയലാരിസ് അർബർ ഇൻട്രാറ്റ് ചടങ്ങുകളുടെ പൊതു പ്രാധാന്യം വർദ്ധിപ്പിച്ചു. <ref>Hooey, "Rosaliae signorum," p. 27.</ref> ആറ്റിസും അഡോണിസും തമ്മിലുള്ള ആശയപരമായ ബന്ധം പ്രധാനമായും പിൽക്കാല സാമ്രാജ്യത്വ കാലഘട്ടത്തിലാണ് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത്. <ref>Bremmer, ''Greek Religion and Culture,'' p. 270, emphasizing the disparities between the early cult of Attis and developments in [[Late Antiquity]] (p. 268).</ref> [[നവപ്ലേറ്റോണിസം|നവപ്ലേറ്റോണിസത്തിലെ]] തത്ത്വചിന്തകനായ [[പോർഫിറി|പോർഫിറി]] (എ.ഡി. 305 എ.ഡി) അഡോണിസിനെയും ആറ്റിസിനെയും "ഭൂമിയുടെ ഫലങ്ങളായി" കണ്ടു. [[File:The Awakening of Adonis - John William Waterhouse (1899).jpg|thumb|''[[John William Waterhouse|വാട്ടർഹൗസ്]] ചിത്രീകരിച്ച അവേയർനെസ് ഓഫ് അഡോണിസ് (1900) ]] <blockquote>''Attis is the symbol of the blossoms which appear early in the spring, and fall off before the complete fertilization; whence they further attributed castration to him, from the fruits not having attained to seminal perfection: but Adonis was the symbol of the cutting of the perfect fruits.''<ref>As recorded by the Christian apologist [[Eusebius]], ''[[Praeparatio evangelica]]'' 3.11.12 and 15, and 3.13.14, translated by E.H. Gifford (1903), as cited by Gasparro, ''Soteriology,'' p. 46. In a commentary on Ovid, and citing Porphyry and Eusebius, the 15th-century [[Italian humanist]] [[Paolo Marsi|Paulus Marsus]] noted that "Atys castrated means nothing other than the flower that falls before the fruit"; Rebecca Zorach, ''Blood, Milk, Ink, Gold: Abundance and Excess in the French Renaissance'' (University of Chicago Press, 2005), p. 72.</ref></blockquote> പോർഫിറി, ആറ്റിസ്, അഡോണിസ്, കോറെ (പെർസെഫോൺ "ആദ്യത്തെ", "ഉണങ്ങിയ" അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യവിളകളെ സ്വാധീനിക്കുന്നു), ഡയോനിസസ് (മൃദുവായതും [[അണ്ടി (ഫലം)|പുറംതോടിന്റെ പഴങ്ങളും]] സ്വാധീനിക്കുന്നവർ) എന്നിവരെ "സെമിനൽ നിയമത്തിന്റെ" ദേവതകളായി പരസ്പരം ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>കോറെയ്ക്ക് വേണ്ടി പ്ലൂട്ടോയെ കൊണ്ടുപോയി. അതായത്, വിതയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് സൂര്യൻ ഭൂമിക്കടിയിൽ അസ്തമിക്കുന്നു; സഖ്യകക്ഷികളായി ആറ്റിസ് പ്രതീകപ്പെടുത്തുന്നത് പുഷ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ശേഷിയും അഡോണിസ് പ്രതീകപ്പെടുത്തുന്നത് വിളഞ്ഞ ധാന്യം കൊയ്യുന്നതിനെയും ആണ്.''</blockquote> [[Pluto (mythology)|പ്ലൂട്ടോയുടെ]] മണവാട്ടിയായി പെർസെഫോൺ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയ പുൽമേടിൽ നിറഞ്ഞ പുഷ്പ ഇനങ്ങളിൽ റോസാപ്പൂക്കളും വയലറ്റുപ്പൂക്കളും ഉൾപ്പെടുന്നു. <ref>Cohen, "Mythic Landscapes of Greece," in ''The Cambridge Companion to Greek Mythology'', p. 316, citing the ''[[Homeric Hymn to Demeter]],'' one of the earliest treatments of the myth. Ovid places Proserpina among violets and lilies at ''[[Metamorphoses]]'' 5.332, and dwells on the abundance and variety of flowers—with the rose the favored choice of the attendant [[Nymph|nymphs]]—in his treatment of the same myth for the month of April at ''Fasti'' 4.429–442. Claudian, ''De raptu Proserpina'' 2.92–93, lists roses, hyacinths and violets.</ref> താരതമ്യ പുരാണശാസ്ത്രജ്ഞനായ മിർസിയ എലിയേഡ്, സസ്യജാലങ്ങൾക്കും മനുഷ്യന്റെ നിലനിൽപ്പിനുമിടയിലുള്ള ഒരു "ജീവിത പ്രവാഹമായി" ദിവ്യ രൂപാന്തരീകരണത്തെ കണ്ടു. അക്രമാസക്തമായ മരണം ജീവിതത്തിന്റെ സൃഷ്ടിപരമായ കഴിവിനെ തടസ്സപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, അത് മറ്റേതെങ്കിലും രൂപത്തിൽ സസ്യങ്ങൾ, പഴങ്ങൾ, പുഷ്പം" എന്നിവയിൽ പ്രകടിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ആറ്റീസിന്റെ വയലറ്റുപ്പൂക്കളും അഡോണിസിന്റെ റോസാപ്പൂക്കളും അനെമോണുകളും വീരന്മാരുടെ മരണശേഷം യുദ്ധക്കളങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന പുഷ്പങ്ങളുടെ ഇതിഹാസങ്ങളുമായി എലിയേഡ് ബന്ധപ്പെടുത്തി. <ref>[[Mircea Eliade]], ''Patterns in Comparative Religion,'' translated by Rosemary Sheed (University of Nebraska Press, 1996, translation originally published in 1958), p. 302.</ref> == മിലിട്ടറി റോസാലിയ == [[File:5966 - Brescia - S. Giulia - Cippo per soldato (sec. I I) - Foto Giovanni Dall'Orto, 25 Giu 2011.jpg|thumb|upright|ഒരു റോമൻ പട്ടാളക്കാരന്റെ ശവസംസ്കാര സ്മാരകത്തിലെ സൈനിക നിലവാരത്തിലുള്ള ഈഗിൾ (എ.ഡി 1 മുതൽ 2 വരെ നൂറ്റാണ്ട്)]] മെയ് മാസത്തിൽ രണ്ട് തീയതികളിൽ സൈനിക മാനദണ്ഡങ്ങൾ (സിഗ്ന) റോസാപ്പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ചുകൊണ്ട് റോമൻ സൈന്യം റോസാലിയ സിഗ്നോറം ആഘോഷിച്ചു. എ.എച്ച്. ഹൂയി മിലിട്ടറി റോസ് ഫെസ്റ്റിവലിനെ കാർഷിക ദേവതകളുടെ പരമ്പരാഗത വസന്തകാല ഉത്സവങ്ങളായാണ് കാണുന്നത്. <ref>Hooey, "Rosaliae signorum," pp. 27–28.</ref> [[Severus Alexander|സെവേറസ് അലക്സാണ്ടറുടെ]] (എ.ഡി. 224–235) ഭരണകാലത്ത് [[ഡുറാ യുറോപ്പോസ്|ഡ്യൂറ-യൂറോപോസിൽ]] നിലയുറപ്പിച്ച ഒരു കൂട്ടായ്‌മയുടെ പാപ്പിറസ് കലണ്ടറായ [[Feriale Duranum|ഫെരിയേൽ ഡുറാനത്തിൽ]] ഈ ഉത്സവം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. സൈന്യത്തിന് നൽകുന്ന ഒരു സാധാരണ മത കലണ്ടറിനെയാണ് ഈ കലണ്ടർ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. <ref>Lucinda Dirven, ''The Palmyrenes of Dura-Europos: A Study of Religious Interaction in Roman Syria'' (Brill, 1999), pp. 184–185; Nigel Pollard, ''Soldiers, Cities, and Civilians in Roman Syria'' (University of Michigan Press, 2000), pp. 143 (especially note 126), 146.</ref> അപൂർണ്ണമായ മൂലഗ്രന്ഥം കാരണം രണ്ട് റോസാലിയയുടെ ആദ്യദിനം. തീർച്ചയില്ലാത്തതാണെങ്കിലും, അത് ലെമൂറിയ കാലഘട്ടവുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടിരുന്നു. മെയ് 9, 11, 13 തീയതികളിലെ പുരാതന ഉത്സവ ദിവസങ്ങളിൽ <ref>Duncan Fishwick, "Dated Inscriptions and the ''Feriale Duranum''," in ''Syria'' 65 (1988), p. 356; Douglas W. Geyer, ''Fear, Anomaly, and Uncertainty in the Gospel of Mark'' (Scarecrow Press, 2002), p. 138, citing [[Robert O. Fink|R.O. Fink]], A.S. Hooey, and W.S. Snyder, "The ''Feriale Duranum''," ''Yale Classical Studies'' 7 (1940), p. 115. [[Stefan Weinstock]], "A New Greek Calendar and Festivals of the Sun," ''Journal of Roman Studies'' 38 (1948), p. 38, gives the date as May 10. Steven K. Drummond and Lynn H. Nelson, ''The Western Frontiers of the Imperial Rome'' (M.E. Sharpe, 1994), p. 203, place it on May 9.</ref> അകാല മരണം മൂലം പാതാളത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നതിനുപകരം ഭൂമിയിൽ അലഞ്ഞുനടന്നവരുടെ. നിഴലുകളെ ([[Lemures|ലെമറുകൾ]] അല്ലെങ്കിൽ ലാർവകൾ) അനുസ്മരിച്ചിരുന്നു. ഓവിഡിന്റെ വ്യക്തമായ വിവരണത്തിൽ, ലെമൂറിയയുടെ ചടങ്ങുകളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ശക്തമായ ഒരു [[Apotropaic magic|അപ്പോട്രോപൈക് ആംഗ്യമായി]] കറുത്ത പയർ തുപ്പുന്നത് അവതരിപ്പിച്ചു. <ref>Michael Lipka, ''Roman Gods: A Conceptual Approach'' (Brill, 2009), p. 43.</ref> റോസാലിയ സിഗ്നോറത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ ആഘോഷം മെയ് 31 ന് ജൂൺ കലണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പുള്ള ദിവസമായിരുന്നു. <ref>Phillips, ''Oxford Classical Dictionary,'' quotes the calendar as ''pridie kal. Iunias ob rosalias signorum supplicatio''; that is, as occurring on the day before the [[Kalends]] of June.</ref> ജൂൺ ഒന്നിന് പെരുന്നാൾ ദിനം, [[Cardea|ഡിയ കാർന]] ("മാംസദേവത" അല്ലെങ്കിൽ "ഭക്ഷ്യദേവത"),യ്ക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നതും സാധാരണയായി "ബീൻ കലണ്ടെൻസ് " (കലണ്ടെ ഫബാരിയേ) എന്ന് പൊതുവായി വിളിക്കപ്പെടുന്നതും <ref>Macrobius, ''Saturnalia'' 1.12.33.</ref> മരിച്ചവരുടെ ആചാരങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതായിരിക്കാം . <ref>In the conjecture of [[Georg Wissowa|Wissowa]]; [[William Warde Fowler]], ''The Roman Festivals of the Period of the Republic'' (London, 1908), p 131. Fowler is cautious about over-interpreting the evidence to characterize all these occasions as "rites of the dead".</ref>കൂടാതെ ലെമൂറിയയുടെ ദിവസങ്ങൾ കലണ്ടറിൽ നെഫസ്റ്റസ് എന്ന് അടയാളപ്പെടുത്തിയിരുന്നത് സാധാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ മതപരമായി നിരോധിച്ചിരുന്ന ഒരു കാലം ആയിരുന്നു അത്. പിൽക്കാല സാമ്രാജ്യത്തിൽ, റോസാലിയ സിഗ്നോറം മെയ് 29 മുതൽ ജൂൺ 1 വരെ നടന്ന "ബീൻ ഗെയിംസ്" ([[Ludi|ലുഡി]] ഫാബറീസി) യുടെ മൂന്നാം ദിവസവുമായി ഒത്തുവന്നു. ഒരുപക്ഷേ ഇത് കാർണയുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം അറിയപ്പെടുന്നു.<ref>Salzman, ''On Roman Time,'' pp. 92, 122, 127; Macrobius, ''Saturnalia'' 1.12.33.</ref>"കാർണേറിയയിൽ" റോസാപ്പൂ അലങ്കാരത്തിനുള്ള ഒരു വസ്വിയ്യത്ത് ഒരു സിവിലിയൻ ലിഖിതം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു, ഇതിനെ [[തിയോഡോർ മോംസെൻ]] വ്യാഖ്യാനിച്ചത് കാർണയുടെ കലെണ്ടുകളായാണ്.<ref>''CIL'' 3.3893; Fowler, ''Roman Festivals'', p. 131.</ref> റോമൻ ബ്രിട്ടനിലെ ([[Corbridge|കോർബ്രിഡ്ജ്]], [[Northumberland|നോർത്തംബർലാൻഡ്]]) [[Coria (Corbridge)|കൊറിയ]]യിലെ മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സൈനിക ആസ്ഥാനത്തു നിന്നുള്ള ശില്പം റോസാലിയയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>Fishwick, "Dated Inscriptions and the ''Feriale Duranum''," pp. 351–352.</ref> ജർമ്മനി സുപ്പീരിയർ പ്രവിശ്യയിലെ മൊഗൊണ്ടിയാക്കം (ഇന്നത്തെ മെയിൻസ്) നിന്നുള്ള മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു ലിഖിതം മെയ് 10 ന് സൈനിക യൂണിറ്റിന്റെ (ഒരു സെഞ്ചൂറിയ) [[Genius (mythology)|ജീനിയസിന്]] ഒരു ബലിപീഠത്തിന്റെ സമർപ്പണം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ലിഖിതത്തിൽ റോസാലിയയുടെ പേര് നൽകിയിട്ടില്ലെങ്കിലും, സാമ്രാജ്യത്വ ആരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സമർപ്പിച്ച തീയതി, അതിനോട് യോജിക്കുന്നതിനായി തിരഞ്ഞെടുത്തിരിക്കാം.<ref>''CIL'' 13.6681; Fishwick, "Dated Inscriptions and the ''Feriale Duranum''," p. 356.</ref> [[File:010 Conrad Cichorius, Die Reliefs der Traianssäule, Tafel X.jpg|thumb|left|upright=1.8|സൈനിക മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഒരു റിലീഫ് പാനലിൽ, [[Trajan's Column|ട്രാജന്റെ നിരയിൽ]] നിന്നുള്ള ഒരു [[Suovetaurilia|ലസ്ട്രൽ ത്യാഗത്തിന്റെ]] സാന്നിധ്യത്തിൽ (മുകളിൽ മധ്യഭാഗത്ത്) നിരത്തിയിരിക്കുന്നു. മരത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ സൈനിക കാഹളക്കാർ [[Roman tuba|ട്യൂബയും]] [[Cornu (horn)|കോർണുവയും]] കളിക്കുന്നു.]] സൈനിക മാനദണ്ഡങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമുള്ള സൈന്യത്തിന്റെ സവിശേഷതകളായ ഭക്തിപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു റോസാലിയ സിഗ്നോറം. സൈന്യം ദൈവങ്ങളെപ്പോലെയാണ് മാനദണ്ഡങ്ങളെ ആരാധിക്കുന്നതെന്നും, ലിഖിതങ്ങൾ അവരുടെ സമർപ്പണങ്ങൾ ([[Votum|വോട്ട]]) രേഖപ്പെടുത്തുന്നുവെന്നും [[Roman historiography|സാമ്രാജ്യത്വ ചരിത്രകാരനായ]] [[ടാസിറ്റസ്|ടാസിറ്റസ്]] പറയുന്നു.<ref>''[[Corpus Inscriptionum Latinarum|CIL]]'' 7.1030 is an example of such a dedication from [[Roman Britain]]: Drummond and Nelson, ''The Western Frontiers of Imperial Rome'', p. 214; G.R. Watson, ''The Roman Soldier'' (Cornell University Press, 1969, 1985), p. 130.</ref>ഒരു [[Roman legion|ലെജിയൻ]] അതിന്റെ രൂപവത്കരണത്തിന്റെ വാർഷികം അടയാളപ്പെടുത്തിയ ദിവസം റോമൻ ഈഗിൾസ് എന്നു പരാമർശിക്കുന്ന "ഈഗിളിന്റെ ജന്മദിനം," എന്ന [[Aquila (Roman)|നതാലിസ് അക്വില]]യായിരുന്നു.<ref>Hooey, "Rosaliae signorum," p. 19; [[Pat Southern]], ''The Roman Army: A Social and Institutional History'' (Oxford University Press, 2006), p. 161; Brian Campbell, ''The Roman Army, 31 BC–AD 337: A Sourcebook'' (Routledge, 1994), [https://books.google.com/books?id=RUN-TGktYLYC&pg=PT136&dq=%22rosaliae+signorum%22&hl=en&sa=X&ei=1cx1UaWYMKnM2AWys4DABA&ved=0CC8Q6AEwADgK n.p.]</ref>[[Castra|മാർച്ചിംഗ്]] ക്യാമ്പുകൾ ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ റോമൻ സൈനിക ക്യാമ്പുകളും ഒരു കേന്ദ്ര ബലിപീഠത്തിന് ചുറ്റും പ്രതിദിന ബലി അർപ്പിച്ചു. അവിടെ ചുറ്റും നിലത്തു ക്രമീകരിച്ചിരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും ചിത്രങ്ങൾക്കു മുന്നിൽ ദിവസേന യാഗങ്ങൾ അർപ്പിച്ചു. <ref>Hooey, "Rosaliae signorum," p. 17; Graham Webster, ''The Roman Imperial Army: Of the First and Second Centuries A.D.'' (University of Oklahoma Press, 1979, 3rd ed. 1998), p. 133.</ref>അവരവരുടെ നിലവാരത്തിൽ സ്വർണ്ണം, വെള്ളി എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച പുഷ്പചക്രങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു. അവ സജീവമായ പുഷ്പചക്രങ്ങളുടെ മികച്ച സമ്മാനത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. മോഹങ്ങൾ, പ്രചാരണത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചുള്ള ചടങ്ങുകൾ, വിജയങ്ങൾ, പ്രതിസന്ധി അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, ഇംപീരിയൽ അവധിദിനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി കഴുകന്മാരെയും മറ്റ് സിഗ്നകളെയും പുഷ്പചക്രങ്ങൾ കൊണ്ട് അഭിഷേകം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. <ref>[[Pliny the Elder|Pliny]], ''Natural History'' 13.3.23; Suetonius, ''Claudius'' 13; Hooey, "Rosaliae signorum," pp. 17–19; Webster, ''The Roman Imperial Army,'' pp. 106 (note 16) and 133.</ref>ഈ അവസരങ്ങളിൽ എ.ഡി 398-ൽ ഹൊനോറിയസ് ചക്രവർത്തിയുടെ കല്യാണം ക്ലോഡിയൻ ഒരു എപ്പിത്തലാമിയത്തിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. സൈനിക ആദർശങ്ങളെ ചുവപ്പ് പൂക്കളായി വളരുമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ ആദർശവാഹകരും പട്ടാളക്കാരും ആചാരപരമായി സാമ്രാജ്യപരമായ മണവാളനെ ഒരു പർപ്പിൾ ഹാലോ ആയ നിംബോ പൂക്കൾ കൊണ്ട് മൂടുന്നു.<ref>Hooey, "Rosaliae signorum," pp. 18 and 32, citing [[Claudian]] 10.187–188 and 295–297.</ref> എ.ഡി 42-ൽ ക്ലോഡിയസിനെതിരായ കലാപത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുമ്പോൾ, ശപഥം ലംഘിച്ച സൈനികരുടെ ക്യാമ്പ് തകർക്കാൻ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഈഗിൾസിനെ അലങ്കരിക്കാനോ പാളയം തകർക്കാൻ വലിച്ചിടാനോ ദിവ്യ ഏജൻസി തടഞ്ഞുവെന്ന് സ്യൂട്ടോണിയസ് പറയുകയുണ്ടായി. അവരുടെ മതപരമായ ബാദ്ധ്യതയെക്കുറിച്ച് ഓർമ്മപ്പെടുത്തിയതിനാൽ അവർ മാനസാന്തരത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു (പെനിറ്റെൻഷ്യം മത സംഭാഷണത്തിൽ).<ref>Webster, ''The Roman Imperial Army,'' p. 106, citing Suetonius, ''Claudius'' 13.</ref>റോമൻ മിലിട്ടറിയുടെ മതജീവിതത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി ക്രിസ്ത്യൻ അപ്പോളജിസ്റ്റുകൾ മിനുസിയസ് ഫെലിക്സ് [[Cruciform|ക്രൂശിന്റെ]] ആകൃതി കാരണം സൈനികർ [[Christian cross|ക്രിസ്ത്യൻ കുരിശിനെ]] അറിയാതെ ആരാധിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് തെളിയിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.<ref>Hooey, "Rosaliae signorum," p. 16, especially note 3, citing [[Tertullian]] ''[[Apologeticum]]'' 16 and ''Ad nationes'' 1.12, and [[Minucius Felix]] 29.6–7; p. 206</ref> 1 മുതൽ 3 വരെ നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ സാമ്രാജ്യത്തിൽ നിന്നുള്ള റോസാലിയയുടെ മിക്ക തെളിവുകളും മരിച്ചവരുടെ ഉത്സവങ്ങളിലേക്കാണ് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത്. വീണുപോയ സഖാക്കളെ സൈനികർ അനുസ്മരിച്ചു. <ref>Hooey, "Rosaliae signorum," pp. 23–25.</ref> മരിച്ച സഹോദരങ്ങളുടെ മനസ്സിന് (സത്യവാങ്മൂലം) ശപഥം ചെയ്യാം. <ref>[[Silius Italicus]], ''Punica'' 6.113–116; Charles W. King, "The Roman ''Manes'': The Dead as Gods," in ''Rethinking Ghosts in World Religions'' (Brill, 2009), p. 112.</ref> എന്നിരുന്നാലും, റോസാലിയ സിഗ്നോറത്തെ ഒരു തരം "[[Remembrance Day|പോപ്പി ഡേ]]" ആയി വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നതിനെതിരെ ഹൂയി വാദിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ റോമൻ റോസ് ഉത്സവങ്ങൾ വ്യത്യസ്തവും പരസ്പരവിരുദ്ധവുമായ രണ്ട് തരങ്ങളായിരുന്നു. വസന്തത്തിന്റെ ആഘോഷവും ലൈസൻസിയുമുള്ള ഉത്സവങ്ങൾ, മരിച്ചവരുടെ ആചാരപരമായ ആരാധന. സിവിലിയൻ മേഖലയിൽ നിന്ന് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ട, പഴയ കാർഷികദേവതകളുടെ ഉത്സവങ്ങൾ കിഴക്കൻ സാമ്രാജ്യത്തിൽ ആഡംബരപൂർവ്വം ആഘോഷിച്ചു. ഫെറിയേൽ ദുരാനത്തിലെ മറ്റ് അവധി ദിവസങ്ങളിലെ പൊതു, സാമ്രാജ്യത്വ സ്വഭാവത്തിന് അനുസൃതമായി ഇത് സവിശേഷമായിരുന്നു. <ref>Hooey, "Rosaliae signorum," pp. 23–26, 32–35. Webster, ''The Roman Imperial Army,'' p. 150, accepts Hooey's "carnival" interpretation.</ref> റോസാലിയ സിഗ്നോറത്തിന്റെ ഈ "കാർണിവൽ" കാഴ്ചപ്പാട് വില്യം സെസ്റ്റൺ നിരസിച്ചു. സൈനിക ഉത്സവ സീസണിലെ ആദ്യ യുദ്ധങ്ങൾക്ക് ശേഷം മെയ് ഉത്സവങ്ങളെ ആഘോഷവേളകളായി കണ്ട [[William Seston|വില്യം സെസ്റ്റൺ]], മെയ് 23 ന് രണ്ട് റോസ് അലങ്കാരങ്ങൾക്കിടയിൽ വീണ [[Tubilustrium|ട്യൂബിലസ്ട്രിയവുമായി]] ഏകോപിപ്പിച്ചു.<ref>[[William Seston]], "Feldzeichen," in ''Scripta Varia. Mélanges d'histoire romaine, de droit, d'épigraphie et d'histoire du christianisme'' (Publications de l'École française de Rome, 1980), p. 273.</ref> [[File:9595 - Milano - Museo archeologico - Patera di Parabiago - Foto Giovanni Dall'Orto 13 Mar 2012.jpg|thumb|upright=1.3|സൈബലിനോടും ആറ്റിസിനോടും ഒപ്പം കോറിബാന്റസ് ([[Parabiago plate|പാരബിയാഗോ പ്ലേറ്റിൽ]] നിന്നുള്ള വിശദാംശങ്ങൾ; എംബോസ്ഡ് സിൽവർ, എ.ഡി. 200–400, [[Mediolanum|മിലാന്]] സമീപമുള്ള ഒരു ശവകുടീരത്തിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തി, ഇപ്പോൾ [[Archaeological Museum of Milan|മിലാനിലെ ആർക്കിയോളജിക്കൽ മ്യൂസിയത്തിൽ]] സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു)]] ട്യൂബിലസ്ട്രിയം തന്നെ ഒരു ശുദ്ധീകരണ ചടങ്ങായിരുന്നു. മാർച്ച് 23 നും മെയ് 23 നും ഇടയിൽ കലണ്ടറുകളിൽ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തി. ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ പ്രതിമാസമായിരിക്കാം. സാക്രൽ ഗെയിമുകൾ, ചടങ്ങുകൾ, ശവസംസ്കാരങ്ങൾ, <ref>[[Jörg Rüpke]], ''The Roman Calendar from Numa to Constantine: Time, History, and the Fasti,'' translated by David M.B. Richardson (Wiley-Blackwell, 2011, originally published in German 1995), pp. 28–29; [[Pat Southern]], ''The Roman Army: A Social and Institutional History'' (Oxford University Press, 2006), p. 159.</ref> എന്നിവയ്‌ക്കും ചിഹ്നങ്ങൾക്കും സമയപരിപാലനത്തിനും വിരാമമിടാൻ ആൻ‌സിയേറ്ററി കാഹളങ്ങൾ (ട്യൂബി അല്ലെങ്കിൽ ട്യൂബ, നീളമുള്ള നേരായ കാഹളം, ശരീരത്തിന് ചുറ്റും വളഞ്ഞ കോർ‌നുവ) ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. <ref>Southern, ''The Roman Army,'' p. 159; [[Yann Le Bohec]], ''The Imperial Roman Army'' (Routledge, 2001, originally published 1989 in French), p. 50; Webster, ''The Roman Imperial Army,'' p. 140.</ref> മാർച്ച് 23 ട്യൂബിലസ്ട്രിയം റോം നഗരത്തിൽ ചൊവ്വയുടെ സായുധ പുരോഹിതന്മാരായ [[Salii|സാലിയുടെ]] ഘോഷയാത്രയുമായി ചേർന്നു. അവർ അവരുടെ പവിത്രമായ കവചങ്ങൾ കെട്ടി. പിൽക്കാല സാമ്രാജ്യത്തിൽ, ആറ്റിസിന്റെ "പുണ്യവാരം" എന്നതിലേക്ക് ഇത് ഒത്തുചേർന്നിരുന്നു. മഗ്ന മാതാവിന്റെ ക്ഷേത്രത്തിൽ മരത്തിനരികിൽ വിശ്രമിച്ച ദിവസത്തിലാണ് ഇത് സംഭവിച്ചത്. മരണ / അരാജകത്വത്തിന്റെയും (വീണ്ടും) ജനന / ക്രമത്തിന്റെയും ചക്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പോയിന്റായി, വിവിധ പാരമ്പര്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കാറ്റിന്റെയും താളവാദ്യങ്ങളുടെയും ശബ്ദ ആചാരങ്ങൾ, സൈബലിലും ആറ്റിസിലും പങ്കെടുത്ത റോമൻ ചടങ്ങുകൾ അപ്പോട്രോപൈക്ക് കാഹളം സ്ഫോടനങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ സാലിയൻ പുരോഹിതന്മാർ പരിചകളെ അടിക്കുന്നത്<ref>Salzman, ''On Roman Time,'', pp. 166–167. Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' p. 73, cites [[Julian (emperor)|Julian]], ''Oratio'' 5.169c, on the sounding of trumpets after the castration of Attis.</ref> ക്രി.മു. ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ കൊറേറ്റുകളുമായി ദൈവശാസ്ത്രപരമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നു.<ref>The Salii identified with the ''Kouretes'' by [[Dionysius of Halicarnassus]] 2.70–71 (see also [[Catullus]] 63, who attributes the ''tripudium'' dance of the Salii to the ecstatic followers of Cybele and Attis); Bremmer, ''Greek Religion and Culture,'' p. 296.</ref> ഒരു [[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണവുമായി]] ചേർന്ന് സൈന്യം കാഹളങ്ങളിൽ ശബ്ദ ആചാരങ്ങളുടെ പ്രകടനം ടാസിറ്റസ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. <ref>Tacitus, ''Annales'' 1.28; Southern, ''The Roman Army,'' p. 159; Rüpke, ''The Roman Calendar,'' p. 28, especially note 44.</ref> ഈ രീതി മറ്റ് സ്രോതസ്സുകളിൽ ഒരു സിവിലിയൻ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു. <ref>Rüpke, ''The Roman Calendar,'' p. 28, citing [[Juvenal]] 6.442–443 and [[Livy]] 26.5.9.</ref> റോമൻ കലണ്ടർ യഥാർത്ഥത്തിൽ ചാന്ദ്രമായതിനാൽ ഐഡീസിന്റെ പൗർണ്ണമിക്ക് ശേഷമുള്ള ഒരു ന്യൂഡൈനൽ ചക്രം "ക്ഷയിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ചന്ദ്രനെ (ലൂണ)" ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ട്യൂബയെ പ്രതിമാസം കളിക്കാറുണ്ടെന്ന് [[Jörg Rüpke|ജോഗ് റോപ്കെ]] അനുമാനിക്കുന്നു. <ref>Rüpke, ''The Roman Calendar,'' p. 28. Rüpke argues that the Tubilustrium continued to be monthly, with the likely exception of [[Februarius|February]]—a month already largely consumed with the care of the dead—but in other months its spot on calendars was overwritten by festivals that doubled up on the date.</ref> ചിഹ്നങ്ങളും കാഹളങ്ങളും റോമൻ സൈനിക സംസ്കാരത്തിൽ ആചാരപരമായും പ്രവർത്തനപരമായും പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു. [[ട്രാജൻ സ്തൂപം|ട്രാജന്റെ സ്തൂപത്തിൽ]] കാഹളങ്ങൾ മോഹങ്ങൾക്കിടയിൽ ഉള്ള നിലവാരത്തിലേക്ക് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നു. <ref>Webster, ''The Roman Imperial Army,'' p. 134.</ref> ലാറ്റിൻ പദം ലസ്റ്റ്രേഷ്യോ സാധാരണയായി "ശുദ്ധീകരണം" എന്ന് വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, മോഹപരമായ ചടങ്ങുകൾ ഒരുപക്ഷേ നല്ല ക്രമത്തിന്റെ പുനഃക്രമീകരണവും പുനഃസ്ഥാപനവുമാണെന്ന് കണക്കാക്കണം. "കേന്ദ്രീകൃത ക്രമത്തിനും എക്സ്-സെൻട്രിക് ഡിസോർഡറിനുമിടയിൽ അതിർത്തി രേഖകൾ പരിപാലിക്കുന്നതിനും സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനും പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിനുമുള്ള മറ്റൊരു പദമാണ് ലസ്റ്റ്രേഷ്യൻ". <ref>Versnel, ''Inconsistencies in Greek and Roman Religion,'' pp. 311–312, 321; Jörg Rüpke, ''Domi Militiae: Die Religiöse Konstruktion des Krieges in Rom'' (Franz Steiner, 1990), pp. 144–146.</ref> മെയ് മാസത്തിലെ മാനദണ്ഡങ്ങളുടെ റോസാലിയ, സമൂഹത്തെ യാഥാർത്ഥ്യമാക്കുന്ന വിശാലമായ അനുഷ്ഠാന ആചാരത്തിന്റെ സൈന്യം, പാക്സ് ഡിയോറം, "ഉടമ്പടി" അല്ലെങ്കിൽ ദേവന്മാരുടെ സമാധാനം, തുടങ്ങിയ ഘോഷയാത്രയിലൂടെ, പൊതു പ്രാർത്ഥനകളുടെയും വഴിപാടുകളുടെയും അപേക്ഷകളായിരുന്നു. മരിയേവയുടെയും ചൊവ്വയുടെയും പുരാതന ഉത്സവമായ [[Quinquatria|ക്വിൻക്വാട്രിയയിൽ]] ആരംഭിച്ച് ട്യൂബിലസ്ട്രിയത്തിൽ സമാപിച്ച കാലഘട്ടത്തിൽ ഫെരിയേൽ ഡുറാനം പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന സൈനിക കലണ്ടർ മാർച്ച് 19–23 വരെ അപേക്ഷകൾ നിർദ്ദേശിച്ചു. [[Crisis of the Third Century|മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പ്രതിസന്ധി]] സൈനിക, സാമ്രാജ്യത്വ ആരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അപേക്ഷയുടെ പുരാതന സമ്പ്രദായത്തിന്റെ പുനരുജ്ജീവനത്തിനും വിപുലീകരണത്തിനും ഇത് പ്രേരിപ്പിച്ചു.<ref>Brent, ''Cyprian and Roman Carthage,'' pp. 144, 149, 172–174, 182–183, 188, 191–197, 218–219, 227, 244, 248 (describing the principles of imperial ''supplicationes'' in regard to the universal ''supplicatio'' of [[Decius]] and the ''pax deorum'').</ref> == കലണ്ടറിൽ == [[File:Chronography of 354 Mensis Maius.png|thumb|മെയ് 23 ന് റോസാലിയ നടത്തുന്ന [[Calendar of Filocalus|ഫിലോകലസിന്റെ കലണ്ടറിനെ]] (എ.ഡി 354) അടിസ്ഥാനമാക്കി മെയ് മാസത്തെ ചിത്രീകരണം<ref>Salzman, ''On Roman Time,'' p. 112.</ref>]] പിൽക്കാല സാമ്രാജ്യത്തിൽ, റോസ് ഉത്സവങ്ങൾ പൂവിടുന്ന സമയത്തിന് അനുസൃതമായി തീയതി പ്രാദേശികമായി വ്യത്യാസപ്പെടുന്നെങ്കിലും മെയ് മാസത്തിന്റെ ഭാഗമായി. <ref>Salzman, ''On Roman Time'' p. 98.</ref> മൊസൈക്കുകളിലെ ദൃഷ്‌ടാന്തകഥകൾക്കായി, മെയ് പലപ്പോഴും പുഷ്പമാലകൾ, ത്യാഗത്തിനായി ധരിക്കുന്ന [[Fillet (clothing)|ഫില്ലറ്റുകൾ]] അല്ലെങ്കിൽ റിബൺ, വൈൻ [[Amphora|ആംഫോറ]] എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. <ref name="Salzman-p97">Salzman, ''On Roman Time'' p. 97.</ref> മെയ് (ലാറ്റിൻ [[Maius|മയൂസ്]]) ജൂഡി കലണ്ടറിൽ ഏപ്രിൽ 28 ന് ആരംഭിച്ച് മെയ് 3 ന് സമാപിച്ച ഫ്ലോറ ദേവിയുടെ സ്മരണയ്ക്കായി ലുഡി ഫ്ലോറയുടെ മധ്യത്തിൽ ആരംഭിച്ചു. ഫ്ലോറ പൂക്കളുടെയും പൂവിന്റെയും ദേവതയായിരുന്നു. അവളുടെ ഉത്സവങ്ങൾ ലൈംഗിക സ്വാതന്ത്ര്യത്തോടെ ആസ്വദിച്ചു. എ ഡി രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഫിലോസ്ട്രാറ്റസ് റോസ് മാലകളെ ഫ്ലോറയുടെ ഉത്സവവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. <ref>Hooey, "Rosaliae signorum," p. 27, citing Philostratus, ''Epigram'' 55.</ref> [[Palatine Anthology|പാലറ്റൈൻ ആന്തോളജിയിൽ]] നിന്നുള്ള ഒരു ഗ്രീക്ക് എപ്പിഗ്രാം മെയ് വ്യക്തിപരമായി "ഞാൻ റോസാപ്പൂവിന്റെ മാതാവ്" എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. <ref>''Anthologia Palatina'' 9.580.4, as cited by Hooey, "Rosaliae signorum," p. 27: εἰμὶ ῥόδων γενέτης ''(eimi rhodōn genetēs)''.</ref> മാസത്തിന്റെ പേരിനുള്ള വിശദീകരണങ്ങളിൽ, ഇത് വളർച്ചയുടെ അല്ലെങ്കിൽ വർദ്ധനവിന്റെ ദേവതയായ മായയിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതാണ്. ഈ പേര് ചിലപ്പോൾ "വലുത്" എന്ന നാമവിശേഷണത്തിൽ നിന്ന് വന്നതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. മെയ് മാസത്തിൽ മിയയെ മകൻ [[Mercury (mythology)|മെർക്കുറി]] (ഗ്രീക്ക് ഹെർമിസ്), അതിർത്തികളുടെയും വാണിജ്യത്തിന്റെയും ദേവതയും മരണാനന്തര ജീവിതത്തിലേക്ക് ആത്മാക്കളുടെ കാര്യനിർവ്വകയുമായി ബഹുമാനിച്ചു. മായയുടെ ദൈവശാസ്ത്രപരമായ ഐഡന്റിറ്റി പദവിയുള്ളതായിരുന്നു. [[Terra (mythology)|ടെറ മേറ്റർ]] ("മദർ എർത്ത്"), നല്ല ദേവത ([[Bona Dea|ബോണ ഡിയ]]), ഗ്രേറ്റ് മദർ ദേവത (മാഗ്ന മേറ്റർ, സൈബലിനും ഒരു ശീർഷകം), [[Ops|ഓപ്‌സ്]] ("സമൃദ്ധി, വിഭവങ്ങൾ"), ജൂൺ 1 ന് ബീൻ കലണ്ടുകളുടെ ദേവതയായ കാർണ. <ref>H.H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 232, 354; [[Macrobius]], ''Saturnalia'' 1.12.16–33. These identifications probably reflect the influence of Varro, who tended to see a great number of goddesses as ultimately representing Terra.</ref> [[ഡിയഡിയ|ഡിയ ദിയ]]യുടെ മെയ് ഉത്സവത്തിനായുള്ള വിരുന്നുകൾക്ക് ശേഷം റോമിലെ ഒരു പൗരോഹിത്യമായ [[Arval Brethren|അർവൽ ബ്രദറേൻ]] റോസാപ്പൂക്കൾ വിതരണം ചെയ്തു. <ref>Hooey, "Rosaliae signorum," p. 27, note 57, citing the ''Acta Fratrum Arvalium''.</ref> [[File:The Soul of the Rose - Waterhouse.jpg|thumb|upright=.5|ദി സോൾ ഓഫ് ദി റോസ് (1908), [[John William Waterhouse|വാട്ടർഹൗസ്]] ചിത്രീകരിച്ച കുപിഡിന്റെ ഗാർഡനിൽ സൈക്ക്]] ഫ്ലോറയുടെ ഉല്ലാസത്തോടെ ഈ മാസം ആരംഭിച്ചെങ്കിലും, മെയ് പകുതിയോടെ റോമാക്കാർ അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന മരിച്ചവരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി മൂന്ന് ദിവസത്തെ ലെമുറിയ നിരീക്ഷിച്ചു. <ref>[[H.H. Scullard]], ''Festivals and Ceremonies of the Roman Republic'' (Cornell University Press, 1981), pp. 110–111, 115–116.</ref> റോസാപ്പൂവിന്റെ കാലം പൂക്കുന്നതും മരിക്കുന്നതുമായ പരമ്പരാഗത റോമൻ ഉത്സവങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടു. ഉത്സവ, ശവസംസ്കാര ആവശ്യങ്ങൾക്കായി പൂക്കളുടെയും സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളുടെയും ആവശ്യം പ്രത്യേകിച്ച് റോമൻ ആഫ്രിക്കയിലെ സമ്പന്ന എസ്റ്റേറ്റുകൾക്ക് പുഷ്പകൃഷിയെ ഒരു പ്രധാന സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനമാക്കി മാറ്റി.<ref>Salzman, ''On Roman Time,'' pp. 97–99; Holleran, ''Shopping in Ancient Rome,'' pp. 58, 119, 208–210.</ref> ഒരു റോമൻ ശവകുടീര ചിത്രത്തിൽ വിൽപ്പനക്കാർ പുഷ്പമാലകൾ വിൽപ്പനയ്ക്ക് വച്ചിരിക്കുന്നത് ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Holleran, ''Shopping in Ancient Rome,'' p. 210.</ref> ലെമുറിയയെ തുടർന്ന്, മെയ് മാസത്തിൽ (the 15th) നടന്ന വ്യാപാരികളുടെ ഉത്സവ വേളയിൽ മെർക്കുറിയും മായയും സംയുക്ത യാഗം സ്വീകരിച്ചു. മെയ് 23 ന് റോസാപ്പൂക്കൾ വിപണിയിലെത്തുമ്പോൾ ([[Macella|മാസെല്ലസ്]]) ഒരു പുഷ്പമേളയെക്കുറിച്ച് [[Chronograph of 354|ഫിലോകലസിന്റെ കലണ്ടർ]] (എ.ഡി 354) ഈ മാസം ഈ കലണ്ടറിനായി റോസാപ്പൂവിന്റെ രാജാവിനൊപ്പം ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നതായി പറയുന്നു. [[Dalmaticഡാൽമാറ്റിക്ക്]] എന്ന നീളമുള്ള സ്ലീവ് അങ്കി ധരിച്ച ഒരു ചെറുപ്പക്കാരൻ, ഇടതുകൈയിൽ ഒരു കൊട്ട റോസാപ്പൂവ് ചുമന്ന് വലതു കൈയിൽ ഒരു പുഷ്പം പിടിച്ച് മണക്കുന്നു. <ref>''Macellus rosas sumat'': Phillips, ''Oxford Classical Dictionary,'' p. 1335.</ref> മറ്റ് ചിത്ര കലണ്ടറുകളിൽ, റോസ് കിംഗ് അല്ലെങ്കിൽ റോസ് ഫെസ്റ്റിവലിന്റെ അനുബന്ധ പ്രതിരൂപങ്ങൾ പലപ്പോഴും മെർക്കുറിയുടെ പരമ്പരാഗത ചിഹ്നത്തിനും മെയ് മാസത്തിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനും പകരം ആയി ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref>Salzman, ''On Roman Time,'' pp. 97–99.</ref> റോമൻ കലണ്ടറിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഓവിഡിന്റെ ഫാസ്റ്റി എന്ന കവിതയിൽ, മെയ് മാസത്തിന്റെ ദിവ്യ പ്രതിനിധിയായി ഫ്ലോറ മരിച്ചവരുടെ രക്തത്തിൽ നിന്ന് പുഷ്പങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിൽ അവളുടെ പങ്കിനെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു. "എന്നിലൂടെ അവരുടെ മുറിവിൽ നിന്ന് "മഹത്ത്വ ഉറവുകൾ". <ref>Ovid, ''Fasti'' 5.228 ''(de quorum per me volnere surgit honor)''<!--sic-->; Carole E. Newlands, ''Playing with Time: Ovid and the Fasti'' (Cornell University Press, 1995), p. 110; Hersch, ''The Roman Wedding,'' p. 91.</ref> "അക്രമം, ലൈംഗികത, ആനന്ദം, വിവാഹം, കൃഷി" എന്നീ വിഷയങ്ങൾ അവളുടെ പുരാണങ്ങൾ എങ്ങനെ നെയ്യുന്നുവെന്ന് ഓവിഡ് കാണിക്കുന്നു. മെയ് മാസത്തെ വിവാഹങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമല്ലാത്ത മാസമായി റോമാക്കാർ കണക്കാക്കി. ജൂൺ മാസത്തെ ഒരു വധുവിന്റെ മാസമായി ജനപ്രീതി നേടാൻ ഇത് കാരണമായി. മെയ് പകുതിയോടെ ലെമുറിയയിലെ ഓരോ ദിവസവും മരിക്കുന്ന മതവിശ്വാസമായിരുന്നു. പ്രത്യേകിച്ചും "കുട്ടികളെ ജനിപ്പിക്കുന്നതിനായി" വിവാഹം ഉൾപ്പെടെ ഏതെങ്കിലും പുതിയ സംരംഭം ആരംഭിക്കുന്നത് മതപരമായി നിരോധിച്ചിരുന്നു.<ref>Hersch, ''The Roman Wedding,'' pp. 46–47 and 90, citing [[Macrobius]], ''Saturnalia'' 1.16.18, noting that the Lemuria and the procession of the [[Argei]], which even the Romans themselves regarded as obscure and dauntingly archaic, endowed the entire month with an uneasy feeling.</ref> നാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, കളികളും ([[Ludi|ലുഡി]]) നാടകവേദികളുമുള്ള [[Roman Empire|ആംഫി തിയേറ്ററിലെ]] പൊതു അവധി ദിനമായി റോസാലിയ ഔദ്യോഗിക കലണ്ടറിൽ അടയാളപ്പെടുത്തി. [[Capua|കപുവ]] മുതൽ എ ഡി 387 വരെയുള്ള ഒരു കലണ്ടർ മെയ് 13 ന് ആംഫിതിയേറ്ററിൽ ഒരു റൊസാരിയയെ കുറിക്കുന്നു.<ref>''[[Feriale Capuanum]]'' (387 AD): ''III id. mai(as) Rosaria Amphitheatri''; Salzman, ''On Roman Time'' p. 98.</ref> == ക്രിസ്തീയവൽക്കരണം == [[File:Sassoferrato Our Lady in a garland of roses.jpg|thumb|ഔവർ ലേഡി ഇൻ എ ഗാർലൻഡ് ഓഫ് റോസസ് (പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിൽ) ജിയോവന്നി ബാറ്റിസ്റ്റ സാൽവി ഡ സാസോഫെറാറ്റോ, [[Madonna (art)|മഡോണയെ]] [[crown of stars|നക്ഷത്രങ്ങളുടെ കിരീടവും]] റോസ് റീത്തും ഉപയോഗിച്ച് ചിത്രീകരിക്കുന്നു.]] ആറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, കിഴക്കൻ റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിലെ ഗാസയിൽ ഒരു "റോസാപ്പൂവിന്റെ ദിനം" വസന്തകാല ഉത്സവമായി നടന്നു. ഇത് റോസാലിയയുടെ ക്രൈസ്തവവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട തുടർച്ചയായിരിക്കാം. <ref>Nicole Belayche, "Pagan Festivals in Fourth-Century Gaza," p. 17, citing [[Choricius of Gaza|Chorichius]], and Talgam, "The ''Ekphrasis Eikonos'' of Procopius," pp. 223–224, both in ''Christian Gaza in Late Antiquity''.</ref> ഗാസയിലെ ജോൺ രണ്ട് അനക്രിയോണിക് കവിതകൾ എഴുതി, "റോസാപ്പൂവിന്റെ ദിവസത്തിൽ" താൻ പരസ്യമായി അവതരിപ്പിച്ചതായി പറയുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ വാചാടോപകാരിയായ പ്രോകോപ്പിയസിന്റെ പ്രഖ്യാപനങ്ങളും <ref>Not the historian.</ref> ഗാസയിലെ ചോറീഷ്യസിന്റെ കവിതകളും റോസ് ദിനങ്ങളിൽ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Westberg, "The Rite of Spring," in ''Plotting with Eros,'' p. 189: ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῶν ῥόδων; Talgam, "The ''Ekphrasis Eikonos'' of Procopius," p. 223.</ref> ആദ്യകാല [[Early Christian art and architecture|ക്രിസ്ത്യൻ ശവസംസ്കാര കലയുടെ]] പ്രതിരൂപങ്ങൾ, <ref>Robin M. Jensen, "Christian Art," in ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), p. 93.</ref>. രക്തസാക്ഷികളെ പലപ്പോഴും ചിത്രീകരിക്കുകയോ പുഷ്പ പ്രതിരൂപങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വിവരിക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ അവരെ പുഷ്പങ്ങളാൽ [[ഐവി|ഐവി]] പോലെ <ref>Gillian MacKie, "Symbolism and Purpose in an Early Christian Martyr Chapel: The Case of San Vittore in Ciel d'Oro, Milan," ''Gesta'' 34.2 (1995), pp. 93–94.</ref> തിരിച്ചറിയുകയോ ചെയ്തു. [[Paulinus of Nola|നോലയിലെ പൗളിനസ്]] (മരണം 431) റോസാലിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പാരമ്പര്യങ്ങളെ ക്രിസ്ത്യൻ പദങ്ങളിൽ പുനർവ്യാഖ്യാനം ചെയ്തു.<ref name="Miller-p75" /> ജനുവരി 14-ന് നോളയിലെ വിശുദ്ധ [[ഫെലിക്സ്|ഫെലിക്സിനെ]]ക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാറ്റൽ കവിത (നതാലിസിയം) അവതരിപ്പിച്ചു.<ref>Patricia Cox Miller, "'The Little Blue Flower Is Red': Relics and the Poeticizing of the Body," ''Journal of Early Christian Studies'' 8.2 (2000), p. 228.</ref> <blockquote> ''Sprinkle the ground with flowers, adorn the doorways with garlands. Let winter breathe forth the purple beauty ''(purpureum)'' of spring; let the year be in flower before its time, and let nature submit to the holy day. For you also, earth, owe wreaths to the martyr’s tomb. But the holy glory of the doorway to the heavens encircles him, flowering with the twin wreaths of war and peace.''<ref>[[Paulinus of Nola]], ''Carmen'' 14.110–116 = ''[[Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum|CSEL]]'' 30:50, as cited by Miller.</ref> </blockquote> ഇപ്പോൾ മിലാനിലെ [[Basilica of Sant'Ambrogio|ബാസിലിക്ക ഓഫ് സാന്റ് ആംബ്രോഗിയോയുടെ]] ഭാഗമായ ആദ്യകാല രക്തസാക്ഷി ആരാധനാലയങ്ങളിൽ, 397–402 കാലഘട്ടത്തിൽ നിർമ്മിച്ച ഒരു മൊസൈക്ക് ഛായാചിത്രം, [[Victor Maurus|വിശുദ്ധ വിക്ടറിനെ]] ശ്രേഷ്ഠമായി പ്രചോദിപ്പിച്ച റോസിന്റെയും ലില്ലിയുടെയും പുഷ്പചക്രങ്ങൾ, ഗോതമ്പ് തണ്ടുകൾ, മുന്തിരിവള്ളിയിലെ മുന്തിരിപ്പഴം, ഒലിവുശാഖകൾ എന്നിവയിൽ ചിത്രീകരിക്കുന്നു. വൃത്താകൃതി നിത്യതയെയും സസ്യങ്ങളെ നാല് കാലങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. <ref>MacKie, "Symbolism and Purpose in an Early Christian Martyr Chapel," pp. 93–95.</ref> ക്രിസ്തീയ ഭാവനയിൽ, ക്ലാസിക്കൽ മിത്തിലെ ചെറുപ്പക്കാരിൽ നിന്ന് രക്ത-മരണ-പുഷ്പ പാറ്റേൺ പലപ്പോഴും കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പ്രാഥമികമായി അഡോണിസും ആറ്റിസും തുടർന്ന് സ്ത്രീ കന്യക രക്തസാക്ഷികളിലേക്ക് മാറ്റപ്പെടുന്നു. <ref>Miller, ''The Corporeal Imagination,'' p. 205.</ref> മെറിഡയിലെ [[Eulalia of Mérida|യൂലാലിയയെ]] [[Prudentius|പ്രുഡെൻഷ്യസ്]] (മരണം: 413) ഒരു "ഇളം പുഷ്പം" എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. മരണം അവളെ "സഭയുടെ രക്തസാക്ഷികളുടെ മാലയിലെ ഒരു പുഷ്പമായി" മാറ്റുന്നു. അവളുടെ പർപ്പിൾ രക്തപ്രവാഹം പർപ്പിൾ വയലറ്റുകളും ചുവന്നരക്തം ക്രോക്കസുകളും ഉൽ‌പാദിപ്പിക്കുന്നു ( purpureas violas sangugeosque crocos), ഇത് അവളുടെ തിരുശേഷിപ്പിനെ അലങ്കരിക്കുന്നു. <ref>Miller, ''The Corporeal Imagination,'' pp. 75–76, quoting Jill Ross.</ref> വിവാഹ കർമ്മത്തിൽ കന്യകാത്വം നഷ്ടപ്പെടുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന രക്തച്ചൊരിച്ചിലിനെ പ്രതീകപ്പെടുത്താനും റോസാപ്പൂവിന് കഴിയുന്നു.<ref>John D. Miller, ''Beads and Prayers: The Rosary in History and Devotion'' (Burns & Oats, 2002), pp. 166–167.</ref> പുഷ്പകിരീടങ്ങൾ വരയ്ക്കുന്നത് ക്ലാസിക്കൽ ലോകത്തിലെ പുരസ്കാരങ്ങളായി കണക്കാക്കുന്നു. സൽപ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തവർക്ക് ലില്ലിയും, രക്തസാക്ഷികൾക്ക് റോസാപ്പൂക്കളുടെ അധിക കിരീടം തുടങ്ങി മരണാനന്തര ജീവിതത്തിലെ വിശ്വസ്തർക്കായി [[സിപ്രിയൻ|സിപ്രിയൻ]] (മരണം 258) സ്വർഗീയ പുഷ്പകിരീടങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നു. <ref>Ronald Lightbown, ''Carlo Crivelli'' (Yale University Press, 2004), p. 268.</ref> ആദ്യകാല അഭിനിവേശ വിവരണത്തിൽ, ഒരു രക്തസാക്ഷി സ്വർഗീയ വിരുന്നിൽ റോസ് കിരീടം (കൊറോണ റോസിയ) ധരിക്കുന്നു. <ref>Miller, ''The Corporeal Imagination,'' p. 75, citing the ''Passio Mariani et Iacobi.''</ref> ആംബ്രോസിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം (മരണം 397), ലില്ലി കന്യകമാർക്കും, വിശ്വാസത്തിന്റെ കുമ്പസാരക്കാർക്കുള്ള വയലറ്റുകൾക്കും, രക്തസാക്ഷികൾക്കുള്ള റോസാപ്പൂക്കൾക്കും <ref>Ambrose, ''Expositio in Lucam'' 7.128 (=''PL'' 15, col. 1821), as noted by Clare Stancliffe, "Red, White and Blue Martyrdom," in ''Ireland in Early Mediaeval Europe. Studies in memory of Kathleen Hughes'' (Cambridge University Press, 1982), p. 32; Lightbown, ''Carlo Crivelli'', p. 268.</ref> ഇവയിൽ, വയലറ്റിന്റെ പ്രതിരൂപങ്ങൾക്ക് വേദപുസ്തക മാതൃകയില്ല. <ref>Lightbown, ''Carlo Crivelli'', p. 269.</ref> വെർജിലിയൻ പ്രതിരൂപങ്ങളിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയ ഒരു ഭാഗത്തിൽ, കന്യകകളായ യുവതികളോട് [[അംബ്രോസ്|ആംബ്രോസ്]] "നിങ്ങളുടെ തോട്ടങ്ങളിൽ എളിമയുടെ റോസും ആത്മാവിന്റെ ലില്ലിയും തഴച്ചുവളരട്ടെ. വിശുദ്ധ രക്തത്താൽ നനയ്ക്കപ്പെടുന്ന വസന്തത്തിൽ നിന്ന് വയലറ്റ് തടങ്ങൾ കുടിക്കട്ടെ" എന്ന് കൽപ്പിക്കുന്നു. "<ref>Ambrose, ''On Virgins'' 4.17; Boniface Ramsey, ''Ambrose'' (Routledge, 1997), pp. 110 and 223, note 40.</ref> [[ജെറോം|ജെറോമിന്റെ]] വിവരണത്തിൽ (മരണം 420) വിശുദ്ധ പൗളയുടെ രക്തസാക്ഷിത്വത്തിന്റെ രക്തത്തിൽ നിന്ന്" റോസാപ്പൂക്കളുടെയും വയലറ്റുകളുടെയും ഒരു കിരീടം "നെയ്തിരിക്കുന്നു. <ref>''Epistle to [[Eustochium]]'' 108.31 = ''[[CSEL]]'' 55, p. 349, as cited by Stancliffe, "Red, White and Blue Martyrdom," pp. 30–31.</ref> പിന്നീട് [[ഡാന്റെ അലിഘിയേരി|ഡാന്റെ]] തന്റെ [[Paradiso (Dante)|പാരഡിസോയിൽ]] ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ക്ലാസിക്കൽ, ക്രിസ്ത്യൻ ഇമേജറികളെ വിശുദ്ധരുടെ മാല അരിയാഡ്നെയുടെ റോസ് കൊറോണയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. അത് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് വിവർത്തനം ചെയ്തതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. <ref>Dante, ''Paradiso'' 13.13–15, as noted by Robert Hollander and Jean Hollander, ''Dante: Paradiso'' (Anchor Books, 2007), p. 353.</ref> മരിയൻ പ്രാർത്ഥനാ മുത്തുകൾക്കായി "ജപമാല" (ലാറ്റിൻ ജപമാല, കിരീടം അല്ലെങ്കിൽ റോസാപ്പൂവിന്റെ മാല) ഉപയോഗിക്കുന്നത് [[Alanus de Rupe|അലാനസ് ഡി റുപ്പ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള ചില ക്രിസ്ത്യാനികൾ എതിർത്തു. കാരണം ഈ റോസ് പുഷ്പചക്രം റോമാക്കാരുടെ "അധാർമ്മികമായ" ആഭിചാരകർമ്മം കൊണ്ടു വരുത്തുന്നതായി ആവിഷ്കരിച്ചു. <ref>Anne Winston-Allen, ''Stories of the Rose: The Making of the Rosary in the Middle Ages'' (Pennsylvania State University Press, 1997), pp. 81–82. Alanus, who played a key role in the [[History of the rosary|development of the rosary]], preferred the term "[[psalter]]".</ref> [[File:Theresienschräin.jpg|thumb|left|Memorial to [[Thérèse of Lisieux]], inscribed with her motto "After my death, I will let fall a shower of roses"; she wears a floral wreath<ref>John J. Delaney, ''Dictionary of Saints'' (Random House, 2005), p. 656.</ref>]] റോസാപ്പൂക്കൾ ഉൾപ്പെടുന്ന അത്ഭുതങ്ങൾ ചില വിശുദ്ധസ്ത്രീകൾക്ക് അവകാശപ്പെട്ടതാണ്. റോമിലെ [[Saint Cecilia|സിസിലിയ]] (എ.ഡി. 230) മുതൽ [[കൊച്ചുത്രേസ്യ|തോറസ് ഓഫ് ലിസിയക്സ്]] (മരണം 1897) വരെയുള്ളവരുടെ പ്രത്യേകതയാണ് റോസാപ്പൂക്കൾ. <ref>Stephen Wilson, "Cults of Saints in the Churches of Central Paris," in ''Saints and Their Cults: Studies in Religious Sociology, Folklore, and History'' (Cambridge University Press, 1983), p. 242.</ref>സെന്റ് സിസിലിയയുടെ പുഷ്പപ്രതിമയിൽ ഒരു റോസ് അല്ലെങ്കിൽ പുഷ്പമാല, ഒരു ഈന്തപ്പന ശാഖ, "ബദാം ഇലകളുടെയും അവളുടെ കയ്യിലെ പൂക്കളുടെയും ഉയരമുള്ള വള്ളി" എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. <ref>''A Glossary of Ecclesiastical Terms,'' edited by Orby Shipley (London, Oxford and Cambridge, 1872), pp. 99–100.</ref> യേശുവിന്റെ അമ്മയായ [[മറിയം|മറിയയുടെ]] ഏറ്റവും നല്ല സ്വഭാവഗുണങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് റോസാപ്പൂവെന്നു പറയുന്നു. <ref>Richard Griffiths, ''Pen and the Cross: Catholicism and English Literature 1850–2000'' (Continuum, 2010), p. 39.</ref> മെയ് മാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു, <ref>Charlene Spretnak, ''Missing Mary: The Queen of Heaven and Her Re-emergence in the Modern Church'' (Palgrave Macmillan, 2004), pp. 222–223; Lorraine Kochanske Stock, "Lords of the Wildwood: The Wild Man, the Green Man, and Robin Hood," in ''Robin Hood in Popular Culture: Violence, transgression, and justice'' (D.S. Brewer, 2000), pp. 242, 245–247; J. Miller, ''Beads and Prayers'', pp. 166–167.</ref> മായ, ഫ്ലോറ തുടങ്ങിയ ദേവതകളെ ജനപ്രിയ ഭാവനയിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. <ref>Ambrose, ''De virginibus'' 3, noted by Winston-Allen, ''Stories of the Rose,'' p. 88.</ref> ആദ്യകാല ക്രിസ്തീയ സാഹിത്യത്തിൽ മറിയയെ റോസ പുഡോറിസ്, "എളിമയുടെ റോസ്", <ref>[[Coelius Sedulius|Sedulius]], ''Paschale carmen'', as cited by Winston-Allen, ''Stories of the Rose,'' p. 88.</ref> മുള്ളുകൾക്കിടയിൽ ഒരു റോസ് എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. <ref>Lightbown, ''Carlo Crivelli,'' p. 268.</ref> മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ, റോസാപ്പൂവ്, ലില്ലി, വയലറ്റ് എന്നിവ മേരിയുടെ പ്രത്യേക പുഷ്പങ്ങളായി മാറുന്നു. <ref>Timothy Matovina, ''Latino Catholicism: Transformation in America's Largest Church'' (Princeton University Press, 2012), p. 175.</ref> ചില കത്തോലിക്കാ സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഗ്വാദലൂപേ മാതാവ്|ഔവർ ലേഡി ഓഫ് ഗ്വാഡലൂപ്പിനായുള്ള]] മെക്സിക്കൻ ഭക്തി സമ്പ്രദായങ്ങളിൽ മേരിക്ക് പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>Juliana Flinn, ''Mary, the Devil, and Taro: Catholicism and Women's Work in a Micronesian Society'' (University of Hawaii Press, 2010), pp. 147–148, 151.</ref> [[മൈക്രോനേഷ്യ]]യിലെ [[Pulap|പുലാപ്പ് ദ്വീപിൽ]], മേരിയുടെ ആരാധനാ പ്രതിമയ്ക്ക് മുമ്പായി പൂക്കൾ ജപമാലയുടെ ചടങ്ങുകളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും മെയ് മാസത്തിൽ അർപ്പിക്കുന്നു. ജപമാലയെ "റോസാപ്പൂക്കളുടെ കിരീടം" എന്ന ആശയം തലയിൽ പുഷ്പമാല ധരിക്കാനുള്ള പ്രാദേശിക പാരമ്പര്യങ്ങളെ പൂർത്തീകരിക്കുന്നു. <ref>Winston-Allen, ''Stories of the Rose,'' pp. 88–89 ''et passim;'' J. Miller, ''Beads and Prayers,'' p. 166.</ref> ആദ്യകാല ക്രിസ്തീയ കാലഘട്ടത്തിലെ ലാറ്റിൻ സ്തുതിഗീതങ്ങളും ലിറ്റാനികളും മേരിയെ "മിസ്റ്റിക്കൽ റോസ്" എന്നും റോസ് എപ്പിത്തീറ്റുകളുടെ ഒരു കൂട്ടം അല്ലെങ്കിൽ റോസയുടെ പ്രതിച്ഛായയിൽ ക്രിസ്തുവിനെ പ്രസവിച്ച പൂന്തോട്ടം എന്നും വിളിക്കുന്നു. <ref>[[Ambrose of Milan]], on ''Psalm'' 118: ''Cernis Rosam, hoc est dominici corporis sanguineum'', as quoted by R.T. Hampson, ''Medii Aevi Kalendarium, or Dates, Charters, and Customs of the Middle Ages'' (London,1841), vol. 1, p. 87.</ref> വീഞ്ഞിൽ നിന്ന് രൂപാന്തരപ്പെട്ട [[Eucharist|യൂക്കറിസ്റ്റിലെ]] ക്രിസ്തുവിന്റെ രക്തം ഒരു റോസാപ്പൂവായി കാണണമെന്ന് ആംബ്രോസ് പ്രഖ്യാപിച്ചു. <ref>[[Ambrose of Milan]], on ''Psalm'' 118: ''Cernis Rosam, hoc est dominici corporis sanguineum'', as quoted by R.T. Hampson, ''Medii Aevi Kalendarium, or Dates, Charters, and Customs of the Middle Ages'' (London,1841), vol. 1, p. 87.</ref> അഞ്ച് ദളങ്ങളുള്ള റോസ് ക്രിസ്തുവിന്റെ [[പഞ്ചക്ഷതങ്ങൾ|അഞ്ച് മുറിവുകളുടെ]] പ്രതീകവും അതിനാൽ പുനരുത്ഥാനവും ആയി തീർന്നു. <ref>J. Miller, ''Beads and Prayers,'' p. 166.</ref> വിശുദ്ധരുടെ ജീവനുള്ള ശരീരവും മൃതശരീരവും അവരുടെ വിശുദ്ധിയുടെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ അടയാളങ്ങളിലൊന്നായി പുഷ്പങ്ങളുടെ "പരിശുദ്ധ വാസന"യെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. <ref>Constance Classen, ''The Color of Angels: Cosmology, Gender and the Aesthetic Imagination'' (Routledge, 1998), pp. 36–37.</ref> [[Pope Gregory I]] described the fragrance and luminosity of the rose as issuing from the blood of martyrs.<ref>Lightbown, ''Carlo Crivelli,'' p. 269.</ref> റോസാപ്പൂവിന്റെ സുഗന്ധവും തിളക്കവും രക്തസാക്ഷികളുടെ രക്തത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുവിക്കുന്നതായി ഗ്രിഗറി ഒന്നാമൻ മാർപ്പാപ്പ വിശേഷിപ്പിച്ചു. <ref>Classen, ''The Color of Angels,'' p. 37.</ref> സ്റ്റെയിൻഫെൽഡിലെ ഹെർമൻ പ്രാർത്ഥിക്കുമ്പോൾ "റോസാപ്പൂവ്, ലില്ലി, വയലറ്റ്, പോപ്പി, എല്ലാത്തരം സുഗന്ധമുള്ള പൂക്കൾ" നിറഞ്ഞ ഒരു പൂന്തോട്ടം പോലെ ഒരു സുഗന്ധം പുറന്തള്ളുന്നു. <ref>Classen, ''The Color of Angels'', pp. 38–39.</ref>കിടപ്പിലായ കന്യകയായ ഷീദാമിലെ ലിഡ്‌വിൻ സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വീഞ്ഞല്ലാതെ മറ്റൊന്നും കഴിക്കുന്നില്ലെന്നും "സുഗന്ധമുള്ള രക്തത്തിന്റെ കണ്ണുനീർ" കരഞ്ഞെന്നും അതിനെ അവൾ റോസാപ്പൂക്കൾ എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു. ഒറ്റരാത്രികൊണ്ട് അവ അവളുടെ കവിളുകളിൽ ഉണങ്ങിയപ്പോൾ അവയെ ശേഖരിച്ച് ഒരു പെട്ടിയിൽ സൂക്ഷിച്ചു. ഒരു റോസ്ച്ചെടിയിൽ റോസാപ്പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞതാണ് അവളുടെ മരണത്തിന്റെ അടയാളം, അവളെ അടക്കം ചെയ്തപ്പോൾ രക്ത-കണ്ണീരിൽ നിന്നുണ്ടായ റോസ് നിറഞ്ഞ ബാഗ് അവളുടെ തലയിണയായി ഉപയോഗിച്ചു. <ref>Classen, ''The Color of Angels'', pp. 38–39.</ref> ക്രിസ്തീയ സാഹിത്യത്തിന്റെ പ്രതിരൂപങ്ങളിൽ ആദ്യകാലം മുതൽ പൂക്കളും രക്തവും ശവങ്ങളും പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref>Miller, ''The Corporeal Imagination,'' p. 73.</ref> ===റോസ് ഞായറാഴ്ചകൾ=== [[File:Albrecht Dürer - Feast of Rose Garlands - Google Art Project.jpg|thumb|upright=1.3|ജപമാലയുടെ ഒരു [[altarpiece|ബലിപീഠമായ]] [[Dürer|ഡ്യൂറർ]] എഴുതിയ [[Feast of the Rosary|ജപമാലയുടെ ഉത്സവം]] (1506): വെള്ള, ചുവപ്പ് റോസ് കിരീടങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നതിൽ ഒരു സമൂഹം മുഴുവനും ഒത്തുചേരുന്നു.<ref>Nathan Mitchell, ''The Mystery of the Rosary: Marian Devotion and the Reinvention of Catholicism'' (New York University Press, 2009), pp. 25–27.</ref>]] [[ആരാധനക്രമ വർഷം|ആരാധനാ ക്രമ വർഷ കലണ്ടറിന്റെ]] രണ്ട് ദിവസം "റോസ് സൺ‌ഡേ" എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു. നോമ്പിന്റെ നാലാമത്തെ ഞായറാഴ്ച ഡൊമിനിക്ക ഡി റോസ ("റോസ് സൺ‌ഡേ") എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. സീസണിൽ പർപ്പിൾ അല്ലെങ്കിൽ വയലറ്റ് [[Penance|പെനിറ്റൻഷ്യൽ]] വസ്ത്രങ്ങൾ മാറ്റി റോസ് നിറമുള്ള പുരോഹിതവസ്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈ ദിവസം മാർപ്പാപ്പ [[Golden Rose|ഗോൾഡൻ റോസ്]] എന്ന അനുഗ്രഹത്തെ കൊടുക്കുന്നു. <ref>P.M.J. Rock, "Golden Rose," in ''The Catholic Encyclopedia'' (1909), vol. 6, p. 629; Matthew Bunson, ''Our Sunday Visitor's Encyclopedia of Catholic History'' (Our Sunday Visitor, 1995, 2004), p. 403.</ref> പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ [[സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് ബസലിക്ക|സെന്റ് പീറ്റേഴ്‌സ് ബസിലിക്കയിലെ]] കാനോൻ ബെനഡിക്റ്റ് ഈ ദിവസം ഒരു ചടങ്ങ് രേഖപ്പെടുത്തി. യേശു ക്രിസ്തുവിന്റെ പീഡാനുഭവത്തെയും കുരിശുമരണത്തെയും അനുസ്മരിക്കുന്ന പ്രാർത്ഥനയായ [[കുരിശിന്റെ വഴി]]യിൽ മാർപ്പാപ്പ മോസ് പൊതിഞ്ഞ റോസ് പിടിച്ചിരുന്നു. <ref>The station on this fourth Sunday of Lent was at S. Croce in Ierusalemme, and the route took the Pope back to the [[Lateran Palace]], where he presented the rose to the city prefect; [[H. E. J. Cowdrey]], ''Pope Gregory VII, 1073–1085'' (Oxford University Press, 1998), p. 14, citing Benedict, cap. 36, p. 150.</ref> പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സഭാ നിഘണ്ടു വിദഗ്ദ്ധൻ ഗോൾഡൻ റോസിനെ [[The Golden Bough (mythology)|ഗോൾഡൻ ബഫിനോട്]] സാമ്യമുള്ളതായി കാണുന്നു. മേരിയെ ഇതിൽ ഫലഭൂയിഷ്ടതയുടെ ദേവതയായിരുന്ന [[പെർസഫനി]]യായി കാണുന്നു.<ref>Hampson, ''Medii Aevi Kalendarium,'' pp. 342–343.</ref> മധ്യകാല ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ [[പെന്തിക്കൊസ്തി|പെന്തെക്കൊസ്ത്]] ചിലപ്പോൾ റോസാലിയ അല്ലെങ്കിൽ റോസാറ്റ പാസാ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>Hampson, ''Medii Aevi Kalendarium,'' p. 341.</ref> റോസാലിയയിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന റുസാലി എന്നാണ് പെന്തെക്കൊസ്തിന്റെ പരമ്പരാഗത റൊമാനിയൻ നാമം. <ref>Theodore A. Koehler,"The Christian Symbolism of the Rose", ''Roses and the Arts: A Cultural and Horticultural Engagement'', Central State University, Wilberforce, Ohio, May 8, 1986.[http://campus.udayton.edu/mary/rosarymarkings36.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303221411/http://campus.udayton.edu/mary/rosarymarkings36.html|date=2016-03-03}}</ref>മധ്യകാല റോമിൽ, പെന്തെക്കൊസ്തിന് മുമ്പുള്ള ഞായറാഴ്ച, അസൻഷൻ പെരുന്നാളിന്റെ [[Octave (liturgy)|ഒക്റ്റേവിനായി]] ഡൊമിനിക്ക ഡി റോസിസ് (റോസാപ്പൂവിന്റെ ഞായറാഴ്ച) അല്ലെങ്കിൽ പാസാ റോസറം അല്ലെങ്കിൽ റോസാറ്റം ആഘോഷിച്ചു. പുരാതന പന്തീയോനിൽ നിന്ന് പരിവർത്തനം ചെയ്ത ബസിലിക്ക [[Pantheon, Rome|സാന്താ മരിയ റോട്ടുണ്ടയിൽ]] ഈ ദിവസം മാർപ്പാപ്പ പരിശുദ്ധാത്മാവിനെക്കുറിച്ച് ഒരു പ്രസംഗം നടത്തി. അഗ്നിജ്വാലകളുടെ നാവുകൾ ഇറങ്ങുന്നതിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനായി താഴികക്കുടത്തിലെ [[Oculus|ഒക്കുലസ്]] വഴി റോസ് ദളങ്ങൾ വർഷിച്ചു. <ref>Cowdrey, ''Pope Gregory VII,'' p. 14, citing Benedict, cap. 61, p. 157; Cristina Mazzoni, ''Saint Hysteria: Neurosis, Mysticism, and Gender in European Culture'' (Cornell University Press, 1996), p. 144; F.G. Holweck, entry on "Paschal Tide," ''The Catholic Encyclopedia'' (New York, 1911), vol. 11, p. 517; Hampson, ''Medii Aevi Kalendarium,'' pp. v and 86–87, also citing the ''Liber Pollicitus'' (n. 59, also found as ''Liber Politicus'') of Benedict. See also Johann Herolt, ''Sermo'' xxvi, ''Sermones Discipuli in Quadragesima'' (Venice, 1599), p. 84; Francesco Antonio Zaccaria, ''Onomasticum Rituale selectum'' (1787), p. 122; ''Sanctissimi domini nostri Benedicti Papae XIV Bullarium'' (1827), vol. 12, p. 133; Adriano Cappelli, ''Cronologia, cronografia e calendario perpetuo'' (Hoepli, 1998), p. 142.</ref> അത്താഴത്തിനുശേഷം, ഒരു [[Carnival|ലുഡസ് കാർനെലെവാരിസ്]] നൈറ്റ്സും പട്ടാളക്കാരും മദ്യപാനത്തോടെ ആഘോഷിച്ചു. തുടർന്ന് വിവിധ പാപങ്ങളുടെ പ്രതീകമായി മൃഗങ്ങളെ കൊല്ലുന്നതും കഥാചിത്രത്തോടെ അവതരിപ്പിച്ചു. <ref>This included "the killing of a bear to symbolize the devil who tempted the flesh, of bullocks to symbolize their pride, and of a cockerel to symbolize their lusts; thus, they might live chastely and soberly, and keep a good [[Easter]]": Cowdrey, ''Pope Gregory VII,'' p. 14, citing Benedict, cap. 7(5), p. 172.</ref> പെന്തെക്കൊസ്ത് റോസാപ്പൂക്കൾ വിതറുന്ന പതിവ് പാസ്ക്വാ ഡി റോസ് അല്ലെങ്കിൽ പെക്വസ് റോസീസ് പോലുള്ള പെരുന്നാളുകളിൽ പ്രതിഫലിച്ചതുപോലെ ആധുനിക യുഗത്തിലും തുടർന്നു. <ref>Mazzoni, ''Saint Hysteria,'' p. 144.</ref> റോസ് ദളങ്ങളോ വെളുത്ത പ്രാവുകളോ പുറത്തുവിടുന്നതിനായി സീലിംഗിൽ "ഹോളി ഗോസ്റ്റ് ഹോൾ" പള്ളികൾ നിർമ്മിച്ചിരുന്നു. <ref>Gertrud Muller Nelson, ''To Dance With God: Family Ritual and Community Celebration'' (Paulist Press, 1986), p. 27; Diana L. Eck, ''Encountering God: A Spiritual Journey from Bozeman to Banaras'' (Beacon Press, 1993, 2003), p. 130; Christopher Hill, ''Holidays and Holy Nights: Celebrating Twelve Seasonal Festivals of the Christian Year'' (Theosophical Publishing House, 2003), pp. 151–152.<!--I'm wary of these, which sound a bit like folk aetiology--></ref> പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലുമുള്ള ചില സ്രോതസ്സുകൾ റോസ് ഞായറാഴ്ചകളെ റോസാലിയയുടെ ക്രിസ്ത്യൻവത്കൃത രൂപമായി കണ്ടു.<ref>John G.R. Forlong, ''Encyclopedia of Religions'' (1906, reprint 2008), vol. 3, p. 205; C.A. White, "The Pope's Golden Rose," ''Notes and Queries'' 3 (1893), p. 343.</ref> ==അവലംബം== {{Reflist|3}} {{Roman religion (festival)}} [[വർഗ്ഗം:പുരാതന റോമൻ ആഘോഷങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പുഷ്പോത്സവങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്പിലെ പുഷ്പമേളകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇറ്റലിയിലെ പുഷ്പമേളകൾ]] 1d4mdgd0zh72c78x2nlllkob59hyohk 4642704 4642677 2026-07-02T18:42:44Z Meenakshi nandhini 99060 /* ശവസംസ്കാര പുഷ്പങ്ങളായി റോസാപ്പൂക്കളും വയലറ്റുപ്പൂക്കളും */ 4642704 wikitext text/x-wiki {{rough translation|1=ഇംഗ്ലീഷ്|listed=yes|date=2023 മേയ്}} {{prettyurl|Rosalia (festival)}} {{Infobox holiday |holiday_name = റോസാലിയ |type = [[Roman festival]] |longtype = [[religious pluralism|pluralistic]] within the context of [[Religion in ancient Rome|Classical Roman religion]] and [[Imperial cult (ancient Rome)|Imperial cult]] |image = Morgantina39.jpg |image_size = 250px |caption = [[Roman mosaic|Mosaic]] depicting the weaving of rose wreaths<br><small>''([[Villa Romana del Casale|Villa del Casale]], 4th century)''</small> |observedby = [[Roman Empire]] |date = varying dates mainly in May and June |celebrations = |observances = |relatedto = [[Roman funerals and burial|Roman ancestor cult]],<br>[[Dionysia]], [[Adonia]],<br>[[religion in the Roman military]],<br>[[cult of saints|cult of the saints]] }} [[റോമാ സാമ്രാജ്യം|റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിൽ]] റോസാപ്പൂക്കൾ‌ ഉപയോഗിച്ചു കൊണ്ടുള്ള ഒരു ഉത്സവമായിരുന്നു '''റോസാലിയ''' അഥവാ '''റോസാറിയ'''. ഈ ഉത്സവം ഒരു നിശ്ചിത ദിവസമല്ല ആഘോഷിച്ചിരുന്നത്. പ്രധാനമായി മെയ് മാസത്തിലായിരുന്നു ഈ ഉത്സവമെങ്കിലും ജൂലൈ മാസം പകുതിവരെ ഏതു ദിവസം വേണമെങ്കിലും ആഘോഷിക്കുമായിരുന്നു. ഈ ഉത്സവത്തെ '''റോസാറ്റിയോ''' ("റോസാപ്പൂ അലങ്കാരങ്ങൾ") അല്ലെങ്കിൽ "റോസാപ്പൂഅലങ്കാര ദിവസം" എന്നും വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ട്. റോസാപ്പൂകളെ കൂടാതെ മറ്റിനം [[വിയോള (സസ്യം)|വയലറ്റ്]] പൂക്കളുപയോഗിച്ചും ഈ ഉത്സവം (വയലറ്റിയോ, വയലറ്റലങ്കാരം, വയലറ്റു ദിനം, " വയലറ്റ് അലങ്കാരദിനം എന്നിങ്ങനെ പലപേരുകളിൽ) ആഘോഷിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു.<ref>C.R. Phillips, ''The Oxford Classical Dictionary,'' edited by Simon Hornblower and Anthony Spawforth (Oxford University Press, 1996, 3rd edition), p. 1335; ''[[Corpus Inscriptionum Latinarum|CIL]]'' 6.10264, 10239, 10248 and others. Other names include ''dies rosalis,'' ''dies rosae'' and ''dies rosaliorum'': ''CIL'' 3.7576, 6.10234, 6.10239, 6. 10248.</ref> മരണമടഞ്ഞവരുടെ സ്മരണക്കായി, അവരുടെ കുഴിമാടങ്ങളിൽ പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ചടങ്ങായാണ് ഈ ഉത്സവം ആരംഭിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. മതപരവും വ്യക്തിപരവുമായി പരേതാത്മാക്കൾക്കായി നടത്തുന്ന അസംഖ്യം ശ്രദ്ധാഞ്ജലികളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഈ പുഷ്പാർപ്പണം. പരമ്പരാഗത ചടങ്ങുകൾക്ക് (മോസ് മയോറം) റോമൻ ജനത എത്രമാത്രം വില കല്പിച്ചിരുന്നു എന്നതിനെയും ഇത് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു. റോമൻ കലണ്ടറിൽ പരേതരുടെ ബഹുമാനാർഥം നിരവധി പൊതു അവധിദിനങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ സ്മാരക ദിനങ്ങൾ നീക്കിവെക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref>Peter Toohey, "Death and Burial in the Ancient World," in ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), pp. 366–367.</ref> മതപരമായ ഒരു ആവിഷ്‌കാരമെന്ന നിലയിൽ, ഒരു ദേവന്റെ ആരാധനാ പ്രതിമയ്‌ക്കോ അല്ലെങ്കിൽ ബഹുമാനിക്കപ്പെടുന്ന മറ്റ് വസ്തുക്കൾക്കോ ഒരു റോസാറ്റിയോ നൽകുന്നു. മെയ് മാസത്തിൽ റോമൻ സൈന്യം റോസ് ഉത്സവമായ റോസാലിയ സിഗ്നോറം ആഘോഷിച്ചിരുന്നു. അതിൽ അവർ സൈനികരുടെ പതാക മാലകളാൽ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. സ്വകാര്യ അസോസിയേഷനുകളുടെയും ക്ലബ്ബുകളുടെയും റോസ് ഫെസ്റ്റിവലുകൾ ലാറ്റിനിൽ കുറഞ്ഞത് നാൽപത്തിയൊന്ന് ലിഖിതങ്ങളിലും ഗ്രീക്കിൽ പതിനാറ് ലിഖിതങ്ങളിലും രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇവിടെ ഈ ആചരണത്തെ റോഡിസ്മോസ് എന്ന് വിളിക്കുന്നു.<ref>Christina Kokkinia, "Rosen für die Toten im griechischen Raum und eine neue Rodismos Bithynien," ''Museum Helveticum'' 56 (1999), pp. 209–210, noting that ''rhodismos'' is attested in [[glosses]] as equivalent to ''rosalia''.</ref> പൂക്കൾ പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെയും പുനർജന്മത്തിന്റെയും ഓർമ്മയുടെയും പരമ്പരാഗത പ്രതീകങ്ങളായിരുന്നു. റോസാപ്പൂക്കളുടെയും വയലറ്റുപ്പൂക്കളുടെയും ചുവപ്പും പർപ്പിളും രക്തത്തിന്റെ നിറം ഉണർത്തുന്നതായി തോന്നി. അത് ഒരുതരം പാപമോചനമായി കണക്കാക്കി.<ref>Patricia Cox Miller, ''The Corporeal Imagination: Signifying the Holy in Late Ancient Christianity'' (University of Pennsylvania Press, 2009), p. 74.</ref> വസന്തകാലമായിരുന്നു അവയുടെ പൂവിടൽ കാലഘട്ടം, പൂക്കളിൽ അവസാനം വിരിയുന്നത് റോസാപ്പൂക്കളും ആദ്യം വിരിയുന്നത് വയലറ്റ്പ്പൂക്കളുമാണ്. <ref>Christer Henriksén, ''A Commentary on Martial, ''Epigrams'' Book 9'' (Oxford University Press, 2012), p. 59, citing [[Pliny the Elder|Pliny]], ''Natural History'' 21.64–65 and [[Martial]], ''Epigram'' 9.11.1.</ref>ഉത്സവവിരുന്നുകളുടെയും ശവസംസ്ക്കാര വിരുന്നുകളുടെയും ഭാഗമായി, റോസാപ്പൂക്കൾ ""ജീവിതത്തിന്റെയും മരണത്തിന്റെയും ഒരു വിചിത്രമായ വിരുന്ന്... അനന്തവും അജ്ഞാതവുമായ ഒരേ പ്രക്രിയയുടെ രണ്ട് വശങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു." <ref>[[:ro:Marcu Beza|Marcu Beza]], ''Paganism in Romanian Folklore'' (J.M. Dent, 1928), p. 43.</ref> സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ചില മേഖലകളിൽ, റോസാലിയ [[ഡൈനീഷ്യസ്|ഡയോനിഷ്യസ്]], [[അഡൊണിസ്|അഡോണിസ്]], എന്നീ ദേവന്മാരെ കൂടാതെ മറ്റുദേവന്മാരുടെയും വസന്തകാല ഉത്സവങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ റോസ് അലങ്കാരം ഒരു രീതിയെന്ന നിലയിൽ പ്രത്യേക ദേവതകളുടെ കാർഷികോത്സവമായും പൂർണ്ണമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. അതിനാൽ യഹൂദ-ക്രിസ്ത്യൻ നോമ്പുകാല അനുസ്മരണത്തിന്റെ സ്‌മാരകോത്സവം ആയി ഇത് മാറി. <ref>A.S. Hooey, "Rosaliae signorum," ''Harvard Theological Review'' 30.1 (1937), p. 30; Kathleen E. Corley, ''Marantha: Women's Funerary Rituals and Christian Origins'' (Fortress Press, 2010), p. 19; Kokkinia, "Rosen für die Toten," p. 208; on Jewish commemoration, Paul Trebilco, ''Jewish Communities in Asia Minor'' (Cambridge University Press, 1991, 1994 reprint), pp. 78–81.</ref> ആദ്യകാല ക്രൈസ്തവ എഴുത്തുകാർ റോസാപ്പൂക്കളുടെയും വയലറ്റുപ്പൂക്കളുടെയും കിരീടങ്ങളും മാലകളും വിശുദ്ധരുടെ ആരാധനാലയത്തിലേക്ക് സമർപ്പിക്കുന്ന വിധത്തിൽ റോസാലിയ മാറി. == സാംസ്കാരികവും മതപരവുമായ പശ്ചാത്തലം == [[File:The Roses of Heliogabalus.jpg|thumb|upright=1.3|''[[Lawrence Alma-Tadema|ലോറൻസ് അൽമ-ടഡെമ]] ചിത്രീകരിച്ച [[The Roses of Heliogabalus|ദി റോസെസ് ഓഫ് ഹെലിയോഗബാലസ്]] (1888):19-ആം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ലൈംഗിക ചൂഷണത്തിന് കാരണമായ പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടുള്ള വീർപ്പുമുട്ടൽ " <ref>Cristina Mazzoni, ''Saint Hysteria: Neurosis, Mysticism, and Gender in European Culture'' (Cornell University Press, 1996), p. 142.</ref>]] [[ഗ്രീസ്|ഗ്രീസിലും]] [[റോം|റോമിലും]] ഉത്സവവേളകളിൽ പുഷ്പങ്ങളും മാലകളും പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും ധരിച്ചിരുന്നു.<ref>Mireille M. Lee, "Clothing," in ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome,'' p. 231.</ref> റോസാപ്പൂക്കളുടെയും വയലറ്റുപ്പൂക്കളുടെയും മാലകൾ സംയോജിപ്പിച്ചോ അല്ലെങ്കിൽ പ്യത്യേകമായോ, പുരാതന കാലഘട്ടത്തിൽ ഗ്രീക്ക് ഗാനരചനയിൽ ലൈംഗിക രംഗങ്ങൾ, വധുവിന്റെ ഘോഷയാത്രകൾ, മദ്യപാന പാർട്ടികൾ എന്നിവ അലങ്കരിക്കാൻ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. <ref>[[C. M. Bowra]], ''Greek Lyric Poetry: From Alcman to Simonides'' pp. 108, 191, 264; Patricia A. Rosenmeyer, ''The Poetics of Imitation: Anacreon and the Anacreontic Tradition'' (Cambridge University Press, 1992), ''[https://books.google.com/books?id=rIqsUZyYMQAC&q=roses#v=snippet&q=roses&f=false passim.]''</ref> ലാറ്റിൻ സാഹിത്യത്തിൽ, "റോസാപ്പൂക്കളിലും വയലറ്റുപ്പൂക്കളിലും" ആയിരിക്കുക എന്നതിനർത്ഥം അതിയായ ആനന്ദം അനുഭവിക്കുക എന്നതാണ്. <ref>Henriksén, ''A Commentary on Martial,'' p. 59, citing [[Cicero]], ''Tusculan Disputations'' 5.73.</ref> പുഷ്പങ്ങളും മാലകളും "ധരിക്കുന്നവരെ ആഘോഷകരായും മാത്രമല്ല ജീവിതത്തിന്റെയും സൗന്ദര്യത്തിന്റെയും സംക്ഷിപ്തതയുടെയും മുഖഭാവമായും കാണുന്നു." <ref>Karen K. Hersch, ''The Roman Wedding: Ritual and Meaning in Antiquity'' (Cambridge University Press, 2010), p. 91.</ref> റോസുകളും വയലറ്റുകളും റീത്തുകളിലും ഏറ്റവും പ്രചാരമുള്ള പുഷ്പങ്ങളായിരുന്നു. മാത്രമല്ല ചിലപ്പോൾ സമ്മാനമായും ഇവ നൽകിയിരുന്നു.<ref>Henriksén, ''A Commentary on Martial,'' p. 256, citing [[Martial]] 9.60; [[Pliny the Elder|Pliny]], ''[[Natural History (Pliny)|Natural History]]'' 21.14; [[Ovid]], ''[[Metamorphoses]]'' 12.410; [[Statius]], ''Silvae'' 1.2.22. [[Ludwig Friedländer]], ''Roman Life and Manners under the Early Empire'', translated by A.B. Gough (Routledge,1913), vol. 4, pp. 144–145, notes that Roman ''violae'' may at times refer to the [[Erysimum|wallflower]] or [[Matthiola|stock]] as well as violets.</ref> ചില ദേവതകളുമായി പ്രത്യേകിച്ച് അഫ്രോഡൈറ്റ് (റോമൻ [[വീനസ്|വീനസ്]]), [[പെർസഫനി|പെർസെഫോൺ]]<ref>Monica S. Cyrino, ''Aphrodite'' (Routledge, 2010), p. 36; ''Corinth. The Sanctuary of Demeter and Kore: Terracotta Figurines of the Classical, Hellenistic, and Roman Periods'' (ASCSA, 2000), vol. 18, pt. 4, pp. 124–125.</ref> ([[Proserpina|പ്രോസെർപീന]]), [[Chloris|ക്ലോറിസ്]] <ref>Ada Cohen, "Mythic Landscapes of Greece," in ''The Cambridge Companion to Greek Mythology'' (Cambridge University Press, 2007), p. 316.</ref> ([[Flora (mythology)|ഫ്ലോറ]]) തുടങ്ങി ചില ദേവന്മാരുമായി പൂക്കൾ ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ സമർപ്പിച്ചിരുന്നു. റോസാപ്പൂക്കളും സുഗന്ധങ്ങളും [[അഫ്രൊഡൈറ്റി|അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെയും]] <ref>Cyrino, ''Aphrodite,'' pp. 35–39; Ian Du Quesnay, "Three Problems in Poem 66," in ''Catullus: Poems, Books, Reader'' (Cambridge University Press, 2012), pp. 165–166.</ref> [[ഡൈനീഷ്യസ്|ഡയോനിഷ്യസിന്റെയും]] പ്രത്യേക സവിശേഷതയായിരുന്നു. പ്രത്യേകിച്ചും ഇംപീരിയൽ കാലഘട്ടത്തിലെ കവിതകളിൽ [[Eros|ഇറോസിന്റെ]] സാന്നിധ്യത്തോടെ നടത്തുന്ന മദ്യപാനപാർട്ടികളിൽ വീഞ്ഞിന്റെ ദേവനായും ("പ്രണയം, ആഗ്രഹം") കണ്ടിരുന്നു. <ref>[[M.L. West]], "The ''Anacreontea''," in ''Hellenica: Selected Papers on Greek Literature and Thought. Volume II: Lyric and Drama'' (Oxford University Press, 2013), vol. 2, pp. 388–389; Laura Miguélez-Cavero, ''Poems in Context: Greek Poetry in the Egyptian Thebaid 200-600 AD'' (Walter de Gruyter, 2008), pp. 130–134 (on the wine of Dionysus as having a potent fragrance that competes with that of flowers such as roses); Xavier Riu, ''Dionysism and Comedy'' (Rowman & Littlefield, 1999), p. 108; Edoarda Barra-Salzédo, ''En soufflant la grâce: Âmes, souffles et humeurs en Grèce ancienne'' (Jérôme Villon, 2007), p. 178.</ref> ഗ്രീക്ക് റൊമാൻസ് നോവൽ [[Daphnis and Chloe|ഡാഫ്‌നിസ് ആൻഡ് ക്ലോയി]] (എ.ഡി. രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ട്) ഡയോനിഷ്യസിനുള്ള ഒരു പുണ്യസ്ഥലത്തെ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ധാരാളം സസ്യജാലങ്ങളിൽ റോസാപ്പൂക്കളും വയലറ്റുപ്പൂക്കളും ഉള്ള ഒരു [[Pleasure garden|ആനന്ദ ഉദ്യാനത്തെ]] കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നു. <ref>A.R. Littlewood, "Ancient Literary Evidence for the Pleasure Gardens of Roman Country Villas," in ''Ancient Roman villa Gardens,'' Dumbarton Oaks Colloquium on the History of Landscape Architecture 10 (Dumbarton Oaks, 1987), p. 28.</ref> റോമിൽ വീനസ് പൂന്തോട്ടങ്ങളുടെയും സ്നേഹത്തിന്റെയും സൗന്ദര്യത്തിന്റെയും ദേവതയായിരുന്നു. <ref>Michael Lipka, ''Roman Gods: A Conceptual Approach'' (Brill, 2009), p. 42.</ref> [[Veneralia|ഏപ്രിൽ ഒന്നിന്]] വീനസിന്റെ ആചാരപരമായ ശുദ്ധീകരണത്തിലും (ലാവറ്റിയോ) ഏപ്രിൽ 23 ന് അവരുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം ആഘോഷിച്ച വൈൻ ഫെസ്റ്റിവലിലും ([[Vinalia|വിനാലിയ]]) വീനസിന് റോസാപ്പൂവ് നൽകിയിരുന്നു.<ref>Ovid, ''Fasti'' 4.138 and 869f.; Hooey, "Rosaliae signorum," p. 27.</ref> പുഷ്പങ്ങളുടെ ആഡംബര പ്രദർശനം സൗഹൃദത്തിന്റെയും വിശാലമനസ്കതയുടെയും പ്രതീകമായിരുന്നു. [[പാപ്പിറസ്|പാപ്പൈറസിൽ]] അവശേഷിക്കുന്ന ഒരു സാമ്രാജ്യപരമായ കാലഘട്ടത്തിലെ [[Business letter|വാണിജ്യപരമായ ഒരു കത്തിൽ]], കല്യാണത്തിന് ആവശ്യമുള്ള പൂക്കളിന് റോസ് വിളവെടുപ്പ് അപര്യാപ്തമാണെന്ന് കാണിച്ചുകൊണ്ട് വിഷമിക്കുന്ന ഒരു മണവാളന്റെ അമ്മയെ ആശ്വസിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. വിവാഹത്തിന് ആവശ്യമുള്ള റോസ് വിളവെടുപ്പ് അപര്യാപ്തമായതിനാൽ അവർ അഭ്യർത്ഥിച്ച 2,000 ന് പകരം 4,000 [[നാർസിസസ് (സസ്യം)|നാർസിസസ്]] പൂക്കൾ അയച്ചുകൊണ്ട് വിതരണക്കാർ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകുകയുണ്ടായി. <ref>''[[Oxyrhynchus Papyri]]'' 331.1–21; ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome,'' p. 30.</ref> പുഷ്പങ്ങൾ റോമൻ വിവാഹങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്നപ്പോൾ, മണവാളൻ മണവാട്ടിയെക്കാൾ പുഷ്പകിരീടം ധരിക്കാനുള്ള സാധ്യത കൂടുതലായിരുന്നു. [[Statius|സ്റ്റാറ്റിയസ്]] (എ.ഡി. ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ട്) വരനെ [[റോസ റൂബിജിനോസ|റോസാപ്പൂവ്]], [[വിയോള (സസ്യം)|വയലറ്റ്]], [[ലില്ലി]] എന്നിവയുടെ റീത്ത് ധരിപ്പിച്ചിരുന്നതായി വിവരിക്കുന്നു. <ref>Statius, ''Silvae'' 1.20; Hersch, ''The Roman Wedding,'' p. 90.</ref> ചക്രവർത്തി ഔദ്യോഗികമായി ഒരു നഗരത്തിലെത്തിയപ്പോൾ, സ്വാഗതസംഘത്തിൽ നിന്നുള്ള അഭിവാദ്യത്തിന്റെ ചടങ്ങുകളിലും പുഷ്പമാലകൾ ഉണ്ടായിരുന്നിരിക്കാം. <ref>"Triumph," in ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome,'' p. 123.</ref> [[Augustan History|ഹിസ്റ്റോറിയ അഗസ്റ്റയിലെ]] ("മിക്കവാറും സാങ്കൽപ്പികം"), ഒരു വിവരമനുസരിച്ച്, അത്യന്തം സുഖലോലുപനായ ചക്രവർത്തിയായ [[Elagabalus|ഹെലിയോഗബാലസ്]] അതിഥികളെ തന്റെ ഔദ്യോഗികവിരുന്നുകളിലൊന്നിൽ റോസ് ദളങ്ങളുടെ ഹിമപാതം കൊണ്ട് മൂടിയതായി പറയപ്പെടുന്നു. <ref>''The Classical Tradition'', edited by Anthony Grafton, Glenn W. Most, Salvatore Settis (Harvard University Press, 2010), p. 524.</ref> ഗ്രീക്ക് സംസ്കാരത്തിൽ, വിജയകരമായ ഒരു കായികതാരത്തിന്റെയോ വധുവിന്റെയോ ദമ്പതികളുടെയോ മുകളിലൂടെ ഇലകളോ പുഷ്പ ദളങ്ങളോ ചൊരിയുന്നതാണ് ഫൈലോബോളിയ.<ref>Stephen G. Miller, ''The Berkeley Plato'' (University of California Press, 2009), p. 43; Bruno Currie, ''Pindar and the Cult of Heroes'' (Oxford University Press, 2005), p. 141; John H. Oakley and Rebecca H. Sinos, ''The Wedding in Ancient Athens'' (University of Wisconsin Press, 1993), p. 27.</ref> [[File:José de Ribera 064.jpg|thumb|left|upright=1.2|[[José de Ribera|ഹോസെ ഡി റിബെര]]യുടെ വീനസും അഡോണിസും (1637) അഡോണിസിന്റെ ശരീരത്തിന് മുകളിൽ റോസ് കിരീടം ധരിച്ച വീനസ്]] പ്രാചീനമായ പൗരാണികശാസ്‌ത്രത്തിൽ രക്തവും പുഷ്പങ്ങളും ദൈവിക രൂപാന്തരീകരണത്തിൽ ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന നിരവധി കഥകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. <ref name="Miller-p74">Miller, ''The Corporeal Imagination,'' p. 74.</ref>അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട അഡോണിസ് വേട്ടയ്ക്കിടെ ഒരു പന്നിയാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവന്റെ രക്തത്തിൽ നിന്ന് ഒരു പുഷ്പം ഉണ്ടായി. [[Cybele|സൈബലിലെ]] റോമൻ ആചാരങ്ങളുടെ കേന്ദ്രകഥയിൽ സൈബലിന്റെ ഭർത്താവായ [[Attis|ആറ്റിസിന്റെ]] സ്വയം ഉണ്ടാക്കിയ വൃഷണച്ഛേദത്തിലെ രക്തത്തിൽ നിന്ന് വയലറ്റ് നിറമുള്ള പുഷ്പം മുളച്ചു. [[On the Origin of the World|ഓൺ ദി ഒറിജിൻ ഓഫ് ദി വേൾഡ്]] എന്ന ഗ്നോസ്റ്റിക് പാഠത്തിൽ, ഒരുപക്ഷേ നാലാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ <ref>Hans-Gebhard Bethge, Bentley Layton, Societas Coptica Hierosolymitana, "''On the Origin of the World'' (II,5 and XIII,2)," in ''The Nag Hammadi Library in English: The Definitive New Translation of the Gnostic Scriptures Complete in One Volume'' (Brill, 1977, rev. ed. 1996), p. 170.</ref> ഈറോസുമായി ലൈംഗികമായി ഒന്നിച്ചതിനുശേഷം [[Cupid and Psyche|സൈക്കിന്റെ]] കന്യാരക്തത്തിൽ നിന്ന് ("ആത്മാവ്") സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ആദ്യത്തെ പുഷ്പമാണ് റോസ്. <ref>The examples of Attis, Adonis, ''On the Origin of the World'' from Miller, ''The Corporeal Imagination,'' p. 74.</ref>നാലാം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[Gallo-Roman culture|ഗാലോ-റോമൻ]] കവി [[Ausonius|ഔസോണിയസ്]] ''കുപിഡ് ക്രൂസിഫൈഡ്'' എന്ന കവിതയിൽ, കുപിഡ് (റോമിനു തുല്യമായ ഇറോസ്) പ്രണയത്തിൽ നിരാശരായ ദേവതകളാൽ അധോലോകത്തിൽ പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അവന്റെ മുറിവുകളിൽ നിന്നുള്ള രക്തം റോസാപ്പൂവ് വളരാൻ കാരണമാകുന്നതായി പറയുന്നു. <ref name="Miller-p75">Miller, ''The Corporeal Imagination,'' p. 75.</ref> [[Ancient Egyptian religion|ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിൽ]], ലോറൽ, [[Palm branch|ഈന്തപ്പനയുടെ കൊമ്പ്]], തൂവലുകൾ, [[പാപ്പിറസ്]] അല്ലെങ്കിൽ വിലയേറിയ ലോഹങ്ങളുടെ ശവസംസ്ക്കാര റീത്തുകൾ എന്നിവ മരണാനന്തര ജീവിതത്തിന്റെ [[Ancient Egyptian afterlife beliefs|വേയിംഗ് ഓഫ് ഹാർട്ട്]] ചടങ്ങിൽ എത്തപ്പെടുമ്പോൾ മരണപ്പെട്ടയാൾക്ക് ലഭിക്കേണ്ട "[[Crown of justification|ന്യായീകരണത്തിന്റെ കിരീടത്തെ]]" ഇത് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. സാമ്രാജ്യത്വ കാലഘട്ടത്തിൽ, [[Romanization (cultural)|റോമൻ സംസ്ക്കാരത്തിൽ]] [[ഐസിസ്|ഐസിസ്]] ആരാധനയുടെ സ്വാധീനത്തിൽ റീത്ത് റോസാപ്പൂക്കളായിരുന്നിരിക്കാം. <ref>Lorelei H. Corcoran and Marie Svoboda, ''Herakleides: A Portrait Mummy from Roman Egypt'' (Getty Publications, 2010), p. 32.</ref> മാർച്ച് 5 ലെ സാമ്രാജ്യത്വ അവധിക്കാലമായ [[Navigium Isidis|നാവിജിയം ഐസിഡിസിനെ]] തുടർന്ന് ഐസിസിന്റെ പ്രതിമ റോസാപ്പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. ഐസിസിന്റെ ജലയാത്രയെ ഒരു ആചാരപരമായ ഘോഷയാത്രയുടെ ഭാഗമായി പ്രതിനിധീകരിച്ചു. <ref>Apuleius, ''[[The Golden Ass|Metamorphoses]]'' 11.6.1; Miller, ''The Corporeal Imagination,'' p. 74.</ref> [[അപൂലിയസ്|അപുലിയസിന്റെ]] രൂപാന്തരീകരണത്തിൽ, നായകനായ ലൂസിയസ് ഒരു കഴുതയായി രൂപാന്തരപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ വീണ്ടെടുപ്പിന്റെ ഒരു യാത്രയ്ക്ക് ശേഷം റോസാപ്പൂവ് കഴിക്കുകയും ഐസിസിന്റെ നിഗൂഢതകളിലേക്ക് ഒരു തുടക്കക്കാരനായി മനുഷ്യരൂപത്തിലേക്ക് മടങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു. <ref name="Miller-p74" /> മൂന്ന് ഗ്രീക്ക് പാപ്പിറസുകളിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്ന റോഡോഫോറിയ എന്ന ഉത്സവം ഐസിസിനുവേണ്ടിയുള്ള "റോസ്-ആചരണം" ആയിരിക്കാം. അല്ലെങ്കിൽ ഇത് റോസാലിയയുടെ ഗ്രീക്ക് നാമമായിരിക്കാം.<ref>[[J. Gwyn Griffiths]], ''Apuleius of Madaurus: The Isis-Book: (Metamorphoses, Book XI)'' (Brill, 1975), pp 160–161.</ref> == ശവസംസ്കാര പുഷ്പങ്ങളായി റോസാപ്പൂക്കളും വയലറ്റുപ്പൂക്കളും == [[File:Fresco Fragment with Four Cupids Hanging Garlands - Google Art Project.jpg|thumb|upright=1.4|The making of rose garlands by multiple [[Cupid and Psyche|Cupids and Psyches]], in a wall painting from [[Pompeii]]: the Psyche on the right holds a [[patera|libation bowl]], a symbol of religious piety often depicted as a [[Rosette (design)|rosette]]<ref>Rabun Taylor, "Roman Oscilla: An Assessment," ''RES: Anthropology and Aesthetics'' 48 (2005), p. 92.</ref>]] റോസാപ്പൂക്കൾക്ക് ഗ്രീസിൽ ശവസംസ്കാരചടങ്ങുകളിൽ വളരെ പ്രാധാന്യം ഉണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷേ പ്രത്യേകിച്ചും ഇത് റോമാക്കാർക്കിടയിൽ മരണവും ശവസംസ്കാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. <ref>Rabun Taylor, "Roman Oscilla: An Assessment," ''RES: Anthropology and Aesthetics'' 48 (2005), p. 92.</ref> ഗ്രീസിൽ റോസാപ്പൂക്കൾ ശവസംസ്കാരങ്ങളിലും [[ശിലാഫലകം|ശിലാഫലകങ്ങളിലും]] മിക്കപ്പോഴും പെൺകുട്ടികളുടെ ശവകുടീരത്തിലെ സ്‌മാരകഫലകങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്നു. <ref>Frederick E. Brenk, ''Clothed in Purple Light: Studies in Vergil and in Latin Literature'' (Franz Steiner, 1999), pp. 87, 102.</ref>സാമ്രാജ്യപരമായ കാലഘട്ടത്തിലെ ഗ്രീക്ക് ശവകുടീരത്തിലെ സ്‌മാരകങ്ങളെ, അവിവാഹിതയായ പെൺകുട്ടിയുടെ മരണത്തെ വസന്തകാലത്ത് വെട്ടിമാറ്റുന്ന ഒരു വിടർന്നുവരുന്ന റോസാപ്പൂവുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്തുന്നു. ഒരു യുവതി തന്റെ വിവാഹ വസ്ത്രത്തിൽ അടക്കംചെയ്താൽ അത് "ഒരു പൂന്തോട്ടത്തിലെ റോസ് പോലെയാണ്"; എട്ട് വയസുള്ള ഒരു ആൺകുട്ടി റോസാപ്പൂവ് പോലെയും അത് "[[Erotes|ഈറോട്ടിന്റെ]] മനോഹരമായ പുഷ്പം" ("ലവ്സ്" അല്ലെങ്കിൽ കുപിഡ്സ്) പോലെയും ആണ്. <ref>Brenk, ''Clothed in Purple Light,'' p. 87, note 2.</ref> പുഷ്പിക്കുന്നത് യുവത്വത്തിന്റെയും ദുഃഖാചരണത്തിന്റെയും പ്രതീകമെന്ന നിലയിൽ, റോസ് പലപ്പോഴും അകാലത്തിൽ പൊലിഞ്ഞുപോയ മരണത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. <ref name="Brenk-p88">Brenk, ''Clothed in Purple Light,'' p. 88.</ref> [[ഇലിയഡ്|ഇലിയഡിൽ]], മരണത്തിൽ ദുരുപയോഗം ചെയ്യുന്നതിനെതിരെ ശരീരത്തിന്റെ സമഗ്രത കാത്തുസൂക്ഷിക്കാൻ [[അഫ്രൊഡൈറ്റി|അഫ്രോഡൈറ്റ്]] [[Hector|ഹെക്ടറുടെ]] മൃതദേഹം "റോസാപ്പൂവിന്റെ എണ്ണയും"<ref>As translated by [[Robert Fagles]].</ref> [[അംബ്രോസിയ]]യും ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നു. <ref>''Iliad'' 23.185–187; Cyrino, ''Aphrodite,'' pp. 63, 94. Wooden cult statues might be anointed periodically with rose oil as a preservative, according to [[Pausanias (geographer)|Pausanias]] (9.41.7): Barbara Breitenberger, ''Aphrodite and Eros: The Development of Greek Erotic Mythology'' (Routledge, 2007), p. 60.</ref> ഗ്രീക്ക്, ലാറ്റിൻ കവിതകളിൽ, [[Elysium|എലിസിയൻ വയലുകളിൽ]] അനുഗൃഹീതമായ മരണാനന്തര ജീവിതത്തിൽ റോസാപ്പൂവ് വളരുന്നു.<ref>Brenk, ''Clothed in Purple Light,'' pp. 102–104, 113, citing [[Pindar]], frg. 129 (edition of Snell); [[Propertius]] 4.7.59–62.</ref> മരിച്ചവർക്കുള്ള രക്തരഹിതമായ ബലി അർപ്പിക്കുന്നതിൽ റോസ് മാലകളും വയലറ്റുപ്പൂക്കളും കൂടാതെ വീഞ്ഞിന്റെ [[Libation|ലിബേഷൻ]] എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. <ref>Hersch, ''The Roman Wedding,'' p. 91, citing Ovid.</ref> ലാറ്റിൻ പർപ്യൂറിയസ് ചുവപ്പ് മുതൽ പർപ്പിൾ വരെ നിറങ്ങളിലുള്ള റോസാപ്പൂക്കളും വയലറ്റുപ്പൂക്കളും മരണത്തിന്റെ പുഷ്പങ്ങളായി മാറി.<ref name="Brenk-p88" /> പുരാതന പദോൽപ്പത്തിയിൽ, ചതവോ മുറിവോ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ചർമ്മത്തിൽ പർപ്പിൾ രക്തം പുരട്ടുക എന്ന അർത്ഥത്തിൽ പർപ്യൂറിയസ് ഗ്രീക്ക് പോർഫിറിയോസുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. <ref name="Brenk-p88" /> [[Augustan literature (ancient Rome)|അഗസ്റ്റൻ]] ഇതിഹാസകവി [[വിർജിൽ|വെർജിൽ]] ഒരു പർപ്പിൾ പുഷ്പത്തിന്റെ രൂപകം യുദ്ധത്തിൽ ചെറുപ്പക്കാരുടെ അകാലവും രക്തരൂക്ഷിതവുമായ മരണത്തെ വിവരിക്കുന്നു. <ref>Vergil, ''[[Aeneid]]'' 6.884 and 9.434–437; Brenk, ''Clothed in Purple Light,'' pp. 89–90, 112–113.</ref> [[Pallas (son of Evander)|പല്ലാസിന്റെ]] മരണം ആറ്റിസിന്റെ വയലറ്റിനെയും [[അപ്പോളോ]]യുടെ പ്രിയപ്പെട്ട [[ഹയാസിന്തസ്|ഹയാസിന്തസിന്റെ]] മരണപ്പെടുന്ന രക്തത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന [[ഹയാസിന്ത് (സസ്യം)|ഹയാസിന്തിനെയും]] ഉളവാക്കുന്നു.<ref>J.D. Reed, ''Virgil's Gaze: Nation and Poetry in the Aeneid'' (Princeton University Press, 2007), p. 22.</ref> പുൽമേടിലെ റോസാപ്പൂവിന്റെ "രക്തരൂക്ഷിതമായ ഗാംഭീര്യത്തെക്കുറിച്ച്" [[Claudian|ക്ലോഡിയൻ]] എഴുതുന്നു. ഇതിൽ പ്രോസെർപീനയെ അധോലോകത്തിലേക്ക് ഹയാസിന്തുകൾ വയലറ്റുകൾ എന്നിവയോടൊപ്പം തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്നതിലൂടെ സമൃദ്ധമായ സസ്യജാലങ്ങൾ സംഭാവനയായി നൽകുന്നു. <ref>Claudian, ''De rapto Proserpina'' 2.92–93: ''sanguineo splendore rosas.''</ref>റോസാപ്പൂവും മുള്ളുകളുടെ സ്ഥിരമായ സാന്നിധ്യവും പ്രണയത്തിന്റെ സംവാദത്തിൽ പോലും ആപത്തു സൂചിപ്പിക്കുന്ന രക്തച്ചൊരിച്ചിലിനെയും മരണത്തെയും കാണിക്കുന്നു.<ref>Rosenmeyer, ''The Poetics of Imitation,'' pp. 211–212.</ref> [[File:Maenad and Cupid MAN Napoli Inv110591.jpg|thumb|പോംപൈയിലെ [[Lucius Caecilius Iucundus|ലൂസിയസ് സിസിലിയസ് യൂക്കുണ്ടസിന്റെ]] ഭവനത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചുമർചിത്രത്തിൽ, ഒരു പുഷ്പചക്രം അണിഞ്ഞിരിക്കുന്ന [[maenad|മെനഡ്]] (ഡയോനിഷ്യസിന്റെ പരിചാരകൻ) കൈയിൽ ഒരു റോസാപ്പൂ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന കുപിഡിനെ എടുത്തുകൊണ്ട് നിൽക്കുന്നു.]] നേരെമറിച്ച്, ഒരു ശവസംസ്ക്കാര സന്ദർഭത്തിൽ റോസാപ്പൂവ് ഉത്സവ വിരുന്നിനെ സൂചിപ്പിക്കാം, കാരണം റോമൻ കുടുംബങ്ങൾ വർഷത്തിലുടനീളം നിരവധി തവണ ശ്മശാന സ്ഥലങ്ങളിൽ ലിബേഷനായി കൂടിക്കാഴ്ചകൾ നടത്തുകയും അവർ ഒന്നിച്ച് ഭക്ഷണവും പങ്കിട്ട് മരിച്ച പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ വിലപ്പെട്ട ഓർമ്മകളും കുടുംബത്തിലൂടെ ജീവിതത്തിന്റെ തുടർച്ചയും ആഘോഷിച്ചിരുന്നു. <ref>J.M.C. Toynbee, ''Death and Burial in the Roman World'' (Johns Hopkins University Press, 1971, 1996), pp. 62–63; Regina Gee, "From Corpse to Ancestor: The Role of Tombside Dining in the Transformation of the Body in Ancient Rome," in ''The Materiality of Death: Bodies, Burials, Beliefs'', Bar International Series 1768 (Oxford, 2008), pp. 59–68.</ref> റോമൻ ശവകുടീര ചിത്രങ്ങളിൽ, ചുവന്ന റോസാപ്പൂക്കൾ പലപ്പോഴും നിലത്ത് എത്തുന്നവിധത്തിൽ സമൃദ്ധമായി വിതറിയിരുന്നു. <ref name="Brenk-p88" /> ഈ ഇളം പുഷ്പങ്ങൾ ഒരു ശാശ്വത മായറോസാലിയ സൃഷ്ടിക്കുകയും റോമൻ വിശ്വാസങ്ങളുടെ ആത്മാവിന്റെ തുടർച്ചയായ അസ്തിത്വത്തിലേയ്ക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു<ref>Toynbee, ''Death and Burial in the Roman World'', p. 63.</ref>. ഒരു ലാറ്റിൻ ശവകുടീരത്തിലെ സ്‌മാരകലേഖനത്തിൽ ഇങ്ങനെ എഴുതിയിരിക്കുന്നു: മരണപ്പെട്ടയാളുടെ അസ്ഥികളോ ചാരമോ പുഷ്പങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതായി സങ്കൽപ്പിക്കാം<blockquote>''ഭക്തിയാൽ സമ്പന്നനായ ഒപ്‌റ്റാറ്റസ് എന്ന കുട്ടി ഇവിടെയുണ്ട്: അവന്റെ ചിതാഭസ്മം വയലറ്റുപ്പൂക്കളും റോസാപ്പൂക്കളും ആയിരിക്കണമെന്ന് ഞങ്ങൾ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ അവന്റെ [[Terra (mythology)|അമ്മയായ ഭൂമി]] അവന്റെ മേൽ പ്രകാശമായിരിക്കണമെന്ന് ഞങ്ങൾ അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു. കാരണം ആൺകുട്ടിയുടെ ജീവിതം ആർക്കും ഒരു ഭാരമായിരുന്നില്ല.<ref>Toynbee, ''Death and Burial in the Roman World'', p. 37.</ref></blockquote> ചില ശവകുടീരങ്ങളിലും [[Mausoleum|സ്മാരകമണ്ഡപങ്ങളിലും]] റോസാപ്പൂവ് നട്ടുപിടിപ്പിച്ചു. അലങ്കാരത്തിനായി റോസാപ്പൂവ് നട്ടുവളർത്തുന്നതിനോ സെമിത്തേരി പരിപാലനത്തിനോ ഭരണപരമായ ചെലവുകൾക്കോ വിൽക്കാൻ ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്നതിനോ വേണ്ടി തൊട്ടടുത്തുള്ള മൈതാനങ്ങൾ പൂന്തോട്ടങ്ങളായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. <ref>Toynbee, ''Death and Burial in the Roman World'', pp. 97–98; Claire Holleran, ''Shopping in Ancient Rome: The Retail Trade in the Late Republic and the Principate'' (Oxford University Press, 2012), p. 119; John S. Kloppenborg and Richard S. Ascough, ''Greco-Roman Associations: Texts, Translations, and Commentary. I: Attica, Central Greece, Macedonia, Thrace'' (Walter de Gruyter, 2011), vol. 1, p. 327 (in regard to bequests made to associations, who might use surplus profit to benefit the membership).</ref> 19 മുതൽ 21 വരെ നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ, മുറിച്ചതും നട്ടുവളർത്തുന്നതുമായ പുഷ്പങ്ങളുടെ എണ്ണം ഇറ്റാലിയൻ ശ്മശാനങ്ങളുടെ ഒരു സവിശേഷതയായിരുന്നു. അത് ആംഗ്ലോ-അമേരിക്കൻ സമ്പ്രദായത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. <ref>Jack Goody and Cesare Poppi, "Flowers and Bones: Approaches to the Dead in Anglo-American and Italian Cemeteries," in ''Modes of Comparison: Theory and Practice'' (University of Michigan Press, 2006), pp. 420–456; the epitaph of Optatus provides an [[Epigraph (literature)|epigraph]] for the article. See p. 451, note 60, on the possible connection of the Rosalia to the [[Romania|Romanian]] festival of [[Rusalii]] at [[Whitsuntide]], with a citation of Gail Kligman, ''Căluş: Symbolic Transformation in Romanian Ritual'' (University of Chicago Press, 1981), and see also Beza, ''Paganism in Romanian Folklore,'' pp. 42–43.</ref> ഈ വ്യത്യാസം റോമൻ കത്തോലിക്കാ സമ്പ്രദായങ്ങളിലൊന്നായി വിമർശിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തതിന്റെ ഫലമായി ചില പ്രൊട്ടസ്റ്റന്റ്‌ സഭകൾ, പ്രത്യേകിച്ച് പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ "പുറംജാതി" പോലുള്ളവയും ഉത്ഭവിക്കാൻ കാരണമായി.<ref>Goody and Poppi, "Flowers and Bones," p. 442.</ref> == റോസ്, വയലറ്റ് ഉത്സവങ്ങൾ == [[File:Statua di silvano forse da italia, II-III sec 01.JPG|thumb|upright=.5|മാതളനാരങ്ങ, മുന്തിരി, മറ്റ് ഉൽ‌പന്നങ്ങൾ എന്നിവ കൈവശമുള്ള സിൽ‌വാനസിനെ ശ്രദ്ധിക്കുന്ന നായ (രണ്ടാം-മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ട്)]] ശവസംസ്കാര കലയിൽ റോസാപ്പൂവിന് ഒരു നീണ്ട പാരമ്പര്യമുണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും, <ref>Carole E. Newlands, ''Statius. Silvae Book II'' (Cambridge University Press, 2011), p. 94.</ref> റോമൻ റോസ് ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യകാലത്ത് രേഖപ്പെടുത്തിയ റെക്കോർഡ് ജൂൺ 20-ന് ആഘോഷം നടത്തിയിരുന്ന<ref>[[Robert E.A. Palmer]], "Silvanus, Sylvester, and the Chair of St. Peter," ''Proceedings of the American Philosophical Society'' 122.4 (1978), p. 226.</ref>ഡൊമിഷ്യൻ (എ.ഡി. 81-96), ഭരണകാലത്ത് ആയിരുന്നു.<ref>''[[Corpus Inscriptionum Latinarum|CIL]]'' 10.444.</ref> വനപ്രദേശ ദേവനായ [[Silvanus (mythology)|സിൽവാനസിനായി]] സമർപ്പിച്ച [[Lucania|ലൂക്കാനിയയിലെ]] ഒരു പുരോഹിത സംഘടനയാണ് ([[Collegium (ancient Rome)|കൊളീജിയം]]) ഈ ലിഖിതം നിർമ്മിച്ചത്. ഇത് ചക്രവർത്തിയുടെ ക്ഷേമത്തിനായുള്ള നേർച്ചകൾ രേഖപ്പെടുത്തുകയും വർഷത്തിൽ അഞ്ച് തവണ സിൽവാനസിന് ഒരു യാഗം നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അവയിൽ റോസാലിയയും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. സിൽ‌വാനസിനെ കാടിന്റെ ദേവതയായി കണക്കാക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, [[പെരുംജീരകം|ഫെന്നെൽ]] പൂച്ചെടികളെയും ലില്ലിപ്പൂക്കളെയും വഹിക്കുന്നതായി വെർജിൽ അദ്ദേഹത്തെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു.<ref>Vergil, ''Eclogue'' 10.25.</ref> മറ്റ് ലിഖിതങ്ങളിലെ, മൂന്ന് ദാതാക്കൾ സിൽ‌വാനസിന് ആന്തസ് (ഗ്രീക്ക് ആന്തോസ്, "ഫ്ലവർ") എന്ന സംസ്കാരനാമം സംഭാവനയായി നൽകി. കുറച്ച് വ്യാഖ്യാനങ്ങളിൽ, നാലാമത്തേ ദാതാവ്, സിൽ‌വാനസ് [[Flora (mythology)|ഫ്ലോറയുടെ]] പുല്ലിംഗമായ ഫ്ലോറസ് എന്ന ലാറ്റിൻ നാമത്തിൽ നിന്ന് ഉണ്ടായതായിരിക്കാമെന്നു പറയുന്നു. <ref>Palmer, "Silvanus, Sylvester, and the Chair of St. Peter," p. 226.</ref> മരങ്ങൾ സസ്യജീവിതത്തിന്റെ രൂപമായതിനാൽ സിൽ‌വാനസിന്റെ പ്രതീകമാണ്. പുഷ്പങ്ങളുമായുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബന്ധം അവ്യക്തമാണ്. പ്രധാനമായും [[Danubian provinces|ഡാനൂബിയൻ പ്രവിശ്യകളിൽ]] കാണപ്പെടുന്ന [[Silvanae|സിൽവാനെയുടെ]] സ്ത്രീ പ്രതിരൂപങ്ങളിൽ ചിലപ്പോൾ പൂച്ചട്ടികളോ റീത്തുകളോ ചുമക്കുന്നതായി ചിത്രീകരിക്കുന്നു. <ref>Peter F. Dorcey, ''The Cult of Silvanus: A Study in Roman Folk Religion'' (Brill, 1992), p. 44.</ref> "ട്രീ-ബെയറർ" എന്നർത്ഥം വരുന്ന ഡെൻഡ്രോഫോറസ് എന്ന വിശേഷണത്തിലൂടെ, റോമൈസ്ഡ് ആറ്റിസ്, സൈബലെ എന്നിവരുടെ ആരാധനയുമായി അദ്ദേഹത്തെ ബന്ധിപ്പിച്ചു. അതിൽ ഡെൻഡ്രോഫോറി എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നവർ പങ്കെടുത്തിരുന്നു.<ref>Dorcey, ''The Cult of Silvanus,'' pp. 17, 19, 31, 82.</ref> നല്ലത് ചെയ്യാനാഗ്രഹിക്കുന്ന ആളുകൾ ഒരു വിൽപ്പത്രം എഴുതി ജീവിതാവസാനത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തുമ്പോൾ, മരണാനന്തരം അവരുടെ സ്‌മരണയും പരിചരണവും (ക്യൂറ) പരിപാലിക്കുന്നതിനായി റോസ് അലങ്കാരം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഫണ്ട് നീക്കിവയ്ക്കുന്നു. ആ മനുഷ്യന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം നാല് വാർഷിക ആചരണങ്ങളിൽ ഫെബ്രുവരി 13 ന് മരിച്ചവരെ ബഹുമാനിക്കുന്നതിനുള്ള ഔദ്യോഗിക ഉത്സവമായ [[Parentalia|പാരന്റാലിയ]]യിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മദിനത്തിൽ (ഡൈസ് നടാലിസ്) റൊസാരിയയും വയലേറിയയും ആഘോഷിക്കുന്ന ഒരു സ്‌മരണക്കുറിപ്പ്‌ രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. <ref>''[[Inscriptiones Latinae Selectae|ILS]]'' 8366; Regina Gee, "From Corpse to Ancestor: The Role of Tombside Dining in the Transformation of the Body in Ancient Rome," in ''The Materiality of Death: Bodies, Burials, Beliefs,'' Bar International Series 1768 (Oxford, 2008), p. 64.</ref> ഗിൽ‌ഡുകളും അസോസിയേഷനുകളും (കോൾ‌ജിയ) പലപ്പോഴും അംഗങ്ങൾക്ക് ശവസംസ്കാര ആനുകൂല്യങ്ങൾ നൽകിയിരുന്നു. ചിലത് പ്രത്യേകമായി ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപീകരിച്ചവയുമാണ്. കോളേജ് അംഗങ്ങൾ മരിച്ചവരെ ആദരിക്കുന്നതിലേയ്ക്കായി സാമുദായിക ഭക്ഷണത്തിനും റോസ് ദിനങ്ങൾക്കും ഗുണഭോക്താക്കൾ ധനസഹായം നൽകുകയും ചെയ്തിരുന്നു. <ref>John F. Donahue, ''The Roman Community at Table During the Principate'' (University of Michigan Press, 2004), p. 132.</ref> റോമിലെ [[College of Aesculapius and Hygia|കോളേജ് ഓഫ് എസ്കുലാപിയസ് ആൻഡ് ഹൈജിയ]] മാർച്ച് 22 ന് വയലറ്റ് ദിനവും മെയ് 11 ന് റോസ് ദിനവും ആഘോഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന അവസരങ്ങളിൽ ഡൈനിംഗ് ക്ലബ്ബുകളും ശ്മശാന സമൂഹങ്ങളും ഈ പുഷ്പമേളകൾ പതിവായി നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>Donahue, ''The Roman Community at Table,'' pp. 129–133.</ref> റോസാലിയയ്ക്കുള്ള കൂടുതൽ തെളിവുകൾ [[Cisalpine Gaul|സിസാൽപൈൻ ഗൗളിൽ]] (വടക്കൻ ഇറ്റലി) നിന്നുള്ളതാണ്. അവിടെ നിന്നും റോസാലിയയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുന്ന ഇരുപത്തിനാല് ലാറ്റിൻ ലിഖിതങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. [[Roman Italy|ഇറ്റാലിയൻ ഉപദ്വീപിൽ]] നിന്ന് പത്ത് ലാറ്റിൻ ലിഖിതങ്ങൾ, മാസിഡോണിയയിൽ നിന്നും മൂന്ന് [[Thracia|ത്രേസ്]], [[Illyria|ഇല്ലിറിയ]], [[Pannonia|പന്നോണിയ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും നാല് ലാറ്റിൻ ലിഖിതങ്ങൾ എന്നിവ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ആറ് ഗ്രീക്ക് ലിഖിതങ്ങൾ [[Bithynia|ബിഥിനിയയിൽ]] നിന്നും മൂന്ന് [[Macedonia (Roman province)|മാസിഡോണിയയിൽ]] നിന്നും [[ബൾഗേറിയ]], [[Scythia|സിത്തിയ]], [[Mysia|മൈസിയ]], [[Phrygia|ഫ്രിഗിയ]], [[ലിഡിയ|ലിഡിയ]], [[ഏഷ്യ]], [[Arcadia|അർക്കാഡിയ]] എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഓരോന്നും കണ്ടെടുത്തിരുന്നു.<ref>Kokkinia, "Rosen für die Toten," p. 209.</ref> [[File:Abraham Brueghel (attr) Blumengabe an Venus.jpg|thumb|left|upright=1.3|''ഫ്ലോറൽ ട്രിബ്യൂട്ട് ഫോർ വീനസ്'' (1690 അല്ലെങ്കിൽ അതിനുമുമ്പുള്ളത്), [[Abraham Brueghel|അബ്രഹാം ബ്രൂഗെലിന്റേതാണെന്ന്]] ആരോപിക്കപ്പെട്ട ചിത്രം]] [[Pergamon|പെർഗമോണിൽ]], റോസാലിയ ഒരു "അഗസ്റ്റൻ ദിനം" (ഡൈസ് അഗസ്റ്റി, ചക്രവർത്തിയുടെയോ കുടുംബത്തിന്റെയോ ജന്മദിനം, വിവാഹം അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് വാർഷികം അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന [[Imperial cult of ancient Rome|പുരാതന റോമിലെ സാമ്രാജ്യത്വ ആരാധനയുടെ]] ദിവസം) മുതൽ ആരംഭിക്കുന്ന മൂന്ന് ദിവസത്തെ ഉത്സവമാണെന്ന് കാണുന്നു. <ref>Steven J. Friesen, ''Imperial Cults and the Apocalypse of John: Reading Revelation in the Ruins'' (Oxford University Press, 2001), p. 129.</ref> രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു ബലിപീഠത്തിലെ ഗ്രീക്ക് ലിഖിതത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നതുപോലെ, പുരാതന റോമിലെ സാമ്രാജ്യത്വ ആരാധന ആഘോഷിക്കുന്നതിനായി സംഘടിപ്പിച്ച ഒരു പുരുഷ ഗായകസംഘം ആയ ഒരു കൂട്ടം ഹിംനോഡുകൾ കാണപ്പെടുന്ന അവസരങ്ങളിലൊന്നാണ് മൂന്ന് ദിവസത്തെ റോസാലിയ. ഒരു വർഷക്കാലം ഗ്രൂപ്പിന്റെ അദ്ധ്യക്ഷനായിരുന്ന "നല്ല നടത്തിപ്പ്" ഉദ്യോഗസ്ഥനായ യൂക്കോസ്മോസ്, അഗസ്റ്റൻ ദിനത്തിൽ റോസാലിയ ആഘോഷിക്കുന്നതിനായി ഒരു [[Mina (unit)|മിന]] (ഒരു പണ യൂണിറ്റ്) അപ്പം നൽകിയിരുന്നു. പ്രാദേശിക കലണ്ടറിലെ പനെമോസ് എന്ന മാസത്തിലെ ആദ്യ ദിവസമായിരുന്നു അത്. <ref>Friesen, ''Imperial Cults and the Apocalypse of John,'' p. 108. The identification of Panemos with a modern month name varies throughout the ancient calendars on which it appears; see Alan E. Samuel, ''Greek and Roman Chronology: Calendars and Years in Classical Antiquity'' (C.H. Beck, 1972).</ref> പനെമോസിന്റെ രണ്ടാമത്തേതിൽ, ഗ്രൂപ്പിലെ പുരോഹിതൻ റോസാലിയയ്ക്ക് ഒരു മേശ ക്രമീകരണവും ഒരു മിന വീഞ്ഞും മൂന്ന് അപ്പവും നൽകിയിരുന്നു. ഒരു [[Denarius|ഡെനാരിയസ്]] വിലമതിക്കുന്ന ഒരു മേശ ക്രമീകരണം, റോസാലിയയുടെ മൂന്നാം ദിവസത്തിൽ ഒരു അപ്പം എന്നിവയുടെ ചുമതലയുള്ള ഒരു സെക്രട്ടറി അല്ലെങ്കിൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററായിരുന്നു ഗ്രാമ്മിയസ്. <ref>Friesen, ''Imperial Cults and the Apocalypse of John,'' p. 112.</ref> ഈ സംഘം റോമിലെ ഒരു കൊളീജിയം പോലെയും അംഗങ്ങൾക്കുള്ള ഒരു ശ്മശാന സമൂഹമായും പ്രവർത്തിച്ചതായി കാണുന്നു. <ref>Friesen, ''Imperial Cults and the Apocalypse of John,'' p. 111.</ref> റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ [[Religious pluralism|വിവിധ മതവിശ്വാസത്തിന്റെ]] പശ്ചാത്തലത്തിൽ [[Phrygia|ഫ്രിഗിയയിലെ]] [[Acmonia|അക്മോണിയ]]യിൽ നിന്നുള്ള ലിഖിതങ്ങൾ റോസാലിയയെ കാണിക്കുന്നു. എ.ഡി 95-ൽ, ടൈറ്റസ് പ്രാക്സിയാസ് എന്ന വ്യക്തിയുടെ വാർഷിക അനുസ്മരണം ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിനായി ഒരു ശ്മശാന സമൂഹത്തിന് ഒരു വിൽപ്പത്രം നൽകി. ശവകുടീരം സാമുദായിക ഭക്ഷണത്തിനും അംഗങ്ങൾക്ക് ധനസഹായത്തിനും പുറമേ, ശവകുടീരത്തെ റോസാപ്പൂക്കൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കാൻ 12 ദീനാരികളും അനുവദിച്ചിരുന്നു. അംഗത്വത്തിന്റെ ബാദ്ധ്യതകൾ നിയമപരമായും മതപരമായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മരണപ്പെട്ടയാളുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതിനും മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നതിനും സമൂഹത്തിന് അതിന്റേതായ ഒരു [[Tutelary deity|രക്ഷാധികാരമുള്ള ദേവത]]കളുണ്ടായിരുന്നു. ദേവതകൾ തിയോസ് സെബാസ്റ്റോസ് (= ലാറ്റിൻ ഭാഷയിൽ ഡിവസ് അഗസ്റ്റസ്), പ്രാദേശികവും അതുല്യവുമായ വിശേഷണമായ സ്റ്റോഡ്മെനോസിന് കീഴിലുള്ള [[സ്യൂസ്|സ്യൂസ്]], [[Soter| സംരക്ഷകൻ]] ആയ [[അസ്‌ക്‌ളിപ്പിയസ്|അസ്ക്ലേപിയസ്]], (റോമൻ എസ്കുലാപിയസ്, മുകളിലുള്ള കൊളീജിയത്തിലെന്നപോലെ), [[ആർട്ടെമിസ്സ് ക്ഷേത്രം|ആർഫെമിസ് ഓഫ് എഫെസസ്]] എന്നിവയായിരുന്നു. <ref>Paul Trebilco, ''Jewish Communities in Asia Minor'' (Cambridge University Press, 1991, 1994 reprint), p. 81; Barbara Levick, ''The Government of the Roman Empire: A Sourcebook'' (Routledge, 2000, 2nd ed.), pp. 209–210 (with a date of 85, presumably a typographical error since the date is noted as the eleventh consulship of [[Domitian]]). On ''Stodmenos'', see ''Barrington Atlas of the Greek and Roman World,'' edited by Richard J. A Talbert (Princeton University Press, 2000), p. 971.</ref> ഗ്രീക്ക് സംസാരിക്കുന്ന ഒരു യഹൂദ സമൂഹവും അക്മോണിയയിലുണ്ടായിരുന്നു. 215–295 കാലഘട്ടത്തിലെ ഒരു ലിഖിതത്തിൽ ഒരു യഹൂദ സ്ത്രീക്ക് ഭർത്താവ് നൽകിയ സമാനമായ ക്രമീകരണങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. നിയമപരമായി രൂപീകരിച്ച അയൽ‌പ്രദേശമോ കമ്മ്യൂണിറ്റി അസോസിയേഷനോ ശവകുടീരത്തിന്റെ വാർ‌ഷിക റോസ് അലങ്കാരത്തിന് ഇത് വ്യവസ്ഥ ചെയ്യുന്നു. ഔപചാരികമായ ഉത്തരവിൽ “അവർ‌ ഓരോ വർഷവും റോസാപ്പൂക്കൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചില്ലെങ്കിൽ‌, അവർ‌ ദൈവത്തിന്റെ നീതിയെ വിലമതിക്കേണ്ടതുണ്ട്.” <ref>Trebilco, ''Jewish Communities in Asia Minor'', pp. 78–81.</ref> "അദ്ദേഹത്തിന് ദൈവത്തിനുമുന്നിൽ കണക്കുബോധിപ്പിക്കേണ്ടിവരും" എന്ന പ്രമാണസൂത്രം ഫ്രിഗിയയിലെ ജൂതന്മാർക്കും ക്രിസ്ത്യാനികൾക്കുമിടയിൽ മാത്രമേ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നുള്ളൂ. ലിഖിതം ക്രിസ്ത്യാനികളുടേതാകാനുള്ള സാദ്ധ്യതയുണ്ട്.<ref>Trebilco, ''Jewish Communities in Asia Minor'', p. 79. The inscription deals with legal titles to property, and unlike Christians at this time, Jews held full rights as Roman citizens to own property.</ref>സാമ്രാജ്യത്വ ലോകത്തിലെ പൊതു മത പരിതഃസ്ഥിതിയിൽ നിന്ന് യഹൂദമതം ഒറ്റപ്പെട്ടിരുന്നില്ല എന്നതിന്റെ തെളിവുകളിലൊന്നാണ് ഈ ലിഖിതം, കാരണം ശവകുടീരത്തിൽ ബലിയർപ്പിക്കാതെ ഒരു റൊസാറ്റിയോ നടത്താം. ഒന്നിലധികം ദേവതകൾക്കുപകരം, യഹൂദ ഭർത്താവ് ഭാര്യയെ ബഹുമാനിക്കുന്നത് സ്വന്തം ദൈവത്തിന്റെ ദിവ്യനീതിയിൽ മാർഗ്ഗദർശനം സ്വീകരിക്കുകയും സമൂഹത്തിന്റെ ആചാരങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകുകയും "യഹൂദ വിശ്വാസത്തിന് സ്വീകാര്യമായ" രീതിയിൽ അവ നടപ്പാക്കുകയും ചെയ്തു. <ref>Trebilco, ''Jewish Communities in Asia Minor'', pp. 80–81. Some Jewish wedding practices, including the wearing of rose crowns by the bridegroom or bride, were also compatible with or assimilated from Imperial society in general; Michael L. Satlow, "Slipping toward Sacrament: Jews, Christians, and Marriage," in ''Jewish Culture and Society under the Christian Roman Empire'' (Peeters, 2002), p. 74.</ref> [[File:A Bacchanal (Sebastiano Ricci).jpg|thumb|[[Sebastiano Ricci|സെബാസ്റ്റ്യാനോ റിച്ചി]] (1659–1734) ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. [[Bacchanalia|ബച്ചനാലിയയിൽ]] ഒരു ആരാധനാ പ്രതിമ റോസാപ്പൂക്കളുടെ പുഷ്പചക്രം കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കുന്നു]] സാമ്രാജ്യപരമായ കാലഘട്ടത്തിലെ മാസിഡോണിയയിൽ, നിരവധി ലിഖിതങ്ങൾ റോസാലിയയെ ഒരു വിസിയനസ്, ഒരു ഗ്രാമം അല്ലെങ്കിൽ അയൽ‌രാജ്യ അസോസിയേഷൻ ([[Vicus|വികസിൽ]] നിന്ന്) പോലുള്ള ഗ്രൂപ്പുകൾ‌ക്ക് സ്വമേധയാ ധനസഹായം നൽകുന്ന ഒരു അനുസ്മരണ ഉത്സവമായി പരാമർശിക്കുന്നു. [[Thiasus|തിയാസോസ്]], നിയമപരമായി രൂപവത്കരിച്ച ഒരു അസോസിയേഷൻ, പലപ്പോഴും മദ്യപാനത്തിനായി ഒരു സാമൂഹിക ക്ലബ് എന്ന അർത്ഥത്തിൽ മതപരമായ രീതിയിൽ അല്ലെങ്കിൽ [[Symposium|സിമ്പോസിയം]] കാണപ്പെടുന്നു. [[തെസ്സലോനികി|തെസ്സലോനിക്കയിൽ]], ഒരു തിയാസോസിന്റെ പുരോഹിതൻ റോസ് പുഷ്പചക്രങ്ങൾക്ക് പണം നൽകാനായി മുന്തിരിവള്ളിയുടെ ഒരു പ്രദേശം നൽകി.<ref>''[[Inscriptiones Graecae]]'' X/2 260; Richard S. Ascough, "Paul's 'Apocolypticism' and the Jesus Associations at Thessalonica and Corinth," in ''Redescribing Paul and the Corinthians'' (Society of Biblical Literature, 2011), p. 164.</ref> ഡയോണിഷ്യൻ തിയാസോസ് പിരിച്ചുവിടുകയോ അതിന്റെ ചുമതലകളിൽ പരാജയപ്പെടുകയോ ചെയ്താൽ, സ്വത്ത് ഡ്രയോഫൊറോയിയുടെ ("ഓക്ക്-ബിയേഴ്സ്") ഒരു സമൂഹത്തിലേക്കോ അല്ലെങ്കിൽ ഒടുവിൽ സംസ്ഥാനത്തിലേക്കോ കൈമാറണം എന്നു വ്യവസ്ഥയും ചെയ്തിരുന്നു. <ref name="Kloppenborg-Ascough-p373">Kloppenborg and Ascough, ''Greco-Roman Associations,'' p. 373.</ref> [[Dionysian Mysteries|ഡയോനിഷ്യസിന്റെ രഹസ്യമായ]] സംഘടനകൾക്ക് പുറമേ, മാസിഡോണിയയിലെയും ത്രേസിലെയും ലിഖിതങ്ങളിൽ തിയാസോയിലെ [[ഡയാന|ഡയാന]] ([[ആർട്ടിമിസ്|ആർട്ടെമിസ്]]), ത്രേസിയൻ ദേവൻ അല്ലെങ്കിൽ [[Greek hero cult|യവന നായകൻ]] സൗരോഗെത്സ്, ഒരു [[Gravedigger|ശവക്കുഴി നിർമ്മാതാക്കളുടെ]] സംഘടിതസംഘം എന്നിവരെയും റോസ് അലങ്കരിക്കാനുള്ള രേഖകളിൽ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു. <ref>Kloppenborg and Ascough, ''Greco-Roman Associations,'' p. 325.</ref> ശവക്കുഴി നിർമ്മാതാക്കൾ റോസാലിയയ്‌ക്കായി ഓരോ വർഷവും ശവക്കല്ലറകൾ കത്തിക്കുമായിരുന്നു. മറ്റ് പശ്ചാത്തലങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, പുഷ്പചക്രങ്ങൾ തന്നെ വഴിപാടായി കത്തിച്ചിരിക്കാം എന്നാണ്. <ref>Kloppenborg and Ascough, ''Greco-Roman Associations,'' pp. 372–374.</ref> വളരെക്കുറച്ചു തവണ സംഭവിക്കുന്ന മാസിഡോണിയൻ അനുസ്മരണത്തിനെക്കുറിച്ചുള്ള ലിഖിതങ്ങളിൽ റിലീഫ് ശൈലിയിൽ ചിത്രീകരിച്ച [[Thracian horseman|ത്രേസിയൻ കുതിരപ്പടയാളി]]യോടൊപ്പം റോസാലിയയെക്കുറിച്ചും പറയുന്നു.<ref>Kloppenborg and Ascough, ''Greco-Roman Associations,'' pp. 327–329.</ref> ചില പണ്ഡിതന്മാർ കരുതുന്നത് റോസാലിയയുടെ ആചാരങ്ങൾ റോമൻ സൈന്യത്തിലെ മരിച്ചവരുടെ ബാക്ച്ചിക് ഉത്സവങ്ങളുമായി പ്രത്യേകിച്ച് മാസിഡോണിയയിലും ത്രേസിലെയും ഉത്സവവുമായി ഒത്തുചേർന്നിരുന്നുവെന്നാണ്. <ref>[[Hendrik Wagenvoort]], "The Journey of the Souls of the Dead to the Isles of the Blessed," ''Mnemosyne'' 24.2 (1971), p. 124; [[Martin P. Nilsson]], "The Bacchic Mysteries of the Roman Age," ''Harvard Theological Review'' 46.4 (1953), p. 187.</ref> എ.ഡി. 138-ലെ ഒരു ഗ്രീക്ക് ലിഖിതത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച് ആധുനിക [[ഡോബ്രൂജ|ഡോബ്രുജയിൽ]], ത്രേസിയൻ [[Bessi|ബെസ്സി]] ഗോത്രക്കാർ താമസമാക്കിയ പ്രദേശമായ [[Histria (ancient city)|ഹിസ്റ്റ്രിയയിലെ]] ഉപദേശകസമിതി ഡയോനിഷ്യസിന് റോസ്-അലങ്കാരത്തിനുള്ള (റോഡിസ്മോസ്) സംഭാവന നൽകിയതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. <ref>Beza, ''Paganism in Romanian Folklore'', p. 43.</ref>റോസാപ്പൂക്കൾക്ക് മാസിഡോണിയ പ്രശസ്തമായിരുന്നു. പക്ഷേ റോസാലിയയുടെ എല്ലാ തെളിവുകളും റോമൻ കാലഘട്ടത്തിലേതാണ്.<ref>Kloppenborg and Ascough, ''Greco-Roman Associations,'' pp. 327–329.</ref> ===ബാക്ച്ചിക് ആചാരങ്ങൾ=== {{More|Anthesteria}} [[ഐവി|ഐവിയും]] [[മുന്തിരിങ്ങ|മുന്തിരിപ്പഴവും]] ഡയോനിഷ്യസിന്റെ സസ്യങ്ങളാണെങ്കിലും, [[ഏതൻസ്‌|ഏഥൻസിലെ]] റോസാപ്പൂക്കളും വയലറ്റുപ്പൂക്കളും [[Dionysia|ഡയോനിഷ്യൻ വിരുന്നുകൾ]]ക്ക് അലങ്കാരങ്ങളായിരുന്നു. ഡയോനിഷ്യസിനെ പ്രശംസിക്കുന്ന ഒരു [[Dithyramb|ദിത്തിറാമ്പിൽ]] നിന്നുള്ള മുഴുവനാക്കാത്ത ഒരു ഭാഗത്തിൽ, [[പിണ്ടർ|പിൻഡാർ]] (ബിസി അഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ട്) ഡയോനിഷ്യസിന്റെ മൃത്യുവസ്ഥയിലുള്ള അമ്മ [[Semele|സെമെലിനെ]] ബഹുമാനിക്കേണ്ട ഒരു കാലം ആയ സീസണുകൾ (ഹോറേ) ആരംഭിക്കുന്നതിലൂടെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ഒരു പുഷ്പ രംഗം വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. [[File:John William Waterhouse Ariadne.jpg|thumb|upright=1.4|''അരിയാഡ്‌നെ'' (1898) പ്രീ-റാഫെലൈറ്റ് ജോൺ വില്യം വാട്ടർഹൗസ്: ഉറങ്ങുന്ന ചുവന്ന നിറമുള്ള മേലാട ധരിച്ചിരിക്കുന്ന അരിയാഡ്‌നെക്കു ചുറ്റും റോസാപ്പൂക്കൾ കാണാം. പശ്ചാത്തലത്തിൽ കപ്പൽ യാത്രയിലൂടെ തിസസിന്റെ പുറപ്പെടലും ഡയോനിഷ്യസിന്റെ വരവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഭാവി സംഭവസൂചനയായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുള്ളിപ്പുലികളെയും കാണിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Karl Kilinski II, ''Greek Myth and Western Art: The Presence of the Past'' (Cambridge University Press, 2013), p. 106.</ref>]] <blockquote>''... as the chamber of the purple-robed Horai is opened,<br>the nectar-bearing flowers bring in the sweet-smelling spring.<br>Then, then, upon the immortal earth are cast<br>the lovely tresses of violets, and roses fitted to hair<br>and voices of songs echo to the accompaniment of pipes<br>and choruses come to Semele of the circling headband.''<ref>Pindar, frg. 75 SnM, as translated for the [[Loeb Classical Library]] (1997) by William H. Race and cited in this context by Riu, ''Dionysism and Comedy'', p. 108, note 58, and [[Walter Friedrich Otto]], ''Dionysus: Myth and Cult'', translated by Robert B. Palmer (Indiana University Press, 1965, originally published 1960 in German), p. 159.</ref></blockquote> ഡെമോക്രാറ്റിക് [[Polis|പോളിസിന്റെ]] തുല്യശക്തിയുള്ള മാതൃകയായിരുന്നു ഡയോനിസസ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഘടന (തിയാസോസ്) നാഗരിക സംഘടനകൾക്ക് ഒരു മാതൃകയായിരുന്നു.<ref>Richard Seaford, ''Cosmology and the Polis: The Social Construction of Space and Time in the Tragedies of Aeschylus'' (Cambridge University Press, 2012), pp. 101–102.</ref> ജനാധിപത്യത്തിനു മുമ്പുള്ള ഏഥൻസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഡയോനിഷ്യയുടെ ഒരു രൂപമായിരുന്നു ആന്തീസ്റ്റീരിയ. ഈ ഉത്സവനാമം ചില പണ്ഡിതന്മാർ ഗ്രീക്ക് ആന്തോസ് "പുഷ്പം, പൂക്കുക" എന്നതിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതായി പറയുന്നു. <ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion'' (Blackwell, 2010), p. 89; Jennifer Neils, "Children and Greek Religion," in ''Coming of Age in Ancient Greece: Images of Childhood from the Classical Past'' (Yale University Press, 2003), p. 145; [[Carl Kerenyi]], ''Dionysos: Archetypal Image of Indestructable Life'' (Princeton University Press, 1976), p. 300.</ref> ഗ്രീക്കുകാർ അതിനെ പൂക്കുന്ന മുന്തിരവള്ളിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. <ref>[[Walter Burkert]], ''Homo Necans'' p. 214.</ref> എ.ഡി ആറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, [[Byzantine Empire||ബൈസന്റൈൻ]] പുരാതനവസ്‌തു സമ്പാദകൻ [[Joannes Lydus|ജോവാൻസ് ലിഡസ്]] ഉത്സവത്തിന്റെ പേര് ആന്തൂസയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി, ലാറ്റിൻ സസ്യജാലങ്ങൾ ഗ്രീക്ക് സസ്യജാലങ്ങൾക്ക് തുല്യമാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുകയുണ്ടായി.<ref>Lydus, ''De mensibus'' 4.73; [[Clifford Ando]], "The Palladium and the Pentateuch: Towards a Sacred Topography of the Later Roman Empire," ''Phoenix'' 55 (2001), p. 400.</ref>ശൈത്യകാലത്തിനും വസന്തത്തിനുമിടയിലുള്ള പ്രാരംഭത്തിൽ നടന്ന മൂന്ന് ദിവസത്തെ ഉത്സവത്തിൽ [[Liminality|ലിമിനാലിറ്റിയും]] "ആരംഭവും" എന്ന വിഷയങ്ങൾ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാൽ ആദ്യകാല ഏഥൻസിൽ ഇതിന് പ്രാധാന്യം ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, പല വശങ്ങളും സ്പഷ്ടമല്ലാത്തതാണ്. ഉത്പത്തിപുസ്തകത്തിൽ വിവരിച്ചിട്ടുള്ള ആദിമനുഷ്യൻറെ പതനത്തിൽ നിന്ന് പുതിയ വീഞ്ഞ് തുറക്കുന്നതിന്റെ ആഘോഷമായിരുന്നു ഇത്. <ref>Noel Robertson, "Athens' Festival of the New Wine," ''Harvard Studies in Classical Philology'' 95 (1993), p. 197ff. Robertson argues that the Anthesteria was not a festival of the dead, and believes those elements have been attributed to it erroneously.</ref> ആദ്യ ദിവസം, "ഡയോനിഷ്യസ്" ഒരു പൊതു ഘോഷയാത്രയിൽ ചക്രമുള്ള "കപ്പൽ" വഹിച്ച് രാജാവിന്റെ ഭാര്യയുടെ സ്വകാര്യ അറയിലേക്ക് അവളുമായി ഒരു ആചാരപരമായ ഐക്യത്തിനായി കൊണ്ടുപോയി.<ref> ''[[basileus]]'', an indication that the ceremony evokes a time before Athens was a democracy; Seaford, ''Cosmology and the Polis,'' pp. 87–88.</ref> കൃത്യമായ ചടങ്ങുകൾ അജ്ഞാതമാണ്. പക്ഷേ ഏഥൻസിലെ സംസ്കാര നായകനായ [[Theseus|തീസസ്]] ഉപേക്ഷിച്ചശേഷം ഡയോനിഷ്യസിന്റെ ഭാര്യയായ [[Ariadne|അരിയാഡ്‌നെയുടെ]] കെട്ടുകഥയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാകാം. <ref>Seaford, ''Cosmology and the Polis,'' pp. 85–87, 101, 133, citing Apollodorus, ''Against Nature'' 73; Burkert, ''Greek Religion'' pp. 109, 164, 239.</ref> [[File:Greek - Red-Figure Chous with Eros - Walters 48206.jpg|thumb|ആന്തീസ്റ്റീരിയയ്‌ക്കായുള്ള കുട്ടികളുടെ ആചാരപരമായ വൈൻ പാത്രം (ചൗസ്), ഒരു വണ്ടി വലിച്ചുകൊണ്ട് സ്വന്തം പുഷ്പചക്രവുംകൊണ്ട് ചൗസിലേക്ക് കൈ നീട്ടുന്ന മാംസപുഷ്‌ടിയുള്ള ബാലനായി ഈറോസിനെ ചിത്രീകരിക്കുന്നു. (ഏകദേശം 410 BC) ]] പുതിയ വളർച്ചയുടെയും പരിവർത്തനത്തിൻറെയും പ്രമേയത്തിന് അനുസൃതമായി, <ref>Neils, "Children and Greek Religion," in ''Coming of Age in Ancient Greece,'' p. 145.</ref> പുരാതന ലോകത്ത് ഉയർന്ന ശിശുമരണ നിരക്ക് കണക്കിലെടുക്കുമ്പോൾ, ശൈശവത്തിൽ നിന്ന് ബാല്യത്തിലേക്കുള്ള ഒരു ആഘോഷവേള കൂടിയായിരുന്നു ആന്തെസ്റ്റീരിയ..മൂന്ന് മുതൽ നാല് വയസ്സ് വരെ പ്രായമുള്ള കുട്ടികൾക്ക് മുതിർന്നവരുടെ വിനോദ പരിപാടികളിൽ കളിക്കുന്ന കുട്ടികളുടെ ദൃശ്യങ്ങൾ കൊണ്ട് പ്രത്യേകം അലങ്കരിച്ച ഒരു ചെറിയ ജഗ്ഗ് (ചൗസ്) ലഭിച്ചു. ചൗസ് ചിലപ്പോൾ പാത്രത്തിൽ ചിത്രീകരിച്ച് പുഷ്പചക്രം കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. അടുത്ത വർഷം, കുട്ടിക്ക് തന്റെ ചൗസിൽ നിന്നുള്ള വീഞ്ഞിന്റെ ആചാരപരമായ രുചി നൽകി. <ref>Neils, "Children and Greek Religion," p. 145; John H. Oakley, "Death and the Child," p. 177; Lesley A. Beaumont, "The Changing Face of Childhood," p. 75; and H.A. Shapiro, "Fathers and Sons, Men and Boys," pp. 89, 103, all in ''Coming of Age in Ancient Greece''. See also Burkert, ''Greek Religion'', pp. 237–238.</ref> ഈ പാത്രങ്ങൾ പലപ്പോഴും കുട്ടികളുടെ ശവക്കുഴികളിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അവ അകാലമരണത്തിനുശേഷം അധോലോകത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നതായി വിശ്വസിക്കുന്നു.<ref>Beaumont, "The Changing Face of Childhood," p. 75; Oakley, "Death and the Child," p. 177.</ref> ആന്തീസ്റ്റീരിയയെ റോമൻ [[Lemuria (festival)|ലെമുറിയയുമായി]] താരതമ്യം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. <ref>Burkert, ''Homo Necans'', p. 226.</ref>ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരുടെയും മരിച്ചവരുടെയും ലോകത്തിനു ഇടയിലുള്ള തടസ്സം കടന്നുപോകാവുന്നതും മരിച്ചവരുടെ നിഴലുകൾ ഭൂമിയിൽ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നതുമായ ഒരു ദുർബലമായ സമയമായിരുന്നു രണ്ടാം ദിവസം.. മൂന്നാം ദിവസം, പ്രേതങ്ങളെ നഗരത്തിൽ നിന്ന് ആട്ടിയോടിച്ചു ഹെർമിസ് ചാത്തോണിയോസ് ("അധോലോക ഹെർമിസ്") ധാന്യങ്ങളുടെയും വിത്തുകളുടെയും കലങ്ങൾ യാഗങ്ങളിൽ സമർപ്പിച്ചു.<ref>Burkert, ''Greek Religion'', pp. 218, 222.</ref> നിഴലുകളുടെ ഐഡന്റിറ്റി വ്യക്തമല്ലെങ്കിലും, സാധാരണഗതിയിൽ അസ്വസ്ഥരായ പ്രേതങ്ങൾ അകാലത്തിൽ മരിച്ചവരാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു.<ref>Kerenyi, ''Dionysos: Archetypal Image of Indestructable Life'', p. 364.</ref> തെസ്സലോനിക്കയിലെ പുരോഹിതപത്നിമാർ അവരുടെ ഓർമ്മ നിലനിർത്തുന്നതിനായി മുന്തിരിത്തോട്ടം ഇഷ്‌ടദാനം ചെയ്യുകയും ഓരോ ഡയോനിഷ്യനും പുഷ്പചക്രം അണിയിക്കാൻ ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു. <ref name="Kloppenborg-Ascough-p373" /> ഒരു ഡയോനിഷ്യൻ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, വീഞ്ഞ്, റോസാപ്പൂവ്, ചുവപ്പ് നിറം എന്നിവ അക്രമത്തിന്റെയും ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ഒപ്പം രസകരമായ കാര്യങ്ങൾ, ഉല്ലാസം എന്നിവയും ആണ്. ഡയോനിഷ്യസ് അരിയാഡ്‌നെ കണ്ടുമുട്ടുമ്പോൾ റോസാപ്പൂവിന്റെ പുഷ്പചക്രത്തിൽ ചുവപ്പ് അല്ലെങ്കിൽ പർപ്പിൾവസ്ത്രവും ധരിച്ചുകൊണ്ട് മരണംപോലുള്ള ഉറക്കത്തിൽനിന്ന് <ref>Philostratus, ''Imagines'' 1.15; Terence Cave, ''Retrospectives: Essays in Literature, Poetics and Cultural History'' (Modern Humanities Research Association, 2009), p. 73.</ref>ദൈവസ്നേഹത്താൽ ഉണർന്ന് രൂപാന്തരപ്പെടുന്നതായി [[Philostratus|ഫിലോസ്ട്രാറ്റസ്]] (എ.ഡി. 250) വിവരിക്കുന്നു. <ref>Susan Guettel Cole, "Finding Dionysus," in ''A Companion to Greek Religion'' p. 333; Nina da Vinci Nichols, ''Ariadne's Lives'' (Associated University Presses, 1995), p. 14 ''et passim''; [[Zahra Newby]], "In the Guise of Gods and Heroes: Portrait Heads on Roman Mythological Sarcophagi," in ''Life, Death and Representation: Some New Work on Roman Sarcophagi'' (Walter de Gruyter, 2011), pp. 201–205.</ref> [[File:Mosaïque - Buste de Dionysos - Palazzo Massimo.JPG|thumb|left|3-ആം നൂറ്റാണ്ടിലെ [[Roman mosaic|മൊസൈക്കിൽ]] പുള്ളിപ്പുലിതൊലി ധരിച്ച് പുഷ്പചക്രം ധരിച്ച ഡയോനിഷ്യസിന്റെ അർദ്ദകായപ്രതിമ]] == വീഞ്ഞും റോസാപ്പൂവും == തന്റെ ഓർമ്മ നിലനിർത്തുന്നതിനായി ഒരു മുന്തിരിത്തോട്ടം വസ്വിയ്യത്ത് ചെയ്ത തെസ്സലോനിക്കയിലെ പുരോഹിതൻ, അവിടെ എത്തിയ ഓരോ ഡയോണിഷ്യൻ ദീക്ഷകനും ഒരു റോസ് റീത്ത് ധരിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. <ref name="Kloppenborg-Ascough-p373" /> ഡയോണീഷൻ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, വീഞ്ഞ്, റോസാപ്പൂക്കൾ, ചുവപ്പ് നിറം എന്നിവ അക്രമത്തിന്റെയും ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും പ്രണയാതുരമായ അന്വേഷണങ്ങളുടെയും ഉല്ലാസത്തിന്റെയും പ്രതീകങ്ങളാണ്. അരിയാഡ്‌നെ കണ്ടുമുട്ടുമ്പോൾ ഡയോനിസസ് ഒരു റോസാപ്പൂവിന്റെ റീത്തും ചുവപ്പ് അല്ലെങ്കിൽ പർപ്പിൾ മേലങ്കിയും ധരിച്ചതായി ഫിലോസ്ട്രാറ്റസ് (മരണം ഏകദേശം 250 എ.ഡി.) വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. <ref>Philostratus, ''Imagines'' 1.15; Terence Cave, ''Retrospectives: Essays in Literature, Poetics and Cultural History'' (Modern Humanities Research Association, 2009), p. 73.</ref> അവളുടെ ഉറക്കം ഒരുതരം മരണമാണ്, അതിൽ നിന്ന് അവൾ ദൈവസ്നേഹത്താൽ ഉണർന്ന് രൂപാന്തരപ്പെടുന്നു. <ref>Susan Guettel Cole, "Finding Dionysus," in ''A Companion to Greek Religion'' p. 333; Nina da Vinci Nichols, ''Ariadne's Lives'' (Associated University Presses, 1995), p. 14 ''et passim''; [[Zahra Newby]], "In the Guise of Gods and Heroes: Portrait Heads on Roman Mythological Sarcophagi," in ''Life, Death and Representation: Some New Work on Roman Sarcophagi'' (Walter de Gruyter, 2011), pp. 201–205.</ref> ഡയോനിസസുമായുള്ള അരിയാഡ്‌നെയുടെ അനശ്വരമായ ഐക്യത്തെ പ്രതീകപ്പെടുത്തുന്ന കിരീടം കൊറോണ ബോറാലിസ് ([[കിരീടമണ്ഡലം]]) എന്ന ഒരു നക്ഷത്രരാശിയുടെ രൂപാന്തരീകരണത്തിന് വിധേയമായി. ചില സ്രോതസ്സുകളിൽ, കൊറോണ ഒരു വജ്രകിരീടമായിരുന്നു. പക്ഷേ റോമൻ നാടകകൃത്ത് [[സെനക്ക|സെനേക്ക]]യ്ക്കും <ref>[[Seneca the Younger|Seneca]], ''Phaedra'' 769, as noted by Michael Coffey and Roland Mayer, ''Seneca: Phaedra'' (Cambridge University Press, 1990), pp. 159–160; and ''Hercules Furens'' 18, as noted by John G. Fitch, ''Seneca's ''Hercules Furens'': A Critical Text with Introduction and Commentary'' (Cornell University Press, 1987), pp. 125–126.</ref> മറ്റുള്ളവർക്കും ഇത് റോസാപ്പൂക്കളുടെ മാലയായിരുന്നു. അസ്ട്രോണിമികയുടെ രചയിതാവായ [[Marcus Manilius|മനിലിയസ്]] (എ.ഡി. ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ട്), അരിയാഡ്‌നെയുടെ കിരീടം പർപ്പിൾ, ചുവപ്പ് നിറത്തിലുള്ള പൂക്കൾ - വയലറ്റുകൾ, ഹയാസിന്ത്സ്, പോപ്പിസ്, "രക്തത്തിന്റെ ചുവപ്പുനിറമുള്ള വിരിഞ്ഞ റോസാ പുഷ്പം" എന്നിവകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നതായി വിവരിക്കുന്നു. ഒപ്പം പൂന്തോട്ടങ്ങൾ നട്ടുവളർത്തുന്നതിലും പൂമാലകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നതിലും സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ വാറ്റിയെടുക്കുന്നതിലും ജ്യോതിഷപരമായ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നതായും പറയുന്നു.<ref>Susan Guettel Cole, "Finding Dionysus," in ''A Companion to Greek Religion'' p. 333; Nina da Vinci Nichols, ''Ariadne's Lives'' (Associated University Presses, 1995), p. 14 ''et passim''; [[Zahra Newby]], "In the Guise of Gods and Heroes: Portrait Heads on Roman Mythological Sarcophagi," in ''Life, Death and Representation: Some New Work on Roman Sarcophagi'' (Walter de Gruyter, 2011), pp. 201–205.</ref> [[Ancient Roman sarcophagi|റോമൻ സാർകോഫാഗിയിൽ]] ഡയോണിഷ്യൻ രംഗങ്ങൾ സാധാരണമായിരുന്നു. കുപ്പിഡ്സ് അല്ലെങ്കിൽ ഈറോട്ട്സ് എന്നിവർ സ്നേഹത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പിനുവേണ്ടി മരണത്തെ അഭിമുഖീകരിക്കുന്നു. <ref>Janet Huskinson, ''Roman Children's Sarcophagi: Their Decoration and Its Social Significance'' (Oxford University Press, 1996), p. 30; [[Paul Zanker]] and Björn C. Ewald, ''Living with Myths: The Imagery of Roman Sarcophagi'' (Oxford University Press, 2012), p. 102 ''et passim''; Newby, "In the Guise of Gods and Heroes," pp. 201–205.</ref> ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിൽ ബാക്ച്ചിക് ലിബേഷനുകൾ പകർന്നുകൊണ്ട് വെർജിലിന്റെ [[ഈനിഡ്|ഐനെയിഡിൽ]] പർപ്പിൾ പുഷ്പങ്ങൾ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. <ref>Vergil, ''Aeneid'' 5.77–81; Brenk, ''Clothed in Purple Light,'' p. 88.</ref> [[Nonnus|നോനസിന്റെ]] [[Dionysiaca|ഡയോനിസിയാക്കയിൽ]] (എ.ഡി. നാലാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനം മുതൽ 5-ആം നൂറ്റാണ്ട് വരെ) സുന്ദരനായ യുവാവായ [[Ampelos|ആമ്പലോസിന്റെ]] മരണത്തിൽ ഡയോനിഷ്യസ് അനുശോചനം രേഖപ്പെടുത്തുകയും ശരീരത്തെ റോസാപ്പൂവ്, ലില്ലി, [[അനിമൺ|അനെമോൺസ്]] എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് മൂടുകയും [[അംബ്രോസിയ|അംബ്രോസിയ]] തളിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മരിച്ചുപോയ ആൺകുട്ടിയുടെ രൂപാന്തരീകരണമായി ആദ്യത്തെ മുന്തിരി സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഇതിൽനിന്ന് മനുഷ്യന്റെ ഉപയോഗത്തിനായി വീഞ്ഞ് ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു.<ref>[[Nonnus]], ''Dionysiaca'' 11.241–243; Miguélez-Cavero, ''Poems in Context,'' p. 132.</ref> == അഡോണിസിന്റെ ആചാരങ്ങൾ == [[File:Hendrik Goltzius - Stervende Adonis.jpg|thumb|''The blood of the dead Adonis turns into an anemone (Ovid, Met. X 735)'' (1609), by [[Hendrick Goltzius]]]] അഡോണിസിന്റെ ([[Adonia|അഡോണിയ]]) ആചാരങ്ങൾ സാമ്രാജ്യത്വ കാലഘട്ടത്തിൽ ഒരു റോസാലിയയായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു. <ref>Dominic Perring, "'Gnosticism' in Fourth-Century Britain: The Frampton Mosaics Reconsidered," ''Britannia'' 34 (2003), p. 108.</ref> പുരാണത്തിന്റെ ഒരു പതിപ്പിൽ, മുള്ളുകൊണ്ട് കുത്തി അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെ കാലിൽ നിന്നുള്ള രക്തവും അഡോണിസിനെ [[പന്നി]] കൊന്നപ്പോൾ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വരുന്ന രക്തവും പൂക്കൾക്ക് നിറം നൽകുന്നു. <ref>Rina Talgam, "The ''Ekphrasis Eikonos'' of Procopius of Gaza: The Depiction of Mythological Themes in Palestine and Arabia during the Fifth and Sixth Centuries," in ''Christian Gaza in Late Antiquity'' (Brill, 2004), pp. 223–224.</ref> [[Bion of Smyrna|ബയോൺ]] (ബിസി രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ട്) രചിച്ചത് എന്ന് ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന അഡോണിസിന്റെ വിലാപത്തിൽ, അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെ കണ്ണുനീർ അഡോണിസിന്റെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നു.<blockquote>''and the blood and tears become flowers upon the ground. Of the blood comes the rose, and of the tears the [[Anemone nemorosa|windflower]].''<ref>Brenk, ''Clothed in Purple Light,'' p. 87; translation by J.M. Edmonds at [http://www.theoi.com/Text/Bion.html theoi.com.] [[Pausanias (geographer)|Pausanias]] (6.24.7) also connects roses to the story of Aphrodite and Adonis; Cyprino, ''Aphrodite,'' p. 96.</ref></blockquote> ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, [[Myrrha|മിറയുടെയും]] അവളുടെ പിതാവിന്റെയും അവിഹിത ബന്ധത്തിൽ നിന്നാണ് അഡോണിസ് ജനിച്ചത്. വഞ്ചനാപരമായ സംഗമം മിറ അവഗണിച്ചതിനുള്ള അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെ ഒരു ശിക്ഷയായിരുന്നു മിഥ്യാധാരണാപരമായ കാമം. കപടവേഷവും ഇരുട്ടും പെൺകുട്ടി അബന്ധത്തിലകപ്പെടാൻ കാരണമായി. എന്നാൽ അവൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരാണെന്ന് അറിഞ്ഞപ്പോൾ, പിതാവിന്റെ ദേഷ്യം അവളുടെ മനുഷ്യ സ്വത്വത്തെ മാറ്റിമറിക്കുകയും അവൾ സുഗന്ധം ഉൽപാദിപ്പിക്കുന്ന [[Commiphora|മിറ ]] വൃക്ഷമായി മാറുകയും ചെയ്തു. അഡോണിസിന്റെ സസ്യപ്രകൃതം മരത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച സമയത്താണ് പ്രകടമാകുന്നത്. ഒരു പാരമ്പര്യത്തിൽ, അഫ്രോഡൈറ്റ് ശിശുവിനെ എടുത്ത് ഒരു പെട്ടിയിൽ ഒളിപ്പിച്ചു (ലാർനാക്സ്, ചാരത്തെയോ മറ്റ് മനുഷ്യാവശിഷ്ടങ്ങളെയോ ​​പെട്ടിക്കകത്താക്കുന്നതിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഒരു വാക്ക്), അവനെ വളർത്താൻ അധോലോക ദേവതയായ പെർസെഫോണിന് നൽകി. അവൻ സുന്ദരനായ ഒരു യുവാവായി വളർന്നപ്പോൾ, സ്നേഹത്തിന്റെയും മരണത്തിന്റെയും മേഖലകളെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന അഫ്രോഡൈറ്റും പെർസെഫോണും അവകാശവാദമുന്നയിച്ചു. അഡോണിസ് വർഷത്തിന്റെ മൂന്നിലൊന്ന് സ്വർഗ്ഗീയ അഫ്രോഡൈറ്റിനൊപ്പം, ഒന്ന് [[Chthonic|ചാത്തോണിക്]] പെർസെഫോണിനൊപ്പം, മറ്റൊന്ന് നക്ഷത്രലോകത്തും ചെലവഴിക്കണമെന്ന് സ്യൂസ് വിധിച്ചു. പെർസെഫോണിന്റെ കാലവും സ്വന്തം അധോലോക ഭർത്താവും മുകളിലുള്ള ലോകവും തമ്മിൽ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്ന കാലത്തിനും സമാനമാണ് ഈ ദൃഷ്ടാന്തം.<ref>Gina Salapata, "Τριφίλητος Ἄδωνις: An Exceptional Pair of Terra-cotta Arulae from South Italy," in ''Studia Varia from the J. Paul Getty Museum'' (Getty Publications, 2001), vol. 2, p. 34; J.P. Massaut, "Mystique rhénane et humanisme chrétien d'Eckhart à Érasme. Continuité, convergence ou rupture?" in ''The Late Middle Ages and the Dawn of Humanism Outside Italy'' (Leuven University Press, 1972), p. 128, citing as an example Ausonius, ''Epistolarum liber'' 4.49.</ref> ഒരു സ്കോട്ടിഷ് സാമൂഹിക നരവംശശാസ്ത്രജ്ഞനും നാടോടി ശാസ്ത്രജ്ഞനുമായ [[James George Frazer|ജെ.ജി. ഫ്രേസർ]], അഡോണിസ് പുരാതന കാർഷികദേവനായി ഗണിക്കപ്പെടുന്നതായി കാണിക്കുന്നു. [[H. J. Rose|എച്ച്ജെ റോസ്]] അഡോണിസിന്റെ ആചാരങ്ങളിൽ "മഹതിയായ അമ്മയുടെയും സസ്യജാലങ്ങൾ മരിക്കുമ്പോൾ മരിക്കുന്ന അവളുടെ കാമുകനും വീണ്ടും ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു വരുന്ന കാൽപനികകഥ പൗരസ്‌ത്യദേശത്തുള്ള രൂപരേഖകളിൽ കണ്ടെത്തി." <ref>[[H.J. Rose]], ''A Handbook to Greek Mythology'' (Routledge, 1928, 6th ed. 1958, 1964 paperback edition), p. 101.</ref> റോബർട്ട് എ. സെഗൽ അഡോണിസിന്റെ മരണത്തെ ""അനശ്വരമായ ശിശുവിന്റെ" (പ്യൂർ) പരാജയമാണെന്ന് വിശകലനം ചെയ്തു. നഗര-സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മുതിർന്നവരുടെ ജീവിതത്തിലേക്ക് കടന്നുചെല്ലുന്ന ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടതാണെന്നും അതിനാൽ വ്യഭിചാരം, കൊലപാതകം, തോന്ന്യാസം, കൈവശപ്പെടുത്തുക, അവിവാഹിതാവസ്ഥ, സന്താനഹീനമായ അവസ്ഥ തുടങ്ങിയ സാമൂഹിക ലംഘനങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു ജാഗ്രതാ കഥയെന്നും "വിശകലനം ചെയ്തു.<ref>Robert A. Segal, "Adonis: A Greek Eternal Child," in ''Myth and the Polis'' (Cornell University Press, 1991), pp. 64–85.</ref> [[File:0 Monument funéraire - Adonis mourant - Museu Gregoriano Etrusco.JPG|thumb|left|മരിക്കുന്ന അഡോണിസിനെ ശ്രദ്ധിക്കുന്ന നായ. ഒരു ശവസംസ്ക്കാര സ്മാരകത്തിന്റെ മൂലയുടെ പാദങ്ങളിൽ പുഷ്പ അലങ്കാരങ്ങൾ (ബിസി മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ) ]] ആചാരപരമായ [[lamentation|ശോകഗീതത്തോടും]] [[dirge|ശ്‌മശാനഗീതത്തോടും]] സ്ത്രീകൾ അഡോണിയ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചിലപ്പോൾ കട്ടിലിൽ മരിച്ച യുവാക്കളുടെ ഒരു പ്രതിമ വയ്ക്കുകയും അതിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ സുഗന്ധം പരത്തുകയും പച്ചപ്പ് കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.<ref name="Salapata-p35">Salapata, "Τριφίλητος Ἄδωνις," p. 35.</ref> ഉത്സവത്തിന്റെ ഭാഗമായി, അവർ "[[gardens of Adonis|അഡോണിസിന്റെ പൂന്തോട്ടങ്ങൾ]]" നട്ടു. "ആഴമില്ലാത്ത മണ്ണിൽ നട്ടുപിടിപ്പിച്ച വിത്തുകളിൽ നിന്ന് ഉണ്ടായ സസ്യങ്ങളും പാത്രങ്ങളിൽ വളർത്തുന്ന വാർഷികസസ്യങ്ങളും, അത് രണ്ടും വേഗത്തിൽ മുളച്ചുവന്ന് വേഗത്തിൽ തന്നെ ഉണങ്ങിപ്പോയി"<ref>Rose, ''A Handbook to Greek Mythology'', p. 101.</ref> ഇത് ജീവിതത്തിന്റെയും മരണത്തിന്റെയും ചക്രം ചുരുക്കുന്നതായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു.<ref name="Salapata-p35" /> പലപ്പോഴും രാത്രികാല ആഘോഷമായിരുന്ന ഈ ഉത്സവം, കലണ്ടറിൽ ഔദ്യോഗിക അവധിദിനങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്നില്ല, കൂടാതെ ഒരു സ്വകാര്യ ആചാരമെന്ന നിലയിൽ റോസാലിയയ്ക്ക് ഒരു നിശ്ചിത തീയതി ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെന്ന് തോന്നുന്നു.<ref>Salapata, "Τριφίλητος Ἄδωνις," p. 34.</ref> ആഘോഷം ഓരോ സ്ഥലത്തും വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരുന്നുവെങ്കിലും, ഇതിന് സാധാരണയായി രണ്ട് ഘട്ടങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. അഫ്രോഡൈറ്റും അഡോണിസും തമ്മിലുള്ള പ്രണയത്തിന്റെ ആഘോഷത്തിൽ വിവാഹ വിരുന്നു പോലുള്ള സന്തോഷകരമായ ആനന്ദം, അഡോണിസിന്റെ മരണത്തിൽ അനുഷ്ഠാനപരമായ വിലാപം. വിരുന്നിനുള്ള അലങ്കാരങ്ങളും ആചാരപരമായ വേഷഭുഷണങ്ങൾ, തളികയിലെ പൂന്തോട്ടങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവ, ശവസംസ്കാരത്തിനായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടു അല്ലെങ്കിൽ വഴിപാടുകളായി കരുതി നശിപ്പിച്ചു. മാല ചാർത്തിയ കട്ടിൽ ശവമഞ്ചമായി മാറി. ([[Ancient Greek funeral and burial practices|പ്രോതെസിസ്]]) '.<ref>Salapata, "Τριφίλητος Ἄδωνις," pp. 35–36.</ref> ദമ്പതികളെന്ന നിലയിൽ അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെയും അഡോണിസിന്റെയും പ്രതിരൂപം ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഡയോനിഷ്യസ്, അരിയാഡ്നെ എന്നിവരിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചറിയാൻ പ്രയാസമാണ്. <ref>Salapata, "Τριφίλητος Ἄδωνις," p. 36.</ref> പ്രണയത്തിന്റെ ആഡംബരവും ആനന്ദവും ആസ്വദിക്കുന്ന ദമ്പതികളുടെ ഗ്രീക്ക് ചിത്രീകരണത്തിന് വിപരീതമായി, റോമൻ ചിത്രങ്ങളും സാർക്കോഫാഗിയും നഷ്ടപ്പെടുന്ന നിമിഷത്തിൽ എല്ലായ്പ്പോഴും അവരുടെ പ്രണയത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെ കൈകളിലെ അഡോണിസിന്റെ മരണം [[Resurrection|പുനരുത്ഥാനത്തെ]] ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. <ref>Salapata, "Τριφίλητος Ἄδωνις," pp. 38 and 48 (note 138).</ref> ഇന്നത്തെ [[ജോർദാൻ|ജോർദാനിലെ]] [[Arabia Petraea|അറേബ്യ പ്രവിശ്യ]]യിലെ ഒരു സാമ്രാജ്യ നഗരമായ [[Madaba|മഡബയിൽ]], പൗരാണികസങ്കൽപ്പമുളള മൊസൈക്കുകളുടെ ഒരു പരമ്പരയിൽ അഫ്രോഡൈറ്റിന്റെയും അഡോണിസിന്റെയും സിംഹാസനാരോഹണമുണ്ട്. അതിൽ ആറ് ഈറോട്ടുകളും മൂന്ന് [[Charites|ചാരിറ്റികളും]] ("ഗ്രേസെസ്") പങ്കെടുക്കുന്നു. അവയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒരു കൊട്ടയിൽ മറിഞ്ഞു കിടക്കുന്ന റോസാപ്പൂക്കൾ റോസാലിയയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതായി കാണാം.<ref>Talgam, "The ''Ekphrasis Eikonos'' of Procopius," p. 223.</ref> പുരാതന കാലഘട്ടത്തിൽ, ഒരു റൊസാലിയയെക്കുറിച്ച് സജ്ജമാക്കിയ സാഹിത്യകൃതികൾ യഥാർത്ഥ സന്ദർഭത്തിൽ ആസൂത്രണം ചെയ്തതാണെങ്കിലും അല്ലെങ്കിൽ ഈ സന്ദർഭത്തെ ഒരു സാങ്കൽപ്പിക ക്രമീകരണമായി മാത്രം ഉപയോഗിച്ചാലും "" അഡോണിസിനുവേണ്ടിയുള്ള വിലാപം "ഒരു പ്രമേയമായി എടുത്തിരുന്നു.<ref>Talgam, "The ''Ekphrasis Eikonos'' of Procopius," p. 223; David Westberg, "The Rite of Spring: Erotic Celebration in the ''Dialexis'' and ''Ethiopoiiai'' of Procopius of Gaza," in ''Plotting With Eros: Essays on the Poetics of Love and the Erotics of Reading'' (Museum Tusculanum Press, 2009), p. 189.</ref> റോമൻ ഉത്സവത്തിനായുള്ള റോസാലിയയുടെ പങ്കിട്ട ഭാഷയും അഡോണിയയിലെ പുഷ്‌പത്തിന്റെ നിരീക്ഷണവും സമാനമോ താരതമ്യപ്പെടുത്താവുന്നതോ ആയ പ്രവർത്തനങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കാം, മാത്രമല്ല നേരിട്ടുള്ള ഏകീകരണവും ഇതിന് ആവശ്യമില്ല.<ref>Westberg, "The Rite of Spring," in ''Plotting with Eros,'' p. 189.</ref> == ആറ്റിസിന്റെ വയലറ്റുകൾ == [[File:Statue of a reclining Attis at the Shrine of Attis 1.jpg|thumb|upright=1.3| ചാരിയിരിക്കുന്ന [[radiate crown|റേഡിയേറ്റ് കിരീട]]ത്തോടുകൂടിയ ആറ്റിസിന്റെ ഇടത് കൈയിൽ [[shepherd's crook|ഇടയന്റെ വക്രത്തെയും]] (കേടായ) വലതു കൈയിൽ മാതളനാരങ്ങയും പൈൻ കോണുകളും ഗോതമ്പും പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാഗിക നഗ്നത കാണിക്കുന്നത് അയാൾ പൂർണ്ണമായ വൃഷ്‌ണച്ഛേദത്തിന് വിധേയനായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം ചാരിയിരിക്കുന്ന താടിയുള്ള തല മിക്കവാറും സാംഗാരിയസ് നദി ദേവനാണ് <ref>Maria Grazia Lancellotti, ''Attis, Between Myth and History: King, Priest, and God'' (Brill, 2002), p.116.</ref> അല്ലെങ്കിൽ ഗാലസ്<ref>Jaime Alvar, ''Romanising Oriental Gods: Myth, Salvation and Ethics in the Cults of Cybele, Isis and Mithras,'' translated by Richard Gordon (Brill, 2008), p. 38.</ref>([[Ostia Antica|ഓസ്റ്റിയയിൽ]] നിന്ന്, എ ഡി രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ട്)]] [[Claudius|ക്ലോഡിയസിന്റെ]] ഭരണം മുതൽ [[Antoninus Pius|അന്റോണിനസ് പയസിന്റെ ]] ഭരണകാലം വരെ മാർച്ചിലെ ഒരു "വിശുദ്ധ വാരം" മാഗ്ന മേറ്ററിന്റെയും ആറ്റിസിന്റെയും ചടങ്ങുകൾക്കായി വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു ("മഹാമാതാവ്", "ദൈവങ്ങളുടെ മാതാവ്" അല്ലെങ്കിൽ [[Cybele|സൈബലെ]]) എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു). "<ref>Lancellotti, ''Attis'', p. 81; [[Bertrand Lançon]], ''Rome in Late Antiquity'' (Routledge, 2001), p. 91; Philippe Borgeaud, ''Mother of the Gods: From Cybele to the Virgin Mary'', translated by Lysa Hochroth (Johns Hopkins University Press, 2004), pp. 51, 90, 123, 164. Scholars are divided as to whether the full program of observances was put in place under Claudius, or gradually expanded until the time of Antoninus Pius: Gary Forsythe, ''Time in Roman Religion: One Thousand Years of Religious History'' (Routledge, 2012), p. 88; Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' p. 286.</ref> മാർച്ച് 15 ന് നടന്ന ഒരു പ്രാഥമിക ഉത്സവത്തിൽ, ഫ്രിജിയൻ നദിയുടെ ഞാങ്ങണകൾക്കിടയിൽ ആറ്റിസിന്റെ ശിശുക്കളെ ഇടയന്മാരോ സൈബേലോ കണ്ടെത്തിയതായി അടയാളപ്പെടുത്തി. തുടർച്ചയായ ചടങ്ങുകൾ മാർച്ച് 22 ന് ആർബർ ഇൻട്രാട്ട് ("ദി ട്രീ എൻട്രസ്") ഉപയോഗിച്ച് പുനരാരംഭിക്കുകയും മാർച്ച് 27 അല്ലെങ്കിൽ 28 വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുകയും ചെയ്തു. ആർബർ ഇൻട്രാറ്റിന്റെ ദിവസത്തിൽ, കോളേജ് ഓഫ് ഡെൻഡ്രോഫോറസ് ("ട്രീ-ചുമക്കുന്നവർ") ഒരു പൈൻ മരം കൊണ്ടുപോയി ആറ്റിസിന്റെ ഒരു പ്രതിമ ഉണ്ടാക്കി "ദൈവത്തെപ്പോലെ കമ്പിളി തലപ്പാവു കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വയലറ്റ് പുഷ്പചക്രം കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. <ref>[[Francisco Rodríguez Adrados|Francisco R. Adrados]], ''Festival, Comedy and Tragedy: The Greek Origins of Theatre,'' translated by Christopher Holme (Brill, 1975, originally published 1972 in Spanish), p. 395.</ref> [[Lucretius|ലുക്രേഷ്യസ്]] (ബിസി ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ട്) ഏപ്രിലിൽ ആഘോഷിക്കുന്ന [[Megalensia|മെഗാലെൻസിയയിലെ]] മാഗ്ന മെറ്ററിന്റെ ഉല്ലാസയാത്രയിൽ റോസാപ്പൂക്കളെയും പേരിടാത്ത മറ്റ് പുഷ്പങ്ങളെയും കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുന്നു. <ref>Lucretius, ''De rerum natura'' 2.627–628.; Hooey, "Rosaliae signorum," p. 27.</ref> ആറ്റിസ് പുരാണത്തിലെ അക്രമത്തിൽ നിന്ന് വയലറ്റ് എങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു എന്നതിന്റെ ഏറ്റവും വ്യക്തവും സങ്കീർണ്ണവുമായ വിവരണം<ref>Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' p. 65; Gasparao, ''Soteriology,'' p. 41.</ref> നൽകിയിരിക്കുന്നത് [[Christian apologist|ക്രിസ്ത്യൻ അപ്പോളജിസ്റ്റ്]] [[Arnobius|അർനോബിയസ്]] (മരണം: 330),ആണ്. <ref>Arnobius of Sicca, ''Adversus Nationes'' 6–7, drawing on sources he identifies as "Timotheus, a man not disreputable in matters of theology," and "Valerius the [[College of Pontiffs|pontifex]]", possibly [[Marcus Valerius Messalla Rufus|Marcus Valerius Messala]], the consul of 53 BC and author of a treatise identifying [[Aion (deity)|Aion]] with [[Janus]] on the etymological basis of ''Ia'', the name "Violet" in the story of Attis. Summary based on that of Lancelotti, ''Attis'', pp. 3–5; Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' pp. 65–67; and Giulia Sfameni Gasparro (combining the versions of Arnobius and Pausanias), ''Soteriology and Mystic Aspects in the Cult of Cybele and Attis'' (Brill, 1985), pp. 38–41.</ref> റോമൻ സാമ്രാജ്യത്വ കാലഘട്ടത്തിലെ ആരാധനാ സമ്പ്രദായത്തെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പതിപ്പ് മികച്ച രീതിയിൽ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.<ref>Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' p. 64.</ref> ഫ്രിഗിയയിലെ അഗ്ഡസ് എന്ന പാറയിൽ നിന്നാണ് കഥ ആരംഭിക്കുന്നത്. അതിൽ നിന്ന് പ്രളയത്തിനുശേഷം ലോകത്തെ വീണ്ടും ജനകീയമാക്കുന്നതിനായി [[Pyrrha|പിർഹയും]] [[Deucalion|ഡീകാലിയനും]] ചേർന്ന് കല്ലുകൾ മനുഷ്യരായി രൂപാന്തരപ്പെടുത്തി. ദേവന്മാരുടെ മഹതിയായ അമ്മ അവിടെ പതിവായി വിശ്രമിച്ചു. അവിടെ അവളെ കാമഭ്രാന്തനായ [[Jupiter (mythology)|ജൂപ്പിറ്റർ]] ആക്രമിച്ചു. തന്റെ ലക്ഷ്യം നേടാൻ കഴിയാതെ, ദേവന്മാരുടെ രാജാവ് പാറയിൽ സ്വയംഭോഗം ചെയ്തുകൊണ്ട് സ്വയം ഒഴിവായി.<ref>Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' p. 65.</ref>അതിൽ നിന്ന് അക്രമാസക്തനും അതിശക്തനുമായ [[Sex-androgyny in mythology|ഹെർമാഫ്രോഡിറ്റിക് ദേവത]]യായ അക്ഡെസ്റ്റിസ് അല്ലെങ്കിൽ [[Agdistis|അഗ്ഡിസ്റ്റിസ്]] ജനിച്ചു. ചർച്ചകൾക്ക് ശേഷം, ഡയോനിഷ്യസുമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞ ദേവന്മാർ ഈ അതിശക്തനായ അഗ്ഡിസ്റ്റിസിനെ പരിചരണത്തിനായി (ക്യൂറ) റോമൻ ദേവനായ [[Liber|ലിബറിന്]] നൽകുന്നു. ക്യൂറ എന്നാൽ "പരിചരണം, ഉത്കണ്ഠ, ചികിത്സ, മേൽനോട്ടം" എന്നാണ്. വീഞ്ഞിന്റെ ദേവനായ ലിബർ അഗ്ഡിസ്റ്റിസിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട നീരുറവയുടെ ([[Fontus|ഫോണ്ടസ്]]) ജലത്തെ ശുദ്ധമായ വീഞ്ഞ് ആക്കി മാറ്റുന്നു. നിവൃത്തിയില്ലായ്‌മയാൽ ദാഹിക്കുന്ന അഗ്ഡിസ്റ്റിസിനെ വീഞ്ഞ് കുടിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. സിരകൾ വീഞ്ഞ് വലിച്ചെടുക്കുന്നതിലൂടെ മയങ്ങാൻ തുടങ്ങുന്നു. മുടിയിൽ നിന്ന് നെയ്ത ഒരു കുടുക്കിലകപ്പെട്ട അഗ്ഡിസ്റ്റിസിനെ താൽക്കാലികമായി സ്വതന്ത്രമാക്കാനുള്ള സ്വയം നടത്തിയ പോരാട്ടത്തിൽ ജനനേന്ദ്രിയളെ മുറിച്ച് സ്വയം വൃഷ്‌ണച്ഛേദത്തിന് കാരണമാകുന്നു. ഇംപീരിയൽ കാലഘട്ടത്തിലെ മെഡിക്കൽ, ക്രിസ്ത്യൻ രചനകളിലെ ഒരു യൂഫെമിസം അനുസരിച്ച് രക്തനീരുറവയിൽ നിന്നുണ്ടായ ഒരു മാതളനാരകമരം, അതിന്റെ ഫലം വളരെ ആകർഷകമാണ്. നദിദേവനായ [[Sangarius (mythology)|സംഗാരിയസിന്റെ]] മകളായ [[Nana (Greek mythology)|നാന]], സിനു റിപോണിറ്റിൽ, ഈ ഫലം "യോനിയിൽ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു." <ref>J.N. Adams, entry on ''sinus (muliebris)'', ''The Latin Sexual Vocabulary'' (Johns Hopkins University Press, 1982), pp. 90–91. In Pausanias, the impregnating edible is an almond, with the almond tree playing a role later in the version of Arnobius; Gasparro, ''Soteriology,'' p. 38.</ref> പിതാവിനെ പ്രകോപിപ്പിച്ച് നാന ഗർഭിണിയാകുന്നു. പിതാവ് അവളെ കേടായ സാധനങ്ങളുടെയിടയിൽ പൂട്ടിയിട്ട് പട്ടിണിക്കിടുന്നു. ദൈവങ്ങളുടെ മാതാവ് നൽകുന്ന പഴങ്ങളും മറ്റ് സസ്യാഹാരങ്ങളും അവളെ ജീവനോടെ നിലനിർത്തുന്നു. ശിശു ജനിക്കുമ്പോൾ, അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ സംഗാരിയസ് ഉത്തരവിടുന്നു. പക്ഷേ ഒരു ആട്ടിടയൻ കുട്ടിയെ കണ്ടെത്തി വളർത്തുന്നു. ഈ കുട്ടി ആണ് ആറ്റിസ്. [[File:Godward Ionian Dancing Girl 1902.jpg|thumb|upright|left|[[John William Godward|ജോൺ വില്യം ഗോഡ്‌വാർഡ്]] ചിത്രീകരിച്ച [[Ionians|അയോണിയൻ]] ഡാൻസിംഗ് ഗേൾ. വയലറ്റ് പുഷ്പചക്രവും കുങ്കുമപ്പൂവിന്റെ നിറമുള്ള വസ്ത്രവും ധരിച്ച മറ്റൊരു ചിത്രത്തിന്റെ ('[[:Commons:File:With Violets Wreathed 1902.jpg|With Violets Wreathed and Robe of Saffron Hue]]) രൂപസാദൃശ്യമുള്ള [[Victorian painting|വിക്ടോറിയൻ കാലഘട്ടത്തിലെ]] പൗരാണിക സാഹിത്യചിത്രം''' <ref>Vern G. Swanson, ''John William Godward: The Eclipse of Classicism'' (Antique Collectors Club Limited, 1997), p. 65; Rosemary J. Barrow, ''The Use of Classical Art and Literature by Victorian Painters, 1860-1912: Creating Continuity With the Traditions of High Art'' (Mellen Research University Press, 2007), p. 39.</ref>]] അസാധാരണമായ സൗന്ദര്യമുള്ള ആറ്റിസ് ദൈവങ്ങളുടെ അമ്മയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിരന്തരമായ കൂട്ടാളിയായ അഗ്ഡിസ്റ്റിസും ഏറ്റവും ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. വീഞ്ഞിന്റെ സ്വാധീനത്തിൽ, ആറ്റിസ് ഒരു വേട്ടക്കാരനെന്ന നിലയിൽ തന്റെ നേട്ടങ്ങൾ ദൈവിക പ്രീതി മൂലമാണെന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സങ്കേതത്തിൽ വീഞ്ഞ് മതപരമായി നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നതിന്റെ (നെഫാസ്) കാരണം വിശദീകരിക്കുന്നു. വീഞ്ഞുമായി പ്രവേശിക്കുന്നവർക്ക് ഒരു മലിനീകരണമായി കണക്കാക്കുന്നു. അപലപനീയവും സാമൂഹികമായി പാർശ്വവൽക്കരിക്കുന്നതിന്റെയും ഭാഗമായി ആഗ്ഡിസ്റ്റിസുമായുള്ള ആറ്റിസിന്റെ ബന്ധത്തെ ഇൻഫാമിസ് എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. കുട്ടിയെ (പ്യൂവർ) വീണ്ടെടുക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഫ്രിജിയൻ രാജാവായ [[Midas|മിഡാസ്]], മകളുമായി ഒരു വിവാഹം സംഘടിപ്പിക്കുകയും നഗരം പൂട്ടിയിടുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, മേറ്റർ ഡ്യൂമിന് ആറ്റിസിന്റെ വിധി (ഫാറ്റം) അറിയാം. വിവാഹബന്ധം ഒഴിവാക്കിയാൽ മാത്രമേ അയാളെ ദ്രോഹത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുകയുള്ളൂ. ദേവന്മാരുടെ അമ്മയും അഗ്ഡിസ്റ്റിസും വിവാഹചടങ്ങിനെ തകർക്കുന്നു. ഒപ്പം അഗ്ഡിസ്റ്റിസ് അതിഥികൾക്കിടയിൽ പരിഭ്രമവും ഭ്രാന്തും പരത്തുന്നു. ക്രൈസ്തവ സ്രോതസ്സിലെ വിഷമകരമായ ഒരു ഭാഗത്തിൽ മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന വിശദാംശങ്ങളിൽ<ref>Gasparro, ''Soteriology,'' pp. 39–40, characterizing the detail as "a [[Christian polemic|polemical]] emphasis".</ref> [[Galli|ഗാലസ്]] എന്ന പുരോഹിതന്റെ വെപ്പാട്ടിയുടെ മകളുടെ മുലകൾ മുറിച്ചുമാറ്റി ഒരു കുടിയനെപ്പോലെ ആക്രോശിച്ച ആറ്റിസ് സ്വയം ഒരു പൈൻ മരത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ എത്തുകയും അഗ്ഡിസ്റ്റിസിന് ഒരു വഴിപാടായി ജനനേന്ദ്രിയം മുറിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവൻ രക്തം വാർന്നു ആറ്റിസ് മരിക്കുകയും രക്തപ്രവാഹത്തിൽ നിന്ന് വയലറ്റ് പുഷ്പം ജനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ദൈവങ്ങളുടെ മാതാവ് ജനനേന്ദ്രിയങ്ങളെ "മരിച്ചവരുടെ വസ്ത്രത്തിൽ" പൊതിഞ്ഞ് ഭൂമിയിൽ മൂടുകയും ജന്തുക്കളുടെ [[വൃഷണസഞ്ചി|വൃഷണസഞ്ചിയുടെ]] യാഗോചിതമായ ചികിത്സയെക്കുറിച്ചുള്ള അനുഷ്ഠാനത്തിൽ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തിയ പുരാണത്തിന്റെ ഒരുഭാഗം ലിഖിതങ്ങളിൽ പരാമർശിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' p. 275.</ref>വയലറ്റ് (ഗ്രീക്ക് ഇയ) എന്ന് പേരുള്ള വധു ആറ്റിസിന്റെ നെഞ്ചിനെ കമ്പിളി കെട്ടുകളാൽ മൂടുന്നു. അഗ്ഡിസ്റ്റിസിനുവേണ്ടി വിലപിച്ച ശേഷം അവൾ ആത്മഹത്യചെയ്യുന്നു. മരിക്കുമ്പോഴുള്ള അവളുടെ രക്തം പർപ്പിൾ വയലറ്റുകളായി മാറുന്നു. ദൈവത്തിന്റെ അമ്മയുടെ കണ്ണുനീർ ഒരു ബദാം മരമായി മാറുന്നു. ഇത് മരണത്തിന്റെ കയ്പ്പിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. തുടർന്ന് അവൾ പൈൻ മരത്തെ തന്റെ പവിത്രമായ ഗുഹയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുന്നു. അഗ്ഡിസ്റ്റിസ് അവളുമായി വിലാപത്തിൽ പങ്കുചേരുന്നു. ആറ്റിസിനെ ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരികെകൊണ്ടുവരാൻ ജുപ്പിറ്റർ ദേവനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഇത് അദ്ദേഹത്തിന് അനുവദിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. എന്നാൽ വിധി ശരീരം ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കാതിരിക്കാനും, മുടി വളരാൻ തുടരാനും, [[ചെറിയ വിരൽ|ചെറുവിരലിനു]] ജീവിക്കാനും നിരന്തരമായ ചലനങ്ങളിൽ തരംഗമാകാനും അനുവദിക്കുന്നു. ആറ്റിസിന്റെ ബഹുമാനാർത്ഥം നടത്തിയ ആചാരങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്ത് മിഥ്യയുടെ വശങ്ങൾ പ്രത്യേകിച്ചും ഡയോനിഷ്യൻ ആരാധനയുമായുള്ള പോരാട്ടവും വിഭജനവും പുനർനിർമ്മിക്കുന്നുവെന്ന് അർനോബിയസ് വ്യക്തമായി പറയുന്നു. ഇവയിൽ ഭൂരിഭാഗവും വികസിച്ചത് സാമ്രാജ്യത്വ കാലഘട്ടത്തിൽ മാത്രമാണ്. <ref>Lancellotti, ''Attis,'' pp. 89–90, 138ff. ''et passim''; Jan N. Bremmer, ''Greek Religion and Culture, the Bible, and the Near East'' (Brill, 2008), pp. 294–296, 298.</ref> മാർച്ച് 22-ന് ആർബർ ഇൻട്രാറ്റിനായി, ഡെൻഡ്രോഫോറുകൾ ആറ്റിസിന്റെ വയലറ്റ് പുഷ്പചക്ര മരത്തെ മാഗ്ന മേറ്ററിന്റെ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. മരിക്കുന്ന വയലയെന്ന നിലയിൽ, പാരന്റാലിയയ്‌ക്കായി ശവക്കുഴികളിലേക്ക് വയലറ്റുകൾ വിതറിയത് ആർബർ ഇൻട്രാറ്റിന്റെ ദിവസം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. <ref>Ovid, ''Fasti'' 2.537–540; Lancellotti, ''Attis,'' pp. 90–91; Gasparro, ''Soteriology,'' p. 42. Lancellotti emphasizes the non-cyclical permanence of Attis's death (p. 138) marked by rituals that recall funeral cult.</ref> അടുത്ത ദിവസം ഡെൻഡ്രോഫോറുകൾ [[Korybantes|കോറിബാന്റുകളെ]] പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഗൗരവമേറിയ സംഗീതവും, സായുധ നൃത്തങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ച യുവാക്കളും പുരാണങ്ങളിലെ ശിശുദേവന്മാരുടെ സംരക്ഷകരായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. <ref>Michele Renee Salzman, ''On Roman Time: The Codex Calendar of 354 and the Rhythms of Urban Life in Late Antiquity'' (University of California Press, 1990), pp. 166–167.</ref> മാർച്ച് 24 ന് നടന്ന ഡൈസ് സാങ്കുനിസിനായി ("രക്ത ദിനം"), ഭക്തർ വിലാപത്തിന്റെ ഉന്മാദത്തിൽ മുഴുകി, മരിച്ചവരുടെ "പോഷണം" എന്ന് പ്രാർത്ഥിച്ച് പ്രതിമയിൽ രക്തം വിതറി. ഗല്ലി സൈബലിന്റെ ഷണ്ഡനായ പുരോഹിതനാകുന്നതിനുള്ള പ്രാഥമികമെന്ന നിലയിൽ ചില അനുയായികൾ ഈ ദിവസം സ്വയം ഷണ്‌ഡനായതായിരിക്കാം. തുടർന്നുള്ള വിശുദ്ധരാത്രിയ്ക്കായി ആറ്റിസിനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ "ശവകുടീരത്തിൽ" സ്ഥാപിച്ചു.<ref>Salzman, ''On Roman Time,'' p. 167; Lancellotti, ''Attis'', pp. 82 and 90.</ref> [[Sallustius|സല്ലുസ്റ്റിയസിന്റെ]] അഭിപ്രായത്തിൽ, മരം മുറിക്കുന്നത് ഉപവാസത്തോടൊപ്പമായിരുന്നു. മരം വെട്ടിയതിനുശേഷം "തലമുറയുടെ കൂടുതൽ പുരോഗതിക്കുവേണ്ടി പുനർജന്മത്തിനായി പാൽ കുടിക്കുന്നു. അതിനുശേഷം പുതിയ ഉയർച്ചയ്ക്കുവേണ്ടി ദേവന്മാർക്ക് സന്തോഷത്തോടുകൂടി മാലകളും അർപ്പിക്കുന്നു. <ref>Sallustius, ''Peri Theōn'' 4.10, as cited by Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' p. 277.</ref>[[Julian calendar|ജൂലിയൻ കലണ്ടറിലെ]] [[മഹാവിഷുവം]] മാർച്ച് 25 ന് ആറ്റിസിന്റെ ഏതെങ്കിലും അർത്ഥത്തിൽ" പുനർജന്മം "അല്ലെങ്കിൽ നവീകരണവുമായി സന്തോഷത്തോടുകൂടി ([[Hilaria|ഹിലാരിയ]]) മാലകളും അർപ്പിക്കുന്നു. <ref>Macrobius, ''Saturnalia'' 1.21.10; Forsythe, ''Time in Roman Religion,'' p. 88.</ref> ചില ആദ്യകാല ക്രൈസ്തവ സ്രോതസ്സുകൾ ഈ ദിവസത്തെ [[യേശുവിന്റെ ഉയിർത്തെഴുന്നേൽപ്പ്|യേശുവിന്റെ പുനരുത്ഥാനവുമായി]] ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു. <ref>[[Tertullian]], ''Adversus Iudaeos'' 8; [[Lactantius]], ''De Mortibus Persecutorum'' 2.1; Forsythe, ''Time in Roman Religion,'' p. 88; Salzman, ''On Roman Time,'' p. 168.</ref> [[ഡമാസിയൂസ്|ഡമാസ്കിയസ്]] അതിനെ "[[ഹേഡിസ്|ഹേഡിസിൽ]] നിന്നുള്ള വിമോചനമായി" കണ്ടു.<ref>Damascius, ''Vita Isidori excerpta a Photio Bibl. (Cod. 242),'' edition of R. Henry (Paris, 1971), p. 131; Salzman, ''On Roman Time,'' p. 168.</ref> ഒരു ദിവസത്തെ വിശ്രമത്തിനുശേഷം (റിക്വീഷ്യോ), മാഗ്ന മെറ്ററിന്റെ ആചാരപരമായ ശുദ്ധീകരണം (ലാവറ്റിയോ) മാർച്ച് 27 ന് നടത്തി. <ref>Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' pp. 277, 286–287. The ''Lavatio'' is mentioned by Ovid in the Augustan period, and other literary references indicate it was "well established" by the [[Flavian dynasty|Flavian period]]; Forsythe, ''Time in Roman Religion,'' p. 89.</ref>മാർച്ച് 28 [[Vatican Hill|വത്തിക്കാനത്തിലെ]] മാഗ്ന മെറ്ററിന്റേയും ആറ്റിസിന്റേയും [[Greco-Roman mysteries|രഹസ്യങ്ങളിലേയ്ക്ക്]] മതപ്രവേശം ചെയ്യുന്ന ഒരു ദിനമായിരിക്കാം.<ref>Specifically at the [[Gaianum]], near the Phrygianum sanctuary associated with Cybele; Salzman, ''On Roman Time,'' pp. 165, 167. Lawrence Richardson, ''A New Topographical Dictionary of Ancient Rome'' (Johns Hopkins University Press, 1992), p. 180, suggests that ''Initium Caiani'' might instead refer to the "entry of Gaius" ([[Caligula]]) into Rome on March 28, 37 AD, when he was acclaimed as ''[[princeps]]''. The Gaianum was a track used by Caligula for chariot exercises. Salzman (p. 169) sees the Gaianum as a site alternative to the Phrygianum, access to which would have been obstructed in the 4th century by the construction of [[Old St. Peter's Basilica|St. Peter's]].</ref> "മരിക്കുകയും പുനർജീവിക്കുന്നതുമായ സസ്യദേവൻ" എന്ന കർക്കശമായ രൂപരേഖയിൽ ആറ്റിസിനെ കാണാൻ പണ്ഡിതന്മാർക്ക് താൽപ്പര്യമില്ലെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആചാരങ്ങളുടെ ശവസംസ്കാര സ്വഭാവത്തിന് സസ്യചക്രം അവിഭാജ്യമാണ്. <ref>Gasparro, ''Soteriology,'' pp. 44–45; H.S. Versnel, ''Inconsistencies in Greek and Roman Religion: Transition and Reversal in Myth and Ritual'' (Brill, 1993, 1994), vol. 2, p. 154.</ref> റോമൻ കാലഘട്ടത്തിൽ പൈൻ ട്രീ, പൈൻ കോണുകൾ അവയുടെ ആരാധന പ്രാധാന്യത്തിനായി ആറ്റിസിന്റെ പ്രതിരൂപത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. <ref>Bremmer, ''Greek Religion and Culture,'' pp. 279 and 288, suggesting also that the tree of the Romans was not entirely an innovation, but a survival or translation of the decorated tree, perhaps an almond, that was part of the [[Hittite religion|Hittite]] new year festival in the spring.</ref> ഒന്നോ രണ്ടോ നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഏഥൻസിൽ നിന്നുള്ള ആറ്റിസിന്റെ പ്രതിമയിൽ [[മാതളനാരങ്ങ]], പൈൻ കോണുകൾ, വയലറ്റുകളുടെ ഒരു പൂച്ചെണ്ട്‌ എന്നിവ അടങ്ങിയ ഒരു കൊട്ടയുണ്ട്.<ref>Gasparro, ''Soteriology,'' p. 48.</ref> == വസന്തകാല ഉത്സവങ്ങളിലെ സസ്യങ്ങൾ == റോസാപ്പൂക്കൾ ഉൾപ്പെട്ട പഴയ വസന്തകാല ഉത്സവങ്ങളുമായുള്ള ബന്ധം റോസാലിയയെ പ്രചരിപ്പിക്കാനും ജനപ്രിയമാക്കാനും സഹായിച്ചു. കൂടാതെ റോമാക്കാരുടെ സ്വകാര്യ ഡൈസ് വയലേ അല്ലെങ്കിൽ വയലാരിസ് അർബർ ഇൻട്രാറ്റ് ചടങ്ങുകളുടെ പൊതു പ്രാധാന്യം വർദ്ധിപ്പിച്ചു. <ref>Hooey, "Rosaliae signorum," p. 27.</ref> ആറ്റിസും അഡോണിസും തമ്മിലുള്ള ആശയപരമായ ബന്ധം പ്രധാനമായും പിൽക്കാല സാമ്രാജ്യത്വ കാലഘട്ടത്തിലാണ് വികസിപ്പിച്ചെടുത്തത്. <ref>Bremmer, ''Greek Religion and Culture,'' p. 270, emphasizing the disparities between the early cult of Attis and developments in [[Late Antiquity]] (p. 268).</ref> [[നവപ്ലേറ്റോണിസം|നവപ്ലേറ്റോണിസത്തിലെ]] തത്ത്വചിന്തകനായ [[പോർഫിറി|പോർഫിറി]] (എ.ഡി. 305 എ.ഡി) അഡോണിസിനെയും ആറ്റിസിനെയും "ഭൂമിയുടെ ഫലങ്ങളായി" കണ്ടു. [[File:The Awakening of Adonis - John William Waterhouse (1899).jpg|thumb|''[[John William Waterhouse|വാട്ടർഹൗസ്]] ചിത്രീകരിച്ച അവേയർനെസ് ഓഫ് അഡോണിസ് (1900) ]] <blockquote>''Attis is the symbol of the blossoms which appear early in the spring, and fall off before the complete fertilization; whence they further attributed castration to him, from the fruits not having attained to seminal perfection: but Adonis was the symbol of the cutting of the perfect fruits.''<ref>As recorded by the Christian apologist [[Eusebius]], ''[[Praeparatio evangelica]]'' 3.11.12 and 15, and 3.13.14, translated by E.H. Gifford (1903), as cited by Gasparro, ''Soteriology,'' p. 46. In a commentary on Ovid, and citing Porphyry and Eusebius, the 15th-century [[Italian humanist]] [[Paolo Marsi|Paulus Marsus]] noted that "Atys castrated means nothing other than the flower that falls before the fruit"; Rebecca Zorach, ''Blood, Milk, Ink, Gold: Abundance and Excess in the French Renaissance'' (University of Chicago Press, 2005), p. 72.</ref></blockquote> പോർഫിറി, ആറ്റിസ്, അഡോണിസ്, കോറെ (പെർസെഫോൺ "ആദ്യത്തെ", "ഉണങ്ങിയ" അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യവിളകളെ സ്വാധീനിക്കുന്നു), ഡയോനിസസ് (മൃദുവായതും [[അണ്ടി (ഫലം)|പുറംതോടിന്റെ പഴങ്ങളും]] സ്വാധീനിക്കുന്നവർ) എന്നിവരെ "സെമിനൽ നിയമത്തിന്റെ" ദേവതകളായി പരസ്പരം ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>കോറെയ്ക്ക് വേണ്ടി പ്ലൂട്ടോയെ കൊണ്ടുപോയി. അതായത്, വിതയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് സൂര്യൻ ഭൂമിക്കടിയിൽ അസ്തമിക്കുന്നു; സഖ്യകക്ഷികളായി ആറ്റിസ് പ്രതീകപ്പെടുത്തുന്നത് പുഷ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ശേഷിയും അഡോണിസ് പ്രതീകപ്പെടുത്തുന്നത് വിളഞ്ഞ ധാന്യം കൊയ്യുന്നതിനെയും ആണ്.''</blockquote> [[Pluto (mythology)|പ്ലൂട്ടോയുടെ]] മണവാട്ടിയായി പെർസെഫോൺ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയ പുൽമേടിൽ നിറഞ്ഞ പുഷ്പ ഇനങ്ങളിൽ റോസാപ്പൂക്കളും വയലറ്റുപ്പൂക്കളും ഉൾപ്പെടുന്നു. <ref>Cohen, "Mythic Landscapes of Greece," in ''The Cambridge Companion to Greek Mythology'', p. 316, citing the ''[[Homeric Hymn to Demeter]],'' one of the earliest treatments of the myth. Ovid places Proserpina among violets and lilies at ''[[Metamorphoses]]'' 5.332, and dwells on the abundance and variety of flowers—with the rose the favored choice of the attendant [[Nymph|nymphs]]—in his treatment of the same myth for the month of April at ''Fasti'' 4.429–442. Claudian, ''De raptu Proserpina'' 2.92–93, lists roses, hyacinths and violets.</ref> താരതമ്യ പുരാണശാസ്ത്രജ്ഞനായ മിർസിയ എലിയേഡ്, സസ്യജാലങ്ങൾക്കും മനുഷ്യന്റെ നിലനിൽപ്പിനുമിടയിലുള്ള ഒരു "ജീവിത പ്രവാഹമായി" ദിവ്യ രൂപാന്തരീകരണത്തെ കണ്ടു. അക്രമാസക്തമായ മരണം ജീവിതത്തിന്റെ സൃഷ്ടിപരമായ കഴിവിനെ തടസ്സപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, അത് മറ്റേതെങ്കിലും രൂപത്തിൽ സസ്യങ്ങൾ, പഴങ്ങൾ, പുഷ്പം" എന്നിവയിൽ പ്രകടിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ആറ്റീസിന്റെ വയലറ്റുപ്പൂക്കളും അഡോണിസിന്റെ റോസാപ്പൂക്കളും അനെമോണുകളും വീരന്മാരുടെ മരണശേഷം യുദ്ധക്കളങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന പുഷ്പങ്ങളുടെ ഇതിഹാസങ്ങളുമായി എലിയേഡ് ബന്ധപ്പെടുത്തി. <ref>[[Mircea Eliade]], ''Patterns in Comparative Religion,'' translated by Rosemary Sheed (University of Nebraska Press, 1996, translation originally published in 1958), p. 302.</ref> == മിലിട്ടറി റോസാലിയ == [[File:5966 - Brescia - S. Giulia - Cippo per soldato (sec. I I) - Foto Giovanni Dall'Orto, 25 Giu 2011.jpg|thumb|upright|ഒരു റോമൻ പട്ടാളക്കാരന്റെ ശവസംസ്കാര സ്മാരകത്തിലെ സൈനിക നിലവാരത്തിലുള്ള ഈഗിൾ (എ.ഡി 1 മുതൽ 2 വരെ നൂറ്റാണ്ട്)]] മെയ് മാസത്തിൽ രണ്ട് തീയതികളിൽ സൈനിക മാനദണ്ഡങ്ങൾ (സിഗ്ന) റോസാപ്പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ചുകൊണ്ട് റോമൻ സൈന്യം റോസാലിയ സിഗ്നോറം ആഘോഷിച്ചു. എ.എച്ച്. ഹൂയി മിലിട്ടറി റോസ് ഫെസ്റ്റിവലിനെ കാർഷിക ദേവതകളുടെ പരമ്പരാഗത വസന്തകാല ഉത്സവങ്ങളായാണ് കാണുന്നത്. <ref>Hooey, "Rosaliae signorum," pp. 27–28.</ref> [[Severus Alexander|സെവേറസ് അലക്സാണ്ടറുടെ]] (എ.ഡി. 224–235) ഭരണകാലത്ത് [[ഡുറാ യുറോപ്പോസ്|ഡ്യൂറ-യൂറോപോസിൽ]] നിലയുറപ്പിച്ച ഒരു കൂട്ടായ്‌മയുടെ പാപ്പിറസ് കലണ്ടറായ [[Feriale Duranum|ഫെരിയേൽ ഡുറാനത്തിൽ]] ഈ ഉത്സവം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. സൈന്യത്തിന് നൽകുന്ന ഒരു സാധാരണ മത കലണ്ടറിനെയാണ് ഈ കലണ്ടർ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. <ref>Lucinda Dirven, ''The Palmyrenes of Dura-Europos: A Study of Religious Interaction in Roman Syria'' (Brill, 1999), pp. 184–185; Nigel Pollard, ''Soldiers, Cities, and Civilians in Roman Syria'' (University of Michigan Press, 2000), pp. 143 (especially note 126), 146.</ref> അപൂർണ്ണമായ മൂലഗ്രന്ഥം കാരണം രണ്ട് റോസാലിയയുടെ ആദ്യദിനം. തീർച്ചയില്ലാത്തതാണെങ്കിലും, അത് ലെമൂറിയ കാലഘട്ടവുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടിരുന്നു. മെയ് 9, 11, 13 തീയതികളിലെ പുരാതന ഉത്സവ ദിവസങ്ങളിൽ <ref>Duncan Fishwick, "Dated Inscriptions and the ''Feriale Duranum''," in ''Syria'' 65 (1988), p. 356; Douglas W. Geyer, ''Fear, Anomaly, and Uncertainty in the Gospel of Mark'' (Scarecrow Press, 2002), p. 138, citing [[Robert O. Fink|R.O. Fink]], A.S. Hooey, and W.S. Snyder, "The ''Feriale Duranum''," ''Yale Classical Studies'' 7 (1940), p. 115. [[Stefan Weinstock]], "A New Greek Calendar and Festivals of the Sun," ''Journal of Roman Studies'' 38 (1948), p. 38, gives the date as May 10. Steven K. Drummond and Lynn H. Nelson, ''The Western Frontiers of the Imperial Rome'' (M.E. Sharpe, 1994), p. 203, place it on May 9.</ref> അകാല മരണം മൂലം പാതാളത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നതിനുപകരം ഭൂമിയിൽ അലഞ്ഞുനടന്നവരുടെ. നിഴലുകളെ ([[Lemures|ലെമറുകൾ]] അല്ലെങ്കിൽ ലാർവകൾ) അനുസ്മരിച്ചിരുന്നു. ഓവിഡിന്റെ വ്യക്തമായ വിവരണത്തിൽ, ലെമൂറിയയുടെ ചടങ്ങുകളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ശക്തമായ ഒരു [[Apotropaic magic|അപ്പോട്രോപൈക് ആംഗ്യമായി]] കറുത്ത പയർ തുപ്പുന്നത് അവതരിപ്പിച്ചു. <ref>Michael Lipka, ''Roman Gods: A Conceptual Approach'' (Brill, 2009), p. 43.</ref> റോസാലിയ സിഗ്നോറത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ ആഘോഷം മെയ് 31 ന് ജൂൺ കലണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പുള്ള ദിവസമായിരുന്നു. <ref>Phillips, ''Oxford Classical Dictionary,'' quotes the calendar as ''pridie kal. Iunias ob rosalias signorum supplicatio''; that is, as occurring on the day before the [[Kalends]] of June.</ref> ജൂൺ ഒന്നിന് പെരുന്നാൾ ദിനം, [[Cardea|ഡിയ കാർന]] ("മാംസദേവത" അല്ലെങ്കിൽ "ഭക്ഷ്യദേവത"),യ്ക്ക് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നതും സാധാരണയായി "ബീൻ കലണ്ടെൻസ് " (കലണ്ടെ ഫബാരിയേ) എന്ന് പൊതുവായി വിളിക്കപ്പെടുന്നതും <ref>Macrobius, ''Saturnalia'' 1.12.33.</ref> മരിച്ചവരുടെ ആചാരങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതായിരിക്കാം . <ref>In the conjecture of [[Georg Wissowa|Wissowa]]; [[William Warde Fowler]], ''The Roman Festivals of the Period of the Republic'' (London, 1908), p 131. Fowler is cautious about over-interpreting the evidence to characterize all these occasions as "rites of the dead".</ref>കൂടാതെ ലെമൂറിയയുടെ ദിവസങ്ങൾ കലണ്ടറിൽ നെഫസ്റ്റസ് എന്ന് അടയാളപ്പെടുത്തിയിരുന്നത് സാധാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ മതപരമായി നിരോധിച്ചിരുന്ന ഒരു കാലം ആയിരുന്നു അത്. പിൽക്കാല സാമ്രാജ്യത്തിൽ, റോസാലിയ സിഗ്നോറം മെയ് 29 മുതൽ ജൂൺ 1 വരെ നടന്ന "ബീൻ ഗെയിംസ്" ([[Ludi|ലുഡി]] ഫാബറീസി) യുടെ മൂന്നാം ദിവസവുമായി ഒത്തുവന്നു. ഒരുപക്ഷേ ഇത് കാർണയുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം അറിയപ്പെടുന്നു.<ref>Salzman, ''On Roman Time,'' pp. 92, 122, 127; Macrobius, ''Saturnalia'' 1.12.33.</ref>"കാർണേറിയയിൽ" റോസാപ്പൂ അലങ്കാരത്തിനുള്ള ഒരു വസ്വിയ്യത്ത് ഒരു സിവിലിയൻ ലിഖിതം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു, ഇതിനെ [[തിയോഡോർ മോംസെൻ]] വ്യാഖ്യാനിച്ചത് കാർണയുടെ കലെണ്ടുകളായാണ്.<ref>''CIL'' 3.3893; Fowler, ''Roman Festivals'', p. 131.</ref> റോമൻ ബ്രിട്ടനിലെ ([[Corbridge|കോർബ്രിഡ്ജ്]], [[Northumberland|നോർത്തംബർലാൻഡ്]]) [[Coria (Corbridge)|കൊറിയ]]യിലെ മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സൈനിക ആസ്ഥാനത്തു നിന്നുള്ള ശില്പം റോസാലിയയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>Fishwick, "Dated Inscriptions and the ''Feriale Duranum''," pp. 351–352.</ref> ജർമ്മനി സുപ്പീരിയർ പ്രവിശ്യയിലെ മൊഗൊണ്ടിയാക്കം (ഇന്നത്തെ മെയിൻസ്) നിന്നുള്ള മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഒരു ലിഖിതം മെയ് 10 ന് സൈനിക യൂണിറ്റിന്റെ (ഒരു സെഞ്ചൂറിയ) [[Genius (mythology)|ജീനിയസിന്]] ഒരു ബലിപീഠത്തിന്റെ സമർപ്പണം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ലിഖിതത്തിൽ റോസാലിയയുടെ പേര് നൽകിയിട്ടില്ലെങ്കിലും, സാമ്രാജ്യത്വ ആരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സമർപ്പിച്ച തീയതി, അതിനോട് യോജിക്കുന്നതിനായി തിരഞ്ഞെടുത്തിരിക്കാം.<ref>''CIL'' 13.6681; Fishwick, "Dated Inscriptions and the ''Feriale Duranum''," p. 356.</ref> [[File:010 Conrad Cichorius, Die Reliefs der Traianssäule, Tafel X.jpg|thumb|left|upright=1.8|സൈനിക മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഒരു റിലീഫ് പാനലിൽ, [[Trajan's Column|ട്രാജന്റെ നിരയിൽ]] നിന്നുള്ള ഒരു [[Suovetaurilia|ലസ്ട്രൽ ത്യാഗത്തിന്റെ]] സാന്നിധ്യത്തിൽ (മുകളിൽ മധ്യഭാഗത്ത്) നിരത്തിയിരിക്കുന്നു. മരത്തിന്റെ ചുവട്ടിൽ സൈനിക കാഹളക്കാർ [[Roman tuba|ട്യൂബയും]] [[Cornu (horn)|കോർണുവയും]] കളിക്കുന്നു.]] സൈനിക മാനദണ്ഡങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമുള്ള സൈന്യത്തിന്റെ സവിശേഷതകളായ ഭക്തിപരമായ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു റോസാലിയ സിഗ്നോറം. സൈന്യം ദൈവങ്ങളെപ്പോലെയാണ് മാനദണ്ഡങ്ങളെ ആരാധിക്കുന്നതെന്നും, ലിഖിതങ്ങൾ അവരുടെ സമർപ്പണങ്ങൾ ([[Votum|വോട്ട]]) രേഖപ്പെടുത്തുന്നുവെന്നും [[Roman historiography|സാമ്രാജ്യത്വ ചരിത്രകാരനായ]] [[ടാസിറ്റസ്|ടാസിറ്റസ്]] പറയുന്നു.<ref>''[[Corpus Inscriptionum Latinarum|CIL]]'' 7.1030 is an example of such a dedication from [[Roman Britain]]: Drummond and Nelson, ''The Western Frontiers of Imperial Rome'', p. 214; G.R. Watson, ''The Roman Soldier'' (Cornell University Press, 1969, 1985), p. 130.</ref>ഒരു [[Roman legion|ലെജിയൻ]] അതിന്റെ രൂപവത്കരണത്തിന്റെ വാർഷികം അടയാളപ്പെടുത്തിയ ദിവസം റോമൻ ഈഗിൾസ് എന്നു പരാമർശിക്കുന്ന "ഈഗിളിന്റെ ജന്മദിനം," എന്ന [[Aquila (Roman)|നതാലിസ് അക്വില]]യായിരുന്നു.<ref>Hooey, "Rosaliae signorum," p. 19; [[Pat Southern]], ''The Roman Army: A Social and Institutional History'' (Oxford University Press, 2006), p. 161; Brian Campbell, ''The Roman Army, 31 BC–AD 337: A Sourcebook'' (Routledge, 1994), [https://books.google.com/books?id=RUN-TGktYLYC&pg=PT136&dq=%22rosaliae+signorum%22&hl=en&sa=X&ei=1cx1UaWYMKnM2AWys4DABA&ved=0CC8Q6AEwADgK n.p.]</ref>[[Castra|മാർച്ചിംഗ്]] ക്യാമ്പുകൾ ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ റോമൻ സൈനിക ക്യാമ്പുകളും ഒരു കേന്ദ്ര ബലിപീഠത്തിന് ചുറ്റും പ്രതിദിന ബലി അർപ്പിച്ചു. അവിടെ ചുറ്റും നിലത്തു ക്രമീകരിച്ചിരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും ചിത്രങ്ങൾക്കു മുന്നിൽ ദിവസേന യാഗങ്ങൾ അർപ്പിച്ചു. <ref>Hooey, "Rosaliae signorum," p. 17; Graham Webster, ''The Roman Imperial Army: Of the First and Second Centuries A.D.'' (University of Oklahoma Press, 1979, 3rd ed. 1998), p. 133.</ref>അവരവരുടെ നിലവാരത്തിൽ സ്വർണ്ണം, വെള്ളി എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച പുഷ്പചക്രങ്ങൾ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു. അവ സജീവമായ പുഷ്പചക്രങ്ങളുടെ മികച്ച സമ്മാനത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ചു. മോഹങ്ങൾ, പ്രചാരണത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചുള്ള ചടങ്ങുകൾ, വിജയങ്ങൾ, പ്രതിസന്ധി അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, ഇംപീരിയൽ അവധിദിനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി കഴുകന്മാരെയും മറ്റ് സിഗ്നകളെയും പുഷ്പചക്രങ്ങൾ കൊണ്ട് അഭിഷേകം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. <ref>[[Pliny the Elder|Pliny]], ''Natural History'' 13.3.23; Suetonius, ''Claudius'' 13; Hooey, "Rosaliae signorum," pp. 17–19; Webster, ''The Roman Imperial Army,'' pp. 106 (note 16) and 133.</ref>ഈ അവസരങ്ങളിൽ എ.ഡി 398-ൽ ഹൊനോറിയസ് ചക്രവർത്തിയുടെ കല്യാണം ക്ലോഡിയൻ ഒരു എപ്പിത്തലാമിയത്തിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. സൈനിക ആദർശങ്ങളെ ചുവപ്പ് പൂക്കളായി വളരുമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ ആദർശവാഹകരും പട്ടാളക്കാരും ആചാരപരമായി സാമ്രാജ്യപരമായ മണവാളനെ ഒരു പർപ്പിൾ ഹാലോ ആയ നിംബോ പൂക്കൾ കൊണ്ട് മൂടുന്നു.<ref>Hooey, "Rosaliae signorum," pp. 18 and 32, citing [[Claudian]] 10.187–188 and 295–297.</ref> എ.ഡി 42-ൽ ക്ലോഡിയസിനെതിരായ കലാപത്തെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുമ്പോൾ, ശപഥം ലംഘിച്ച സൈനികരുടെ ക്യാമ്പ് തകർക്കാൻ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഈഗിൾസിനെ അലങ്കരിക്കാനോ പാളയം തകർക്കാൻ വലിച്ചിടാനോ ദിവ്യ ഏജൻസി തടഞ്ഞുവെന്ന് സ്യൂട്ടോണിയസ് പറയുകയുണ്ടായി. അവരുടെ മതപരമായ ബാദ്ധ്യതയെക്കുറിച്ച് ഓർമ്മപ്പെടുത്തിയതിനാൽ അവർ മാനസാന്തരത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു (പെനിറ്റെൻഷ്യം മത സംഭാഷണത്തിൽ).<ref>Webster, ''The Roman Imperial Army,'' p. 106, citing Suetonius, ''Claudius'' 13.</ref>റോമൻ മിലിട്ടറിയുടെ മതജീവിതത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി ക്രിസ്ത്യൻ അപ്പോളജിസ്റ്റുകൾ മിനുസിയസ് ഫെലിക്സ് [[Cruciform|ക്രൂശിന്റെ]] ആകൃതി കാരണം സൈനികർ [[Christian cross|ക്രിസ്ത്യൻ കുരിശിനെ]] അറിയാതെ ആരാധിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് തെളിയിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.<ref>Hooey, "Rosaliae signorum," p. 16, especially note 3, citing [[Tertullian]] ''[[Apologeticum]]'' 16 and ''Ad nationes'' 1.12, and [[Minucius Felix]] 29.6–7; p. 206</ref> 1 മുതൽ 3 വരെ നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ സാമ്രാജ്യത്തിൽ നിന്നുള്ള റോസാലിയയുടെ മിക്ക തെളിവുകളും മരിച്ചവരുടെ ഉത്സവങ്ങളിലേക്കാണ് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത്. വീണുപോയ സഖാക്കളെ സൈനികർ അനുസ്മരിച്ചു. <ref>Hooey, "Rosaliae signorum," pp. 23–25.</ref> മരിച്ച സഹോദരങ്ങളുടെ മനസ്സിന് (സത്യവാങ്മൂലം) ശപഥം ചെയ്യാം. <ref>[[Silius Italicus]], ''Punica'' 6.113–116; Charles W. King, "The Roman ''Manes'': The Dead as Gods," in ''Rethinking Ghosts in World Religions'' (Brill, 2009), p. 112.</ref> എന്നിരുന്നാലും, റോസാലിയ സിഗ്നോറത്തെ ഒരു തരം "[[Remembrance Day|പോപ്പി ഡേ]]" ആയി വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നതിനെതിരെ ഹൂയി വാദിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ റോമൻ റോസ് ഉത്സവങ്ങൾ വ്യത്യസ്തവും പരസ്പരവിരുദ്ധവുമായ രണ്ട് തരങ്ങളായിരുന്നു. വസന്തത്തിന്റെ ആഘോഷവും ലൈസൻസിയുമുള്ള ഉത്സവങ്ങൾ, മരിച്ചവരുടെ ആചാരപരമായ ആരാധന. സിവിലിയൻ മേഖലയിൽ നിന്ന് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ട, പഴയ കാർഷികദേവതകളുടെ ഉത്സവങ്ങൾ കിഴക്കൻ സാമ്രാജ്യത്തിൽ ആഡംബരപൂർവ്വം ആഘോഷിച്ചു. ഫെറിയേൽ ദുരാനത്തിലെ മറ്റ് അവധി ദിവസങ്ങളിലെ പൊതു, സാമ്രാജ്യത്വ സ്വഭാവത്തിന് അനുസൃതമായി ഇത് സവിശേഷമായിരുന്നു. <ref>Hooey, "Rosaliae signorum," pp. 23–26, 32–35. Webster, ''The Roman Imperial Army,'' p. 150, accepts Hooey's "carnival" interpretation.</ref> റോസാലിയ സിഗ്നോറത്തിന്റെ ഈ "കാർണിവൽ" കാഴ്ചപ്പാട് വില്യം സെസ്റ്റൺ നിരസിച്ചു. സൈനിക ഉത്സവ സീസണിലെ ആദ്യ യുദ്ധങ്ങൾക്ക് ശേഷം മെയ് ഉത്സവങ്ങളെ ആഘോഷവേളകളായി കണ്ട [[William Seston|വില്യം സെസ്റ്റൺ]], മെയ് 23 ന് രണ്ട് റോസ് അലങ്കാരങ്ങൾക്കിടയിൽ വീണ [[Tubilustrium|ട്യൂബിലസ്ട്രിയവുമായി]] ഏകോപിപ്പിച്ചു.<ref>[[William Seston]], "Feldzeichen," in ''Scripta Varia. Mélanges d'histoire romaine, de droit, d'épigraphie et d'histoire du christianisme'' (Publications de l'École française de Rome, 1980), p. 273.</ref> [[File:9595 - Milano - Museo archeologico - Patera di Parabiago - Foto Giovanni Dall'Orto 13 Mar 2012.jpg|thumb|upright=1.3|സൈബലിനോടും ആറ്റിസിനോടും ഒപ്പം കോറിബാന്റസ് ([[Parabiago plate|പാരബിയാഗോ പ്ലേറ്റിൽ]] നിന്നുള്ള വിശദാംശങ്ങൾ; എംബോസ്ഡ് സിൽവർ, എ.ഡി. 200–400, [[Mediolanum|മിലാന്]] സമീപമുള്ള ഒരു ശവകുടീരത്തിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തി, ഇപ്പോൾ [[Archaeological Museum of Milan|മിലാനിലെ ആർക്കിയോളജിക്കൽ മ്യൂസിയത്തിൽ]] സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നു)]] ട്യൂബിലസ്ട്രിയം തന്നെ ഒരു ശുദ്ധീകരണ ചടങ്ങായിരുന്നു. മാർച്ച് 23 നും മെയ് 23 നും ഇടയിൽ കലണ്ടറുകളിൽ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തി. ഇത് യഥാർത്ഥത്തിൽ പ്രതിമാസമായിരിക്കാം. സാക്രൽ ഗെയിമുകൾ, ചടങ്ങുകൾ, ശവസംസ്കാരങ്ങൾ, <ref>[[Jörg Rüpke]], ''The Roman Calendar from Numa to Constantine: Time, History, and the Fasti,'' translated by David M.B. Richardson (Wiley-Blackwell, 2011, originally published in German 1995), pp. 28–29; [[Pat Southern]], ''The Roman Army: A Social and Institutional History'' (Oxford University Press, 2006), p. 159.</ref> എന്നിവയ്‌ക്കും ചിഹ്നങ്ങൾക്കും സമയപരിപാലനത്തിനും വിരാമമിടാൻ ആൻ‌സിയേറ്ററി കാഹളങ്ങൾ (ട്യൂബി അല്ലെങ്കിൽ ട്യൂബ, നീളമുള്ള നേരായ കാഹളം, ശരീരത്തിന് ചുറ്റും വളഞ്ഞ കോർ‌നുവ) ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. <ref>Southern, ''The Roman Army,'' p. 159; [[Yann Le Bohec]], ''The Imperial Roman Army'' (Routledge, 2001, originally published 1989 in French), p. 50; Webster, ''The Roman Imperial Army,'' p. 140.</ref> മാർച്ച് 23 ട്യൂബിലസ്ട്രിയം റോം നഗരത്തിൽ ചൊവ്വയുടെ സായുധ പുരോഹിതന്മാരായ [[Salii|സാലിയുടെ]] ഘോഷയാത്രയുമായി ചേർന്നു. അവർ അവരുടെ പവിത്രമായ കവചങ്ങൾ കെട്ടി. പിൽക്കാല സാമ്രാജ്യത്തിൽ, ആറ്റിസിന്റെ "പുണ്യവാരം" എന്നതിലേക്ക് ഇത് ഒത്തുചേർന്നിരുന്നു. മഗ്ന മാതാവിന്റെ ക്ഷേത്രത്തിൽ മരത്തിനരികിൽ വിശ്രമിച്ച ദിവസത്തിലാണ് ഇത് സംഭവിച്ചത്. മരണ / അരാജകത്വത്തിന്റെയും (വീണ്ടും) ജനന / ക്രമത്തിന്റെയും ചക്രത്തിലെ ഒരു പ്രധാന പോയിന്റായി, വിവിധ പാരമ്പര്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കാറ്റിന്റെയും താളവാദ്യങ്ങളുടെയും ശബ്ദ ആചാരങ്ങൾ, സൈബലിലും ആറ്റിസിലും പങ്കെടുത്ത റോമൻ ചടങ്ങുകൾ അപ്പോട്രോപൈക്ക് കാഹളം സ്ഫോടനങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ സാലിയൻ പുരോഹിതന്മാർ പരിചകളെ അടിക്കുന്നത്<ref>Salzman, ''On Roman Time,'', pp. 166–167. Alvar, ''Romanising Oriental Gods,'' p. 73, cites [[Julian (emperor)|Julian]], ''Oratio'' 5.169c, on the sounding of trumpets after the castration of Attis.</ref> ക്രി.മു. ഒന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ തന്നെ കൊറേറ്റുകളുമായി ദൈവശാസ്ത്രപരമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നു.<ref>The Salii identified with the ''Kouretes'' by [[Dionysius of Halicarnassus]] 2.70–71 (see also [[Catullus]] 63, who attributes the ''tripudium'' dance of the Salii to the ecstatic followers of Cybele and Attis); Bremmer, ''Greek Religion and Culture,'' p. 296.</ref> ഒരു [[ചന്ദ്രഗ്രഹണം|ചന്ദ്രഗ്രഹണവുമായി]] ചേർന്ന് സൈന്യം കാഹളങ്ങളിൽ ശബ്ദ ആചാരങ്ങളുടെ പ്രകടനം ടാസിറ്റസ് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. <ref>Tacitus, ''Annales'' 1.28; Southern, ''The Roman Army,'' p. 159; Rüpke, ''The Roman Calendar,'' p. 28, especially note 44.</ref> ഈ രീതി മറ്റ് സ്രോതസ്സുകളിൽ ഒരു സിവിലിയൻ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു. <ref>Rüpke, ''The Roman Calendar,'' p. 28, citing [[Juvenal]] 6.442–443 and [[Livy]] 26.5.9.</ref> റോമൻ കലണ്ടർ യഥാർത്ഥത്തിൽ ചാന്ദ്രമായതിനാൽ ഐഡീസിന്റെ പൗർണ്ണമിക്ക് ശേഷമുള്ള ഒരു ന്യൂഡൈനൽ ചക്രം "ക്ഷയിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ചന്ദ്രനെ (ലൂണ)" ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ട്യൂബയെ പ്രതിമാസം കളിക്കാറുണ്ടെന്ന് [[Jörg Rüpke|ജോഗ് റോപ്കെ]] അനുമാനിക്കുന്നു. <ref>Rüpke, ''The Roman Calendar,'' p. 28. Rüpke argues that the Tubilustrium continued to be monthly, with the likely exception of [[Februarius|February]]—a month already largely consumed with the care of the dead—but in other months its spot on calendars was overwritten by festivals that doubled up on the date.</ref> ചിഹ്നങ്ങളും കാഹളങ്ങളും റോമൻ സൈനിക സംസ്കാരത്തിൽ ആചാരപരമായും പ്രവർത്തനപരമായും പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരുന്നു. [[ട്രാജൻ സ്തൂപം|ട്രാജന്റെ സ്തൂപത്തിൽ]] കാഹളങ്ങൾ മോഹങ്ങൾക്കിടയിൽ ഉള്ള നിലവാരത്തിലേക്ക് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നു. <ref>Webster, ''The Roman Imperial Army,'' p. 134.</ref> ലാറ്റിൻ പദം ലസ്റ്റ്രേഷ്യോ സാധാരണയായി "ശുദ്ധീകരണം" എന്ന് വിവർത്തനം ചെയ്യപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, മോഹപരമായ ചടങ്ങുകൾ ഒരുപക്ഷേ നല്ല ക്രമത്തിന്റെ പുനഃക്രമീകരണവും പുനഃസ്ഥാപനവുമാണെന്ന് കണക്കാക്കണം. "കേന്ദ്രീകൃത ക്രമത്തിനും എക്സ്-സെൻട്രിക് ഡിസോർഡറിനുമിടയിൽ അതിർത്തി രേഖകൾ പരിപാലിക്കുന്നതിനും സൃഷ്ടിക്കുന്നതിനും പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിനുമുള്ള മറ്റൊരു പദമാണ് ലസ്റ്റ്രേഷ്യൻ". <ref>Versnel, ''Inconsistencies in Greek and Roman Religion,'' pp. 311–312, 321; Jörg Rüpke, ''Domi Militiae: Die Religiöse Konstruktion des Krieges in Rom'' (Franz Steiner, 1990), pp. 144–146.</ref> മെയ് മാസത്തിലെ മാനദണ്ഡങ്ങളുടെ റോസാലിയ, സമൂഹത്തെ യാഥാർത്ഥ്യമാക്കുന്ന വിശാലമായ അനുഷ്ഠാന ആചാരത്തിന്റെ സൈന്യം, പാക്സ് ഡിയോറം, "ഉടമ്പടി" അല്ലെങ്കിൽ ദേവന്മാരുടെ സമാധാനം, തുടങ്ങിയ ഘോഷയാത്രയിലൂടെ, പൊതു പ്രാർത്ഥനകളുടെയും വഴിപാടുകളുടെയും അപേക്ഷകളായിരുന്നു. മരിയേവയുടെയും ചൊവ്വയുടെയും പുരാതന ഉത്സവമായ [[Quinquatria|ക്വിൻക്വാട്രിയയിൽ]] ആരംഭിച്ച് ട്യൂബിലസ്ട്രിയത്തിൽ സമാപിച്ച കാലഘട്ടത്തിൽ ഫെരിയേൽ ഡുറാനം പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന സൈനിക കലണ്ടർ മാർച്ച് 19–23 വരെ അപേക്ഷകൾ നിർദ്ദേശിച്ചു. [[Crisis of the Third Century|മൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പ്രതിസന്ധി]] സൈനിക, സാമ്രാജ്യത്വ ആരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അപേക്ഷയുടെ പുരാതന സമ്പ്രദായത്തിന്റെ പുനരുജ്ജീവനത്തിനും വിപുലീകരണത്തിനും ഇത് പ്രേരിപ്പിച്ചു.<ref>Brent, ''Cyprian and Roman Carthage,'' pp. 144, 149, 172–174, 182–183, 188, 191–197, 218–219, 227, 244, 248 (describing the principles of imperial ''supplicationes'' in regard to the universal ''supplicatio'' of [[Decius]] and the ''pax deorum'').</ref> == കലണ്ടറിൽ == [[File:Chronography of 354 Mensis Maius.png|thumb|മെയ് 23 ന് റോസാലിയ നടത്തുന്ന [[Calendar of Filocalus|ഫിലോകലസിന്റെ കലണ്ടറിനെ]] (എ.ഡി 354) അടിസ്ഥാനമാക്കി മെയ് മാസത്തെ ചിത്രീകരണം<ref>Salzman, ''On Roman Time,'' p. 112.</ref>]] പിൽക്കാല സാമ്രാജ്യത്തിൽ, റോസ് ഉത്സവങ്ങൾ പൂവിടുന്ന സമയത്തിന് അനുസൃതമായി തീയതി പ്രാദേശികമായി വ്യത്യാസപ്പെടുന്നെങ്കിലും മെയ് മാസത്തിന്റെ ഭാഗമായി. <ref>Salzman, ''On Roman Time'' p. 98.</ref> മൊസൈക്കുകളിലെ ദൃഷ്‌ടാന്തകഥകൾക്കായി, മെയ് പലപ്പോഴും പുഷ്പമാലകൾ, ത്യാഗത്തിനായി ധരിക്കുന്ന [[Fillet (clothing)|ഫില്ലറ്റുകൾ]] അല്ലെങ്കിൽ റിബൺ, വൈൻ [[Amphora|ആംഫോറ]] എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. <ref name="Salzman-p97">Salzman, ''On Roman Time'' p. 97.</ref> മെയ് (ലാറ്റിൻ [[Maius|മയൂസ്]]) ജൂഡി കലണ്ടറിൽ ഏപ്രിൽ 28 ന് ആരംഭിച്ച് മെയ് 3 ന് സമാപിച്ച ഫ്ലോറ ദേവിയുടെ സ്മരണയ്ക്കായി ലുഡി ഫ്ലോറയുടെ മധ്യത്തിൽ ആരംഭിച്ചു. ഫ്ലോറ പൂക്കളുടെയും പൂവിന്റെയും ദേവതയായിരുന്നു. അവളുടെ ഉത്സവങ്ങൾ ലൈംഗിക സ്വാതന്ത്ര്യത്തോടെ ആസ്വദിച്ചു. എ ഡി രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഫിലോസ്ട്രാറ്റസ് റോസ് മാലകളെ ഫ്ലോറയുടെ ഉത്സവവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. <ref>Hooey, "Rosaliae signorum," p. 27, citing Philostratus, ''Epigram'' 55.</ref> [[Palatine Anthology|പാലറ്റൈൻ ആന്തോളജിയിൽ]] നിന്നുള്ള ഒരു ഗ്രീക്ക് എപ്പിഗ്രാം മെയ് വ്യക്തിപരമായി "ഞാൻ റോസാപ്പൂവിന്റെ മാതാവ്" എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. <ref>''Anthologia Palatina'' 9.580.4, as cited by Hooey, "Rosaliae signorum," p. 27: εἰμὶ ῥόδων γενέτης ''(eimi rhodōn genetēs)''.</ref> മാസത്തിന്റെ പേരിനുള്ള വിശദീകരണങ്ങളിൽ, ഇത് വളർച്ചയുടെ അല്ലെങ്കിൽ വർദ്ധനവിന്റെ ദേവതയായ മായയിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതാണ്. ഈ പേര് ചിലപ്പോൾ "വലുത്" എന്ന നാമവിശേഷണത്തിൽ നിന്ന് വന്നതാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. മെയ് മാസത്തിൽ മിയയെ മകൻ [[Mercury (mythology)|മെർക്കുറി]] (ഗ്രീക്ക് ഹെർമിസ്), അതിർത്തികളുടെയും വാണിജ്യത്തിന്റെയും ദേവതയും മരണാനന്തര ജീവിതത്തിലേക്ക് ആത്മാക്കളുടെ കാര്യനിർവ്വകയുമായി ബഹുമാനിച്ചു. മായയുടെ ദൈവശാസ്ത്രപരമായ ഐഡന്റിറ്റി പദവിയുള്ളതായിരുന്നു. [[Terra (mythology)|ടെറ മേറ്റർ]] ("മദർ എർത്ത്"), നല്ല ദേവത ([[Bona Dea|ബോണ ഡിയ]]), ഗ്രേറ്റ് മദർ ദേവത (മാഗ്ന മേറ്റർ, സൈബലിനും ഒരു ശീർഷകം), [[Ops|ഓപ്‌സ്]] ("സമൃദ്ധി, വിഭവങ്ങൾ"), ജൂൺ 1 ന് ബീൻ കലണ്ടുകളുടെ ദേവതയായ കാർണ. <ref>H.H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 232, 354; [[Macrobius]], ''Saturnalia'' 1.12.16–33. These identifications probably reflect the influence of Varro, who tended to see a great number of goddesses as ultimately representing Terra.</ref> [[ഡിയഡിയ|ഡിയ ദിയ]]യുടെ മെയ് ഉത്സവത്തിനായുള്ള വിരുന്നുകൾക്ക് ശേഷം റോമിലെ ഒരു പൗരോഹിത്യമായ [[Arval Brethren|അർവൽ ബ്രദറേൻ]] റോസാപ്പൂക്കൾ വിതരണം ചെയ്തു. <ref>Hooey, "Rosaliae signorum," p. 27, note 57, citing the ''Acta Fratrum Arvalium''.</ref> [[File:The Soul of the Rose - Waterhouse.jpg|thumb|upright=.5|ദി സോൾ ഓഫ് ദി റോസ് (1908), [[John William Waterhouse|വാട്ടർഹൗസ്]] ചിത്രീകരിച്ച കുപിഡിന്റെ ഗാർഡനിൽ സൈക്ക്]] ഫ്ലോറയുടെ ഉല്ലാസത്തോടെ ഈ മാസം ആരംഭിച്ചെങ്കിലും, മെയ് പകുതിയോടെ റോമാക്കാർ അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന മരിച്ചവരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതിനായി മൂന്ന് ദിവസത്തെ ലെമുറിയ നിരീക്ഷിച്ചു. <ref>[[H.H. Scullard]], ''Festivals and Ceremonies of the Roman Republic'' (Cornell University Press, 1981), pp. 110–111, 115–116.</ref> റോസാപ്പൂവിന്റെ കാലം പൂക്കുന്നതും മരിക്കുന്നതുമായ പരമ്പരാഗത റോമൻ ഉത്സവങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടു. ഉത്സവ, ശവസംസ്കാര ആവശ്യങ്ങൾക്കായി പൂക്കളുടെയും സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളുടെയും ആവശ്യം പ്രത്യേകിച്ച് റോമൻ ആഫ്രിക്കയിലെ സമ്പന്ന എസ്റ്റേറ്റുകൾക്ക് പുഷ്പകൃഷിയെ ഒരു പ്രധാന സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനമാക്കി മാറ്റി.<ref>Salzman, ''On Roman Time,'' pp. 97–99; Holleran, ''Shopping in Ancient Rome,'' pp. 58, 119, 208–210.</ref> ഒരു റോമൻ ശവകുടീര ചിത്രത്തിൽ വിൽപ്പനക്കാർ പുഷ്പമാലകൾ വിൽപ്പനയ്ക്ക് വച്ചിരിക്കുന്നത് ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Holleran, ''Shopping in Ancient Rome,'' p. 210.</ref> ലെമുറിയയെ തുടർന്ന്, മെയ് മാസത്തിൽ (the 15th) നടന്ന വ്യാപാരികളുടെ ഉത്സവ വേളയിൽ മെർക്കുറിയും മായയും സംയുക്ത യാഗം സ്വീകരിച്ചു. മെയ് 23 ന് റോസാപ്പൂക്കൾ വിപണിയിലെത്തുമ്പോൾ ([[Macella|മാസെല്ലസ്]]) ഒരു പുഷ്പമേളയെക്കുറിച്ച് [[Chronograph of 354|ഫിലോകലസിന്റെ കലണ്ടർ]] (എ.ഡി 354) ഈ മാസം ഈ കലണ്ടറിനായി റോസാപ്പൂവിന്റെ രാജാവിനൊപ്പം ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നതായി പറയുന്നു. [[Dalmaticഡാൽമാറ്റിക്ക്]] എന്ന നീളമുള്ള സ്ലീവ് അങ്കി ധരിച്ച ഒരു ചെറുപ്പക്കാരൻ, ഇടതുകൈയിൽ ഒരു കൊട്ട റോസാപ്പൂവ് ചുമന്ന് വലതു കൈയിൽ ഒരു പുഷ്പം പിടിച്ച് മണക്കുന്നു. <ref>''Macellus rosas sumat'': Phillips, ''Oxford Classical Dictionary,'' p. 1335.</ref> മറ്റ് ചിത്ര കലണ്ടറുകളിൽ, റോസ് കിംഗ് അല്ലെങ്കിൽ റോസ് ഫെസ്റ്റിവലിന്റെ അനുബന്ധ പ്രതിരൂപങ്ങൾ പലപ്പോഴും മെർക്കുറിയുടെ പരമ്പരാഗത ചിഹ്നത്തിനും മെയ് മാസത്തിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനും പകരം ആയി ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref>Salzman, ''On Roman Time,'' pp. 97–99.</ref> റോമൻ കലണ്ടറിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഓവിഡിന്റെ ഫാസ്റ്റി എന്ന കവിതയിൽ, മെയ് മാസത്തിന്റെ ദിവ്യ പ്രതിനിധിയായി ഫ്ലോറ മരിച്ചവരുടെ രക്തത്തിൽ നിന്ന് പുഷ്പങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നതിൽ അവളുടെ പങ്കിനെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു. "എന്നിലൂടെ അവരുടെ മുറിവിൽ നിന്ന് "മഹത്ത്വ ഉറവുകൾ". <ref>Ovid, ''Fasti'' 5.228 ''(de quorum per me volnere surgit honor)''<!--sic-->; Carole E. Newlands, ''Playing with Time: Ovid and the Fasti'' (Cornell University Press, 1995), p. 110; Hersch, ''The Roman Wedding,'' p. 91.</ref> "അക്രമം, ലൈംഗികത, ആനന്ദം, വിവാഹം, കൃഷി" എന്നീ വിഷയങ്ങൾ അവളുടെ പുരാണങ്ങൾ എങ്ങനെ നെയ്യുന്നുവെന്ന് ഓവിഡ് കാണിക്കുന്നു. മെയ് മാസത്തെ വിവാഹങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമല്ലാത്ത മാസമായി റോമാക്കാർ കണക്കാക്കി. ജൂൺ മാസത്തെ ഒരു വധുവിന്റെ മാസമായി ജനപ്രീതി നേടാൻ ഇത് കാരണമായി. മെയ് പകുതിയോടെ ലെമുറിയയിലെ ഓരോ ദിവസവും മരിക്കുന്ന മതവിശ്വാസമായിരുന്നു. പ്രത്യേകിച്ചും "കുട്ടികളെ ജനിപ്പിക്കുന്നതിനായി" വിവാഹം ഉൾപ്പെടെ ഏതെങ്കിലും പുതിയ സംരംഭം ആരംഭിക്കുന്നത് മതപരമായി നിരോധിച്ചിരുന്നു.<ref>Hersch, ''The Roman Wedding,'' pp. 46–47 and 90, citing [[Macrobius]], ''Saturnalia'' 1.16.18, noting that the Lemuria and the procession of the [[Argei]], which even the Romans themselves regarded as obscure and dauntingly archaic, endowed the entire month with an uneasy feeling.</ref> നാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, കളികളും ([[Ludi|ലുഡി]]) നാടകവേദികളുമുള്ള [[Roman Empire|ആംഫി തിയേറ്ററിലെ]] പൊതു അവധി ദിനമായി റോസാലിയ ഔദ്യോഗിക കലണ്ടറിൽ അടയാളപ്പെടുത്തി. [[Capua|കപുവ]] മുതൽ എ ഡി 387 വരെയുള്ള ഒരു കലണ്ടർ മെയ് 13 ന് ആംഫിതിയേറ്ററിൽ ഒരു റൊസാരിയയെ കുറിക്കുന്നു.<ref>''[[Feriale Capuanum]]'' (387 AD): ''III id. mai(as) Rosaria Amphitheatri''; Salzman, ''On Roman Time'' p. 98.</ref> == ക്രിസ്തീയവൽക്കരണം == [[File:Sassoferrato Our Lady in a garland of roses.jpg|thumb|ഔവർ ലേഡി ഇൻ എ ഗാർലൻഡ് ഓഫ് റോസസ് (പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിൽ) ജിയോവന്നി ബാറ്റിസ്റ്റ സാൽവി ഡ സാസോഫെറാറ്റോ, [[Madonna (art)|മഡോണയെ]] [[crown of stars|നക്ഷത്രങ്ങളുടെ കിരീടവും]] റോസ് റീത്തും ഉപയോഗിച്ച് ചിത്രീകരിക്കുന്നു.]] ആറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ, കിഴക്കൻ റോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിലെ ഗാസയിൽ ഒരു "റോസാപ്പൂവിന്റെ ദിനം" വസന്തകാല ഉത്സവമായി നടന്നു. ഇത് റോസാലിയയുടെ ക്രൈസ്തവവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട തുടർച്ചയായിരിക്കാം. <ref>Nicole Belayche, "Pagan Festivals in Fourth-Century Gaza," p. 17, citing [[Choricius of Gaza|Chorichius]], and Talgam, "The ''Ekphrasis Eikonos'' of Procopius," pp. 223–224, both in ''Christian Gaza in Late Antiquity''.</ref> ഗാസയിലെ ജോൺ രണ്ട് അനക്രിയോണിക് കവിതകൾ എഴുതി, "റോസാപ്പൂവിന്റെ ദിവസത്തിൽ" താൻ പരസ്യമായി അവതരിപ്പിച്ചതായി പറയുന്നു. ക്രിസ്ത്യൻ വാചാടോപകാരിയായ പ്രോകോപ്പിയസിന്റെ പ്രഖ്യാപനങ്ങളും <ref>Not the historian.</ref> ഗാസയിലെ ചോറീഷ്യസിന്റെ കവിതകളും റോസ് ദിനങ്ങളിൽ സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Westberg, "The Rite of Spring," in ''Plotting with Eros,'' p. 189: ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῶν ῥόδων; Talgam, "The ''Ekphrasis Eikonos'' of Procopius," p. 223.</ref> ആദ്യകാല [[Early Christian art and architecture|ക്രിസ്ത്യൻ ശവസംസ്കാര കലയുടെ]] പ്രതിരൂപങ്ങൾ, <ref>Robin M. Jensen, "Christian Art," in ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), p. 93.</ref>. രക്തസാക്ഷികളെ പലപ്പോഴും ചിത്രീകരിക്കുകയോ പുഷ്പ പ്രതിരൂപങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് വിവരിക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ അവരെ പുഷ്പങ്ങളാൽ [[ഐവി|ഐവി]] പോലെ <ref>Gillian MacKie, "Symbolism and Purpose in an Early Christian Martyr Chapel: The Case of San Vittore in Ciel d'Oro, Milan," ''Gesta'' 34.2 (1995), pp. 93–94.</ref> തിരിച്ചറിയുകയോ ചെയ്തു. [[Paulinus of Nola|നോലയിലെ പൗളിനസ്]] (മരണം 431) റോസാലിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പാരമ്പര്യങ്ങളെ ക്രിസ്ത്യൻ പദങ്ങളിൽ പുനർവ്യാഖ്യാനം ചെയ്തു.<ref name="Miller-p75" /> ജനുവരി 14-ന് നോളയിലെ വിശുദ്ധ [[ഫെലിക്സ്|ഫെലിക്സിനെ]]ക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ നാറ്റൽ കവിത (നതാലിസിയം) അവതരിപ്പിച്ചു.<ref>Patricia Cox Miller, "'The Little Blue Flower Is Red': Relics and the Poeticizing of the Body," ''Journal of Early Christian Studies'' 8.2 (2000), p. 228.</ref> <blockquote> ''Sprinkle the ground with flowers, adorn the doorways with garlands. Let winter breathe forth the purple beauty ''(purpureum)'' of spring; let the year be in flower before its time, and let nature submit to the holy day. For you also, earth, owe wreaths to the martyr’s tomb. But the holy glory of the doorway to the heavens encircles him, flowering with the twin wreaths of war and peace.''<ref>[[Paulinus of Nola]], ''Carmen'' 14.110–116 = ''[[Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum|CSEL]]'' 30:50, as cited by Miller.</ref> </blockquote> ഇപ്പോൾ മിലാനിലെ [[Basilica of Sant'Ambrogio|ബാസിലിക്ക ഓഫ് സാന്റ് ആംബ്രോഗിയോയുടെ]] ഭാഗമായ ആദ്യകാല രക്തസാക്ഷി ആരാധനാലയങ്ങളിൽ, 397–402 കാലഘട്ടത്തിൽ നിർമ്മിച്ച ഒരു മൊസൈക്ക് ഛായാചിത്രം, [[Victor Maurus|വിശുദ്ധ വിക്ടറിനെ]] ശ്രേഷ്ഠമായി പ്രചോദിപ്പിച്ച റോസിന്റെയും ലില്ലിയുടെയും പുഷ്പചക്രങ്ങൾ, ഗോതമ്പ് തണ്ടുകൾ, മുന്തിരിവള്ളിയിലെ മുന്തിരിപ്പഴം, ഒലിവുശാഖകൾ എന്നിവയിൽ ചിത്രീകരിക്കുന്നു. വൃത്താകൃതി നിത്യതയെയും സസ്യങ്ങളെ നാല് കാലങ്ങളെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു. <ref>MacKie, "Symbolism and Purpose in an Early Christian Martyr Chapel," pp. 93–95.</ref> ക്രിസ്തീയ ഭാവനയിൽ, ക്ലാസിക്കൽ മിത്തിലെ ചെറുപ്പക്കാരിൽ നിന്ന് രക്ത-മരണ-പുഷ്പ പാറ്റേൺ പലപ്പോഴും കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പ്രാഥമികമായി അഡോണിസും ആറ്റിസും തുടർന്ന് സ്ത്രീ കന്യക രക്തസാക്ഷികളിലേക്ക് മാറ്റപ്പെടുന്നു. <ref>Miller, ''The Corporeal Imagination,'' p. 205.</ref> മെറിഡയിലെ [[Eulalia of Mérida|യൂലാലിയയെ]] [[Prudentius|പ്രുഡെൻഷ്യസ്]] (മരണം: 413) ഒരു "ഇളം പുഷ്പം" എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. മരണം അവളെ "സഭയുടെ രക്തസാക്ഷികളുടെ മാലയിലെ ഒരു പുഷ്പമായി" മാറ്റുന്നു. അവളുടെ പർപ്പിൾ രക്തപ്രവാഹം പർപ്പിൾ വയലറ്റുകളും ചുവന്നരക്തം ക്രോക്കസുകളും ഉൽ‌പാദിപ്പിക്കുന്നു ( purpureas violas sangugeosque crocos), ഇത് അവളുടെ തിരുശേഷിപ്പിനെ അലങ്കരിക്കുന്നു. <ref>Miller, ''The Corporeal Imagination,'' pp. 75–76, quoting Jill Ross.</ref> വിവാഹ കർമ്മത്തിൽ കന്യകാത്വം നഷ്ടപ്പെടുമ്പോഴുണ്ടാകുന്ന രക്തച്ചൊരിച്ചിലിനെ പ്രതീകപ്പെടുത്താനും റോസാപ്പൂവിന് കഴിയുന്നു.<ref>John D. Miller, ''Beads and Prayers: The Rosary in History and Devotion'' (Burns & Oats, 2002), pp. 166–167.</ref> പുഷ്പകിരീടങ്ങൾ വരയ്ക്കുന്നത് ക്ലാസിക്കൽ ലോകത്തിലെ പുരസ്കാരങ്ങളായി കണക്കാക്കുന്നു. സൽപ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തവർക്ക് ലില്ലിയും, രക്തസാക്ഷികൾക്ക് റോസാപ്പൂക്കളുടെ അധിക കിരീടം തുടങ്ങി മരണാനന്തര ജീവിതത്തിലെ വിശ്വസ്തർക്കായി [[സിപ്രിയൻ|സിപ്രിയൻ]] (മരണം 258) സ്വർഗീയ പുഷ്പകിരീടങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിവരിക്കുന്നു. <ref>Ronald Lightbown, ''Carlo Crivelli'' (Yale University Press, 2004), p. 268.</ref> ആദ്യകാല അഭിനിവേശ വിവരണത്തിൽ, ഒരു രക്തസാക്ഷി സ്വർഗീയ വിരുന്നിൽ റോസ് കിരീടം (കൊറോണ റോസിയ) ധരിക്കുന്നു. <ref>Miller, ''The Corporeal Imagination,'' p. 75, citing the ''Passio Mariani et Iacobi.''</ref> ആംബ്രോസിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം (മരണം 397), ലില്ലി കന്യകമാർക്കും, വിശ്വാസത്തിന്റെ കുമ്പസാരക്കാർക്കുള്ള വയലറ്റുകൾക്കും, രക്തസാക്ഷികൾക്കുള്ള റോസാപ്പൂക്കൾക്കും <ref>Ambrose, ''Expositio in Lucam'' 7.128 (=''PL'' 15, col. 1821), as noted by Clare Stancliffe, "Red, White and Blue Martyrdom," in ''Ireland in Early Mediaeval Europe. Studies in memory of Kathleen Hughes'' (Cambridge University Press, 1982), p. 32; Lightbown, ''Carlo Crivelli'', p. 268.</ref> ഇവയിൽ, വയലറ്റിന്റെ പ്രതിരൂപങ്ങൾക്ക് വേദപുസ്തക മാതൃകയില്ല. <ref>Lightbown, ''Carlo Crivelli'', p. 269.</ref> വെർജിലിയൻ പ്രതിരൂപങ്ങളിൽ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയ ഒരു ഭാഗത്തിൽ, കന്യകകളായ യുവതികളോട് [[അംബ്രോസ്|ആംബ്രോസ്]] "നിങ്ങളുടെ തോട്ടങ്ങളിൽ എളിമയുടെ റോസും ആത്മാവിന്റെ ലില്ലിയും തഴച്ചുവളരട്ടെ. വിശുദ്ധ രക്തത്താൽ നനയ്ക്കപ്പെടുന്ന വസന്തത്തിൽ നിന്ന് വയലറ്റ് തടങ്ങൾ കുടിക്കട്ടെ" എന്ന് കൽപ്പിക്കുന്നു. "<ref>Ambrose, ''On Virgins'' 4.17; Boniface Ramsey, ''Ambrose'' (Routledge, 1997), pp. 110 and 223, note 40.</ref> [[ജെറോം|ജെറോമിന്റെ]] വിവരണത്തിൽ (മരണം 420) വിശുദ്ധ പൗളയുടെ രക്തസാക്ഷിത്വത്തിന്റെ രക്തത്തിൽ നിന്ന്" റോസാപ്പൂക്കളുടെയും വയലറ്റുകളുടെയും ഒരു കിരീടം "നെയ്തിരിക്കുന്നു. <ref>''Epistle to [[Eustochium]]'' 108.31 = ''[[CSEL]]'' 55, p. 349, as cited by Stancliffe, "Red, White and Blue Martyrdom," pp. 30–31.</ref> പിന്നീട് [[ഡാന്റെ അലിഘിയേരി|ഡാന്റെ]] തന്റെ [[Paradiso (Dante)|പാരഡിസോയിൽ]] ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ക്ലാസിക്കൽ, ക്രിസ്ത്യൻ ഇമേജറികളെ വിശുദ്ധരുടെ മാല അരിയാഡ്നെയുടെ റോസ് കൊറോണയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. അത് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് വിവർത്തനം ചെയ്തതായി അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. <ref>Dante, ''Paradiso'' 13.13–15, as noted by Robert Hollander and Jean Hollander, ''Dante: Paradiso'' (Anchor Books, 2007), p. 353.</ref> മരിയൻ പ്രാർത്ഥനാ മുത്തുകൾക്കായി "ജപമാല" (ലാറ്റിൻ ജപമാല, കിരീടം അല്ലെങ്കിൽ റോസാപ്പൂവിന്റെ മാല) ഉപയോഗിക്കുന്നത് [[Alanus de Rupe|അലാനസ് ഡി റുപ്പ്]] ഉൾപ്പെടെയുള്ള ചില ക്രിസ്ത്യാനികൾ എതിർത്തു. കാരണം ഈ റോസ് പുഷ്പചക്രം റോമാക്കാരുടെ "അധാർമ്മികമായ" ആഭിചാരകർമ്മം കൊണ്ടു വരുത്തുന്നതായി ആവിഷ്കരിച്ചു. <ref>Anne Winston-Allen, ''Stories of the Rose: The Making of the Rosary in the Middle Ages'' (Pennsylvania State University Press, 1997), pp. 81–82. Alanus, who played a key role in the [[History of the rosary|development of the rosary]], preferred the term "[[psalter]]".</ref> [[File:Theresienschräin.jpg|thumb|left|Memorial to [[Thérèse of Lisieux]], inscribed with her motto "After my death, I will let fall a shower of roses"; she wears a floral wreath<ref>John J. Delaney, ''Dictionary of Saints'' (Random House, 2005), p. 656.</ref>]] റോസാപ്പൂക്കൾ ഉൾപ്പെടുന്ന അത്ഭുതങ്ങൾ ചില വിശുദ്ധസ്ത്രീകൾക്ക് അവകാശപ്പെട്ടതാണ്. റോമിലെ [[Saint Cecilia|സിസിലിയ]] (എ.ഡി. 230) മുതൽ [[കൊച്ചുത്രേസ്യ|തോറസ് ഓഫ് ലിസിയക്സ്]] (മരണം 1897) വരെയുള്ളവരുടെ പ്രത്യേകതയാണ് റോസാപ്പൂക്കൾ. <ref>Stephen Wilson, "Cults of Saints in the Churches of Central Paris," in ''Saints and Their Cults: Studies in Religious Sociology, Folklore, and History'' (Cambridge University Press, 1983), p. 242.</ref>സെന്റ് സിസിലിയയുടെ പുഷ്പപ്രതിമയിൽ ഒരു റോസ് അല്ലെങ്കിൽ പുഷ്പമാല, ഒരു ഈന്തപ്പന ശാഖ, "ബദാം ഇലകളുടെയും അവളുടെ കയ്യിലെ പൂക്കളുടെയും ഉയരമുള്ള വള്ളി" എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു. <ref>''A Glossary of Ecclesiastical Terms,'' edited by Orby Shipley (London, Oxford and Cambridge, 1872), pp. 99–100.</ref> യേശുവിന്റെ അമ്മയായ [[മറിയം|മറിയയുടെ]] ഏറ്റവും നല്ല സ്വഭാവഗുണങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് റോസാപ്പൂവെന്നു പറയുന്നു. <ref>Richard Griffiths, ''Pen and the Cross: Catholicism and English Literature 1850–2000'' (Continuum, 2010), p. 39.</ref> മെയ് മാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു, <ref>Charlene Spretnak, ''Missing Mary: The Queen of Heaven and Her Re-emergence in the Modern Church'' (Palgrave Macmillan, 2004), pp. 222–223; Lorraine Kochanske Stock, "Lords of the Wildwood: The Wild Man, the Green Man, and Robin Hood," in ''Robin Hood in Popular Culture: Violence, transgression, and justice'' (D.S. Brewer, 2000), pp. 242, 245–247; J. Miller, ''Beads and Prayers'', pp. 166–167.</ref> മായ, ഫ്ലോറ തുടങ്ങിയ ദേവതകളെ ജനപ്രിയ ഭാവനയിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. <ref>Ambrose, ''De virginibus'' 3, noted by Winston-Allen, ''Stories of the Rose,'' p. 88.</ref> ആദ്യകാല ക്രിസ്തീയ സാഹിത്യത്തിൽ മറിയയെ റോസ പുഡോറിസ്, "എളിമയുടെ റോസ്", <ref>[[Coelius Sedulius|Sedulius]], ''Paschale carmen'', as cited by Winston-Allen, ''Stories of the Rose,'' p. 88.</ref> മുള്ളുകൾക്കിടയിൽ ഒരു റോസ് എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. <ref>Lightbown, ''Carlo Crivelli,'' p. 268.</ref> മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ, റോസാപ്പൂവ്, ലില്ലി, വയലറ്റ് എന്നിവ മേരിയുടെ പ്രത്യേക പുഷ്പങ്ങളായി മാറുന്നു. <ref>Timothy Matovina, ''Latino Catholicism: Transformation in America's Largest Church'' (Princeton University Press, 2012), p. 175.</ref> ചില കത്തോലിക്കാ സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് [[ഗ്വാദലൂപേ മാതാവ്|ഔവർ ലേഡി ഓഫ് ഗ്വാഡലൂപ്പിനായുള്ള]] മെക്സിക്കൻ ഭക്തി സമ്പ്രദായങ്ങളിൽ മേരിക്ക് പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.<ref>Juliana Flinn, ''Mary, the Devil, and Taro: Catholicism and Women's Work in a Micronesian Society'' (University of Hawaii Press, 2010), pp. 147–148, 151.</ref> [[മൈക്രോനേഷ്യ]]യിലെ [[Pulap|പുലാപ്പ് ദ്വീപിൽ]], മേരിയുടെ ആരാധനാ പ്രതിമയ്ക്ക് മുമ്പായി പൂക്കൾ ജപമാലയുടെ ചടങ്ങുകളിൽ പ്രത്യേകിച്ചും മെയ് മാസത്തിൽ അർപ്പിക്കുന്നു. ജപമാലയെ "റോസാപ്പൂക്കളുടെ കിരീടം" എന്ന ആശയം തലയിൽ പുഷ്പമാല ധരിക്കാനുള്ള പ്രാദേശിക പാരമ്പര്യങ്ങളെ പൂർത്തീകരിക്കുന്നു. <ref>Winston-Allen, ''Stories of the Rose,'' pp. 88–89 ''et passim;'' J. Miller, ''Beads and Prayers,'' p. 166.</ref> ആദ്യകാല ക്രിസ്തീയ കാലഘട്ടത്തിലെ ലാറ്റിൻ സ്തുതിഗീതങ്ങളും ലിറ്റാനികളും മേരിയെ "മിസ്റ്റിക്കൽ റോസ്" എന്നും റോസ് എപ്പിത്തീറ്റുകളുടെ ഒരു കൂട്ടം അല്ലെങ്കിൽ റോസയുടെ പ്രതിച്ഛായയിൽ ക്രിസ്തുവിനെ പ്രസവിച്ച പൂന്തോട്ടം എന്നും വിളിക്കുന്നു. <ref>[[Ambrose of Milan]], on ''Psalm'' 118: ''Cernis Rosam, hoc est dominici corporis sanguineum'', as quoted by R.T. Hampson, ''Medii Aevi Kalendarium, or Dates, Charters, and Customs of the Middle Ages'' (London,1841), vol. 1, p. 87.</ref> വീഞ്ഞിൽ നിന്ന് രൂപാന്തരപ്പെട്ട [[Eucharist|യൂക്കറിസ്റ്റിലെ]] ക്രിസ്തുവിന്റെ രക്തം ഒരു റോസാപ്പൂവായി കാണണമെന്ന് ആംബ്രോസ് പ്രഖ്യാപിച്ചു. <ref>[[Ambrose of Milan]], on ''Psalm'' 118: ''Cernis Rosam, hoc est dominici corporis sanguineum'', as quoted by R.T. Hampson, ''Medii Aevi Kalendarium, or Dates, Charters, and Customs of the Middle Ages'' (London,1841), vol. 1, p. 87.</ref> അഞ്ച് ദളങ്ങളുള്ള റോസ് ക്രിസ്തുവിന്റെ [[പഞ്ചക്ഷതങ്ങൾ|അഞ്ച് മുറിവുകളുടെ]] പ്രതീകവും അതിനാൽ പുനരുത്ഥാനവും ആയി തീർന്നു. <ref>J. Miller, ''Beads and Prayers,'' p. 166.</ref> വിശുദ്ധരുടെ ജീവനുള്ള ശരീരവും മൃതശരീരവും അവരുടെ വിശുദ്ധിയുടെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ അടയാളങ്ങളിലൊന്നായി പുഷ്പങ്ങളുടെ "പരിശുദ്ധ വാസന"യെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. <ref>Constance Classen, ''The Color of Angels: Cosmology, Gender and the Aesthetic Imagination'' (Routledge, 1998), pp. 36–37.</ref> [[Pope Gregory I]] described the fragrance and luminosity of the rose as issuing from the blood of martyrs.<ref>Lightbown, ''Carlo Crivelli,'' p. 269.</ref> റോസാപ്പൂവിന്റെ സുഗന്ധവും തിളക്കവും രക്തസാക്ഷികളുടെ രക്തത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുവിക്കുന്നതായി ഗ്രിഗറി ഒന്നാമൻ മാർപ്പാപ്പ വിശേഷിപ്പിച്ചു. <ref>Classen, ''The Color of Angels,'' p. 37.</ref> സ്റ്റെയിൻഫെൽഡിലെ ഹെർമൻ പ്രാർത്ഥിക്കുമ്പോൾ "റോസാപ്പൂവ്, ലില്ലി, വയലറ്റ്, പോപ്പി, എല്ലാത്തരം സുഗന്ധമുള്ള പൂക്കൾ" നിറഞ്ഞ ഒരു പൂന്തോട്ടം പോലെ ഒരു സുഗന്ധം പുറന്തള്ളുന്നു. <ref>Classen, ''The Color of Angels'', pp. 38–39.</ref>കിടപ്പിലായ കന്യകയായ ഷീദാമിലെ ലിഡ്‌വിൻ സുഗന്ധവ്യഞ്ജന വീഞ്ഞല്ലാതെ മറ്റൊന്നും കഴിക്കുന്നില്ലെന്നും "സുഗന്ധമുള്ള രക്തത്തിന്റെ കണ്ണുനീർ" കരഞ്ഞെന്നും അതിനെ അവൾ റോസാപ്പൂക്കൾ എന്ന് വിളിച്ചിരുന്നു. ഒറ്റരാത്രികൊണ്ട് അവ അവളുടെ കവിളുകളിൽ ഉണങ്ങിയപ്പോൾ അവയെ ശേഖരിച്ച് ഒരു പെട്ടിയിൽ സൂക്ഷിച്ചു. ഒരു റോസ്ച്ചെടിയിൽ റോസാപ്പൂക്കൾ വിരിഞ്ഞതാണ് അവളുടെ മരണത്തിന്റെ അടയാളം, അവളെ അടക്കം ചെയ്തപ്പോൾ രക്ത-കണ്ണീരിൽ നിന്നുണ്ടായ റോസ് നിറഞ്ഞ ബാഗ് അവളുടെ തലയിണയായി ഉപയോഗിച്ചു. <ref>Classen, ''The Color of Angels'', pp. 38–39.</ref> ക്രിസ്തീയ സാഹിത്യത്തിന്റെ പ്രതിരൂപങ്ങളിൽ ആദ്യകാലം മുതൽ പൂക്കളും രക്തവും ശവങ്ങളും പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref>Miller, ''The Corporeal Imagination,'' p. 73.</ref> ===റോസ് ഞായറാഴ്ചകൾ=== [[File:Albrecht Dürer - Feast of Rose Garlands - Google Art Project.jpg|thumb|upright=1.3|ജപമാലയുടെ ഒരു [[altarpiece|ബലിപീഠമായ]] [[Dürer|ഡ്യൂറർ]] എഴുതിയ [[Feast of the Rosary|ജപമാലയുടെ ഉത്സവം]] (1506): വെള്ള, ചുവപ്പ് റോസ് കിരീടങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നതിൽ ഒരു സമൂഹം മുഴുവനും ഒത്തുചേരുന്നു.<ref>Nathan Mitchell, ''The Mystery of the Rosary: Marian Devotion and the Reinvention of Catholicism'' (New York University Press, 2009), pp. 25–27.</ref>]] [[ആരാധനക്രമ വർഷം|ആരാധനാ ക്രമ വർഷ കലണ്ടറിന്റെ]] രണ്ട് ദിവസം "റോസ് സൺ‌ഡേ" എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു. നോമ്പിന്റെ നാലാമത്തെ ഞായറാഴ്ച ഡൊമിനിക്ക ഡി റോസ ("റോസ് സൺ‌ഡേ") എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. സീസണിൽ പർപ്പിൾ അല്ലെങ്കിൽ വയലറ്റ് [[Penance|പെനിറ്റൻഷ്യൽ]] വസ്ത്രങ്ങൾ മാറ്റി റോസ് നിറമുള്ള പുരോഹിതവസ്ത്രങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഈ ദിവസം മാർപ്പാപ്പ [[Golden Rose|ഗോൾഡൻ റോസ്]] എന്ന അനുഗ്രഹത്തെ കൊടുക്കുന്നു. <ref>P.M.J. Rock, "Golden Rose," in ''The Catholic Encyclopedia'' (1909), vol. 6, p. 629; Matthew Bunson, ''Our Sunday Visitor's Encyclopedia of Catholic History'' (Our Sunday Visitor, 1995, 2004), p. 403.</ref> പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ [[സെന്റ് പീറ്റേഴ്സ് ബസലിക്ക|സെന്റ് പീറ്റേഴ്‌സ് ബസിലിക്കയിലെ]] കാനോൻ ബെനഡിക്റ്റ് ഈ ദിവസം ഒരു ചടങ്ങ് രേഖപ്പെടുത്തി. യേശു ക്രിസ്തുവിന്റെ പീഡാനുഭവത്തെയും കുരിശുമരണത്തെയും അനുസ്മരിക്കുന്ന പ്രാർത്ഥനയായ [[കുരിശിന്റെ വഴി]]യിൽ മാർപ്പാപ്പ മോസ് പൊതിഞ്ഞ റോസ് പിടിച്ചിരുന്നു. <ref>The station on this fourth Sunday of Lent was at S. Croce in Ierusalemme, and the route took the Pope back to the [[Lateran Palace]], where he presented the rose to the city prefect; [[H. E. J. Cowdrey]], ''Pope Gregory VII, 1073–1085'' (Oxford University Press, 1998), p. 14, citing Benedict, cap. 36, p. 150.</ref> പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സഭാ നിഘണ്ടു വിദഗ്ദ്ധൻ ഗോൾഡൻ റോസിനെ [[The Golden Bough (mythology)|ഗോൾഡൻ ബഫിനോട്]] സാമ്യമുള്ളതായി കാണുന്നു. മേരിയെ ഇതിൽ ഫലഭൂയിഷ്ടതയുടെ ദേവതയായിരുന്ന [[പെർസഫനി]]യായി കാണുന്നു.<ref>Hampson, ''Medii Aevi Kalendarium,'' pp. 342–343.</ref> മധ്യകാല ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ [[പെന്തിക്കൊസ്തി|പെന്തെക്കൊസ്ത്]] ചിലപ്പോൾ റോസാലിയ അല്ലെങ്കിൽ റോസാറ്റ പാസാ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>Hampson, ''Medii Aevi Kalendarium,'' p. 341.</ref> റോസാലിയയിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന റുസാലി എന്നാണ് പെന്തെക്കൊസ്തിന്റെ പരമ്പരാഗത റൊമാനിയൻ നാമം. <ref>Theodore A. Koehler,"The Christian Symbolism of the Rose", ''Roses and the Arts: A Cultural and Horticultural Engagement'', Central State University, Wilberforce, Ohio, May 8, 1986.[http://campus.udayton.edu/mary/rosarymarkings36.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303221411/http://campus.udayton.edu/mary/rosarymarkings36.html|date=2016-03-03}}</ref>മധ്യകാല റോമിൽ, പെന്തെക്കൊസ്തിന് മുമ്പുള്ള ഞായറാഴ്ച, അസൻഷൻ പെരുന്നാളിന്റെ [[Octave (liturgy)|ഒക്റ്റേവിനായി]] ഡൊമിനിക്ക ഡി റോസിസ് (റോസാപ്പൂവിന്റെ ഞായറാഴ്ച) അല്ലെങ്കിൽ പാസാ റോസറം അല്ലെങ്കിൽ റോസാറ്റം ആഘോഷിച്ചു. പുരാതന പന്തീയോനിൽ നിന്ന് പരിവർത്തനം ചെയ്ത ബസിലിക്ക [[Pantheon, Rome|സാന്താ മരിയ റോട്ടുണ്ടയിൽ]] ഈ ദിവസം മാർപ്പാപ്പ പരിശുദ്ധാത്മാവിനെക്കുറിച്ച് ഒരു പ്രസംഗം നടത്തി. അഗ്നിജ്വാലകളുടെ നാവുകൾ ഇറങ്ങുന്നതിനെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനായി താഴികക്കുടത്തിലെ [[Oculus|ഒക്കുലസ്]] വഴി റോസ് ദളങ്ങൾ വർഷിച്ചു. <ref>Cowdrey, ''Pope Gregory VII,'' p. 14, citing Benedict, cap. 61, p. 157; Cristina Mazzoni, ''Saint Hysteria: Neurosis, Mysticism, and Gender in European Culture'' (Cornell University Press, 1996), p. 144; F.G. Holweck, entry on "Paschal Tide," ''The Catholic Encyclopedia'' (New York, 1911), vol. 11, p. 517; Hampson, ''Medii Aevi Kalendarium,'' pp. v and 86–87, also citing the ''Liber Pollicitus'' (n. 59, also found as ''Liber Politicus'') of Benedict. See also Johann Herolt, ''Sermo'' xxvi, ''Sermones Discipuli in Quadragesima'' (Venice, 1599), p. 84; Francesco Antonio Zaccaria, ''Onomasticum Rituale selectum'' (1787), p. 122; ''Sanctissimi domini nostri Benedicti Papae XIV Bullarium'' (1827), vol. 12, p. 133; Adriano Cappelli, ''Cronologia, cronografia e calendario perpetuo'' (Hoepli, 1998), p. 142.</ref> അത്താഴത്തിനുശേഷം, ഒരു [[Carnival|ലുഡസ് കാർനെലെവാരിസ്]] നൈറ്റ്സും പട്ടാളക്കാരും മദ്യപാനത്തോടെ ആഘോഷിച്ചു. തുടർന്ന് വിവിധ പാപങ്ങളുടെ പ്രതീകമായി മൃഗങ്ങളെ കൊല്ലുന്നതും കഥാചിത്രത്തോടെ അവതരിപ്പിച്ചു. <ref>This included "the killing of a bear to symbolize the devil who tempted the flesh, of bullocks to symbolize their pride, and of a cockerel to symbolize their lusts; thus, they might live chastely and soberly, and keep a good [[Easter]]": Cowdrey, ''Pope Gregory VII,'' p. 14, citing Benedict, cap. 7(5), p. 172.</ref> പെന്തെക്കൊസ്ത് റോസാപ്പൂക്കൾ വിതറുന്ന പതിവ് പാസ്ക്വാ ഡി റോസ് അല്ലെങ്കിൽ പെക്വസ് റോസീസ് പോലുള്ള പെരുന്നാളുകളിൽ പ്രതിഫലിച്ചതുപോലെ ആധുനിക യുഗത്തിലും തുടർന്നു. <ref>Mazzoni, ''Saint Hysteria,'' p. 144.</ref> റോസ് ദളങ്ങളോ വെളുത്ത പ്രാവുകളോ പുറത്തുവിടുന്നതിനായി സീലിംഗിൽ "ഹോളി ഗോസ്റ്റ് ഹോൾ" പള്ളികൾ നിർമ്മിച്ചിരുന്നു. <ref>Gertrud Muller Nelson, ''To Dance With God: Family Ritual and Community Celebration'' (Paulist Press, 1986), p. 27; Diana L. Eck, ''Encountering God: A Spiritual Journey from Bozeman to Banaras'' (Beacon Press, 1993, 2003), p. 130; Christopher Hill, ''Holidays and Holy Nights: Celebrating Twelve Seasonal Festivals of the Christian Year'' (Theosophical Publishing House, 2003), pp. 151–152.<!--I'm wary of these, which sound a bit like folk aetiology--></ref> പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലുമുള്ള ചില സ്രോതസ്സുകൾ റോസ് ഞായറാഴ്ചകളെ റോസാലിയയുടെ ക്രിസ്ത്യൻവത്കൃത രൂപമായി കണ്ടു.<ref>John G.R. Forlong, ''Encyclopedia of Religions'' (1906, reprint 2008), vol. 3, p. 205; C.A. White, "The Pope's Golden Rose," ''Notes and Queries'' 3 (1893), p. 343.</ref> ==അവലംബം== {{Reflist|3}} {{Roman religion (festival)}} [[വർഗ്ഗം:പുരാതന റോമൻ ആഘോഷങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:പുഷ്പോത്സവങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:യൂറോപ്പിലെ പുഷ്പമേളകൾ]] [[വർഗ്ഗം:ഇറ്റലിയിലെ പുഷ്പമേളകൾ]] f57mx301ddbzd31ey03jt4j5n2o92b3 0 501665 4642786 3831467 2026-07-03T04:55:17Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4642786 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|cobalt blue}} {{Infobox Color |image = File:Cobalt Blue.JPG |caption = A sample of a commercial cobalt blue pigment |title = Cobalt blue |textcolor = white |hex = 0047AB |r = 0|g = 71|b = 171 |c = 100|m = 58|y = 0|k = 33 |h = 215|s = 100|v = 67 |source= |isccname=Vivid blue}} കോബാൾട്ട് ബ്ലൂ എന്ന് പൊതുവെ അറിയപ്പെടുന്ന നീലവർണത്തിൻറെ രാസനാമം കോബാൾട്ട് (II) അലുമിനേറ്റ് (CoAl ₂ O _{4 )} എന്നാണ്. കോബാൾട്ട് ഓക്സൈഡും [[അലൂമിനിയം ഓക്സൈഡ്|അലുമിനിയം ഓക്സൈഡും]] കലർന്ന മിശ്രിതം 1200ഡിഗ്രി സെൻറിഗ്രേഡിൽ ചുട്ടെടുത്താണ് (സിന്ററിംഗ്) ഈ നീലവർണം ഉണ്ടാക്കുന്നത്. പ്രഷ്യൻബ്ലൂ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു നീലയേക്കാൾ കടുപ്പം കുറഞ്ഞ നീലനിറമാണ് കോബാൾട്ട് ബ്ലൂവിൻറേത് . ഒരിക്കലും മങ്ങാത്ത ഈ നീലനിറം പണ്ടുകാലം മുതൽക്കൊണ്ട് ചൈനക്കാർ കവിടി, കുപ്പി, കളിമൺ പാത്രങ്ങൾക്ക് നിറം നല്കാനും അവയിൽ ചിത്രങ്ങൾ ആലേഖനം ചെയ്യാനും ആഭരണങ്ങൾക്ക് നിറമേകാനും ഉപയോഗിച്ചു വന്നു. [[File:Cobalt Blue.JPG|thumb|കോബാൾട്ട് ബ്ലൂ]]. [[File:Cobalt Blue Glass Ball 01.jpg|thumb|Cobalt Blue Glass Ball 01]] == ഉൽപാദനവും ഉപയോഗങ്ങളും == അശുദ്ധമായ രൂപങ്ങളിലുള്ള കോബാൾട്ട് ബ്ലൂ ചൈനീസ് പോർസലെയ്‌നിൽ വളരെക്കാലമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. <ref>{{Citation|last=Kerr|first=Rose|title=Science and Civilisation in China Volume 5. Part 12, Ceramic Technology|pages=658–692|year=2004|place=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=0-521-83833-9|last2=Wood|first2=Nigel}}</ref> [[ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷ|ഇംഗ്ലീഷിൽ]] നീലവർണത്തെ സൂചിപ്പിക്കാനായി ''കോബാൾട്ട് ബ്ലൂ'' എന്ന പദം ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിക്കാണുന്നത് 1777 ലാണ്. <ref>Maerz and Paul. ''A Dictionary of Color''. New York (1930). McGraw-Hill. p. 91; Color Sample of Cobalt Blue: Page 131 Plate 34 Color Sample L7</ref> 1802-ൽ [[ലൂയിസ് ജാക്വസ് ഥെനാർഡ്]] ഇത് ശുദ്ധമായ അലുമിന അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള പിഗ്മെന്റായി കണ്ടെത്തി. <ref>{{Cite journal|title=Ueber die Bereitung einer blauen Farbe aus Kobalt, die eben so schön ist wie Ultramarin. Vom Bürger Thenard|first=A.F.|last=Gehlen|url=https://books.google.com/books?id=UGsMAQAAIAAJ&pg=RA1-PA506|journal=Neues allgemeines Journal der Chemie, Band 2|publisher=H. Frölich.|year=1803|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180210235825/https://books.google.com/books?id=UGsMAQAAIAAJ&pg=RA1-PA506|archivedate=2018-02-10}} German translation from {{Citation|last=Thénard|first=L.J.|title=Considérations générales sur les couleurs, suivies d'un procédé pour préparer une couleur bleue aussi belle que l'outremer|url=http://annales.ensmp.fr/articles/1803-1804-1/71-75.pdf|work=Journal des Mines|volume=86|pages=128–136|year=1803 ([[Brumaire]], XII)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120329140350/http://annales.ensmp.fr/articles/1803-1804-1/71-75.pdf|archive-date=2012-03-29}}.</ref> 1807 ൽ ഫ്രാൻസിൽ വാണിജ്യ ഉൽപാദനം ആരംഭിച്ചു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നോർവീജിയൻ കമ്പനി ബ്ലാഫർവെവർക്കറ്റ് ആയിരുന്നു ലോകത്തെ പ്രമുഖ കോബാൾട്ട് ബ്ലൂ നിർമ്മാണക്കമ്പനി. കമ്പനിയുടെ ഉടമ ബെഞ്ചമിൻ വെഗ്‌നറും. == മനുഷ്യ സംസ്കാരത്തിൽ == ===കല=== എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിലോ ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലോ ആവണം ചൈനക്കാർ കളിമൺ പാത്രങ്ങൾക്ക് നിറം നല്കാനായി ഈ ചായം ഉപയോഗിച്ചു തുടങ്ങിയതെന്നാണ് അനുമാനം.<ref>"[https://www.britannica.com/art/Chinese-pottery/The-Five-Dynasties-907-960-and-Ten-Kingdoms-902-978#ref283176 Chinese pottery: The Yuan dynasty (1206–1368)]". {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200713060756/https://www.britannica.com/art/Chinese-pottery/The-Five-Dynasties-907-960-and-Ten-Kingdoms-902-978#ref283176 |date=2020-07-13 }} ''Encyclopædia Britannica'' Online. Accessed 7 June 2018.</ref>. തെനാർഡ് നീലനിറത്തിൻറെ രാസംസ്വാഭാവം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ശുദ്ധീകരിച്ചെടുത്തതോടെ [[ജെ.എം.ഡബ്ൾയൂ. ടേണർ|ജോസഫ് ടർണർ]], [[ഇം‌പ്രെഷനിസം|ഇംപ്രെഷിണിസ്റ്റ്]] ചിത്രകാരന്മാരായിരുന്ന പിയറി-ആഗസ്റ്റേ റെന്വാ, [[ക്ലോദ് മോനെ|ക്ലോഡ് മോനെ]], എന്നിവരും പോസ്റ്റ്-ഇംപ്രെഷണിസ്റ്റ് ചിത്രകാരൻ [[വിൻസന്റ് വാൻഗോഗ്|വിൻസന്റ് വാൻഗോഗും]] ഈ നിറം ധാരാളമായി ഉപയോഗിച്ചു തുടങ്ങി. <ref>{{Cite web|url=http://colourlex.com/project/cobalt-blue/|title=Cobalt blue|access-date=7 June 2018|website=ColourLex|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415003250/http://colourlex.com/project/cobalt-blue/|archive-date=2015-04-15}}</ref> ഒരിക്കലും മങ്ങാത്ത ഈ നീല നിറം മറ്റെല്ലാ ചായക്കൂട്ടുകളുമായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നതുമായിരുന്നു. ആകാശത്തിൻറെ വിവിധ രൂപഭാവങ്ങൾ ചിത്രീകരിച്ച പ്രശസ്ത ചിത്രകാരൻ മാക്‌സ്‌ഫീൽഡ് പാരിഷ്, ആകാശനീലിമക്ക് കോബാൾട്ട് ബ്ലുവാണ് ഉപയോഗിച്ചത്, തൽഫലമായി, കോബാൾട്ട് നീലക്ക് ചിലപ്പോൾ '''പാരിഷ് നീല''' എന്നും പറയാറുണ്ട്. ===ഓട്ടോമൊബൈലുകൾ=== [[ജീപ്പ്]], ബുഗാട്ടി എന്നിവയുൾപ്പെടെ നിരവധി കാർ നിർമ്മാതാക്കൾക്ക് പെയിന്റ് ഓപ്ഷനുകളായി കോബാൾട്ട് ബ്ലൂ ഉണ്ട്. ===നിർമ്മാണം=== ക്ഷാരത്തിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അതിന്റെ രാസ സ്ഥിരത കാരണം, കോബാൾട്ട് നീല നീല [[കോൺക്രീറ്റ്|കോൺക്രീറ്റിൽ]] ഒരു പിഗ്മെന്റായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ===[[വെക്സിലോളജി|വെക്‌സിലോളജി]]=== [[നെതർലന്റ്സ്|നെതർലാൻഡ്‌സും]] [[റൊമാനിയ|റൊമാനിയയും]] ഉൾപ്പെടെ നിരവധി രാജ്യങ്ങളും ഒരു യുഎസ് സംസ്ഥാനമായ [[നെവാഡ|നെവാഡയും]] അവരുടെ [[പതാക|പതാകകളുടെ]] മൂന്ന് ഷേഡുകളിലൊന്നായി കോബാൾട്ട് നീല നിറത്തിലാണ്. <gallery widths="180px" heights="180px"> പ്രമാണം:Cobalt blue hue.png|<nowiki> </nowiki>കോബാൾട്ട് നീല നിറത്തിന്റെ ഒരു ഉദാഹരണം (ശുദ്ധമായ കോബാൾട്ട് നീലയല്ല) പ്രമാണം:Pierre-Auguste Renoir - La Yole.jpg|<nowiki> </nowiki>[[Pierre-Auguste Renoir|പിയറി-അഗസ്റ്റെ റിനോയിർ]], ''ബോട്ടിംഗ് ഓൺ ദി സീൻ (ലാ യോൾ)'', സി. 1879 </gallery> == വിഷാംശം == കോബാൾട്ട് ബ്ലൂ വിഷമാണ്. വേണ്ടത്ര മുൻകരുതലുകൾ എടുക്കാതെ ഇത് കൈകാര്യം ചെയ്താൽ, കോബാൾട്ട് വിഷത്തിന് അടിമപ്പെട്ടേക്കാം . == ഇതും കാണുക == * [[നിറങ്ങളുടെ പട്ടിക]] * [[അജൈവ പിഗ്മെന്റുകളുടെ പട്ടിക]] * [[കോബാൾട്ട് ഗ്ലാസ്]] * [[കോബാൾട്ട് ഫോസ്ഫേറ്റ്]] == പരാമർശങ്ങൾ == {{Reflist|30em}} == കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക് == * റോയ്, എ. "കോബാൾട്ട് ബ്ലൂ", ''ആർട്ടിസ്റ്റ്സ് പിഗ്മെന്റുകളിൽ'', ബെറി, ബി‌എച്ച്, എഡ്., നാഷണൽ ഗാലറി ഓഫ് ആർട്ട്, വാഷിംഗ്ടൺ, ഡിസി, 2007 * വുഡ്, ജെ‌ആർ, ഹുസു യി-ടിംഗ്, 2019, ''അവസാന വെങ്കലയുഗത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ഈജിപ്ഷ്യൻ, ഈസ്റ്റേൺ കോബാൾട്ട്-ബ്ലൂ ഗ്ലാസ് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതിനുള്ള ഒരു ആർക്കിയോമെറ്റലർജിക്കൽ വിശദീകരണം'', ''ഇന്റർനെറ്റ് ആർക്കിയോളജി'' '''52''', [[doi:10.11141/ia.52.3|ഇന്റർനെറ്റ് ആർക്കിയോളജി]] == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == * {{Cite web|url=http://webexhibits.org/pigments/indiv/history/coblue.html|title=History of Cobalt blue|website=Pigments through the Ages|publisher=WebExhibits|access-date=2020-03-07|archive-date=2016-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160521174830/http://www.webexhibits.org/pigments/indiv/history/coblue.html|url-status=dead}} * [http://colourlex.com/project/cobalt-blue/ കോബാൾട്ട് നീല] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150415003250/http://colourlex.com/project/cobalt-blue/ |date=2015-04-15 }} കളർ‌ലക്സ് * [http://intarch.ac.uk/journal/issue52/3/index.html അന്തരിച്ച വെങ്കലയുഗത്തിന്റെ] ഇന്റർനെറ്റ് ആർക്കിയോളജിയുടെ [http://intarch.ac.uk/journal/issue52/3/index.html അവസാനത്തിൽ ഈജിപ്ഷ്യൻ, ഈസ്റ്റേൺ കോബാൾട്ട്-ബ്ലൂ ഗ്ലാസ് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതിനുള്ള ഒരു ആർക്കിയോമെറ്റലർജിക്കൽ വിശദീകരണം] [[വർഗ്ഗം:അലൂമിനിയം സം‌യുക്തങ്ങൾ]] f35w10jw5e4w2bol7lw9xmpuis1hryv 0 508576 4642696 4551922 2026-07-02T17:35:20Z ~2026-37867-41 219898 /* കലാരംഗം */ 4642696 wikitext text/x-wiki {{copy edit|for=കഥ പോലെ ആഖ്യാനം|date=2021 ഓഗസ്റ്റ്}} കേരളത്തിലെ തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ തെക്കേ അറ്റത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു അതിർത്തി ഗ്രാമമാണ് കൊച്ചുകടവ്. എറണാകുളം ജില്ലയിൽ നിന്നും തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലേക്കുള്ള പ്രവേശന കവാടമായി കൊച്ചുകടവിനെ കണക്കാക്കുന്നു. കൊച്ചുകടവ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് തൃശ്ശൂർ ജില്ലയിലെ [[കുഴൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുഴൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്തിലാണ്.]] 2018 ലെ പ്രളയം നാശം വരുത്തിയ സ്ഥലങ്ങളിലൊന്നാണ് കൊച്ചു കടവ്. {{Use dmy dates|date=May 2020}} {{Use Indian English|date=May 2020}} <br />{{Infobox settlement | name = കൊച്ചുകടവ് (Kochukadavu) | official_name = കൊച്ചുകടവ് | native_name = | native_name_lang = കൊച്ചുകടവ് | other_name = | settlement_type = ഗ്രാമം | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | nickname = | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|10.188693|N|76.308330|E|display=inline,title}} | subdivision_type = രാജ്യം | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|സംസ്ഥാനം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|ജില്ല]] | subdivision_type3 = [[List of Talukas in Kerala|താലൂക്ക്]] | subdivision_type4 = [[List of block (distric subdivision)|ബ്ലോക്ക്‌ പഞ്ചായത്ത്]] | subdivision_type5 = [[List of village office|വില്ലേജ്]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_name2 = [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല]] | subdivision_name3 = [[ചാലക്കുടി താലൂക്ക്]] | subdivision_name4 = [[മാള ബ്ലോക്ക്‌ പഞ്ചായത്ത്]] | subdivision_name5 = [[തിരുമുക്കുളം വില്ലേജ്]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | demographics_type1 = ഭാഷ | demographics1_title1 = ഒഫീഷ്യൽ | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|പിൻ കോഡ് ]] | postal_code = 680734 | registration_plate = | unemployment_rate = | website = | footnotes = | demographics1_info1 = [[Malayalam language|മലയാളം]], [[English language|English]] }} ==അതിർത്തികൾ== വടക്ക് കുഴൂർ പഞ്ചായത്തിലെ [[എരവത്തൂർ|എരവത്തൂരും]], വടക്ക്-കിഴക്ക് എറണാകുളം ജില്ലയിലെ [[പൂവത്തുശ്ശേരി|പൂവത്തുശ്ശേരിയും]], തെക്ക് - കിഴക്ക് [[പാറക്കടവ് (എറണാകുളം)|പാറക്കടവും]], തെക്ക് [[ചാലക്കുടിപ്പുഴ|ചാലക്കുടിപ്പുഴയും]], പടിഞ്ഞാറ് കുഴൂർ പഞ്ചായത്തിലെ കുണ്ടൂരും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. ചാലക്കുടി പുഴക്ക്&nbsp; അപ്പുറം എറണാകുളം ജില്ലയിലെ അയിരൂർ, ആറ്റുപുറം എന്നീ സ്ഥലങ്ങളാണ്. '''''<u>ജില്ല അതിർത്തി</u>''''' തൃശ്ശൂർ - എറണാകുളം ജില്ലകളുടെയും അതിർത്തി കൊച്ചുകടവ് പങ്കിടുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ - അങ്കമാലി നിയമസഭാ മണ്ഡല അതിർത്തിയും, ചാലക്കുടി - ആലുവ താലൂക്ക് അതിർത്തിയും കൊച്ചുകടവ് പങ്കിടുന്നു. '''''<u>നാട്ടുരാജ്യ അതിർത്തി</u>''''' പുരാതന നാട്ടുരാജ്യമായ തിരുവതാംകൂർ - കൊച്ചി രാജ്യങ്ങളുടെ അതിർത്തിയും കൊച്ചുകടവ് പങ്കിടുന്നുണ്ട്.&nbsp;അതിന്റെ സൂചന എന്നോണം കൊ-തി അതിർത്തി കല്ലുകൾ&nbsp; കൊച്ചുകടവിന്റെ അതിർത്തി പ്രദേശങ്ങളിൽ കാണാം. കൂടാതെ ഇരു നാട്ടുരാജ്യങ്ങളുടെ ഇടയിൽ എട്ടടി പാതയും കൊച്ചുകടവിലൂടെ കടന്നു പോകുന്നുണ്ട്. ==പേരിന് പിന്നിൽ.== ചാലക്കുടി പുഴയുടെ തീരത്ത് വിവിധ ചെറിയ കടവുകൾ ചേർന്ന പ്രദേശം ആയതിനാൽ ഈ പേര് വന്നു എന്നാണ് പൊതുവെയുള്ള നിഗമനം. എരവത്തൂരിൽ നിന്നും പാടത്തിലൂടെ ചെറിയ പാടവരമ്പിലൂടെയാണ് കർഷകർ തല ചുമടായി കാർഷിക വിളകൾ ഈ കടവിലേക്ക് എത്തിച്ചിരുന്നത്. ചെറിയ വരമ്പുള്ള കടവ് എന്നത് പിന്നീട് ലോപിച്ചു '''''"കൊച്ചുകടവ്"''''' എന്ന&nbsp; ഈ പേര് വന്നു എന്നതും മറ്റൊരു നിഗമനമാണ്. {{തെളിവ്}} ==ചരിത്രം.== ചാലക്കുടി പുഴയുടെ തീരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പ്രദേശം ആയതിനാൽ ചാലക്കുടി പുഴയിലൂടെ ഈ പ്രദേശങ്ങളിലെയും, സമീപം പ്രദേശങ്ങളിലെയും കാർഷിക വിളകൾ ഈ പ്രദേശത്തെ കടവുകളിൽ കൂടി കൊടുങ്ങല്ലൂർ കോട്ടപ്പുറം, പറവൂർ ചന്തയിലേക്കും അവിടെ നിന്നും നിത്യോപയോഗ പലചരക്ക് സാധനങ്ങൾ ഈ പ്രദേശത്തിലെ പരുത്തിപ്പുള്ളി കടവിലൂടെ വ്യാപാരികൾ കൊണ്ടു വന്നിരുന്നു. ഇങ്ങനെ കൊണ്ട് വരുന്ന പലചരക്ക് സാധനങ്ങൾ കടവുകളിൽ നിന്നും തലചുമടായി ചെറിയ പാടവരമ്പുകളിലൂടെ എരവത്തൂർ വരെ എത്തിക്കുകയും അവിടെ നിന്നും കാള വണ്ടിയിൽ കുഴൂർ, വലിയപറമ്പ് തുടങ്ങിയ ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് എത്തിച്ചിരുന്നു.എരവത്തൂർ ഭാഗത്ത് നിന്നും ചെറിയ പാടവരമ്പിലൂടെയാണ് ഈ കടവിലേക്ക് ആളുകൾ വന്നത്.&nbsp; ചെറിയ പാടവരമ്പുള്ള കടവ് പിന്നീട് കൊച്ചുകടവായി. == ഭാഷ, ജനസംഖ്യ, മതങ്ങൾ. == '''''<u>ഭാഷ.</u>''''' മലയാളം ആണ് മാതൃഭാഷയും സംസാര ഭാഷയും. കൂടാതെ ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി, അറബി, തമിഴ് തുടങ്ങിയ ഭാഷയിൽ സംസാരിക്കാൻ കഴിയുന്ന ആളുകളും ധാരാളം ഉണ്ട്. <br /> == സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ == {| class="wikitable" |ജില്ല |[[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂർ]] |- |താലൂക്ക് |[[ചാലക്കുടി താലൂക്ക്|ചാലക്കുടി]] (New) [[മുകുന്ദപുരം താലൂക്ക്|മുകുന്ദപുരം]] (Old) |- |വില്ലേജ് |[[കാക്കുളിശ്ശേരി വില്ലേജ്|കക്കുളശ്ശേരി]] [[തിരുമുക്കുളം വില്ലേജ്|തിരുമുക്കുളം]] |- |ബ്ലോക്ക് |[[മാള ബ്ലോക്ക് പഞ്ചായത്ത്|മാള]] |- |പഞ്ചായത്ത് |[[കുഴൂർ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|കുഴൂർ]] |- |പഞ്ചായത്ത് വാർഡുകൾ |VII, VIII |- |നിയമസഭ മണ്ഡലം |[[കൊടുങ്ങല്ലൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] (New), [[മാള നിയമസഭാമണ്ഡലം|മാള]] (Old) |- |പാർലിമെന്റ് മണ്ഡലം |[[ചാലക്കുടി ലോക്സഭാമണ്ഡലം|ചാലക്കുടി]] (New) [[മുകുന്ദപുരം ലോകസഭാമണ്ഡലം|മുകുന്ദപുരം]] (Old) |- |വിസ്തീര്ണ്ണം |ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ |- |ജനസംഖ്യ | |- |പുരുഷന്മാർ | |- |സ്ത്രീകൾ | |- |ജനസാന്ദ്രത | |- |സ്ത്രീ : പുരുഷ അനുപാതം | |- |സാക്ഷരത | |} ==ഭൂപ്രകൃതി== '''''<u>മണ്ണ്</u>'''''. ചാലക്കുടി പുഴയുടെ തീരത്ത് ആയതുകൊണ്ട് പുരാതന കാലഘത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു വെള്ളപൊക്കത്തിൽ ധാരാളം എക്കൽ അടിഞ്ഞു ചേർന്ന കളിമണ്ണാണ് സർവ്വസാധാരണയായി കാണുന്നത്. നല്ല ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ മണ്ണ് ആയതിനാൽ കൃഷിക്ക് അനുയോജ്യമാണ്. '''''<u>വയലുകൾ.</u>''''' കൊച്ചുകടവിന്റെ ഏറ്റവും പ്രത്യേകത ആ പ്രദേശത്തിന്റെ അതിർത്തി തിരിക്കുന്നത് മനോഹരമായ വയലുകളാണ്. കൊച്ചുകടവിന് ചാലക്കുടി പുഴയുടെ സമ്മാനമാണ് ഫലഭുയിഷ്ഠമായ എക്കൽ നിറഞ്ഞ പാടശേഖരങ്ങൾ. കൊച്ചുകടവിന്റെ കീഴക്കേ അറ്റം മുതൽ വടക്ക് വഴി പടിഞ്ഞാറുവരെ ഈ പാടശേഖരം വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു.&nbsp; പാടശേഖരത്തിന്റെ ആകെ വിസ്തൃതി കൊച്ചുകടവിന്റെ മുന്നിൽ രണ്ട് ഭാഗം വരുന്നുണ്ട്. ഈ വയലുകൾക്ക് പുരാതന കാലംമുതൽ ഒരേ പ്രദേശത്തിനും വിവിധ പേരുകൾ വിളിച്ചു പോന്നിരുന്നു. കുട്ടാടം പാടം, ഞണ്ടാടി പാടം, ചേലക്കത്തറ, ഇരുമ്പുങ്കൽ, ബ്ലാക്കുഴി, കറുകപ്പാടം, മണ്ടക്കാര, തുടങ്ങിയവ ആയിരുന്നു. '''''<u>തറകൾ.</u>''''' കൊച്ചുകടവിന്റെ വയലുകളുടെ നടുക്ക് വൃത്തകൃതിയിലുള്ള ഉയർന്ന സ്ഥലങ്ങളെ തറകൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. പല തറകൾക്കും പല തരത്തിലുള്ള ഉയരമാണ്. ചിലത് നാലടി ഉയരം മുതൽ 15 അടി വരെ ഉയരം ഉണ്ട്. ഈ തറകൾക്കും വിവിധ പേരുകൾ ഉണ്ട്,&nbsp; കൊങ്കത്തറ, ചേലക്കത്തറ, ഇരുമ്പുങ്കത്തറ, ഞണ്ടാടിത്തറ, വലുങ്കത്തറ, നെയ്‌ച്ചേരിത്തറ, തുടങ്ങിയവ. പുരാതന കാലത്ത് ശക്തമായ വെള്ള പൊക്കം ഉണ്ടാവുകയും ഭൂമിയിലെ മണ്ണ് ഒലിച്ചുപോകുകയും, ചില സ്ഥലങ്ങളിലെ ഉറപ്പുള്ള മണ്ണ് ഒലിച്ചു പോവാതെ നിൽക്കുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളം പൊക്കത്തിൽ അടിഞ്ഞു ചേർന്ന മണ്ണ് കൂടി കുന്നുകൾ ഉണ്ടാവുകയും ഈ മണ്ണ് കാലക്രമേണ തറകളായെന്നാണ് അനുമാനം. അതല്ല പുരാതന കാലത്ത് ജന്മിമാർ അവരുടെ അടിയന്മാരെ താമസിപ്പിക്കാനും, നെല്ല്, വളം, പണിയായുധങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ സൂക്ഷിക്കാവാനും വേണ്ടി മനുഷ്യ കരങ്ങളാൽ നിർമിച്ചതുമാണെന്ന മറ്റൊരു നിഗമനം ഉണ്ട്.&nbsp; പക്ഷേ ഇതിന് സാധ്യത കുറവാണ്. '''''<u>നദികളും തോടുകളും.</u>''''' കൊച്ചുകടവിന്റെ അതിർത്തിയിലൂടെ ഒഴുകുന്ന പുഴയാണ് ചാലക്കുടി പുഴ. പുഴയുടെ സാന്നിധ്യം വർഷം മുഴുവനും ജലലഭ്യത ഉറപ്പ് വരുത്തുന്നു. കൂടാതെ കൃഷി ആവശ്യത്തിന് വേണ്ടി വരുന്ന ജലം പുഴയിൽ നിന്നും എടുക്കുന്നു. കൂടാതെ ചാലക്കുടി പുഴയുടെ കൈവരിയായി വൈന്തലയിൽ നിന്നും ഉത്ഭവിച്ചു കൊച്ചുകടവിൽ അവസാനിക്കുന്ന കരിക്കാട്ടുച്ചാൽ / വൻതോട് കൊച്ചുകടവിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത്‌ കൂടി ഒഴുകുന്നുണ്ട്. കൂടാതെ കൊച്ചുകടവിന്റെ കിഴക്കേ ഭാഗത്ത് നിന്നും തുടങ്ങി വടക്ക് ഭാഗത്തിലൂടെ ഒഴിഞ്ഞു പടിഞ്ഞാറ് വൻതോടിൽ ലയിക്കുന്ന മറ്റൊരു തോടാണ്‌. ഈ തോടുകൾ മഴക്കാലത്തു വെള്ളം പെട്ടെന്ന് ഒഴിഞ്ഞു പുഴയിലേക്ക് എന്താനുള്ള മാർഗ്ഗമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. '''''<u>സസ്യജാലകങ്ങൾ .</u>''''' കൊച്ചുകടവിൽ സർവ്വ സാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്ന സസ്യങ്ങളാണ് തെങ്ങ്, മാവ്, പ്ലാവ്, വാളൻ പുളി, കുടം പുളി, മഹാഗണി, തെക്ക്, ജാതി, കവുങ്ങ്, അയനി പ്ലാവ്, ആൽമരം, ഇലഞ്ഞി, കാശുമാവ്, റംബുട്ടാൻ, ചാമ്പക്ക, ലാങ്ങി, പന, മരോട്ടി, പൈൻ, പുന്ന, ചീമ കൊന്ന, കണിക്കൊന്ന, മുരിങ്ങ മരം, ചെമ്പകം, ഞാവൽ, പൂപരുത്തി, പപ്പായ, ബബ്ലുസ് (Pomelo) നെല്ലിക്ക, പേരക്ക, നാരങ്ങ മരം, മഞ്ചാടി, വാകമരങ്ങൾ ചെറികൾ തുടങ്ങിയ സസ്യങ്ങളും, ഔഷധ ചെടികളും, അലങ്കാരം ചെടികളും കാണുന്നു. '''''<u>ജന്തുക്കൾ</u>''''' ആട്, പശു, എരുമ, പോത്ത്, പട്ടി, പൂച്ച, കൊക്കൻപൂച്ച, കാട്ടുപൂച്ച, കീരി, മരപ്പട്ടി, മുയൽ, ആമ, മരയണ്ണാൻ, തുടങ്ങിയ മൃഗങ്ങളെ സർവ്വസാധാരണയായി കാണുന്നു. പുഴയിൽ കടൽനായ / നീർനായയെയും കാണുന്നുണ്ട്. '''''<u>പക്ഷികൾ</u>''''' കോഴി, താറാവ്, ഗിനി കോഴി, പ്രാവ്, കാട കോഴി, ലവ് ബെഡ്സ് തുടങ്ങിയ വളർത്തു പക്ഷികളെയും വളർത്തുന്നുണ്ട് മൈന, തത്ത, കാക്ക, കൊക്ക്, പരുന്ത്, മൂങ്ങ, വവ്വാൽ, പറാട, പ്രാവ്, അടയ്ക്ക കുരുവി,&nbsp; പൂത്താൻകീരി, പൊന്മാൻ, ഉപ്പൻ, മയിൽ, പുഴ കാക്ക, കടൽ കാക്ക കുരുവികൾ തുടങ്ങിയ പക്ഷികളും കാണപ്പെടുന്നു. ദേശനടനപക്ഷികൾ ഒരു ചേക്കേറുന്ന ഒരു സങ്കേതവുമാണ് കൊച്ചുകടവിലെ കൊയ്ത്ത് കഴിഞ്ഞ പാടശേഖരങ്ങൾ. ==''കാലാവസ്ഥ''== പൊതുവെ ജൂൺ - സെപ്റ്റംബർ വരെയുള്ള മാസങ്ങളിൽ കേരള ഇടവപ്പാതി അഥവാ തെക്ക് പടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂൺ കാലത്ത് സമൃദ്ധമായ മഴ ലഭിക്കുന്നു. ശക്തമായ മഴ ലഭിക്കുന്നതിനോടപ്പം പെരിങ്ങൽക്കുത്ത് അണക്കെട്ടിലെ, ജലം ചാലക്കുടി പുഴയിലേക്ക് തുറന്നു വിടുന്നതതോടെ താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ ദിവസങ്ങളോളം വെള്ളകേട്ട് / വെള്ളപൊക്കം ഉണ്ടാവാറുണ്ട്. ജൂലൈ - ഓഗസ്റ്റ് മാസങ്ങങ്ങളിൽ ആണ് ഇതിന്റെ രൂക്ഷത.&nbsp; 2018 ഓഗസ്റ്റിലും, 2019&nbsp; ഓഗസ്റ്റിലും 2022 ഓഗസ്റ്റിലും കൊച്ചുകടവ് മലവെള്ള പൊക്കം കാരണം ആഴ്ചകളോളം പൂർണ്ണമായും താമസ യോഗ്യമല്ലാതായിട്ടുണ്ട്. ഒക്ടോബർമാസം മുതൽ നവംബർ മാസം വരെയുള്ള തുലാവർഷം അഥവ വടക്ക് കിഴക്കൻ മൺസൂൺ സമയത്ത് ശക്തമായ കാറ്റോടു കൂടിയ മഴ ലഭിക്കാറുണ്ട്. ഈ മഴയോട് കൂടിയ ശക്തമായ കാറ്റിനാൽ വ്യാപകമായി കൃഷി നാശം സംഭവിക്കാറുണ്ട്. സാധാരണ ഉച്ചക്കു ശേഷം പെയ്യുന്ന തുലാവർഷം ഇടിവെട്ടും&nbsp; മിന്നലും ഉള്ളതായിരിക്കും. നവംബർ മാസം മുതൽ ഫെബ്രുവരി വരെയുള്ള സമയത്ത് രാത്രികാലങ്ങളിൽ ഭേദപ്പെട്ട തണുപ്പും, പ്രഭാതത്തിൽ മൂടൽ മഞ്ഞും ഉണ്ടാകുന്നു. പ്രഭാതത്തിൽ കൊച്ചുകടവിലെ പാടശേഖരങ്ങളെ&nbsp; പൂർണ്ണമായും മറയ്ക്കുന്ന മൂടൽമഞ്ഞ് നവ്യമായ നയന മനോഹര ദൃശ്യമാണ്. &nbsp; ഫെബ്രുവരി മാസം മുതൽ മെയ്‌ മാസവാസനം വരെ വേനൽക്കാലമാണ്.&nbsp; ജനുവരി മുതൽ ഫെബ്രുവരി വരെ മിതോഷ്ണ കാലാവസ്ഥയും മാർച്ച് മുതൽ മെയ്‌ വരെ ഉഷ്ണം കാലാവസ്ഥയുമാണ്. == പ്രകൃതി ദുരന്തം == താഴ്ന്ന പ്രദേശം ആയതിനാൽ കൊല്ലംത്തോറുമുള്ള കാലവർഷം കൊച്ചുകടവിലെ കൃഷിയെ കാര്യമായി ബാധിക്കാറുണ്ട്. തുലാം വർഷത്തിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന ശക്തമായ കാറ്റ് കൊണ്ടും വ്യാപകമായ കൃഷി നാശം സംഭവിക്കാറുണ്ട്. 2018 ഓഗസ്റ്റ് 15 ന് ഉണ്ടായ [[കേരളത്തിലെ വെള്ളപ്പൊക്കം (2018)|മഹാ പ്രളയം]] അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ കൊച്ചുകടവിനെ പിടിച്ചു കുലുക്കിയ സമകാലിക പ്രകൃതി ദുരന്തമായിരുന്നു. [[പെരിങ്ങൽക്കുത്ത് അണക്കെട്ട്|പെരിങ്ങൽക്കുത്ത് അണക്കെട്ടിൽ]] നിന്നും തുറന്നു വിട്ട ജലം ചാലക്കുടി പുഴയിലൂടെയും,&nbsp; [[മുല്ലപ്പെരിയാർ അണക്കെട്ട്‌|മുല്ലപെരിയാർ അണക്കെട്ടിൽ]] നിന്നും തുറന്നു വിട്ട ജലം പെരിയാർ നദി വഴിയും ഒഴുകി എത്തിയതോടെ കൊച്ചുകടവിലെ&nbsp; ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ എട്ടുഅടിയോളം ഉയരത്തിലും താഴ്ന്ന പ്രദേശങ്ങളിൽ പതിനൊന്നു അടിയോളം ഉയരത്തിലും വെള്ളപൊക്കം ഉണ്ടായി. പതിനഞ്ചു മുതൽ ഇരുപതോളം വീടുകൾ പൂർണ്ണമായും, ഇരുന്നൂറിൽ അധികം വീടുകൾക്ക് ഭാഗീകമായും, നൂറിൽ അധികം വീടുകൾക്ക് സാരമായി തകർച്ചയും കേടുപാടുകളും സംഭവിച്ചു. പറമ്പുകളിലെയും, പാടങ്ങളിലെയും കൃഷി വ്യാപകമായി നശിച്ചു പോകുകയും ചെയ്തു. വീട്ടുപകരണങ്ങളും, വാഹനങ്ങളും മറ്റു ഒലിച്ചു പോകുകയും ചെയ്തു. കൃത്യം ഒരു വർഷം പിന്നിടുമ്പോൾ 2019 ഓഗസ്റ്റ് 15 തീയതി മറ്റൊരു വെള്ളപൊക്കം ഉണ്ടാവുകയും ജനങ്ങളും, അധികാരികളും കൃത്യമായി ഇടപെടലുകൾ നടത്തിയത് കൊണ്ട് കാര്യമായി രീതിയിലുള്ള വലിയ നഷ്ടങ്ങൾ ഉണ്ടായില്ല. മാത്രവുമല്ല 2018 മഹാ പ്രളയത്തെ അപേക്ഷിച്ചു ജലനിരപ്പ് നാല് അടിക്ക് മുകളിൽ പോകാത്തതും,&nbsp; മുൻപത്തെ അനുഭവങ്ങൾ പാഠമായതും അതിനനുസരിച്ചുള്ള മുൻകരുതലുകൾ എടുത്തതും നാശ&nbsp; നഷ്ടങ്ങളുടെ തോത് കുറച്ചു. 2018ലെ മഹാ&nbsp; പ്രളയത്തിൽ സാരമായി കേടുപാടുകൾ സംഭവിച്ച പത്തിൽ താഴെ വീടുകൾ 2019&nbsp; വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ പൂർണ്ണമായും തകർന്നു താമസയോഗ്യമല്ലാതായി. ഇതിലും വ്യാപകമായ കൃഷി നാശം സംഭവിച്ചു. 2022 ഓഗസ്റ്റ് 3 തീയതിയിലും സമാനമായ സംഭവം ആവർത്തിച്ചു. 2019 സമാനമായ മഴവെള്ളപൊക്ക കെടുത്തി മൂലം ആഴ്ചകളോളം ആളുകൾക്ക് മാറി താമസിക്കേണ്ടി വന്നു. == ലോക ശ്രദ്ധ നേടിയ സംഭവം== 2018 ഓഗസ്റ്റ് 15ലെ മഹാ പ്രളയത്തിൽ പരിപൂർണ്ണമായും വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങി പോയ കൊച്ചുകടവിലെ ജനങ്ങൾ സർക്കാരിന്റെ ക്യാമ്പായ എരവത്തൂർ ശ്രീകൃഷ്ണ വിലാസം ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂളിലും, അവിടെയുള്ള വീടുകളിലും ആണ് താമസിച്ചത്. ഇതിനിടയിൽ കൊച്ചുകടവിലെ ഭൂരിപക്ഷം വരുന്ന മുസ്ലിങ്ങളുടെ&nbsp; ബലി പെരുന്നാൾ ദിവസം വന്നെത്തി. പൂർണ്ണമായും വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയ കൊച്ചുകടവ് മുഹിയുദ്ധീൻ ജുമുഅ മസ്ജിദ് ബലി പെരുന്നാൾ നമസ്‌കാരത്തിന് യോഗ്യമല്ലാത്തതിനാൽ ബഹുഭൂരിപക്ഷം വരുന്ന മുസ്ലികൾക്ക് പെരുന്നാൾ നമസ്‌കരിക്കാമോ, മൃഗബലി നടത്താനോ സാധിക്കാതെ വന്നു. എരവത്തൂരിൽ ഉള്ള [[പുറപ്പിള്ളിക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രം|പുറപ്പിള്ളിക്കാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്ര]] കമ്മിറ്റി മുസ്ലിംകളുടെ ഈ വിഷമ അവസ്ഥ മനസ്സിലാക്കി [[കൊച്ചുകടവ് മുസ്ലിം മഹല്ല് ജമാഅത്ത്]] കമ്മറ്റിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു തങ്ങളുടെ അമ്പലത്തിന്റെ മുമ്പിൽ ഉള്ളഓഡിറ്റോറിയം മുസ്ലികൾക്ക് ആരാധനകർമ്മങ്ങൾക്ക് വീട്ടു കൊടുത്തു. ഈ മതസൗഹാർദ്ദ വാർത്ത കേരളത്തിലെ വാർത്ത ചാനലുകൾ വമ്പിച്ച പ്രാധ്യാനത്തോടെ റിപ്പോർട്ട്‌ ചെയ്യുകയും, പിന്നീട് ദേശീയ മാധ്യമങ്ങളും [https://m.timesofindia.com/city/kochi/kerala-temple-hall-hosts-eid-prayers-for-members-of-flooded-mosque/articleshow/65504854.cms] [https://menglish.tupaki.com/article/Mosques-Flooded--Temple-Doors-Opened-For-Muslims-/75469] [https://zeenews.india.com/video/india/mosque-flooded-kerala-temple-opens-doors-to-muslims-for-prayers-2135628.html] [https://www.news18.com/news/india/mosque-under-water-kerala-temple-opens-its-doors-to-muslims-for-eid-prayers-1853521.html] അന്തർദേശീയ മാധ്യമങ്ങളും, [https://m.bdnews24.com/en/detail/neighbours/1532481] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220121175101/https://m.bdnews24.com/en/detail/neighbours/1532481 |date=2022-01-21 }} വൻ പ്രാധാന്യത്തോടെ പ്രക്ഷേപണം ചെയ്തു. പിന്നീട് സമൂഹമാധ്യമങ്ങളും ഈ വാർത്ത ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തതോടെ ആഗോളതലത്തിൽ കൊച്ചുകടവും എരവത്തൂരും പ്രശസ്തമായി. <br /> ==''ഗതാഗതം''== '''''<u>ജലഗതാഗതം.</u>''''' പുരാതന കാലഘട്ടത്തിൽ കൊച്ചുകടവിൽ നിന്നും കൊച്ചുകടവിൽ നിന്നും ജലഗതാഗതം വഴി കൊടുങ്ങലൂരിലേക്കും, പറവൂരിലേക്കും, ചാലക്കുടിയിലേക്കും വഞ്ചിയിലും, കെട്ടുവള്ളങ്ങളിലുമായി ആളുകളും, സാധന സാമഗ്രികളും ചരക്ക് ഗതാഗതം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. തിരുവതാംകൂർ കൊച്ചി നാട്ടുരാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ചരക്ക് ഗതാഗതത്തിന്റെ നികുതി കരം പിരിച്ചിരുന്ന ചൗക്കകടവ് കൊച്ചുകടവിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. 2005 വരെ ഈ കടവിൽ കടത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നു. കുഴൂർ, എരവത്തൂർ, കൊച്ചുകടവ്, പാറക്കടവ്, ഭാഗങ്ങളിലെ ജനങ്ങളെ അയിരൂർ, കുത്തിയതോട്, ഭാഗങ്ങളിലെ ജനങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിൽ നിർണ്ണയക പങ്ക് വഹിച്ചിരുന്നതായിരുന്നു ഈ കടത്ത്. '''''<u>റോഡുകൾ.</u>''''' കൊച്ചുകടവിനെ സമീപ പ്രദേശങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പ്രധാന പാതയാണ് മാള - എരവത്തൂർ - ആലുവ റോഡ് (ഇപ്പോൾ കൊടുങ്ങല്ലൂർ - കൊച്ചി എയർപോർട്ട് റോഡ്). ഈ റോഡ് വഴി കൊച്ചുകടവിനെ മാള (10KM), കൊടുങ്ങല്ലൂർ (17KM), ഇരിങ്ങാലക്കുട (26KM), തൃശ്ശൂർ (48KM), ചാലക്കുടി (18 KM), അങ്കമാലി (12KM), നെടുമ്പാശ്ശേരി എയർപോർട്ട് (14KM), ആലുവ (18KM), പറവൂർ (15KM) എറണാകുളം (35KM) എന്നീ പട്ടണങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. '''''<u>റെയിൽവേ ഗതാഗതം</u>''''' അങ്കമാലി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള (12KM) അങ്കമാലി റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനും, ആലുവ റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ (18KM) കൂടുതൽ സ്റ്റോപ്പ്‌ ഉള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുമാണ്. ചാലക്കുടിയും (18KM) ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള മറ്റൊരു റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുമാണ്. '''''<u>എയർപോർട്ട്</u>''''' കൊച്ചുകടവുമായി ഏറ്റവും അടുത്ത സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന എയർപോർട്ട് ആണ് നെടുമ്പാശ്ശേരി (14 KM) കൊച്ചിൻ ഇന്റർനാഷണൽ എയർപോർട്ട്. == സമീപ പട്ടണങ്ങളും, പ്രദേശങ്ങളും == '''''<u>പട്ടണങ്ങൾ</u>''''' • <small>[[മാള]] (10KM).</small> <small>• [[കൊടുങ്ങല്ലൂർ]] (17KM).</small> • [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട|ഇരിങ്ങാലക്കുട]] (26KM). • [[തൃശ്ശൂർ]] (48KM). • [[ചാലക്കുടി]] (18 KM). • [[അങ്കമാലി]] (12KM). • [[കൊച്ചി അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|നെടുമ്പാശ്ശേരി എയർപോർട്ട്]] (14KM). • [[ആലുവ]] (18KM). • [[വടക്കൻ പറവൂർ|പറവൂർ]] (15KM). • [[എറണാകുളം]] (35KM). '''''<u>സമീപ പ്രദേശങ്ങൾ</u>''''' • [[എരവത്തൂർ]]. • [[കുഴൂർ]]. • കുണ്ടൂർ. • [[ആലമിറ്റം]]. • [[ഐരാണിക്കുളം]]. • [[പൂപ്പത്തി]]. • [[വലിയപറമ്പ്, തൃശ്ശൂർ|വലിയപറമ്പ്]]. • [[കീഴഡൂർ]]. • [[മേലഡൂർ]]. • [[അന്നമനട]] • പാലിശ്ശേരി. • കുമ്പിടി. • [[പൂവത്തുശ്ശേരി]]. • [[പാറക്കടവ് (എറണാകുളം)|പാറക്കടവ്]] • [[മൂഴിക്കുളം]]. • [[കുറുമശ്ശേരി]]. • [[ചെങ്ങമനാട്]] • അയിരൂർ. • [[ആറ്റുപുറം]]. • കുത്തിയതോട്. • [[പുത്തൻവേലിക്കര]]. • [[പൊയ്യ]]. ==സമ്പത്ത് വ്യവസ്ഥ. == '''''<u>കാർഷിക രംഗം.</u>''''' കൊച്ചുകടവിന്റെ പുരാതന കാലം മുതൽ ജനങ്ങളുടെ മുഖ്യ വരുമാന മാർഗ്ഗം കാർഷിക മേഖല ആയിരുന്നു. കൊച്ചുകടവ് എന്ന പ്രദേശത്തേക്ക് ജനങ്ങൾ കുടിയേറി പാർത്തത് തന്നെ നല്ല വളക്കൂറുള്ള മണ്ണും ചാലക്കുടി പുഴയുടെ സാമീപ്യവും മൂലം കാർഷികവൃത്തിക്ക് വേണ്ടിയായിരുന്നു. നെല്ല് ഉത്പാദനം ആയിരുന്നു ജനങ്ങളുടെ മുഖ്യ വരുമാനം മാർഗ്ഗം. ഭൂമി ഉടമകൾ അവരുടെ വയലുകളിൽ നെൽകൃഷി ചെയ്യുകയും അതിനോട് അനുബന്ധിച്ച ജോലിക്ക് തദ്ദേശീയരെ തൊഴിലാളികളായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. &nbsp; നെൽ കൃഷിക്ക് പുറമെ തെങ്ങ്, വാഴ, ചേന, മരച്ചീനി, ജാതിക്ക, കുരുമുളക്, അടയ്ക്ക, വിവിധ തരം പച്ചക്കറികൾ പയർ, മത്തൻ, വെള്ളരി,&nbsp; കുമ്പളം, പൊട്ടു വെള്ളരി, പീച്ചിങ്ങ, പടവലം, വെണ്ടക്ക, പാവയ്ക്കാ, ചീര, ചേമ്പ് തുടങ്ങിയ വ്യാവസായിക അടിസ്ഥാനത്തിൽ കൃഷി ചെയ്തു പോന്നിരുന്നു '''''<u>കാർഷിക വിളകൾ</u>''''' നെല്ല്. തേങ്ങ. കുരുമുളക്. അടയ്ക്ക. മാങ്ങാ. വാഴപ്പഴം. ജാതിക്ക. മരച്ചീനി. ഇഞ്ചി മഞ്ഞൾ. പച്ചക്കറികൾ. '''''<u>ക്ഷീരോത്പാദനം.</u>''''' പുരാതന കാലം മുതൽ 2000ന്റെ തുടക്കം വരെ കൊച്ചുകടവിലെ ജനങ്ങളെ പ്രധാന വരുമാനമാർഗ്ഗം ആയിരുന്നു പശു വളർത്തൽ, കൂടാതെ വൻ തോതിൽ ആടുകളെയും വളർത്തുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പശുവിൽ നിന്നും പാൽ കറന്നെടുത്ത് അത്‌ കൊച്ചുകടവ് ജംഗ്ഷനിൽ ഉള്ള PDDP യുടെ ശാഖയിൽ ഏൽപ്പിക്കുവാൻ പ്രഭാതത്തിലും ഉച്ചക്ക് ശേഷവും ക്ഷീര കർഷകരുടെ ഒരു നീണ്ട നിര കാണാൻ കഴിയുമായിരുന്നു. കാലക്രമേണ പാലുത്പാദനം കുറയുകയും ചെയ്തപ്പോൾ PDDP [https://pddpcs.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200806104529/https://pddpcs.com/ |date=2020-08-06 }} അവരുടെ പ്രവർത്തനം നിറുത്തുകയും പിന്നീട് [[മിൽമ|മിൽമയുടെ]], ഒരു ശാഖ കൊച്ചുകടവ് ജംഗ്ഷനിൽ മിൽമയുടെ ഒരു ശാഖ തുറക്കുകയും 2007ൽ പാലുത്പാദനം കുറഞ്ഞപ്പോൾ ഈ ശാഖയെ എരവത്തൂർ ശാഖയിൽ ലയിപ്പിച്ചു.&nbsp; ഇപ്പോൾ നിലവിൽ നാമമാത്രമായ ക്ഷീരകർഷകർ എരവത്തൂരിൽ ആണ് തങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന പാല് നൽകുന്നത് പ്രകൃതിദത്തമായ അനുകൂല സാഹചര്യത്തെ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി ക്ഷീരഉത്പാദനം ഇനിയും ഉയർത്തി കൊണ്ടുവരാൻ കൊച്ചുകടവിന് സാധിക്കും. പശുവളർത്തൽ കൂടാതെ പാലിനും മാംസത്തിന്&nbsp; ആടുകളെയും, പോത്തുകളെയും വളർത്തുന്നുണ്ട്. '''''<u>മത്സബന്ധം.</u>''''' അമിതമായ രാസവളങ്ങളുടെ ഉപയോഗം മൂലം കൊച്ചുകടവിലെ പാടശേഖരങ്ങളിളും തോടുകളിലും, കുളങ്ങളിലും പൊതുവെ കണ്ടു വന്നിരുന്നു പല ഉൾനാടൻ മത്സങ്ങളും നാമാവശേഷം ആകുകയോ വശംനാശം സംഭവിക്കുകയോ ചെയ്തു. കൂടാതെ അമിതമായ ജലമാലിന്യം മൂലം ചാലക്കുടി പുഴയിൽ നിന്നും പല മത്സങ്ങളും അപ്രത്യക്ഷമായി. അതുകൊണ്ട് തന്നെ പുരാതന കാലം മുതൽ ലഭിച്ചിരുന്ന ഉൾനാടൻ മത്സ്യസമ്പത്ത് നശിച്ചു പോകുകയും മത്സ്യങ്ങളുടെ ലഭ്യത വളരെയധികം കുറഞ്ഞു പോയി. ആരും തന്നെ ഈ മേഖലയിൽ തൊഴിൽ ചെയ്യുന്നില്ല. ഉൾനാടൻ പുഴ മത്സ്യങ്ങളുടെ ലഭ്യത കുറവുമൂലം കടൽ, കായൽ, വളർത്ത് മത്സ്യങ്ങളുടെ കച്ചവടവും, അതിനനുബന്ധ തൊഴിലുകളിലും&nbsp; കൊച്ചുകടവിലെ ജനങ്ങൾ ഏർപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. '''''<u>സ്ത്രീ കൂട്ടായ്മകൾ</u>''''' 1998 മേയ് മാസത്തിൽ അന്നത്തെ നായനാർ സർക്കാർ തുടങ്ങി വെച്ച കുടുംബശ്രീ (സ്ത്രീശക്തി / അയൽക്കൂട്ടം) പദ്ധതി കൊച്ചുകടവിൽ നിലവിൽ വരികയും, സ്ത്രീകൾ അവരുടെ കുട്ടയ്മകൾ വഴി വിവിധ ഉത്പന്നങ്ങൾ നിർമിച്ചു വിപണനം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി. അതുപോലെ കാർഷിക മേഖലയിലും വിവിധ കൃഷികളും ചെയ്തുവരുന്നുണ്ട്. ഏകദേശം 500-800 വരെ സ്ത്രീകൾ ഈ മേഖലയിൽ വിവിധ തൊഴിൽ ഏർപ്പെടുന്നുണ്ട്. &nbsp; '''''<u>വിദേശം /പ്രവാസം.</u>''''' 1970 കളുടെ കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ കൊച്ചുകടവിൽ നിന്നും ഗൾഫ് മേഖലയിലേക്ക് പത്തേമാരിയിൽ പോയി കടൽ നീന്തി കടന്ന പ്രവാസികൾ ഉണ്ട്.&nbsp; 2005-2010 കാലഘട്ടത്തിൽ കൊച്ചുകടവിന്റെ 70% യുവാക്കളും തൊഴിൽ തേടി യുഎഇ, ഖത്തർ, ഒമാൻ, കുവൈറ്റ്‌ ബഹ്‌റൈൻ, സൗദി അറേബ്യ തുടങ്ങിയ ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് കുടിയേറി പാർത്തിട്ടുണ്ട്. 300 മുതൽ 400 ലധികം പ്രവാസികൾ കൊച്ചുകടവിന്റെ സമ്പദ് വ്യവസ്ഥയുടെ നേടും തൂണാണ്. '''''<u>വ്യാപാര വാണിജ്യം.</u>''''' '''''<u>ചെറുകിട കുടിൽ വ്യവസായം</u>''''' '''''<u>ഖനനം</u>''''' == കൃഷി == == സാംസ്ക്കാരിക രംഗം. == കൊച്ചുകടവ് കൂട്ടായ്മ. മാരകമായ രോഗങ്ങളാൽ കഷ്ടപ്പെടുന്നവർക്കും അപകടങ്ങളിൽ പെടുന്നവർക്കും വളരെ സഹായകരമായ രീതിയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു കൂട്ടായ്മയാണ് കൊച്ചുകടവ് കൂട്ടായ്മ. യുഎഇയിൽ കിസ്റാ (KISRA - കൊച്ചുകടവ് ഇസ്ലാമിക്‌ & സോഷ്യൽ റിലീഫ് അസോസിയേഷൻ) എന്ന പ്രവാസി സംഘടനയും,&nbsp; &nbsp; &nbsp;ഖത്തറിൽ കിസ്‌വ (KISWA- കൊച്ചുകടവ് ഇസ്ലാമിക്‌ & സോഷ്യൽ വെൽഫേയർ അസോസിയേഷൻ) എന്ന പ്രവാസി സംഘടനയും പ്രവർത്തിക്കുന്നുണ്ട്. == കലാരംഗം == 1989 മുതൽ കലാ രംഗത്ത് വളരെയധികം അറിയപ്പെടുന്ന കലാകാരനായ ഷാജി കൊച്ചുകടവിന്റെ ജന്മദേശം കൊച്ചുകടവാണ്. ഏഷ്യനെറ്റ് കോമഡിസ്റ്റാർ കോമഡിഷോയിലും, വിവിധ TV പരമ്പരകളിലും, വിവിധ ഹൃസ്വ ചിത്രങ്ങളിലും അഭിനയിച്ചിട്ടുണ്ട്. 2009 മുതൽ ഫേസ്ബുക്കിൽ ഒത്തിരി കവിതകൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്.. വിധു പ്രതാപ്, ജി വേണുഗോപാൽ, അഫ്സൽ, സുജാത മോഹൻ എന്നിവർക്ക് വേണ്ടി ഒത്തിരി പാട്ടുകൾ ഷാജി കൊച്ചുകടവ് എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. "വിശുദ്ധചുംബനങ്ങൾ" എന്ന കവിതാ സമാഹാരം എഴുതി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. നല്ലൊരു ഗസൽ ഗായകൻ കൂടിയായ ഇദ്ദേഹം കോഴിക്കോട് ഗസൽ സന്ധ്യകളിലും സ്ഥിരസാന്നിധ്യമാണ്. == കായിക രംഗം == ==ആരാധനലയങ്ങൾ. == വളരെ പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രമാണ് കൊച്ചുകടവിലെ തൃവിക്രമപുരം ക്ഷേത്രം == അവലംബങ്ങൾ == [https://m.timesofindia.com/city/kochi/kerala-temple-hall-hosts-eid-prayers-for-members-of-flooded-mosque/articleshow/65504854.cms 1. ടൈം സോഫ് ഇന്ത്യ റിപ്പോർട്ട്‌] [https://menglish.tupaki.com/article/Mosques-Flooded--Temple-Doors-Opened-For-Muslims-/75469 2. Tupaki.com report - വാർത്ത]<br />[https://zeenews.india.com/video/india/mosque-flooded-kerala-temple-opens-doors-to-muslims-for-prayers-2135628.html 3. Zeenews India. വീഡിയോ റിപ്പോർട്ട്‌] [https://www.news18.com/news/india/mosque-under-water-kerala-temple-opens-its-doors-to-muslims-for-eid-prayers-1853521.html 4. News18 റിപ്പോർട്ട്‌ വാർത്ത] [https://m.bdnews24.com/en/detail/neighbours/1532481 5. BD news ബംഗ്ളാദേശ്] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220121175101/https://m.bdnews24.com/en/detail/neighbours/1532481 |date=2022-01-21 }} <br /> [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] 6aam186jg50afdag40u3wj7s9mcan8i 0 511308 4642830 3711420 2026-07-03T05:47:18Z Ajeeshkumar4u 108239 ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; കാണുക [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡി.ബി. ബിനു]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642830 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{notability|date=2020 ജൂലൈ}} കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ വിവരാവകാശ പ്രവർത്തകനും കേരള ഹൈക്കോടതിയിലെ അഭിഭാഷകനും നിയമ സമീക്ഷ എന്ന മാസികയുടെ പത്രാധിപരുമാണ് ഡി.ബി. ബിനു.<ref>https://www.thehindu.com/features/metroplus/Corruption-He-sees-RED/article12550013.ece</ref> ഇദ്ദേഹം കൊച്ചി വടുതല സ്വദേശിയാണ്. വിവരാവകാശ നിയമം നിലവിൽ വന്ന ശേഷം കേരളത്തിൽ ആദ്യമായി വിവരാവകാശ അപേക്ഷ നൽകിയത് ബിനുവായിരുന്നു. പൊതു രംഗത്തെ അഴിമതികൾ തുറന്നുകാട്ടുന്ന ആയിരത്തിലധികം വിവരാവകാശ അപേക്ഷകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്<ref>https://www.thehindubusinessline.com/news/national/kerala-cic-rules-cabinet-decisions-come-under-rti-act/article8759837.ece</ref>. മന്ത്രിസഭ തീരുമാനെടുത്തു കഴിഞ്ഞാൽ, കാബിനറ്റ് രേഖകൾ വിവരാവകാശനിയമ പ്രകാരം ലഭ്യമാക്കണമെന്ന കേരള വിവരാവകാശ കമ്മീഷന്റെ ഉത്തരവടക്കം സുപ്രധാനമായ വിധികളും അദ്ദേഹം സമ്പാദിച്ചിട്ടുണ്ട്. == വിവരാവകാശനിയമപ്പോരാട്ടങ്ങൾ== വിവരാവകാശ നിയമത്തിന്റെ സാദ്ധ്യതകൾ ഉപയോഗപ്പെടുത്തി, പൊതുജനതാല്പര്യമുള്ള വിഷയങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ ഒട്ടറെ ഉത്തരവുകൾ സംസ്ഥാന വിവരാവകാശ കമ്മീഷനിൽ നിന്നടക്കം സമ്പാദിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഹൈപ്പർ മാർക്കറ്റുകളിൽ നിന്ന് സാധനങ്ങൾ വാങ്ങുമ്പോൾ, അവയുടെ പരസ്യം പതിക്കാത്ത കാരിബാഗുകൾ മിതമായ വിലയ്ക്ക് നൽകമെന്ന ഉത്തരവ് അതിലൊന്നാണ് <ref>https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/panel-against-advertisements-on-carry-bags-meant-for-sale/article25458399.ece</ref>. വിവരാവകാശ അപേക്ഷകൾ ഉപഭോക്തൃസംരക്ഷണ നിയമത്തിന്റെ പരിധിയിൽ വരുമെന്ന ഉത്തരവുമുണ്ട് <ref>https://www.thehindu.com/news/national/kerala/landmark-order-puts-rti-applicants-under-consumer-protection-act/article5411420.ece</ref> കൊച്ചി ആകാശവാണി എഫ്.എം നിലയത്തിലെ 'നിയമവേദി'പരിപാടിയുടെ അവതാരകരിലൊരാളാണ് ഇദ്ദേഹം. വിവരാവകാശ നിയമം എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ കർത്താവാണ്. ഏറ്റവും നല്ല വിവരാവകാശ പ്രവർത്തകനുള്ള യൂത്ത് ഹോസ്റ്റൽ അസോസിയേഷൻ ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെയും കേരള ജനവേദിയുടേയും പുരസ്ക്കാരങ്ങൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. കേരള ആർ.ടി.ഐ ഫെഡേറേഷൻ സ്ഥാപക പ്രസിഡന്റും, കേരള ഹ്യൂമൻ റൈറ്റ്സ് ഡിഫൻസ് ഫോറം ജനറൽ സെക്രട്ടറിയുമാണ്<ref>http://www.digitalrtimission.com/major-contributors.html</ref> ==അവലംബം== {{reflist|1}} [[വർഗ്ഗം:വിവരാവകാശ പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:ആകാശവാണി കൊച്ചി എഫ്.എം]] 6ot7s16ovzae53li8c6kd8q7g7yqqc0 0 513902 4642914 4287547 2026-07-03T09:49:16Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4642914 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Girl with a Pearl Earring}} {{Infobox artwork | title = Girl with a Pearl Earring | image_file = File:Meisje met de parel.jpg | alt = | other_language_1 = Dutch | other_title_1 = Meisje met de parel | artist = [[Johannes Vermeer]] | catalogue = | year = {{circa}} 1665 | type = [[Tronie]] | material = [[Oil painting|Oil on canvas]] | subject = | height_metric = 44.5 | width_metric = 39 | metric_unit = cm | imperial_unit = in | condition = | city = [[The Hague]], Netherlands | museum = [[Mauritshuis]] | accession = | coordinates = <!-- Only use for the exact coordinates of the artwork itself (and only where known) and not for the coordinates of the museum. Leave blank if coordinates are not known. --> | owner = | url = <!--{{URL|example.com}} Only for official web pages--> }} 1665-ൽ ഡച്ച് സുവർണ്ണകാല ചിത്രകാരനായ [[യോഹാൻ വെർമീർ]] വരച്ച ഓയിൽ പെയിന്റിംഗാണ് '''ഗേൾ വിത് എ പേൾ ഈയർറിങ്'''.({{lang-nl|Meisje met de parel}})<ref name="mhen">[https://www.mauritshuis.nl/en/explore/the-collection/artworks/girl-with-a-pearl-earring-670/ Girl with a Pearl Earring], [[Mauritshuis]]. Retrieved on 8 December 2014.</ref><ref name="mhnl">{{in lang|nl}} [https://www.mauritshuis.nl/nl-nl/verdiep/de-collectie/kunstwerken/meisje-met-de-parel-670/ Meisje met de parel], [[Mauritshuis]]. Retrieved on 8 December 2014.</ref>നൂറ്റാണ്ടുകളായി വിവിധ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ചിത്രം ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ പെൺകുട്ടി ധരിച്ചിരുന്ന വലിയ മുത്തു കമ്മലുകൾ ചിത്രീകരിച്ചതിനുശേഷം അതിന്റെ ഇന്നത്തെ തലക്കെട്ടിലൂടെ അറിയപ്പെട്ടു.<ref>{{Cite web |url=http://www.girl-with-a-pearl-earring.info/titles.htm |title=The painting's website |access-date=2020-07-09 |archive-date=2021-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225182917/http://www.girl-with-a-pearl-earring.info/titles.htm |url-status=dead }}</ref>1902 മുതൽ [[The Hague|ഹേഗിലെ]] [[Mauritshuis|മൗറിഷുയിസിന്റെ]] ശേഖരത്തിലായ ഈ ചിത്രം വിവിധ സാഹിത്യഇടപെടലുകൾക്ക് വിഷയമായി. 2006-ൽ ഡച്ച് പൊതുജനങ്ങൾ നെതർലാൻഡിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ പെയിന്റിംഗായി ഇത് തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref name="NLT2018">{{cite news|last1=Pieters|first1=Janene|title=“Girl with a Pearl Earring” to be scanned, analyzed in public view|url=https://nltimes.nl/2018/02/01/girl-pearl-earring-scanned-analyzed-public-view|accessdate=March 20, 2018|work=NLTimes|date=February 1, 2018}}</ref> == വിവരണം == ഡച്ച് പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഒരു 'തല'യെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരണം നൽകുന്ന ഈ പെയിന്റിംഗ് ഒരു [[Tronie|ട്രോണി]]യാണ്. ഒരു ചായാചിത്രം ആയി ഇതിനെ കരുതിയിരുന്നില്ല. വിദേശ വസ്ത്രം, പൗരസ്‌ത്യദേശത്തുള്ള തലപ്പാവ്, വലിയ മുത്ത് കമ്മൽ എന്നിവ ധരിച്ച ഒരു യൂറോപ്യൻ പെൺകുട്ടിയെ ഇതിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref name="mhen"/> 2014-ൽ ഡച്ച് ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്രജ്ഞനായ {{ill|വിൻസെന്റ് ഐക്കെ |nl}} കമ്മലുകളുടെ മെറ്റീരിയലിനെക്കുറിച്ച് സംശയം ഉന്നയിക്കുകയും, പിയർ ആകൃതിയും കമ്മലിന്റെ വലിയ വലുപ്പവും മുത്തിനേക്കാൾ മിനുക്കിയ ടിൻ പോലെയാണ് ഇത് കാണപ്പെടുന്നതെന്നും വാദിച്ചു.<ref>{{in lang|nl}}Icke, V., ''Meisje met geen parel'' (translation: Girl with no pearl earring), Nederlands Tijdschrift voor Natuurkunde 80, 12, 418–419 (december 2009) (Dutch Journal of Physics)</ref><ref>{{in lang|nl}} Joris Janssen, "[http://www.newscientist.nl/nieuws/curieuze-ontdekking-meisje-met-de-parel-heeft-geen-parel/ Curieuze ontdekking: Meisje met de parel heeft geen parel]", ''[[New Scientist]]'', 2014. Retrieved on 8 December 2014.</ref> 44.5 സെന്റിമീറ്റർ (17.5 ഇഞ്ച്) ഉയരവും 39 സെന്റിമീറ്റർ (15 ഇഞ്ച്) വീതിയുമുള്ളതാണ് ചിത്രം. ഇത് "IVMeer" എന്ന് ഒപ്പിട്ടെങ്കിലും തീയതി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. 1665 ഓടെ ഈ ചിത്രം വരച്ചതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name="mhendetails">[http://www.mauritshuis.nl/en/discover/mauritshuis/masterpieces-from-the-mauritshuis/girl-with-a-pearl-earring-670/detailgegevens/ Details: Johannes Vermeer, Girl with a Pearl Earring, c. 1665] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180120065945/https://www.mauritshuis.nl/en/discover/mauritshuis/masterpieces-from-the-mauritshuis/girl-with-a-pearl-earring-670/detailgegevens/ |date=2018-01-20 }}, [[Mauritshuis]]. Retrieved on 9 December 2014.</ref>1994-ൽ ഏറ്റവും പുതിയ പെയിന്റിംഗ് പുനഃസ്ഥാപിച്ചതിനുശേഷം, സൂക്ഷ്മമായ വർണ്ണ സ്കീമും കാഴ്ചക്കാരോടുള്ള പെൺകുട്ടിയുടെ നോട്ടത്തിന്റെ അടുപ്പവും വളരെയധികം വർദ്ധിപ്പിച്ചു.<ref name="WADUM-94">{{Citation | author = Wadum, Jørgen | others = With contributions by L. Struik van der Loeff and R. Hoppenbrouwers | title = Vermeer illuminated. Conservation, Restoration and Research. | year = 1994 | publisher = The Hague }}</ref> പുനഃസ്ഥാപന വേളയിൽ, ഇരുണ്ട പശ്ചാത്തലം, യഥാർത്ഥത്തിൽ ആഴത്തിലുള്ള ഇനാമൽ പോലുള്ള പച്ചയാണെന്ന് കണ്ടെത്തി. ഇപ്പോൾ കാണുന്ന കറുത്ത പശ്ചാത്തലത്തിൽ നേർത്ത സുതാര്യമായ പെയിന്റ് മിനുസമാക്കിയാണ് ഈ പ്രഭാവം സൃഷ്ടിച്ചത്. എന്നിരുന്നാലും, പച്ച ഗ്ലേസിന്റെ രണ്ട് ഓർഗാനിക് പിഗ്മെന്റുകളായ [[Indigo dye|ഇൻഡിഗോ]], [[Reseda luteola|വെൽഡ്]] എന്നിവ മങ്ങിയിരുന്നു. == ഉടമസ്ഥാവകാശവും പ്രദർശനവും == [[File:Mauritshuis-Hague.jpg|thumb|[[Mauritshuis]] in [[The Hague]], 2011.]] വെർമീറിന്റെ അപൂർവ്വ ചിത്രങ്ങൾ വിദേശ കക്ഷികൾക്ക് വിൽക്കുന്നത് തടയാൻ വർഷങ്ങളായി ശ്രമിച്ച [[Victor de Stuers|വിക്ടർ ഡി സ്റ്റുവേഴ്‌സിന്റെ]] ഉപദേശപ്രകാരം [[Arnoldus Andries des Tombe|അർനോൾഡസ് ആൻഡ്രീസ് ഡെസ് ടോംബെ]] 1881-ൽ ഹേഗിൽ നടന്ന ഒരു ലേലത്തിൽ ഈ ചിത്രം രണ്ട് ഗിൽഡർമാർക്കും മുപ്പത് സെന്റിനും മാത്രം [[Buyer's premium|ബയേഴ്സ് പ്രീമിയത്തിൽ]] (നിലവിലെ [[Purchasing power|വാങ്ങൽ ശേഷിയിൽ]] ഏകദേശം € 24 <ref>{{Cite web|title = Value of the guilder / euro|url = http://www.iisg.nl/hpw/calculate2.php|website = www.iisg.nl|accessdate = 2015-10-06}}</ref>) വാങ്ങി. അക്കാലത്ത് അത് മോശം അവസ്ഥയിലായിരുന്നു. ഡെസ് ടോംബെക്ക് അവകാശികളില്ലായിരുന്നു. 1902-ൽ ഇതും മറ്റ് ചിത്രങ്ങളും മൗറിത്ഷുയിസിന് സംഭാവന ചെയ്തു.<ref name="VN-96">''Vrij Nederland'' (magazine) (February 26, 1996), p. 35–69.</ref> 1965 ലും 1966 ലും വാഷിംഗ്ടൺ ഡി.സിയിലെ നാഷണൽ ഗാലറി ഓഫ് ആർട്ടിൽ വെർമീർ ഷോയുടെ ഭാഗമായാണ് പെയിന്റിംഗ് പ്രദർശിപ്പിച്ചത്. 2012-ൽ, ഒരു യാത്രാ എക്സിബിഷന്റെ ഭാഗമായി മൗറീത്ഷുയിസ് നവീകരിക്കുകയും വിപുലീകരിക്കുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ജപ്പാനിൽ [[ടോക്കിയോ]]യിലെ [[National Museum of Western Art|നാഷണൽ മ്യൂസിയം ഓഫ് വെസ്റ്റേൺ ആർട്ടിൽ]] പെയിന്റിംഗ് പ്രദർശിപ്പിച്ചു. 2013–2014ൽ അമേരിക്കയിൽ, [[അറ്റ്‌ലാന്റാ നഗരം|അറ്റ്ലാന്റയിലെ]] [[High Museum of Art|ഹൈ മ്യൂസിയത്തിലും]] [[സാൻ ഫ്രാൻസിസ്കോ]]യിലെ [[De Young Museum|ഡി യംഗ് മ്യൂസിയത്തിലും]] [[New York City|ന്യൂയോർക്ക് സിറ്റിയിലും]] [[Frick Collection|ഫ്രിക് കളക്ഷനിൽ]] പ്രദർശിപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>[http://www.frick.org/exhibitions/past/2013/mauritshuis Vermeer, Rembrandt, and Hals: Masterpieces of Dutch Painting from the Mauritshuis], [[Frick Collection]].</ref>പിന്നീട് 2014-ൽ [[ഇറ്റലി]]യിലെ [[Bologna|ബൊലോഗ്ന]]യിൽ ഈ ചിത്രം പ്രദർശിപ്പിച്ചു. ഭാവിയിൽ പെയിന്റിംഗ് മ്യൂസിയത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുകൊണ്ടുപോകില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയ ശേഷം 2014 ജൂണിൽ ഇത് മൗറിറ്റ്ഷുയിസ് മ്യൂസിയത്തിലേക്ക് മടക്കി അയച്ചു.<ref>{{Cite web|title = Grounded: the great art treasures that no longer go out on the road|url = https://www.theguardian.com/artanddesign/2014/jul/21/paintings-masters-mona-lisa-pearl-earring|website = the Guardian|accessdate = 2015-10-06|first = Cécile|last = Lestienne}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist|30em}} ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== {{Portal|Art}} *{{Cite book|url= http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/65202/rec/17 |title= Vermeer and the Delft School|last=Liedtke|first=Walter A|year=2001|publisher=[[Metropolitan Museum of Art]]|isbn=9780870999734|oclc= 893698712}} == ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ == {{commons category|Girl with a Pearl Earring by Johannes Vermeer}} * [http://www.girl-with-a-pearl-earring.info In-depth view of the ''Girl with a Pearl Earring''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200131022722/http://www.girl-with-a-pearl-earring.info/ |date=2020-01-31 }} * [https://www.johannesvermeer.org/the-girl-with-a-pearl-earring.jsp Analysis of the ''Girl with a Pearl Earring''] * [https://web.archive.org/web/20151129072944/http://www.mit.edu/~kimo/publications/vermeer/vermeer.pdf An investigation into the illumination of Vermeer’s ''Girl with a Pearl Earring''] * [http://colourlex.com/project/vermeer-girl-with-a-pearl-earring/ Vermeer, ''Girl with a Pearl Earring''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227112527/http://colourlex.com/project/vermeer-girl-with-a-pearl-earring/ |date=2021-02-27 }}, ColourLex *[https://www.nytimes.com/2018/02/26/arts/design/girl-with-a-pearl-earring-mauritshuis.html February 2018] NYT Article * [http://www.essentialvermeer.com/catalogue/girl_with_a_pearl_earring.html Essential Vermeer], mouse over its image to discover details * ''[https://www.mauritshuis.nl/en/explore/the-collection/artworks/girl-with-a-pearl-earring-670/ Girl with a Pearl Earring]'' at the website of the Mauritshuis {{Johannes Vermeer}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:സ്ത്രീകളുടെ ചിത്രങ്ങൾ]] 48rrdtq8qoe14sfrsxvnjlnb885hf1n 0 535298 4642737 3536055 2026-07-02T22:56:15Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4642737 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Krishn Kanhai}} {{Infobox person | name = കൃഷ്ണ് കൻഹായ് | birth_date = {{birth date and age|df=y|1961|8|21}} | birth_place = [[വൃന്ദാവൻ, മഥുര, ഉത്തർപ്രദേശ്]], ഇന്ത്യ | occupation = കലാകാരൻ, ചിത്രകാരൻ | spouse = | children = 3 | parents = പത്മശ്രീ [[Kanhai Chitrakar|കൻഹായ് ചിത്രകാർ]] & ഗീത (അമ്മ) | awards = [[പത്മശ്രീ ]] <br> രാഷ്ട്രിയ കാളിദാസ് അവാർഡ് <br>യശ് ഭാരതി by U.P. Govt <br>ബ്രിജ് രത്‌ന <br> ആർക്കൈവർ ഓഫ് ദി മില്ലേനിയം അവാർഡ് | other_names = കൃഷ്ണ ചിത്രകാർ | years active = | known for = | domestic partner = | website = {{url|https://krishnkanhai.com}} }} ഒരു ഇന്ത്യൻ കലാകാരനും ചിത്രകാരനുമായ '''കൃഷ്ണ് കൻഹായ്''' ഛായാചിത്രം, റിയലിസ്റ്റിക്, സമകാലിക പെയിന്റിംഗുകൾ, പ്രഭു രാധ-കൃഷ്ണ തീം പെയിന്റിംഗുകൾ എന്നിവയിൽ വിദഗ്ധനാണ്. [[പദ്മശ്രീ]] അവാർഡ് ജേതാവായ കൻ‌ഹായിയെ മിഡാസ് ടച്ച് ഉള്ള ഒരു കലാകാരനായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. == ആമുഖം == സമകാലിക, ഛായാചിത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത സ്വർണ്ണ പെയിന്റിംഗിലും മാസ്റ്റർ ആണ് കൃഷ്ണ് കൻഹായ്. എന്നിരുന്നാലും, അദ്ദേഹം പരമ്പരാഗതമായി മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല, മാത്രമല്ല ക്യാൻവാസിനെ സൗന്ദര്യാത്മകവും ആത്മീയമായി സമ്പന്നവുമാക്കുന്ന ചില സുപ്രധാന സാങ്കേതിക വിദ്യകളും അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1976 ൽ കൗമാരപ്രായത്തിലുള്ളപ്പോൾ തന്നെ നാടോടി തീമുകളിൽ പെയിന്റിംഗ് ആരംഭിച്ച അദ്ദേഹം ക്രമേണ സ്വന്തമായി ഒരു ശൈലി ആവിഷ്കരിച്ചു. യമുന ഘട്ട് പെയിന്റിംഗ് സ്കൂളിന്റെ മുൻ‌ഗാമിയായി അറിയപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഇപ്പോൾ നശിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന രാധ-കൃഷ്ണ തീമിനെക്കുറിച്ചും അവരുടെ കഥകളെക്കുറിച്ചും ആയിരക്കണക്കിന് ഛായാചിത്രങ്ങൾ വരച്ചിട്ടുണ്ട്. മോഹിപ്പിക്കുന്ന രാധ-കൃഷ്ണ ഭാവങ്ങൾ മനോഹരമായി ഉപയോഗിക്കാനും അവയെ സമകാലീന ആധുനിക കലകളാക്കി മാറ്റാനും, അവിസ്മരണീയമാക്കുന്ന അദ്ദേഹത്തെ ഒരു ഫ്യൂഷൻ ആർട്ടിസ്റ്റ് എന്ന് വിളിക്കുന്നു. == കരിയർ == മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി [[അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയി|അടൽ ബിഹാരി വാജ്‌പേയിയുടെ]] കൻഹായ് വരച്ച ജീവിത വലുപ്പ ചിത്രം, [[ന്യൂ ഡെൽഹി|ന്യൂഡൽഹിയിലെ]] പാർലമെന്റിന്റെ സെൻട്രൽ ഹാളിൽ തൂക്കിയിട്ടിരിക്കുന്നു. ഇത് 2019 ഫെബ്രുവരിയിൽ ഇന്ത്യൻ പ്രസിഡന്റ് രാംനാഥ് കോവിന്ദ് ശ്രീ നരേന്ദ്ര മോദിയും മറ്റ് നിരവധി പേരുടെയും സാന്നിദ്ധ്യത്തിൽ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. അന്തർ‌ദ്ദേശീയ പ്രശസ്തി നേടിയ കലാകാരനാണ് കൻ‌ഹായ്. ലോകത്തെ രാഷ്ട്രീയ പ്രമാണിമാരായ നിരവധി പ്രസിഡന്റുമാരുടെയും പ്രധാനമന്ത്രിമാരുടെയും 2000 ത്തിൽ അധികം ഛായാചിത്രങ്ങൾ വരച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രധാനമന്ത്രി അടൽ ബിഹാരി വാജ്‌പേയി, മുൻ ഉപപ്രധാനമന്ത്രി [[ലാൽ കൃഷ്ണ അദ്വാനി]], ബിൽ & ഹിലാരി ക്ലിന്റൺ, ബരാക് ഒബാമ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബം, പ്രശസ്ത വ്യവസായി [[ആദിത്യ ബിർള]]യും ഭാര്യ രാജശ്രീ ബിർലയും രാഷ്ട്രീയക്കാർ, ചലച്ചിത്ര നടന്മാർ, [[ഹേമമാലിനി]] എന്നിവരും പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഛായാചിത്രങ്ങൾ, പെയിന്റിംഗ് കലകളിലെ സമഗ്രവും യഥാർത്ഥവുമായ സംഭാവനയ്ക്ക് 2004 ൽ സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തിന് [[പത്മശ്രീ]] ബഹുമതി നൽകി. മധ്യപ്രദേശ് സർക്കാരിൽ നിന്ന് 2009-10 ലെ ദേശീയ കാളിദാസ് അവാർഡും ഉത്തർപ്രദേശ് സർക്കാരിന്റെ (2015) യഷ് ഭാരതി അവാർഡും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. 2016 ൽ ഉത്തർപ്രദേശ് സർക്കാരിന്റെ അഭ്യർഥന മാനിച്ച് യുപി മുൻകാലത്തെയും ഇന്നത്തെയും 22 മുഖ്യമന്ത്രിമാരുടെ ജീവിത വലുപ്പത്തിലുള്ള ഛായാചിത്രവും യുപി അസംബ്ലിയിലെ മുൻകാലത്തെയും ഇപ്പോഴത്തെ 19 സ്പീക്കറുകളെയും കൂടാതെ മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ രണ്ട് ജീവിത വലുപ്പ ചിത്രങ്ങളും അദ്ദേഹം വരച്ചു. പിതാവും പുത്രനും വരച്ച ചിത്രങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലെ ആർട്ട് സർക്കിളുകളിൽ വളരെയധികം പ്രശംസ പിടിച്ചുപറ്റി. 2004 ൽ രണ്ട് ഗവേഷണ പണ്ഡിതന്മാർ, ഭീംറാവു അംബേദ്കർ യൂണിവേഴ്സിറ്റി ആഗ്രയിലെ സംഗീത ഗുപ്ത, മറ്റൊന്ന് ഗ്വാളിയറിലെ ജിവാജി റാവു സർവകലാശാലയിലെ മുഹമ്മദ്. വസീം എന്നിവർ കൻഹായ് (പിതാവ്), കൃഷ്ണ് (മകൻ) എന്നിവർക്ക് പിഎച്ച്ഡി നൽകി. == അന്താരാഷ്ട്ര എക്സിബിഷനുകൾ == *ഹ്യൂസ്റ്റൺ, ടെക്സസ്, യുഎസ്, ഓഗസ്റ്റ് 2000 *ഹോട്ടൽ ഹോളിഡേ ഇൻ, ഹോങ്കോംഗ്, ഫെബ്രുവരി 2002 *ഹിന്ദു ക്ഷേത്രം, മനില (ഫിലിപ്പൈൻസ്), ഫെബ്രുവരി 2002 *ഹോട്ടൽ പാർക്ക് പ്ലാസ, വെസ്റ്റ്മിൻസ്റ്റർ, ലണ്ടൻ ഏപ്രിൽ 2015 കൻ‌ഹായ് സ്വർണ്ണ ഇലകളും രത്‌നക്കല്ലുകളും ഉപയോഗിച്ച് പരമ്പരാഗത പെയിന്റിംഗ് രീതിയുടെ മാസ്റ്റർ ആണ്. <ref name="Hare Krsna">{{cite web | url=http://www.harekrsna.com/sun/news/10-05/news127.htm | title=Hare Krsna | publisher=Hare Krsna | date=2015 | access-date=11 March 2015 | archive-date=2015-09-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150924025020/http://www.harekrsna.com/sun/news/10-05/news127.htm | url-status=dead }}</ref> ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ ഉത്തർപ്രദേശിലെ മഥുര ജില്ലയിലെ വൃന്ദാവനത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. പിതാവ് പത്മശ്രീ ശ്രീ കൻഹായ് ചിത്രകറിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം കലയെക്കുറിച്ച് പഠിച്ചു. വൃന്ദാവനത്തിലെ അവരുടെ കൻഹായ് ആർട്ട് വർക്ക്സിൽ നിന്നാണ് കൃഷ്ണ് ഈ പാരമ്പര്യം ലഭിക്കുന്നത്. 1999 ൽ അദ്ദേഹം ആർക്കൈവർ ഓഫ് ദി മില്ലേനിയം അവാർഡ് നേടിയ വ്യക്തിയാണ്.<ref name="India PR Wire">{{cite web | m | title=India PR Wire | publisher=India PR Wire | date=2015 | access-date=11 March 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150402152300/http://www.indiaprwire.com/pressrelease/art/2010010240620.htm | archive-date=2 April 2015 | url-status=dead }}</ref> == അവലംബം == {{reflist|colwidth=30em}} {{Padma Shri Award Recipients in Art}} {{authority control}} [[വർഗ്ഗം:1961-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ഇന്ത്യൻ ഫോക്‌ലോറിസ്റ്റുകൾ]] [[വർഗ്ഗം:പത്മശ്രീ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] 23e48owp6skfzhv71nfigksd9r1wq5f 3 538295 4642822 3546637 2026-07-03T05:43:12Z Ajeeshkumar4u 108239 അറിയിപ്പ്: [[നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ]] [[WP:AFD|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളിലേക്ക്]] ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642822 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: TogoYogi | TogoYogi | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 16:16, 16 ഏപ്രിൽ 2021 (UTC) == [[:നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:43, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) 1bb9h79zgsq7qmd8cco7ins2i633ukd 4 538675 4642757 4634326 2026-07-03T01:41:38Z ListeriaBot 105900 Wikidata list updated [V2] 4642757 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE {?item wdt:P31 wd:Q5; wdt:P106 wd:Q39631. ?item wdt:P27 wd:Q668.} |section= |columns=label:name,P18,description,P27,P569,P570,P19,P20,item:wikidata item,?linkcount:site links |thumb=128 |min_section=2 |update=manual }} {| class='wikitable sortable' ! name ! ചിത്രം ! description ! പൗരത്വം ! ജനിച്ച തീയതി ! മരിച്ച തീയതി ! ജന്മസ്ഥലം ! മരിച്ച സ്ഥലം ! wikidata item ! site links |- | ''[[:d:Q55704|കേദാർ ജോഷി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1979" | 1979-12-31 | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q55704|Q55704]] | |- | [[റാഷിദ് ജഹാൻ|റഷീദ് ഷാജഹാൻ]] | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു എഴുത്തുകാരൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1905" | 1905 | data-sort-value="1952" | 1952-07-29 | [[കാൺപൂർ]] | [[മോസ്കോ]] | [[:d:Q81576|Q81576]] | |- | [[ദീപക് ചോപ്ര]] | [[പ്രമാണം:Deepak Chopra.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1946" | 1946-10-22 | | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | | [[:d:Q318506|Q318506]] | |- | ''[[:d:Q1446797|അബ്രഹാം വർഗീസ്]]'' | [[പ്രമാണം:Dr Abraham Verghese in 2023 06.jpg|center|128px]] | | [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-30 | | [[അഡിസ് അബെബ]] | | [[:d:Q1446797|Q1446797]] | |- | ''[[:d:Q2214381|സലിം യൂസഫ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1952" | 1952-11-26 | | [[കൊട്ടാരക്കര]] | | [[:d:Q2214381|Q2214381]] | |- | [[റീത ഫാരിയ]] | [[പ്രമാണം:Reita Faria in Africa (cropped).jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടറും സൌന്ദര്യമത്സര വിജയിയും | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1943" | 1943-08-23 | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q2273463|Q2273463]] | |- | ''[[:d:Q2335520|അരൂപ് ചാറ്റർജി]]'' | [[പ്രമാണം:Aroup Chatterjee.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1958" | 1958-06-23 | | [[കൊൽക്കത്ത]] | | [[:d:Q2335520|Q2335520]] | |- | [[സുനേത്ര ഗുപ്ത]] | [[പ്രമാണം:Kulldorff gupta bhattacharya (Sunetra Gupta cropped).jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ നോവലിസ്റ്റും എപ്പിഡെമിയോളജിസ്റ്റും | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-15 | | [[കൊൽക്കത്ത]] | | [[:d:Q2366381|Q2366381]] | |- | [[രമൺ സിംഗ്]] | [[പ്രമാണം:The former Chief Minister of Chhattisgarh, Dr. Raman Singh.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1952" | 1952-10-15 | | ''[[:d:Q1929610|Kawardha]]'' | | [[:d:Q3521181|Q3521181]] | |- | [[ആർക്കോട്ട് ലക്ഷ്മണസ്വാമി മുതലിയാർ|എ. ലക്ഷ്മണസ്വാമി മുതലിയാർ]] | [[പ്രമാണം:A. Lakshmanaswami Mudaliar.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1887" | 1887-10-14 | data-sort-value="1974" | 1974-04-15 | | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q3531827|Q3531827]] | |- | [[കേതയൂൺ അർദേശിർ ദിൻ‌ഷോ]] | [[പ്രമാണം:Kadinshaw.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1943" | 1943-11-16 | data-sort-value="2011" | 2011-08-26 | | | [[:d:Q4793608|Q4793608]] | |- | [[ഗുരുബായ് കർമാർക്കർ]] | [[പ്രമാണം:Gurubal Karmarkar, a 1892 graduate of Woman's Medical College of Pennsylvania (1).jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ഫിസിഷ്യൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1801" | 19th century | data-sort-value="1932" | 1932 | | | [[:d:Q4793879|Q4793879]] | |- | [[എസ്.ഐ. പത്മാവതി|എസ്. ഐ. പദ്മാവതി]] | [[പ്രമാണം:Si-padmavati.webp|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ കാർഡിയോളജിസ്റ്റ് | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1917" | 1917-06-20 | data-sort-value="2020" | 2020-08-29 | [[മ്യാൻമാർ|മ്യാന്മാർ]] | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | [[:d:Q4794109|Q4794109]] | |- | [[മുത്തുലക്ഷ്മി റെഡ്ഡി]] | [[പ്രമാണം:Muthulakshmi Reddy (ca 1912).jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടറും നിയമസഭാംഗവും | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1886" | 1886-07-30 | data-sort-value="1968" | 1968-07-22 | ''[[:d:Q3535371|Pudukkottai State]]'' | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q4794148|Q4794148]] | |- | ''[[:d:Q4805068|ആഷിക ഡേവിഡ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1862" | 1862 | | | | [[:d:Q4805068|Q4805068]] | |- | [[ബി. രമണ റാവു]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | [[ഹൈദരാബാദ്]] | | [[:d:Q4834177|Q4834177]] | |- | [[ബി.എസ്. മൂൺജെ]] | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1872" | 1872-12-12 | data-sort-value="1948" | 1948-03-03 | | | [[:d:Q4834200|Q4834200]] | |- | [[ക്യാപ്റ്റൻ ലക്ഷ്മി|ലക്ഷ്മി സഹ്ഗൾ]] | [[പ്രമാണം:Lakshmi Sahgal.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ ആർമിയിലെ ഇന്ത്യൻ സൈനാധിപ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1914" | 1914-10-24 | data-sort-value="2012" | 2012-07-23 | [[ചെന്നൈ]] | [[കാൺപൂർ]] | [[:d:Q465051|Q465051]] | |- | [[ബിനായക് സെൻ]] | [[പ്രമാണം:Binayak Sen.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1950" | 1950-01-04 | | | | [[:d:Q863536|Q863536]] | |- | [[സാകിർ നായിക്|സാകിർ നായ്ക്ക്]] | [[പ്രമാണം:Dr Zakir Naik.jpg|center|128px]] | ഒരു എഴുത്തുകാരനും പ്രഭാഷകനും മത താരതമ്യ പണ്ഡിതനുമാണ് സാകിർ അബ്ദുൽ കരീം നായിക് | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[സൗദി അറേബ്യ]] | data-sort-value="1965" | 1965-10-18 | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q932829|Q932829]] | |- | [[മണി മേനോൻ‌|മണി മേനോൻ]] | [[പ്രമാണം:Mani Menon VGR.JPG|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | data-sort-value="1948" | 1948-07-09 | | [[തൃശ്ശൂർ]] | | [[:d:Q984570|Q984570]] | |- | [[ഹനുമപ്പ സുദർശൻ]] | [[പ്രമാണം:H Sudarshan.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ സാമൂഹിക പ്രവർത്തകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1950" | 1950-12-30 | | ''[[:d:Q8052060|Yemalur]]'' | | [[:d:Q1243958|Q1243958]] | |- | ''[[:d:Q2652239|അട്രജ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q2652239|Q2652239]] | |- | [[ബി.സി. റോയ്]] | [[പ്രമാണം:Dr. Bidhan Chandra Roy in 1943 (cropped).jpg|center|128px]] | പശ്ചിമ ബംഗാളിന്റെ രണ്ടാമത്തെ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്നു ഡോ.ബി.സി. റോയ് | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1882" | 1882-07-01 | data-sort-value="1962" | 1962-07-01 | ''[[:d:Q3181037|Bankipore]]'' | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q2901773|Q2901773]] | |- | [[ജെറുഷ ജിറാദ്]] | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1891" | 1891-03-21 | data-sort-value="1984" | 1984-06-02 | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q3177539|Q3177539]] | |- | [[ബാലായ് ചന്ദ് മുഖോപാധ്യായ]] | [[പ്രമാണം:Balai Chand Mukhopadhyay 1999 stamp of India.jpg|center|128px]] | ബംഗാളി ഭാഷാ നോവലിസ്റ്റും ചെറുകഥാകൃത്തും നാടകകൃത്തും കവിയും ഫിസിഷ്യനും | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1899" | 1899-07-19 | data-sort-value="1979" | 1979-02-09 | ''[[:d:Q2453339|Manihari]]'' | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q3349545|Q3349545]] | |- | [[അനുകുൽചന്ദ്ര ചക്രവർത്തി]] | [[പ്രമാണം:Anukul as a boy.jpg|center|128px]] | ആത്മീയ നേതാവും ഫിസിഷ്യനും | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1888" | 1888-09-14 | data-sort-value="1969" | 1969-01-27 | ''[[:d:Q5711201|Hemayetpur]]'' | [[ദേവ്ഘർ]] | [[:d:Q3349646|Q3349646]] | |- | [[ആമി ബേരാ]] | [[പ്രമാണം:Ami Bera official photo.jpg|center|128px]] | അമേരിക്കൻ ഫിസിഷ്യനും രാഷ്ട്രീയക്കാരനും | [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1965" | 1965-03-02 | | [[ലോസ് ആഞ്ചെലെസ്]] | | [[:d:Q3389105|Q3389105]] | |- | [[ഫാറൂഖ് അബ്ദുല്ല]] | [[പ്രമാണം:Farooq Abdullah addressing at the presentation ceremony of the Cash Prizes to the best performing Regional Rural Banks and Certificates for extending loans for SPV home lighting systems during 2009-10, in New Delhi (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1937" | 1937-10-21 | | ''[[:d:Q1506029|ശ്രീനഗർ ജില്ല]]'' | | [[:d:Q3517911|Q3517911]] | |- | [[പ്രതാപ് ചന്ദ്ര റെഡ്ഡി]] | [[പ്രമാണം:Prathap C. Reddy (1).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1933" | 1933-02-05 | | [[ചെന്നൈ]] | | [[:d:Q4243548|Q4243548]] | |- | ''[[:d:Q4307084|വിമൽ മുണ്ട]]'' | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1963" | 1963-08-15 | data-sort-value="2012" | 2012-03-22 | [[മഹാരാഷ്ട്ര]] | [[ബാന്ദ്ര]] | [[:d:Q4307084|Q4307084]] | |- | [[എ. ജി. കെ. ഗോഖലെ]] | [[പ്രമാണം:Dr agk gokhale.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959-10-02 | | [[വിജയവാഡ]] | | [[:d:Q4647788|Q4647788]] | |- | [[എ.ആർ. മേനോൻ]] | | കേരളത്തിലെ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1886" | 1886-04-06 | data-sort-value="1960" | 1960-10-09 | | | [[:d:Q4648296|Q4648296]] | |- | ''[[:d:Q4690369|അഫ്സർ മൗദൂദി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1874" | 1874-03-03 | data-sort-value="1948" | 1948-12-24 | | | [[:d:Q4690369|Q4690369]] | |- | ''[[:d:Q4699812|Ajit Varki]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1952" | 1952 | | | | [[:d:Q4699812|Q4699812]] | |- | [[അജ്മൽ അമീർ]] | [[പ്രമാണം:Ajmal Ameer at Launch of Provoke Lifestyle Magazine.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ചലചിത്ര അഭിനേതാവ് | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1985" | 1985-03-02 | | [[ആലുവ]] | | [[:d:Q4699893|Q4699893]] | |- | ''[[:d:Q4746535|അമീർ ചന്ദ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1889" | 1889 | data-sort-value="1970" | 1970 | | | [[:d:Q4746535|Q4746535]] | |- | ''[[:d:Q4751307|Ananda Prasad]]'' | [[പ്രമാണം:Ananda Prasad 2011b.jpg|center|128px]] | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1928" | 1928 | data-sort-value="2022" | 2022-02-05 | ''[[:d:Q861160|Buxar]]'' | [[പാലക്കാട്]] | [[:d:Q4751307|Q4751307]] | |- | [[ബാനൂ ജഹാൻഗീർ കോയാജി]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1918" | 1918-08-22 | data-sort-value="2004" | 2004-07-15 | [[മഹാരാഷ്ട്ര]] | | [[:d:Q4857029|Q4857029]] | |- | [[ഡി. ബിജു]] | [[പ്രമാണം:Dr. Biju.jpg|center|128px]] | മലയാളം ചലച്ചിത്ര സംവിധായകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1971" | 1971-05-31 | | [[കേരളം]] | | [[:d:Q4907282|Q4907282]] | |- | [[സുശീല നയ്യാർ]] | [[പ്രമാണം:Dr Sushila Nayyar, 1947.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തിൽ പങ്കെടുത്ത വനിത | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1914" | 1914-12-26 | data-sort-value="2001" | 2001-01-03 | ''[[:d:Q6444811|Kunjah]]'' | [[സേവാഗ്രാം]] | [[:d:Q4969032|Q4969032]] | |- | ''[[:d:Q5071372|ചന്ദ്രകാന്ത് ഷാ]]'' | | | [[കാനഡ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1936" | 1936-04-07 | | ''[[:d:Q2087583|Nandurbar]]'' | | [[:d:Q5071372|Q5071372]] | |- | ''[[:d:Q5076920|Charles Donovan]]'' | [[പ്രമാണം:Charles Donovan.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1863" | 1863-09-19 | data-sort-value="1951" | 1951-10-29 | [[കൊൽക്കത്ത]] | ''[[:d:Q895264|Bourton-on-the-Water]]'' | [[:d:Q5076920|Q5076920]] | |- | ''[[:d:Q5269812|ധ്രുബജ്യൊതി ബോറ]]'' | | ഇന്ത്യൻ എഴുത്തുകാരൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1955" | 1955-11-27 | | [[ഷില്ലോങ്ങ്]] | | [[:d:Q5269812|Q5269812]] | |- | ''[[:d:Q5276806|Dilip Mahalanabis]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1934" | 1934-11-12 | data-sort-value="2022" | 2022 | ''[[:d:Q2875992|Kishoreganj]]''<br/>[[ധാക്ക|ഢാക്ക]] | [[ഇന്ത്യ]] | [[:d:Q5276806|Q5276806]] | |- | ''[[:d:Q5358597|ഏലേടത്ത് തയ്ക്കട്ാട് നീലകണ്ഠൻ മൂസ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1904" | 1904 | data-sort-value="1997" | 1997 | [[ഒല്ലൂർ]] | [[ഒല്ലൂർ]] | [[:d:Q5358597|Q5358597]] | |- | ''[[:d:Q5559835|Gieve Patel]]'' | [[പ്രമാണം:Gieve Patel.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1940" | 1940-08-18 | data-sort-value="2023" | 2023-11-03 | [[മുംബൈ]] | [[പൂണെ]] | [[:d:Q5559835|Q5559835]] | |- | ''[[:d:Q5640460|ഹക്കീം അബ്ദുൽ അസീസ്]]'' | [[പ്രമാണം:Hakim Abdul Aziz.jpeg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1855" | 1855 | data-sort-value="1911" | 1911 | [[ലഖ്‌നൗ]] | [[ലഖ്‌നൗ]] | [[:d:Q5640460|Q5640460]] | |- | [[ഇന്ദിര ഹിന്ദുജ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | ''[[:d:Q1250069|Shikarpur]]'' | | [[:d:Q6025009|Q6025009]] | |- | ''[[:d:Q6114669|ജാക്ക് പ്രെഗെർ]]'' | [[പ്രമാണം:Dr Jack Preger, founder of Calcutta Rescue.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1930" | 1930-07-25 | | | | [[:d:Q6114669|Q6114669]] | |- | ''[[:d:Q6319421|ജ്യോതി പാണ്ഡ്യ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[വഡോദര]] | | [[:d:Q6319421|Q6319421]] | |- | ''[[:d:Q6323647|K. N. Kesari]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. K. N. Kesari 1999 by Bapu (page 1 crop).jpg|center|128px]] | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1875" | 1875 | data-sort-value="1953" | 1953-06-08 | ''[[:d:Q15690270|Inamanamellur]]'' | | [[:d:Q6323647|Q6323647]] | |- | ''[[:d:Q6334699|Nirodbaran]]'' | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു എഴുത്തുകാരൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]] | data-sort-value="1903" | 1903-11-17 | data-sort-value="2006" | 2006-07-17 | | [[പുതുച്ചേരി നഗരം]] | [[:d:Q6334699|Q6334699]] | |- | [[കാകർല സുബ്ബറാവു|കകർല സുബ്ബറാവു]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1925" | 1925-01-25 | data-sort-value="2021" | 2021-04-16 | ''[[:d:Q15382|കൃഷ്ണ ജില്ല]]'' | [[സെക്കന്ദ്രാബാദ്]] | [[:d:Q6349273|Q6349273]] | |- | ''[[:d:Q6394895|Kesava Reddy]]'' | [[പ്രമാണം:Dr.Keshavareddy.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1946" | 1946-03-10 | data-sort-value="2015" | 2015-02-13 | ''[[:d:Q7709526|Thalupulapalle]]'' | [[നിസാമാബാദ്]] | [[:d:Q6394895|Q6394895]] | |- | [[ഖദീജ മുംതാസ്]] | [[പ്രമാണം:Dr.khadeeja mumtaz.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ എഴുത്തുകാരി | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[കാട്ടൂർ, തൃശ്ശൂർ ജില്ല]] | | [[:d:Q6398859|Q6398859]] | |- | ''[[:d:Q6407615|കില്ലി കൃപ റാണി]]'' | [[പ്രമാണം:Kruparani Killi (cropped).jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1965" | 1965-11-19 | | ''[[:d:Q671757|Srikakulam]]'' | | [[:d:Q6407615|Q6407615]] | |- | ''[[:d:Q6712223|എം. എൽ. കുൽക്കർണി]]'' | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1947" | 1947-09-08 | | | | [[:d:Q6712223|Q6712223]] | |- | [[എം.കെ. മുനീർ]] | [[പ്രമാണം:M K Muneer.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1962" | 1962-08-26 | | [[കോഴിക്കോട്]] | | [[:d:Q6712766|Q6712766]] | |- | ''[[:d:Q6713018|എം. ആർ. ഗുരുസാമി മുദലിയാർ]]'' | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1880" | 1880 | data-sort-value="1958" | 1958 | ''[[:d:Q2340194|Nelamangala]]'' | [[കീഴ്പാക്കം]] | [[:d:Q6713018|Q6713018]] | |- | [[എം.എസ്. വല്യത്താൻ]] | [[പ്രമാണം:Dr.M.S.Valiathan.jpg|center|128px]] | കാർഡിയാക് സർജൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1934" | 1934-05-24 | data-sort-value="2024" | 2024-07-17 | [[മാവേലിക്കര]] | [[മണിപ്പാൽ]] | [[:d:Q6713130|Q6713130]] | |- | ''[[:d:Q6733131|മഹൻകാളി സീതാരാമ റാവു]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1906" | 1906 | data-sort-value="1977" | 1977 | | | [[:d:Q6733131|Q6733131]] | |- | ''[[:d:Q6933432|മുകേഷ് ഹൈക്കർവാൾ]]'' | | | [[ഓസ്ട്രേലിയ]]<br/>[[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1960" | 1960-12-28 | | [[ലഖ്‌നൗ]] | | [[:d:Q6933432|Q6933432]] | |- | ''[[:d:Q6962817|നാൻസി ലോൺസ്‌ഡോർഫ്]]'' | | | [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q6962817|Q6962817]] | |- | [[നരേന്ദ്ര ധാബോൽക്കർ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1945" | 1945-11-01 | data-sort-value="2013" | 2013-08-20 | ''[[:d:Q581562|Satara]]'' | [[പൂണെ]] | [[:d:Q6965776|Q6965776]] | |- | ''[[:d:Q7117146|P. Brahmayya Sastry]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1913" | 1913-05-24 | data-sort-value="1993" | 1993-05-28 | ''[[:d:Q59018|Kakinada]]'' | | [[:d:Q7117146|Q7117146]] | |- | [[പി.കെ. വാരിയർ|പി. കെ. വാരിയർ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1921" | 1921-06-05<br/>1921 | data-sort-value="2021" | 2021-07-10 | [[കോട്ടക്കൽ]] | [[കോട്ടക്കൽ]] | [[:d:Q7117375|Q7117375]] | |- | [[പദ്മാവതി ബന്ദോപാദ്ധ്യായ്]] | [[പ്രമാണം:Padma Bandopadhyay.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1944" | 1944-11-04 | | [[തിരുപ്പതി]] | | [[:d:Q7123872|Q7123872]] | |- | [[എസ്. പിനകപാണി]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1913" | 1913-08-03 | data-sort-value="2013" | 2013-03-11 | ''[[:d:Q7246454|Priyagraharam]]'' | [[കർനൂൽ]] | [[:d:Q7124235|Q7124235]] | |- | ''[[:d:Q7141308|Parveen Kumar]]'' | [[പ്രമാണം:Dame Parveen Kumar (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]] | data-sort-value="1942" | 1942-06-01 | | [[ലാഹോർ]] | | [[:d:Q7141308|Q7141308]] | |- | ''[[:d:Q7143137|പശുപതി ബോസ്]]'' | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1907" | 1907-11-01 | data-sort-value="1979" | 1979 | | | [[:d:Q7143137|Q7143137]] | |- | [[ആർ. കേശവൻ നായർ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1910" | 1910 | data-sort-value="2005" | 2005 | | | [[:d:Q7273787|Q7273787]] | |- | ''[[:d:Q7288445|രാം ചന്ദ്ര ഡോം]]'' | | ഇന്ത്യയിലെ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959-02-08 | | ''[[:d:Q2088440|ബിർഭും ജില്ല]]'' | | [[:d:Q7288445|Q7288445]] | |- | [[റസ്റ്റോം ജൽ വകിൽ]] | | | [[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1911" | 1911-07-17 | data-sort-value="1974" | 1974-11-20 | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q7382531|Q7382531]] | |- | ''[[:d:Q7399608|സാഹിബ് സിംഗ് സോഖെ]]'' | [[പ്രമാണം:Sahib Singh Sokhey 1948 Wellcome V0028080 (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1887" | 1887-12-15 | data-sort-value="1971" | 1971-10-23 | [[അമൃത്‌സർ]] | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | [[:d:Q7399608|Q7399608]] | |- | ''[[:d:Q7461261|ഷാ ഫൈസൽ]]'' | [[പ്രമാണം:The Prime Minister, Dr. Manmohan Singh congratulating Dr. Shah Faisal, the Civil Services topper for 2010 from Jammu & Kashmir, in New Delhi on May 26, 2010.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1983" | 1983-05-17 | | ''[[:d:Q6668869|Lolab Valley]]'' | | [[:d:Q7461261|Q7461261]] | |- | [[ഷീല ബാലകൃഷ്ണൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q7493001|Q7493001]] | |- | ''[[:d:Q7530461|സിർക്കഴി ജി. ശിവചിദംബരം]]'' | [[പ്രമാണം:சீர்காழி சிவசிதம்பரம்.JPG|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ കർണാടക ഗായകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959-06-08 | | | | [[:d:Q7530461|Q7530461]] | |- | ''[[:d:Q7547563|സ്നേഹ ആനി ഫിലിപ്പ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | data-sort-value="1969" | 1969-10-07 | data-sort-value="2001" | 2001-09-11 | [[കേരളം]] | [[ലോക വ്യാപാര കേന്ദ്രം]] | [[:d:Q7547563|Q7547563]] | |- | ''[[:d:Q7654042|സ്വാതി പിരമൽ]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Swati Piramal.JPG|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1956" | 1956-03-28 | | | | [[:d:Q7654042|Q7654042]] | |- | [[ടി.എസ്.എസ്. രാജൻ]] | [[പ്രമാണം:TSSRajan.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1880" | 1880 | data-sort-value="1953" | 1953 | [[ശ്രീരംഗം]] | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q7668680|Q7668680]] | |- | ''[[:d:Q7686934|തരുൺ മണ്ഡൽ]]'' | [[പ്രമാണം:TMondal.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959-01-20 | | ''[[:d:Q2330643|Jaynagar Majilpur]]'' | | [[:d:Q7686934|Q7686934]] | |- | [[വി. ശാന്ത]] | [[പ്രമാണം:Dr. V. Shanta, in New Delhi on March 20, 2006 (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1927" | 1927-03-11 | data-sort-value="2021" | 2021-01-19 | ''[[:d:Q1646915|Mylapore]]'' | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q7907747|Q7907747]] | |- | [[വന്ദന ജെയിൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | | [[:d:Q7914349|Q7914349]] | |- | ''[[:d:Q12995370|Raja Rao Garikapati]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1915" | 1915-02-05 | data-sort-value="1963" | 1963-09-08 | ''[[:d:Q1639492|രാജമന്ദ്രി]]'' | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q12995370|Q12995370]] | |- | ''[[:d:Q13120548|Rani Bang]]'' | [[പ്രമാണം:Rani Bang (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1951" | 1951-09-17 | | | | [[:d:Q13120548|Q13120548]] | |- | ''[[:d:Q14076389|Kanwaljeet S. Anand]]'' | | ഗവേഷകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1953" | 20th century | | | | [[:d:Q14076389|Q14076389]] | |- | ''[[:d:Q8045744|Y. G. Parameshwara]]'' | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2004" | 2004 | | | [[:d:Q8045744|Q8045744]] | |- | [[സി.കെ. ലക്ഷ്മണൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1898" | 1898-04-05 | data-sort-value="1970" | 1970-10-03 | | | [[:d:Q11689979|Q11689979]] | |- | ''[[:d:Q12354393|Ranganayakulu Potturu]]'' | [[പ്രമാണം:Ranganayakulu, Bengaluro, aprilo 2018.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1958" | 1958-07-08 | | | | [[:d:Q12354393|Q12354393]] | |- | [[രാമചന്ദ്ര ദത്താത്രയ ലെലെ|രാമചന്ദ്ര ദതത്രയ ലെലെ]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1928" | 1928-01-16 | data-sort-value="2022" | 2022 | [[ഹൈദരാബാദ്]] | | [[:d:Q12449609|Q12449609]] | |- | [[ഹേംലത ഗുപ്ത|ഹേമലത ഗുപ്ത]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="2000" | 20th century | data-sort-value="2006" | 2006-05-13 | [[ഇന്ത്യ]] | ''[[:d:Q6373016|Karol Bagh Lok Sabha constituency]]'' | [[:d:Q12460836|Q12460836]] | |- | ''[[:d:Q16097828|Mabelle Arole]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1935" | 1935-12-26 | data-sort-value="1999" | 1999 | [[ജബൽ‌പൂർ]] | | [[:d:Q16097828|Q16097828]] | |- | [[എളേടത്ത് തൈക്കാട്ട് നാരായണൻ മൂസ്|ഏലേടത്ത് തയ്ക്കാട്ട് നാരായണൻ മൂസ്]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1933" | 1933-10-02 | data-sort-value="2020" | 2020-08-05 | [[ഒല്ലൂർ]] | | [[:d:Q16106737|Q16106737]] | |- | ''[[:d:Q16190122|പുലിൻ ബിഹാരി ബാസ്‌കെ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1968" | 1968-04-25 | | ''[[:d:Q5221114|Dantan Vidhan Sabha constituency]]'' | | [[:d:Q16190122|Q16190122]] | |- | ''[[:d:Q16208488|Nikhil Dhurandhar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q16208488|Q16208488]] | |- | ''[[:d:Q15071574|ജാൻവി ബറുവ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q15071574|Q15071574]] | |- | ''[[:d:Q15132653|വൈ.രാധാകൃഷ്ണമൂർത്തി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2013" | 2013-10-19 | ''[[:d:Q15382|കൃഷ്ണ ജില്ല]]'' | [[ഹൈദരാബാദ്]] | [[:d:Q15132653|Q15132653]] | |- | ''[[:d:Q15431871|Anil Singhal]]'' | [[പ്രമാണം:Anil Singhal.jpg|center|128px]] | | [[ജർമ്മനി]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1943" | 1943-09-11 | data-sort-value="2017" | 2017-05-10 | [[അലിഗഢ്]] | ''[[:d:Q2971|Paderborn]]'' | [[:d:Q15431871|Q15431871]] | |- | ''[[:d:Q15689653|Achanta Lakshmipathi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1880" | 1880-03-03 | data-sort-value="1962" | 1962-08-06 | | | [[:d:Q15689653|Q15689653]] | |- | [[ശശി വാധ്വ]] | | ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1948" | 1948-07-20 | | | | [[:d:Q15972942|Q15972942]] | |- | ''[[:d:Q16734859|അസ്മ റഹീം]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[കേരളം]] | | [[:d:Q16734859|Q16734859]] | |- | ''[[:d:Q16844432|മനോജ് കെ ജെയിൻ]]'' | [[പ്രമാണം:Dr Manoj Jain, infectious disease physician, manojkjain.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1963" | 1963-09-16 | | ''[[:d:Q2283203|Dr. Ambedkar Nagar]]'' | | [[:d:Q16844432|Q16844432]] | |- | ''[[:d:Q16901297|ഉമാ സാരെൻ]]'' | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തക | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1984" | 1984-05-09 | | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | | [[:d:Q16901297|Q16901297]] | |- | ''[[:d:Q16317426|P. Sridevi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1929" | 1929 | data-sort-value="1961" | 1961 | | | [[:d:Q16317426|Q16317426]] | |- | ''[[:d:Q16345836|ഫനിന്ദ്ര കൃഷ്ണ ഗുപ്ത]]'' | [[പ്രമാണം:Phanindra Krishna Gupta.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1883" | 1883 | | [[കൊൽക്കത്ത]] | | [[:d:Q16345836|Q16345836]] | |- | ''[[:d:Q16514386|Abhay Bang]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Abhay Bang with breath counter.JPG|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1950" | 1950-09-23 | | | | [[:d:Q16514386|Q16514386]] | |- | [[കെ. ശ്രീനാഥ് റെഡ്ഡി]] | [[പ്രമാണം:K Srinath Reddy.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q17083021|Q17083021]] | |- | ''[[:d:Q17199281|ഘാനശ്യാമ മിശ്ര]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1922" | 1922-10-10 | data-sort-value="2014" | 2014-06-01 | | [[ഭുവനേശ്വർ]] | [[:d:Q17199281|Q17199281]] | |- | [[എം. ആർ. രാജഗോപാൽ]] | [[പ്രമാണം:Dr. M. R Rajagopal.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1947" | 1947-09-23 | | [[തിരുവനന്തപുരം]] | | [[:d:Q17306215|Q17306215]] | |- | [[നീലം ക്ലേർ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ശ്രീനഗർ]] | | [[:d:Q17411238|Q17411238]] | |- | [[സാരൂബം ബിമോല കുമാരി ദേവി]] | [[പ്രമാണം:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Dr. Sarungbam Bimola Kumari Devi, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on April 08, 2015.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[മണിപ്പൂർ]] | | [[:d:Q19560351|Q19560351]] | |- | [[രാജേഷ് കൊട്ടേച്ച]] | [[പ്രമാണം:Vaidya Rajesh Kotecha.jpg|center|128px]] | He is presently the Vice Chancellor of Gujarat Ayurved University, Jamnagar, India | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1963" | 1963-07-18 | | | | [[:d:Q19561084|Q19561084]] | |- | [[രൺദീപ് ഗുലേരിയ]] | [[പ്രമാണം:Dr. Randeep Guleria.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959-04-05 | | [[ഹിമാചൽ പ്രദേശ്‌]] | | [[:d:Q19612523|Q19612523]] | |- | [[ഓം പ്രകാശ് ഉപാധ്യായ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q19664597|Q19664597]] | |- | [[രാജഗോപാലൻ കൃഷ്ണൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1932" | 1932-11-17 | data-sort-value="2015" | 2015-01-10 | [[കൊല്ലം]] | [[കൊല്ലം]] | [[:d:Q19666231|Q19666231]] | |- | [[ശ്രീനിവാസ് എസ്. വൈശ്യ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1947" | 1947-01-07 | | [[മഥുര]] | | [[:d:Q19666874|Q19666874]] | |- | [[സുബ്രത് കുമാർ ആചാര്യ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1951" | 1951-11-01 | | ''[[:d:Q2022279|ബലസോർ ജില്ല]]'' | | [[:d:Q18000280|Q18000280]] | |- | ''[[:d:Q18029936|നിലീം കുമാർ]]'' | [[പ്രമാണം:Nilim Kumar, poet.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1962" | 1962 | | ''[[:d:Q2571402|Pathsala]]'' | | [[:d:Q18029936|Q18029936]] | |- | [[ഭാൽചന്ദ്ര ബാബാജി ദീക്ഷിത്]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1902" | 1902-09-07 | data-sort-value="1977" | 1977 | [[അമരാവതി, മഹാരാഷ്ട്ര]] | | [[:d:Q18111875|Q18111875]] | |- | [[ഗുൽ‌ഷൻ റായ് ഖത്രി|ഗുൽഷൻ റായ് ഖത്രി]] | [[പ്രമാണം:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Dr. Gulshan Rai Khatri, at an Investiture Ceremony-II, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on April 20, 2013.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1944" | 1944-07-10 | data-sort-value="2020" | 2020-07-16 | [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]] | | [[:d:Q18347568|Q18347568]] | |- | [[കിരിത്കുമാർ മൻസുഖ്‌ലാൽ ആചാര്യ]] | [[പ്രമാണം:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Shri Dr. Kiritkumar Mansukhlal Acharya, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 31, 2014.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q18421890|Q18421890]] | |- | [[കെ. കെ. അഗർവാൾ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1958" | 1958-09-05 | data-sort-value="2021" | 2021-05-17 | [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]]<br/>[[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | [[:d:Q18683826|Q18683826]] | |- | [[പവൻ രാജ് ഗോയൽ]] | [[പ്രമാണം:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Prof. (Dr.) Pawan Raj Goyal, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 31, 2014.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1952" | 1952-02 | | [[അഹമ്മദാബാദ്]] | | [[:d:Q18686437|Q18686437]] | |- | [[ജിതേന്ദ്ര നാഥ് പാണ്ഡെ]] | | ഇന്ത്യൻ ഫിസിഷ്യൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1941" | 1941-06-14 | data-sort-value="2020" | 2020-05-23 | ''[[:d:Q2717915|Shikohabad]]'' | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | [[:d:Q18688035|Q18688035]] | |- | ''[[:d:Q18921381|R Balu]]'' | [[പ്രമാണം:Dr R Balu.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1965" | 1965-05-04 | | [[ബെംഗളൂരു]] | | [[:d:Q18921381|Q18921381]] | |- | ''[[:d:Q18977847|Ritam Chowdhury]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1983" | 1983-08 | | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | | [[:d:Q18977847|Q18977847]] | |- | ''[[:d:Q19811612|Meena Rajendra Shete-Sambhu]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q19811612|Q19811612]] | |- | ''[[:d:Q19852450|Basuhua]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1912" | 1912-03-01 | data-sort-value="1986" | 1986-10-12 | ''[[:d:Q3350679|Bikrampur]]'' | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q19852450|Q19852450]] | |- | ''[[:d:Q19892441|Kanithi Viswanatham]]'' | [[പ്രമാണം:విశ్వనాదం.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1932" | 1932 | data-sort-value="2023" | 2023 | | | [[:d:Q19892441|Q19892441]] | |- | [[അമർ പ്രസാദ് റേ]] | [[പ്രമാണം:A.P. Ray, malariologist.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1913" | 1913-02-26 | data-sort-value="1996" | 1996-09-24 | [[ഇന്ത്യ]] | | [[:d:Q19895800|Q19895800]] | |- | [[ഐസക് സാന്ദ്ര]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ (1892–1968) | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1892" | 1892-11-03 | data-sort-value="1968" | 1968-08-29 | ''[[:d:Q876483|Sambalpur]]'' | ''[[:d:Q876483|Sambalpur]]'' | [[:d:Q19896133|Q19896133]] | |- | ''[[:d:Q20058801|Chintala Sita Devi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]] | data-sort-value="1929" | 1929-04-21 | data-sort-value="2009" | 2009-03-06 | | | [[:d:Q20058801|Q20058801]] | |- | ''[[:d:Q20577008|Sangeeta Barve]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q20577008|Q20577008]] | |- | ''[[:d:Q20671987|ലിയോ മുത്തു]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1952" | 1952-04-02 | data-sort-value="2015" | 2015-07-10 | ''[[:d:Q2716554|Thiruthuraipoondi]]'' | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q20671987|Q20671987]] | |- | [[ജാംഷെഡ് നൗറോജി വസിഫ്ദാർ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2000" | 2000 | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q20687489|Q20687489]] | |- | [[സുനിതി സോളമൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1938" | 1938 | data-sort-value="2015" | 2015-07-28 | [[ചെന്നൈ]] | | [[:d:Q20738697|Q20738697]] | |- | [[സൗമ്യ സ്വാമിനാഥൻ]] | [[പ്രമാണം:The Director General, ICMR and Secretary, DHR, Dr. Soumya Swaminathan, in New Delhi on January 19, 2016.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959-05-02 | | [[ജർമ്മനി]] | | [[:d:Q21062285|Q21062285]] | |- | [[സുന്ദരി മോഹൻദാസ്]] | [[പ്രമാണം:Dr.Sundarimohan Das.jpg|center|128px]] | സ്വാതന്ത്ര്യസേനാനി, ഭിഷഗ്വരൻ, സാമൂഹ്യ പ്രവർത്തകൻ | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1857" | 1857-12-17 | data-sort-value="1950" | 1950-04-04 | [[സിൽഹെറ്റ്]] | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q21176925|Q21176925]] | |- | [[പോൾ കലാനിധി]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | data-sort-value="1977" | 1977-04-01 | data-sort-value="2015" | 2015-03-09 | ''[[:d:Q928168|Bronxville]]'' | | [[:d:Q22087287|Q22087287]] | |- | [[തനികാചലം സദഗോപൻ|തനികാചലം സഡഗോപൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1951" | 1951-10-23 | | [[തമിഴ്‌നാട്]] | | [[:d:Q23038239|Q23038239]] | |- | [[പി.ആർ. കൃഷ്ണകുമാർ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1951" | 1951-10-23 | data-sort-value="2020" | 2020-09-16 | [[ഷൊർണൂർ]] | [[കോയമ്പത്തൂർ]] | [[:d:Q23304286|Q23304286]] | |- | ''[[:d:Q21481665|രാധ ചരൺ പാണ്ട]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1898" | 1898-04-24 | data-sort-value="1974" | 1974-10-29 | | | [[:d:Q21481665|Q21481665]] | |- | ''[[:d:Q21597809|ജഗദീഷ് ചതുർവേദി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1929" | 1929-08-15 | data-sort-value="2015" | 2015 | [[ഗ്വാളിയർ|ഗ്വാളിയാർ]] | | [[:d:Q21597809|Q21597809]] | |- | [[ജെ. എസ്. ഗുലേറിയ]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1928" | 1928 | data-sort-value="2026" | 2026-01-22 | [[പഞ്ചാബ്, പാകിസ്താൻ|പഞ്ചാബ്]] | | [[:d:Q21686034|Q21686034]] | |- | [[കെ.എ. എബ്രഹാം|കെ. എ. അബ്രഹാം]] | [[പ്രമാണം:Padmashri Dr K A Abraham.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2021" | 2021-10-22 | [[കേരളം]] | [[ചെന്നൈ]] | [[:d:Q21798148|Q21798148]] | |- | ''[[:d:Q21981198|മോഹിത് ഭണ്ഡാരി]]'' | [[പ്രമാണം:Mohit Bhandari.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1980" | 1980 | | [[ഇന്ത്യ]] | | [[:d:Q21981198|Q21981198]] | |- | ''[[:d:Q24718543|ഫുൾചന്ദ് പൃഥ്വി രാജ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1931" | 1931-09-13 | data-sort-value="2016" | 2016-02-27 | | | [[:d:Q24718543|Q24718543]] | |- | [[രുഖ്മബായി]] | [[പ്രമാണം:Rukhmabai.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1864" | 1864-11-22 | data-sort-value="1955" | 1955-09-25<br/>1955-12-25 | [[മുംബൈ]] | [[മുംബൈ]] | [[:d:Q24939367|Q24939367]] | |- | ''[[:d:Q27901993|വഖാർ അഹ്മദ് ഷാ]]'' | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1943" | 1943-07-06 | data-sort-value="2018" | 2018-04-15 | ''[[:d:Q638621|Bahraich]]'' | [[ലഖ്‌നൗ]] | [[:d:Q27901993|Q27901993]] | |- | ''[[:d:Q27917316|മദൻ കതാരിയ]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Madan Kataria.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1955" | 1955 | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q27917316|Q27917316]] | |- | ''[[:d:Q27970605|Dhiren Banerjee]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1904" | 1904 | data-sort-value="1978" | 1978-01-08 | | | [[:d:Q27970605|Q27970605]] | |- | ''[[:d:Q30314375|Chittaranjan Yajnik]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Yajnik (13 February 2020).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q30314375|Q30314375]] | |- | ''[[:d:Q28744857|സരോജിനി_സരന്ഗി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1951" | 1951 | | [[ഒഡീഷ]] | | [[:d:Q28744857|Q28744857]] | |- | ''[[:d:Q28869394|സോണിയ നിത്യാനന്ദ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1962" | 1962-09-06 | | | | [[:d:Q28869394|Q28869394]] | |- | ''[[:d:Q29017279|Rafi Ahmed]]'' | [[പ്രമാണം:Rafi Ahmed virologist and immunologist.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | data-sort-value="1948" | 1948 | | [[ഹൈദരാബാദ്]] | | [[:d:Q29017279|Q29017279]] | |- | ''[[:d:Q29018652|പങ്കജ് നരം]]'' | [[പ്രമാണം:Dr Pankaj Naram.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1955" | 1955-05-04 | data-sort-value="2020" | 2020-02-19 | [[മുംബൈ]] | [[മുംബൈ]] | [[:d:Q29018652|Q29018652]] | |- | [[സന്ദീപ് ബസു]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1971" | 1971-09-29 | | | | [[:d:Q29168828|Q29168828]] | |- | [[രാം ഹർഷ് സിംഗ്]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1942" | 1942-01-10 | | | | [[:d:Q26251714|Q26251714]] | |- | [[രഞ്ജന ശ്രീവാസ്തവ]] | [[പ്രമാണം:Ranjana Srivastava.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഓസ്ട്രേലിയ]] | data-sort-value="1974" | 1974 | | [[കാൻബറ]] | | [[:d:Q26702925|Q26702925]] | |- | ''[[:d:Q37830946|ടീന ചോപ്ര]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1978" | 1978-03-06 | | [[അമൃത്‌സർ]] | | [[:d:Q37830946|Q37830946]] | |- | ''[[:d:Q37994923|ജസ്വീന്ദർ കെ ഗംഭീർ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q37994923|Q37994923]] | |- | [[ഷേർളി വാസു]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1958" | 1958 | data-sort-value="2025" | 2025 | | | [[:d:Q31704451|Q31704451]] | |- | ''[[:d:Q34837913|ദിലീപ് ഝാവേരി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1943" | 1943-04-03 | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q34837913|Q34837913]] | |- | [[ഐശ്വര്യ ലക്ഷ്മി]] | [[പ്രമാണം:Aishwarya Lekshmi.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര അഭിനേത്രി | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1990" | 1990-07-26 | | [[തിരുവനന്തപുരം]] | | [[:d:Q39058709|Q39058709]] | |- | ''[[:d:Q41816046|Preeti Shanbag]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q41816046|Q41816046]] | |- | ''[[:d:Q42298380|കാർത്തിക് ചന്ദ്രബോസ്]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1873" | 1873 | data-sort-value="1955" | 1955 | | | [[:d:Q42298380|Q42298380]] | |- | ''[[:d:Q42413325|ഹൃദയാനന്ദ പട്നായിക്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1946" | 1946-06-03 | | | | [[:d:Q42413325|Q42413325]] | |- | ''[[:d:Q42589695|K. Ranga Rama Krishnan]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | data-sort-value="1956" | 1956-04-22 | | | | [[:d:Q42589695|Q42589695]] | |- | ''[[:d:Q43999837|ദിപ്തൻഷു ദാസ്]]'' | [[പ്രമാണം:Diptanshu Das 2015.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1982" | 1982-04-02 | | [[കൊൽക്കത്ത]] | | [[:d:Q43999837|Q43999837]] | |- | ''[[:d:Q57320813|Venkatachalam Raveenthiran]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q57320813|Q57320813]] | |- | [[ഡോസിബായ് പട്ടേൽ]] | [[പ്രമാണം:Dossibai Patell.jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ പ്രസവചികിത്സകയും ഗൈനക്കോളജിസ്റ്റും | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1881" | 1881-10-16 | data-sort-value="1960" | 1960-02-04 | [[മുംബൈ]] | [[മുംബൈ]] | [[:d:Q57955102|Q57955102]] | |- | ''[[:d:Q58885226|Harjit Pal Bhattoa]]'' | | | [[ഹംഗറി]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1973" | 1973-04-21 | | No/unknown value | | [[:d:Q58885226|Q58885226]] | |- | ''[[:d:Q59209385|അഭിഷേക് പല്ലവ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1982" | 1982-09-02 | | | | [[:d:Q59209385|Q59209385]] | |- | ''[[:d:Q54861287|Vasanth Ravi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ചെന്നൈ]] | | [[:d:Q54861287|Q54861287]] | |- | ''[[:d:Q55434761|Shikha Sharma]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q55434761|Q55434761]] | |- | ''[[:d:Q56027719|Digumarti Raghunadharao]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. D. Raghunadha Rao (cropped).JPG|center|128px]] | ഗവേഷകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q56027719|Q56027719]] | |- | ''[[:d:Q56284934|ഹ്രിഷിക്കെസ് സെൻ]]'' | [[പ്രമാണം:Hrishikes 2017.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1969" | 1969-05-15 | | | | [[:d:Q56284934|Q56284934]] | |- | ''[[:d:Q47009777|ഗോവിന്ദ് അപ്പാജി ഫഡ്കെ]]'' | [[പ്രമാണം:G.A.phadke.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1907" | 1907 | | ''[[:d:Q583818|Ichalkaranji]]'' | ''[[:d:Q581562|Satara]]'' | [[:d:Q47009777|Q47009777]] | |- | ''[[:d:Q47026934|ഐറിസ് ജി. ആർ. പോൾ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1945" | 1945 | data-sort-value="2025" | 2025-10-13 | | | [[:d:Q47026934|Q47026934]] | |- | ''[[:d:Q47483386|ആശാലത രാധാകൃഷ്ണൻ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1970" | 1970-05-13 | | [[കേരളം]] | | [[:d:Q47483386|Q47483386]] | |- | [[സവിത അംബേദ്കർ]] | [[പ്രമാണം:Dr. Savita Ambedkar.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1909" | 1909-01-27 | data-sort-value="2003" | 2003-05-29 | [[മുംബൈ]] | [[മുംബൈ]] | [[:d:Q48645361|Q48645361]] | |- | ''[[:d:Q48975802|നബകുമാർ ബാസു]]'' | [[പ്രമാണം:Nabakumar Basu - Kolkata 2015-10-10 5134.JPG|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1949" | 1949-12-10 | | | | [[:d:Q48975802|Q48975802]] | |- | [[ആശ കസ്‌ലിവാൾ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q49833929|Q49833929]] | |- | ''[[:d:Q60023782|രാജേശ്വരി ദലബെഹെര]]'' | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു എഴുത്തുകാരൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1933" | 1933 | | [[കട്ടക്]] | | [[:d:Q60023782|Q60023782]] | |- | [[ശ്യാമള ഗോപാലൻ]] | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | data-sort-value="1938" | 1938-04-07 | data-sort-value="2009" | 2009-02-11 | [[ചെന്നൈ]] | [[ഓക്‌ലാന്റ്, കാലിഫോർണിയ|ഓക്ൿലാന്റ്]] | [[:d:Q60844968|Q60844968]] | |- | [[അശോക് ലക്ഷ്മൺറാവു കുക്കാഡെ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q61054384|Q61054384]] | |- | [[മാമൻ ചാണ്ടി|മാമ്മൻ ചാണ്ടി]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q61478244|Q61478244]] | |- | ''[[:d:Q63430821|ബിജോയ് മൊണ്ടാൽ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1924" | 1924-12-01 | | ''[[:d:Q16251190|Andharthaul]]'' | | [[:d:Q63430821|Q63430821]] | |- | [[അളക കേശവ് ദേശ്പാണ്ഡെ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q61686207|Q61686207]] | |- | ''[[:d:Q61823039|സുമന്ത് മേത്ത]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1877" | 1877-07-01 | data-sort-value="1968" | 1968-12-15 | [[സൂരത്]] | | [[:d:Q61823039|Q61823039]] | |- | ''[[:d:Q61945548|കാസി പിച്ച്ചായ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q61945548|Q61945548]] | |- | ''[[:d:Q64006847|Jayanta Kumar Roy]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1968" | 1968-02-13 | | ''[[:d:Q15241808|Lataguri]]'' | | [[:d:Q64006847|Q64006847]] | |- | ''[[:d:Q64148463|Sayantan Banerjee]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q64148463|Q64148463]] | |- | ''[[:d:Q64438206|Inder Anand]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]] | [[:d:Q64438206|Q64438206]] | |- | ''[[:d:Q64509748|സ്വരൂപ് സർക്കാർ]]'' | [[പ്രമാണം:Swarup Sarkar (স্বরূপ সরকার).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1953" | 1953 | | | | [[:d:Q64509748|Q64509748]] | |- | ''[[:d:Q64840916|സഞ്ജയ് സത്പതി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q64840916|Q64840916]] | |- | ''[[:d:Q64859106|Nikhil Kumar Banerjee]]'' | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1949" | 1949 | data-sort-value="2017" | 2017 | | | [[:d:Q64859106|Q64859106]] | |- | ''[[:d:Q89745295|Umesh Kapil]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q89745295|Q89745295]] | |- | ''[[:d:Q90262129|Srinivas Bojanapu]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q90262129|Q90262129]] | |- | ''[[:d:Q91294983|Aakash Pandita]]'' | | ഗവേഷകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q91294983|Q91294983]] | |- | [[ഷിംന അസീസ്]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[കേരളം]] | | [[:d:Q65321596|Q65321596]] | |- | [[കെ. ഹേമലത]] | [[പ്രമാണം:K Hemalata at Workers’ Mahapadav in 2017.png|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | ''[[:d:Q61434|നെല്ലൂർ]]'' | | [[:d:Q66022787|Q66022787]] | |- | ''[[:d:Q66499274|Abul Hasnat]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1955" | 1955 | data-sort-value="2019" | 2019-06-11 | | | [[:d:Q66499274|Q66499274]] | |- | [[നത ഹുസൈൻ]] | [[പ്രമാണം:Netha Hussain-070A3987.jpg|center|128px]] | ഒരു ഇന്ത്യൻ-സ്വീഡിഷ് മെഡിക്കൽ ഡോക്ടറും ക്ലിനിക്കൽ ന്യൂറോ സയന്റിസ്റ്റും ബ്ലോഗറും വിക്കിപീഡിയനും ഗവേഷകയും | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1990" | 1990-06-11 | | [[കേരളം]] | | [[:d:Q66580063|Q66580063]] | |- | ''[[:d:Q66725242|Mortaza Hossain]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q66725242|Q66725242]] | |- | ''[[:d:Q67427117|Anupam Sen]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]] | data-sort-value="1925" | 1925 | data-sort-value="2015" | 2015-09-07 | | | [[:d:Q67427117|Q67427117]] | |- | ''[[:d:Q68225148|സോഹൻ ലാൽ ഭാട്ടിയ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1891" | 1891 | data-sort-value="1981" | 1981-07-16 | [[അമൃത്‌സർ]] | [[ഇന്ത്യ]] | [[:d:Q68225148|Q68225148]] | |- | ''[[:d:Q69356075|തേജസ്വിനി മനോഗ്ന]]'' | [[പ്രമാണം:Tejaswini Manogna - Miss Diva 2017 contestants at Yamaha music video launch (cropped).jpg|center|128px]] | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടറും മോഡലും | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1994" | 1994-05-19 | | [[ഹൈദരാബാദ്]] | | [[:d:Q69356075|Q69356075]] | |- | ''[[:d:Q69932454|K. Rajender Reddy]]'' | | | [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1949" | 1949 | | | | [[:d:Q69932454|Q69932454]] | |- | ''[[:d:Q92761911|Prerna S Sharma]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1988" | 1988-05-21 | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q92761911|Q92761911]] | |- | ''[[:d:Q94503372|അനിത ഭരദ്വാജ്]]'' | [[പ്രമാണം:Anita Bharadwaj (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q94503372|Q94503372]] | |- | [[സുജാത മോഹൻ (ഡോക്ടർ)|സുജാത മോഹൻ]] | [[പ്രമാണം:Dr Sujatha Mohan (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="2000" | 20th century | | | | [[:d:Q95099143|Q95099143]] | |- | ''[[:d:Q95220255|സതീഷ് നല്ലം]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q95220255|Q95220255]] | |- | ''[[:d:Q97206596|Abraham George Thomas]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q97206596|Q97206596]] | |- | ''[[:d:Q97247074|Banbihari Mukhopadhyay]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1885" | 1885 | data-sort-value="1965" | 1965-07-05 | ''[[:d:Q1653485|Garalgachha]]'' | | [[:d:Q97247074|Q97247074]] | |- | ''[[:d:Q97666703|Pashupati Bhattacharya]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1891" | 1891-11-15 | data-sort-value="1978" | 1978-01-27 | | | [[:d:Q97666703|Q97666703]] | |- | ''[[:d:Q97681815|Guduru Gopal Rao]]'' | [[പ്രമാണം:Guduru Gopal Rao.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1954" | 1954 | | [[കട്ടക്]] | | [[:d:Q97681815|Q97681815]] | |- | [[രവി കണ്ണൻ ആർ]] | [[പ്രമാണം:Ravi Kannan R Padma cropped.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q98907700|Q98907700]] | |- | ''[[:d:Q99472554|Dhiman Barua]]'' | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1920" | 1920-10-19 | data-sort-value="2020" | 2020-09-19 | [[യംഗോൺ]] | | [[:d:Q99472554|Q99472554]] | |- | [[സുശോവൻ ബാനർജി]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q86085021|Q86085021]] | |- | [[ദിഗംബർ ബെഹെറ|ദിഗാംബർ ബെഹെര]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q86085705|Q86085705]] | |- | ''[[:d:Q87738087|Radhika Tandon]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]] | | [[:d:Q87738087|Q87738087]] | |- | ''[[:d:Q88058242|Kamala Dhall]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q88058242|Q88058242]] | |- | ''[[:d:Q88867162|Mrinmoy Das]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1997" | 1997-05-01 | | | | [[:d:Q88867162|Q88867162]] | |- | ''[[:d:Q89018323|Bindu Kulshreshtha]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q89018323|Q89018323]] | |- | ''[[:d:Q72146155|ഗോർധന്ദാസ് ഭഗവന്ദാസ് നരോട്ടംദാസ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1887" | 1887 | data-sort-value="1975" | 1975 | | | [[:d:Q72146155|Q72146155]] | |- | ''[[:d:Q72753935|പരംദീപ് സിംഗ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q72753935|Q72753935]] | |- | [[എം.സി. അൽബുക്കർക്ക്]] | [[പ്രമാണം:MCAlbuquerqueColchester1918.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ഗോവ]] | | [[:d:Q76349299|Q76349299]] | |- | ''[[:d:Q81780908|Subas Chandra Rout]]'' | [[പ്രമാണം:Subas Chandra Rout 02.JPG|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1944" | 1944-07-29 | data-sort-value="2026" | 2026-03-10 | [[ഭുവനേശ്വർ]] | | [[:d:Q81780908|Q81780908]] | |- | ''[[:d:Q82023862|അംബ്രിഷ് വിജയകർ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1980" | 1980 | | | | [[:d:Q82023862|Q82023862]] | |- | [[ശാന്തി റോയ്]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q83685218|Q83685218]] | |- | [[രതിൻ ദത്ത]] | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1931" | 1931 | data-sort-value="2020" | 2020-01-27 | ''[[:d:Q2308247|Mangaldoi]]'' | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q83841843|Q83841843]] | |- | ''[[:d:Q84496211|രാജേന്ദ്ര പ്രകാശ് സിംഗ്]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1945" | 1945 | data-sort-value="2020" | 2020-02-05 | | | [[:d:Q84496211|Q84496211]] | |- | ''[[:d:Q84562100|ബോമിറെഡ്ഡി സുന്ദര രാമി റെഡ്ഡി]]'' | [[പ്രമാണം:Dr.SundraRamiReddy.png|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1935" | 1935-10-17 | data-sort-value="2020" | 2020-02-06 | | | [[:d:Q84562100|Q84562100]] | |- | ''[[:d:Q107222599|Ranoj Pegu]]'' | [[പ്രമാണം:Ranoj Pegu 1.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1962" | 1962-02-12 | | | | [[:d:Q107222599|Q107222599]] | |- | ''[[:d:Q107301280|Meharban Singh]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Meharban Singh (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1937" | 1937 | | ''[[:d:Q2385925|presidencies and provinces in British India]]'' | | [[:d:Q107301280|Q107301280]] | |- | ''[[:d:Q99927321|Pallavi Maharathi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q99927321|Q99927321]] | |- | [[സുശീല അനിത ബാനർജി]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="1920" | 1920-09 | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[ലാഹോർ]] | [[:d:Q100387268|Q100387268]] | |- | [[വിജയലക്ഷ്മി രമണൻ]] | | ഇന്ത്യൻ ഭിഷഗ്വര, ആർമി ഓഫീസർ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1924" | 1924 | data-sort-value="2020" | 2020 | | | [[:d:Q100706299|Q100706299]] | |- | [[കെ.എം. ചാക്കോ]] | | ഇന്ത്യയിലെ ഒരു രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1910" | 1910-10-24 | data-sort-value="1983" | 1983-04-10 | | | [[:d:Q101168707|Q101168707]] | |- | ''[[:d:Q102207701|Dinabandhu Sahoo]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q102207701|Q102207701]] | |- | [[ലക്ഷ്മീഭായി രാജ്വാദേ]] | [[പ്രമാണം:Rani Lakshmibai Rajwade.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1887" | 1887 | data-sort-value="1984" | 1984 | | | [[:d:Q102434863|Q102434863]] | |- | ''[[:d:Q103151287|ఆమంచర్ల శేషాచలపతిరావు]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q103151287|Q103151287]] | |- | ''[[:d:Q108888276|Beoncy Laishram]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | ''[[:d:Q1822188|ഇംഫാൽ വെസ്റ്റ് ജില്ല]]'' | | [[:d:Q108888276|Q108888276]] | |- | ''[[:d:Q106734360|Rajendra Kapila]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2021" | 2021-04-28 | | [[ഡെൽഹി|ദില്ലി]] | [[:d:Q106734360|Q106734360]] | |- | ''[[:d:Q105080301|Dilip Kumar Singh]]'' | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ (b. 1926) | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1926" | 1926-06-26 | | | | [[:d:Q105080301|Q105080301]] | |- | ''[[:d:Q105870899|కాళిదాసు వెంకటసుబ్బాశాస్త్రి]]'' | [[പ്രമാണം:Kalidasu Venkata Subbasastry.jpg|center|128px]] | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1883" | 1883 | data-sort-value="1953" | 1953 | | | [[:d:Q105870899|Q105870899]] | |- | ''[[:d:Q105948168|Jags Krishnan]]'' | [[പ്രമാണം:Jags Krishnan 1.jpg|center|128px]] | | [[ഓസ്ട്രേലിയ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1972" | 1972-04-23 | | [[കോട്ടഗിരി]] | | [[:d:Q105948168|Q105948168]] | |- | [[ദിവ്യ എസ്. അയ്യർ]] | [[പ്രമാണം:Dr. Divya S. Iyer IAS - incumbent Pathanamthitta district magistrate.jpg|center|128px]] | കേരളത്തിലെ ഐ.എ.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥ | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1984" | 1984-10-16 | | [[തിരുവനന്തപുരം]] | | [[:d:Q105988314|Q105988314]] | |- | ''[[:d:Q106221509|Roopa Dhatt]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | | | | | [[:d:Q106221509|Q106221509]] | |- | ''[[:d:Q106248428|Gauri Tendulkar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[പൂണെ]] | | [[:d:Q106248428|Q106248428]] | |- | ''[[:d:Q112971735|Gurpreet Kaur]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1990" | 1990 | | [[പെഹോവ, ഹരിയാന]] | | [[:d:Q112971735|Q112971735]] | |- | ''[[:d:Q107387933|Goru Krishna Babu]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959 | | ''[[:d:Q2352168|Jeypore]]'' | | [[:d:Q107387933|Q107387933]] | |- | ''[[:d:Q107453532|Gella Venkata Satyanarayana Murty]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | | data-sort-value="1959" | 1959 | | | [[:d:Q107453532|Q107453532]] | |- | ''[[:d:Q107610257|Ayyagari Mythili]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q107610257|Q107610257]] | |- | ''[[:d:Q107647347|Malladi Umadevi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q107647347|Q107647347]] | |- | ''[[:d:Q107647765|Vipperla Sujatha]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q107647765|Q107647765]] | |- | ''[[:d:Q107648988|Vipperla Satyanarayana]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1937" | 1937-12-15 | data-sort-value="2020" | 2020-06-13 | | | [[:d:Q107648988|Q107648988]] | |- | ''[[:d:Q107658445|Garuda Butchi Raju]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q107658445|Q107658445]] | |- | ''[[:d:Q108101243|Joyti Prokash Bose]]'' | | ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1894" | 1894 | data-sort-value="1968" | 1968 | | | [[:d:Q108101243|Q108101243]] | |- | ''[[:d:Q108405658|Kumudshankar Roy]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1892" | 1892-09-07 | data-sort-value="1950" | 1950-10-24 | [[ധാക്ക|ഢാക്ക]] | [[വെല്ലൂർ]] | [[:d:Q108405658|Q108405658]] | |- | ''[[:d:Q108405711|Hemendranath Ghosh]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1890" | 1890-11-16 | data-sort-value="1965" | 1965-12-12 | ''[[:d:Q1429697|ചാന്ദ്പുർ ജില്ല]]'' | | [[:d:Q108405711|Q108405711]] | |- | ''[[:d:Q108754507|Balaraman Vijayayraghavan Neelamegam]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1953" | 1953-11-12 | data-sort-value="2015" | 2015-01-29 | | | [[:d:Q108754507|Q108754507]] | |- | ''[[:d:Q110191163|Ashok Kumar Amrohi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1955" | 1955-10-13 | data-sort-value="2021" | 2021-04-27 | | [[ഗുഡ്‌ഗാവ്]] | [[:d:Q110191163|Q110191163]] | |- | ''[[:d:Q110566464|Alulru Vijayalakshmi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q110566464|Q110566464]] | |- | ''[[:d:Q110581483|Dhaniram Baruah]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1972" | 1972 | | | | [[:d:Q110581483|Q110581483]] | |- | ''[[:d:Q110597809|Dr. K. M. Saifullah]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1976" | 1976-09-12 | | ''[[:d:Q1925191|Samastipur]]'' | | [[:d:Q110597809|Q110597809]] | |- | ''[[:d:Q110662406|Paul Harris Daniel]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Paul Harris Daniel JEG6621.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1910" | 1910 | data-sort-value="2003" | 2003 | | | [[:d:Q110662406|Q110662406]] | |- | ''[[:d:Q110771548|Bharath Shetty Y]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1971" | 1971-09-08 | | [[മംഗളൂരു]] | | [[:d:Q110771548|Q110771548]] | |- | ''[[:d:Q111050893|Lata Desai]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1941" | 1941-08-08 | | | | [[:d:Q111050893|Q111050893]] | |- | ''[[:d:Q111334760|Narendra Prasad Misra]]'' | [[പ്രമാണം:Narendra Prasad Misra portrait.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1932" | 1932-07-10 | data-sort-value="2021" | 2021 | | | [[:d:Q111334760|Q111334760]] | |- | ''[[:d:Q111606292|Dasari Ramakrishna Prasad]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q111606292|Q111606292]] | |- | ''[[:d:Q112119155|Ranjan Pai]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1972" | 1972-11-11 | | | | [[:d:Q112119155|Q112119155]] | |- | ''[[:d:Q113627276|Julião Menezes]]'' | [[പ്രമാണം:Julião Menezes.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1909" | 1909-08-07 | data-sort-value="1980" | 1980-07-02 | | | [[:d:Q113627276|Q113627276]] | |- | ''[[:d:Q113682272|Vivek Parameswara Sarma]]'' | | ഇന്ത്യൻ ഡോക്ടർ | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q113682272|Q113682272]] | |- | ''[[:d:Q115556299|Anshita Aggarwal]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q115556299|Q115556299]] | |- | ''[[:d:Q116516777|Bindu Menon]]'' | [[പ്രമാണം:Bindu Menon.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1970" | 1970 | | | | [[:d:Q116516777|Q116516777]] | |- | ''[[:d:Q118115305|কালিদাস বৈদ্য]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2010" | 2010-10-25 | ''[[:d:Q609190|പിരോജ്പൂർ ജില്ല]]'' | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q118115305|Q118115305]] | |- | ''[[:d:Q118220150|Vijay Viswanathan]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ചെന്നൈ]] | | [[:d:Q118220150|Q118220150]] | |- | ''[[:d:Q118610627|Khrielie-ü Kire]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1918" | 1918-01-12 | data-sort-value="2013" | 2013-09-11 | | | [[:d:Q118610627|Q118610627]] | |- | ''[[:d:Q119727113|Edmond]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Edmond after his address at the UN University in Japan.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1990" | 1990-09-03 | | [[മംഗളൂരു]] | | [[:d:Q119727113|Q119727113]] | |- | ''[[:d:Q121032307|Amrit K. Patnaik]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q121032307|Q121032307]] | |- | ''[[:d:Q121864614|Trinetra Haldar Gummaraju]]'' | [[പ്രമാണം:Trinetra At Bandstand.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1997" | 1997-06-17 | | | | [[:d:Q121864614|Q121864614]] | |- | ''[[:d:Q121989274|Surajit Giri]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1977" | 1977-07-04 | | | | [[:d:Q121989274|Q121989274]] | |- | ''[[:d:Q122583797|Otilia Mascarenhas]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q122583797|Q122583797]] | |- | ''[[:d:Q122809349|Lalit Kumar Barua]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1890" | 1890 | data-sort-value="1960" | 1960 | ''[[:d:Q11938328|Nagaon]]'' | | [[:d:Q122809349|Q122809349]] | |- | ''[[:d:Q122853736|Prashant Madanmohan]]'' | [[പ്രമാണം:2023-09-28 22 16 04-Window.png|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1985" | 1985-07-31 | | [[തഞ്ചാവൂർ]] | | [[:d:Q122853736|Q122853736]] | |- | ''[[:d:Q122899983|Savitha Devi Yelamanchi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[വിശാഖപട്ടണം]] | | [[:d:Q122899983|Q122899983]] | |- | ''[[:d:Q123113595|Sthabir Dasgupta]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1949" | 1949-01-18 | data-sort-value="2023" | 2023-09-05 | [[ജംഷഡ്പൂർ|ജംഷദ്‌പൂർ]] | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q123113595|Q123113595]] | |- | ''[[:d:Q123122836|Subba Rao Bhavaraju]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]] | data-sort-value="1942" | 1942 | | ''[[:d:Q1639492|രാജമന്ദ്രി]]'' | | [[:d:Q123122836|Q123122836]] | |- | ''[[:d:Q123123188|Satyavaraprasad Kadali]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1960" | 1960-06-10 | | | | [[:d:Q123123188|Q123123188]] | |- | ''[[:d:Q123226038|Satyanarayana Gavarasana]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2020" | 2020 | | | [[:d:Q123226038|Q123226038]] | |- | ''[[:d:Q123335093|Raghvendra Sharma]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q123335093|Q123335093]] | |- | ''[[:d:Q123338244|Katayun Virkar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1918" | 1918-08-04 | data-sort-value="2011" | 2011-07-28 | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q123338244|Q123338244]] | |- | ''[[:d:Q123487647|Anjali Mukhopadhyay]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1931" | 1931 | data-sort-value="1983" | 1983-11-17 | ''[[:d:Q2036954|Ranaghat]]'' | | [[:d:Q123487647|Q123487647]] | |- | ''[[:d:Q123492569|Dr. Mohana Rao Patibandla]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1978" | 1978-04-20 | | [[പ്രകാസം ജില്ല|പ്രകാശം ജില്ല]] | | [[:d:Q123492569|Q123492569]] | |- | ''[[:d:Q123553817|Nayanjyoti Sarma]]'' | [[പ്രമാണം:Nayan Jyoti Sharma (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1993" | 1993-06-03 | | | | [[:d:Q123553817|Q123553817]] | |- | ''[[:d:Q123691897|വസന്ത മുത്തുസ്വാമി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1948" | 1948-07-12 | data-sort-value="2023" | 2023-02-21 | | | [[:d:Q123691897|Q123691897]] | |- | ''[[:d:Q124608485|Shyam Krishnasamy]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ചെന്നൈ]] | | [[:d:Q124608485|Q124608485]] | |- | ''[[:d:Q124610941|Aqsa Shaikh]]'' | [[പ്രമാണം:Aqsa Shaikh at Vax centres.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | ''[[:d:Q2724879|Islampura]]'' | | [[:d:Q124610941|Q124610941]] | |- | ''[[:d:Q124727043|Parvati Soren]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q124727043|Q124727043]] | |- | ''[[:d:Q124736989|Bijayalaxmi Biswal]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q124736989|Q124736989]] | |- | ''[[:d:Q124759868|Gannavarapu Varaha Narasimha Murthy]]'' | [[പ്രമാണം:డా. గన్నవరపు నరసింహమూర్తి.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ]] | data-sort-value="1951" | 1951-07-16 | | ''[[:d:Q3426021|Srungavarapukota]]'' | | [[:d:Q124759868|Q124759868]] | |- | ''[[:d:Q124829884|Sesh Kamal Sunkara]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[വിശാഖപട്ടണം]] | | [[:d:Q124829884|Q124829884]] | |- | ''[[:d:Q124967301|Praneeta Malipeddi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1996" | 1996 | | [[ന്യൂ ഡെൽഹി]] | | [[:d:Q124967301|Q124967301]] | |- | ''[[:d:Q124967365|Malipeddi Bhaskara Rao]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q124967365|Q124967365]] | |- | ''[[:d:Q124985179|Malipeddi Krishna Rao]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q124985179|Q124985179]] | |- | ''[[:d:Q125023325|Indubhushan Basu]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1892" | 1892-12-18 | data-sort-value="1975" | 1975-12-26 | | | [[:d:Q125023325|Q125023325]] | |- | ''[[:d:Q125029329|G. Ram Gopal Naik]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ഗുണ്ടൂർ]] | | [[:d:Q125029329|Q125029329]] | |- | ''[[:d:Q125758743|Usha Desai]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q125758743|Q125758743]] | |- | ''[[:d:Q125824960|Jatindranath Ghosal]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]]<br/>[[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]] | data-sort-value="1878" | 1878-09-02 | data-sort-value="1968" | 1968-04-25 | ''[[:d:Q712504|Baranagar]]'' | | [[:d:Q125824960|Q125824960]] | |- | ''[[:d:Q125885349|Naga Madhuri]]'' | [[പ്രമാണം:Dr Naga Madhuri 02.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q125885349|Q125885349]] | |- | ''[[:d:Q126010684|ఎరవెల్లి చంద్రశేఖర్‌రావు]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1961" | 1961-02-12 | | ''[[:d:Q6943191|Mustabad mandal]]'' | | [[:d:Q126010684|Q126010684]] | |- | ''[[:d:Q126364985|Kalyan Vaijinathrao Kale]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1963" | 1963-07-19 | | [[ഔറംഗാബാദ്]] | | [[:d:Q126364985|Q126364985]] | |- | ''[[:d:Q126365069|Kadiyam Kavya]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1980" | 1980 | | | | [[:d:Q126365069|Q126365069]] | |- | ''[[:d:Q126365605|Sharmila Sarkar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q126365605|Q126365605]] | |- | ''[[:d:Q126371681|Rani Srikumar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q126371681|Q126371681]] | |- | ''[[:d:Q127424806|కొడాలి వీరయ్య]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1928" | 1928-08-20 | data-sort-value="2000" | 2000-12-12 | ''[[:d:Q13007149|Moparru]]'' | | [[:d:Q127424806|Q127424806]] | |- | ''[[:d:Q127691439|G. Vijaya Rama Rao]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1954" | 1954-06-02 | | ''[[:d:Q65317725|Velair Mandal]]'' | | [[:d:Q127691439|Q127691439]] | |- | ''[[:d:Q127745948|Nirmala Prabhavathy Moillakalva]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q127745948|Q127745948]] | |- | ''[[:d:Q131924124|G. Nachiar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1940" | 1940-09-15 | | ''[[:d:Q16311342|Vadamalapuram]]'' | | [[:d:Q131924124|Q131924124]] | |- | ''[[:d:Q132130716|प्रेमा धनराज]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1950" | 1950-06-30 | | [[ബെംഗളൂരു]] | | [[:d:Q132130716|Q132130716]] | |- | ''[[:d:Q135422663|Girish Tiwari]]'' | [[പ്രമാണം:Dr Girish Tiwari.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q135422663|Q135422663]] | |- | ''[[:d:Q135450466|Shruti Hegde]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ഹുബ്ലി]] | | [[:d:Q135450466|Q135450466]] | |- | ''[[:d:Q129215269|P.D. Sinha]]'' | [[പ്രമാണം:Dr P.D. Sinha (cropped).jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="1992" | 1992 | ''[[:d:Q7802954|Tilouthu]]'' | | [[:d:Q129215269|Q129215269]] | |- | ''[[:d:Q130229563|H. Girijamma]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | data-sort-value="2021" | 2021 | ''[[:d:Q1708108|Harihar]]'' | [[ദാവൺഗരെ]] | [[:d:Q130229563|Q130229563]] | |- | ''[[:d:Q130235905|കെ എൻ പിഷാരടി]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1892" | 1892-08-22 | data-sort-value="1972" | 1972-06-08 | [[ചൊവ്വര]] | [[ഇരിഞ്ഞാലക്കുട]] | [[:d:Q130235905|Q130235905]] | |- | ''[[:d:Q130282828|Abhaya]]'' | [[പ്രമാണം:Protest against Kolkata rape-murder.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1993" | 1993<br/>1992 | data-sort-value="2024" | 2024-08-09 | No/unknown value | [[ആർ. ജി. കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആന്റ് ഹോസ്പിറ്റൽ]] | [[:d:Q130282828|Q130282828]] | |- | ''[[:d:Q130989476|Nalini Parthasarathi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q130989476|Q130989476]] | |- | ''[[:d:Q131125923|Dr. Syed Ashique Hussain]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1917" | 1917 | data-sort-value="1980" | 1980-04-07 | ''[[:d:Q100093|ഷൈഖ് പുര ജില്ല]]'' | ''[[:d:Q100093|ഷൈഖ് പുര ജില്ല]]'' | [[:d:Q131125923|Q131125923]] | |- | ''[[:d:Q131308670|Abdul Jaleel Faridi]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1913" | 1913 | data-sort-value="1974" | 1974-05-19 | | | [[:d:Q131308670|Q131308670]] | |- | ''[[:d:Q131342365|B. D. Chaurasia]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1937" | 1937-10-01 | data-sort-value="1985" | 1985-05-05 | ''[[:d:Q712625|Barigarh]]'' | | [[:d:Q131342365|Q131342365]] | |- | ''[[:d:Q131584064|Sundaram Krishnamurthy]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യൻ യൂണിയൻ]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1919" | 1919-09-12 | data-sort-value="2010" | 2010-07-02 | | | [[:d:Q131584064|Q131584064]] | |- | [[സുചിത്ര എല്ല]] | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1963" | 1963 | | ''[[:d:Q1557417|തിരുട്ടണി]]'' | | [[:d:Q131912917|Q131912917]] | |- | ''[[:d:Q133307845|Harinath Mukherjee]]'' | [[പ്രമാണം:Harinath Mukherjee.png|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1953" | 1953-11-15 | | | | [[:d:Q133307845|Q133307845]] | |- | ''[[:d:Q133835157|Kamal Kumar Mallik]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | No/unknown value | No/unknown value | | | [[:d:Q133835157|Q133835157]] | |- | ''[[:d:Q134358077|Narendranath Datta]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1884" | 1884-09-21 | data-sort-value="1949" | 1949-04-06 | ''[[:d:Q3347783|Bangora bazar Upazila]]'' | [[കൊൽക്കത്ത]] | [[:d:Q134358077|Q134358077]] | |- | ''[[:d:Q134396596|Rajaniprabha Saikia]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q134396596|Q134396596]] | |- | ''[[:d:Q134485163|Mohammed Idrees Habban]]'' | [[പ്രമാണം:Habibul Ummat Hazrat Moulana Dr Hakeem Mohammed Idrees Habban Raheemi.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | | | ''[[:d:Q766888|Charthaval]]'' | [[ബെംഗളൂരു]] | [[:d:Q134485163|Q134485163]] | |- | ''[[:d:Q134561917|Kolli S. Chalam]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q134561917|Q134561917]] | |- | ''[[:d:Q135006390|డా. మానిక్యమ్మ]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q135006390|Q135006390]] | |- | ''[[:d:Q135045436|G Nachiyar]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1940" | 1940-09-15 | | [[തമിഴ്‌നാട്]] | | [[:d:Q135045436|Q135045436]] | |- | ''[[:d:Q135087245|డా. మంజుల అనంతకృష్ణన్ (AICTE సభ్యురాలు, విద్యావేత్త)]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q135087245|Q135087245]] | |- | ''[[:d:Q135184523|சுதா சேஷய்யன்]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1961" | 1961-09-25 | | | | [[:d:Q135184523|Q135184523]] | |- | ''[[:d:Q135273140|தி. சா. ராஜு]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1926" | 1926-08-15 | | ''[[:d:Q23737657|Thillaisthanam Gram Panchayat]]''<br/>[[തഞ്ചാവൂർ ജില്ല]] | | [[:d:Q135273140|Q135273140]] | |- | ''[[:d:Q140215026|Chetan Kalal]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q140215026|Q140215026]] | |- | ''[[:d:Q140242491|Suresh Chandra Bandyopadhyay]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1887" | 1887-11-19 | data-sort-value="1961" | 1961-10-12 | | | [[:d:Q140242491|Q140242491]] | |- | ''[[:d:Q140244503|K. Nallamuthu]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1947" | 1947-03-15 | | ''[[:d:Q24930384|സമീൻ ​​അറ്റൂർ]]'' | | [[:d:Q140244503|Q140244503]] | |- | ''[[:d:Q140264953|N. Masilamani]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1954" | 1954-06-14 | | | | [[:d:Q140264953|Q140264953]] | |- | ''[[:d:Q140285274|P. K. M. Muthuramalingam]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1963" | 1963-06-11 | | | | [[:d:Q140285274|Q140285274]] | |- | ''[[:d:Q140303417|து. திருமூர்த்தி]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1933" | 1933-04-21 | | ''[[:d:Q2716139|Thiruporur]]'' | | [[:d:Q140303417|Q140303417]] | |- | ''[[:d:Q140307711|Sharangadhara]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="14" | 14 | | | | [[:d:Q140307711|Q140307711]] | |- | ''[[:d:Q140311223|Kaviraj Umeshchandra Gupta]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1900" | 19th century | | | | [[:d:Q140311223|Q140311223]] | |- | ''[[:d:Q140312709|Priyadatt Patel]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1988" | 1988-12-01 | | | | [[:d:Q140312709|Q140312709]] | |- | ''[[:d:Q140315131|Kulvinder Kochar Kaur]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q140315131|Q140315131]] | |- | ''[[:d:Q140332237|V. Dhanaraj]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1959" | 1959-03-27 | data-sort-value="2024" | 2024-03-07 | ''[[:d:Q2465640|Vandavasi]]'' | | [[:d:Q140332237|Q140332237]] | |- | ''[[:d:Q140400190|Irshad Palakkal]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q140400190|Q140400190]] | |- | ''[[:d:Q135935085|Rajib Kumar Sarmah]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q135935085|Q135935085]] | |- | ''[[:d:Q135935634|Athira Sarasa]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[കൊല്ലം]] | | [[:d:Q135935634|Q135935634]] | |- | ''[[:d:Q136337365|Ankita Dave]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1987" | 1987-06-22 | | [[മുംബൈ]] | | [[:d:Q136337365|Q136337365]] | |- | ''[[:d:Q136358953|Ali Mohammad Jan]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1914" | 1914-09-03 | data-sort-value="1988" | 1988-10-31 | [[ശ്രീനഗർ]] | | [[:d:Q136358953|Q136358953]] | |- | ''[[:d:Q136514490|Dr. Niket Patel]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1989" | 1989-12-27 | | [[ആനന്ദ്, ഗുജറാത്ത്]] | | [[:d:Q136514490|Q136514490]] | |- | ''[[:d:Q136905080|Dr. Arpit Chopra Jain]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1980" | 1980-07-23 | | ''[[:d:Q113485010|ഖൈരഗഡ്-ചുയിഖദൻ-ഗണ്ഡായി ജില്ല]]'' | | [[:d:Q136905080|Q136905080]] | |- | ''[[:d:Q137647684|Dorothy May Satur]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1902" | 1902-05-28 | data-sort-value="1981" | 1981-03-28 | | | [[:d:Q137647684|Q137647684]] | |- | ''[[:d:Q138750427|Shashikant Thacker]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q138750427|Q138750427]] | |- | ''[[:d:Q139071510|Abusha Bibi Marikar]]'' | [[പ്രമാണം:Dr. Abusha bibi markar.jpg|center|128px]] | | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1912" | 1912-01-22 | data-sort-value="1996" | 1996-08-08 | | | [[:d:Q139071510|Q139071510]] | |- | ''[[:d:Q139589336|Appou Tamijmarane]]'' | | | [[യുണൈറ്റഡ് കിങ്ഡം]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q139589336|Q139589336]] | |- | ''[[:d:Q139891089|Dr. Chirag Bhandari]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | [[ജയ്‌പൂർ]] | | [[:d:Q139891089|Q139891089]] | |- | ''[[:d:Q139894154|Neha Dwivedi]]'' | | | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q139894154|Q139894154]] | |- | ''[[:d:Q139964423|ദേവകരൻ വാജ്‌പേയി]]'' | | ഇന്ത്യൻ ആയുർവേദ പണ്ഡിതൻ, എഴുത്തുകാരൻ, വിവർത്തകൻ (1888–1956) | [[ഇന്ത്യ]] | data-sort-value="1888" | 1888 | data-sort-value="1956" | 1956 | [[ഉത്തർ‌പ്രദേശ്]] | [[വാരാണസി]] | [[:d:Q139964423|Q139964423]] | |- | ''[[:d:Q139997712|ഗണേഷ് ഏക്‌നാഥ് ബോർമ]]'' | | മറാത്തി വൈദ്യൻ, വൈദ്യശാസ്ത്ര പണ്ഡിതൻ, എഴുത്തുകാരൻ. | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q139997712|Q139997712]] | |- | ''[[:d:Q139997783|കൃഷ്ണശാസ്ത്രി ഭടവദേവക്]]'' | | 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ആയുർവേദ വൈദ്യൻ, സംസ്കൃത പണ്ഡിതൻ, വൈദ്യജീവൻ്റെയും സുഭാഷിത രത്നാകരയുടെയും വിവർത്തകൻ | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q139997783|Q139997783]] | |- | ''[[:d:Q140006956|മണ്ഡി ശങ്കര ഗോവിന്ദജി]]'' | | ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യകാല ആയുർവേദ വൈദ്യൻ, ക്ലിനിക്കൽ പണ്ഡിതൻ, എഴുത്തുകാരൻ. | [[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q140006956|Q140006956]] | |- | ''[[:d:Q140051847|Badrilal]]'' | | | [[ബ്രിട്ടീഷ് രാജ്]]<br/>[[ഇന്ത്യ]] | | | | | [[:d:Q140051847|Q140051847]] | |} {{Wikidata list end}} mktnbx1m0vzvgqrxa82jpbqan8pvtmi 0 538829 4642820 4504552 2026-07-03T05:43:11Z Ajeeshkumar4u 108239 ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; കാണുക [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642820 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{notability|date=2021 ഏപ്രിൽ}} {{Infobox person |name = നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ |image = |birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1964|05|30}}<ref name = Profile/> |birth_place = [[തൃശ്ശൂർ]], [[കേരളം]]<ref name = bio>{{cite web|url=http://nandakumarkalarikkal.com/|title=Details|publisher=|language=en|access-date=2021-04-24|archive-date=2021-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424054402/http://nandakumarkalarikkal.com/|url-status=dead}}</ref> |children = |nationality = ഇന്ത്യൻ |other_names = |occupation = അധ്യാപകൻ | parents = |spouse = }} 1983 ഒക്ടോബർ 2 ന് സ്ഥാപിതമായ [[മഹാത്മാഗാന്ധി സർവ്വകലാശാല]] അഥവാ എം.ജി.യൂനിവേഴ്‌സിറ്റിയിലെ ഒരു മുതിർന്ന [[പ്രൊഫസ്സർ|പ്രൊഫസ്സറും]] ഡയറക്ടറുമാണ് '''പ്രഫ. ഡോ നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ'''.<ref name = Profile>{{cite web|url=https://spap.mgu.ac.in/dr-nandakumar-kalarikkal/|title=Prof. (Dr.) Nandakumar Kalarikkal|publisher=Mg University|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://scholar.google.co.in/citations?user=vgr6uKIAAAAJ&hl=en|title=Google Scholar|language=en}}</ref> സാംസ്കാരിക തലസ്ഥാന നഗരമായ [[തൃശ്ശൂർ ജില്ല|തൃശ്ശൂരിലെ]] [[വടക്കാഞ്ചേരി നഗരസഭ|വടക്കാഞ്ചേരിയിലാണ്]] നന്ദകുമാർ ജനിച്ചത്. പ്രാദേശിക സർക്കാർ സ്കൂളുകളിൽ പ്രൈമറി, ഹൈസ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം പൂർത്തിയാക്കി. പിന്നീട് ശ്രീ വ്യാസ എൻ‌എസ്‌എസ് കോളേജിൽ നിന്ന് പ്രീ-ഡിഗ്രിയും തൃശ്ശൂർ [[ശ്രീ കേരള വർമ്മ കോളേജ്|ശ്രീ കേരള വർമ്മ കോളേജിൽ]] നിന്ന് [[ബിരുദം|ബിരുദവും]] നേടി.<ref name = bio /> == അവലംബം == {{Reflist}} [[വർഗ്ഗം:1964-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:മേയ് 30-ന് ജനിച്ചവർ]] 5nhqle3j7fktx3vmcygy2j6sc2klchn 0 539699 4642674 3802576 2026-07-02T14:32:39Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4642674 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Olga Speranskaya}} {{Infobox scientist | honorific_prefix = Dr. | name = ഓൾഗ സ്‌പെറൻസ്കായ | honorific_suffix = PhD | native_name = Ольга Сперанская | native_name_lang = റഷ്യൻ | image = <!--(filename only, i.e. without "File:" prefix)--> | image_size = | image_upright = | alt = | caption = | birth_name = <!-- if different from "name" --> | birth_date = <!--{{birth date |YYYY|MM|DD}}--> | birth_place = | home_town = | other_names = | pronounce = | residence = | citizenship = റഷ്യൻ | nationality = റഷ്യൻ | fields = പരിസ്ഥിതി ഭൗതികശാസ്ത്രം <br> ജിയോഫിസിക്സ് | workplaces = | patrons = | education = | alma_mater = Russian Academy of Sciences Institute of Water Problems <br> മോസ്കോ സ്റ്റേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി | known_for = | influences = | influenced = | awards = ഗോൾഡ്മാൻ എൻവിയോൺമെന്റൽ പ്രൈസ് (2009) <br> ചാമ്പ്യൻ ഓഫ് ദി എർത്ത് (2011) | spouse = <!--(or | spouses = )--> | partner = <!--(or | partners = )--> | children = | signature = <!--(filename only)--> | signature_alt = | website = {{URL|https://twitter.com/OlgaSperansk}} | footnotes = }} റഷ്യൻ ശാസ്ത്രജ്ഞയും പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകയുമാണ് '''ഓൾഗ സ്‌പെറൻസ്കായ''' (റഷ്യൻ: Ольга).<ref name="Time2009">{{cite news|url=http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924154_1924432,00.html|title=Scientists & Innovators Olga Speranskaya|last=Wendle|first=John|issue=Heroes of the Environment 2009|date=2009-09-22|publisher=[[Time (magazine)|Time]]|accessdate=2019-05-27}}</ref><ref name="GoldmanBBC">{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/picture_gallery/08/sci_nat_the_goldman_prize_2009/html/4.stm|title=BBC NEWS {{!}} In pictures : The Goldman Prize 2009, Olga Speranskaya|website=news.bbc.co.uk|access-date=2019-05-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.no-burn.org/russian-scientist-olga-speranskaya-wins-goldman-award-for-her-anti-toxic-work/|title=Russian scientist Olga Speranskaya wins Goldman Award for her anti-toxic work|publisher=Global Alliance for Incinerator Alternatives|language=en-US|access-date=2019-05-11|archive-date=2021-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210228023430/https://www.no-burn.org/russian-scientist-olga-speranskaya-wins-goldman-award-for-her-anti-toxic-work/|url-status=dead}}</ref><ref name="Goldmanorg">{{Cite web|url=https://www.goldmanprize.org/recipient/olga-speranskaya/|title=Olga Speranskaya|website=Goldman Environmental Foundation|language=en-US|access-date=2019-05-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://web.unep.org/championsofearth/laureates/2011/dr-olga-speranskaya|title=Dr. Olga Speranskaya|website=web.unep.org|access-date=2019-05-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.swissinfo.ch/ger/gesellschaft/uno-umweltpreis-fuer-solarpionier-louis-palmer/30208282|title=UNO-Umweltpreis für Solarpionier Louis Palmer|last=swissinfo.ch|first=Rita Emch, New York|website=SWI swissinfo.ch|language=de|access-date=2019-05-11}}</ref>1997 മുതൽ ഓൾഗ മോസ്കോയിലെ ഇക്കോ അക്കോർഡ് സെന്റർ ഫോർ എൻവയോൺമെന്റ് ആന്റ് സസ്റ്റെയിനബിൾ ഡവലപ്മെന്റിന്റെ കെമിക്കൽ സേഫ്റ്റി പ്രോഗ്രാമിന്റെ ഡയറക്ടറാണ്. മോസ്കോ സ്റ്റേറ്റ് യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ജിയോഫിസിക്സിൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും റഷ്യൻ അക്കാദമി ഓഫ് സയൻസസിൽ നിന്ന് പരിസ്ഥിതി ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ ഡോക്ടറേറ്റും നേടിയിട്ടുണ്ട്.<ref name="Goldmanorg" /><ref name="Holyoke">{{cite web|url=https://www.mtholyoke.edu/global/global-scholars/olga-speranskaya|title=Olga Speranskaya 2013 Carol Hoffmann Collins Global Scholar-in-Residence|publisher=[[Mount Holyoke College]]|accessdate=2019-06-17|archive-date=2019-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190422163153/https://www.mtholyoke.edu/global/global-scholars/olga-speranskaya|url-status=dead}}</ref>2010 മുതൽ 2018 വരെ ഇന്റർനാഷണൽ പി‌ഒ‌പി എലിമിനേഷൻ നെറ്റ്‌വർക്കിന്റെ സഹഅദ്ധ്യക്ഷ ആയിരുന്നു.<ref name="IPENexec">{{cite web|url=https://ipen.org/about/executive-committee|title=FORMER IPEN CO-CHAIRS|publisher=[[IPEN]]|accessdate=2019-06-13|archive-date=2019-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190817172145/https://ipen.org/about/executive-committee|url-status=dead}}</ref><ref name="VOA">{{cite news|url=https://www.voanews.com/science-health/un-group-aims-cut-chemical-risks|title=UN Group Aims to Cut Chemical Risks |publisher=[[Voice of America]]|last=Schlein|first=Lisa|date=2015-10-02|accessdate=2019-06-13}}</ref> ജൈവ മലിനീകരണത്തിനെതിരെ നിരവധി പ്രചാരണങ്ങൾക്ക് സ്‌പെറൻസ്‌കായ നേതൃത്വം നൽകുകയും അപകടകരമായ രാസവസ്തുക്കൾ സംസ്‌കരിക്കുന്നതിനും ഗതാഗതം നിരോധിക്കുന്നതിനും പോരാടുകയും വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ നയപരമായ മാറ്റങ്ങൾക്ക് സർക്കാർ തീരുമാനമെടുക്കുന്നവർക്ക് വിവരങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്തു. 1990 കളിൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ തകർന്നതിനെത്തുടർന്ന് വിഷമയമായ പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങളുടെ രൂപരേഖയടങ്ങുന്ന അവരുടെ ലേഖനം ഫിനാൻഷ്യൽ ടൈംസ് അച്ചടിച്ചതോടെയാണ് സ്‌പെറൻസ്കായയുടെ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്. <ref name="SFGate">{{cite web|url=https://www.sfgate.com/bayarea/article/Activist-crusades-against-toxic-waste-in-Russia-3244401.php|title=Activist crusades against toxic waste in Russia|last=Ustinova|first=Anastasia|publisher=[[San Francisco Chronicle]]|date=2009-04-18|accessdate=2019-06-17}}</ref>1991 ൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ പിരിച്ചുവിട്ടപ്പോൾ, പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ നിരോധിച്ചിരുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് ടൺ കാലഹരണപ്പെട്ട രാസവസ്തുക്കളും ഡിഡിടി പോലുള്ള കീടനാശിനികളും കിഴക്കൻ യൂറോപ്പ്, കോക്കസസ്, മധ്യേഷ്യ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ചിതറിക്കിടക്കുകയായിരുന്നു.<ref name="DiscoverMag">{{Cite web|url=http://blogs.discovermagazine.com/80beats/2009/04/20/winners-of-the-environmental-nobel-prizes-fought-for-a-cleaner-planet/|title=Winners of the "Environmental Nobel Prizes" Fought for a Cleaner Planet|last=Strickland|first=Eliza|date=2009-04-20|work=[[Discover (magazine)|Discover]]|access-date=2019-05-11|archive-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511032800/http://blogs.discovermagazine.com/80beats/2009/04/20/winners-of-the-environmental-nobel-prizes-fought-for-a-cleaner-planet/|url-status=dead}}</ref>അനുചിതമായ സംഭരണവും തുടർന്നുള്ള ഉപേക്ഷിക്കലും ഭൂഗർഭജലത്തിലേക്ക് ഒഴുകിപ്പോകാനും മനുഷ്യരും മൃഗങ്ങളും കഴിക്കാൻ ഇടയാക്കുകയും ജനന വൈകല്യങ്ങൾക്കും ആരോഗ്യ പ്രശ്‌നങ്ങൾക്കും കാരണമാവുകയും ചെയ്തു.<ref name="Time2009" />ദരിദ്ര കാർഷിക സമൂഹങ്ങളിൽ അവരുടെ വിളകളിലും പൂന്തോട്ടങ്ങളിലും ഉപയോഗിക്കുന്നതിനുള്ള രാസവസ്തുക്കൾ ശേഖരിക്കുന്ന കൃഷിക്കാരുടെ സംഭരണശാലകൾ അവശേഷിക്കുന്നു എന്നതാണ് പ്രശ്നം കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമാക്കുന്നത്. ഏഷ്യയിലെ ചില ഭാഗങ്ങളിൽ പഴങ്ങൾ കൂടുതൽ കാലം പുതുമയുള്ളതാക്കാനും സ്ത്രീകളും കുട്ടികളും ഓപ്പൺ മാർക്കറ്റുകളിൽ വിൽക്കുകയും ഭക്ഷ്യ ഉൽപന്നങ്ങൾക്കൊപ്പം സൂക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="BigThink">{{cite web|url=https://bigthink.com/is-olga-speranskaya-the-next-al-gore-a-big-think-exclusive-interview|title=Is Olga Speranskaya The Next Al Gore? A Big Think Exclusive Interview|last=Shtogren|first=Zachary|work=[[Big Think]]|date=2009-04-22|accessdate=2019-06-13|archive-date=2021-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210505043935/https://bigthink.com/is-olga-speranskaya-the-next-al-gore-a-big-think-exclusive-interview|url-status=dead}}</ref> സ്ഥിരമായ ജൈവ മലിനീകരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സ്റ്റോക്ക്ഹോം കൺവെൻഷന് കുറഞ്ഞത് 128 രാജ്യങ്ങളെങ്കിലും മുൻ സോവിയറ്റ് രാജ്യങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും അംഗീകാരം നൽകുന്നതിൽ അവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ സ്വാധീനിച്ചു; അക്കാലത്ത് അന്നത്തെ പ്രസിഡന്റ് [[വ്ലാദിമിർ പുടിൻ]] ഒപ്പിട്ടെങ്കിലും റഷ്യൻ ഫെഡറേഷൻ ഇത് അംഗീകരിച്ചില്ല. <ref name="SFGate" /><ref name="BigThink" /> എൻ‌ജി‌ഒകളുടെ പ്രായോഗിക സമ്മർദ്ദത്തിലൂടെ അവർ മേഖലയിലെ പന്ത്രണ്ട് രാജ്യങ്ങളിൽ ഒമ്പത് രാജ്യങ്ങളെ കൺവെൻഷന്റെ ആഗോള മീറ്റിംഗുകളിൽ പങ്കെടുപ്പിച്ചു.<ref name="Goldmanorg" /> == അംഗീകാരം == അവരുടെ പാരിസ്ഥിതിക പ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഫലമായി 2009 ൽ ഗോൾഡ്മാൻ പരിസ്ഥിതി സമ്മാനം നേടിയ സ്പീറൻസ്കായ <ref name="GoldmanBBC"/> 2011 ൽ ഐക്യരാഷ്ട്ര പരിസ്ഥിതി പരിപാടി ചാമ്പ്യൻസ് ഓഫ് എർത്ത് ആയി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite web|url=http://sdg.iisd.org/news/un-champions-of-the-earth-announced-2/|title=UN Champions of the Earth Announced |last=Ashton|first=Melanie |publisher=[[International Institute for Sustainable Development]] |date=2011-08-11 |accessdate=2019-03-23}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} {{authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഗോൾഡ്മാൻ എൻവിയോൺമെന്റൽ പ്രൈസ് ജേതാക്കൾ]] [[വർഗ്ഗം:റഷ്യൻ ഭൗതികശാസ്ത്രജ്ഞർ]] [[വർഗ്ഗം:റഷ്യൻ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:റഷ്യൻ ശാസ്ത്രജ്ഞർ]] kwj9eglpg2r2grimci5htcw3q1t6xsn 3 551537 4642842 3647049 2026-07-03T06:03:21Z Ajeeshkumar4u 108239 അറിയിപ്പ്: [[ജോസഫ് ചാലിശ്ശേരി]] [[WP:AFD|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളിലേക്ക്]] ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642842 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Maneesh Thippalassery | Maneesh Thippalassery | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 16:49, 19 ഓഗസ്റ്റ് 2021 (UTC) == [[:ജോസഫ് ചാലിശ്ശേരി]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ജോസഫ് ചാലിശ്ശേരി]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോസഫ് ചാലിശ്ശേരി]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 06:03, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) 4fduxlqvnjtgjtijboha18e2q3x7n4j 0 551540 4642840 3647664 2026-07-03T06:03:21Z Ajeeshkumar4u 108239 ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; കാണുക [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോസഫ് ചാലിശ്ശേരി]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642840 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{ശ്രദ്ധേയത}} കടവല്ലൂർ പഞ്ചായത്തിലെ കൊരട്ടിക്കരയിൽ 1948-ൽ ജനനം. വിദ്യഭ്യാസം കടവല്ലൂർ ഹൈസ്ക്കൂൾ, തുടർന്ന് ആനക്കരെ ട്രെയിനിങ്ങ് കോളേജിൽ ടി.ടി.സി. .അവിടെ പഠിക്കുമ്പോൾ മുതൽ കെ എസ്.യു. വഴി രാഷ്ട്രിയത്തിൽ സജീവമായി.കെ.എസ്.യു. പാലക്കാട് ജില്ലാ വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ആയിരിക്കെ ചാലിശ്ശേരി സഹകരണ സംഘം ഡയറക്ടർ. പിന്നീട് അക്കിക്കാവ് TMVHS -ൽ അധ്യാപകനായി. രാഷ്ട്രിയത്തിലും , അധ്യാപനത്തിലും , സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിലും കഴിവു തെളിയിച്ച മനുഷ്യ സ്നേഹി. കെ.എസ്.യു. പാലക്കാട് ജില്ലാ വൈസ് പ്രസിഡന്റ് യൂത്ത് കോൺഗ്രസ് വടക്കാഞ്ചേരി നിയോജക മണ്ഡലം പ്രസിഡന്റ്, തൃശ്ശൂർ ജില്ലാ വൈസ് പ്രസിഡന്റ് ഡി.സി.സി. തൃശ്ശൂർ ജനറൽ സെക്രട്ടറി, കെ.പി.സി.സി. മെമ്പർ യു.ഡി.എഫ് ജില്ലാ ചെയർമാൻ തൃശ്ശൂർ കടവല്ലൂർ സർവീസ് സഹകരണ ബാങ്ക് പ്രസിഡന്റ് കൊച്ചിൻ ഭൂപണയ ബാങ്ക് പ്രസിഡന്റ് തലപ്പിള്ളി കാർഷിക ഗ്രാമ വികസന ബാങ്ക് പ്രസിഡന്റ് കേരള സംസ്ഥാന സഹകരണ സർവ്വീസ് പരീക്ഷ ബോഡ് മെമ്പർ ഇഫ്ക്കോ ഡയറക്ടർ ബോർഡ് മെബർ hrmmdy0w0zr4rg79av2h49rjwsq3g13 3 558128 4642816 3686232 2026-07-03T05:40:16Z Ajeeshkumar4u 108239 അറിയിപ്പ്: [[പീറ്റർ നോക്സ്]] [[WP:AFD|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളിലേക്ക്]] ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642816 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: അനീഷ ജറാൾഡ് | അനീഷ ജറാൾഡ് | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 11:19, 8 നവംബർ 2021 (UTC) == [[:പീറ്റർ നോക്സ്]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:പീറ്റർ നോക്സ്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പീറ്റർ നോക്സ്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:40, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) 3pqrebteek7l3gpei0porskuqpohlgd 0 560876 4642814 3695800 2026-07-03T05:40:15Z Ajeeshkumar4u 108239 ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; കാണുക [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പീറ്റർ നോക്സ്]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642814 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{notability|date=2021 ഡിസംബർ}} {{unreferenced|date=2021 ഡിസംബർ}} ഡി പീറ്റർ നോക്സ് ( Peter Knox) 1871 ൽ ജനിച്ച ഡി. പീറ്റർ നോക്സ് സുവിശേഷ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായും ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തികൾക്കായും സ്വയം സമർപ്പിച്ച വ്യക്തിയായിരുന്നു. വളരെ ചെറിയ പ്രായത്തിൽ തന്നെ  സ്വന്തം ജീവിത നിയോഗം തിരിച്ചറിഞ്ഞ, അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആദ്യകാലനാമം പത്രോസ് എന്നാണ്. നാഗർകോവിലിലെ വൈദിക സെമിനാരിയിൽ നിന്നും വൈദിക പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ അദ്ദേഹത്തിന് ,സുവിശേഷ പ്രവർത്തകനായിരുന്ന, ഇംഗ്ലണ്ട് സ്വദേശി ഫോസ്റ്റർ ആണ് നോക്സ് എന്ന പേര് നൽകിയത്. ഒരു വൈദിക അധ്യാപകനായാണ് തൻ്റെ പ്രവർത്തനമേഖല അദ്ദേഹം ആരംഭിച്ചത്. അദ്ദേഹം തന്നെ സ്ഥാപിച്ച ആറയൂർ സിഎസ്ഐ ചർച്ചിലെ ശുശ്രൂഷകനായിട്ടായിരുന്നു വൈദിക ശുശ്രൂഷ മേഖലയുടെ തുടക്കം .തുടർന്ന് കോടങ്കര ,പാറശാല, പളുകൽ , ഐരേണിപുരം, മാഞ്ചിറ തുടങ്ങിയ പള്ളികളിലെ വിജയകരമായ സേവനത്തിനുശേഷം പളുകൽ സഭയിൽ നിന്നും 1936ൽ വിരമിച്ചു. ജീവിതകാലം 1871- 1969 ജീവിതരേഖ ദാവീദിൻ്റെയും സുന്ദരത്തിൻ്റെയും മകനായി ,തിരുവനന്തപുരം പാറശാലയ്ക്കടുത്ത് ആറയൂരിൽ  ഇടത്തറ കുടുംബത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്.  പേതുരു എന്നായിരുന്നു യഥാർത്ഥ പേര്. പത്രോസ് എന്നതിൻ്റെ തമിഴ് ഉച്ചാരണം ആണ് പേതുരു. നോക്സ് (Knox) എന്ന പേര് ലഭിച്ചപ്പോൾ പത്രോസ്, പീറ്റർ ആയി മാറുകയും അദ്ദേഹം പീറ്റർ നോക്സ് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുകയും ചെയ്തു . ഭാര്യ ജ്ഞാനസുന്ദരി .മൂന്ന് പെൺകുട്ടികളും ആറ് ആൺകുട്ടികളും അടങ്ങുന്ന ഒൻപത് മക്കൾ. വിദ്യാഭ്യാസം നാഗർകോവിലിലെ വൈദിക സെമിനാരിയിൽ നിന്നും വൈദിക വിദ്യാഭ്യാസം. സംഭാവനകൾ ഇന്ന് ആറയൂർ ഡിസ്ട്രിക്ട് ചർച്ച് ആയി അറിയപ്പെടുന്ന ആറയൂർ സിഎസ്ഐ പള്ളി സ്ഥാപിച്ചത് പീറ്റർ നോക്സ് ആണ്. ആറയൂർ ഉൾപ്പെടെ കോടങ്കര, പാറശ്ശാല, പളുകൽ, ഐരേണിപുരം , പൂവത്തൂർ ,മാഞ്ചിറ,  കുന്നത്തൂർ ,കാക്കറവിള എന്നീ സഭകളിൽ ശുശ്രൂഷകനായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ജനങ്ങളുടെ ആത്മീയോന്നതിക്ക് വേണ്ടി പ്രയത്നിക്കുകയും ചെയ്തു.പളുകൽ സഭയിലെ ശുശ്രൂഷ യിൽ നിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷം സി എസ് ഐ അമരവിള യിൽ റവ: ഡി.എസ് സഹായദാസിനെ ശുശ്രൂഷ യിൽ സഹായിച്ചിരുന്നു. pwifsdb1l5ypsvdg1go0q1tmo8k715f 0 568317 4642848 4548351 2026-07-03T06:05:24Z Ajeeshkumar4u 108239 ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; കാണുക [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോയ് കൂത്തൂർ]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642848 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{ശ്രദ്ധേയത}} '''ഫാ.ജോയ് കൂത്തൂർ''', പാലിയേറ്റിവ് ഫാദർ] എന്ന പേരിലറിയപ്പെടുന്നു. സൗജന്യ ചികിത്സ നൽകുന്ന ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ പാലിയേറ്റിവ് ആശുപത്രിക്ക്<ref>{{cite web |title=Shanthibhavan |url=http://shanthibhavan.blogspot.com/2022/04/blog-post_15.html |website=Santhibhavan }}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ഏപ്രിൽ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>{{Primary source inline|date=April 2022}} തുടക്കം കുറിച്ചവരിൽ ഒരാളായ അദ്ദേഹം, നിലവിൽ സ്ഥാപനത്തിന്റെ സി ഇ ഒ കൂടിയാണ്.<ref name="JY"/> 2022 മാർച്ച് 30 ന് തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ വട്ടപ്പാറയിൽ<ref>{{cite news |title=പാവപ്പെട്ടവർക്ക് ആശ്വാസമായി ബില്ലില്ലാ ആശുപത്രി തിരുവനന്തപുരത്തും |url=https://www.asianetnews.com/video/kerala-news/bill-less-hospital-in-thiruvananthapuram-for-the-relief-of-the-poor-r9ll6p |work=Asianet News Network Pvt Ltd |language=ml}}</ref> ഫാ.ജോയ് കുത്തൂർ രണ്ടാമത്തെ പാലിയേറ്റിവ് ആശുപത്രിക്ക് തുടക്കം കുറിച്ചു. പാലിയേറ്റിവ് സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് സൗജന്യ വെള്ളവും വെളിച്ചവും വേണമെന്ന ഫാ.ജോയ് കുത്തൂരിന്റെ{{തെളിവ്}} ആവശ്യങ്ങൾക്ക് സർക്കാർ അനുഭാവപൂർവ്വമായ നടപടികൾ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="JY">{{cite news |title=പാലിയേറ്റീവ് കെയർ നൽകുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് സൗജന്യമായി വെള്ളം നൽകും: റോഷി അഗസ്റ്റിൻ |url=https://janayugomonline.com/free-water-for-palliative-care-organizations-roshi-augustine/ |work=Janayugom Online |date=30 മാർച്ച് 2022 |access-date=2022-04-07 |archive-date=2022-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331175635/https://janayugomonline.com/free-water-for-palliative-care-organizations-roshi-augustine/ |url-status=dead }}</ref> '''ജോയ്സ് ടച്ച്''' എന്ന ശരീരത്തിൽ ധരിക്കാവുന്ന ഒരു ഡിവൈയ്‌സ് ഫാ.ജോയ് കുത്തൂർ ഇപ്പോൾ വികസിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.{{തെളിവ്}} ==അവലംബം== {{reflist}} 1dktmxl9h79o1kxe1vlb6lw7p88eef1 0 569674 4642706 4605124 2026-07-02T19:41:13Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4642706 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Katie Eder}}{{Infobox person | name = Katie Eder | image = File:Katie Eder, March for Our Lives, 2018.jpg | caption = | birth_date = {{circa}} {{birth based on age as of date |20 |2020|04|21}}<ref>{{cite news |title=Will social distancing sidetrack the climate movement? |url=https://www.popsci.com/story/environment/social-distancing-climate-movement-earth-day/ |accessdate=20 May 2020 |work=Popular Science |language=en}}</ref> | birth_place = [[Milwaukee, Wisconsin]], U.S. | known_for = Founder of [[50 Miles More]], [[Future Coalition]] | education = [[Shorewood High School (Wisconsin)|Shorewood High School]] (2018) <br> [[Stanford University]] (2020–) }}ഒരു [[അമേരിക്ക]]ൻ ആക്ടിവിസ്റ്റും സാമൂഹിക സംരംഭകയുമാണ് '''കാറ്റി എഡർ''' (ജനനം സി. 1999/2000). അവർ 50 മൈൽസ് മോർ, കിഡ്‌സ് ടെയിൽസ്, ദി ഫ്യൂച്ചർ കോയലിഷൻ എന്നീ സാമൂഹിക പ്രത്യാഘാത സംരംഭങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=https://spirit.prudential.com/honoree/2018/wi/sarah-katie-eder|title=The Prudential Spirit Of Community Awards|website=spirit.prudential.com|access-date=2018-12-17|archive-date=2020-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200320041154/https://spirit.prudential.com/honoree/2018/wi/sarah-katie-eder|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2018/11/05/students-will-leave-classes-on-tuesday-as-part-of-the-walkout-to-vote.html|title=Students will leave classes on Tuesday as part of the Walkout to Vote|last=Hess|first=Abigail|date=2018-11-06|website=www.cnbc.com|access-date=2018-12-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com.au/sudents-walking-out-of-classes-today-to-vote-at-the-polls-2018-11|title=Thousands of American students are walking out of classes today and heading to the polls to vote|last=Cranley|first=Ellen|date=2018-11-07|website=Business Insider Australia|language=en|access-date=2018-12-17|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420070808/https://www.businessinsider.com.au/sudents-walking-out-of-classes-today-to-vote-at-the-polls-2018-11|url-status=dead}}</ref> 2019 ഡിസംബറിൽ, [[Forbes 30 Under 30|ഫോർബ്സ് 30 അണ്ടർ 30]] നിയമത്തിലും നയത്തിലും ഒരാളായി എഡറിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/pictures/5ddd7cb0ea103f0006537307/katie-eder-20/#212e4b757fc7|title=Katie Eder, 20}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == എഡർ ജനിച്ചതും വളർന്നതും വിസ്കോൺസിനിലെ മിൽവാക്കിയിലാണ്.<ref>{{Cite web|url=http://www.wuwm.com/post/wisconsin-students-take-protest-house-speakers-backyard|title=Wisconsin Students Take Protest To House Speaker&#039;s Backyard|last=Teich|first=Teran Powell, Joy Powers, Mitch|website=www.wuwm.com|date=29 March 2018|language=en|access-date=2018-12-17}}</ref> കാറ്റി 2018-ൽ ഷോർവുഡ് ഹൈസ്‌കൂളിൽ നിന്ന് ബിരുദം നേടി.<ref>{{Cite web|url=https://amysmartgirls.com/katie-eder-on-helping-kids-and-teens-find-their-voices-through-writing-and-marching-ea4e0bf812bf|title=Katie Eder on Helping Kids and Teens Find Their Voices Through Writing and Marching|last=Mason|first=Heather|date=2018-08-28|website=Amy Poehler's Smart Girls|access-date=2018-12-17|archive-date=2021-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425111615/https://amysmartgirls.com/katie-eder-on-helping-kids-and-teens-find-their-voices-through-writing-and-marching-ea4e0bf812bf?gi=7c46b1cb8f43|url-status=dead}}</ref> അവൾ അഞ്ച് മക്കളിൽ ഇളയവളാണ്.<ref>{{Cite web|url=http://www.jewishchronicle.org/2015/08/30/shorewood-teen-helps-children-tell-their-unique-stories/|title=Shorewood teen helps children tell their unique stories {{!}} Wisconsin Jewish Chronicle|website=www.jewishchronicle.org|access-date=2018-12-17}}</ref> == ആക്ടിവിസം == === കിഡ്‌സ് ടെയിൽസ് === കേറ്റിക്ക് 13 വയസ്സുള്ളപ്പോൾ, സ്‌കൂളിന് പുറത്ത് എഴുത്ത് അനുഭവങ്ങൾ ലഭ്യമല്ലാത്ത കുട്ടികൾക്കായി കൗമാരക്കാർ പഠിപ്പിക്കുന്ന സർഗ്ഗാത്മക എഴുത്ത് ശിൽപശാലകൾ കൊണ്ടുവരുന്നതിനായി കിഡ്‌സ് ടെയിൽസ് എന്ന ലാഭേച്ഛയില്ലാത്ത സ്ഥാപനം അവർ സ്ഥാപിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://spirit.prudential.com/honoree/2018/wi/sarah-katie-eder|title=The Prudential Spirit Of Community Awards|website=spirit.prudential.com|access-date=2018-12-17|archive-date=2020-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200320041154/https://spirit.prudential.com/honoree/2018/wi/sarah-katie-eder|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.jsonline.com/story/news/education/2017/08/25/wisconsin-teens-creative-writing-program-kids-tales-has-global-reach/591035001/|title=Wisconsin teen's creative writing program Kids Tales has global reach|website=Milwaukee Journal Sentinel|language=en|access-date=2018-12-17}}</ref> ഒരു കിഡ്‌സ് ടെയിൽസ് വർക്ക്‌ഷോപ്പിൽ, കുട്ടികൾ ഒരു ചെറുകഥ എഴുതുന്നു, അത് ഒരു ആന്തോളജിയിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://ysa.org/eyh-katie-eder/|website=ysa.org|title=Everyday Young Hero: Katie Eder YSA (Youth Saving America)|access-date=2018-12-17|archive-date=2018-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20180201012126/http://ysa.org/eyh-katie-eder/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.literacyworldwide.org/blog/literacy-daily/2016/01/28/teen-takes-writing-inspiration-to-fellow-students|title=Teen Takes Writing Inspiration to Fellow Students|website=www.literacyworldwide.org|access-date=2018-12-17}}</ref> ഒൻപത് രാജ്യങ്ങളിലായി ആയിരത്തി അഞ്ഞൂറ് കുട്ടികൾ കിഡ്സ് ടെയിൽസ് വർക്ക്ഷോപ്പുകളിൽ പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=http://www.entrepreneurbefore25.com/episodes/102-changing-the-world-while-still-in-high-school-with-katie-eder/|title=102: Changing the world while still in high school with Katie Eder|website=Entrepreneur Before 25|language=en-US|access-date=2018-12-17|archive-date=2021-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210421022134/http://www.entrepreneurbefore25.com/episodes/102-changing-the-world-while-still-in-high-school-with-katie-eder/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bizjournals.com/milwaukee/news/2015/09/01/global-literacy-organization-honors-kids-tales.html|website=www.bizjournals.com|title=Global literacy organization honors Kids Tales founder Katie Eder|access-date=2018-12-17}}</ref>കിഡ്‌സ് ടെയിൽസ് 400-ലധികം കൗമാര അധ്യാപകരെ ഉൾപ്പെടുത്തുകയും 90 ആന്തോളജികൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite web|url=http://radio.thepeacefund.org/heroes/katie-eder|title=Katie Eder - PEACE Fund Radio Hero of the Week|website=The PEACE Fund|language=en|access-date=2018-12-17|archive-date=2020-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200320041155/https://radio.thepeacefund.org/heroes/katie-eder|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://untitledtown2018.sched.com/list/descriptions/|title=UntitledTown Book and Author Festival Schedule|website=untitledtown2018.sched.com|access-date=2018-12-17}}</ref> === 50 മൈൽ മോർ=== 2018 മാർച്ച് ഫോർ ഔർ ലൈവ്സ് ഇവന്റുകൾ മാർച്ച് 24-ന് അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം, കാറ്റിയും അവളുടെ ഹൈസ്‌കൂളിലെ മറ്റ് വിദ്യാർത്ഥികളും തോക്ക് നിയമനിർമ്മാണം തടയുന്നതിലും കുഴിച്ചിടുന്നതിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്ക് വിളിച്ചറിയിക്കുന്നതിനായി മുൻ യുഎസ് സ്പീക്കർ പോൾ റയാന്റെ ജന്മനാടായ WI, WI, മാഡിസണിൽ നിന്ന് ജാൻസ്‌വില്ലെ, WI വരെ 50 മൈൽ മാർച്ച് സംഘടിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://yr.media/news/why-this-wisconsin-teen-is-marching-50-miles-to-protest-gun-violence/|title=Why This Wisconsin Teen Is Marching 50 Miles to Protest Gun Violence|date=2018-03-27|website=YR Media|language=en|access-date=2018-12-17|archive-date=2022-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602143134/https://yr.media/news/why-this-wisconsin-teen-is-marching-50-miles-to-protest-gun-violence/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mashable.com/2018/03/25/50-miles-more-march-for-our-lives-paul-ryan/|title=Wisconsin high school students to walk 50 miles, dare Paul Ryan not to act on gun reform|last=Ruiz|first=Rebecca|website=Mashable|date=25 March 2018|language=en|access-date=2018-12-17}}</ref>തോക്ക് അക്രമം അവസാനിപ്പിക്കാൻ നടപടിയെടുക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നതിനായി മറ്റ് 49 സംസ്ഥാനങ്ങളെ വെല്ലുവിളിക്കാൻ 50 മൈൽ മാർച്ചുകൾ അവരുടെ എൻആർഎ പിന്തുണയുള്ള തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഉദ്യോഗസ്ഥരിൽ ഒരാളുടെ ജന്മനാടിലേക്കോ ഓഫീസിലേക്കോ നടത്താൻ #50 സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ #50more എന്ന പേരിൽ ഒരു രാജ്യവ്യാപക കാമ്പെയ്‌ൻ ആരംഭിക്കുന്നതിലേക്ക് ഈ 50 മൈൽസ് മോർ മാർച്ച് കാറ്റിയെയും സംഘത്തെയും നയിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.refinery29.com/en-us/2018/03/194639/march-for-our-lives-50-miles-more-wisconsin|title=These Wisconsin High Schoolers Are Marching 50 Miles For Gun Control — To Paul Ryan's Hometown|website=www.refinery29.com|language=en|access-date=2018-12-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newsweek.com/students-take-50-mile-march-paul-ryans-hometown-continue-march-our-lives-860846|title=Students trek 50 miles to Paul Ryan's hometown to continue March For Our Lives|last=PM|first=Tracy Lee On 3/26/18 at 6:26|date=2018-03-26|website=Newsweek|language=en|access-date=2018-12-17}}</ref> 2018 ഓഗസ്റ്റിൽ മസാച്യുസെറ്റ്‌സിൽ 50 മൈൽ മോർ 50 മൈൽ നടന്നു. 2018ലെ ഇടക്കാല തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വോട്ടുചെയ്യാൻ അവരെ വോട്ടുചെയ്യുന്നതിനായി പുതുതായി ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഈ മാർച്ചർമാരെ ലക്ഷ്യമിട്ട് രാജ്യവ്യാപകമായി യുവാക്കളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ വോട്ടർ ഇടപഴകൽ സംരംഭവും 50 മൈൽസ് മോർ നവീകരിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.usatoday.com/story/news/nation-now/2018/03/27/wisconsin-students-marching-50-miles-paul-ryans-hometown-action-gun-laws/461407002/|title=Wisconsin students are marching 50 miles to Paul Ryan's hometown for action on gun laws|last=Seyler|first=Lainy|date=March 27, 2018|website=USA Today|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2018/03/25/politics/march-for-our-lives-wisconsin-activism-gun-reform-paul-ryan/index.html|title=In Wisconsin, they're not done marching. Next stop: Paul Ryan's hometown|last=Hamedy|first=Saba|date=March 26, 2018|website=CNN.com|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> == ഭാവി സഖ്യം == ഭാവിയെ മികച്ചതും സുരക്ഷിതവും അതിലേറെയും ആക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ യുവജനങ്ങൾക്കും യുവജനങ്ങൾ നയിക്കുന്ന സംഘടനകൾക്കുമായി ഒരു ദേശീയ ശൃംഖലയും കൂട്ടായ്മയും ഫ്യൂച്ചർ കോയലിഷൻ രൂപീകരിക്കുന്നതിന് രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള യുവജനങ്ങൾ നയിക്കുന്ന മറ്റ് സംഘടനകളുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കാൻ കേറ്റി 50 മൈൽ മോർ നയിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.thisisinsider.com/sudents-walking-out-of-classes-today-to-vote-at-the-polls-2018-11|title=Thousands of students are walking out of classes today and heading to the polls to vote|last=Cranley|first=Ellen|website=INSIDER|access-date=2018-12-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2018/11/young-voters-march-shout-walk-vote-181106125006538.html|title=Young voters: We can march, shout and walk out, but we must vote {{!}} USA News {{!}} Al Jazeera|website=www.aljazeera.com|access-date=2018-12-17}}</ref> യുണൈറ്റഡ് സ്‌റ്റേറ്റ്‌സിലുടനീളമുള്ള യുവാക്കളുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള സംഘടനകളെയും യുവനേതാക്കളെയും വിഭവങ്ങളും ആശയങ്ങളും പങ്കിടുന്നതിന് ഫ്യൂച്ചർ കോളിഷൻ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.axios.com/student-walk-outs-vote-polls-2018-midterm-elections-825a0c2f-2d02-42ae-9ec4-759f7d965986.html|title=Students across the U.S. plan walk-outs to vote in midterm elections|website=Axios|language=en|access-date=2018-12-17|archive-date=2022-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331172007/https://www.axios.com/student-walk-outs-vote-polls-2018-midterm-elections-825a0c2f-2d02-42ae-9ec4-759f7d965986.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.elitedaily.com/p/what-is-the-walkout-to-vote-young-people-are-taking-their-power-to-the-polls-13092205|title=This Teen Activist Is Giving You One Good Reason Why You Should Get Out & Vote|last=Golden|first=Hannah|website=Elite Daily|language=en|access-date=2018-12-17}}</ref>വോക്കൗട്ട് ടു വോട്ട് എന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാമ്പെയ്‌നിലൂടെ 2018 സെപ്റ്റംബറിൽ ഫ്യൂച്ചർ കോളിഷൻ ആരംഭിച്ചു. രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള 500-ലധികം സ്‌കൂളുകൾ ക്ലാസ് വിട്ട് തെരഞ്ഞെടുപ്പിലേക്ക് മാർച്ച് നടത്തി.<ref>{{Cite web|url=https://thehill.com/blogs/blog-briefing-room/news/377923-wisconsin-students-to-march-50-miles-to-ryans-hometown-to|title=Students to march 50 miles to Ryan's hometown to demand gun control|last=Savransky|first=Rebecca|date=2018-03-12|website=TheHill|language=en|access-date=2018-12-17}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nowthisnews.com/https://nowthisnews.com/videos/politics/wisconsin-students-are-marching-to-paul-ryans-hometown|title=Wisconsin Students Are Marching To Paul Ryan's Hometown|last=nowthisnews|date=2018-03-29|website=NowThis|access-date=2018-12-17}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=സെപ്റ്റംബർ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ബഹുമതികളും പുരസ്കാരങ്ങളും == പ്രുഡൻഷ്യൽ സ്പിരിറ്റ് ഓഫ് കമ്മ്യൂണിറ്റി അവാർഡ് - ദേശീയ ബഹുമതി<ref>{{Cite web|url=https://spirit.prudential.com/honoree/2018/wi/sarah-katie-eder|title=The Prudential Spirit Of Community Awards|website=spirit.prudential.com|access-date=2018-12-17|archive-date=2020-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200320041154/https://spirit.prudential.com/honoree/2018/wi/sarah-katie-eder|url-status=dead}}</ref> ദില്ലർ ടിക്കുൻ ഓലം അവാർഡ്<ref>{{Cite web|url=https://www.dillerteenawards.org/recipient/sarah-katherine-eder/|title=Award for Jewish Teen Leaders - Diller Teen Tikkun Olam Awards|website=www.dillerteenawards.org|language=en|access-date=2018-12-17|archive-date=2021-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116230155/https://www.dillerteenawards.org/recipient/sarah-katherine-eder/|url-status=dead}}</ref> ത്രീ ഡോട്ട് ഡാഷ് - ഗ്ലോബൽ സോഷ്യൽ എന്റർപ്രണർഷിപ്പ് ഇൻകുബേറ്റർ - ജസ്റ്റ് പീസ് സമ്മിറ്റ്<ref>{{Cite web|url=https://www.threedotdash.org/2017mentorgoals/|title=2017 GTL Goals & Expectations MENTOR|website=three dot dash|language=en-US|access-date=2018-12-17|archive-date=2018-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180822054426/http://www.threedotdash.org/2017mentorgoals/|url-status=dead}}</ref> ഇന്റർനാഷണൽ ലിറ്ററസി അസോസിയേഷൻ - 30 അണ്ടർ 30 അവാർഡ്<ref>{{Cite web|url=https://www.literacyworldwide.org/docs/default-source/communications/literacy-today/lt-30-under-30-2015.pdf|website=www.literacyworldwide.org|title=ILA 2015 30 Under Under 30 List|access-date=2018-12-17}}</ref> AFS-USA പ്രോജക്റ്റ് മാറ്റം – വിഷൻ ഇൻ ആക്ഷൻ അവാർഡ്<ref>{{Cite web|url=https://www.afsusa.org/returnees/blog/article?article_id=8502|title=Returnee Spotlight on: Sam Harshbarger and Katie Eder|website=Blog|language=en|access-date=2018-12-17|archive-date=2016-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827181951/http://www.afsusa.org/returnees/blog/article/?article_id=8502|url-status=dead}}</ref> == അവലംബം== {{Reflist}} <references group=""></references> {{School strike for climate}} [[വർഗ്ഗം:കാലാവസ്ഥാ പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:അമേരിക്കൻ വനിതാ പ്രവർത്തകർ]] 6lxbbt27a7gpp1bk3eiajasuifre2dd 3 574455 4642763 3761023 2026-07-03T02:09:00Z Mfield 212183 Mfield എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:N Panama 84534]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Measina]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: "[[Special:CentralAuth/N Panama 84534|N Panama 84534]]" എന്ന ഉപയോക്താവിനെ "[[Special:CentralAuth/Measina|Measina]]" എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്. 3761023 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: N Panama 84534 | N Panama 84534 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 02:39, 30 ജൂലൈ 2022 (UTC) q26hoc8mmpythxpvn653mf4hbqcjf17 0 578516 4642913 3978553 2026-07-03T09:49:12Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4642913 wikitext text/x-wiki {{copy edit|for=യാന്ത്രികവിവർത്തനത്തിന്റെ പ്രശ്നങ്ങൾ|date=2023 ഒക്ടോബർ}} {{prettyurl/wikidata}}{{Infobox Artwork | image_file= File:Vermeer - Girl reading a letter at a window, Dresden, 2021 Cupid restoration.jpg | title=Girl Reading a Letter at an Open Window, 2021 restoration | artist=[[Johannes Vermeer]] | year=c. 1657–1659 | medium=[[Oil painting|Oil on canvas]] | height_metric=83 | width_metric=64.5 | metric_unit=cm | imperial_unit=in | city=[[Dresden]] | museum=[[Gemäldegalerie, Dresden|Gemäldegalerie]] }}ഡച്ച് സുവർണ്ണ കാലഘട്ടത്തിലെ ചിത്രകാരനായ [[ജോഹന്നാസ് വെർമീർ]] വരച്ച ഒരു ഓയിൽ പെയിന്റിംഗ് ആണ് '''ഗേൾ റീഡിംഗ് എ ലെറ്റർ അറ്റ് ആൻ ഓപ്പൺ വിൻഡോ'''. ഏകദേശം 1657-59-ൽ പൂർത്തിയാക്കിയ ഈ പെയിന്റിംഗ് ഡ്രെസ്‌ഡനിലെ ജെമാൽഡെഗലറിയിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അത് 1742 മുതൽ സൂക്ഷിച്ചുവരുന്നു. 1880-ൽ ചിത്രം ശരിയായി തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പ്, ആദ്യം റെംബ്രാൻഡും പിന്നീട് പീറ്റർ ഡി ഹൂച്ചും ഈ ചിത്രത്തിന് അംഗീകാരം നൽകിക്കൊണ്ട്, തുറന്ന ജനാലയ്ക്ക് മുന്നിൽ ഒരു ഡച്ച് യുവതി ഒരു കത്ത് വായിക്കുന്ന ചിത്രത്തെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ചിത്രത്തിൻറെ ആട്രിബ്യൂഷൻ നഷ്ടപ്പെട്ടു. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം, പെയിന്റിംഗ് ചുരുക്കത്തിൽ സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ കൈവശമായിരുന്നു. 2017-ൽ, ചിത്രകാരന്റെ മരണശേഷം പെയിന്റിംഗിൽ മാറ്റം വരുത്തിയതായി പരിശോധനയിൽ കണ്ടെത്തി. സ്കാൽപെലും മൈക്രോസ്കോപ്പും ഉപയോഗിച്ച് 2018 നും 2021 നും ഇടയിൽ പെയിന്റിംഗ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ ഘടനയിലേക്ക് പുനഃസ്ഥാപിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഈ ചിത്രത്തിനുള്ളിലെ ചുവരിൽ ഒരു "പെയിന്റിങ്ങിനുള്ളിലെ പെയിന്റിംഗ്" ആയി കുപിഡിനെ കാണിക്കുന്നു. പുനഃസ്ഥാപിച്ചതിന് ശേഷം, വെർമീർ അത് വരച്ചതുപോലെ ഡ്രെസ്ഡനിലെ മ്യൂസിയത്തിൽ തൂക്കിയിരിക്കുന്നു..<ref name=Jenkins2020>{{cite news |url=https://www.artsandcollections.com/vermeers-girl-reading-a-letter-reconsidered-as-restoration-reveals-hidden-cupid/ |title=Vermeer’s ‘Girl Reading a Letter’ Reconsidered as Restoration Reveals Hidden Cupid |year=2020 |first=Chris |last=Jenkins |work=Arts & Collections |access-date=February 10, 2022 |quote=The revealed cupid bears a striking resemblance to one seen in Vermeer’s A Young Woman Standing at a Virginal. It may have been inspired by a painting in Vermeer’s possession, attributed to Cesar van Everdingen.}}</ref><ref name="Solomon2021">{{cite news |url=https://www.artnews.com/art-news/news/vermeer-girl-reading-a-letter-cupid-restoration-1234602227/ |title=Restoration of Vermeer Painting in Germany Reveals Hidden Image of Cupid |date=August 24, 2021 |first=Tessa |last=Solomon |work=Art News |access-date=February 10, 2022}}</ref> ==Composition== [[File:Johannes Vermeer - Girl Reading a Letter by an Open Window - Google Art Project.jpg |thumb|Painting as seen prior to 2021 restoration.]] ==അവലംബം== {{Reflist|2}} ==ഗ്രന്ഥസൂചിക== *{{cite journal |last=Akinsha |first=Konstantin |author2=Grigorii Kozlov |title=Spoils of War |journal=[[ARTnews]] |date=April 1991 |access-date=27 June 2010 |url=http://www.artnews.com/issues/article.asp?art_id=2407 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101025211912/http://artnews.com/issues/article.asp?art_id=2407 |archive-date=25 October 2010 }} *{{cite book|last=Bailey|first=Martin|title=Vermeer|url=https://archive.org/details/vermeer0000bail|date=26 October 1995|publisher=Phaidon Press|isbn=978-0-7148-3462-7}} *{{cite news |url=https://www.theguardian.com/education/2001/may/27/arts.highereducation |last=Cumming |first=Laura |work=The Observer |date=27 May 2001 |access-date=9 July 2010 |title = Only Here for the Vermeer}} *{{cite book|last=Huerta|first=Robert D.|title=Giants of Delft: Johannes Vermeer and the natural philosophers : the parallel search for knowledge during the age of discovery|url=https://books.google.com/books?id=QIelMWzUR6gC&pg=PA92|access-date=9 July 2010|year=2003|publisher=Bucknell University Press|isbn=978-0-8387-5538-9}} *{{cite book|last=Huerta|first=Robert D.|title=Vermeer and Plato: painting the ideal |url=https://books.google.com/books?id=agjKpI3a1c0C&pg=PA98 |access-date=9 July 2010|year=2005|publisher=Bucknell University Press |isbn=978-0-8387-5606-5}} *{{cite book|last=Montias|first=John Michael|author-link=John Michael Montias|title=Vermeer and His Milieu: A Web of Social History|url=https://books.google.com/books?id=Ev1xavyduGYC&pg=PA152|access-date=9 July 2010|date=1 January 1991|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-691-00289-7}} *{{cite book|last=Saltzman|first=Cynthia|title=Old Masters, New World: America's raid on Europe's great pictures, 1880-World War I|url=https://books.google.com/books?id=f8FQzgAL_aUC&pg=PA38|access-date=9 July 2010|date=19 August 2008 |publisher=Penguin Group|isbn=978-0-670-01831-4}} *{{cite book|last=Schneider|first=Norbert|title=Vermeer, 1632–1675: veiled emotions|url=https://archive.org/details/vermeer16321675v0000schn|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/vermeer16321675v0000schn/page/49 49]|access-date=9 July 2010|date=17 May 2000|publisher=Taschen|isbn=978-3-8228-6323-7}} *{{cite book|last=Shapiro|first=Gary|title=Archaeologies of vision: Foucault and Nietzsche on seeing and saying|url=https://books.google.com/books?id=fp-PlAyy8ooC&pg=PA63|access-date=9 July 2010|date=15 April 2003|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-75047-7}} *{{cite book|last=Smith|first=Kathleen E.|title=Mythmaking in the new Russia: politics and memory during the Yeltsin era|url=https://archive.org/details/mythmakinginnewr00kath|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/mythmakinginnewr00kath/page/60 60]|access-date=27 June 2010|year=2002|publisher=Cornell University Press|isbn=978-0-8014-3963-6}} ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *{{cite book |url=http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/65202/rec/17 |title=Vermeer and the Delft School |last=Liedtke |first=Walter A. |author-link=Walter Liedtke |year=2001 |publisher=[[Metropolitan Museum of Art]] |isbn=978-0-87099-973-4}} *{{cite magazine|title=Hidden Cupid resurfaces in one of Vermeer's best-known works after two and a half centuries|author1-first=Catherine|author1-last=Hickley|date=2019-05-07|magazine=[[The Art Newspaper]]|url=https://theartnewspaper.com/news/hidden-cupid-resurfaces-in-one-of-vermeer-s-best-known-works}} ==പുറംകണ്ണികൾ== * [http://www.essentialvermeer.com/catalogue/girl_reading_a_letter_by_an_open_window.html Essential Vermeer website pages on the painting] *[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/121680 ''The Milkmaid'' by Johannes Vermeer], exhibition catalog fully online as PDF from The Metropolitan Museum of Art, which contains material on the painting * [http://colourlex.com/project/vermeer-a-lady-reading-a-letter/ Johannes Vermeer, ''A Lady Reading a Letter''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150518090732/http://colourlex.com/project/vermeer-a-lady-reading-a-letter/ |date=2015-05-18 }}, Colourlex * [https://www.google.com/culturalinstitute/asset-viewer/girl-reading-a-letter-by-an-open-window/3wFQaidzxA5mqg?hl=en High resolution image] at Google Cultural Institute {{Johannes Vermeer}} {{ACArt}} [[വർഗ്ഗം:ചിത്രങ്ങൾ]] 6w3l15slsdtsl5j7pdg5iu91ha1u1c5 0 579610 4642780 3820445 2026-07-03T04:33:04Z Malikaveedu 16584 4642780 wikitext text/x-wiki {{merge to|പാലയാട് യശോദ|date=2026 ജൂലൈ}} {{Infobox musical artist | honorific_prefix = | name = യശോദ പാലയാട് | image = Palayad yahoda.jpg | native_name = യശോദ പാലയാട് | native_name_lang = mal | birth_name = | alias = | birth_date = 1946 | birth_place = [[പാലയാട്]], കണ്ണൂർ, കേരളം | origin = | death_date = {{Death date and age|2014|08|26|1946}} | death_place = | genre = | occupation = ഗായിക, നടി | instrument = | years_active = <!-- YYYY–YYYY (or –present) --> | label = | associated_acts = | website = <!-- {{URL|example.com}} or {{Official URL}} --> | module = | module2 = | module3 = | background = }} [[Category:Articles with short description]] [[Category:Short description is different from Wikidata]] [[Category:Articles with hCards]] 1960-കളിലും 70-കളിലും [[മലയാളചലച്ചിത്രം|മലയാള ചലച്ചിത്ര]] രംഗത്ത് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന ഒരു [[പിന്നണി ഗായകർ|പിന്നണി ഗായികയും]] [[അഭിനേതാവ്|നടിയുമായിരുന്നു]] '''യശോദ പാലയാട്'''. <ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/140816/living-her-mothers-dream.html|title=Living her mother's dream|access-date=2020-02-29|last=sreekumar|first=priya|date=2016-08-14|website=Deccan Chronicle|language=en}}</ref> == വ്യക്തിജീവിതവും തൊഴിലും == പരേതനായ പി വി കൃഷ്ണൻ വൈദ്യരുടെയും പരേതയായ അമ്മു അമ്മയുടെയും മകളായി 1946 ലാണ് യശോദ ജനിച്ചത്. പത്താം വയസ്സിൽ ''ചൊകചൊകാ ചൊകന്നൊരു ചെങ്കൊടി'' എന്ന ഗാനത്തിലൂടെയാണ് നാടകങ്ങളിലൂടെ തന്റെ ആലാപന ജീവിതം ആരംഭിച്ചത്. കൂടാതെ [[മാപ്പിളപ്പാട്ട്|മാപ്പിളപ്പാട്ടും]] അവതരിപ്പിച്ചു. കലാനിലയം, [[കെ.പി.എ.സി.|കെപിഎസി]] നാടകങ്ങളിലെ സജീവ നടിയും ഗായികയുമായിരുന്നു. <ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/music/features/2019/03/19/palayad-yashoda-famous-singer-in-malayalam.html|title=വിധി വിലക്കിയ പാട്ടിന്റെ 'വഴിവിളക്ക്', മരണം വരെ ആ ദുഃഖം|access-date=2020-02-29|website=ManoramaOnline|language=ml}}</ref> 1962-ൽ, [[വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി]] സംവിധാനം നിർവ്വഹിച്ച പളുങ്കുപാത്രം എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയാണ് അവർ ആദ്യമായി പാടുന്നത്. പിന്നീട് [[കോളേജ് ഗേൾ]], മിസ്റ്റർ സുന്ദരി, ''ഗന്ധർവ്വം'' തുടങ്ങി നിരവധി മലയാള സിനിമകൾക്ക് വേണ്ടി പാടിയിട്ടുണ്ട്. [[കെ.ജെ. യേശുദാസ്|കെ.ജെ.യേശുദാസ്]], [[പി. ജയചന്ദ്രൻ|പി.ജയചന്ദ്രൻ]], [[കെ.പി. ബ്രഹ്മാനന്ദൻ|കെ.പി.ബ്രഹ്മാനന്ദൻ]] തുടങ്ങി നിരവധി പേർക്കൊപ്പം അവർ പാടിയിട്ടുണ്ട്. [[പ്രേംനസീർ|പ്രേം നസീർ]], [[ഷീല]] എന്നിവർക്കൊപ്പം 1965 ൽ [[തങ്കക്കുടം]] എന്ന ചിത്രത്തിലും അഭിനയിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=http://britishmalayali.co.uk/index.php?page=newsDetail&id=38387|title=Palayad Yashoda - famous singer|access-date=2020-02-29|website=British Malayali}}</ref> [[കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി|കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമിയുടെ]] ഗുരു പൂജാ അവാർഡ്, മാപ്പിള കലാ അക്കാദമി അവാർഡ്, അബുദാബി ഇന്ത്യൻ സോഷ്യൽ സെന്റർ അവാർഡ് എന്നിവ സംഗീത നാടക രംഗത്തെ സംഭാവനകൾക്ക് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. <ref>{{Cite web|url=https://www.marunadanmalayali.com/more/homage/palayad-yashoda-famous-singer-1895|title=ആറു പതിറ്റാണ്ട് സംഗീത ലോകത്തെ വിസ്മയിപ്പിച്ച ഗായിക; പാലയാട് യശോദ നാടക ഗാനങ്ങളുടെ ആത്മ...|access-date=2020-02-29|website=www.marunadanmalayali.com}}</ref> ഇല്ലിക്കൽ രാഘവനെ വിവാഹം കഴിച്ച യശോദയ്ക്ക് രണ്ട് പെൺമക്കളും ഒരു മകനുമുണ്ട്. പിന്നണി ഗായിക ശ്രേയ രാഘവ് അവരുടെ ഇളയ മകളാണ്. <ref>{{Cite web|url=https://www.fwdlife.in/sreya-raghav-talks-about-her-life-lived-in-melodies|title=Sreya Raghav talks about her life lived in melodies|access-date=2020-02-29|last=FWDmedia|date=2017-03-04|website=FWD Life {{!}} The Premium Lifestyle Magazine {{!}}|language=en-US}}</ref> 2014 ഓഗസ്റ്റ് 26-ന് 68 <ref>{{Cite web|url=http://www.kerala9.com/news-category/news/movie-news/playback-singer-palayad-yashoda-passes-away|title=Playback singer Palayad Yashoda passes away - Kerala9.com|access-date=2020-02-29|last=|first=|date=2014-08-26|website=kerala9|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200229111932/http://www.kerala9.com/news-category/news/movie-news/playback-singer-palayad-yashoda-passes-away|archive-date=2020-02-29|url-status=dead}}</ref> ആം വയസ്സിൽ അന്തരിച്ചു. == ഇതും കാണുക == * [[കേരള സംഗീതനാടക അക്കാദമി|കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി]] * [[കെ.പി.എ.സി.|കെ.പി.എ.സി]] == അവലംബം == [[വർഗ്ഗം:മലയാളചലച്ചിത്രപിന്നണിഗായകർ]] hqm4w0y4akyrr5o9l6ru3x01ywi3bwf 3 589580 4642808 3983327 2026-07-03T05:37:33Z Ajeeshkumar4u 108239 അറിയിപ്പ്: [[പഴനി ബാബ]] [[WP:AFD|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളിലേക്ക്]] ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642808 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: ஸ்டீவன் ஸ்கால் | ஸ்டீவன் ஸ்கால் | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 02:47, 27 ജനുവരി 2023 (UTC) == Improving Content Translation of Articles == Please do not blindly translate to Malayalam. Put some effort to improve sentences and the the meaning of sentences. Articles listed below are rough translations contans meaning less or awkward sentences in Malayalam. * [[ശ്രീ (നടൻ)]] *[[ഗായത്രി യുവരാജ്]] *[[ശിവ (അഭിനേതാവ്)]] {{Automatic translation}} -- [[ഉപയോക്താവ്:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:13px;">രൺജിത്ത് സിജി </span>{Ranjithsiji}]][[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ranjithsiji|<span style="color:green;font-size:20px; font-weight:bold;" title="സംവാദം"> ✉</span>]] 13:14, 22 ഒക്ടോബർ 2023 (UTC) == [[:പഴനി ബാബ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:പഴനി ബാബ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പഴനി ബാബ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:37, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) neafsqbjggw6x80fdu13pwynqxm0txg 0 591302 4642806 3862972 2026-07-03T05:37:32Z Ajeeshkumar4u 108239 ഒഴിവാക്കുന്നതിനായി നിർദ്ദേശിക്കുന്നു; കാണുക [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പഴനി ബാബ]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642806 wikitext text/x-wiki {{മായ്ക്കുക/ലേഖനം}} {{notability|date=2023 ഫെബ്രുവരി}} {{Infobox person | name = പളനി ബാബ | image = baba ph.jpg | caption = | other_names = | birth_name = അഹമ്മദ് അലി | birth_date = {{birth date|1950|11|14|df=yes}} | birth_place = | death_date = {{Death date and age|1997|1|28|1950|11|14}} | death_place = [[പൊള്ളാച്ചി]], [[തമിഴ്നാട്]] | death_cause = | nationality = [[തമിഴ് ]] | education = | occupation = | employer = | known_for = മുസ്ലിം ആക്ടിവിസ്റ്റ്, വാഗ്മി, രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ | title = | spouse = | children = | parents = വി. എം. മുഹമ്മദ് അലി, ഖദീജാബീവി | relatives = | website = | signature = | }} '''പഴനി''' '''ബാബ''' (14 നവംബർ 1950 - 28 ജനുവരി 1997) [[തമിഴകം|തമിഴ്നാട്ടിൽ]] നിന്നുള്ള ഒരു മുസ്ലീം പ്രവർത്തകനും രാഷ്ട്രീയക്കാരനുമായിരുന്നു . dsohf3t23pvlg38hjsnlfh6fusdgm5p 0 607841 4642872 4620343 2026-07-03T07:39:22Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4642872 wikitext text/x-wiki {{PU|Khanaqin}} {{pp-extended|small=yes}} {{pp|small=yes}} <!-- Infobox begins --> {{Infobox settlement | official_name = ഖനാക്വിൻ | settlement_type = City<!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> | image_skyline = جسر الوند الأثري في مدينة خانقين.jpg | image_caption = ഖനാക്വിനിലെ അൽവാന്ദ് നദിയും മുകളിൽ ചരിത്രപരമായ അൽവാന്ദ് പാലവും. | map_caption = Location of Khanaqin in Iraq | pushpin_map = Iraq | pushpin_map_caption = Khanaqin's location inside Iraq | coordinates = {{coord|34|20|N|45|23|E|region:IQ|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{Flag|Iraq}} | subdivision_type1 = Region | subdivision_type2 = [[Governorates of Iraq|Governorate]] | subdivision_type3 = [[Districts of Iraq|District]] | subdivision_name2 = [[ദിയാല ഗവർണറേറ്റ്]] | subdivision_name3 = [[Khanaqin District|ഖനാക്വിൻ]] | established_title = <!-- Settled --> | established_date = 1784 | elevation_ft = 602 | population_total = 175,000 | population_as_of = 2008 | population_note = | name = | population_footnotes = <ref name=":0" /> | native_name = {{Lang|ku|خانەقین|Xaneqîn}} | native_name_lang = ku | other_name = Xaneqîn }} '''ഖനാക്വിൻ''' ({{lang-ar|خانقين}};<ref>{{cite news|date=1 February 2020|title=خانقين صورة حية عن التعايش السلمي في العراق|language=ar|work=Kirkuknow|url=https://kirkuknow.com/ar/news/61346|access-date=23 October 2020}}</ref> {{lang-ku|خانەقین|translit=Xaneqîn}}<ref>{{cite news|title=Daişê li Gulale û Xaneqîn hêriş kirin ser hêzên Îraqê|url=https://nupel.net/daise-li-gulale-u-xaneqin-heris-kirin-ser-hezen-iraqe-62001h.html|access-date=20 December 2019|language=ku|archive-date=2020-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114170232/https://nupel.net/daise-li-gulale-u-xaneqin-heris-kirin-ser-hezen-iraqe-62001h.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=چەتەکانی داعش لە دیالە و خانەقین دەستیان بە هێرش کردووەتەوە|url=https://anfsorani.com/ڕۆژهه-ڵاتی-ناوه-ڕاست/چەتەکانی-داعش-لە-دیالە-و-خانەقین-دەستیان-بە-هێرش-کردووەتەوە-13771|access-date=20 December 2019|work=ANF News|language=ku}}</ref>) [[ഇറാഖ്‌|ഇറാഖിലെ]] ദിയാല ഗവർണറേറ്റിലെ ഖനാക്വിൻ ജില്ലയുടെ കേന്ദ്രമായ ഒരു നഗരമാണ്. [[ദിയാല നദി|ദിയാല നദിയുടെ]] പോഷകനദിയായ അൽവാന്ദിൻറെ കരയിൽ, ഇറാനിയൻ അതിർത്തിയിൽനിന്ന് ഏകദേശം 8 കിലോമീറ്റർ ദൂരെയാണ് ഇതിൻറെ സ്ഥാനം.<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Khanaqin|title=Khanaqin|access-date=23 October 2020|website=[[Britannica]]}}</ref> ദക്ഷിണ കുർദിഷ് ഭാഷ സംസാരിക്കുന്ന കുർദുകളാണ് ഈ നഗരത്തിൽ അധിവസിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal|last1=Chaman Ara|first1=Behrooz|last2=Amiri|first2=Cyrus|date=12 March 2018|title=Gurani: practical language or Kurdish literary idiom?|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/13530194.2018.1430536?scroll=top&needAccess=true&journalCode=cbjm20|journal=British Journal of Middle Eastern Studies|volume=45|issue=4|pages=627–643|doi=10.1080/13530194.2018.1430536|s2cid=148611170}}</ref> വിശുദ്ധ ഇസ്ലാമിക നഗരങ്ങളുടെ സന്ദർശനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് [[ഷിയാ ഇസ്‌ലാം|ഷിയ]] തീർത്ഥാടകർ ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രധാന പാതയിലാണ് ഖനാക്വൻ നഗരം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.<ref name=":02" /> എണ്ണ സമ്പന്നമായ ഈ നഗരത്തിനു സമീപത്തായാണ് ആദ്യത്തെ ഇറാഖി എണ്ണ ശുദ്ധീകരണശാലയും എണ്ണ പൈപ്പ്‌ലൈനും 1927-ൽ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്.<ref>{{Cite web|url=http://www.understandingwar.org/region/diyala-ديالى|title=Diyala (ديالى)|access-date=23 October 2020|website=ISW - Institute for the study of war}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.geoexpro.com/articles/2009/02/oil-from-babylon-to-iraq|title=Oil from Babylon to Iraq|access-date=23 October 2020|last=Sorkhabi|first=Rasoul|date=2009|website=Geo ExPro|archive-date=2022-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20221209001804/https://www.geoexpro.com/articles/2009/02/oil-from-babylon-to-iraq|url-status=dead}}</ref> ഖനാക്വിനിലെ പ്രധാന ഗോത്രങ്ങളിൽ കൽഹോർ,<ref>{{Cite journal|last1=Chaman Ara|first1=Behrooz|last2=Amiri|first2=Cyrus|date=12 March 2018|title=Gurani: practical language or Kurdish literary idiom?|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/13530194.2018.1430536?scroll=top&needAccess=true&journalCode=cbjm20|journal=British Journal of Middle Eastern Studies|volume=45|issue=4|pages=627–643|doi=10.1080/13530194.2018.1430536|s2cid=148611170}}</ref> ഫെയ്‌ലി,<ref>{{cite book|title=The Iraqi Ba'th Regime's Atrocities Against the Faylee Kurds: Nation-State|author1=Adel Soheil|date=March 2019|isbn=978-91-7785-892-8|pages=83–84}}</ref> സാൻഡ്,<ref name="usmap1944">{{cite web|url=https://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/4172047|title=Kurdish tribal map of Iraq : showing the Iraq portion of Kurdistan and the major Kurdish tribal divisions within Iraq.|author-link=Archibald Roosevelt|date=1944|publisher=[[Yale University]]|author1=Archibald Roosevelt}}</ref> മലെക്ഷാഹി,<ref name=":6">{{cite book|title=Les dialectes kurdes méridionaux|last=Fattah|first=Ismaïl Kamandâr|publisher=[[Acta Iranica]] 37|publication-date=2000|pages=30–31}}</ref> സുറാമിരി,<ref>{{Cite web|url=http://loor.ir/%d8%a7%db%8c%d9%84-%d8%b3%d9%88%d8%b1%d9%87-%d9%85%db%8c%d8%b1%db%8c-%d8%b3%d9%88%d8%b1%d9%87-%d9%85%d9%87%d8%b1%db%8c-%db%8c%d8%a7-%d8%b3%d8%b1%d8%ae%d9%87-%d9%85%d9%87%d8%b1%db%8c/|title=ایل سوره میری (سوره مهری یا سرخه مهری)|date=April 4, 1396|access-date=2023-11-11|archive-date=2022-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220418012547/http://loor.ir/%d8%a7%db%8c%d9%84-%d8%b3%d9%88%d8%b1%d9%87-%d9%85%db%8c%d8%b1%db%8c-%d8%b3%d9%88%d8%b1%d9%87-%d9%85%d9%87%d8%b1%db%8c-%db%8c%d8%a7-%d8%b3%d8%b1%d8%ae%d9%87-%d9%85%d9%87%d8%b1%db%8c/|url-status=dead}}</ref> അർക്കവാസി,<ref>{{Cite web|url=https://abadis.ir/fatofa/%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C/|title=ایل ارکوازی - معنی در دیکشنری آبادیس|access-date=2022-09-03|website=abadis.ir|archive-date=2022-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220418164737/https://abadis.ir/fatofa/%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C/|url-status=dead}}</ref> സങ്കാന<ref>{{Cite web|url=https://www.refworld.org/docid/47fdfb1d0.html|title=Refworld {{!}} Genocide in Iraq: The Anfal Campaign Against the Kurds|access-date=2022-09-03|last=Refugees|first=United Nations High Commissioner for|website=Refworld|language=en}}</ref> എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. [[സദ്ദാം ഹുസൈൻ|സദ്ദാം]] കാലഘട്ടത്തിൽ ഈ നഗരം അറബിവൽക്കരണം അനുഭവിച്ചു, എന്നാൽ 2003 ലെ അദ്ദേഹത്തിൻറെ ഭരണം അവസാനിച്ചശേഷം ഇത് ഗണ്യമായി കുറയുകയും കലഹം തുടരുകയും ചെയ്തു.<ref name=":03" /><ref name=":4" /> == ചരിത്രം == പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പ്രാരംഭത്തിൽ, ഒരു പുരാതന അറബി ഗോത്രമായിരുന്ന ബനൂ ഉഖൈലിന്റെ അധീതയിലായിരുന്ന ഈ നഗരം 1045-ൽ ഇബ്രാഹിം ഇനാൽ നഗരം പിടിച്ചടക്കുന്നതുവരെ അന്നാസിദുകളുടെ കീഴിലായിരുന്നു.<ref name=":033">{{Cite journal|last=Aḥmad|first=K. M.|date=1985|title=ʿANNAZIDS|url=https://iranicaonline.org/articles/annazids-banu-annaz-a-kurdish-dynasty-r|journal=[[Iranica Online]]|volume=II}}</ref> 1850-കൾ വരെ ഖനാക്വിൻ നഗരം കുർദിഷ് നാട്ടുരാജ്യമായിരുന്ന ബാബന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു.<ref name=":022">{{cite web|url=https://core.ac.uk/download/pdf/224744195.pdf|title=History of Kirkuk from the Beginning of the Nineteenth Century until Becoming Part of the Iraqi Monarchy in 1925|last=Rasoul|first=Rasoul Muhammed|date=2017|publisher=[[University of Erfurt]]|pages=91}}</ref> പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിൽ വളരെ ചെറുതായിരുന്ന ഖനാക്വിനിലെ ജനസംഖ്യ ഏകദേശം അമ്പത് മുസ്ലീങ്ങളും അഞ്ച് ജൂത കുടുംബങ്ങളും, പട്ടണത്തിന് ചുറ്റുപാടുമായുള്ള ഗണ്യമായ കുർദിഷ് ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരും അടങ്ങിയതായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഇവിടെ മൂന്ന് പള്ളികളും മൂന്ന് കാരവൻസെറൈകളും ഉണ്ടായിരുന്നു. 1847-ലെ എർസുറം ഉടമ്പടിക്ക് മുമ്പ് ഷിയാ തീർത്ഥാടകരെ വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന കേവലം ഒരു കാരവൻ സ്റ്റേഷനായിരുൻ മാത്രമായിരുന്ന ഖനാകിൻ, പിന്നീട് ഓട്ടോമൻ സാമ്രാജ്യത്തിനും ഖജർ ഇറാനും ഇടയിലെ തന്ത്രപ്രധാനമായ ഒരു പ്രധാന അതിർത്തി പട്ടണമായി മാറി. വളർന്നുവരുന്ന തീർഥാടനക പ്രവാഹത്തെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കരാർ ഒപ്പിട്ടതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ ഒരു ഇമിഗ്രേഷൻ ഓഫീസ് ഇവിടെ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref name=":1">{{cite journal|last=Tomoko|first=Morikawa|date=2014|title=Pilgrims beyond the border: Immigration at Khanaqin and its procedures in the nineteenth century|journal=Pilgrims Beyond the Border: Immigration at Khanaqin and Its Procedures in the Nineteenth Century|volume=72|pages=100–102}}</ref> പിന്നീട് ഇതോടനുബന്ധിച്ച് ഒരു കസ്റ്റംസ് ഹൗസും സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു.<ref>{{cite journal|last=Tomoko|first=Morikawa|date=2014|title=Pilgrims beyond the border: Immigration at Khanaqin and its procedures in the nineteenth century|journal=Pilgrims Beyond the Border: Immigration at Khanaqin and Its Procedures in the Nineteenth Century|volume=72|pages=117}}</ref> പേർഷ്യൻ സൈനിക പ്രവർത്തനകാലത്ത്, 1916 ജൂൺ 3-ന് ഖനാക്വിനിൽ വെച്ച് നിക്കോളായ് ബരാട്ടോവിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള റഷ്യൻ സൈന്യം [[ഓട്ടൊമൻ സാമ്രാജ്യം|ഓട്ടോമനുകളെ]] ആക്രമിച്ചെങ്കിലും റഷ്യൻ കുതിരപ്പടയെ പിന്തിരിപ്പിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞു. ഓട്ടോമനുകൾക്ക് ഏകദേശം 300 ഓളം പേരെ നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോൾ, റഷ്യൻ ഭാഗത്തുള്ള നാശനഷ്ടങ്ങൾ കൂടുതലായിരുന്നു.<ref>{{Cite book|title=Russia at War: From the Mongol Conquest to Afghanistan, Chechnya, and Beyond|last=Dowling|first=Timothy C.|publisher=ABC-CLIO|year=2014|isbn=9781598849486|pages=409}}</ref> എന്നിരുന്നാലും പിന്നീടുള്ള ഓട്ടോമനുകളുടെ ബലഹീനതയും ഇറാൻ‍ ഗവൺമെന്റിന്റെ തകർച്ചയും കാരണം 1917 ഏപ്രിലിൽ നഗരം പിടിച്ചെടുക്കുന്നതിൽ റഷ്യക്കാർ വിജയിച്ചു. കുർദിഷ് ഗോത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് റഷ്യയ്ക്ക് നിർലോഭമായ പിന്തുണ ലഭിക്കുകയും പ്രദേശം ഭരിക്കാൻ അവരെ അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും, [[റഷ്യൻ വിപ്ലവം|റഷ്യൻ വിപ്ലവത്തെത്തുടർന്ന്]] 1917 ജൂണിൽ റഷ്യൻ സൈന്യം ഈ പ്രദേശത്ത് നിന്ന് പിൻവാങ്ങിയതോടെ, നഗരം വീണ്ടും ഓട്ടോമനുകളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലായി. 1917 ഡിസംബറിലെ [[മെസപ്പൊട്ടേമിയ|മെസൊപ്പൊട്ടേമിയൻ]] സൈനികപ്രവർത്തനത്തിലൂടെ യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡം ഈ നഗരം പിടിച്ചെടുത്തു.<ref>{{Cite book|title=A People Without a State: The Kurds from the Rise of Islam to the Dawn of Nationalism|url=https://archive.org/details/peoplewithoutsta0000eppe|last=Eppel|first=Michael|publisher=[[University of Texas Press]]|year=2016|isbn=9781477311073|pages=111}}</ref> പിടിച്ചടക്കിയ ശേഷം, ബ്രിട്ടൻ ബജാലൻ നേതാവ് മുസ്തഫ പാഷ ബജാലൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രാദേശിക കുർദിഷ് ഗോത്രങ്ങളെ നഗരത്തിലെ അവരുടെ നിയന്ത്രണം ഏകീകരിക്കായി സമീപിച്ചു.<ref>{{Cite book|title=The Kurdish National Movement: Its Origins and Development|url=https://archive.org/details/kurdishnationalm0000jwai|last=Jwaideh|first=Wadie|publisher=[[Syracuse University Press]]|year=2006|isbn=9780815630937|pages=[https://archive.org/details/kurdishnationalm0000jwai/page/160 160]}}</ref> 1921-ൽ ഖനാക്വൻ ജില്ല സ്ഥാപിതമായി.<ref>{{citation|last=Ihsan|first=Mohammad|title=Administrative Changes in Kirkuk and Disputed Areas in Iraq 1968-2003|pages=43}}</ref> [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധസമയത്ത്]] ഖനാക്വിൻ ഒരു യുദ്ധമേഖലയായിരുന്നില്ല എങ്കിലും കോമൺവെൽത്ത് സേനയുടെ ഒരു പ്രധാന താവളമായി മാറിയ ഇവിടെ ഒരു ഫീൽഡ് ഹോസ്പിറ്റൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. [[റഷ്യ|റഷ്യയിൽ]] നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ട് ഖനാക്വിനിലെ കോമൺവെൽത്ത് സേനയുമായി ബന്ധപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ച നിരവധി പോളിഷ് യുദ്ധത്തടവുകാർ 1942 സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിൽ നഗരത്തിലെത്തി. പട്ടണത്തിൽ തന്നെ തുടർന്ന അവരിൽ പലരുംപക്ഷേ മരണമടയുകയും അവർക്കായി പട്ടണത്തിൽ ഒരു സെമിത്തേരി നിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.cwgc.org/visit-us/find-cemeteries-memorials/cemetery-details/2090521/baghdad-(north-gate)-(khanaqin)-memorial/|title=Baghdad (North Fate) (Khanaqin) memorial|access-date=24 October 2020|website=Commonwealth War Graves}}</ref> ഖനാകിൻ യുദ്ധ സെമിത്തേരിയുടെ അറ്റകുറ്റപ്പണി പിന്നീട് ഉപേക്ഷിക്കുകയും ബാഗ്ദാദിൽ ഒരു സ്മാരകം നിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. 2020ൽ ഈ ശ്മശാനം 'തീവ്രവാദികൾ' നശിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite news|date=1 March 2020|title=Extremists damage graveyard of Polish people in Khanaqin|work=Kirkuknow|url=https://kirkuknow.com/en/news/61597}}</ref> 1980-കളിലെ [[ഇറാൻ-ഇറാഖ് യുദ്ധം|ഇറാൻ-ഇറാഖ് യുദ്ധസമയത്ത്]] നഗരം ഇറാൻ നടത്തിയ ഷെല്ലാക്രമണത്തെ നേരിടുകയും<ref>{{Cite news|date=23 September 1981|title=A year of Iran-Iraq war seems to bring impasse|work=[[New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/1981/09/23/world/a-year-of-iran-iraq-war-seems-to-bring-impasse.html|access-date=24 October 2020}}</ref><ref>{{Cite news|date=17 February 1984|title=Big battle erupts in Iran-Iraq war|work=[[New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/1984/02/17/world/big-battle-erupts-in-iran-iraq-war.html|access-date=24 October 2020}}</ref> അവിടെയുള്ള ജനങ്ങൾ പലായനം നടത്തുകയും ചെയ്തു.<ref name=":05" /> 1991 മാർച്ചിൽ ഇറാഖിലെ പ്രക്ഷോഭത്തിനിടെയും<ref>{{Cite news|date=12 March 1991|title=AFTER THE WAR: Iraq; Iraqi Loyalists Pound Shiite Mosques, Rebels Say|work=[[New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/1991/03/12/world/after-the-war-iraq-iraqi-loyalists-pound-shiite-mosques-rebels-say.html}}</ref> 2003 ഏപ്രിലിലെ യു.എസ് ഇറാഖ് അധിനിവേശ സമയത്തും പെഷ്മർഗ സൈനികർ പട്ടണം പിടിച്ചെടുക്കുകയുമുണ്ടായി.<ref>{{Cite news|date=10 April 2003|title=Kurds to be removed from Kirkuk over Turkey anger|newspaper=[[The Irish Times]]|url=https://www.irishtimes.com/news/kurds-to-be-removed-from-kirkuk-over-turkey-anger-1.471367|access-date=23 October 2020}}</ref> 2005 ഡിസംബറിലെ പാർലമെന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, ഡെമോക്രാറ്റിക് പാട്രിയോട്ടിക് അലയൻസ് ഓഫ് കുർദിസ്ഥാന് 99.4% വോട്ടുകൾ നേടി നഗരത്തിൽ വിജയിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.files.ethz.ch/isn/128591/PW69.pdf|title=Iraq's Disputed Territories|access-date=24 October 2020|last=Kane|first=Sean|date=2011|page=35}}</ref> അതേ വർഷം തന്നെ, പ്രദേശവാസികൾ പ്രതിഷേധിക്കുകയും ഖനാക്വിൻ PUK ഭരണത്തിൻ കീഴിലുള്ള കുർദിസ്ഥാൻ സ്വയംഭരണ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭാഗമാകുവാൻ ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://iwpr.net/global-voices/bombings-expose-khanaqin-tensions|title=Bombings Expose Khanaqin Tensions|website=iwpr.net}}</ref> 2008 സെപ്റ്റംബറിൽ, നഗരം നിയന്ത്രിക്കാൻ ഇറാഖി പോലീസിനെ അനുവദിച്ചുകൊണ്ട് പെഷ്മെർഗ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പിൻവാങ്ങി. പിൻവാങ്ങലിനെതിരെ നഗരത്തിൽ പ്രതിഷേധം ഉയർന്നു.<ref>{{Cite news|date=8 September 2008|title=Diyala town's allegiance: Iraq or Kurdistan?|work=[[Stars and Stripes (newspaper)|Stars and Stripes]]|url=https://www.stripes.com/news/diyala-town-s-allegiance-iraq-or-kurdistan-1.82828|access-date=23 October 2020}}</ref> ഒത്തുതീർപ്പിന്റെ ഭാഗമായി, കുർദിസ്ഥാൻ മേഖലയെ അസായിഷ് സാന്നിധ്യത്തോടെ നഗരം ഭരിക്കാൻ അനുവദിച്ചുവെങ്കിലും<ref>{{Cite book|title=Withdrawal from Iraq: Assessing the Readiness of Iraqi Security Forces|last1=Cordesman|first1=Anthony H.|last2=Mausner|first2=Adam|publisher=CSIS|year=2009|isbn=9780892065530|pages=126}}</ref> 2011 സെപ്തംബറിൽ പെഷ്‌മെർഗ സൈനികർ വീണ്ടും നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.<ref>{{Cite news|date=14 October 2011|title=Khanaqin warns Iraq gov't of revolution outbreak if Kurdistan flag is lowered|url=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2011/10/kurdsiniraq132.htm|access-date=24 October 2020}}{{പ്രവർത്തിക്കാത്ത കണ്ണി|date=ജൂൺ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2017 ഒക്ടോബറിൽ പെഷ്മെർഗ വീണ്ടും നഗരത്തിൽ നിന്ന് പിൻവാങ്ങിയപ്പോൾ നഗരം പലപ്പോഴും സുരക്ഷാ വീഴ്ചകൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു.<ref>{{Cite news|date=17 May 2020|title=Meeting results in recommendation to return Peshmerga to Khanaqin|work=Shafaq|url=https://shafaq.com/en/iraq-news/meeting-results-in-recommendation-to-return-peshmerga-to-khanaqin|access-date=24 October 2020|archive-date=2022-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220419002957/https://shafaq.com/en/Iraq-News/meeting-results-in-recommendation-to-return-peshmerga-to-khanaqin|url-status=dead}}</ref> == അൽവാന്ദ് പാലം == ഖനാക്വന്റെ മധ്യഭാഗത്തായി, അൽവാന്ദ് നദിയിലാണ് അൽവാന്ദ് പാലം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. സസാനിഡ് കാലഘട്ടത്തിലാണ് 150 മീറ്റർ വീതിയും 6 മീറ്റർ ഉയരവുമുള്ള ആദ്യപാലം സസാനിഡുകൾ സ്ഥാപിച്ചത്. നിലവിലെ പുതുക്കിയ പാലം 1860-ൽ [[കെർമാൻഷാ|കെർമാൻഷായുടെ]] മുൻ ഗവർണറായിരുന്ന ദൗലത്ഷായാണ് നിർമ്മിച്ചത്. 1855-ൽ [[കർബല|കർബലയിലെയും]] [[നജഫ്‌|നജഫിലെയും]] ഷിയാ പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ സന്ദർശിക്കാനുള്ള യാത്രാമധ്യേ ഖനാക്വിനിലേക്ക് പോയ അദ്ദേഹം ആ വർഷം കടുത്ത വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ അഭിമുഖീകരിച്ചു. ഖനാക്വീനിൽ ഒരു പുതിയ പാലം പണിയുന്നതിനുള്ള അധിക ചിലവുകൾ കൂടാതെ തന്റെ യാത്രാ ചെലവുകൾക്കൂടി ഇതിലേയ്ക്ക് ചെലവഴിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. പാലത്തിൻറെ നിർമ്മാണത്തിനായി [[ഇസ്ഫഹാൻ|ഇസ്ഫഹാനിൽ]] നിന്ന് ഖനാക്വിനിലേക്ക് അദ്ദേഹം നിരവധി വാസ്തുശില്പികളെ കൊണ്ടുവന്നു, ഇറാനിൽ നിന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്ത വാൽനട്ട് മരത്തടി ഉപയോഗിച്ചാണ് ഈ പാലം നിർമ്മിച്ചത്.<ref name="آکانیوز">پل الون هدیه یک دختر قاجاری به شهر خانقین. در: [http://www.aknews.com/fa/aknews/1/69796/ آکانیوز]{{Dead link|date=May 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}. بازدید: سپتامبر ۲۰۰۹.</ref> == ജൂത സമൂഹം == 1950-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഇസ്രായേലിലേക്ക് കുടിയേറാൻ നിർബന്ധിതരാകുന്നതുവരെ ഖനാക്വിനിൽ ഒരു ചെറു ജൂത സമൂഹമുണ്ടായിരുന്നു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യത്തിൽ ഏകദേശം 20 ജൂത കുടുംബങ്ങൾ പട്ടണത്തിൽ താമസിച്ചിരുന്നു. താമസിയാതെ ഈ എണ്ണം 700 ആയി വർദ്ധിച്ചു. സമുദായം സംസാരിച്ചിരുന്ന ഭാഷ മ്ലാസോ അരാമിക് ആയിരുന്നു. 1920-കളോടെ, സമൂഹത്തിൽ സയണിസം അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടതോടെ 1949 ഓഗസ്റ്റിൽ സമുദായ നേതാവിനെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടതിന് ശേഷം മിക്കവരും ഇസ്രായേലിലേക്ക് പോയി.<ref>{{Cite web|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/khanaqin|title=Khanaqin|access-date=23 October 2020|website=[[Jewish Virtual Library]]}}</ref> == അവലംബം == hl80n01dpjixgroan9vlg48n7nmwpak 0 615438 4642880 4072558 2026-07-03T08:17:16Z Sooraj Dev 123 219916 ചിത്രം 4642880 wikitext text/x-wiki {{unreferenced|date=2024 മാർച്ച്}} [[പ്രമാണം:കൊടുങ്ങല്ലൂർ കുഞ്ഞിക്കുട്ടി തമ്പുരാട്ടി.png|ലഘുചിത്രം|കൊടുങ്ങല്ലൂർ കുഞ്ഞിക്കുട്ടി തമ്പുരാട്ടി]] കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ അന്ന് നിലനിന്നിരുന്ന അനാചാരങ്ങൾക്കും അസമത്വങ്ങൾക്കുമെതിരായി പോരാടി കേരള സമൂഹത്തിൽ പരക്കെ ത്തന്നെ പ്രശസ്തി നേടിയ മഹത് വ്യക്തിയാണ് കൊടുങ്ങല്ലൂർ ചിറക്കൽ കോവിലകത്തെ കുഞ്ഞിക്കുട്ടി തമ്പുരാട്ടി. കൊടുങ്ങല്ലൂരിന്റെ മക്കൾക്ക് അവർ നൽകിയ വിദ്യാഭ്യാസ സഹായങ്ങൾ വളരെ വലുതാണ്. കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ ഗവ. ബോയ്സ് സ്കൂളിൽ പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ അവർ പിൽക്കാലത്ത് കൊടുങ്ങല്ലൂരിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന് ഏറെ പ്രാധാന്യം നൽകി. quzlxqv2bib5vgzr5rjd2px0hyxeufq 0 621065 4642857 4399672 2026-07-03T06:13:57Z ~2026-37924-52 219910 /* */ 4642857 wikitext text/x-wiki {{PU|Kerala Sahithya Academy Award 2023}} 2023-ലെ [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി]] പുരസ്കാരം 2024 ജൂലൈ 25-ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. നോവൽ വിഭാഗത്തിൽ [[ഹരിത സാവിത്രി|ഹരിത സാവിത്രിയുടെ]] [[സിൻ (നോവൽ)|സിൻ]] (Zîn) എന്ന നോവലും, മികച്ച ചെറുകഥയ്ക്ക് [[എൻ. രാജൻ (ചെറുകഥാകൃത്ത്)|എൻ. രാജന്റെ]] [[ഉദയ ആർട്സ് ആന്റ് സ്പോർട്സ് ക്ലബ്ബ്]] എന്ന ചെറുകഥാ സമാഹാരവും മികച്ച കവിതാസമാഹാരത്തിന് [[കല്പറ്റ നാരായണൻ|കൽപ്പറ്റ നാരായണന്റെ]] ''[[തെരഞ്ഞെടുത്ത കവിതകൾ]]'' എന്ന കാവ്യ സമാഹാരവും അർഹമായി<ref name="മനോരമ">{{cite web |title=കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാര നിറവിൽ കൽപറ്റ നാരായണനും ഹരിത സാവിത്രിയും |url=https://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/2024/07/26/kerala-sahitya-akademi-award-2023-winners.html |publisher=മലയാള മനോരമ |accessdate=27 ജൂലൈ 2024 |archiveurl=https://archive.today/20240727082710/https://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/2024/07/26/kerala-sahitya-akademi-award-2023-winners.html |archivedate=27 ജൂലൈ 2024}}</ref><ref name="ദേശാഭിമാനി">{{cite web |title=കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡുകൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/kerala-sahitya-academy-award-doe-2023/1127704#:~:text=%E0%B4%A4%E0%B5%83%E0%B4%B6%E0%B5%82%E0%B5%BC%3E%202023%E0%B4%B2%E0%B5%86%20%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3%20%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%B9%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%20%E0%B4%85%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%AE%E0%B4%BF,%E0%B4%8E%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B5%BC%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%A3%E0%B5%8D%20%E0%B4%B8%E0%B4%AE%E2%80%8B%E0%B4%97%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%AD%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B4%A8%E0%B4%AF%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3%20%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B0%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B4%82. |website=deshabhimani |publisher=ദേശാഭിമാനി |accessdate=27 ജൂലൈ 2024 |archiveurl=https://archive.today/20240727083004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/kerala-sahitya-academy-award-doe-2023/1127704 |archivedate=27 ജൂലൈ 2024 |language=മലയാളം}}</ref>. ചരിത്രകാരൻ [[എം.ആർ. രാഘവവാരിയർ]], നാടകകൃത്ത് [[സി.എൽ. ജോസ്]] എന്നിവർക്ക് അക്കാദമിയുടെ വിശിഷ്ടാം​ഗത്വം ലഭിച്ചു<ref name="മനോരമ"/><ref name="ദേശാഭിമാനി"/> 2022-ലെ വിലാസിനി പുരസ്കാരത്തിനു അർഹമായ ഒരു കൃതി ഇല്ലെന്നു അക്കാദമി അറിയിച്ചു<ref name="ഫേസ്ബുക്ക്"/>. ==സമഗ്രസംഭാവനാ പുരസ്കാരം== സമഗ്രസംഭാവനയ്ക്കുള്ള പുരസ്കാരത്തിന് (30,000 രൂപയും സാക്ഷ്യപത്രവും, പൊന്നാടയും ഫലകവും) [[കെ.വി. കുമാരൻ]], [[പ്രേമ ജയകുമാർ]], [[പി.കെ. ​ഗോപി]], [[ബക്കളം ദാമോദരൻ]], [[രാജൻ തിരുവോത്ത്]] എന്നിവർക്കാണ് സമ​ഗ്രസംഭാവനയ്ക്കുള്ള പുരസ്കാരം എന്നിവർ അർഹരായി<ref name="മനോരമ"/><ref name="ദേശാഭിമാനി"/>. ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== * നോവൽ - [[സിൻ (നോവൽ)|സിൻ]] (Zîn) - [[ഹരിത സാവിത്രി]] * കവിത - [[തെരഞ്ഞെടുത്ത കവിതകൾ]] - [[കല്പറ്റ നാരായണൻ]] * നാടകം – [[ഇ ഫോർ ഈഡിപ്പസ്]] - [[ഗിരീഷ് പി.സി. പാലം]] * ചെറുകഥ - [[ഉദയ ആർട്സ് ആന്റ് സ്പോർട്സ് ക്ലബ്ബ്]] - [[എൻ. രാജൻ]] * സാഹിത്യവിമർശനം- [[ഭൂപടം തലതിരിക്കുമ്പോൾ]] - [[പി. പവിത്രൻ]] * വൈജ്ഞാനിക സാഹിത്യം – [[ഇന്ത്യയെ വീണ്ടെടുക്കൽ]] - [[ബി. രാജീവൻ]] * ജീവചരിത്രം/ആത്മകഥ - [[ഒരന്വേഷണത്തിന്റെ കഥ]] -[[കെ. വേണു]] * യാത്രാവിവരണം – [[ആംചൊ ബസ്തർ]] - [[നന്ദിനി മേനോൻ]] * വിവർത്തനം – [[കഥാകദികെ]] - [[എ.എം. ശ്രീധരൻ (എഴുത്തുകാരൻ)|എ.എം. ശ്രീധരൻ]] * ബാലസാഹിത്യം - [[പെൺകുട്ടിയും കൂട്ടരും]] - [[ഗ്രേസി]] * ഹാസസാഹിത്യം – [[വരനാടൻ കഥകൾ]] - [[സുനീഷ് വാരനാട്]] ​ ==എൻഡോവ്‌മെന്റുകൾ== * ഐ.സി. ചാക്കോ അവാർഡ് - ഭാഷാശാസ്ത്രം, വ്യാകരണം, സാഹിത്യപഠനം - പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല * സി.ബി.കുമാർ അവാർഡ് - ഉപന്യാസം- [[മഹാത്മാ​ഗാന്ധിയും മാധവിക്കുട്ടിയും]] - [[കെ.സി. നാരായണൻ]] * കെ.ആർ.നമ്പൂതിരി അവാർഡ് - വൈദികസാഹിത്യം- [[തഥാ​ഗതൻ]] - [[കെ. എൻ. ഗണേശ്]] * ജി.എൻ. പിള്ള അവാർഡ് - വൈജ്ഞാനികസാഹിത്യം- [[ഇസ്ലാമിക ഫെമിനിസം]] - [[ഉമ്മുൽ ഫായിസ]] * പ്രൊഫ. എം അച്യുതൻ എൻഡോവ്മെന്റ് അവാർഡ് - [[അനുഭവങ്ങൾ അടയാളങ്ങൾ]] - [[ഒ.കെ. സന്തോഷ്]] * കനകശ്രീ അവാർഡ് - കവിത- പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല * ഗീതാ ഹിരണ്യൻ അവാർഡ് - കഥ- [[ഇന്ത്യൻ പൂച്ച]] - [[എ വി സുനു]] * തുഞ്ചൻ സ്മാരക പ്രബന്ധ മത്സരം - [[സീത- എഴുത്തച്ഛന്റെയും വാല്മീകിയുടെയും കുമാരനാശാന്റെയും]] - [[കെ.ടി. പ്രവീൺ]] * യുവകവിതാ അവാർഡ് - പെണ്ണപ്പൻ - [[ആദി]]<ref name="ഫേസ്ബുക്ക്">{{cite web |title=കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമിയുടെ 2023-ലെ പുരസ്കാരങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://www.facebook.com/akademikerala/posts/pfbid0JMLEesyrTpgFhikY7Q6JGLmQ3ZxpEjR7RkrYJqibPikSSbZaGvytdz7DEbhLG5trl |accessdate=27 ജൂലൈ 2024}}</ref> ==അവലംബം== {{RL}} {{കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം}} [[വർഗ്ഗം:കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]] jenqyjwv9wthrdkmur75fbctwvv8tsj 0 621069 4642856 4627750 2026-07-03T06:13:24Z ~2026-37924-52 219910 /* */ 4642856 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]] --> | name = ഹരിത സാവിത്രി |image = Haritha Savithri.jpg | pseudonym = | birthdate = | birthplace = [[കരുനാഗപ്പള്ളി]], [[കൊല്ലം]], [[കേരള]] | occupation = നോവലിസ്റ്റ്, കോളമിസ്റ്റ് | nationality = | genre = [[നോവൽ]] | subject = | movement = | spouse = | awards = [[സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം]] | website = }} ഒരു മലയാളനോവലിസ്റ്റും, കോളമിസ്റ്റും ആണു '''ഹരിത സാവിത്രി'''. മുറിവേറ്റവരുടെ പാതകൾ എന്ന യാത്രാവിവരണകൃതിക്ക് [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം 2022|2022-ലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരവും]]<ref name="മാതൃഭൂമി">{{cite web |title=വി. ഷിനിലാലിനും പിഎഫ് മാത്യൂസിനും കെ. ശ്രീകുമാറിനും കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്‌കാരങ്ങൾ |url=https://www.mathrubhumi.com/literature/news/kerala-sahithya-academy-awards-thrissur-1.8688641 |ref=മാതൃഭൂമി |archiveurl=https://archive.today/20230701141746/https://www.mathrubhumi.com/literature/news/kerala-sahithya-academy-awards-thrissur-1.8688641 |archivedate=1 ജൂലൈ 2023 |date=1 ജൂലൈ 2023}}</ref><ref name="അക്കാദമി">{{cite web |title=2022-ലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://keralasahityaakademi.org/2022-%e0%b4%b2%e0%b5%86-%e0%b4%95%e0%b5%87%e0%b4%b0%e0%b4%b3-%e0%b4%b8%e0%b4%be%e0%b4%b9%e0%b4%bf%e0%b4%a4%e0%b5%8d%e0%b4%af-%e0%b4%85%e0%b4%95%e0%b5%8d%e0%b4%95%e0%b4%be%e0%b4%a6%e0%b4%ae%e0%b4%bf/ |publisher=കേരളസാഹിത്യ അക്കാദമി |accessdate=1 ജൂലൈ 2023 |archiveurl=https://archive.today/20230701142118/https://keralasahityaakademi.org/2022-%E0%B4%B2%E0%B5%86-%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3-%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%B9%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF-%E0%B4%85%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%AE%E0%B4%BF/ |archivedate=1 ജൂലൈ 2023 |date=1 ജൂലൈ 2023}}</ref>, [[സിൻ (നോവൽ)|സിൻ]](Zîn) എന്ന [[മലയാളം നോവലെഴുത്തുകാർ|നോവലിനു]] [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം 2023|2023-ലെ മികച്ച നോവലിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരവും]] ലഭിച്ചു<ref name="മനോരമ">{{cite web |title=കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാര നിറവിൽ കൽപറ്റ നാരായണനും ഹരിത സാവിത്രിയും |url=https://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/2024/07/26/kerala-sahitya-akademi-award-2023-winners.html |publisher=മലയാള മനോരമ |accessdate=27 ജൂലൈ 2024 |archiveurl=https://archive.today/20240727082710/https://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/2024/07/26/kerala-sahitya-akademi-award-2023-winners.html |archivedate=27 ജൂലൈ 2024}}</ref><ref name="ദേശാഭിമാനി">{{cite web |title=കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡുകൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു |url=https://www.deshabhimani.com/news/kerala/kerala-sahitya-academy-award-doe-2023/1127704#:~:text=%E0%B4%A4%E0%B5%83%E0%B4%B6%E0%B5%82%E0%B5%BC%3E%202023%E0%B4%B2%E0%B5%86%20%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3%20%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%B9%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%AF%20%E0%B4%85%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B4%AE%E0%B4%BF,%E0%B4%8E%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B5%BC%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%A3%E0%B5%8D%20%E0%B4%B8%E0%B4%AE%E2%80%8B%E0%B4%97%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%B8%E0%B4%82%E0%B4%AD%E0%B4%BE%E0%B4%B5%E0%B4%A8%E0%B4%AF%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3%20%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%B0%E0%B4%B8%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B4%B0%E0%B4%82. |website=deshabhimani |publisher=ദേശാഭിമാനി |accessdate=27 ജൂലൈ 2024 |archiveurl=https://archive.today/20240727083004/https://www.deshabhimani.com/news/kerala/kerala-sahitya-academy-award-doe-2023/1127704 |archivedate=27 ജൂലൈ 2024 |language=മലയാളം}}</ref>. ==ജീവിതരേഖ== [[കൊല്ലം ജില്ല|കൊല്ലം ജില്ലയിലെ]] [[കരുനാഗപ്പള്ളി|കരുനാഗപ്പള്ളിയിൽ]] ജനിച്ചു. കേരള യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ഇംഗ്ലീഷ് സാഹിത്യത്തിലും, യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ബാഴ്സിലോണയിൽ നിന്ന് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാശാസ്ത്രത്തിലും ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടി<ref>{{cite web |title=ഹരിത സാവിത്രി |url=https://greenbooksindia.com/haritha-savithri |accessdate=27 ജൂലൈ 2024}}</ref>. ഇപ്പോൾ സ്പെയിനിൽ താമസിക്കുകയും അവിടെ യൂനിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ബാർസലോണയിൽ നിന്ന് ഇംഗ്ലീഷ് ഫിലോസഫിയിൽ ഗവേഷണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു<ref name="penguin">{{cite web |title=Haritha Savithri |url=https://www.penguin.co.in/book_author/haritha-savithri/}}</ref>. ==കൃതികൾ== * തുലിപ്സ് ഓഫ് ഇസ്താൻബുൾ - ഇസ്കിന്തർ പാല - മലയാള വിവർത്തനം * ദ ക്രോസിംഗ് - സമർ യാസ്ബെക് - മലയാള വിവർത്തനം - വ്രണിത പാലായനങ്ങൾ * ദ് ക്രൈ ഓഫ് എ സ്വാലോ - ഉമിത് - മലയാള വിവർത്തനം<ref name="penguin"/> * [[മുറിവേറ്റവരുടെ പാതകൾ]] - യാത്രാവിവരണം * [[സിൻ (നോവൽ)]] * സ്പാനിഷ് നാടോടിക്കഥകൾ ==പുരസ്കാരങ്ങൾ== [[പ്രമാണം:Haritha Savithri receiving state Library council award at Kollam 2024.jpg|ലഘുചിത്രം|കേരള സ്റ്റേറ്റ് ലൈബ്രറി കൗൺസിലിന്റെ കടമ്മനിട്ട പുരസ്കാരം ഹരിതക്ക് എൻ. എസ് മാധവൻ നൽകുന്നു]] * യാത്രാവിവരണത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം - മുറിവേറ്റവരുടെ പാതകൾ (2022)<ref name="മാതൃഭൂമി"/> * മികച്ച നോവലിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം - സിൻ (2023)<ref name="മനോരമ"/> * ഉദയ സാഹിത്യ പുരസ്കാരം - സിൻ (Zîn) - 2023<ref name="penguin"/> * കടമ്മനിട്ട പുരസ്കാരം സിൻ എന്ന നോവലിന് 2024-ൽ <ref name="MB03">{{cite news |title=കടമ്മനിട്ട സാഹിത്യപുരസ്കാരം ഹരിതാ സാവിത്രിക്ക്‌ |url=https://www.mathrubhumi.com/literature/news/author-haritha-savithri-bags-kadammanitta-literary-award-1.9828601 |access-date=22 August 2024 |date=20 August 2024}}</ref> ==അവലംബം== {{Reflist|3}} [[വർഗ്ഗം:നോവലിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:യാത്രാവിവരണത്തിനുള്ള കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചവർ]] qpc4bx1qkw1qqlzbz6xkfp24ezgo7k5 0 652995 4642738 4633090 2026-07-02T23:31:00Z Dostojewskij 61308 വർഗ്ഗം:ജൂൺ 24-ന് ജനിച്ചവർ 4642738 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോം | image = Claudia Sheinbaum Feb. 2025 (2).jpg | alt = Portrait of Claudia Sheinbaum, a middle-aged woman with tied dark hair, wearing a suit and colorful scarf, speaking during a conference. | caption = ഷെയിൻബോം 2025-ൽ. | order1 = 66th | office1 = President of Mexico | termstart1 = 1 ഒക്ടോബർ 2024 | predecessor1 = [[ആൻഡ്രെസ് മാനുവൽ ലോപ്പസ് ഒബ്രഡോർ]] | office2 = [[Head of Government of Mexico City]] | termstart2 = 5 ഡിസംബർ 2018 | termend2 = 16 ജൂൺ 2023 | predecessor2 = [[ജോസ് റാമോൺ അമീവ]] | successor2 = [[മാർട്ടി ബാട്രെസ്]] | birth_name = ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോം പാർഡോ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1962|6|24}} | birth_place = [[മെക്സിക്കോ സിറ്റി]], മെക്സിക്കോ | party = [[Morena (political party)|Morena]] (since 2014) | otherparty = [[Party of the Democratic Revolution]] (1989–2014) | spouse = {{ubl | {{marriage|[[Carlos Imaz Gispert|കാർലോസ് ഇമാസ് ഗിസ്പെർട്ട്]]|1987|2016|end=div}} | {{marriage|[[ജീസസ് മരിയ ടാരിബ]]|2023}} }} | children = 1 | residence = [[National Palace (Mexico)|നാഷണൽ പാലസ്]] | parents = {{ubl | [[കാർലോസ് ഷെയിൻബോം യോസെലെവിറ്റ്സ്]] (father) | [[ആനി പാർഡോ സെമോ]] (mother) }} | education = [[നാഷണൽ ഓട്ടോണമസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മെക്സിക്കോ]] ([[Bachelor of Science|BS]], [[Master of Science|MS]], [[PhD]]) | signature = Signature of Claudia Sheinbaum.svg | awards = }} '''ക്ലോഡിയ ഷെയ്ൻബോം പാർഡോ''' (ജനനംഃ ജൂൺ 24,1962) ഒരു മെക്സിക്കോ സ്വദേശിയായ രാഷ്ട്രീയക്കാരിയും ശാസ്ത്രജ്ഞയും അക്കാദമിക് വിദഗ്ദ്ധയുമാണ്. 2024 ഒക്ടോബർ 1 മുതൽ [[മെക്സിക്കോ|മെക്സിക്കോയുടെ]] 66-ാമത് പ്രസിഡന്റായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്ന '''ഷെയിൻബോം''' രാജ്യത്ത് ഈ പദവി വഹിക്കുന്ന ആദ്യ വനിതയാണ്.{{Efn|Pronounced {{IPAc-en|ˈ|ʃ|eɪ|n|b|ɑː|m}} {{respell|SHAYN|bawm}}; {{IPA|es|ˈklawðja ˈʃejmbawm ˈpaɾðo|small=no}}.<ref>{{cite web |title=Claudia: El Documental |url=https://www.youtube.com/watch?v=E9LJanPjARc&t=19s |via=YouTube |date=20 December 2023 |publisher=Claudia Sheinbaum Pardo |access-date=4 June 2024 |archive-date=5 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240605025907/https://www.youtube.com/watch?v=E9LJanPjARc&t=19s |url-status=live}}</ref>}}<ref name="AP News-2024a">{{Cite web|url=https://apnews.com/article/mexico-election-claudia-sheinbaum-judaism-catholicism-5932fcf5d74c215ae0e08a40eff8a64f|title=Mexico's likely next president would be its first leader with a Jewish background|access-date=3 June 2024|date=22 April 2024|publisher=AP News|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240528191513/https://apnews.com/article/mexico-election-claudia-sheinbaum-judaism-catholicism-5932fcf5d74c215ae0e08a40eff8a64f|archive-date=28 May 2024}}</ref><ref name="france24.com">{{Cite web|url=https://www.france24.com/en/americas/20240603-sheinbaum-set-to-win-mexico-election-becoming-first-female-president|title=Ruling leftist party candidate Sheinbaum elected Mexico's first female president|access-date=3 June 2024|date=3 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240603063457/https://www.france24.com/en/americas/20240603-sheinbaum-set-to-win-mexico-election-becoming-first-female-president|archive-date=3 June 2024}}</ref> 2018 മുതൽ 2023 വരെയുള്ള കാലത്ത് [[മെക്സിക്കോ സിറ്റി]]<nowiki/>യുടെ ഹെഡ് ഓഫ് ഗവൺമെന്റ് ആയും '''ഷെയ്ൻബോം''' സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രൊഫഷണലായി ഒരു ശാസ്ത്രജ്ഞയായ ഷെയ്ൻബോം [[നാഷണൽ ഓട്ടണമസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മെക്സിക്കോ|നാഷണൽ ഓട്ടോണമസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മെക്സിക്കോ]] നിന്ന് (യു. എൻ. എ. എം.) എനർജി എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ ആണ് [[ഡോക്ടറേറ്റ്|ഡോക്ടർ ഓഫ് ഫിലോസഫി]] ബിരുദം നേടിയത്. [[ഊർജ്ജം]], [[വാസസ്ഥലം|പരിസ്ഥിതി]], [[സുസ്ഥിര വികസനം]] എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള നൂറിലധികം ലേഖനങ്ങളും രണ്ട് പുസ്തകങ്ങളും അവർ രചിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ [[ഇന്റർഗവൺമെന്റൽ പാനൽ ഓൺ ക്ലൈമറ്റ് ചേഞ്ച്]] (IPCC) രചനാസമിതിയിലും പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിലും രാഷ്ട്രീയത്തിലും ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോം നൽകിയ സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 2018-ൽ [[100 Women (BBC)|BBCയുടെ പ്രഖ്യാപിച്ച "100 വനിതകൾ"]] പട്ടികയിൽ ഇടം നേടിയിരുന്നു. 1989ൽ ഷെയ്ൻബോം പാർട്ടി ഓഫ് ഡെമോക്രാറ്റിക് റെവല്യൂഷനിൽ (പി. ആർ. ഡി.) ചേർന്നു. 2000 മുതൽ 2006 വരെ അന്നത്തെ സർക്കാർ മേധാവിയായിരുന്ന [[Andrés Manuel López Obrador|ആൻഡ്രെസ് മാനുവൽ ലോപ്പസ്]] ഒബ്രഡോറിന്റെ കീഴിൽ ഫെഡറൽ ഡിസ്ട്രിക്റ്റിലെ പരിസ്ഥിതി സെക്രട്ടറിയായി ഷെയ്ൻബോം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 2014-ൽ,അവർ പാർട്ടി ഓഫ് ഡെമോക്രാറ്റിക് റെവല്യൂഷൻ വിട്ട്, [[Andrés Manuel López Obrador|ആൻഡ്രെസ് മാനുവൽ ലോപെസ് ഒബ്രഡോറു]]<nowiki/>ടെ പുതിയ രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനമായ [[Morena (political party)|മൊറെന]]<nowiki/>യിൽ ചേർന്നു. 2015 മുതൽ 2017 വരെ, അവർ മെക്സിക്കോ സിറ്റിയിലെ പ്രദേശമായ [[Tlalpan|ട്ലാൽപാൻ]] മേയറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുകയും അവർ അവിടെ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ തടയുന്നതിനുള്ള പ്രചാരണം നടത്തുകയും സോണിംഗ് നിയമങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിൽ ഊന്നൽ നൽകുകയും ചെയ്തിരുന്നു. <ref name="VOA-2018">{{Cite web|url=https://www.voanews.com/a/mexico-city-first-elected-female-mayor-claudia-sheinbaum-takes-office/4688400.html|title=Mexico City's 1st Elected Female Mayor Takes Office|access-date=7 September 2023|date=5 December 2018|publisher=VOA|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230907031828/https://www.voanews.com/a/mexico-city-first-elected-female-mayor-claudia-sheinbaum-takes-office/4688400.html|archive-date=7 September 2023}}</ref> 2024 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മൊറീന പ്രസിഡന്റ് നാമനിർദ്ദേശം തേടുന്നതിനായി 2023 ജൂണിൽ ഷെയ്ൻബോം നഗര സർക്കാരിന്റെ മേധാവിയെന്ന സ്ഥാനം രാജിവച്ചു. 2023 സെപ്റ്റംബറിൽ, തന്റെ ഏറ്റവും അടുത്ത എതിരാളിയായ മുൻ വിദേശകാര്യ സെക്രട്ടറി [[Marcelo Ebrard|മാർസെലോ എബ്രാർഡിനെ]] മറികടന്ന് അവർ പാർട്ടിയുടെ നാമനിർദ്ദേശം നേടി.<ref name="ABC News-2023">{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/former-mexico-city-mayor-claudia-sheinbaum-ruling-partys-102985068|title=Former Mexico City Mayor Claudia Sheinbaum to be the ruling party's presidential candidate|access-date=7 September 2023|date=6 September 2023|publisher=ABC News|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230907030244/https://abcnews.go.com/International/wireStory/former-mexico-city-mayor-claudia-sheinbaum-ruling-partys-102985068|archive-date=7 September 2023}}</ref> 2024 ജൂണിൽ, നാഷണൽ ആക്ഷൻ പാർട്ടി (PAN) സ്ഥാനാർത്ഥി സോച്ചിറ്റൽ ഗാൽവേസിനെതിരെ നടന്ന പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഷെയ്ൻബോം വിജയിച്ചു. 2024 ഒക്ടോബർ 1-ന് അവർ മെക്സിക്കോയുടെ പ്രസിഡന്റായി . 2024 ഡിസംബറിൽ, ''[[ഫോബ്സ്]]'' മാഗസിൻ അവരെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തിശാലികളായ വനിതകളുടെ പട്ടികയിൽ നാലാം സ്ഥാനത്ത് ഉൾപ്പെടുത്തി.<ref>{{Cite web|url=https://forbes.it/2024/12/12/100-donne-potenti-mondo-meloni-podio/|title=Giorgia Meloni è la terza donna più potente del mondo. Prima Ursula von der Leyen|last=Roberta Maddalena|language=IT}}</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും കുടുംബവും == 1962 ജൂൺ 24 ന് [[മെക്സിക്കോ സിറ്റി]]<nowiki/>യിലെ ഒരു മതേതര [[ജൂതൻ|ജൂത]] കുടുംബത്തിലാണ് ക്ലോഡിയ ഷെയ്ൻബോം പാർഡോ ജനിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/mexico-city-elects-first-ever-jewish-mayor-exit-poll-shows/|title=Mexico City elects first-ever Jewish mayor, exit poll shows|access-date=2024-03-27|last=AFP|date=2018-07-02|website=The Times of Israel|language=en}}</ref> രസതന്ത്രജ്ഞനായ കാർലോസ് ഷെയ്ൻബോം യോസെലെവിറ്റ്സിന്റെയും ജീവശാസ്ത്രജ്ഞയായ ആനി പാർഡോ സെമോ എന്നിവരുടെ രണ്ടാമത്തെ കുട്ടിയാണ് അവർ.<ref name="La Razon">{{Cite web|url=https://www.razon.com.mx/me-separe-de-carlos-imaz-de-comun-acuerdo-hace-un-ano/|title="I separated from Carlos Ímaz by mutual agreement a year ago"|access-date=4 January 2018|last=Belsasso|first=Bibiana|date=8 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180105233646/https://www.razon.com.mx/me-separe-de-carlos-imaz-de-comun-acuerdo-hace-un-ano/|archive-date=5 January 2018}}</ref> [[Ashkenazi Jews|അഷ്കെനാസി ജൂത]] വംശജനാണ് കാർലോസ് ഷെയ്ൻബോം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ് ചോൺ ജുവാൻ ഷെയ്ൻബോം അബ്രമോവിറ്റ്സ് 1928 ൽ [[ലിത്വാനിയ]] നിന്ന് കുടിയേറി, ഒരു ആഭരണ വ്യാപാരിയും മെക്സിക്കൻ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി അംഗവുമായിരുന്നു.<ref name="SonoraPresente">{{Cite web|url=https://sonorapresente.com/2024/06/la-singular-y-discreta-historia-familiar-de-claudia-sheinbaum/|title=La singular y discreta historia familiar de Claudia Sheinbaum|access-date=16 February 2025|date=4 June 2024|website=SonoraPresente|language=es}}</ref> [[രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം|രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത്]] ബൾഗേറിയയിലെ ജൂതന്മാർക്കെതിരായ അതിക്രമങ്ങളിൽ നിന്നും രക്ഷതേടി പലായനം ചെയ്ത് 1942 ൽ മെക്സിക്കോയിലെത്തിയ സെഫാർഡി ജൂത കുടുംബത്തിൽ നിന്നുള്ളയാളാണ് ആനി പാർഡോ.<ref>{{Cite web|url=https://www.jta.org/2018/12/06/global/mexico-citys-new-mayor-distances-herself-from-her-jewishness-but-one-political-rival-doesnt|title=Mexico City's Jewish mayor wants to be identified by her policies, not her ethnicity|access-date=2024-03-27|last=Grabinsky|first=Alan|date=2018-12-06|website=Jewish Telegraphic Agency|language=en-US}}</ref> ആനി പാർഡോ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ടോ പോളിറ്റെക്നിക്കോ നാഷണൽ (Instituto Politécnico Nacional, IPN) എന്ന പ്രശസ്തമായ മെക്സിക്കൻ സാങ്കേതിക സർവകലാശാലയിൽ അക്കാദമിക് പദവി വഹിച്ച ആദ്യത്തെ സെഫാർഡി വനിതയാണ്.<ref name="SonoraPresente" /><ref>{{Cite web|url=https://www.enlacejudio.com/2018/12/17/judios-y-cientificos-la-familia-de-claudia-sheinbaum/|title=Jews and scientists. The family of Claudia Sheinbaum|access-date=2024-03-27|last=Enlace Judío México|date=2018-12-18|website=Enlace Judío|language=es-MX}}</ref> ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോമിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ 1960-കളിൽ മെക്സിക്കൻ ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയവുമായി ചേർന്ന് പ്രതിഷേധങ്ങളിലും തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനങ്ങളിലും വിദ്യാർത്ഥി പ്രക്ഷോഭങ്ങളിലും പങ്കെടുത്തിട്ടുണ്ട്. ഷെയ്ൻബാമിന് രണ്ട് സഹോദരങ്ങളുണ്ട്. അവരുടെ മൂത്ത സഹോദരൻ ജൂലിയോ ഒരു ഭൌതികശാസ്ത്രജ്ഞനും CICESE-ലെ ഫിസിക്കൽ ഓഷ്യനോഗ്രാഫി ഗവേഷകനുമാണ്.<ref name="sciencemag1">{{Cite web|url=https://www.science.org/content/article/can-environmental-engineer-poised-become-mayor-fix-mexico-city|title=Can this environmental engineer—now elected mayor—fix Mexico City?|access-date=25 April 2020|last=Wade|first=Lizzie|date=2 July 2018|website=[[Science Magazine]]|publisher=[[American Association for the Advancement of Science|AAAS]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207170613/https://www.science.org/content/article/can-environmental-engineer-poised-become-mayor-fix-mexico-city|archive-date=7 December 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cicese.edu.mx/investigacion/personal_academico/871|title=Centro de Investigación Científica y de Educación Superior de Ensenada, Baja California|access-date=15 June 2024|website=CICESE|publisher=CONAHCYT|archive-url=https://web.archive.org/web/20240603211842/https://www.cicese.edu.mx/investigacion/personal_academico/871|archive-date=3 June 2024}}</ref> അവരുടെ ഇളയ സഹോദരി അഡ്രിയാന അദ്ധ്യാപികയാണ്. അഡ്രിയാനയുടെ ഭർത്താവ് റോഡ്രിഗോ ഗാർസിയ ബാർച്ച പ്രശസ്ത സിനിമാ സംവിധായകനും പ്രശസ്ത എഴുത്തുകാരനായ ഗബ്രിയേൽ ഗാർസിയ മാർക്കേസിന്റെ മകനുമാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://childrenslearninglab.com/educators/|title=Educators|access-date=15 June 2024|website=Children’s Learning Lab|archive-url=https://web.archive.org/web/20240616060231/https://childrenslearninglab.com/educators/|archive-date=16 June 2024}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.quien.com/politica/2024/03/19/quienes-son-los-hermanos-de-los-candidatos-a-la-presidencia|title=¿Quiénes son los hermanos de los candidatos a la presidencia?|access-date=15 June 2024|last=Zamarripa|first=Raymundo|date=20 March 2024|website=Quién|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20240616060302/https://www.quien.com/politica/2024/03/19/quienes-son-los-hermanos-de-los-candidatos-a-la-presidencia|archive-date=16 June 2024}}</ref> == അക്കാദമിക ജീവിതം == 1989 ൽ യുഎൻഎഎമ്മിൽ നിന്ന് ഭൌതികശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദവും 1994 ൽ ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും 1995 ൽ ഊർജ്ജ എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ പിഎച്ച്ഡിയും നേടി.<ref name="sciencemag1"/> 1991നും 1994നും ഇടയിൽ [[കാലിഫോർണിയ]] ലോറൻസ് ബെർക്ക്ലി നാഷണൽ ലബോറട്ടറി ഷെയ്ൻബോം തന്റെ പിഎച്ച്ഡി പ്രബന്ധം പൂർത്തിയാക്കി. ലബോറട്ടറിയിൽ ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ, മെക്സിക്കൻ ഗതാഗത മേഖലയിലെ ഊർജ്ജ ഉപയോഗം വിശകലനം ചെയ്യുകയും മെക്സിക്കൽ കെട്ടിട ഊർജ്ജ ഉപയോഗത്തിലെ പ്രവണതകളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനപ്രബന്ധങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://international.lbl.gov/news/mexico-city-mayor-elect-claudia|title=Mexico City Mayor-Elect Claudia Sheinbaum Visits Berkeley Lab|access-date=8 December 2023|website=international.lbl.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20240603050146/https://international.lbl.gov/news/mexico-city-mayor-elect-claudia|archive-date=3 June 2024}}</ref><ref name="jpost1">{{Cite web|url=https://www.jpost.com/diaspora/mexico-city-elects-first-jewish-female-mayor-561329|title=Mexico City elects first Jewish, female mayor|access-date=25 April 2020|last=Weber|first=Jonathan|date=2 July 2018|website=The Jerusalem Post|archive-url=https://web.archive.org/web/20201230174148/https://www.jpost.com/diaspora/mexico-city-elects-first-jewish-female-mayor-561329|archive-date=30 December 2020}}</ref><ref name="dailycal1">{{Cite web|url=https://dailycal.org/2018/07/06/former-berkeley-lab-researcher-elected-mexico-city-mayor/|title=Former Berkeley Lab researcher elected as Mexico City mayor|access-date=8 December 2023|date=6 July 2018|publisher=The Daily Californian|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20231218160032/https://dailycal.org/2018/07/06/former-berkeley-lab-researcher-elected-mexico-city-mayor|archive-date=18 December 2023}}</ref> 1995-ൽ ഷെയ്ൻബോം യു. എൻ. എ. എമ്മിലെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് എഞ്ചിനീയറിംഗിൽ അദ്ധ്യാപികയായി ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.<ref name="sciencemag1"/> 1999 ൽ, എഞ്ചിനീയറിംഗ്, സാങ്കേതിക കണ്ടുപിടിത്തങ്ങളിലെ മികച്ച യുവ ഗവേഷകയ്ക്കുള്ള പുരസ്കാരം നേടി.<ref name="google1">{{Cite book |last=Kenny Tang |title=Green CITYnomics: The Urban War against Climate Change |date=2009 |publisher=Routledge |isbn=9781351279420}}</ref> സർക്കാരിൽ ഒരു കാലയളവിനുശേഷം 2006-ൽ ഷെയ്ൻബോം യു. എൻ. എ. എമ്മിലേക്ക് മടങ്ങുകയും ശാസ്ത്രീയ ജേണലുകളിൽ ലേഖനങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു.<ref name="sciencemag1"/> 2007-ൽ, ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോം ഇന്റർഗവൺമെന്റൽ പാനൽ ഓൺ ക്ലൈമറ്റ് ചേഞ്ച് (IPCC) യുടെ നാലാമത്തെ അസസ്മെന്റ് റിപ്പോർട്ടിൽ (4AR) "ഇൻഡസ്ട്രി" എന്ന അദ്ധ്യായത്തിന് സംഭാവന നൽകി, 2013-ൽ, അവർ IPCC യുടെ അഞ്ചാമത്തെ അസസ്മെന്റ് റിപ്പോർട്ടിൽ (5AR) ഒരു പ്രധാന രചയിതാവായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.<ref>"[https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ipcc_wg3_ar5_chapter10.pdf Industry Chapter10 IPCC Retrieved 2 July 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180614040639/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar5/wg3/ipcc_wg3_ar5_chapter10.pdf|date=14 June 2018}}</ref> == ആദ്യകാല രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == യുഎൻഎഎമ്മിലെ വിദ്യാർത്ഥിയായിരുന്ന സമയത്ത്, ഷെയ്ൻബോം യൂണിവേഴ്സിറ്റി സ്റ്റുഡന്റ് കൌൺസിലിൽ അംഗമായിരുന്നു (കോൺസെജോ എസ്റ്റുഡിയന്റിൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റേരിയോ), ഈ കൌൺസിൽ പിന്നീട് പാർട്ടി ഓഫ് ഡെമോക്രാറ്റിക് റെവല്യൂഷൻ (PRD) എന്ന യുവജന പ്രസ്ഥാനത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചു. [[പ്രമാണം:Madrid_y_Ciudad_de_México,_dispuestas_a_reforzar_su_mutua_colaboración_01.jpg|ലഘുചിത്രം|മാഡ്രിഡ് മേയർ മാനുവൽ കാർമെന സിബൽസ് കൊട്ടാരത്തിൽ വച്ച് ഷെയ്ൻബൌമുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി.]] ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോം 2000 ഡിസംബർ 5 മുതൽ 2006 മെയ് 15 വരെ ഫെഡറൽ ഡിസ്ട്രിക്റ്റിന്റെ പരിസ്ഥിതി സെക്രട്ടറിയായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. ഫെഡറൽ ഡിസ്ട്രിക്റ്റിന്റെ ഹെഡ് ഓഫ് ഗവൺമെന്റ് ആൻഡ്രെസ് മാനുവൽ ലോപെസ് ഒബ്രഡോർ ആൻഡ്രെസ് മാനുവൽ ലോപ്പസ് ഒബ്രഡോർ ആണ് ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോമിനെ ഈ പദവിയിലേക്ക് നിയമിച്ചത്. അവരുടെ പ്രവർത്തന കാലഘട്ടത്തിൽ, മെക്സിക്കോ സിറ്റിയിൽ ഒരു ഇലക്ട്രോണിക് വാഹന രജിസ്ട്രേഷൻ സെന്റർ നിർമ്മിക്കുന്നതിന് ഉത്തരവാദിത്തം വഹിച്ചു.<ref name="google1"/> സമർപ്പിത പാതകളുള്ള ബസ് ദ്രുതഗതിയിലുള്ള ഗതാഗത സംവിധാനമായ മെട്രോബസ് അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനും മെക്സിക്കോ സിറ്റിയുടെ റിംഗ് റോഡിന്റെ രണ്ടാം നിലയായ അനില്ലോ പെരിഫെറിക്കോ നിർമ്മാണത്തിനും അവർ മേൽനോട്ടം വഹിച്ചു.<ref name="sciencemag1"/> [[ആൻഡ്രെസ് മാനുവൽ ലോപെസ് ഒബ്രഡോർ]] 2012-ലെ പ്രസിഡൻഷ്യൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണത്തിനിടെ, തന്റെ പ്രസ്താവിത മന്ത്രിസഭയിൽ ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോമിനെ പരിസ്ഥിതി-പ്രകൃതിവിഭവ സെക്രട്ടറിയായി നിർദ്ദേശിച്ചിരുന്നു.<ref>{{cite web|url=http://www.lopezobrador.org.mx/gabinete2012/index.html|title=Propuesta de Gabinete de Andrés Manuel López Obrador |date=31 January 2012|website=Sitio Oficial de Andrés Manuel López Obrador|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20120131213325/http://www.lopezobrador.org.mx/gabinete2012/index.html|url-status=dead|archive-date=31 January 2012|access-date=2 July 2018}}</ref> 2014-ൽ, ഷെയിൻബോം [[ആൻഡ്രെസ് മാനുവൽ ലോപെസ് ഒബ്രഡോർ|ലോപെസ് ഒബ്രഡോറുടെ]] പുതിയ രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്ഥാനമായ [[National Regeneration Movement|നാഷണൽ റീജനറേഷൻ മൂവ്മെന്റ്]] (മൊറെന) യിൽ ചേർന്നു. ഇത് പ്രധാന ഇടതുപക്ഷ പാർട്ടിയായ പാർട്ടി ഓഫ് ഡെമോക്രാറ്റിക് റെവല്യൂഷൻ (PRD) യിൽ നിന്ന് വിഘടിച്ചുണ്ടായ പ്രസ്ഥാനമാണ്.<ref name="jpost1"/> ====ട്ലാൽപാൻ മേയർ==== 2015-ലെ ഫെഡറൽ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് ([[മെക്സിക്കോ സിറ്റി]]) പ്രാദേശിക തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ, [[Tlalpan|ട്ലാൽപാനിൽ ]]പ്രദേശത്ത് മത്സരിക്കുന്നതിനായി നാഷണൽ റീജനറേഷൻ മൂവ്മെന്റ് (മൊറെന) പാർട്ടി അവരുടെ സ്ഥാനാർത്ഥിയായി ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബിനെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തു.<ref>{{cite web |date=9 September 2018 |title=Claudia Sheinbaum |url=https://www.jpost.com/50-most-influential-jews/17-Claudia-Sheinbaum-565406 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213083403/https://www.jpost.com/50-most-influential-jews/17-Claudia-Sheinbaum-565406 |archive-date=13 December 2019 |access-date=13 December 2019 |work=The Jerusalem Post}}</ref> ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ക്ലോഡിയയുടെ പ്രചാരണം പൊതുസേവനങ്ങളുടെ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ, പൊതു മേഖലകളുടെ വികസനം, അഴിമതി കുറക്കൽ, ലിംഗസമത്വം ഉറപ്പാക്കുന്ന നയങ്ങൾ, കൂടാതെ ദൈനംദിന ജീവിതം മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി സ്ത്രീകൾക്കും യുവാക്കൾക്കുമായി പ്രത്യേക പദ്ധതികൾ എന്നീ മുഖ്യ ലക്ഷ്യങ്ങളിൽ കേന്ദ്രീകരിച്ചായിരുന്നു.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2015-06-02 |title=La Jornada: Gobierno con el apoyo de los ciudadanos, ofrece Sheinbaum |url=https://www.jornada.com.mx/2015/06/02/capital/034n1cap |access-date=2025-02-03 |website=www.jornada.com.mx |language=es}}</ref>ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോം 29.48% ശതമാനം വോട്ട്നേടി ട്ലാൽപാൻ ബോറോയുടെ മേയറായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. ഈ വിജയത്തോടെ, 2000 മുതൽ ഭരണത്തിലിരുന്ന [[Party of the Democratic Revolution|പാർട്ടി ഓഫ് ഡെമോക്രാറ്റിക് റെവല്യൂഷൻ (PRD)]]യുടെ കയ്യിൽ നിന്ന് ഈ ബോറോയുടെ ഭരണം മൊറെന പാർട്ടിയിലേക്ക് മാറ്റി. നാഷണൽ റീജനറേഷൻ മൂവ്മെന്റ് (മൊറെന), ലേബർ പാർട്ടി (PT), സോഷ്യൽ എൻകൗണ്ടർ പാർട്ടി (PES) എന്നീ പാർട്ടികൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന മെക്സിക്കൻ രാഷ്ട്രീയസഖ്യസഘടനയായ [[Juntos Haremos Historia|ജുന്തോസ് ഹാറെമോസ് ഹിസ്റ്റോറിയയുടെ']] (അർഥം: 'ഒന്നിച്ച് നാം ചരിത്രം സൃഷ്ടിക്കും') സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മെക്സിക്കോ സിറ്റിയുടെ ഹെഡ് ഓഫ് ഗവൺമെന്റ് (മേയർ) സ്ഥാനത്തേക്ക് മത്സരിക്കാനായി ട്ലാൽപാൻ മേയർ സ്ഥാനം 2017 ഡിസംബർ 5-ന് രാജിവെച്ചു.<ref>{{cite web |title=Claudia Sheinbaum, la científica que gobernará CDMX |url=https://politico.mx//central-electoral/elecciones-2018/cdmx/claudia-sheinbaum-la-cient%C3%ADfica-que-gobernar%C3%A1-cdmx/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200717012641/https://politico.mx/central-electoral/elecciones-2018/cdmx/claudia-sheinbaum-la-cient%C3%ADfica-que-gobernar%C3%A1-cdmx/ |archive-date=17 July 2020 |access-date=13 December 2019 |publisher=politico.mx}}</ref><ref>{{Cite news |last=Tello |first=Natividad |date=29 March 2018 |title=Estos son los candidatos de coalición 'Juntos Haremos Historia' en CDMX |trans-title=These are the candidates of the coalition "Together We Will Make History" in Mexico City |url=http://www.excelsior.com.mx/comunidad/estos-son-los-candidatos-de-coalicion-juntos-haremos-historia-en-cdmx/1229306 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919072524/https://www.excelsior.com.mx/comunidad/estos-son-los-candidatos-de-coalicion-juntos-haremos-historia-en-cdmx/1229306 |archive-date=19 September 2020 |access-date=2 July 2018 |work=Excelsior |language=es}}</ref> ==== മെക്സിക്കോയിലെ ചാപ്പൽ ഇടിച്ചുനീക്കൽ ==== 2016 ഏപ്രിൽ 29-ന്, ട്ലാൽപാനിലെ കൾച്ചുറ മായ എന്ന പ്രദേശത്തുള്ള കാപിയ ഡെൽ സെന്യോർ ഡി ലോസ് ട്രാബാജോസ് (Capilla del Señor de los Trabajos) എന്ന ചാപലിന് അടുത്ത് നിയമവിരുദ്ധമായി നിർമിച്ചിരുന്ന ഒരു മതിൽ തകർക്കാൻ ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോം നഗര ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് ഉത്തരവിട്ടു.<ref>{{cite news |last1=Martínez Chacón |first1=Marcos |title=Gobierno de capital mexicana no promueve demolición de iglesias |url=https://apnews.com/article/ap-verifica-093291152983 |access-date=1 June 2024 |work=Associated Press News |date=18 August 2022 |archive-date=30 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231130092734/https://apnews.com/article/ap-verifica-093291152983 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.milenio.com/estados/desaloja-y-tira-capilla-la-delegacion-tlalpan|title=Desaloja y tira capilla la delegación Tlalpan|newspaper=Milenio Diario|language=es|date=30 April 2016|access-date=28 December 2021|archive-date=28 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228214649/https://www.milenio.com/estados/desaloja-y-tira-capilla-la-delegacion-tlalpan|url-status=live}}</ref> നഗരസഭയുടെ നിയമവിരുദ്ധ ഘടനാ നീക്കം ചെയ്യൽ ഉത്തരവ് പ്രകാരം മാത്രം പ്രവർത്തിക്കാൻ തൊഴിലാളികൾക്ക് നിർദ്ദേശം നൽകിയിരുന്നു, എന്നിരുന്നാലും നിയമവിരുദ്ധമായ മതിൽ നീക്കംചെയ്യൽ പ്രവർത്തനത്തിനിടെ ചാപ്പലിന്റെ ഘടനാ ഭാഗങ്ങൾക്കും മതപരമായ പ്രതീകങ്ങൾക്കും നാശനഷ്ടം സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref name="Univ=chapel">{{cite web|url=https://www.eluniversal.com.mx/articulo/metropoli/cdmx/2016/05/4/recula-sheinbaum-levantara-capilla-que-ordeno-derribar|title=Recula Sheinbaum por capilla|newspaper=El Universal|language=es|date=4 May 2016|access-date=28 December 2021|archive-date=28 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228214639/https://www.eluniversal.com.mx/articulo/metropoli/cdmx/2016/05/4/recula-sheinbaum-levantara-capilla-que-ordeno-derribar|url-status=live}}</ref> ചാപൽ തകർക്കുന്നതിന് ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോം ഉത്തരവാദിയാണെന്നും യാതൊരു മുന്നറിയിപ്പുമില്ലാതെയാണ് ഇടിച്ചുനീക്കൽ നടത്തിയതെന്നും ജുവാൻ ഗില്ലെർമോ ബ്ലാൻഡോൺ പെരെസ് എന്ന പാരിഷ് പുരോഹിതൻ ആരോപിച്ചു. <ref>{{cite web|url=https://www.razon.com.mx/ciudad/sheinbaum-tumba-capilla-y-tira-a-la-calle-crucifijos-imagenes/|title=Sheinbaum tumba capilla y tira a la calle crucifijos, imágenes...|newspaper=La Razón|language=es|date=2 May 2016|access-date=28 December 2021|archive-date=28 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228214643/https://www.razon.com.mx/ciudad/sheinbaum-tumba-capilla-y-tira-a-la-calle-crucifijos-imagenes/|url-status=live}}</ref> അധികൃതർ ചാപൽ തകർക്കുന്നതിൽ സംഭവിച്ച "പിഴവ്" ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചു. ട്ലാൽപാൻ നഗരസഭ "അപ്രതീക്ഷിതമായ നാശനഷ്ടത്തിന്" ക്ഷമ ചോദിച്ചു. പരിഹാര നടപടികളായി ചാപലിന്റെ ഛാവണി, മതപരമായ ചിത്രങ്ങൾ എന്നിവ പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ ഫണ്ട് വിനിയോഗിച്ചു. പുരോഹിതൻ ബ്ലാൻഡോൺ പെരെസിനോട് വ്യക്തിപരമായി ഷെയിൻബോം ക്ഷമ ചോദിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref>{{cite news |title=Falso que Claudia Sheinbaum planeara "acabar" con las iglesias en Tlalpan |url=https://animalpolitico.com/verificacion-de-hechos/desinformacion/falso-sheinbaum-acabar-iglesias-tlalpan?s=08 |access-date=1 June 2024 |work=Animal Político |date=25 September 2023 |archive-date=3 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603061250/https://animalpolitico.com/verificacion-de-hechos/desinformacion/falso-sheinbaum-acabar-iglesias-tlalpan?s=08 |url-status=live}}</ref> ==== എൻറിക് റിബ്സമെൻ സ്കൂൾ തകർന്ന സംഭവം==== [[പ്രമാണം:Colegio_Enrique_Rébsamen_01.jpg|ലഘുചിത്രം|ഭൂകമ്പം എൻറിക് റിബ്സമെൻ സ്കൂളിന് വരുത്തിയ കേടുപാടുകൾ ]]മെക്സിക്കോ സിറ്റിയിൽ വൻതോതിലുള്ള നാശനഷ്ടം സൃഷ്ടിച്ച 2017 പ്യൂബ്ല ഭൂകമ്പം ട്ലാൽപാനിലെ കോലെജിയോ എൻറിക് റെബ്സാമെൻ (Colegio Enrique Rébsamen) എന്ന സ്വകാര്യ സ്കൂൾ ഇടിഞ്ഞുവീണതിനു കാരണമായി, ഈ സംഭവത്തിൽ സ്കൂളിന്റെ മൂന്ന് നിലകൾ ഇടിഞ്ഞുവീണു, കുട്ടികളും അധ്യാപകരും കോൺക്രീറ്റിനടിയിൽ കുടുങ്ങി 19 കുട്ടികളും 7 പ്രായപൂർത്തിയായവരും മരിക്കാനിടയായി.ട്ലാൽപാൻ മേയറായ ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോം ഇടിഞ്ഞ സ്കൂളിൽ നേരിട്ടെത്തി രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങൾ അടിയന്തര രക്ഷാപ്രവർത്തനങ്ങൾ നിരീക്ഷിച്ചു. അനധികൃതമായി സ്കൂൾ കെട്ടിടത്തിൽ നടത്തിയ അധിക നിർമാണം ആണ് ഈ ദുരന്തം സംഭവിക്കുന്നതിനുളള കാരണം എന്ന് തെളിയിച്ചു.<ref name="invea"/><ref>{{cite web|url=https://heraldodemexico.com.mx/nacional/2020/8/12/quien-es-miss-monica-maestra-que-enfrenta-un-juicio-por-el-caso-rebsamen-199560.html|title=¿Quién es Miss Mónica, maestra que enfrenta un juicio por el Caso Rébsamen?|newspaper=El Heraldo de México|date=12 August 2020|access-date=28 December 2021|archive-date=28 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228214641/https://heraldodemexico.com.mx/nacional/2020/8/12/quien-es-miss-monica-maestra-que-enfrenta-un-juicio-por-el-caso-rebsamen-199560.html|url-status=live}}</ref> == ഷെയിൻബോമിന്റെ 2018 മെക്സിക്കോ സിറ്റി ഹെഡ് ഓഫ് ഗവൺമെന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രചാരണം == [[പ്രമാണം:Resultado_Elecciones_CDMX_por_Demarcación_Territorial.svg|ലഘുചിത്രം|മെക്സിക്കോ സിറ്റി ഗവൺമെന്റിന്റെ തലവനായുള്ള 2018 ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ബറോ അനുസരിച്ച് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ2018 മെക്സിക്കോ സിറ്റി പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ്]] മെക്സിക്കോ സിറ്റിയിലെ സർക്കാർ മേധാവിക്കായുള്ള പാർട്ടിയുടെ സ്ഥാനാർത്ഥി നിർണ്ണയിക്കുന്നതിനായി 2017 ഓഗസ്റ്റിൽ നാഷണൽ റീജനറേഷൻ മൂവ്മെന്റ് നടത്തിയ വോട്ടെടുപ്പിൽ ക്ലോഡിയ ഷെയ്ൻബോം പങ്കെടുത്തു.<ref>{{Cite web|url=https://www.eluniversal.com.mx/articulo/metropoli/cdmx/2017/08/13/candidato-de-morena-para-2018-por-encuesta/|title=Candidato de Morena para 2018, por encuesta|access-date=2024-10-22|last=Suárez|first=Gerardo|date=2017-08-13|website=El Universal|language=es|trans-title=2018 Morena's candidate, by survey|archive-url=https://web.archive.org/web/20240601212038/https://www.eluniversal.com.mx/articulo/metropoli/cdmx/2017/08/13/candidato-de-morena-para-2018-por-encuesta/|archive-date=2024-06-01}}</ref> മാർട്ടി ബാട്രെസ്, മരിയോ ഡെൽഗാഡോ, റിക്കാർഡോ മോൺറിയൽ എന്നിവരായിരുന്നു മറ്റ് മത്സരാർത്ഥികൾ. ഏറ്റവും അടുത്ത എതിരാളിയായ മാർട്ടി ബാട്രസിനെ 5.8 പോയിന്റിന് പരാജയപ്പെടുത്തി ഷീൻബോം 15.9% വോട്ടുകൾ നേടി ഒന്നാം സ്ഥാനം നേടി.<ref>{{Cite web|url=https://www.elfinanciero.com.mx/nacional/morena-revela-metodologia-de-encuesta-de-cdmx/|title=Monreal quedó en tercero, según la encuesta de Morena en la CDMX|access-date=1 June 2024|last=Rueda|first=Rivelino|date=2017-08-29|website=El Financiero|language=es|trans-title=Monreal in third place, according to Morena's survey in Mexico City|archive-url=https://web.archive.org/web/20240601212037/https://www.elfinanciero.com.mx/nacional/morena-revela-metodologia-de-encuesta-de-cdmx/|archive-date=2024-06-01}}</ref> 2017 ഡിസംബർ 5 ന് ട്ലാൽപാൻ മേയർ സ്ഥാനം ഷെയ്ൻബോം രാജിവച്ചു. 2018 ഏപ്രിൽ 1 ന് നടന്ന പ്രചാരണത്തിൽ, താൻ പതിവായി പൊതു വിചാരണകൾ നടത്തുമെന്നും, റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുമെന്നും, മാർഗനിർദേശത്തിനായി സുരക്ഷാ കൗൺസിലിനെ ആശ്രയിക്കുമെന്നും പ്രസ്താവന നടത്തിക്കൊണ്ട് ഷെയ്ൻബോം കുറ്റകൃത്യങ്ങൾക്കെതിരെ പോരാടുന്നതിന് മുൻഗണന നൽകി. തന്റെ ഭരണകാലത്ത് ഒരു ദശലക്ഷം തൊഴിലവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാനും മുതിർന്നവർക്കായുള്ള വാർദ്ധ്യക്യ പെൻഷൻ നിലനിർത്താനും നഗരത്തിന്റെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളെ കേന്ദ്രവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി മെക്സിക്കോ സിറ്റി മെട്രോബസ് സംവിധാനം വിപുലീകരിക്കാനും അവർ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധയായിരുന്നു.<ref name="VOA-2018"/><ref>{{Cite web|url=https://politica.expansion.mx/cdmx/2018/04/01/en-su-arranque-de-campana-sheinbaum-estrena-propuestas-y-equipo|title=En su arranque de campaña, Sheinbaum 'estrena' propuestas y equipo|access-date=1 June 2024|date=1 April 2018|website=ADNPolítico|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20240603061354/https://politica.expansion.mx/cdmx/2018/04/01/en-su-arranque-de-campana-sheinbaum-estrena-propuestas-y-equipo|archive-date=3 June 2024}}</ref> പ്രചാരണ കാലയളവിൽ, 2017 ലെ പ്യൂബ്ല ഭൂകമ്പത്തിൽ ത്ലാൽപാനിലെ ഒരു സ്വകാര്യ സ്കൂളായ കോളെജിയോ എൻറിക് റിബ്സമെൻ സ്കൂൾ തകർന്ന സംഭവം പോർ മെക്സിക്കോ അൽ ഫ്രെൻറ്റെ അംഗങ്ങൾ ഷെയിൻബോമിനെതിരെയുള്ള പ്രചാരണാ തന്ത്രമാക്കി.ഭൂകമ്പത്തിൽ സ്കൂൾ ഇടിഞ്ഞ് 26 പേർ മരിച്ച സംഭവത്തിൽ അനുമതിപത്രങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ വ്യക്തത കാണിക്കാത്തതിനാണ് വിമർശനങ്ങൾ ഉയർന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.eluniversal.com.mx/metropoli/cdmx/acusan-sheinbaum-por-caso-rebsamen/|title=Acusan a Sheinbaum por caso Rébsamen|access-date=1 June 2024|website=El Universal|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20240601212041/https://www.eluniversal.com.mx/metropoli/cdmx/acusan-sheinbaum-por-caso-rebsamen/|archive-date=1 June 2024}}</ref> 2018 ജൂലൈ 1 ന്, മറ്റ് ആറ് സ്ഥാനാർത്ഥികളേയും പരാജയപ്പെടുത്തി 47.08% വോട്ടോടെ മെക്സിക്കോ സിറ്റിയുടെ സർക്കാർ മേധാവിയായി ഷെയ്ൻബോം ആറ് വർഷത്തേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. == മെക്സിക്കോ സിറ്റിയുടെ ഹെഡ് ഓഫ് ഗവൺമെന്റ് (2018–2023)== [[പ്രമാണം:Toma_de_protesta_de_Claudia_Sheinbaum_3.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|ഗവൺമെന്റിന്റെ തലവനായി ചുമതലയേറ്റ ശേഷം ക്ലോഡിയ ഷെയ്ൻബോം തന്റെ മന്ത്രിസഭ അവതരിപ്പിക്കാൻ ടീട്രോ ഡി ലാ സിയുഡാഡിലേക്ക് പോയി.]] [[പ്രമാണം:Senderos_Seguros_Conferencia_Matutina_02.jpg|വലത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|2019 അവസാനത്തോടെ പ്രസിഡന്റ് ആൻഡ്രെസ് മാനുവൽ ലോപ്പസ് ഒബ്രഡോറിനൊപ്പം ഷെയ്ൻബോം]] 2018 ഡിസംബർ 5-ന് ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോം [[Mexico City's head of government|മെക്സിക്കോ സിറ്റിയുടെ സർക്കാർ മേധാവിയായി]] സ്ഥാനമേറ്റു. ഇതുവഴി മെക്സിക്കോ സിറ്റിയുടെ ആദ്യ വനിതാ മേയർ, യഹൂദ വംശപരമ്പരയിൽ നിന്നുള്ള ആദ്യത്തെ ഭരണാധികാരി എന്നീ രണ്ട് ചരിത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു.<ref name="AP News-2024a"/><ref name="jpost1"/> ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോം (2018–2023) മെക്സിക്കോ സിറ്റിയുടെ ഹെഡ് ഓഫ് ഗവൺമെന്റായി ഭരണം നയിച്ചപ്പോൾ, പ്രസിഡന്റ് [[Andrés Manuel López Obrador|ലോപെസ് ഒബ്രഡോറുടെ]] ഫെഡറൽ സർക്കാരുമായി ശക്തവും സവിശേഷവുമായ ബന്ധം പുലർത്തിയിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും [[കോവിഡ്-19 പാൻഡെമിക്]] നിയന്ത്രണം പോലെയുള്ള ചില പ്രശ്നങ്ങളിൽ അവർ സ്വതന്ത്രമായ സമീപനങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു. ഒരു ശാസ്ത്രജ്ഞയുടെ പശ്ചാത്തലം നഗരത്തിന്റെ പ്രതിസന്ധിനിയന്ത്രണത്തിന് ഉപയോഗപ്പെടുത്തി.<ref>{{Cite web|url=https://cnnespanol.cnn.com/2024/06/03/analisis-asi-fue-gestion-claudia-sheinbaum-jefa-gobierno-ciudad-mexico-orix/|title=ANÁLISIS: Así fue la gestión de Claudia Sheinbaum como jefa de Gobierno de la Ciudad de México|access-date=2024-07-08|last=Muñoz-Ledo|first=Rocío|date=2024-06-03|website=CNN|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20240627230657/https://cnnespanol.cnn.com/2024/06/03/analisis-asi-fue-gestion-claudia-sheinbaum-jefa-gobierno-ciudad-mexico-orix/|archive-date=27 June 2024}}</ref> 2023 ജൂൺ 16-ന്, ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോം മെക്സിക്കോ സിറ്റിയുടെ ഹെഡ് ഓഫ് ഗവൺമെന്റ് (മേയർ) സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് രാജി വച്ചു. ഇതിന് കാരണം, മൊറെന-നേതൃത്വത്തിലുള്ള [[Juntos Hacemos Historia|ജുണ്ടോസ് ഹാസെമോസ് ഹിസ്റ്റോറിയ]] കൂട്ടായ്മയുടെ 2024 പ്രസിഡൻഷ്യൽ സ്ഥാനാർത്ഥി തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയയിൽ മത്സരിക്കുന്നതിനു വേണ്ടിയായിരുന്നു രാജി. പങ്കെടുക്കാനായിരുന്നു. ഈ തീരുമാനം ഷെയിൻബോമിനെ 2024-ലെ പ്രസിഡൻഷ്യൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കാനുള്ള വഴിയൊരുക്കി. ====കുറ്റകൃത്യവും സുരക്ഷാ നയങ്ങളും==== സുരക്ഷാ ആശങ്കകളെ നാല് പ്രധാന അക്ഷങ്ങളിലൂടെ ഷെയ്ൻബോം അഭിസംബോധന ചെയ്തത്. കുറ്റകൃത്യങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന കാരണങ്ങൾ അഭിസംബോധന ചെയ്യുകയും, അത് അവരുടെ വിദ്യാഭ്യാസ നയവുമായി സംയോജിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. അതിന്റെ ഭാഗവായി റോസാരിയോ കാസ്റ്റെല്ലാനോസ് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ഹയർ സ്റ്റഡീസുമായി ചേർന്ന് യുവാക്കൾക്ക് സൗജന്യ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുകയും അതുവഴി ഗുണ്ടാ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്ന് അകറ്റുകയും ഗുണ്ടാവർദ്ധനവിൽ ഗണ്യമായ കുറവുണ്ടാക്കുകയും ചെയ്തു. പഠനകേന്ദ്രങ്ങളിൽ വൈദ്യുതി, ഇന്റർനെറ്റ്, വിനോദം, ജോലി പരിശീലനം എന്നിവ ഒരുക്കി, പിലറസ് കമ്മ്യൂണിറ്റി സെന്ററുകൾ തുടങ്ങിയ സംരംഭങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. പോലീസുകാരുടെ ശമ്പള വർദ്ധിപ്പിച്ചും സേനയിലേക്ക് പുതിയആളുകളെ റിക്രൂട്ട് ചെയ്തും സ്ത്രീകൾക്കെതിരെയുള്ള അക്രമങ്ങൾ നേരിടാൻ പുതിയ പെൺ പോലീസുകാരെ നിയമിച്ചും പോലീസ് സേനയുടെ ബലവും ഗുണനിലവാരവും വർദ്ധിപ്പിച്ചു. <ref>{{Cite web|url=https://www.eleconomista.com.mx/estados/Sheinbaum-presume-avances-en-estrategia-de-seguridad-en-la-CDMX-20220207-0051.html|title=Sheinbaum presume avances en estrategia de seguridad en la CDMX|access-date=2 June 2024|last=Ayala Espinosa|first=Camila|date=8 February 2022|website=El Economista|archive-url=https://web.archive.org/web/20220816034554/http://www.eleconomista.com.mx/estados/Sheinbaum-presume-avances-en-estrategia-de-seguridad-en-la-CDMX-20220207-0051.html|archive-date=16 August 2022}}</ref> ==== ലിംഗാധിഷ്ഠിത അക്രമം ==== 2019-ൽ, ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോം മെക്സിക്കോ സിറ്റിയിൽ ലിംഗാധിഷ്ഠിത അക്രമങ്ങൾക്കെതിരെ ഒരു ജെൻഡർ വയലൻസ് അലേർട്ട് (Gender Violence Alert) പ്രഖ്യാപിച്ചു. സ്ത്രീകൾക്കെതിരെയുള്ള അക്രമങ്ങളും ഫെമിസൈഡുകളും (സ്ത്രീഹത്യകൾ) വർദ്ധിച്ചതിനെത്തുടർന്നുള്ള ഒരു നിഷ്ക്രിയമല്ലാത്ത നടപടിയായിരുന്നു ഇത്. <ref>{{Cite web |last=Navarrete |first=Shelma |date=2019-11-21 |title=Sheinbaum decreta Alerta de Violencia de Género en la CDMX |url=https://politica.expansion.mx/cdmx/2019/11/21/sheinbaum-decreta-alerta-de-violencia-de-genero-en-la-cdmx |access-date=2024-08-13 |website=ADNPolítico |language=es}}</ref> സ്ത്രീകൾക്ക് അപകടസാധ്യതാസാഹചര്യങ്ങളിൽ ഒറ്റ ഡയൽ (*765) വഴി ഉടൻ സഹായം തേടാനുള്ള സൗകര്യം, "നിർഭയം നടക്കൂ, സുരക്ഷിതമായി നടക്കൂ" ("Walk Free, Walk Safe") എന്ന ആപ്തവാക്യത്തിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് രാത്രിയിൽ സുരക്ഷിതമായി നടക്കാൻ വെളിച്ചം, സിസിടിവി കാമറകൾ, പോലീസ് പട്രോൾ എന്നീ സൗകര്യങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കിയ 710 കിലോമീറ്റർ സുരക്ഷിത പാതകൾ. സ്ത്രീകൾക്കെതിരെയുള്ള അക്രമങ്ങൾ നേരിടാൻ 1000ൽ അധികം പെൺ പോലീസുകാർ ലിംഗാധിഷ്ഠിത അക്രമങ്ങൾ നേരിടാൻ നിയമിതരായി.<ref>{{Cite web |last=Cruz |first=Alejandro |title=Alerta de género redujo delitos contra mujeres en CDMX, dice Sheinbaum |url=https://www.jornada.com.mx/notas/2022/11/24/capital/alerta-de-genero-redujo-delitos-contra-mujeres-en-cdmx-dice-sheinbaum/ |access-date=2024-08-13 |website=La Jornada |date=24 November 2022 |language=es}}</ref> ==== സ്വമേധയാ ആയുധം ഉപേക്ഷിക്കൽ ==== മെക്സിക്കോ സിറ്റിയിൽ നിന്ന് ആയുധങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി സമാധാനം ഉറപ്പാക്കാൻ ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോം നയിച്ച പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു സുരക്ഷാ പദ്ധതിയായിരുന്നു Sí al Desarme, Sí a la Paz. "ഒരു ആയുധം കുറച്ചാൽ, ഒരു ജീവൻ രക്ഷപ്പെടും" എന്ന സ്ലോഗനിൽ ആയിരുന്നു പ്രചാരണം.<ref>{{Cite web |title=Piden cultura de paz, en lugar de armas |url=https://www.eluniversal.com.mx/metropoli/piden-cultura-de-paz-en-lugar-de-armas/ |access-date=2024-07-08 |website=El Universal |language=es |archive-date=20 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620034834/https://www.eluniversal.com.mx/metropoli/piden-cultura-de-paz-en-lugar-de-armas/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Con "Sí al desarme, sí a la paz" se han reducido homicidios y lesiones: Sheinbaum |url=https://www.proceso.com.mx/nacional/cdmx/2021/9/21/con-si-al-desarme-si-la-paz-se-han-reducido-homicidios-lesiones-sheinbaum-272404.html |access-date=2024-07-08 |website=www.proceso.com.mx |language=spanish |archive-date=25 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625212254/https://www.proceso.com.mx/nacional/cdmx/2021/9/21/con-si-al-desarme-si-la-paz-se-han-reducido-homicidios-lesiones-sheinbaum-272404.html |url-status=live}}</ref> പൊതുജനങ്ങൾക്ക് തങ്ങളുടെ ആയുധങ്ങൾ പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകളിൽ കൊണ്ടുവന്ന് കൈമാറുന്നതിന് സാമ്പത്തിക നഷ്ടപരിഹാരം നൽകി. വാങ്ങിയ ആയുധങ്ങൾ പൊളിച്ച് നശിപ്പിക്കുകയോ സാമൂഹ്യ ശാസ്ത്ര പഠനങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്തു.<ref>https://extbox.ibero.mx/portaldocentes/url/20_1_33_95101_4.pdf SÍ AL DESARME, SÍ A LA PAZ 2024 – GACETA CDMX 19/01/24</ref><ref>{{Cite web |title=Sí al Desarme, Sí a la Paz |url=https://gobierno.cdmx.gob.mx/acciones/si-al-desarme-si-a-la-paz/ |access-date=2024-07-08 |website=Gobierno CDMX |language=es-MX |archive-date=20 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620034835/https://gobierno.cdmx.gob.mx/acciones/si-al-desarme-si-a-la-paz/ |url-status=live}}</ref> ==== സംഘടിത കുറ്റകൃത്യം ==== മെക്സിക്കോ സിറ്റിയിലെ ക്രിമിനൽ സംഘടനകളുടെ ശക്തി തകർക്കാൻ ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോം സിറ്റിയിൽ പ്രത്യേക ടാസ്ക് ഫോഴ്സ് രൂപീകരിച്ചു, തുടർന്ന് മയക്കുമരുന്ന് കടത്ത്, കൊലപാതകങ്ങൾ എന്നിവ നിയന്ത്രിച്ചു. ഉയർന്ന റാങ്കിലുള്ള ക്രിമിനലുകൾ അറസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടു അക്കൂട്ടത്തിൽ ലാ യൂണിയൻ ടെപിറ്റോയുടെ നേതാവ് "എൽ ഫ്രൂട്ടി" 2021-ൽ ജയിലിലായി. ക്രിമിനൽ സംഘടനകൾ ഡാർക്ക് വെബ്, സോഷ്യൽ മീഡിയ എന്നിവയുടെ ഉപയോഗം തടയാൻ സൈബർ യൂണിറ്റ് സജീവമാക്കി.<ref>{{Cite web |date=2023-09-09 |title=Omar García Harfuch, artífice del modelo de inteligencia para combate a grupos crimínales |url=https://mvsnoticias.com/nacional/cdmx/2023/9/9/omar-garcia-harfuch-artifice-del-modelo-de-inteligencia-para-combate-grupos-criminales-606103.html |access-date=2024-08-13 |website=MVS Noticias |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |last=Santiago |first=David |date=2023-09-06 |title=Harfuch, el aspirante de CDMX que usó la estrategia de la espera y bajo perfil |url=https://politica.expansion.mx/elecciones/2023/09/05/omar-garcia-harfuch-cdmx-estrategia |access-date=2024-08-13 |website=ADNPolítico |language=es}}</ref> === വിദ്യാഭ്യാസം === [[പ്രമാണം:Claudia_Sheinbaum_(49503316651).jpg|ലഘുചിത്രം|150x150ബിന്ദു|2020 ഫെബ്രുവരിയിൽ ക്ലോഡിയ ഷെയ്ൻബോം]] [[പ്രമാണം:MX_MR_ENCENDIDO_500_AÑOS_17.jpg|ലഘുചിത്രം|2021 ഓഗസ്റ്റ് 12 ന് കോവിഡ്-19 പാൻഡെമിക് സമയത്ത് മുഖംമൂടി ധരിച്ച ഷെയ്ൻബോം]] മെക്സിക്കോ സിറ്റിയിലെ 1.2 ദശലക്ഷം വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് (പ്രീ-സ്കൂൾ മുതൽ സെക്കൻഡറി വരെ) സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകാനായി വിദ്യാഭ്യാസ നയത്തിൽ ഷെയിൻബോം സൃഷ്ടിച്ച ചരിത്രപരമായ വിദ്യാഭ്യാസ പദ്ധതിയാണ് "മി ബെക്ക പാര എംപെസാർ". 2022-ൽ ഇത് മെക്സിക്കോ സിറ്റിയുടെ ഭരണഘടനയിൽ (Constitutional Reform) ഉൾപ്പെടുത്തി, ഒരു സ്ഥിരമായ അവകാശമാക്കി മാറ്റി.<ref>{{Cite web |last=González Alvarado |first=Rocío |title=Aumenta 20% montos de Mi Beca para Empezar en CDMX |url=https://www.jornada.com.mx/notas/2023/05/01/capital/aumenta-20-montos-de-mi-beca-para-empezar-en-cdmx/ |access-date=19 June 2023 |website=www.jornada.com.mx |date=May 2023 |language=es |archive-date=19 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619212534/https://www.jornada.com.mx/notas/2023/05/01/capital/aumenta-20-montos-de-mi-beca-para-empezar-en-cdmx/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Santiago |first=David |date=22 November 2022 |title=CDMX eleva a rango constitucional la beca "Bienestar" y "La Escuela Es Nuestra" |url=https://politica.expansion.mx/cdmx/2022/11/22/cdmx-eleva-a-rango-constitucional-la-beca-bienestar-y-la-escuela-es-nuestra |access-date=19 June 2023 |website=ADNPolítico |language=es |archive-date=19 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619212558/https://politica.expansion.mx/cdmx/2022/11/22/cdmx-eleva-a-rango-constitucional-la-beca-bienestar-y-la-escuela-es-nuestra |url-status=live}}</ref> ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി റോസാരിയോ കാസ്റ്റെയ്ലാനോസ് ഉന്നതപഠന സ്ഥാപനവും (Rosario Castellanos Institute of Higher Studies) ആരോഗ്യ സർവകലാശാലയും (University of Health) സ്ഥാപിച്ചു.<ref>{{Cite web |title=Sheinbaum celebra reforma para que Instituto Rosario Castellanos sea Universidad |url=https://www.eluniversal.com.mx/metropoli/sheinbaum-celebra-reforma-para-que-instituto-rosario-castellanos-sea-universidad/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619212532/https://www.eluniversal.com.mx/metropoli/sheinbaum-celebra-reforma-para-que-instituto-rosario-castellanos-sea-universidad/ |archive-date=19 June 2023 |access-date=19 June 2023 |website=El Universal |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 November 2019 |title=AMLO y Sheinbaum anuncian Universidad de la Salud |url=https://www.razon.com.mx/mexico/amlo-y-sheinbaum-anuncian-universidad-de-la-salud/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230622213053/https://www.razon.com.mx/mexico/amlo-y-sheinbaum-anuncian-universidad-de-la-salud/ |archive-date=22 June 2023 |access-date=19 June 2023 |website=La Razón |language=es}}</ref> ആഗോളതലത്തിൽ അംഗീകാരം നേടിയ പിലാറെസ് കമ്മ്യൂണിറ്റി കേന്ദ്രങ്ങൾ പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട പ്രദേശങ്ങളിലും ചെറുനഗരങ്ങളിലും സ്ഥാപിച്ചു. കല, കായികം, വിദ്യാഭ്യാസം, സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി നീക്കിവെച്ച ഈ മഹത്തായ കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് 2021-ൽ യുനെസ്കോ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു. <ref>{{Cite web |last=Valencia |first=Frida |date=20 April 2023 |title=Claudia Sheinbaum inaugura el Pilares La Comuna" en Álvaro Obregón |url=https://heraldodemexico.com.mx/nacional/2023/4/20/claudia-sheinbaum-inaugura-el-pilares-la-comuna-en-alvaro-obregon-499352.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619212542/https://heraldodemexico.com.mx/nacional/2023/4/20/claudia-sheinbaum-inaugura-el-pilares-la-comuna-en-alvaro-obregon-499352.html |archive-date=19 June 2023 |access-date=19 June 2023 |website=El Heraldo de México |language=es}}</ref> === പരിസ്ഥിതി പദ്ധതി === [[അന്തരീക്ഷമലിനീകരണം|വായു മലിനീകരണം]] 30% കുറയ്ക്കൽ,15 ദശലക്ഷം മരങ്ങൾ നട്ടുപിടിപ്പിക്കൽ, ഒറ്റത്തവണ ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്ലാസ്റ്റിക് നിരോധനം, [[പുനരുൽപ്പാദനം|റീസൈക്ലിംഗ്]] പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കൽ ഒരു പുതിയ മാലിന്യ വേർതിരിക്കൽ പ്ലാന്റ് നിർമ്മിക്കുക എല്ലാ വീടുകൾക്കും ജലസേവനം നൽകുക എന്നീ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങളോടെ 2019 ജൂണിൽ ഷെയിൻബോം 6-വർഷ പരിസ്ഥിതി പദ്ധതി പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://mexiconewsdaily.com/news/in-six-years-water-service-for-everyone/|title=In six years, water service for everyone: Mexico City mayor|access-date=2020-04-29|date=2019-06-06|publisher=Mexico News Daily|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817163035/https://mexiconewsdaily.com/news/in-six-years-water-service-for-everyone/|archive-date=2020-08-17}}</ref> === അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ === ==== പൊതുഗതാഗതം ==== ഷെയിൻബോം കേബിൾബസ് കേബിൾ കാർ സംവിധാനം അവതരിപ്പിക്കുകയും 2019-ൽ ലൈൻ 1, 2 എന്നിവയുടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ച് 2021-ൽ രണ്ട് ലൈനുകളും ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു.<ref>{{Cite web|url=https://politica.expansion.mx/cdmx/2021/08/08/sheinbaum-inaugura-cablebus-en-iztapalapa-entre-porras-y-festejos-en-azoteas|title=Sheinbaum inaugura Cablebús en Iztapalapa entre porras y festejos en azoteas|access-date=19 June 2023|last=Navarrete|first=Shelma|date=8 August 2021|website=ADNPolítico|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20230619212532/https://politica.expansion.mx/cdmx/2021/08/08/sheinbaum-inaugura-cablebus-en-iztapalapa-entre-porras-y-festejos-en-azoteas|archive-date=19 June 2023}}</ref><ref name="El Heraldo de México-2022">{{Cite web|url=https://heraldodemexico.com.mx/nacional/2022/10/3/claudia-sheinbaum-resalta-inversion-historica-en-movilidad-para-la-cdmx-445089.html|title=Claudia Sheinbaum resalta inversión histórica en movilidad para la CDMX|access-date=2024-07-08|date=2022-10-03|website=El Heraldo de México|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20221003213459/https://heraldodemexico.com.mx/nacional/2022/10/3/claudia-sheinbaum-resalta-inversion-historica-en-movilidad-para-la-cdmx-445089.html|archive-date=3 October 2022}}</ref> 2021 ൽ ഷെയ്ൻബോം ലൈൻ 3 നിർദ്ദേശിക്കുകയും അതേ വർഷം തന്നെ നിർമ്മാണം ആരംഭിക്കുകയും ചെയ്തു.<ref name="El Heraldo de México-2022" /> മുൻ ഭരണകൂടം ആരംഭിച്ച പദ്ധതിയായ ഒബ്സർവേറ്റോറിയോ മെട്രോ സ്റ്റേഷനിലേക്കുള്ള ലൈൻ 12 ന്റെ വിപുലീകരണം ഷെയ്ൻബോം തുടർന്നു. 2022 ൽ, 37 ബില്യൺ ഡോളർ നിക്ഷേപത്തോടെ മെക്സിക്കോ സിറ്റി മെട്രോ ലൈൻ 1 ന്റെ ആധുനികവൽക്കരണം ആരംഭിച്ചു, ട്രാക്കുകൾ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കുന്നതിനും പുതിയ ട്രെയിനുകൾ സ്വന്തമാക്കുന്നതിനും ഒരു പുതിയ നിയന്ത്രണ സംവിധാനം നടപ്പിലാക്കുന്നതിനും ലൈനിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ താൽക്കാലികമായി അടച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.elfinanciero.com.mx/cdmx/2022/06/27/esto-costara-la-modernizacion-de-la-linea-1-del-metro-segun-sheinbaum/|title=Esto costará la modernización de la Línea 1 del Metro, según Sheinbaum|access-date=2024-10-24|date=2022-06-27|website=El Financiero|language=es}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mexiconewsdaily.com/news/40-billion-peso-modernization-plan-for-metro/|title=Mexico City announces 40-billion-peso modernization plan for Metro|access-date=30 April 2020|date=5 September 2019|website=Mexico News Daily|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817162029/https://mexiconewsdaily.com/news/40-billion-peso-modernization-plan-for-metro/|archive-date=17 August 2020}}</ref> മെട്രോ ലൈനുകൾ 1,12, എൽ ഇൻസർജെന്റ് എന്നിവയെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു മെഗാ ടെർമിനലായി മാറ്റുന്നതിനായി ഒബ്സർവേറ്റോറിയോ സ്റ്റേഷനും അടച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.elsoldemexico.com.mx/metropoli/cdmx/inicia-la-renovacion-del-complejo-observatorio-8333434.html|title=Inicia la renovación del Complejo Observatorio|access-date=2024-10-24|last=Vargas|first=Aabye|date=2022-05-25|website=El Sol de México|language=es}}</ref> ഷെയിൻബോം മെക്സിക്കോ സിറ്റിയിലെ മെട്രോബസ് ശൃംഖല 33 കിലോമീറ്റർ വിപുലീകരിച്ചു. ഇതിനായി മൂന്ന് ലൈനുകൾ (1, 3, 5) വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു.''<ref name="El Heraldo de México-2022"/>'' മെട്രോബസ് ലൈൻ 3-യെ പൂർണ്ണമായും വൈദ്യുത ബസ് സംവിധാനമാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്തു, കൂടാതെ ''മലിനീകരണം കുറക്കുന്നതിനായി മെക്സിക്കോ സിറ്റിയുടെ'' റെഡ് ഡി ട്രാൻസ്പോർട്ട് ഡി പസജെറോസിനായി കുറഞ്ഞ ''കാർബൺ'' ഉദ്വമനം വാഹനങ്ങളും വാങ്ങി.<ref>{{Cite web|url=https://www.nmas.com.mx/ciudad-de-mexico/linea-3-metrobus-cdmx-estrena-unidades-electricas/|title=Línea 3 del Metrobús de la CDMX Ahora es 100% Eléctrica|access-date=2024-10-24|date=2023-02-21|website=N+|language=es-MX}}</ref>''<ref name="El Heraldo de México-2022" />'' മെക്സിക്കോ സിറ്റിയുടെ പ്രാന്തപ്രദേശങ്ങളിൽ 200 കിലോമീറ്റർ സൈക്കിൾ പാതകൾ നിർമ്മിച്ച് സൈക്കിൾ ഗതാഗതം പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. ഇതിനൊപ്പം 6 സൈക്കിൾ സ്റ്റേഷനുകളും ഇക്കോബിസി ഇക്കോബിസി സിസ്റ്റത്തിനായി 2,500 പുതിയ സൈക്കിളുകളും ലഭ്യമാക്കി.''<ref name="El Heraldo de México-2022"/>'' എല്ലാ പൊതുഗതാഗത സംവിധാനങ്ങൾക്കും ഷെയ്ൻബോം ഒരൊറ്റ മൊബിലിറ്റി കാർഡ് അവതരിപ്പിച്ചു.<ref>{{Cite web|url=https://www.elgrafico.mx/al-dia/claudia-sheinbaum-presenta-movilidad-integrada-nueva-red-integral-de-transporte-publico|title=Claudia Sheinbaum presenta 'Movilidad Integrada', nueva red integral de transporte público|access-date=2024-10-24|website=www.elgrafico.mx|language=es}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.imagenradio.com.mx/cdmx-impulsa-la-movilidad-integrada|title=CDMX impulsa la movilidad integrada|access-date=2024-10-24|date=2022-11-10|website=Imagen Radio 90.5|language=es-MX|archive-date=2022-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20221110144118/https://www.imagenradio.com.mx/cdmx-impulsa-la-movilidad-integrada|url-status=dead}}</ref> ==== റോഡുകളും ഹൈവേകളും ==== റോഡ് കണക്റ്റിവിറ്റി മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനായി വാഹന പാലങ്ങളുടെ നിർമ്മാണം ഷെയ്ൻബോം പ്രഖ്യാപിച്ചു. മൂന്ന് ശ്രദ്ധേയമായ പദ്ധതികളിൽ പെരിഫറിക്കോ ഓറിയന്റിനെ കനാൽ നാഷണലുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ക്യൂമാൻകോ ബ്രിഡ്ജ്, സർക്യൂട്ടോ ഇന്റീരിയറിനെ എജെ 6 ലേക്ക് ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു പുതിയ ജംഗ്ഷൻ, സർക്കുട്ടോ ഇന്റീരിയറെ ഗ്രാൻ കനാലുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ലാസ് അഡെലിറ്റാസ് ബ്രിഡ്ജ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://heraldodemexico.com.mx/nacional/2021/9/4/claudia-sheinbaum-entrega-nuevo-puente-vehicular-en-xochimilco-332312.html|title=Claudia Sheinbaum entrega nuevo puente vehicular en Xochimilco|access-date=2024-07-08|date=2021-09-04|website=El Heraldo de México|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20211021040503/https://heraldodemexico.com.mx/nacional/2021/9/4/claudia-sheinbaum-entrega-nuevo-puente-vehicular-en-xochimilco-332312.html|archive-date=21 October 2021}}</ref> ==== വിമർശനം ==== പൊതുഗതാഗതത്തിനായി അനുവദിച്ച ബജറ്റ് കൈകാര്യം ചെയ്തതിൽ ഷെയ്ൻബോം വിമർശനം നേരിട്ടു. വെട്ടിക്കുറവുകൾ ഉണ്ടായിട്ടില്ലെന്നും മെട്രോയ്ക്കുള്ള വിഭവങ്ങൾ വർദ്ധിപ്പിച്ചതായും അവർ അവകാശപ്പെട്ടെങ്കിലും, 2018-2023 കാലയളവിൽ മെക്സിക്കോ സിറ്റിയുടെ ഗതാഗത ബജറ്റിൽ കാര്യമായ ഏറ്റക്കുറച്ചിലുകൾ റെക്കോർഡ് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref>{{Cite web |last=Tapia |first=Anayeli |date=2023-01-13 |title=Sin control y con menos recursos, el transporte de la CDMX se convierte en la piedra en el zapato de Claudia Sheinbaum |url=https://www.infobae.com/america/mexico/2023/01/13/sin-control-y-con-menos-recursos-el-transporte-de-la-cdmx-se-convierte-en-la-piedra-en-el-zapato-de-claudia-sheinbaum/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803163223/https://www.infobae.com/america/mexico/2023/01/13/sin-control-y-con-menos-recursos-el-transporte-de-la-cdmx-se-convierte-en-la-piedra-en-el-zapato-de-claudia-sheinbaum/ |archive-date=3 August 2024 |access-date=2024-07-08 |website=infobae |language=es-ES}}</ref> മെട്രോ അപ്ഗ്രേഡ്, ട്രെയിൻ റൂട്ട്, കേബിൾ കാർ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള പ്രധാന പദ്ധതികൾ മെക്സിക്കോ സിറ്റിയിലെ പ്രധാന അടിസ്ഥാന സൗകര്യ പദ്ധതികൾ അവരുടെ രാജി സമയത്ത് പൂർത്തിയാക്കാൻ സാധിച്ചിരുന്നില്ല.<ref>{{Cite web |date=2023-06-18 |title=Un gobierno de contrastes: así fue el paso de Claudia Sheinbaum por la CDMX |url=https://animalpolitico.com/politica/gobierno-contrastes-claudia-sheinbaum-cdmx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604170833/https://animalpolitico.com/politica/gobierno-contrastes-claudia-sheinbaum-cdmx |archive-date=4 June 2024 |access-date=2024-07-08 |website=Animal Politico |language=en}}</ref> ==== മെക്സിക്കോ സിറ്റി മെട്രോയുടെ 12-ാം ലൈൻ തകർന്നു ==== [[പ്രമാണം:Incidente_Línea_12_Ciudad_México_2021.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|തകർന്ന സ്ഥലത്ത് അന്വേഷണ ഉദ്യോഗസ്ഥർ]] == 2024 ലെ പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് == === നാമനിർദ്ദേശം === ജുണ്ടോസ് ഹാസെമോസ് ഹിസ്റ്റോറിയ (Juntos Hacemos Historia) എന്ന കൂട്ടായ്മയുടെ പ്രസിഡൻഷ്യൽ സ്ഥാനാർത്ഥിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിനുള്ള ആന്തരിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിനു മുന്നോടിയായിയി, 2023 ജൂൺ 12-ന്, ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോം [[മെക്സിക്കോ സിറ്റി|മെക്സിക്കോ സിറ്റിയുടെ]] ഹെഡ് ഓഫ് ഗവൺമെന്റ് പദവിയിൽ നിന്ന് ജൂൺ 16-ന് രാജിവെക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.<ref>{{cite web |last1=Sánchez |first1=Fabiola |date=12 June 2023 |title=Mexico's top diplomat resigns to enter primary race for 2024 presidential election |url=https://apnews.com/article/mexico-presidential-primary-morena-resignations-331d292e5a1e84dd962ebb94181b445c |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230612213442/https://apnews.com/article/mexico-presidential-primary-morena-resignations-331d292e5a1e84dd962ebb94181b445c |archive-date=12 June 2023 |access-date=12 June 2023 |publisher=[[Associated Press]]|language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Zerega |first1=Georgina |date=12 June 2023 |title=Claudia Sheinbaum dejará su cargo el 16 de junio para ser 'la primera mujer en encabezar los destinos' de México |trans-title=Claudia Sheinbaum will leave her post the 16th of June to become 'the first woman to lead the fate of the nation' of Mexico |url=https://elpais.com/mexico/2023-06-12/claudia-sheinbaum-anuncia-que-dejara-el-gobierno-de-ciudad-de-mexico-el-16-de-junio-para-entrar-en-la-interna-de-morena.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230613022552/https://elpais.com/mexico/2023-06-12/claudia-sheinbaum-anuncia-que-dejara-el-gobierno-de-ciudad-de-mexico-el-16-de-junio-para-entrar-en-la-interna-de-morena.html |archive-date=13 June 2023 |access-date=13 June 2023 |website=[[El País]] |language=es}}</ref><ref>{{cite web |date=12 June 2023 |title=Mexico City mayor to step down to pursue historic bid for presidency |url=https://www.reuters.com/world/americas/mexico-city-mayor-step-down-pursue-historic-bid-presidency-2023-06-12/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230612215646/https://www.reuters.com/world/americas/mexico-city-mayor-step-down-pursue-historic-bid-presidency-2023-06-12/ |archive-date=12 June 2023 |access-date=13 June 2023 |publisher=[[Reuters]] |language=en}}</ref> മെക്സിക്കോയുടെ മുൻ പ്രസിഡന്റായിരുന്ന '''വിസെന്റെ ഫോക്സ്''' "ബൾഗേറിയൻ യഹൂദ" എന്ന് ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോമിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചതിനെ തുടർന്ന്, അവരുടെ ദേശീയത്വം സംബന്ധിച്ച ഊഹാപോഹങ്ങൾ ഉയർന്നു. എന്നാൽ ക്ലോഡിയ ഷെയിൻബോം മെക്സിക്കോ സിറ്റിയിൽ ജനിച്ചതായി രേഖപ്പെടുത്തിയ തന്റെ ജനന സർട്ടിഫിക്കറ്റ് പുറത്തുവിട്ടാണ് ഇതിനെതിരെ പ്രതികരിച്ചത്.<ref>{{cite news |last1=Romero |first1=Simon |last2=Kitreoff |first2=Natalie |date=3 June 2024 |title=Claudia Sheinbaum es la primera persona judía en llegar a la presidencia en México |url=https://www.nytimes.com/es/2024/06/03/espanol/claudia-sheinbaum-judia-presidente-mexico.html?searchResultPosition=1 |work=The New York Times}}</ref> [[പ്രമാണം:Claudia_Sheinbaum_precandidata_presidencial.jpg|ലഘുചിത്രം|2023 നവംബർ 19 ന് സിഗാമോസ് ഹാസെൻഡോ ഹിസ്റ്റോറിയയുടെ പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനാർത്ഥിയായി സ്ഥിരീകരിക്കുന്ന ഒരു സർട്ടിഫിക്കറ്റ് ഷെയ്ൻബാമിന് ലഭിക്കുന്നു]] === പൊതു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് === [[പ്രമാണം:Inicio_de_campaña_de_Claudia_Sheinbaum.jpg|ഇടത്ത്‌|ലഘുചിത്രം|2024 മാർച്ച് 1 ന് മെക്സിക്കോ സിറ്റിയിലെ സോക്കാലോയിൽ നടന്ന പ്രചാരണത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഷെയ്ൻബോം]] [[പ്രമാണം:Claudia_Sheinbaum_discurso_de_la_victoria.jpg|ലഘുചിത്രം|2024 ജൂൺ 2 ന് വിജയപ്രസംഗത്തിൽ ഷെയ്ൻബോം]] === പ്രസിഡൻ്റ് സ്ഥാനക്കയറ്റം === [[പ്രമാണം:Claudia_Sheinbaum_presidenta_electa.jpg|ലഘുചിത്രം|2024 ഓഗസ്റ്റ് 15 ന് മെക്സിക്കോയുടെ പ്രസിഡന്റായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിന്റെ ആഘോഷത്തോടനുബന്ധിച്ച് നടന്ന പരിപാടിയിൽ ഷെയ്ൻബോം]] == പ്രസിഡൻസി (2024-ഇന്നുവരെ) == === ഉദ്ഘാടനം === [[പ്രമാണം:01.10.2024_-_Cerimônia_de_transmissão_do_Poder_Executivo_Federal_(54034977462).jpg|ലഘുചിത്രം|ആൻഡ്രെസ് മാനുവൽ ലോപ്പസ് ഒബ്രഡോർ പ്രസിഡൻഷ്യൽ ഷാഷ് ഇഫിജെനിയ മാർട്ടിനസിന് കൈമാറുകയും 2024 ഒക്ടോബർ 1 ന് ഉദ്ഘാടന വേളയിൽ ഷെയ്ൻബാമിന് സമ്മാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.]] === ആഭ്യന്തര നയം === [[പ്രമാണം:Claudia_Sheinbaum_mañanera_11_octubre_2024.jpg|ലഘുചിത്രം|2024 ഒക്ടോബർ 11 ന് രാവിലെ പത്രസമ്മേളനത്തിനിടെ ഷെയ്ൻബോം]] ==== കുറ്റകൃത്യവും മയക്കുമരുന്ന് യുദ്ധവും ==== ==== ഊർജ്ജം ==== ==== സർക്കാർ പരിഷ്ക്കരണം ==== ==== അടിസ്ഥാന സൌകര്യങ്ങളും പാസഞ്ചർ റെയിൽ ==== ==== ക്ഷേമം ==== === വിദേശ നയം === [[പ്രമാണം:Biden_Sheinbuam.jpg|ലഘുചിത്രം|240x240ബിന്ദു|2024 നവംബറിൽ ഷെയ്ൻബോം, യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് [[ജോ ബൈഡെൻ|ജോ ബൈഡൻ]]]] [[പ്രമാണം:Río_de_Janeiro_Reunión_de_Jefes_de_Estados_de_Colombia,_Brasil,_México_y_Chile.jpg|ലഘുചിത്രം|240x240ബിന്ദു|2024 നവംബറിൽ കൊളംബിയൻ പ്രസിഡന്റ് [[ഗുസ്താവോ പെട്രോ]], ബ്രസീൽ പ്രസിഡന്റ് [[ലൂയിസ് ഇനാസിയോ ലുല ഡാ സിൽവ]], ചിലി പ്രസിഡന്റ് ഗബ്രിയേൽ ബോറിക് എന്നിവരുമായി ഷെയ്ൻബോം]] ==== ഇസ്രായേൽ-പലസ്തീൻ സംഘർഷം ==== ==== യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് ==== == രാഷ്ട്രീയ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ == === സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ === == പുരസ്കാരങ്ങളും ബഹുമതികളും == === ബഹുമതികൾ === ==== ദേശീയ ==== * ഗ്രാൻഡ് മാസ്റ്ററും ഓർഡർ ഓഫ് ആസ്ടെക് ഈഗിളിൻറെ കോളറും (1 ഒക്ടോബർ 2024).{{Flag|Mexico}} ** [[പ്രമാണം:MEX_Orden_del_Aguila_Azteca_2011_Insignia_BAR.svg|60x60ബിന്ദു]] ഗ്രാൻഡ് മാസ്റ്ററും കോളർ ഓഫ് ദി ഓർഡർ ഓഫ് ആസ്ടെക് ഈഗിളും (1 ഒക്ടോബർ 2024). === മാധ്യമങ്ങൾ === * [[ബി.ബി.സി.|ബിബിസിയുടെ]] 100 വനിതകൾ (2018) * ടൈംസ് 100 കാലാവസ്ഥ (2024) <ref>{{Cite web|url=https://time.com/7172531/claudia-sheinbaum-2/|title=TIME100 Climate 2024: Claudia Sheinbaum|access-date=2025-02-17|last=Haldevang|first=Max de|date=2024-11-12|website=TIME|language=en|archive-date=2025-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20250327115807/https://time.com/7172531/claudia-sheinbaum-2/|url-status=dead}}</ref> * ''[[ഫോബ്സ്]]'' 2024 ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തരായ 100 സ്ത്രീകളുടെ പട്ടിക, സ്ഥാനം 4 <ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/lists/power-women/|title=Forbes World's Most Powerful Women – Ranked 2024 List|access-date=|website=Forbes|language=en}}</ref> === മറ്റ് പുരസ്കാരങ്ങൾ === * ജീസസ് സിൽവ ഹെർസോഗ് അവാർഡ് (1995). സാമ്പത്തികശാസ്ത്ര മേഖലയിലെ മികച്ച സംഭാവനകൾക്ക് നാഷണൽ ഓട്ടോണമസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മെക്സിക്കോയുടെ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഫോർ ഇക്കണോമിക് റിസർച്ച് അവാർഡ് നൽകി.<ref>{{Cite web|url=https://www.buscabiografias.com/biografia/verDetalle/10952/Claudia%20Sheinbaum|title=Biografía de Claudia Sheinbaum (Su vida, historia, bio resumida)|access-date=2025-02-17|website=www.buscabiografias.com}}</ref> * യുവ അക്കാദമിക് വിദഗ്ധർക്കുള്ള യു. എൻ. എ. എം. സമ്മാനം (2001) നാഷണൽ ഓട്ടോണമസ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് മെക്സിക്കോയിൽ ജോലി ചെയ്യുമ്പോൾ അക്കാദമിയയ്ക്കുള്ള സംഭാവനകൾക്ക് അവാർഡ് ലഭിച്ചു.<ref name="allblogthings.com">{{Cite web|url=https://www.allblogthings.com/2024/06/claudia-sheinbaum.html|title=Claudia Sheinbaum: Meet Mexico's President-Elect and Accomplished Scientist|access-date=2025-02-17|date=2024-06-03|website=All Blog Things – A Tech &amp; Business Magazine!|language=en}}</ref> * സുസ്ഥിരത മെഡൽ (2024). സുസ്ഥിരതയിലും കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന നയങ്ങളിലും ആഗോള നേതൃത്വത്തിന് നോബൽ സസ്റ്റൈനബിലിറ്റി ട്രസ്റ്റ് അവാർഡ് നൽകി.<ref>{{Cite web|url=https://www.nobelsustainabilitytrust.org/the-sustainability-medal-2024|title=President of Mexico Claudia Sheinbaum, was awarded the Medal of Outstanding Contribution to Sustainability|access-date=2025-03-03|last=|first=|date=2024|website=Nobel Sustainability Trust|language=en-gb}}</ref> * മനുഷ്യനിർമിത കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ധാരണ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നതിനുള്ള പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് 2007 ൽ [[സമാധാനത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനം]] ലഭിച്ച കാലാവസ്ഥാ വ്യതിചലനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഇന്റർ ഗവൺമെന്റൽ പാനലിന്റെ (ഐപിസിസി) ഭാഗമായിരുന്നു ഷെയ്ൻബോം.<ref name="allblogthings.com" /> == തിരഞ്ഞെടുത്ത ഗ്രന്ഥസൂചിക == ഊർജ്ജം, പരിസ്ഥിതി, [[സുസ്ഥിര വികസനം]] എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള നൂറിലധികം ലേഖനങ്ങളുടെയും രണ്ട് പുസ്തകങ്ങളുടെയും രചയിതാവാണ് ഷെയ്ൻബോം.<ref>{{Cite web|url=https://www.jewishpress.com/news/jewish-news/mexico-city-gets-first-female-jewish-mayor/2018/07/02/|title=Mexico City Gets First Female Jewish Mayor|access-date=25 April 2020|date=2 July 2018|website=Jewish Press|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519210249/https://www.jewishpress.com/news/jewish-news/mexico-city-gets-first-female-jewish-mayor/2018/07/02/|archive-date=19 May 2019}}</ref> അതിൽ തെരെഞ്ഞെടുത്തവ താഴെ കൊടുക്കുന്നുഃ * ''Consumo de energía y emisiones de {{CO2}} del autotransporte en México y Escenarios de Mitigación'', Ávila-Solís JC, Sheinbaum-Pardo C. 2016. * Decomposition analysis from demand services to material production: The case of {{CO2}} emissions from steel produced for automobiles in Mexico'', Applied Energy, 174: 245–255,'' Sheinbaum-Pardo C. 2016. * The impact of energy efficiency standards on residential electricity consumption in Mexico'', Energy for Sustainable Development, 32:50–61'' Martínez-Montejo S.A., Sheinbaum-Pardo C. 2016. * Science and Technology in the framework of the Sustainable Development Goals, World Journal of Science'', Technology and Sustainable Development, 14:2 – 17''. Imaz M. Sheinbaum C. 2017. * Assessing the Impacts of Final Demand on {{CO2}}-eq Emissions in the Mexican Economy: An Input-Output Analysis'', Energy and Power Engineering, 9:40–54'', Chatellier D, Sheinbaum C. 2017. * Electricity sector reforms in four Latin-American countries and their impact on carbon dioxide emissions and renewable energy'','' Ruíz- Mendoza BJ, Sheinbaum-Pardo C. ''Energy Policy'', 2010 * Energy consumption and related {{CO2}} emissions in five Latin American countries: Changes from 1990 to 2006 and perspectives'','' Sheinbaum C, Ruíz BJ, Ozawa L. ''Energy'', 2010. * Mitigating Carbon Emissions while Advancing National Development Priorities: The Case of Mexico, C Sheinbaum, O Masera, ''Climatic Change'', Springer, 2000. * Energy use and {{CO2}} emissions for Mexico's cement industry, C Sheinbaum, L Ozawa, ''Energy'', Elsevier, 1998. * Energy use and {{CO2}} emissions in Mexico's iron and steel industry, L Ozawa, C Sheinbaum, N Martin, E Worrell, L Price, ''Energy'', Elsevier, 2002. * ''New trends in industrial energy efficiency in the Mexico iron and steel industry'', L Ozawa, N Martin, E Worrell, L Price, C Sheinbaum, OSTI, 1999. * Mexican Electric end-use Efficiency: Experiences to Date, R Friedmann, C Sheinbaum, ''Annual Review of Energy and the Environment'', 1998. * Incorporating Sustainable Development Concerns into Climate Change Mitigation: A Case Study, OR Masera, C Sheinbaum, ''Climate Change and Development'', UDLAP, 2000. == കുറിപ്പുകൾ == {{Notelist}}{{Reflist|30em}} [[വർഗ്ഗം:മെക്സിക്കൻ പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ]] [[വർഗ്ഗം:വനിതാ രാഷ്ട്രത്തലവന്മാർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജൂൺ 24-ന് ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:1962-ൽ ജനിച്ചവർ]] ojhtwds621g7of2mo6ri49odfbcew14 0 658408 4642686 4561815 2026-07-02T16:34:00Z ~2026-37840-52 219893 /* */ 4642686 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | name = Kerala State Election Commission | nativename = | nativename_a = | nativename_r =Kerala State Election Commission | logo = | logo_width = | logo_caption = | seal = | seal_width = | seal_caption = | formed = 1993 ഡിസംബർ 3<ref name="ksc ref1">{{cite news |title=Kerala State Election Commission |url=https://www.sec.kerala.gov.in/public/know_more |access-date=15 December 2021 |publisher=www.sec.kerala.gov.in |archive-date=2025-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250810110522/https://sec.kerala.gov.in/public/know_more |url-status=dead }}</ref> | preceding1 = | preceding2 = | dissolved = | superseding = | jurisdiction = [[കേരളം]] | headquarters = ജനഹിതം TC-27/6(2) വികാസ് ഭവൻ പി.ഒ. [[തിരുവനന്തപുരം]] - 695 033 | employees = | budget = | minister1_name = | minister1_pfo = | minister2_name = | minister2_pfo = | chief1_name = എ. ഷാജഹാൻ (ഐ.എ.എസ്. Rtd) | chief1_position = സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ | chief2_name = | chief2_position = | chief3_name = | chief3_position = | chief4_name = | chief4_position = | chief5_name = | chief5_position = | chief6_name = | chief6_position = | chief7_name = | chief7_position = | chief8_name = | chief8_position = | chief9_name = | chief9_position = | parent_department = | parent_agency = | website = {{URL|https://www.sec.kerala.gov.in/}} | footnotes = }} [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടന|ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ]] വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്വതന്ത്ര ഭരണഘടനാ അതോറിറ്റിയാണ് കേരള സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ. കേരളത്തിലെ [[തദ്ദേശ ഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ|തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളിലേക്കുള്ള]] തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നതിനും വോട്ടർ പട്ടിക തയ്യാറാക്കുന്നതിനും മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നതിനും നിർദ്ദേശം നൽകുന്നതിനും നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിനും കമ്മീഷൻ ഉത്തരവാദിയാണ്. സംസ്ഥാനത്തെ [[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തുകൾ]], [[കേരളത്തിലെ നഗരസഭകൾ|മുനിസിപ്പാലിറ്റികൾ]], [[കേരളത്തിലെ കോർപ്പറേഷനുകൾ|മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകൾ]] എന്നിവയിലേക്കുള്ള സ്വതന്ത്രവും നീതിയുക്തവും നിഷ്പക്ഷവുമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ഉറപ്പാക്കുന്നതിന് കമ്മീഷൻ സ്വയംഭരണാധികാരത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. തിരുവനന്തപുരം ആണ് ആസ്ഥാനം. [[ഗവർണ്ണർ|സംസ്ഥാന ഗവർണർ]] നിയമിക്കുന്ന സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ ആണ് ഇതിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. നിലവിലെ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ ശേഷേന്ദ്രനാഥ് (മുൻ ഐഎഎസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ) ആണ്.<ref>{{Cite web|url=https://sec.kerala.gov.in/public/know_more|title=സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷൻ വെബ്സൈറ്റ്}} </ref> ==ചരിത്രവും ഭരണവും== കേരള സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ, സംസ്ഥാന തലത്തിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ മേൽനോട്ടം വഹിക്കാൻ 1950-ൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട ഇന്ത്യയുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ അധികാരപ്രകാരം ആണ് രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടത്.<ref name="sec ref1">{{cite news |title=WHAT IS ELECTION COMMISSION OF INDIA (ECI)? |url=https://www.business-standard.com/about/what-is-election-commission-of-india#collapse |access-date=6 December 2021 |publisher=Business Standard India}}</ref> സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെ ഗവർണർ ആണ് നിയമിക്കുന്നത്. ഈ സ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി, ഹൈക്കോടതി നടപടിക്രമങ്ങൾ വഴി അല്ലാതെ, കേരള സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെ സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് നീക്കാൻ കഴിയില്ല. കേരള സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ, കേരള നിയമസഭാ സമുച്ചയത്തിനു സമീപമുള്ള വികാസ് ഭവൻ പരിസരത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. == ഘടന == കേരള സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ തലവൻ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറാണ്. സംസ്ഥാന നിയമപ്രകാരം നിർദേശിക്കുന്നത്ര അംഗങ്ങളും കമ്മീഷനിൽ ഉണ്ടാകും.<ref name="kse ref4">{{cite news |title=Kerala gets new chief electoral officer |url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/kerala-gets-new-chief-electoral-officer-1.5811178 |access-date=16 December 2021 |publisher=Mathrubhumi |date=7 July 2021 |language=en}}</ref> സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാർ കേന്ദ്രമോ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ ഏതെങ്കിലും സ്ഥാപനങ്ങളിലോ പദവി വഹിക്കാത്ത സ്വതന്ത്ര വ്യക്തികളായിരിക്കണം.<ref name="sec ref5">{{cite news |title=State election commissioners should be independent, says SC |url=https://www.telegraphindia.com/india/state-election-commissioners-should-be-independent-says-sc/cid/1809411 |publisher=www.telegraphindia.com |date=13 March 2021}}</ref> ശ്രീ എ. ശാജഹാൻ ഐ.എ.എസ്. ആണ് കേരള സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ.<ref name="ksec ref2">{{cite news |title=Shajahan is new SEC |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/shajahan-is-new-sec/article34207678.ece |access-date=15 December 2021 |publisher=The Hindu |date=31 March 2021 |language=en-IN}}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ സേവന കാലാവധി അഞ്ച് വർഷമോ അല്ലെങ്കിൽ 65 വയസ്സ് തികയുന്നതോ ആയിരിക്കും, ഇതിൽ ഏതെങ്കിലും മുമ്പാകെ സംഭവിക്കുന്നതു വരെയാണ്. == അധികാരങ്ങളും ഉത്തരവാദിത്വങ്ങളും == കേരള സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർക്ക് താഴെപ്പറയുന്ന ഉത്തരവാദിത്വങ്ങളും അധികാരങ്ങളും ഉണ്ട്:<ref name="sec ref1" /><ref name="sec ref7">{{cite news |title=Election Commission directs all state electoral officers to immediately redress all pending voter applications |url=https://www.thestatesman.com/india/election-commission-directs-state-electoral-officers-immediately-redress-pending-voter-applications-1503026387.html |access-date=6 December 2021 |publisher=The Statesman |date=23 November 2021}}</ref> * തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയക്രമം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക. * സംസ്ഥാനത്തെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നടത്തുന്നതിനുള്ള മാർഗ്ഗനിർദേശങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വിജ്ഞാപനം പുറപ്പെടുവിക്കുക. * സംസ്ഥാനത്തെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നടത്തുക. * സംസ്ഥാനത്തെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നടത്തുന്നതിനുള്ള മാർഗ്ഗനിർദേശങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വിജ്ഞാപനം പുറപ്പെടുവിക്കുക. * സംസ്ഥാനത്തെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നടത്തുക.<ref name="kse ref5">{{cite news |title=Local Body Election Dates To Be Announced Soon; Polls Likely Before 10 Dec |url=https://www.deshabhimani.com/english/news/kerala/kerala-local-body-elections-2020/3025 |access-date=16 December 2021 |publisher=Deshabhimani |date=1 November 2020 |language=en |archive-date=2021-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211216114001/https://www.deshabhimani.com/english/news/kerala/kerala-local-body-elections-2020/3025 |url-status=dead }}</ref><ref name="kse ref7">{{cite news |title=Kerala: State Election Commission issues official notification for local body election today |url=https://newsonair.gov.in/News?title=Kerala%3A-State-Election-Commission-issues-official-notification-for-local-body-election-today&id=404132 |access-date=16 December 2021 |publisher=newsonair.gov.in |date=12 November 2020}}</ref> * സംസ്ഥാനത്തെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കാൻ അർഹരായ വ്യക്തികൾക്ക് വേണ്ടി മാർഗ്ഗനിർദേശങ്ങൾ തയ്യാറാക്കുക. * തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മാതൃകാചട്ടം പാലിക്കുന്നതിന് മേൽനോട്ടം വഹിക്കുക.<ref name="kse ref3">{{cite news |title=State Election Commission Seeks Explanation from Kerala CM on Free Covid-19 Vaccine Announcement |url=https://www.news18.com/news/politics/state-election-commission-seeks-explanation-from-kerala-cm-on-free-covid-19-vaccine-announcement-3177938.html |access-date=16 December 2021 |publisher=News18 |date=14 December 2020 |language=en}}</ref> * വോട്ടർ പട്ടിക പുതുക്കൽ — പുതിയ പേരുകൾ ചേർക്കൽ. * വോട്ടർ പട്ടിക പുതുക്കൽ — പ്രസക്തമെങ്കിൽ പേരുകൾ നീക്കംചെയ്യൽ. * സംസ്ഥാനത്തെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കൽ. * സംസ്ഥാനത്തെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കൽ. * ആവശ്യമായ സാഹചര്യത്തിൽ വീണ്ടും വോട്ടെടുപ്പ് നിർദ്ദേശിക്കൽ. * സംസ്ഥാനതല തെരഞ്ഞെടുപ്പുകൾക്കായുള്ള ക്രമീകരണങ്ങൾ നടത്തുക. * പഞ്ചായത്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളുടെ ചെലവുകൾ നിരീക്ഷിക്കുക. * അഭിപ്രായ സർവേ സംബന്ധിച്ച മാർഗ്ഗനിർദേശങ്ങൾ നൽകുക. * തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ച് തീരുമാനം എടുക്കുക. * പ്രാദേശിക ഭരണസ്ഥാപനങ്ങളുടെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കൽ. * മുനിസിപ്പൽ, പഞ്ചായത്ത് മണ്ഡലങ്ങളുടെ പരിധി നിശ്ചയിക്കൽ. * ക്രമക്കേട് സംഭവിച്ചാൽ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് റദ്ദാക്കൽ. ==തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സംവിധാനം== ജില്ലാ തലത്തിൽ, തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളിലേക്കുള്ള (LSGI) തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നതിന് ജില്ലാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഓഫീസർ (DEO) ആയി [[ജില്ലാ കളക്ടർ]] നിയോഗിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഡെപ്യൂട്ടി കളക്ടർ (തെരഞ്ഞെടുപ്പ്) അസിസ്റ്റന്റ് ജില്ലാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഓഫീസർ (ADEO) ആയി പ്രവർത്തിക്കുന്നു, തിരഞ്ഞെടുപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളിലും DEO-യെ സഹായിക്കുന്നു. ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളുടെ റിട്ടേണിംഗ് ഓഫീസറായും ജില്ലാ കളക്ടർ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്|തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പിലെ]] ഉദ്യോഗസ്ഥരും [[ലാൻഡ് റവന്യൂ വകുപ്പ്|റവന്യു വകുപ്പിലെ]] ഉദ്യോഗസ്ഥരും വിവിധ സർക്കാർ വകുപ്പുകളിലെ മറ്റ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തിപ്പിനായി സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനെ സഹായിക്കുന്നു. കമ്മീഷൻ അത്തരം ഉദ്യോഗസ്ഥരെ വിവിധ ചുമതലകൾക്ക് അധികാരപ്പെടുത്തുന്നു. ==ഇതും കാണുക== * [[ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ]] (കേന്ദ്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ) == അവലംബം == {{reflist}} bbxzbim082av6vdfo8j7rphpi2q5n51 4642687 4642686 2026-07-02T16:37:26Z ~2026-37840-52 219893 /* */ 4642687 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | name = Kerala State Election Commission | nativename = | nativename_a = | nativename_r =Kerala State Election Commission | logo = | logo_width = | logo_caption = | seal = | seal_width = | seal_caption = | formed = 1993 ഡിസംബർ 3<ref name="ksc ref1">{{cite news |title=Kerala State Election Commission |url=https://www.sec.kerala.gov.in/public/know_more |access-date=15 December 2021 |publisher=www.sec.kerala.gov.in |archive-date=2025-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250810110522/https://sec.kerala.gov.in/public/know_more |url-status=dead }}</ref> | preceding1 = | preceding2 = | dissolved = | superseding = | jurisdiction = [[കേരളം]] | headquarters = ജനഹിതം TC-27/6(2) വികാസ് ഭവൻ പി.ഒ. [[തിരുവനന്തപുരം]] - 695 033 | employees = | budget = | minister1_name = | minister1_pfo = | minister2_name = | minister2_pfo = | chief1_name = ശേഷേന്ദ്രനാഥ് (ഐ.എ.എസ്. Rtd) | chief1_position = സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ | chief2_name = | chief2_position = | chief3_name = | chief3_position = | chief4_name = | chief4_position = | chief5_name = | chief5_position = | chief6_name = | chief6_position = | chief7_name = | chief7_position = | chief8_name = | chief8_position = | chief9_name = | chief9_position = | parent_department = | parent_agency = | website = {{URL|https://www.sec.kerala.gov.in/}} | footnotes = }} [[ഇന്ത്യയുടെ ഭരണഘടന|ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ]] വ്യവസ്ഥകൾ പ്രകാരം രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട ഒരു സ്വതന്ത്ര ഭരണഘടനാ അതോറിറ്റിയാണ് കേരള സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ. കേരളത്തിലെ [[തദ്ദേശ ഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾ|തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളിലേക്കുള്ള]] തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നതിനും വോട്ടർ പട്ടിക തയ്യാറാക്കുന്നതിനും മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്നതിനും നിർദ്ദേശം നൽകുന്നതിനും നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തുന്നതിനും കമ്മീഷൻ ഉത്തരവാദിയാണ്. സംസ്ഥാനത്തെ [[ഗ്രാമ പഞ്ചായത്ത്|പഞ്ചായത്തുകൾ]], [[കേരളത്തിലെ നഗരസഭകൾ|മുനിസിപ്പാലിറ്റികൾ]], [[കേരളത്തിലെ കോർപ്പറേഷനുകൾ|മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷനുകൾ]] എന്നിവയിലേക്കുള്ള സ്വതന്ത്രവും നീതിയുക്തവും നിഷ്പക്ഷവുമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ഉറപ്പാക്കുന്നതിന് കമ്മീഷൻ സ്വയംഭരണാധികാരത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. തിരുവനന്തപുരം ആണ് ആസ്ഥാനം. [[ഗവർണ്ണർ|സംസ്ഥാന ഗവർണർ]] നിയമിക്കുന്ന സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ ആണ് ഇതിന് നേതൃത്വം നൽകുന്നത്. നിലവിലെ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ ശേഷേന്ദ്രനാഥ് (മുൻ ഐഎഎസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ) ആണ്.<ref>{{Cite web|url=https://sec.kerala.gov.in/public/know_more|title=സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മിഷൻ വെബ്സൈറ്റ്}} </ref> ==ചരിത്രവും ഭരണവും== കേരള സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ, സംസ്ഥാന തലത്തിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ മേൽനോട്ടം വഹിക്കാൻ 1950-ൽ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ട ഇന്ത്യയുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ അധികാരപ്രകാരം ആണ് രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടത്.<ref name="sec ref1">{{cite news |title=WHAT IS ELECTION COMMISSION OF INDIA (ECI)? |url=https://www.business-standard.com/about/what-is-election-commission-of-india#collapse |access-date=6 December 2021 |publisher=Business Standard India}}</ref> സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെ ഗവർണർ ആണ് നിയമിക്കുന്നത്. ഈ സ്ഥാനത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി, ഹൈക്കോടതി നടപടിക്രമങ്ങൾ വഴി അല്ലാതെ, കേരള സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറെ സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് നീക്കാൻ കഴിയില്ല. കേരള സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ, കേരള നിയമസഭാ സമുച്ചയത്തിനു സമീപമുള്ള വികാസ് ഭവൻ പരിസരത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. == ഘടന == കേരള സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ തലവൻ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണറാണ്. സംസ്ഥാന നിയമപ്രകാരം നിർദേശിക്കുന്നത്ര അംഗങ്ങളും കമ്മീഷനിൽ ഉണ്ടാകും.<ref name="kse ref4">{{cite news |title=Kerala gets new chief electoral officer |url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/kerala-gets-new-chief-electoral-officer-1.5811178 |access-date=16 December 2021 |publisher=Mathrubhumi |date=7 July 2021 |language=en}}</ref> സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർമാർ കേന്ദ്രമോ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ ഏതെങ്കിലും സ്ഥാപനങ്ങളിലോ പദവി വഹിക്കാത്ത സ്വതന്ത്ര വ്യക്തികളായിരിക്കണം.<ref name="sec ref5">{{cite news |title=State election commissioners should be independent, says SC |url=https://www.telegraphindia.com/india/state-election-commissioners-should-be-independent-says-sc/cid/1809411 |publisher=www.telegraphindia.com |date=13 March 2021}}</ref> ശ്രീ എ. ശാജഹാൻ ഐ.എ.എസ്. ആണ് കേരള സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ.<ref name="ksec ref2">{{cite news |title=Shajahan is new SEC |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/shajahan-is-new-sec/article34207678.ece |access-date=15 December 2021 |publisher=The Hindu |date=31 March 2021 |language=en-IN}}</ref> അദ്ദേഹത്തിന്റെ സേവന കാലാവധി അഞ്ച് വർഷമോ അല്ലെങ്കിൽ 65 വയസ്സ് തികയുന്നതോ ആയിരിക്കും, ഇതിൽ ഏതെങ്കിലും മുമ്പാകെ സംഭവിക്കുന്നതു വരെയാണ്. == അധികാരങ്ങളും ഉത്തരവാദിത്വങ്ങളും == കേരള സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർക്ക് താഴെപ്പറയുന്ന ഉത്തരവാദിത്വങ്ങളും അധികാരങ്ങളും ഉണ്ട്:<ref name="sec ref1" /><ref name="sec ref7">{{cite news |title=Election Commission directs all state electoral officers to immediately redress all pending voter applications |url=https://www.thestatesman.com/india/election-commission-directs-state-electoral-officers-immediately-redress-pending-voter-applications-1503026387.html |access-date=6 December 2021 |publisher=The Statesman |date=23 November 2021}}</ref> * തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമയക്രമം പ്രസിദ്ധീകരിക്കുക. * സംസ്ഥാനത്തെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നടത്തുന്നതിനുള്ള മാർഗ്ഗനിർദേശങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വിജ്ഞാപനം പുറപ്പെടുവിക്കുക. * സംസ്ഥാനത്തെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നടത്തുക. * സംസ്ഥാനത്തെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നടത്തുന്നതിനുള്ള മാർഗ്ഗനിർദേശങ്ങൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വിജ്ഞാപനം പുറപ്പെടുവിക്കുക. * സംസ്ഥാനത്തെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നടത്തുക.<ref name="kse ref5">{{cite news |title=Local Body Election Dates To Be Announced Soon; Polls Likely Before 10 Dec |url=https://www.deshabhimani.com/english/news/kerala/kerala-local-body-elections-2020/3025 |access-date=16 December 2021 |publisher=Deshabhimani |date=1 November 2020 |language=en |archive-date=2021-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211216114001/https://www.deshabhimani.com/english/news/kerala/kerala-local-body-elections-2020/3025 |url-status=dead }}</ref><ref name="kse ref7">{{cite news |title=Kerala: State Election Commission issues official notification for local body election today |url=https://newsonair.gov.in/News?title=Kerala%3A-State-Election-Commission-issues-official-notification-for-local-body-election-today&id=404132 |access-date=16 December 2021 |publisher=newsonair.gov.in |date=12 November 2020}}</ref> * സംസ്ഥാനത്തെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിക്കാൻ അർഹരായ വ്യക്തികൾക്ക് വേണ്ടി മാർഗ്ഗനിർദേശങ്ങൾ തയ്യാറാക്കുക. * തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മാതൃകാചട്ടം പാലിക്കുന്നതിന് മേൽനോട്ടം വഹിക്കുക.<ref name="kse ref3">{{cite news |title=State Election Commission Seeks Explanation from Kerala CM on Free Covid-19 Vaccine Announcement |url=https://www.news18.com/news/politics/state-election-commission-seeks-explanation-from-kerala-cm-on-free-covid-19-vaccine-announcement-3177938.html |access-date=16 December 2021 |publisher=News18 |date=14 December 2020 |language=en}}</ref> * വോട്ടർ പട്ടിക പുതുക്കൽ — പുതിയ പേരുകൾ ചേർക്കൽ. * വോട്ടർ പട്ടിക പുതുക്കൽ — പ്രസക്തമെങ്കിൽ പേരുകൾ നീക്കംചെയ്യൽ. * സംസ്ഥാനത്തെ മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കൽ. * സംസ്ഥാനത്തെ ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കൽ. * ആവശ്യമായ സാഹചര്യത്തിൽ വീണ്ടും വോട്ടെടുപ്പ് നിർദ്ദേശിക്കൽ. * സംസ്ഥാനതല തെരഞ്ഞെടുപ്പുകൾക്കായുള്ള ക്രമീകരണങ്ങൾ നടത്തുക. * പഞ്ചായത്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളുടെ ചെലവുകൾ നിരീക്ഷിക്കുക. * അഭിപ്രായ സർവേ സംബന്ധിച്ച മാർഗ്ഗനിർദേശങ്ങൾ നൽകുക. * തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നതിനെക്കുറിച്ച് തീരുമാനം എടുക്കുക. * പ്രാദേശിക ഭരണസ്ഥാപനങ്ങളുടെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കൽ. * മുനിസിപ്പൽ, പഞ്ചായത്ത് മണ്ഡലങ്ങളുടെ പരിധി നിശ്ചയിക്കൽ. * ക്രമക്കേട് സംഭവിച്ചാൽ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് റദ്ദാക്കൽ. ==തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സംവിധാനം== ജില്ലാ തലത്തിൽ, തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളിലേക്കുള്ള (LSGI) തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നതിന് ജില്ലാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഓഫീസർ (DEO) ആയി [[ജില്ലാ കളക്ടർ]] നിയോഗിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഡെപ്യൂട്ടി കളക്ടർ (തെരഞ്ഞെടുപ്പ്) അസിസ്റ്റന്റ് ജില്ലാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഓഫീസർ (ADEO) ആയി പ്രവർത്തിക്കുന്നു, തിരഞ്ഞെടുപ്പുമായി ബന്ധപ്പെട്ട എല്ലാ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളിലും DEO-യെ സഹായിക്കുന്നു. ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളുടെ റിട്ടേണിംഗ് ഓഫീസറായും ജില്ലാ കളക്ടർ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. [[കേരള സർക്കാർ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പ്|തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പിലെ]] ഉദ്യോഗസ്ഥരും [[ലാൻഡ് റവന്യൂ വകുപ്പ്|റവന്യു വകുപ്പിലെ]] ഉദ്യോഗസ്ഥരും വിവിധ സർക്കാർ വകുപ്പുകളിലെ മറ്റ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തിപ്പിനായി സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനെ സഹായിക്കുന്നു. കമ്മീഷൻ അത്തരം ഉദ്യോഗസ്ഥരെ വിവിധ ചുമതലകൾക്ക് അധികാരപ്പെടുത്തുന്നു. ==ഇതും കാണുക== * [[ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ]] (കേന്ദ്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ) == അവലംബം == {{reflist}} fwxgu8zy8a9gkppaktvo50zatox0r28 0 664572 4642685 4603352 2026-07-02T16:02:54Z ~2026-37246-93 219784 /* */ 4642685 wikitext text/x-wiki {{unreferenced|date=2026 ഫെബ്രുവരി}} {{prettyurl|Rani Pooradam Thirunal Lakshmi Bayi}} {{Infobox royalty | name = പൂരാടം തിരുനാൾ ലക്ഷ്മി ബായി ആറ്റിങ്ങൽ മൂത്ത തമ്പുരാൻ | succession1 = [[ആറ്റിങ്ങൽ റാണി| ആറ്റിങ്ങൽ സീനിയർ റാണി ]] , [[ആറ്റിങ്ങൽ റാണി|തിരുവിതാംകൂർ മഹാറാണി]] | image = | caption = | reign1 = 1853-1857 | coronation = | investiture = | full name = | native_lang1 = | native_lang1_name1 = | native_lang2 = | native_lang2_name1 = | othertitles = | baptism = | birth_date =1829 ഡിസംബർ 26 | birth_place = | death_date =1857 ഒക്ടോബർ 6 | death_place =തിരുവനന്തപുരം | burial_date = | burial_place = | predecessor1 = [[ഉത്രട്ടാതി തിരുനാൾ ഗൗരി പാർവ്വതിഭായി ]] | suc-type = | heir = | successor1 = [[ ഭരണി തിരുനാൾ ലക്ഷ്മി ബായി]] | queen = | consort = | consortreign = | consortto = | spouse = ചങ്ങനാശേരി ലക്ഷ്മിപുരം കൊട്ടാരത്തിലെ അത്തം നാൾ രാജരാജവർമ്മ കോയി തമ്പുരാൻ | spouse 1 = | spouse 2 = | offspring = | royal house = [[Travancore royal family|ആറ്റിങ്ങൽ]] | dynasty = കുലശേഖര | royal anthem =[[വഞ്ചീശ മംഗളം]] | royal motto = | father =രേവതി നാൾ രാമവർമ്മ കൊച്ചു കോയിത്തമ്പുരാൻ, തിരുവല്ല പാലിയേക്കര കൊട്ടാരം | mother = [[ഗൗരി രുഗ്മിണി ബായി]] | children =[[അത്തം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡ വർമ്മ ]] [[ശ്രീ മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] മഹാരാജാവ് | religion = [[ഹിന്ദു]] | signature = }} [[സ്വാതിതിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] മഹാരാജാവിൻ്റെ സഹോദരി ആയില്യം തിരുനാൾ [[ഗൗരി രുഗ്മിണി ബായി]]<nowiki/>യുടെയും തിരുവല്ല പാലിയേക്കര കൊട്ടാരത്തിലെ പുണർതം നാൾ രാമവർമ്മ കോയി തമ്പുരാൻ്റെയും പുത്രിയായി 1829 ഡിസംബർ 26 ന് ജനനം.. ചെറുപ്പത്തിലെ തന്നെ അമ്മ മരിച്ചു. അതിനെ തുടർന്ന് ആറ്റിങ്ങൽ ഇളയ റാണിയായി. തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാക്കന്മാരായ [[ആയില്യം തിരുനാൾ ബാലരാമ വർമ്മ]]<nowiki/>യുടെയും [[വിശാഖം തിരുനാൾ രാമ വർമ്മ]]<nowiki/>യുടെയും മൂത്ത സഹോദരിയാണ്. 1840 കളിൽ ചങ്ങനാശേരി ലക്ഷ്മീപുരംകൊട്ടാരത്തിലെ അത്തംനാൾ രാജരാജവർമ്മ കോയി തമ്പുരാൻ ( [[കേരളവർമ്മ വലിയ കോയിത്തമ്പുരാൻ]]<nowiki/>ൻ്റെ അമ്മാവനും ഗുരുനാഥനും) പൂരാടം തിരുനാൾ റാണിയെ പള്ളിക്കെട്ട് കഴിച്ചു. രാജകുമാരൻ അത്തം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡ വർമ്മ , തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവ് ആയിരുന്ന ശ്രീ[[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] എന്നിവരാണ് മക്കൾ. ഇളയമ്മ ഉത്രട്ടാതി തിരുന്നാൾ പാർവതി ബായി ആറ്റിങ്ങൽ മൂത്തറാണി അന്തരിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് 1853ൽ ആറ്റിങ്ങൽ റാണിയായി. ശ്രീമൂലംതിരുനാൾ ജനിച്ച് ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം 1857 ഒക്ടോബർ 06 ന് 27ാം വയസിൽ പൂരാടം തിരുന്നാൾ റാണി നാടുനീങ്ങി. തുടർന്നാണ് 1857 ഡിസംബർ അവസാനത്തിൽ മാവേലിക്കര കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്നും [[ഭരണി തിരുനാൾ ലക്ഷ്മി ബായി]] യെയും സഹോദരി [[ഭരണി തിരുനാൾ പാർവ്വതി ബായി]]<nowiki/>യെയും തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവ് [[ഉത്രം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ]] ദത്തെടുത്തത്. {{prettyurl|Rani Pooradam Thirunal Lakshmi Bayi}} {{Infobox monarch | name = പൂരാടം തിരുനാൾ ലക്ഷ്മി ബായി ആറ്റിങ്ങൽ ഇളയ തമ്പുരാൻ | title = [[ആറ്റിങ്ങൽ റാണി]] | image = | caption = | reign = 1837-1853 | predecessor = [[ ഗൗരി രുഗ്മിണി ബായി]] | suc-type = | heir = | successor = [[ ഭരണി തിരുനാൾ പാർവ്വതി ബായി]] | religion = [[ഹിന്ദു]] | signature = }} aq1ogt73tj34ih5ncs6bvj4uf3td2bq 4642699 4642685 2026-07-02T17:47:25Z Vijayanrajapuram 21314 [[Special:Contributions/~2026-37246-93|~2026-37246-93]] ([[User talk:~2026-37246-93|സംവാദം]]) ചെയ്ത നാൾപ്പതിപ്പ് [[Special:Diff/4642685|4642685]] നീക്കം ചെയ്യുന്നു 4642699 wikitext text/x-wiki {{unreferenced|date=2026 ഫെബ്രുവരി}} {{prettyurl|Rani Pooradam Thirunal Lakshmi Bayi}} {{Infobox monarch | name = പൂരാടം തിരുനാൾ ലക്ഷ്മി ബായി ആറ്റിങ്ങൽ മൂത്ത തമ്പുരാൻ | title = [[ആറ്റിങ്ങൽ റാണി]] | image = | caption = | reign = 1853-1857 | coronation = | investiture = | full name = | native_lang1 = | native_lang1_name1 = | native_lang2 = | native_lang2_name1 = | othertitles = | baptism = | birth_date =1829 ഡിസംബർ 26 | birth_place = | death_date =1857 ഒക്ടോബർ 6 | death_place =തിരുവനന്തപുരം | burial_date = | burial_place = | predecessor = [[ഉത്രട്ടാതി തിരുനാൾ ഗൗരി പാർവ്വതിഭായി ]] | suc-type = | heir = | successor = [[ ഭരണി തിരുനാൾ ലക്ഷ്മി ബായി]] | queen = | consort = | consortreign = | consortto = | spouse = ചങ്ങനാശേരി ലക്ഷ്മിപുരം കൊട്ടാരത്തിലെ അത്തം നാൾ രാജരാജവർമ്മ കോയി തമ്പുരാൻ | spouse 1 = | spouse 2 = | offspring = | royal house = [[Travancore royal family|ആറ്റിങ്ങൽ]] | dynasty = കുലശേഖര | royal anthem =[[വഞ്ചീശ മംഗളം]] | royal motto = | father =രേവതി നാൾ രാമവർമ്മ കൊച്ചു കോയിത്തമ്പുരാൻ, തിരുവല്ല പാലിയേക്കര കൊട്ടാരം | mother = [[ഗൗരി രുഗ്മിണി ബായി]] | children =[[അത്തം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡ വർമ്മ ]] [[ശ്രീ മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] മഹാരാജാവ് | religion = [[ഹിന്ദു]] | signature = }} [[സ്വാതിതിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] മഹാരാജാവിൻ്റെ സഹോദരി ആയില്യം തിരുനാൾ [[ഗൗരി രുഗ്മിണി ബായി]]<nowiki/>യുടെയും തിരുവല്ല പാലിയേക്കര കൊട്ടാരത്തിലെ പുണർതം നാൾ രാമവർമ്മ കോയി തമ്പുരാൻ്റെയും പുത്രിയായി 1829 ഡിസംബർ 26 ന് ജനനം.. ചെറുപ്പത്തിലെ തന്നെ അമ്മ മരിച്ചു. അതിനെ തുടർന്ന് ആറ്റിങ്ങൽ ഇളയ റാണിയായി. തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാക്കന്മാരായ [[ആയില്യം തിരുനാൾ ബാലരാമ വർമ്മ]]<nowiki/>യുടെയും [[വിശാഖം തിരുനാൾ രാമ വർമ്മ]]<nowiki/>യുടെയും മൂത്ത സഹോദരിയാണ്. 1840 കളിൽ ചങ്ങനാശേരി ലക്ഷ്മീപുരംകൊട്ടാരത്തിലെ അത്തംനാൾ രാജരാജവർമ്മ കോയി തമ്പുരാൻ ( [[കേരളവർമ്മ വലിയ കോയിത്തമ്പുരാൻ]]<nowiki/>ൻ്റെ അമ്മാവനും ഗുരുനാഥനും) പൂരാടം തിരുനാൾ റാണിയെ പള്ളിക്കെട്ട് കഴിച്ചു. രാജകുമാരൻ അത്തം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡ വർമ്മ , തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവ് ആയിരുന്ന ശ്രീ[[മൂലം തിരുനാൾ രാമവർമ്മ]] എന്നിവരാണ് മക്കൾ. ഇളയമ്മ ഉത്രട്ടാതി തിരുന്നാൾ പാർവതി ബായി ആറ്റിങ്ങൽ മൂത്തറാണി അന്തരിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് 1853ൽ ആറ്റിങ്ങൽ റാണിയായി. ശ്രീമൂലംതിരുനാൾ ജനിച്ച് ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷം 1857 ഒക്ടോബർ 06 ന് 27ാം വയസിൽ പൂരാടം തിരുന്നാൾ റാണി നാടുനീങ്ങി. തുടർന്നാണ് 1857 ഡിസംബർ അവസാനത്തിൽ മാവേലിക്കര കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്നും [[ഭരണി തിരുനാൾ ലക്ഷ്മി ബായി]] യെയും സഹോദരി [[ഭരണി തിരുനാൾ പാർവ്വതി ബായി]]<nowiki/>യെയും തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവ് [[ഉത്രം തിരുനാൾ മാർത്താണ്ഡവർമ്മ]] ദത്തെടുത്തത്. {{prettyurl|Rani Pooradam Thirunal Lakshmi Bayi}} {{Infobox monarch | name = പൂരാടം തിരുനാൾ ലക്ഷ്മി ബായി ആറ്റിങ്ങൽ ഇളയ തമ്പുരാൻ | title = [[ആറ്റിങ്ങൽ റാണി]] | image = | caption = | reign = 1837-1853 | predecessor = [[ ഗൗരി രുഗ്മിണി ബായി]] | suc-type = | heir = | successor = [[ ഭരണി തിരുനാൾ പാർവ്വതി ബായി]] | religion = [[ഹിന്ദു]] | signature = }} gr3yxrhq9qqkg21lsxmoo830ziyazbh 0 667455 4642679 4628909 2026-07-02T15:49:01Z Malikaveedu 16584 4642679 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = മനോജ് മൂത്തേടൻ | native_name = | native_name_lang = | honorific_suffix = | image = | width = | alt = | caption = | order = | office = കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം | status = Incumbent | termstart = 2026 | termend = | constituency = പെരുമ്പാവൂർ | majority = | predecessor = [[എൽദോസ് കുന്നപ്പള്ളി]] | successor = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | party = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | alma_mater = | occupation = രാഷ്ട്രീയക്കാരൻ }} ഇന്ത്യയിലെ കേരളത്തിലെ [[എറണാകുളം ജില്ല|എറണാകുളം ജില്ലയിൽ]] നിന്നുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകനും എംഎൽഎയുമാണ് '''മനോജ് മൂത്തേടൻ'''. നിലവിൽ [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലെ]] [[പെരുമ്പാവൂർ നിയമസഭാമണ്ഡലം|പെരുമ്പാവൂർ]] നിയോജകമണ്ഡലത്തിലെ നിയമസഭാംഗം ആയി സേവനമനുഷ്ഠിക്കുന്നു. [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] അംഗമായ അദ്ദേഹം [[കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് (2026)|2026 ലെ കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലാണ്]] തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത്. 28,434 വോട്ടിന്റെ ഭൂരിപക്ഷത്തിനാണ് വിജയിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/partywisewinresult-742S11.htm|title=Election Commission of India|access-date=2026-05-23|language=en}}</ref> == രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം == ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് നേതാവായ മനോജ് മൂത്തേടൻ [[ഐക്യ ജനാധിപത്യ മുന്നണി|യുഡിഎഫ്]] പ്രതിനിധിയായാണ് കേരള രാഷ്ട്രീയത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. 2026-ൽ നടന്ന കേരള നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പെരുമ്പാവൂർ നിയോജക മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നും യു.ഡി.എഫ് സ്ഥാനാർത്ഥിയായി മത്സരിച്ച അദ്ദേഹം വൻ വിജയം സ്വന്തമാക്കി. ഈ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ആകെ 75,088 വോട്ടുകൾ നേടിയാണ് അദ്ദേഹം നിയമസഭയിലേക്ക് തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത്. തന്റെ പ്രധാന എതിരാളിയായിരുന്ന ഇടതുമുന്നണിയിലെ ബേസിൽ പോളിനെ 28,434 വോട്ടുകളുടെ ഭൂരിപക്ഷത്തിനാണ് മനോജ് മൂത്തേടൻ പരാജയപ്പെടുത്തിയത്. മണ്ഡലത്തിലെ മുൻ എം.എ.എൽ.എ [[എൽദോസ് പി. കുന്നപ്പിള്ളി|എൽദോസ് കുന്നപ്പിള്ളിക്കെതിരെയുണ്ടായ]] വിവാദങ്ങൾ സജീവ ചർച്ചയായ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ, എൽ.ഡി.എഫ് സ്ഥാനാർത്ഥി നേടിയ 46,654 വോട്ടുകളെയും എൻ.ഡി.എ സ്ഥാനാർത്ഥി ജിബി പതിക്കൽ നേടിയ 22,497 വോട്ടുകളെയും പിന്തള്ളിക്കൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം പെരുമ്പാവൂരിൽ യു.ഡി.എഫിന്റെ വിജയം നിലനിർത്തിയത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.asianetnews.com/kerala-news/udf-candidate-manoj-moothedan-won-in-perumbavoor-assembly-election-2026-articleshow-w973vup|title=പെരുമ്പാവൂരിൽ യുഡിഎഫ് സ്ഥാനാർഥി മനോജ് മൂത്തേടന് വിജയം|access-date=2026-05-23|last=Fb|last2=Tw|language=ml|last3=Linkdin|last4=Whatsapp|last5=Us|first5=GNFollow}}</ref> ==അവലംബം== {{reflist}} [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] [[വർഗ്ഗം:കേരളത്തിലെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തകർ]] o4gez3v7kqh1nh7x5nv8bhw39b9xl0r 0 668687 4642680 4632671 2026-07-02T15:51:30Z Malikaveedu 16584 4642680 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = സുധീർഷാ പലോട് | image = | caption = | office = കേരള നിയമസഭയിലെ അംഗം | termstart = മെയ് 2026 | termend = | constituency = [[Trivandrum (State Assembly constituency)|വാമനപുരം]] | predecessor = [[ഡി.കെ. മുരളി ]] | successor = | birth_name = സുധീർഷാ | birth_date = {{Birth year and age|1987}} | birth_place = കൊല്ലൂർക്കോണം, [[പാലോട്]], [[തിരുവനന്തപുരം ജില്ല]], [[കേരളം]], [[ഇന്ത്യ]] | death_date = | death_place = | party = [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] | alma_mater = ഇക്ബാൽ കോളേജ്, [[കേരള സർവകലാശാല]]. | occupation = [[കർഷകൻ]], സാമൂഹിക പ്രവർത്തകൻ | education = ഗണിതശാസ്ത്രത്തിൽ ബി.എസ്‌സി (2008) | parents = | spouse = | children = }} '''സുധീർഷാ പാലോട്''' (ജനനം, 1987) കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു [[ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസ്]] പ്രവർത്തകനാണ്. [[വാമനപുരം നിയമസഭാമണ്ഡലം|വാമനപുരം നിയമസഭാമണ്ഡലത്തിൽ]] നിന്നാണ് അദ്ദേഹം [[കേരള നിയമസഭ|കേരള നിയമസഭയിലേയ്ക്ക്]] തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടത്.<ref>{{Cite web|url=https://election.madhyamam.com/|title=Madhyamam - Election Polls|access-date=2026-05-26|website=election.madhyamam.com|language=en|archive-date=2020-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200128184200/http://election.madhyamam.com/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2026/Apr/02/vamanapuram-faces-renewed-udf-push-after-50-years-of-left-reign|title=Vamanapuram faces renewed UDF push after 50 years of Left reign|access-date=2026-05-26|last=S|first=Shan A.|date=2026-04-02|website=The New Indian Express|language=en}}</ref> കേരളത്തിലെ തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലെ [[പാലോട്]] കൊല്ലൂർക്കോണം സ്വദേശിയാണ് സുധീർഷാ. എ. സലാഹുദ്ദീനാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവ്. 2008-ൽ [[കേരള സർ‌വകലാശാല|കേരള സർവകലാശാലയുടെ]] കീഴിലുള്ള ഇഖ്ബാൽ കോളേജിൽ നിന്ന് [[ഗണിതം|ഗണിതശാസ്ത്രത്തിൽ]] ബി.എസ്സി ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കിയിട്ടുണ്ട്. അദ്ദേഹം കൃഷി തൊഴിലായി സ്വീകരിച്ച വ്യക്തിയാണ്. ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ യുവജനവിഭാഗമായ [[ഇന്ത്യൻ യൂത്ത് കോൺഗ്രസ്സ്|യൂത്ത് കോൺഗ്രസിന്റെ]] ജില്ലാ പ്രസിഡന്റായിരുന്നു അദ്ദേഹം.<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/district-news/thiruvananthapuram/2026/05/07/sudheersha-palode-vamanapuram-win.html|title=ജയന്റ് കില്ലർ റോളിൽ സുധീർഷാ പാലോട്; അരനൂറ്റാണ്ടായി ഇടതു കോട്ടയായ വാമനപുരത്ത് നേടിയത് അട്ടിമറിജയം|access-date=2026-05-26|website=@manoramaonline|language=ml}}</ref> തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന് നൽകിയ സത്യവാങ്മൂലത്തിൽ അദ്ദേഹം 33 ലക്ഷം രൂപയുടെ സ്വത്ത് പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു.<ref>{{Cite web|url=https://www.myneta.info/Kerala2026/candidate.php?candidate_id=467|title=Muhammed Sudheersha S(Indian National Congress(INC)):Constituency- VAMANAPURAM(THIRUVANANTHAPURAM) - Affidavit Information of Candidate|access-date=2026-05-26|website=www.myneta.info}}</ref>&nbsp; == കരിയർ == 2026 ൽ നടന്ന കേരള നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിനെ പ്രതിനിധീകരിച്ച് വാമനപുരം നിയമസഭാ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്നാണ് സുധീർഷാ പാലോട് വിജയിച്ചത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.businesstoday.in/elections/kerala/vamanapuram-constituency-result-32131|title=Vamanapuram Assembly Election 2026: Candidates List, MLA, Seat Details, Results & Vote Share|access-date=2026-05-26|website=Business Today|language=en}}</ref> 73, 590 വോട്ടുകൾ നേടിയ അദ്ദേഹം തന്റെ അടുത്ത എതിരാളിയായ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാർട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യയുടെ (മാർക്സിസ്റ്റ്) [[ഡി.കെ. മുരളി|ഡി. കെ. മുരളിയെ]] 12,185 വോട്ടുകൾക്ക് പരാജയപ്പെടുത്തി.<ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/elections/vamanapuram-kerala-assembly-2026-winner-live-updates-highlights-exaxt-en-liveblog-10071668.html|title=Vamanapuram election result LIVE: Muhammed Sudheersha S of INC wins|access-date=2026-05-26|date=4 May 2026|website=News18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/kerala/constituency-show/vamanapuram|title=Vamanapuram Constituency Election Results 2026: Vamanapuram Assembly Seat Details, MLA Candidates & Winner|access-date=2026-05-26|website=The Times of India|language=en}}</ref> 50 വർഷത്തിനിടെ ആദ്യമായാണ് ഈ മണ്ഡലത്തിൽ സി. പി. എം പരാജയപ്പെടുന്നത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2026/May/05/udf-clinches-thiruvananthapuram-district-ldf-shrinks-to-five-bjp-takes-two|title=UDF clinches Thiruvananthapuram district; LDF shrinks to five, BJP takes two|access-date=2026-05-26|last=Service|first=Express News|date=2026-05-05|website=The New Indian Express|language=en}}</ref> == അവലംബങ്ങൾ == [[വർഗ്ഗം:1987-ൽ ജനിച്ചവർ]] [[വർഗ്ഗം:ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവർ]] [[വർഗ്ഗം:പതിനാറാം കേരള നിയമസഭാംഗങ്ങൾ]] le8dmcen514bhmn0oh02tpst2q1f1h0 0 668819 4642735 4632633 2026-07-02T21:09:17Z ~2026-37761-75 219903 /* */ 4642735 wikitext text/x-wiki '''ജോൺ ടി. വേക്കൻ''' കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു നാടകഗവേഷകനും, സംവിധായകനും, നാടകാധ്യാപകനുമാണ്. വൈക്കം തിരുനാൾ നാടകവേദി, നാടകക്കളരി എന്നിവയുടെ ഡയറക്ടറായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ സ്ഥിരം പ്രൊഫഷണൽ നാടകവേദിയുടെയും കുട്ടികളുടെ സ്ഥിരം നാടകവേദിയുടെയും സ്ഥാപക സംവിധായകനാണ് ഇദ്ദേഹം.<ref>എം. വി. ദേവൻ. "കേരളത്തിന് ഒരു സ്ഥിരം നാടകവേദി." മാധ്യമം ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്, 9 മാർച്ച് 2001.</ref> == ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും == എറണാകുളം സി. സി. പി. എം. എൽ. പി. സ്ക്കൂൾ, വൈക്കം ഗവണ്മെന്റ് എൽ. പി. സ്ക്കൂൾ, ഗവണ്മെന്റ് ബോയ്സ് ഹൈസ്ക്കൂൾ, തലയോലപ്പറമ്പ് ദേവസ്വം ബോർഡ് കോളേജ് എന്നിവിടങ്ങളിലായിരുന്നു ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം. സ്കൂൾ കാലഘട്ടം മുതൽ തന്നെ നാടകരംഗത്ത് സജീവമായിരുന്നു. == നാടകരംഗത്തെ സംഭാവനകൾ == എം. ഗോവിന്ദൻ, കെ. എസ്. നാരായണപിള്ള, എം. വി. ദേവൻ, ജി. ശങ്കരപ്പിള്ള, കാവാലം നാരായണപ്പണിക്കർ തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ നാടകപ്രവർത്തകരോടൊപ്പം ജോൺ ടി. വേക്കൻ പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref>Kalakaumudi Weekly, March 9, 2003</ref> 1978 മുതൽ നാടകക്കളരിയുടെ പ്രവർത്തനം ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ വൈക്കം കേന്ദ്രമാക്കി മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോയി. ഭരതമുനിയുടെ നാട്യശാസ്ത്രത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി 'രസാഭിനയ പരിശീലനക്കളരി'ക്ക് ഇദ്ദേഹം നേതൃത്വം നൽകി. === സ്ഥിരം പ്രൊഫഷണൽ നാടകവേദി === 2000-ൽ എറണാകുളത്ത് ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ സ്ഥിരം നാടകവേദി (Permanent Professional Theatre) സംവിധായകൻ അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു.<ref>{{cite news |author=സ്വന്തം പ്രതിനിധി |title=സ്ഥിരം തിയേറ്റർ ഒരുങ്ങുന്നു; പ്രഥമനാടകം 'കഥാബീജം' |newspaper=[[മാതൃഭൂമി (പത്രം)|മാതൃഭൂമി]] |date=2000-12-19 |language=ml |location=കേരളം, ഇന്ത്യ}}</ref> വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീറിന്റെ "കഥാബീജം" ആയിരുന്നു ഇവിടെ അവതരിപ്പിച്ച ആദ്യ നാടകം. കുട്ടികൾക്കായി 2001-ൽ കുട്ടികളുടെ സ്ഥിരം നാടകവേദിയും ഇദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ആരംഭിച്ചു.<ref>{{cite news |author=സ്വന്തം പ്രതിനിധി |title=കുട്ടികൾക്കായി കുട്ടികളുടെ സ്ഥിരം നാടകവേദി |newspaper=[[ദീപിക (പത്രം)|ദീപിക]] |date=2002-07-16 |language=ml |location=കേരളം, ഇന്ത്യ}}</ref> == വൈക്കം തിരുനാൾ നാടകവേദി == നാടകക്കളരിയിൽ ശാസ്ത്രീയ പരിശീലനം നേടിയ കലാകാരന്മാർക്കായി റെപ്പർട്ടറിയായി 1978-ൽ വൈക്കം തിരുനാൾ നാടകവേദി രൂപീകരിച്ചു. ഇതിന് സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെയും കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമിയുടെയും അംഗീകാരം ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. മുപ്പത് മിനിറ്റ് ദൈർഘ്യമുള്ള ഏകാങ്കനാടകങ്ങളിലൂടെയാണ് ഈ സമിതി അവതരണങ്ങൾ ആരംഭിച്ചത്. പിന്നീട് മുഴുനീള നാടകങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു തുടങ്ങിയ ഈ സംഘം അന്തർദ്ദേശീയ നാടകോത്സവങ്ങളിൽ വരെ പങ്കെടുക്കുന്ന രീതിയിൽ വളർന്നു. കേന്ദ്ര സംഗീത നാടക അക്കാദമിയുടെയും കേന്ദ്ര സാംസ്കാരിക വകുപ്പിന്റെയും അംഗീകാരവും നാടകനിർമ്മാണത്തിനുള്ള ധനസഹായവും ഈ സമിതിക്ക് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. കേന്ദ്ര സാംസ്കാരിക വകുപ്പിന്റെ പ്രതിനിധികൾ സമിതിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ വിലയിരുത്തിയതിനെത്തുടർന്ന്, നാടകസംവിധായകനും അഭിനേതാക്കൾക്കും പ്രതിമാസ ശമ്പളം ലഭ്യമാക്കുന്ന പദ്ധതിയിലേക്ക് ഈ സംഘത്തെ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയുണ്ടായി.<ref>{{cite news |last=Haridas |first=Anand |title=An enthusiastic act |newspaper=[[The Hindu]] |date=2000-12-23 |language=en |location=India}}</ref> == കുട്ടികളുടെ സ്ഥിരം നാടകവേദി == കുട്ടികൾക്ക് നാടകകലയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുന്നതിനും അവതരിപ്പിക്കുന്നതിനുമായി 2001-ൽ കുട്ടികളുടെ സ്ഥിരം നാടകവേദി ആരംഭിച്ചു. ഡോ. വയലാ വാസുദേവൻ പിള്ളയാണ് ഇത് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തത്. ജി. ശങ്കരപ്പിള്ളയുടെ "ഒരു തള്ളക്കുരുവിയും മക്കളും" എന്ന നാടകമാണ് ഇവിടെ ആദ്യമായി അവതരിപ്പിച്ചത്.<ref>{{cite news |author=സ്വന്തം പ്രതിനിധി |title=കുട്ടികൾക്കായി കുട്ടികളുടെ സ്ഥിരം നാടകവേദി |newspaper=[[ദീപിക (പത്രം)|ദീപിക]] |date=2002-07-16 |language=ml |location=കേരളം, ഇന്ത്യ}}</ref> == അവലംബങ്ങൾ == {{reflist}} q8ljjiaqllnm14ei25lxpgc78rg1seh 0 668884 4642669 4632988 2026-07-02T12:24:32Z InternetArchiveBot 146798 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 4642669 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Ophiocordyceps sinensis}}{{Speciesbox | image = Cordyceps sinensis.jpg | image_caption = ''Ophiocordyceps sinensis'' (left) growing out of the head of a dead caterpillar | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |last1=Yang |first1=Z.-L. |year=2020 |title=''Ophiocordyceps sinensis'' |amends=2020 |volume=2020 |article-number=e.T58514773A179197748 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T58514773A179197748.en |access-date=14 February 2025}}</ref> | genus = Ophiocordyceps | species = sinensis | authority = ([[Berk.]]) G.H.Sung, J.M.Sung, Hywel-Jones & Spatafora (2007) | synonyms_ref = <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis"/> | synonyms = ''Sphaeria sinensis'' <small>Berk. (1843)</small><br/> ''Cordyceps sinensis'' <small>(Berk.) [[Sacc.]] (1878)</small> }} {{Infobox Chinese | name = ''Ophiocordyceps sinensis'' | t = 冬蟲夏草 | s = 冬虫夏草 | p = dōng chóng xià cǎo | l = winter worm, summer grass | tib = དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ | wylie = Dbyar Rtswa Dgun'bu | zwpy = Yarza Günbu | nep = यार्सागुम्बा | my = ရှီးပတီး | vie= = Đông trùng hạ thảo | t2=蟲草 | s2=虫草 | p2 = chóngcǎo | l2 = worm-grass }} [[File:Fruiting body of cordyceps sinensis.jpg|thumb|Microscopic detail of the fruiting body]] [[File:Yarchagumba.JPG|thumb|Fruiting body of ''O. sinensis'' यार्सागुम्बा in the [[Dolpo]] region of [[Nepal]]]][[ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസി]] കുടുംബത്തിലെ ഷഡ്പദ രോഗകാരിയായ ഒരു ഫംഗസ് (പ്രാണികളിൽ വളരുന്ന ഒരു തരം ഫംഗസ്) ആണ് '''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്''' (കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്). കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസ് എന്നും ഇതറിയപ്പെടുന്നു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമി പ്രദേശങ്ങളായ ടിബറ്റൻ, [[ക്വിങ്ഹായ്]], [[സിചുവാൻ]], [[യുനാൻ]], [[ഇന്ത്യ]], [[ഭൂട്ടാൻ]], [[നേപ്പാൾ]] എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹിമാലയൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ 3,500 മീറ്റർ (11,500 അടി) ഉയരത്തിലുള്ള പുൽമേടുകളിലാണ് ഈ ഫംഗസ് പ്രധാനമായും കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവ പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ പരാദമാക്കുകയും ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും നേപ്പാൾ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഒരു കാമോദ്ദീപക ഔഷധം ആയി ഇത് വിലമതിക്കുന്നു. <ref>Interview with Britt Bunyard on {{cite news |title=Newshour |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/w172z09lhvttylh |agency=BBC |date=Sep 9, 2023}}</ref>എന്നിരുന്നാലും, സ്വാഭാവികമായി വിളവെടുക്കുന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡിയിൽ പലപ്പോഴും ഉയർന്ന അളവിൽ ആർസെനിക്കും മറ്റ് ഘനലോഹങ്ങളും അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവയെ വിഷാംശമുള്ളതാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. തൽഫലമായി, 2016 മുതൽ ചൈനയുടെ സ്റ്റേറ്റ് അഡ്മിനിസ്ട്രേഷൻ ഫോർ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേഷൻ അവയുടെ വിൽപ്പന കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരിക്കുന്നു.<ref>《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》</ref> ഹെപ്പിയലിഡേ കുടുംബത്തിലെ നിശാശലഭങ്ങളുടെ ലാർവകളെ ഒ. സൈനൻസിസ് പരാദജീവികളാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും 3,000 മുതൽ 5,000 മീറ്റർ വരെ (10,000 മുതൽ 16,000 അടി വരെ) ഉയരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ജനുസ്സുകളിൽ. ജീവനുള്ള ലാർവകളിൽ ഫംഗസ് മുളയ്ക്കുകയും അതിനെ കൊല്ലുകയും മമ്മിയാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ച് സെന്റിമീറ്റർ മാത്രം നീളമുള്ള ഇരുണ്ട തവിട്ട് നിറത്തിലുള്ള തണ്ട് പോലുള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി മൃതദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് നിവർന്നുനിൽക്കുന്നു. ഒ. സൈനൻസിസിനെ ഒരു ഔഷധ കൂൺ ആയി തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും പരമ്പരാഗത ടിബറ്റൻ വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലും ഇതിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് ഒരു നീണ്ട ചരിത്രമുണ്ട്.<ref name=MM> {{cite book |author= Halpern, Miller |title= Medicinal Mushrooms |pages= 64–65 |publisher= M. Evans and Company, Inc. |location= New York, New York |year= 2002 |isbn= 978-0-87131-981-4 }}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ ഗുണങ്ങൾക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്‌കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name="opss">{{cite web |title=Mushrooms in dietary supplements |url=https://www.opss.org/article/mushrooms-dietary-supplements |website=Operation Supplement Safety |publisher=Consortium for Health and Military Performance |date=2020-07-29 |access-date=2025-05-19}}</ref> കൈകൊണ്ട് ശേഖരിച്ച, കേടുകൂടാത്ത ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ ശരീരത്തെ ഔഷധശാസ്ത്രജ്ഞർ ഒരു മരുന്നായി വിലമതിക്കുന്നു. കൂടാതെ അതിന്റെ വില കാരണം, അതിന്റെ ഉപയോഗം ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബൽ കൂടിയാണ്.<ref>{{Cite web|url=https://www.npr.org/2011/10/09/141164173/caterpillar-fungus-the-viagra-of-the-himalayas|title=Caterpillar Fungus: The Viagra of the Himalayas|website=NPR.org }}</ref><ref name=yong2018> {{cite journal |url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2018/10/tibetan-caterpillar-fungus-trouble/573607/ |title=The World's Most Valuable Parasite Is in Trouble. And so are the livelihoods of the people who depend on it. |first=Ed|last=Yong|journal= The Atlantic|date=2018-10-22}}</ref> ചൈനയ്ക്ക് പുറത്ത് ഈ ഫംഗസിന്റെ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വാണിജ്യപരമായി കൃഷി ചെയ്യുന്നില്ല<ref name="Hsieh">Hsieh, C., et al., A Systematic Review of the Mysterious Caterpillar Fungus Ophiocordyceps sinensis in Dong-ChongXiaCao and Related Bioactive Ingredients. Vol. 3. 2013. 16–32.</ref> . എന്നാൽ മൈസീലിയം രൂപത്തിലുള്ള ചെടികൾ ഇൻ വിട്രോയിൽ കൃഷി ചെയ്യാം.<ref name="Yan">{{cite journal|year=2014|title=Recent advances in Cordyceps sinensis polysaccharides: mycelial fermentation, isolation, structure, and bioactivities: a review|journal=J Funct Foods|volume=6|pages=33–47|vauthors=Yan JK, Wang WQ, Wu JY|doi=10.1016/j.jff.2013.11.024|pmid=32362940|pmc=7185505}}</ref><ref name="Martel">{{cite journal|year=2017|title=Myths and realities surrounding the mysterious caterpillar fungus|journal=Trends Biotechnol|volume=35|issue=11|pages=1017–1021|vauthors=Martel J, Ko YF, Liau JC, Lee CS, Ojcius DM, Lai HC, Young JD|pmid=29055355|doi=10.1016/j.tibtech.2017.06.011}}</ref> അമിതമായ വിളവെടുപ്പും അമിതമായ ചൂഷണവും കാരണം ചൈനയിൽ O. സൈനൻസിസിനെ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഒരു ഇനമായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്.<ref name="Xiao">{{cite journal|year=2011|title=Host insect species of Ophiocordyceps sinensis: a review|journal=ZooKeys|issue=127|pages=12743–59|doi=10.3897/zookeys.127.802|pmid=21998547|pmc=3175130|author1=Xiao-Liang W.|author2=Yi-Jian Y.|bibcode=2011ZooK..127...43W |doi-access=free}}</ref>സംരക്ഷണത്തിനും ഏറ്റവും പ്രയോജനകരമായ ഉപയോഗത്തിനുമായി അതിന്റെ രൂപഘടനയും വളർച്ചാ രീതികളും മനസ്സിലാക്കുന്നതിന് കൂടുതൽ ഗവേഷണം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. == വർഗ്ഗീകരണ ചരിത്രവും വ്യവസ്ഥാപിതവും == [[File:Cordyceps Sinensis.jpg|thumb|ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്ന പുതിയ ഇനം കാറ്റർപില്ലറുകൾ]] === രൂപശാസ്ത്രപരമായ സവിശേഷതകൾ === ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിൽ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളുണ്ട്. ഒരു ഫംഗസ് എൻഡോസ്ക്ലെറോട്ടിയയും (കാറ്റർപില്ലറിനുള്ളിൽ) സ്ട്രോമയും.<ref name="Shrestha">{{cite journal |author1=Shrestha B. |author2=Weimin Z. |author3=Yongjie Z. |author4=Xingzhong L. |year= 2010 |title= What is the Chinese caterpillar fungus Ophiocordyceps sinensis (Ophiocordycipitaceae)? |journal= Mycology |volume= 1 |issue= 4 |pages= 228–236 |doi= 10.1080/21501203.2010.536791|doi-access= free }}</ref> സ്ട്രോമ മുകളിലെ ഫംഗസ് ഭാഗമാണ്. ഇതിന് കടും തവിട്ട് അല്ലെങ്കിൽ കറുപ്പ് നിറമായിരിക്കും. പക്ഷേ ചെറുപ്രായമായിരിക്കുമ്പോൾ മഞ്ഞ നിറമായിരിക്കും. കൂടാതെ കാറ്റർപില്ലറിനേക്കാൾ ഇതിന്റെ നീളം സാധാരണയായി 4–10 സെന്റീമീറ്റർ കൂടുതലായിരിക്കും. ഇത് ലാർവയുടെ തലയിൽ നിന്ന് തനിയെ വളരുന്നു. ക്ലാവേറ്റ്, സബ്ലാന്സോലേറ്റ് അല്ലെങ്കിൽ ഫ്യൂസിഫോം ആണ്. കൂടാതെ സ്റ്റൈപ്പിൽ (തണ്ടിൽ) നിന്ന് വ്യത്യസ്തവുമാണ്.<ref name=Sung>{{cite journal |author= Sung G. H. |year= 2007 |title= A multi-gene phylogeny of Clavicipitaceae (Ascomycota, Fungi): identification of localized incongruence using a combinational bootstrap approach |journal= Molecular Phylogenetics and Evolution |volume= 44 |issue= 3 |pages= 1204–1223 |doi=10.1016/j.ympev.2007.03.011|display-authors=etal |pmid=17555990|bibcode= 2007MolPE..44.1204S }}</ref> [[Stipe (mycology)|സ്റ്റൈപ്പ്]] നേർത്തതും, രോമമില്ലാത്തതും, ചുളിവില്ലാത്തതോ മടക്കുകളുള്ളതോ ആണ്. സ്ട്രോമയുടെ ഉൽപാദനശേഷിയുള്ള ഭാഗം തലയാണ്. പോകാത്തവിധം ഒട്ടിപ്പിടിച്ച പെരിത്തീസിയയുടെ ഓസ്റ്റിയോളുകൾ കാരണം തല ഗ്രാനുലാർ ആണ്.<ref name=Shrestha/> പെരിത്തീസിയ ക്രമത്തിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതും അണ്ഡാകാരവുമാണ്.<ref name=Sung/> ആസ്കി രണ്ടറ്റത്തും സിലിണ്ടർ ആകൃതിയിലോ ചെറുതായി ചുരുങ്ങുന്നതോ ആണ്. കൂടാതെ നേരായതോ വളഞ്ഞതോ ആകാം. ഒരു ക്യാപിറ്റേറ്റ്, അർദ്ധഗോള അഗ്രം എന്നിവയുമുണ്ട്. കൂടാതെ രണ്ട് മുതൽ നാല് വരെ ബീജങ്ങൾ ഇതിൽ ഉണ്ടാകാം.<ref name=Shrestha/> അതുപോലെ, അസ്കോസ്പോറുകൾ 5–12 μm നീളത്തിൽ ഹൈലിൻ, ഫിലിഫോം, മൾട്ടിസെപ്റ്റേറ്റ് എന്നിവയാണ്. ഇരുവശത്തും സബ്അറ്റെനുവേറ്റഡ് ആണ്.<ref name=Sung/> O. സൈനൻസിസിന്റെ പ്രധാന തിരിച്ചറിയൽ സവിശേഷതകളിൽ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി പെരിത്തീഷ്യൽ, ആസ്കസ്, ആസ്കോസ്പോർ പ്രകൃതം എന്നിവയാണ്. ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് (പെച്ച്) കൊബയാസി സ്പീഷീസുകൾ മുഴുവൻ അസ്കോസ്പോറുകളും ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നു. ബീജകോശങ്ങളെ ഭാഗങ്ങളായി വേർതിരിക്കുന്നില്ല. സ്ട്രോമൽ ഉപരിതലത്തിന് ലംബമായി താഴ്ന്നതോ ഉപരിപ്ലവമായതോ ആയ പെരിത്തീസിയ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളിൽ നിന്ന് ഇത് വ്യത്യസ്തമാണ്. കൂടാതെ പാകമാകുമ്പോൾ അസ്കോസ്പോറുകൾ ഭാഗികമായി ബീജങ്ങളായി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Sung2007/> സാധാരണയായി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്ക് തിളക്കമുള്ള നിറവും മാംസളവുമായ സ്ട്രോമാറ്റയുണ്ട്. എന്നാൽ ഒ. സിനെൻസിസിന് ഇരുണ്ട പിഗ്മെന്റുകളും ഉറപ്പുള്ള സ്ട്രോമാറ്റയും ഉണ്ട്. ഇത് മിക്ക ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളുടെയും ഒരു സാധാരണ സവിശേഷതയാണ്.<ref name=Hsieh/> ===വർഗ്ഗീകരണത്തിലെ പുരോഗതികൾ=== [[File:Yarsagumba - The world's most Expensive fungus.jpg|thumb|വിളവെടുപ്പിനു ശേഷം ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ([[ഡാർച്ചുല]], നേപ്പാൾ).]] 1843-ൽ മൈൽസ് ബെർക്ക്‌ലിയാണ് ഈ ഇനത്തെ സ്ഫേരിയ സിനെൻസിസ്;<ref name=Berkeley1843/> എന്ന് ആദ്യമായി ശാസ്ത്രീയമായി വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പിയർ ആൻഡ്രിയ സാക്കാർഡോ 1878-ൽ ഈ ഇനത്തെ കോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റി.<ref name=Saccardo1878/> 2007 വരെ ഈ ഫംഗസ് കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. കോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെയും ക്ലാവിസിപിറ്റേസിയുടെയും വർഗ്ഗീകരണം ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ തന്മാത്രാ വിശകലനം ഉപയോഗിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമായി ഒരു പുതിയ കുടുംബമായ ഒഫിയോകോർഡിസിപിറ്റേസിയുടെ പേര് നൽകപ്പെടുകയും സി. സിനെൻസിസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള നിരവധി കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകളെ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് ജനുസ്സിലേക്ക് മാറ്റുകയും ചെയ്തു.<ref name=Sung2007/> === സാധാരണ പേരുകൾ === ടിബറ്റിൽ ഇത് യാർട്ട്സ ഗൺബു, དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་ (വൈലി: dbyar rtswa dgun 'bu, ZWPY: yarza g̈unbu, ലാസ ഭാഷാഭേദം: [jɑ̀ːt͡sɑ kỹ̀pu], "വേനൽക്കാല പുല്ല് ശൈത്യകാല പുഴു") എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. പതിനഞ്ചാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ടിബറ്റൻ ഡോക്ടറായ സുർഖർ നാംനി ഡോർജെയാണ് ഈ പേര് ആദ്യമായി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. ടിബറ്റൻ സംഭാഷണത്തിൽ യാർട്ട്സ ഗൺബു പലപ്പോഴും "ബു" അല്ലെങ്കിൽ "യാർട്ട്സ" എന്ന് ചുരുക്കിയിരിക്കുന്നു. ടിബറ്റൻ നാമം നേപ്പാളിയിൽ യാർച്ചാഗുംബ, യാർചാഗുംബ, യാർഷഗുംബ, യാർചഗുംബ അല്ലെങ്കിൽ യാർസഗുംബ എന്നിങ്ങനെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഭൂട്ടാനിലെ ലിപ്യന്തരണം യാർട്ട്‌സ ഗീൻബൂബ് എന്നാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, നേപ്പാളി, ഹിന്ദി, ഗർവാലി ഭാഷകളിൽ ഇത് കീര ഝാർ, കീഡ ജാഡി, കീദാ ഘാസ് അല്ലെങ്കിൽ ഘാസ് ഫാഫൂണ്ട് എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ ഇത് ഡോങ് ചോങ് ക്സിയാ കോ (冬蟲夏草) എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അതായത് "ശീതകാല പുഴു, വേനൽക്കാല പുല്ല്", ഇത് യഥാർത്ഥ ടിബറ്റൻ പേരിന്റെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിലുള്ള വിവർത്തനമാണ്.<ref name=Lu2023>{{cite book |author=Lu D |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |year=2023 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–3 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4 |s2cid=256618310 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |language=en}}</ref> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇതിന്റെ പേര് പലപ്പോഴും ചോങ് കാവോ (蟲草 "പ്രാണി സസ്യം") എന്ന് ചുരുക്കി വിളിക്കപ്പെടുന്നു. സി. മിലിറ്റാരിസ് പോലുള്ള മറ്റ് കോർഡിസെപ്സ് സ്പീഷീസുകൾക്കും ഇത് ബാധകമാണ്. ജാപ്പനീസ് ഭാഷയിൽ, ഇത് ടോച്ചുകാസോ എന്ന ചൈനീസ് നാമത്തിന്റെ (冬虫夏草) ജാപ്പനീസ് വായനയിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നു. അതേസമയം കൊറിയൻ, വിയറ്റ്നാമീസ് ഭാഷകളിൽ ഇത് യഥാക്രമം ഡോങ്ചുങ്ഹാച്ചോ (동충하초), đông trùng hạ thảo എന്നീ ചൈനീസ് പദങ്ങളുടെ ലിപ്യന്തരണം ചെയ്ത രൂപങ്ങളിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ചിലപ്പോൾ ചൈനീസ് ഇംഗ്ലീഷ് ഭാഷാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ കോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെ അവെറ്റോ എന്ന് പരാമർശിക്കാറുണ്ട്. ഇത് തെക്കുകിഴക്കൻ ഓസ്‌ട്രേലിയയിൽ നിന്നും ന്യൂസിലൻഡിൽ നിന്നുമുള്ള ഒരു ഇനമായ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് റോബർട്‌സിയുടെ [[മാവോറി ഭാഷ|മാവോറി]] പേരാണ്.<ref>Hill H. Art. XXXVI: The Vegetable Caterpillar (Cordiceps robertsii). Transactions and Proceedings of the Royal Society of New Zealand. Vol 34, 1901;396–401</ref> == പര്യായങ്ങൾ == 1980-കൾ മുതൽ, 13 ജനുസ്സുകളിലായി 22 സ്പീഷീസുകൾ O. സൈനൻസിസിന്റെ അനാമോർഫിൽ (അലൈംഗികമായി പുനരുൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന പൂപ്പൽ പോലുള്ള രൂപം) ഉൾപ്പെട്ടതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. {|class=wikitable |+Anamorphs attributed to ''O. സൈനൻസ്'' |- ! അനാമോർഫ് ! Correct Teleomorph ! Method for identification/Reference |- | ''[[സെഫാലോസ്പോറിയം]] അക്രീമോണിയം'' | ''[[അംബെലോപ്സിസ്]]'' | <ref name=JYY/> |- | ''[[ക്രിസോസ്പോറിയം]] സൈനൻസ്'' | ? (not ''O. സൈനൻസ്'') | RAPD പോളിമോർഫിസം സാമ്യം<ref name=JYY/> |- | '''''സെഫാലോസ്‌പോറിയം ഡോങ്‌ചോങ്‌സിയാകേ''''' (invalid name) | ''O. സൈനൻസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''Cephalosporium'' sp. sensu{{who|date=April 2025}}''' (incomplete name)<!-- sensu who? --> | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | '''''[[ഹിർസുട്ടെല്ല]] സൈനൻസിസ്''''' (invalid name but commonly used) | ''O. സൈനൻസിസ്'' |;<ref name=JYY/> ITS sequence;<ref name="Liu">{{cite journal |author1=Liu Z. |author2=Liang Z. |author3=Liu A. |author4=Yao Y. |author5=Hyde K. D. |author6=Yu Z. |year= 2002|title= Molecular evidence for teleomorph-anamorph connections in Cordyceps based on ITS-5.8S rDNA sequences |journal= Mycological Research |volume= 106 |issue= 9 |pages= 1100–1108 |doi=10.1017/s0953756202006378|s2cid=86704330 }}</ref> microcyclic conidiation from ascospores and molecular studies<ref name="Shrestha" /> |- | '''''ഹിർസുട്ടെല്ല ഹെപിയാലി''''' | ''O. സൈനൻസിസ്'' | <ref name=JYY/> |- | ''സെഫാലോസ്പോറിയം സൈനൻസിസ്'' | Possibly ''O. സൈനൻസിസ്'' | സാധുവായ വിവരങ്ങളുടെ അഭാവമുണ്ട്. <ref name=JYY/> |- | ''[[ഇസാരിയ]] ഫാരിനോസ'' | ''പൈസിലോമൈസസ് ഫാരിനോസസ്'' | <ref name=JYY/> |- | Isolates reported as ''[[ഇസാരിയ]]'' sp., ''[[Verticella]]'' sp., ''[[Scydalium]]'' sp. | അജ്ഞാതം, തിരിച്ചറിയൽ സംശയാസ്പദമാണ് | <ref name=JYY/> |- | ''[[മോർട്ടിയറെല്ല]] ഹെപിയാലി'' | അജ്ഞാതം [[സൈഗോമൈക്കോട്ട]] | <ref name=JYY/> |- | ''പൈസിലോമൈസസ് സൈനൻസിസ്'' | ? (not ''O. sinensis'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''സ്പോറോത്രിക്സ് ഇൻസെക്റ്റോറം'' | ? (not ''O. സൈനൻസിസ്'') | തന്മാത്രാ തെളിവുകൾ<ref name=JYY/> |- | ''Paecilomyces lingi'' | ? | അപൂർണ്ണമായ വിവരങ്ങൾ, ഒരു ലേഖനത്തിൽ മാത്രം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.<ref name=JYY/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY/> |- | ''[[Paecilomyces hepiali]]'' | ? | സ്വന്തം സ്പീഷീസാണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചു, ഇപ്പോൾ ''സാംസോണിയല്ല ഹെപിയലി''''<ref name=Wang20/> |- | ''[[ടോളിപോക്ലാഡിയം]] സൈനൻസിസ്'' | ? | 2002 വരെ സാധുവായ വിവരങ്ങളൊന്നുമില്ല.<ref name=JYY>Jiang, Y. Y., & Yao, Y. J. (2002). Names related to Cordyceps sinensis anamorph. ''Mycotaxon'', 84:245-254.</ref> |} ടെലിയോമോർഫിന്റെ കൂടുതൽ പര്യായപദങ്ങൾ കോർഡിസെപ്സ് നെപാലെൻസിസ്, സി. മൾട്ടിആക്സിയാലിസ് എന്നിവയാണ്. ഇവയ്ക്ക് ഒ. സിനെൻസിസിനോട് സമാനമായ രൂപഘടന സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. കൂടാതെ ഏതാണ്ട് സമാനമായതോ, സമാനമായ ITS ശ്രേണികളും അതിന്റെ അനുമാനിക്കപ്പെടുന്ന അനാമോർഫ്, എച്ച്. സിനെൻസിസും ഇതിനു ഉണ്ടായിരുന്നു.<ref name="Liu"/> == പരിസ്ഥിതിയും ജീവിത ചക്രവും == [[File:CordycepsSinensis.jpg|thumb|right|''ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ്'']] ഒ. സിനെൻസിസ് മൂലമുണ്ടാകുന്ന അണുബാധയ്ക്ക് സാധ്യതയുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകൾ സാധാരണയായി 15 സെന്റീമീറ്റർ (5.9 ഇഞ്ച്) ഭൂഗർഭത്തിൽ ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലും ഹിമാലയത്തിലും ആൽപൈൻ പുല്ലുകളിലും കുറ്റിച്ചെടികളിലും 3,000 നും 5,000 മീറ്ററിനും ഇടയിൽ (9,800 നും 16,400 അടി) ഉയരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്.<ref name="Zhu">{{cite journal|year=1998|title=The scientific rediscovery of an ancient Chinese herbal medicine: Cordyceps sinensis: part I|journal=J Altern Complement Med|volume=4|issue=3|pages=289–303|doi=10.1089/acm.1998.4.3-289|pmid=9764768|vauthors=Zhu JS, Halpern GM, Jones K }}</ref> നേപ്പാൾ, ഭൂട്ടാൻ എന്നിവയുടെ വടക്കൻ ശ്രേണിയിൽ നിന്നും ഇന്ത്യയുടെ വടക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും, വടക്കൻ യുനാൻ, കിഴക്കൻ ക്വിങ്ഹായ്, കിഴക്കൻ ടിബറ്റ്, പടിഞ്ഞാറൻ സിചുവാൻ, തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഗാൻസു പ്രവിശ്യകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നും ഈ ഫംഗസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. <ref name="Zhu"/> നിരവധി ജനുസ്സുകളിൽ നിന്നുള്ള (37 തിറ്ററോഡുകൾ, 1 ബൈപെക്റ്റിലസ്, 1 എൻഡോക്ലിറ്റ, 1 ഗാസോറിക്ട്ര, 3 ഫാർമസിസ്, ജനുസ്സിൽ കൃത്യമായി തിരിച്ചറിയാത്ത 14 മറ്റ്) അമ്പത്തിയേഴ് ടാക്സകൾ ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ സാധ്യതയുള്ള ഹോസ്റ്റുകളായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു <ref name="Hsieh" />. ഇരുണ്ട തവിട്ടുനിറം മുതൽ കറുപ്പ് നിറം വരെയുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വളരുന്ന തണ്ട് പോലുള്ള ശരീരം (അല്ലെങ്കിൽ കൂൺ) ചത്ത പുഴുവിന്റെ തലയിൽ നിന്ന് വളരുകയും വസന്തത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ആൽപൈൻ പുൽമേടുകളിലെ മണ്ണിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="Stone">{{cite journal|year=2008|title=Last Stand for the Body Snatcher of the Himalayas?|url=http://english.xtbg.cas.cn/ns/es/201106/P020110609389437729680.pdf|journal=Science|volume=322|issue=5905|page=1182|doi=10.1126/science.322.5905.1182|pmid=19023056|author=Stone R|jstor=20145300|s2cid=206583137}}</ref> വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ബീജകോശങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നു. വേരുകൾ ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മണ്ണിനടിയിൽ ജീവിക്കുന്ന കാറ്റർപില്ലറുകൾ, വേനൽക്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, തൊലി പൊഴിച്ചതിനുശേഷം ഫംഗസിന് ഏറ്റവും ഇരയാകുന്നു. ശരത്കാലത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ, പുഴുവിന്റെ ചർമ്മത്തിലെ രാസവസ്തുക്കൾ ഫംഗസ് ബീജങ്ങളുമായി ഇടപഴകുകയും ഫംഗസ് മൈസീലിയ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് പിന്നീട് കാറ്റർപില്ലറിനെ ബാധിക്കുന്നു.<ref name="Zhu"/> രോഗം ബാധിച്ച ലാർവകൾ മണ്ണിന്റെ ഉപരിതലത്തിലേക്ക് ലംബമായി തല ഉയർത്തി നിലകൊള്ളുന്ന പ്രവണത കാണിക്കുന്നു. ഒരു ആതിഥേയ ലാർവയെ ആക്രമിച്ചതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യത്തിൽ ഉടനീളം വ്യാപിക്കുകയും ഒടുവിൽ അതിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയയുടെ ഉത്പാദനം കാരണം ക്രമേണ ആതിഥേയ സസ്യ ലാർവകൾ നിശ്ചലമായിത്തീരുന്നു. ഫംഗസ് സ്ക്ലെറോട്ടിയ മൾട്ടിഹൈഫൽ ഘടനകളാണ്. അവ നിഷ്ക്രിയമായി തുടരുകയും പിന്നീട് ബീജകോശങ്ങൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ മുളയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശൈത്യകാലം കഴിഞ്ഞതിനുശേഷം, ഫംഗസ് ആതിഥേയ സസ്യശരീരത്തെ വിണ്ടുകീറി, ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി രൂപപ്പെടുത്തുന്നു. ലാർവ തലയിൽ നിന്ന് ഒരു ലൈംഗിക ബീജകോശ ഘടനയാണിത്(ഒരു പെരിത്തീഷ്യൽ സ്ട്രോമ), ഇത് നിലത്തിന് താഴെയുള്ള ചത്ത ലാർവയിലെ സ്ക്ലെറോട്ടിയയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ചക്രം പൂർത്തിയാക്കാൻ മണ്ണിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന് മുകളിലേക്ക് വളരുന്നു.<ref name="Zing">{{cite journal|year=2008|title=The Structure and Histochemistry of Sclerotia of Ophiocordyceps sinensis|journal=Mycologia|volume=100|issue=4|pages=616–625|author1=Xing X. K.|author2=Guo S. X.|jstor=20444986|doi=10.3852/07-007R2|pmid=18833754|s2cid=31450924}}</ref> സാവധാനത്തിൽ വളരുന്ന O. സൈനൻസിസ് താരതമ്യേന കുറഞ്ഞ താപനിലയിൽ, അതായത് 21 °C-ൽ താഴെയാണ് വളരുന്നത്. താപനില ആവശ്യകതകളും വളർച്ചാ നിരക്കുകളും O. സൈനൻസിസിനെ മറ്റ് സമാനമായ ഫംഗസുകളിൽ നിന്ന് വേർതിരിക്കുന്ന നിർണായക ഘടകങ്ങളാണ്.<ref name="Hsieh" />കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം പർവത ജീവിയെ പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കുന്നതായി സംശയിക്കുന്നു.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2016/06/27/world/asia/himalayan-viagra-climate-change.html |title=Demand for 'Himalayan Viagra' Fungus Heats Up, Maybe Too Much |work=NYT |date=2016-06-26 |access-date=27 June 2016 |author=KAI SCHULTZ}}</ref><ref name=yong2018/> == പരമ്പരാഗത ഏഷ്യൻ മരുന്നുകളിലെ ഉപയോഗം == [[File:Weighing Caterpillar fungus.jpg|thumb|upright|left|Weighing the precious caterpillar fungus in [[Yushu Tibetan Autonomous Prefecture|Yushu]], Southern [[Qinghai]], [[China]]]] ടിബറ്റിലും നേപ്പാളിലും ആണ് നാടോടി വൈദ്യത്തിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ ഉപയോഗം ഉത്ഭവിച്ചത്. ഇതുവരെ അതിന്റെ ഉപയോഗം രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന വാചകം 15-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ടിബറ്റൻ വൈദ്യനായ സുർഖർ ന്യാംനി ഡോർജെ (വൈലി: സുർ മഖർ മ്നിയാം നൈഡ് റഡോ ർജെ) [1439–1475]) തന്റെ മാൻ എൻഗാഗ് ബൈ ബാ റിംഗ് ബ്രെൽ ("ഇൻസ്ട്രക്ഷൻസ് ഓൺ എ മിരിയഡ് ഓഫ് മെഡിസിൻസ്") എന്ന കൃതിയിൽ എഴുതിയതാണ്. അവിടെ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉപയോഗത്തെ ഒരു കാമോദ്ദീപകമായി വിവരിക്കുന്നു.<ref name=Winkler2008b/> പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ പരാമർശം വാങ് ആങ്ങിന്റെ 1694-ലെ മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ സംഗ്രഹമായ ബെൻ കാവോ ബെയ് യാവോയിലാണ്.<ref name=Winkler2008/>പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഇത് വു യിലുവോയുടെ ബെൻ കാവോ കോങ് സിനിൽ ("മെറ്റീരിയ മെഡിക്കയുടെ പുതിയ സമാഹാരം") പട്ടികപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref name=Wu1757/> നേപ്പാളിലെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിനെക്കുറിച്ചുള്ള എത്‌നോ-മൈക്കോളജിക്കൽ അറിവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.<ref>[http://www.nepjol.info/index.php/ON/article/viewFile/502/502 nepjol.info], Devkota(2006)</ref> മുഴുവൻ ഫംഗസ്-കാറ്റർപില്ലർ മിശ്രിതം ഔഷധ ഉപയോഗത്തിനായി കൈകൊണ്ട് ശേഖരിക്കുന്നു. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ, ഇത് ഒരു മൃഗവും ഒരു സസ്യവും ചേർന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ഇത് [[യിൻ യാങ്]] എന്നിവയുടെ മികച്ച സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Siu |first1=Kai Ming |last2=Mak |first2=Duncan H. F. |last3=Chiu |first3=P. Y. |last4=Poon |first4=Michel K. T. |last5=Du |first5=Y. |last6=Ko |first6=Kam Ming |date=2004-12-10 |title=Pharmacological basis of 'Yin-nourishing' and 'Yang-invigorating' actions of Cordyceps, a Chinese tonifying herb |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0024320504008173 |journal=Life Sciences |volume=76 |issue=4 |pages=385–395 |doi=10.1016/j.lfs.2004.07.014 |pmid=15530501 |issn=0024-3205|url-access=subscription }}</ref> സ്ഥലവും ആതിഥേയ പ്രാണിയും പൊരുത്തപ്പെടുമ്പോൾ പോലും കാട്ടിൽ നിന്ന്ശേഖരിക്കുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" എല്ലായ്‌പ്പോഴും ശരിയായ O. സൈനൻസിസ് അല്ല. ഇത് കോർഡിസെപ്സ് ലിയാങ്‌ഷാനെൻസിസ് (ലിയാങ്‌ഷാൻ, ചൈന; നിരവധി നേപ്പാളി "കോർഡിസെപ്‌സ്" ഈ ഇനമാണെന്ന് തെറ്റായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവയ്‌ക്ക് പുതിയ പേരുകളൊന്നും ഇതുവരെ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല)<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Y |last2=Dai |first2=YD |last3=Yang |first3=ZL |last4=Guo |first4=R |last5=Wang |first5=YB |last6=Yang |first6=ZL |last7=Ding |first7=L |last8=Yu |first8=H |title=Morphological and Molecular Phylogenetic Data of the Chinese Medicinal Fungus Cordyceps liangshanensis Reveal Its New Systematic Position in the Family Ophiocordycipitaceae. |journal=Mycobiology |date=2021 |volume=49 |issue=4 |pages=297–307 |doi=10.1080/12298093.2021.1923388 |pmid=34512076|pmc=8409936 }}</ref> . സാംസോണിയല്ല ഹെപിയാലി (ക്വിങ്‌ഹായ്, ചൈന).<ref name=Wang20/>ആധുനിക രീതി ഉപയോഗിച്ച് പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഒരേ ഇനമല്ലെങ്കിലും, പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഈ ഇനങ്ങളെ വിശാലമായി ഒരേ രീതിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.<ref name=culti-meta/> പരമ്പരാഗതമായി O. സൈനൻസിസിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന "കോർഡിസെപ്സ്" ഇനങ്ങളും ഉണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും സമാനമായ ഒരു ടോണിഫൈയിംഗ് പ്രവർത്തനം ഇതിന് ഉണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ വിശാലമായ അർത്ഥത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 299 ഇനം "കോർഡിസെപ്‌സ്" ചൈനയിലുണ്ട്.<ref name=sl>{{cite journal |title=中国广义虫草种类及其驯化栽培研究进展 |trans-title=Cordyceps Sensu Lato and Their Domestication and Cultivation in China |journal=食用菌学报 |date=2023-10-15 |volume=30 |issue=5 |doi=10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |url=https://www.syjxb.com/CN/10.16488/j.cnki.1005-9873.2023.05.012 |language=zh |issn=1005-9873}}</ref> വിവിധ ആരോഗ്യ രക്ഷയ്ക്കായി ഇത് വിപണനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ സുരക്ഷയ്‌ക്കോ ഫലപ്രാപ്തിക്കോ മതിയായ ശാസ്ത്രീയ തെളിവുകൾ ഇല്ല. കൂടാതെ പൊരുത്തക്കേടുള്ള സംസ്കരണവും ലേബലിംഗും കാരണം ഗുണനിലവാരം വ്യത്യാസപ്പെടാം.<ref name=opss></ref> === ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകൾ === [[File:cordycepin.svg|thumb|[[കോർഡിസെപിൻ]]]] 2008-ലെ ഒരു സ്രോതസ്സ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നത് സി. മിലിറ്റാരിസിൽ ആദ്യം കണ്ടെത്തിയ ഒരു അഡിനോസിൻ ഡെറിവേറ്റീവായ കോർഡിസെപിൻ ഒ. സൈനൻസിസിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്നാണ്. <ref name="National Cancer Institute">{{cite web|author=National Cancer Institute|title=Definition of cordycepin|url=http://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-drug?cdrid=42667|website=NCI Drug Dictionary|access-date=21 December 2015|date=2011-02-02}}</ref> എന്നിരുന്നാലും, ഈ പഠനം, അത് യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്പീഷീസ് ആണെന്ന് തന്മാത്രാ സ്ഥിരീകരണമില്ലാതെ, കടകളിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയ വസ്തുക്കളാണ് ഒ. സൈനൻസിസ് എന്നാണ് ലേബൽ ചെയ്തിരിക്കുന്നത്.<ref>{{cite journal |last1=Zhou |first1=X |last2=Luo |first2=L |last3=Dressel |first3=W |last4=Shadier |first4=G |last5=Krumbiegel |first5=D |last6=Schmidtke |first6=P |last7=Zepp |first7=F |last8=Meyer |first8=CU |title=Cordycepin is an immunoregulatory active ingredient of Cordyceps sinensis |journal=The American Journal of Chinese Medicine |date=2008 |volume=36 |issue=5 |pages=967–80 |doi=10.1142/S0192415X08006387 |pmid=19051361}}</ref> കോർഡിസെപിനിന്റെ ബയോസിന്തറ്റിക് മെഷിനറിയെ പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ച 2017-ലെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു പഠനം, ഒ. സൈനൻസിസ് കോർഡിസെപിൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തി. "കോർഡിസെപ്സ്" സ്പീഷീസുകളെ ശരിയായി തിരിച്ചറിയേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യം ഈ പൊരുത്തക്കേട് അടിവരയിടുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Xia |first1=Yongliang |last2=Luo |first2=Feifei |last3=Shang |first3=Yanfang |last4=Chen |first4=Peilin |last5=Lu |first5=Yuzhen |last6=Wang |first6=Chengshu |title=Fungal Cordycepin Biosynthesis Is Coupled with the Production of the Safeguard Molecule Pentostatin |journal=Cell Chemical Biology |date=December 2017 |volume=24 |issue=12 |pages=1479–1489.e4 |doi=10.1016/j.chembiol.2017.09.001|pmid=29056419 }}</ref> == സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം == ഗ്രാമീണ ടിബറ്റിൽ, യാർട്സ ഗൺബു ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പണ വരുമാന സ്രോതസ്സായി മാറിയിരിക്കുന്നു. 2004-ൽ പ്രാദേശിക കുടുംബങ്ങൾക്ക് വാർഷിക പണ വരുമാനത്തിന്റെ 40% ഉം ജിഡിപിയിൽ 8.5% ഉം ഫംഗസുകൾ സംഭാവന ചെയ്തു. പ്രത്യേകിച്ച് 1990-കളുടെ അവസാനം മുതൽ വിലകൾ തുടർച്ചയായി വർദ്ധിച്ചു. 2008-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം 3,000 യുഎസ് ഡോളറിന് (ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണനിലവാരം) 18,000 യുഎസ് ഡോളറിൽ കൂടുതലായി (മികച്ച ഗുണനിലവാരം, ഏറ്റവും വലിയ ലാർവകൾ) വ്യാപാരം ചെയ്തു. ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിലെ വാർഷിക ഉത്പാദനം 2009-ൽ 80–175 ടൺ ആയി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.<ref name=Winkler2009>{{cite journal |last1= Winkler |first1= D. |title= Caterpillar Fungus (Ophiocordyceps sinensis) Production and Sustainability on the Tibetan Plateau and in the Himalayas |doi= 10.1163/157342109X568829 |journal= Asian Medicine |volume= 5 |issue= 2 |pages= 291–316 |year= 2009 |url=http://app.quickblogcast.com/files/4/6/3/9/3/248966-239364/Winkler_Cordyceps_ICTAM_Bhutan.pdf|doi-access= free }}</ref> ഹിമാലയൻ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്‌സ് ഉത്പാദനം കുറച്ച് ടൺ മാത്രമേയുള്ളൂ. 2004-ൽ ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 30,000 മുതൽ 60,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയും ഇന്ത്യയിൽ ഏകദേശം 100,000 രൂപയും ആയിരുന്നു എന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.<ref name=Sharma2004/> 2011-ൽ, ഒരു കിലോഗ്രാം കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ മൂല്യം നേപ്പാളിൽ 350,000 മുതൽ 450,000 വരെ നേപ്പാളി രൂപയുമായിരുന്നു. 2012-ലെ ബിബിസി ലേഖനത്തിൽ വടക്കേ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഒരു ഫംഗസിന് 150 രൂപ (ഏകദേശം £2 അല്ലെങ്കിൽ $3) വിലയുണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഒരു കൈത്തൊഴിലാളിയുടെ ദിവസ വേതനത്തേക്കാൾ കൂടുതലാണ്.<ref name="bbc20120707">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-18735544 |title=The 'Viagra' transforming local economies in India |work=BBC News |date=2012-07-07 |access-date=July 9, 2012 |author=Jeffrey, Craig}}</ref> 2012-ൽ, ഒരു പൗണ്ട് ഉയർന്ന നിലവാരമുള്ള യാർട്സയുടെ ചില്ലറ വിൽപ്പന വില $50,000-ൽ എത്തിയിരുന്നു.<ref>Finkel, M. (2012) [https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"], National Geographic, August 2012</ref> ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയിൽ ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിന്റെ വില 1998 നും 2008 നും ഇടയിൽ ഏകദേശം 900% വർദ്ധിച്ചതായി റിപ്പോർട്ടുണ്ട്. വാർഷിക ശരാശരി 20% ൽ കൂടുതൽ (പണപ്പെരുപ്പത്തിനുശേഷം). എന്നിരുന്നാലും, വലിയ കാറ്റർപില്ലർ ഫംഗസിന്റെ മൂല്യം ചെറിയ കോർഡിസെപ്സുകളേക്കാൾ ഗണ്യമായി വർദ്ധിച്ചു. ഇത് താഴ്ന്ന ഗുണനിലവാരമുള്ളതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref name=Winkler2008/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Year !! % Price Increase !! Price/kg ([[Chinese yuan|Yuan]]) |- | 1980s|| ||align="center"|1,800 |- | 1997 || align="center"|467% (incl. inflation)|| align="center"|8,400 |- | 2004 || align="center"|429% (incl. inflation)|| align="center"|36,000 |- | 2005 |||| align="center"|10,000–60,000 |- | 2013 |||| align="center"|125,000–500,000 |- |} ഭൂട്ടാൻ രാജ്യത്തിൽ, ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസും അടുത്തിടെ വിളവെടുക്കുന്നുണ്ട്. ഭൂട്ടാനീസ് "കോർഡിസെപ്സ്" തന്മാത്രാപരമായി O. സിനെൻസിസ് ആണെന്ന് സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിന്റെ ഗുണനിലവാരം ടിബറ്റൻ ഒന്നിന് തുല്യമാണെന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.<ref>{{Cite journal|last1=Wu|first1=Ding-Tao|last2=Lv|first2=Guang-Ping|last3=Zheng|first3=Jian|last4=Li|first4=Qian|last5=Ma|first5=Shuang-Cheng|last6=Li|first6=Shao-Ping|last7=Zhao|first7=Jing|date=December 2016|title=Cordyceps collected from Bhutan, an appropriate alternative of Cordyceps sinensis|journal=Scientific Reports|volume=6|issue=1|article-number=37668|doi=10.1038/srep37668|issn=2045-2322|pmc=5118747|pmid=27874103|bibcode=2016NatSR...637668W}}</ref> == വന്യ ശേഖരണത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ == === സാമൂഹിക ആഘാതം === ഉയർന്ന മൂല്യം കാരണം, പുൽമേടുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനത്തെച്ചൊല്ലി ഗ്രാമങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. നിരവധി കേസുകളിൽ ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 2011 നവംബറിൽ, വിലയേറിയ കാമോദ്ദീപക ഫംഗസിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള പോരാട്ടത്തിനിടെ ഒരു കൂട്ടം കർഷകരെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിന് നേപ്പാളിലെ ഒരു കോടതി 19 ഗ്രാമീണരെ ശിക്ഷിച്ചു. 2009 ജൂണിൽ മനാങ്ങിലെ വിദൂര വടക്കൻ ജില്ലയിൽ യാർച്ചഗുംബയെ തേടിപ്പോയ ഏഴ് കർഷകർ കൊല്ലപ്പെട്ടീരുന്നു.<ref>Staff (14 November 2011) [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15741813 'Himalayan viagra': Six men get life for Nepal murders] BBC News Asia, Retrieved 9 July 2012</ref> ജൂൺ-ജൂലൈ വിളവെടുപ്പ് സീസണിൽ ലാഭകരമായ കയറ്റുമതി വ്യാപാരത്തിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിനായി നേപ്പാളിലെ മാവോയിസ്റ്റുകളും സർക്കാർ സേനയും പോരാടിയതിനാൽ, അതിന്റെ മൂല്യം നേപ്പാളിലെ ആഭ്യന്തര യുദ്ധത്തിൽ ഇതിന് ഒരു പങ്കു നൽകി. <ref name=Baral2005/>നേപ്പാളിൽ യാർച്ചഗുംബ ശേഖരിക്കുന്നത് 2001 ൽ മാത്രമാണ് നിയമവിധേയമാക്കിയത്. ഇപ്പോൾ [[ചൈന]], [[തായ്‌ലൻഡ്]], [[വിയറ്റ്നാം]], [[കൊറിയ]], [[ജപ്പാൻ]] തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഡിമാൻഡ് ഏറ്റവും ഉയർന്നതാണ്. 2002 ആയപ്പോഴേക്കും 'സസ്യത്തിന്റെ' മൂല്യം കിലോഗ്രാമിന് R 105,000 ($1,435) ആയി ഉയർന്നു. ഇത് സർക്കാരിന് കിലോഗ്രാമിന് R 20,000 ($280) റോയൽറ്റി ഈടാക്കാൻ അനുവദിച്ചു. == പാരിസ്ഥിതിക ആഘാതം == ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസിനായുള്ള തിരയൽ അത് വളരുന്ന ടിബറ്റൻ പീഠഭൂമിയുടെ പരിസ്ഥിതിക്ക് ഭീഷണിയാകുമെന്ന് പലപ്പോഴും കരുതപ്പെടുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി ഇത് ശേഖരിച്ചുവരുന്നതും ഇപ്പോഴും അത്തരം പ്രദേശങ്ങളിൽ സാധാരണമാണെങ്കിലും, നിലവിലെ ശേഖരണ നിരക്ക് ചരിത്ര കാലത്തേക്കാൾ വളരെ കൂടുതലാണ്. ഇന്ത്യയിൽ, മരങ്ങളുടെ നിരയ്ക്ക് സമീപമുള്ള ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ശേഖരിക്കുന്നവർ നടത്തുന്ന ഇന്ധന മരം മുറിക്കൽ ഹിമാലയൻ ബിർച്ച് ബെറ്റുല യൂട്ടിലിസ് പോലുള്ള വൃക്ഷ ഇനങ്ങളുടെ എണ്ണം കുറയ്ക്കുന്നതായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite journal |last1=Maletha |first1=Ajay |last2=Maikhuri |first2=R. K. |last3=Bargali |first3=S. S. |date=2020 |title=Criteria and indicator for assessing threat on Himalayan birch (B. utilis) at timberline ecotone of Nanda Devi Biosphere Reserve: A world heritage site, Western Himalaya, India |journal=Environmental and Sustainability Indicators |volume=8 |article-number=100086 |doi=10.1016/j.indic.2020.100086 |issn=2665-9727|doi-access=free |bibcode=2020EnvSI...800086M }}</ref> == കൃഷി == === മൈസീലിയ === വന്യ ഇനം ഒ. സിനെൻസിസിന് പകരമായി ഒ. സിനെൻസിസ് മൈസീലിയം കൃഷി ചെയ്യുന്നു. ഇത് മെച്ചപ്പെട്ട സ്ഥിരത നൽകുമെന്ന് നിർമ്മാതാക്കൾ അവകാശപ്പെടുന്നു. ദ്രാവക കൾച്ചറിൽ (ചൈനയിൽ) അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യങ്ങളിൽ (പടിഞ്ഞാറൻ രാജ്യങ്ങളിൽ) ശുദ്ധമായ മൈസീലിയ വളർത്തുന്നതിലൂടെയാണ് സാധാരണയായി ഒ. സിനെൻസിസിന്റെ കൃത്രിമ കൃഷി നടത്തുന്നത്. പരമ്പരാഗത ചൈനീസ് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനായി ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സ് സിനെൻസിസ് ഇപ്പോൾ വ്യാവസായിക തലത്തിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, കൃഷി ചെയ്ത കാറ്റർപില്ലറുകളെ ബാധിക്കുന്ന ഫംഗസിനെ വളർത്തുന്നതിൽ ഇതുവരെ ആരും വിജയിച്ചിട്ടില്ല.<ref name=Hsieh/>സംസ്കരിച്ച ഒഫിയോകോർഡിസെപ്സിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്ന എല്ലാ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ധാന്യങ്ങളിലോ ദ്രാവകങ്ങളിലോ വളർത്തുന്ന മൈസീലിയയിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ചൈനക്കാർ, മൈസീലിയയെ 'ഫെർമെന്റഡ് വിന്റർ-വേനൽക്കാല-പുല്ല് പൊടി' എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഒരു പൊടിയായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, പ്രേത നിശാശലഭങ്ങളുടെ രോഗകാരിയായ സാംസോണിയല്ല ഹെപ്പിയാലി എന്ന അനുബന്ധ സസ്യത്തിന്റെ പൊടിച്ച മൈസീലിയയ്ക്കും ഇതേ പദം അനൗപചാരികമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. വിയറ്റ്നാമിൽ, കൃഷി, ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയത്തിന്റെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ പ്രകാരം, 2022 ൽ വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ({{lang|vi|đông trùng hạ thảo}}){{efn|The cited Vietnamese-language sources do not make it particularly clear whether the mentioned ''đông trùng hạ thảo'' is true ''O. sinensis''. Vietnam is also known to cultivate ''C. militaris''.}} ന്റെ ഉത്പാദനം ഏകദേശം 1,000 ടണ്ണിലെത്തി.<ref>{{Cite web |date=2022-09-01 |title=NGÀNH NÔNG NGHIỆP ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU, GIẢI QUYẾT CÁC RÀO CẢN KỸ THUẬT PHÁT SINH |url=https://sokhcn.baria-vungtau.gov.vn/Content/UserImages/300920221504Noi%20dung%20TBT%20T9%202022%20y.pdf |access-date=2023-12-12 |website=Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn |archive-date=2023-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212063955/https://sokhcn.baria-vungtau.gov.vn/Content/UserImages/300920221504Noi%20dung%20TBT%20T9%202022%20y.pdf |url-status=dead }}</ref> 2017 നെ അപേക്ഷിച്ച് അഞ്ച് മടങ്ങ് വർധനവ് ആണിത്. പുതിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 10-20 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്.<ref>{{Cite web |last=NLD.COM.VN |title=Đông trùng hạ thảo, sâm Ngọc Linh.... không còn quá xa xỉ |url=https://nld.com.vn/duoc-lieu-quy-khong-con-qua-xa-xi-196231208200618016.htm |access-date=2023-12-12 |website=Báo Người Lao Động Online |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |last=ONLINE |first=TUOI TRE |date=2023-04-02 |title=Đông trùng hạ thảo 'đánh lận con đen' đến nhà khoa học cũng khó phân biệt thật giả |url=https://tuoitre.vn/dong-trung-ha-thao-danh-lan-con-den-den-nha-khoa-hoc-cung-kho-phan-biet-that-gia-20230402084711625.htm |access-date=2023-12-12 |website=TUOI TRE ONLINE |language=vi}}</ref> അതേസമയം ഉണങ്ങിയ O. sinensis ന്റെ വിൽപ്പന വില 100-200 ദശലക്ഷം VND/kg വരെയാണ്. അതിനാൽ, വിയറ്റ്നാമിൽ കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ സാമ്പത്തിക മൂല്യം ഏകദേശം 10,000 ബില്യൺ VND/kg ആണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Nâng tầm giá trị cây dược liệu |url=https://lamdong.gov.vn/sites/lacduong/khkt/nong-lam-nghiep/SitePages/Nang-tam-gia-tri-cay-duoc-lieu.aspx |access-date=2023-12-12 |website=lamdong.gov.vn |archive-date=2023-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231212063957/https://lamdong.gov.vn/sites/lacduong/khkt/nong-lam-nghiep/SitePages/Nang-tam-gia-tri-cay-duoc-lieu.aspx |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Phát triển các mô hình trồng và chế biến dược liệu giá trị cao |url=https://truyenhinhthanhhoa.vn/phat-trien-cac-mo-hinh-trong-va-che-bien-duoc-lieu-gia-tri-cao-1808387961.htm |access-date=2023-12-12 |website=Truyenhinhthanhhoa.vn |language=vi}}</ref> 2017-2022 കാലയളവിൽ, കൃഷി ചെയ്ത "കോർഡിസെപ്സ്" ന്റെ ഉത്പാദനം ശരാശരി 40%/വർഷം എന്ന നിരക്കിൽ വളർന്നു.<ref>{{Cite web |last=VnExpress |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://vnexpress.net/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao-4380022.html |access-date=2023-12-12 |website=vnexpress.net |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |title=Việt Nam sản xuất cao từ nấm đông trùng hạ thảo |url=https://www.most.gov.vn/vn/tin-tuc/21218/viet-nam-san-xuat-cao-tu-nam-dong-trung-ha-thao.aspx |access-date=2023-12-12 |website=www.most.gov.vn}}</ref> == ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി == 1983-ൽ ചൈനയിലെ ലബോറട്ടറി സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമം ഉപയോഗിച്ച്, പക്വമായ പെരിത്തീസിയം ഉള്ള ഒരു ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ആദ്യമായി വളർത്തി. 2014 ആയപ്പോഴേക്കും, താഴ്ന്ന ഉയരമുള്ള സ്ഥലത്ത് അരി അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ഒരു വളർച്ചാ മാധ്യമമുള്ള പാകമായ ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി നേടാൻ സാധിച്ചു. എന്നിരുന്നാലും, അത്തരം രൂപരഹിതമായ സംസ്കാര മാധ്യമങ്ങൾ "പുഴുവും പുല്ലും" എന്ന പരമ്പരാഗത അവതരണത്തോടെ ഒരു ഉൽപ്പന്നം സൃഷ്ടിക്കുന്നില്ല.<ref name=sl/><ref>{{cite journal |last1=Cao |first1=L |last2=Ye |first2=Y |last3=Han |first3=R |title=Fruiting Body Production of the Medicinal Chinese Caterpillar Mushroom, Ophiocordyceps sinensis (Ascomycetes), in Artificial Medium. |journal=International Journal of Medicinal Mushrooms |date=2015 |volume=17 |issue=11 |pages=1107–12 |doi=10.1615/intjmedmushrooms.v17.i11.110 |pmid=26853966}}</ref> 1991-ൽ പുഴുക്കളിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി പൂർണ്ണമായും ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉണ്ടാക്കുന്ന രീതി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു. ഇത് ആദ്യകാല കൃഷിരീതിയിലേക്ക് നയിച്ചു. പുഴുക്കളിൽ കൃത്രിമമായി ഫംഗസ് കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തി. പിന്നീട് ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി ഉത്പാദിപ്പിക്കാൻ പ്രകൃതിദത്ത ആവാസ വ്യവസ്ഥയിൽ സ്ഥാപിച്ചു. ഇത് ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ വിളവ് വർദ്ധിപ്പിച്ചു. പക്ഷേ കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോഴും വിധേയമായിരുന്നു. 2016-ൽ, നിയന്ത്രിത അന്തരീക്ഷത്തിൽ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തിയ പ്രാണികളെ പാകപ്പെടുത്താൻ സാധിച്ചു. ഈ രീതിയിൽ കൃഷി ചെയ്ത ഒ. സൈനൻസിസ് ചൈനയിൽ വാണിജ്യവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.<ref name=sl/> പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പിനായി ഉദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ള കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ വളർത്തലിനെ പരിസ്ഥിതിയിലെ പരാദ നിമറ്റോഡുകളും മറ്റ് എന്റോമോപാഥോജെനിക് ഫംഗസുകളും ബാധിച്ചേക്കാം. പ്രതിരോധ കുത്തിവയ്പ്പ് നടത്തിയ കാറ്റർപില്ലറുകളുടെ പരിണാമം എലികൾ ഭക്ഷണമായി കഴിക്കുന്നത് തടസ്സപ്പെടുത്താം. വളർച്ചാ മാധ്യമം സിയാര ഈച്ചകളുടെ ഭക്ഷണ സ്രോതസ്സായി മാറിയേക്കാം.<ref name=sl/> === കൃഷി ചെയ്ത ഇതരമാർഗ്ഗങ്ങൾ=== ഈ കൃഷിയിടത്തിൽ നിന്ന് ഹൈപ്പോക്രീൽസ് എന്നയിനം അനുബന്ധ ഫംഗസുകൾ ശേഖരിച്ചിട്ടുണ്ട്, അവ കൃഷിക്ക് കൂടുതൽ അനുയോജ്യമാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഒ. സൈനൻസിസിലും ഏഷ്യൻ സ്രോതസ്സുകളിലും ഉള്ളതുപോലെ തന്നെ ദ്വിതീയ മെറ്റബോളിറ്റുകളിൽ പലതും ഈ ഫംഗസുകളിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കൂടാതെ സമാനമായ ഔഷധ ഫലങ്ങളും ഉണ്ട്. ചിലത് പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിൽ പകരമായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്: * ''[[കോർഡിസെപ്സ് മിലിട്ടാരിസ്]]'' എന്ന ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി [[ചൈന]],<ref name=culti-meta>{{cite journal |last1=Lu |first1=Yi |last2=Zhi |first2=Yuee |last3=Miyakawa |first3=Takuya |last4=Tanokura |first4=Masaru |title=Metabolic profiling of natural and cultured Cordyceps by NMR spectroscopy |journal=Scientific Reports |date=2019-05-22 |volume=9 |issue=1 |page=7735 |doi=10.1038/s41598-019-44154-x|pmid=31118439 |pmc=6531489 |bibcode=2019NatSR...9.7735L |doi-access=free }}</ref> വിയറ്റ്നാം,<ref>{{cite web |title=Báo VietnamNet |url=https://vietnamnet.vn/en/the-tibet-room-full-of-cordyceps-mushrooms-in-hanoi-E190386.html |website=VietNamNet News |language=vietnamese}}</ref> [[തായ്‌വാൻ]], [[ഇന്തോനേഷ്യ]], എന്നിവിടങ്ങളിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite web |title=Taiwanese company cultivates cordyceps in Indonesia |url=https://en.antaranews.com/news/108304/taiwanese-company-cultivates-cordyceps-in-indonesia |website=Antara News |language=en |date=10 December 2016}}</ref> സ്വർണ്ണ നിറമുള്ള ഫ്രൂട്ടിങ്ങ് ബോഡി വിലകുറഞ്ഞ കൂൺ ആയി കഴിക്കുന്നു. * സാംസോണിയെല്ല ഹെപ്പിയലി മൈസീലിയ ചൈനയിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു. പീപ്പിൾസ് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ചൈനയുടെ ഫാർമക്കോപ്പിയയിൽ കാണപ്പെടുന്ന രണ്ട് "ജിൻഷുയിബാവോ" ഉൽപ്പന്നങ്ങളിലും ചൈനയിലെ 260-ലധികം ആരോഗ്യ സംരക്ഷണ ഉൽപ്പന്നങ്ങളിലും ഇത് ഉപയോഗിക്കുന്നു, മൊത്തം വിപണി മൂല്യം ഏകദേശം 10 ബില്യൺ യുവാൻ ആണ്.<ref name=Wang20>{{Cite journal |last1=Wang |first1=Yuan-Bing |last2=Wang |first2=Yao |last3=Fan |first3=Qi |last4=Duan |first4=Dong-E |last5=Zhang |first5=Guo-Dong |last6=Dai |first6=Ru-Qin |last7=Dai |first7=Yong-Dong |last8=Zeng |first8=Wen-Bo |last9=Chen |first9=Zi-Hong |last10=Li |first10=Dan-Dan |last11=Tang |first11=De-Xiang |last12=Xu |first12=Zhi-Hong |last13=Sun |first13=Tao |last14=Nguyen |first14=Thi-Tra |last15=Tran |first15=Ngoc-Lan |date=2020-07-01 |title=Multigene phylogeny of the family Cordycipitaceae (Hypocreales): new taxa and the new systematic position of the Chinese cordycipitoid fungus Paecilomyces hepiali |journal=Fungal Diversity |language=en |volume=103 |issue=1 |pages=1–46 |doi=10.1007/s13225-020-00457-3 |issn=1878-9129|doi-access=free }}</ref> * പെയ്‌സിലോമൈസസ് ടെനുയിപ്‌സിൽ അസെറ്റോക്സിസിർപെനെഡിയോൾ, എർഗോസ്റ്റെറോൾ പെറോക്‌സൈഡ് എന്നിവ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ഇത് [[കൊറിയ]]യിൽ കൃഷി ചെയ്യുന്നു.<ref>{{cite journal |last1=Hong |first1=IP |last2=Nam |first2=SH |last3=Sung |first3=GB |last4=Chung |first4=IM |last5=Hur |first5=H |last6=Lee |first6=MW |last7=Kim |first7=MK |last8=Guo |first8=SX |title=Chemical Components of Paecilomyces tenuipes (Peck) Samson. |journal=Mycobiology |date=December 2007 |volume=35 |issue=4 |pages=215–8 |doi=10.4489/MYCO.2007.35.4.215 |pmid=24015100|pmc=3763175 }}</ref> ' ചില പരമ്പരാഗത വൈദ്യശാസ്ത്ര വിഷയങ്ങളിൽ, മുകളിൽ പറഞ്ഞ ഇതരമാർഗങ്ങൾ "കോർഡിസെപ്സ്" അല്ലെങ്കിൽ 虫草 എന്ന പദത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നത് സ്വീകാര്യമാണ്.<ref name=culti-meta/><ref name=Wang20/> ലി എറ്റ് ആൽ. (2023) (ചൈനീസ് ഭാഷയിൽ) ആഗോളതലത്തിൽ കോർഡിസെപ്സ് സെൻസു ലാറ്റോയുടെ കൃഷിയെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിശദമായ അവലോകനം നൽകുന്നു.<ref name=sl/> ==അവലംബങ്ങൾ== {{notelist}} {{Reflist|colwidth=30em|refs= <ref name=Baral2005>{{cite journal |doi=10.2990/1471-5457(2005)24[2:TMPWAC]2.0.CO;2 |vauthors=Baral N, Heinen JT |year=2005 |title=The Maoist people's war and conservation in Nepal |journal=Politics and the Life Sciences |volume=24 |issue=1 |pages=2–11|pmid=17059316 |citeseerx=10.1.1.474.3446 |s2cid=21142810 }}</ref> <ref name=Berkeley1843>{{cite journal |author=Berkeley MJ. |title=On some entomogenous Sphaeriae |journal=London Journal of Botany |year=1843 |volume=2 |pages=205–11 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/783487}}</ref> <ref name=Saccardo1878>{{cite journal |author=Saccardo PA. |title=Enumeratio Pyrenomycetum Hypocreaceorum hucusque cognitorum systemate carpologico dispositorum |journal=Michelia |year=1878 |volume=1 |issue=3 |pages=277–325 |url=http://cordyceps.us/files/P_A_Saccardo_Enumeratio_.pdf |language=la}}</ref> <ref name=Sharma2004>{{cite journal |author=Sharma S. |year=2004 |title=Trade of ''Cordyceps sinensis'' from high altitudes of the Indian Himalaya: Conservation and biotechnological priorities |journal=Current Science |volume=86 |issue=12 |pages=1614–9 |url=http://www.ias.ac.in/currsci/jun252004/1614.pdf }}</ref> <ref name=Sung2007>{{cite journal |vauthors=Sung GH, Hywel-Jones NL, Sung JM, Luangsa-Ard JJ, Shrestha B, Spatafora JW |title=Phylogenetic classification of ''Cordyceps'' and the clavicipitaceous fungi |journal=Studies in Mycology |year=2007 |volume=57 |pages=5–59 |pmid=18490993 |pmc=2104736 |doi=10.3114/sim.2007.57.01}}</ref> <ref name="urlMycoBank: Ophiocordyceps sinensis">{{cite web |title=''Ophiocordyceps sinensis'' (Berk.) G.H. Sung, J.M. Sung, Hywel-Jones & Spatafora 2007 |url=https://www.mycobank.org/page/Name%20details%20page/438390 |website=MycoBank |publisher=International Mycological Association |access-date=2011-07-19}}</ref> <ref name=Winkler2008>{{cite journal |last=Winkler D. |year=2008 |title=Yartsa Gunbu (''Cordyceps sinensis'') and the fungal commodification of the rural economy in Tibet AR |journal=Economic Botany |volume=62 |issue=3 |pages=291–305 |doi=10.1007/s12231-008-9038-3|s2cid=29381859 }}</ref> <ref name=Winkler2008b>{{cite journal |author=Winkler D. |title=The mushrooming fungi market in Tibet exemplified by ''Cordyceps sinensis'' and ''Tricholoma matsutake'' |journal=Journal of the International Association of Tibetan Studies |year=2008 |issue=4 |url=http://www.thlib.org/collections/texts/jiats/#jiats=/04/winkler/}}</ref> <ref name=Wu1757>{{cite book |author=Wu Y |title="Ben cao cong xin" – "New compilation of materia medica" |year=1757 |language=zh}}</ref> <!-- <ref name=Zhao2002>{{cite journal |vauthors=Zhao CS, Yin WT, Wang JY |title=CordyMax Cs-4 improves glucose metabolism and increases insulin sensitivity in normal rats |journal=Journal of Alternative and Complementary Medicine |volume=8 |issue=3 |pages=309–14 |year=2002 |pmid=12165188 |doi=10.1089/10755530260127998|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Kiho1993>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Hui J, Yamane A, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXII. Hypoglycemic activity and chemical properties of a polysaccharide from the cultural mycelium of ''Cordyceps sinensis'' |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=16 |issue=12 |pages=1291–3 |year=1993 |pmid=8130781 |doi= 10.1248/bpb.16.1291}}</ref> <ref name=Kiho1996>{{cite journal |vauthors=Kiho T, Yamane A, Hui J, Usui S, Ukai S |title=Polysaccharides in fungi. XXXVI. Hypoglycemic activity of a polysaccharide (CS-F30) from the cultural mycelium of Cordyceps sinensis and its effect on glucose metabolism in mouse liver |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=19 |issue=2 |pages=294–6 |year=1996|pmid=8850325 |doi= 10.1248/bpb.19.294}}</ref> <ref name=Ko2009>{{cite journal |vauthors=Ko WS, Hsu SL, Chyau CC, Chen KC, Peng RY |title=Compound Cordyceps TCM-700C exhibits potent hepatoprotective capability in animal model |journal=Fitoterapia |volume=81 |issue=1 |pages= 1–7|date=July 2009 |pmid=19596425 |doi=10.1016/j.fitote.2009.06.018}}</ref> <ref name=sj032013>{{cite journal |author=Huang, T. |title=Hirsutella sinensis mycelium suppresses interleukin-1b and interleukin-18 secretion by inhibiting both canonical and non-canonical inflammasomes. |journal=Scientific Reports |volume=3 |page=1374 |date=March 2013 |url=http://www.tonicology.com/articles/cordyceps-sinensis-hirsutella-sinensis-anti-inflammatory-clinical-study.pdf |format=PDF|display-authors=etal |doi=10.1038/srep01374}}</ref> <ref name=Li2006>{{cite journal |vauthors=Li SP, Zhang GH, Zeng Q |title=Hypoglycemic activity of polysaccharide, with antioxidation, isolated from cultured ''Cordyceps'' mycelia |journal=Phytomedicine |volume=13 |issue=6 |pages=428–33 |year=2006 |pmid=16716913 |doi=10.1016/j.phymed.2005.02.002|display-authors=etal}}</ref> <ref name=Liu2006>{{cite journal |author=Liu W-C, Wang S-C, Tsai M-L, Chen, M-C, Wang Y-C, Hong J-H, McBride WH, Chiang C-S. |title=Protection against radiation-induced bone marrow and intestinal injuries by ''Cordyceps sinensis'', a Chinese herbal medicine |journal=Radiation Research |volume=166 |issue=6 |pages=900–907 |year=2006 |pmid=17149981 |doi=10.1667/RR0670.1}}</ref> <ref name=Lo2004>{{cite journal |vauthors=Lo HC, Tu ST, Lin KC, Lin SC |title=The anti-hyperglycemic activity of the fruiting body of ''Cordyceps'' in diabetic rats induced by nicotinamide and streptozotocin |journal=Life Sciences |volume=74 |issue=23 |pages=2897–908 |year=2004 |pmid=15050427 |doi=10.1016/j.lfs.2003.11.003}}</ref> <ref name=Nishizawa2007>{{cite journal |vauthors=Nishizawa K, Torii K, Kawasaki A |title=Antidepressant-like effect of ''Cordyceps sinensis'' in the mouse tail suspension test |journal=Biological and Pharmaceutical Bulletin |volume=30 |issue=9 |pages=1758–62 |year=2007 |pmid=17827735 |doi=10.1248/bpb.30.1758|display-authors=etal}}</ref> --> }} <!-- Commented out. Is it of use? *Harvesting and sale of ''Yatsa gunbu'' are featured in the 2008 BBC film documentary ''[[Wild China]]'' (Episode 3, "Tibet"), and in "Yarsagumbu, l'or de l'Himalaya" (Yarsagumbu: Himalaya's Gold), a French documentary shot in May 2011, which shows a dramatic rise in prices and demand, and the scarcening of crops. --> ==കൂടുതൽ വായനയ്ക്ക്== *Winkler, D. 2005. Yartsa Gunbu – Cordyceps sinensis. Economy, Ecology & Ethno-mycology of a Fungus Endemic to the Tibetan Plateau. In: A. BOESI & F. CARDI (eds.). Wildlife and plants in traditional and modern Tibet: Conceptions, Exploitation and Conservation. Memorie della Società Italiana di Scienze Naturali e del Museo Civico di Storia Naturale di Milano, Vol. 33.1:69–85. *{{cite journal |author1=Zhang Y. |author2=Zhang S. |author3=Wang M. |author4=Bai F. |author5=Liu X. |year= 2010 |title= High Diversity of the Fungal Community Structure in Naturally-Occurring ''Ophiocordyceps sinensis'' |journal= [[PLoS ONE]] |volume= 5 |issue= 12 |article-number= e15570 |doi= 10.1371/journal.pone.0015570|pmid=21179540 |pmc=3002287 |bibcode=2010PLoSO...515570Z |doi-access=free }} *{{cite book |author=Lu D. |year=2023 |title=The Global Circulation of Chinese Materia Medica, 1700-1949: A Microhistory of the Caterpillar Fungus |series=Medicine and Biomedical Sciences in Modern History |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24723-1 |publisher=Palgrave Macmillan |pages=1–294 |doi=10.1007/978-3-031-24723-1 |isbn=978-3-031-24722-4|s2cid=256618310 }} *{{cite book |author= Sułek, Emilia Róża. |year=2019 |title=Trading caterpillar fungus in Tibet: when economic boom hits rural area |series=Global Asia |place=Amsterdam |publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-94-6298-526-1 }} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== *{{Commons category-inline}} *{{Wikispecies-inline|Cordyceps sinensis}} *[http://mushroaming.com/Yartsa_Gunbu_Cordyceps Yartsa Gunbu (Cordyceps sinensis) in Tibet] *[http://cordyceps.us An Electronic Monograph of Cordyceps and Related Fungi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140517064543/http://cordyceps.us/ |date=2014-05-17 }} *[https://www.drugs.com/npp/cordyceps.html Cordyceps] information from Drugs.com *[http://libproject.hkbu.edu.hk/was40/detail?lang=en&channelid=1288&searchword=herb_id=D00019 Cordyceps sinensis (Berk.) Sacc.] Medicinal Plant Images Database (School of Chinese Medicine, Hong Kong Baptist University) {{in lang|en}} {{in lang|zh-hant}} *[https://web.archive.org/web/20120719230226/http://ngm.nationalgeographic.com/2012/08/tibetan-mushroom/finkel-text Tibet's Golden "Worm"] August 2012 [[National Geographic (magazine)]] {{Taxonbar|from=Q398300}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:ഐ.യു.സി.എൻ. ചുവന്ന പട്ടിക പ്രകാരം നാശോന്മുഖമായേക്കാവുന്ന അവസ്ഥയിലുള്ള ജീവികൾ]] jlyjqatct8mcppvwubolc6597j2kd25 100 669052 4642670 2026-07-02T12:30:09Z Aby john vannilam 586 പുതിയത് 4642670 wikitext text/x-wiki === 2026 ജൂലൈ 2 വ്യാഴാഴ്ച === '''1201 മിഥുനം 18''' ലോകം *[[ദോഹ|ദോഹയിലെ]] [[അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകൾ|യുഎസ്]]-ഇറാൻ ചർച്ചകളിൽ പുരോഗതി; അടുത്ത യോഗം ചേരാൻ ധാരണ. *ജൂലൈ 3 മുതൽ 6 വരെ ടെഹ്‌റാനിൽ നടക്കുന്ന കൊല്ലപ്പെട്ട [[ഇറാൻ]] പരമോന്നത നേതാവ് [[ആയത്തുല്ല അലി ഖാം‌നഇ|ആയത്തുള്ള സെയ്ദ് അലി ഖമേനിയുടെ]] ശവസംസ്കാര ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുത്ത് അന്തിമോപചാരം അർപ്പിക്കുമെന്ന് [[പീപ്പിൾസ് ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി (ജമ്മു കശ്മീർ)|പീപ്പിൾസ് ഡെമോക്രാറ്റിക് പാർട്ടി]] പ്രസിഡന്റും മുൻ [[ജമ്മു-കശ്മീർ|ജമ്മു കാശ്മീർ]] മുഖ്യമന്ത്രിയുമായ [[മെഹ്ബൂബ മുഫ്തി|മെഹബൂബ മുഫ്തി]] അറിയിച്ചു. ഇന്ത്യയുടെ വിശിഷ്ടാതിഥിയായി ശവസംസ്കാര ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുക്കാൻ [[ഇസ്ലാമിക്‌ റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ്‌ ഇറാൻ|ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക് ഓഫ് ഇറാന്റെ]] പരമോന്നത നേതാവിന്റെ ഓഫീസിലെ അന്താരാഷ്ട്ര ബന്ധ വകുപ്പിന്റെ ഡയറക്ടർ മൊഹ്‌സീൻ കുമ്മി തന്നെ ഔദ്യോഗികമായി കത്തുനല്കി ക്ഷണിച്ചുവെന്ന് മെഹബൂബ പറഞ്ഞു. <ref>2026 ഫെബ്രുവരി 28 ന് ഇറാൻ പരമോന്നത നേതാവ് ആയത്തുള്ള സെയ്ദ് അലിഖമേനി കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്നും ദേശീയ ദുഃഖാചരണ കാലയളവിനും ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക്കിന്റെ പ്രോട്ടോക്കോളുകൾക്കും അനുസൃതമായി ജൂലൈ 3 മുതൽ 6 വരെ ടെഹ്‌റാനിൽ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങ് നടത്തുമെന്നും പറഞ്ഞാണു കത്ത്. "ഇറാൻ ഇസ്ലാമിക് റിപ്പബ്ലിക്കിനെയും ഇന്ത്യ റിപ്പബ്ലിക്കിനെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ആഴത്തിലുള്ള ചരിത്രപരവും തന്ത്രപരവുമായ ബന്ധങ്ങളുടെ വെളിച്ചത്തിൽ, ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രത്തിന്റെ വിശിഷ്ടാതിഥി എന്ന നിലയിൽ താങ്കളെ ഈ ഗംഭീര ചടങ്ങിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നത് ഒരു വലിയ ബഹുമതിയായി ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളുടെ സാന്നിധ്യം നമ്മുടെ രണ്ട് മഹത്തായ പുരാതന നാഗരികതകൾ തമ്മിലുള്ള ആഴത്തിലുള്ള വേരൂന്നിയ സൗഹൃദത്തിന്റെയും പരസ്പര ബഹുമാനത്തിന്റെയും തെളിവായിരിക്കും," മെഹബൂബ മുഫ്തിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത കത്തിൽ പഞ്ഞു. പരിപാടി പ്രകാരം, നേതാവിനുള്ള വിടവാങ്ങൽ ജൂലൈ 3 ന് ടെഹ്‌റാനിലെ ഇമാം ഖൊമേനി ഗ്രാൻഡ് മൊസല്ല കോംപ്ലക്‌സിൽ നടക്കും, തുടർന്ന് അടുത്ത ദിവസം അനുസ്മരണവും ജൂലൈ 6 ന് ശവസംസ്കാര ഘോഷയാത്രയും നടക്കും. - ഇന്ത്യാ ടുഡെ [https://malayalam.indiatoday.in/national/story/mehbooba-mufti-iran-visit-ayatollah-khamenei-funeral-state-ceremony-tehran-updates-vkr-1417526-2026-07-02 2026 ജൂലൈ 02, ഉച്ചയ്ക്ക് 12:02]</ref> ഇന്ത്യ * ഗ്രേറ്റ് നിക്കോബാറിൽ കേന്ദ്രസർക്കാർ "പാരിസ്ഥിതിക ദുരന്തത്തിലേക്കുള്ള മുന്നേറ്റം" നടത്തുകയാണെന്ന് കോൺഗ്രസ് നേതാവ് [[ജയറാം രമേശ്]] ആരോപിച്ചു, കൂടാതെ "രാജ്യത്തിന്റെ പാരിസ്ഥിതിക മനസ്സാക്ഷി വിചാരണയിലാണ്" എന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. [[ഗ്രേറ്റ് നിക്കോബാർ ദ്വീപ്|ഗ്രേറ്റ് നിക്കോബാർ ദ്വീപ് പദ്ധതിക്കെതിരായ]] തന്റെ എതിർപ്പ് തുടർന്നും ഉന്നയിക്കുമെന്ന് പറയുകയും ചെയ്തു. {{തിരുത്തുക|കവാടം:സമകാലികം/2026 ജൂലൈ 2}} ------- <!-- ലോകം ഇന്ത്യ കേരളം --> 1cw3ybn0i87wo8z6jz7ijt5fw8ifgo2 3 669053 4642671 2026-07-02T12:45:12Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4642671 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Hubashika | Hubashika | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 12:45, 2 ജൂലൈ 2026 (UTC) o1zkdiwrk770vrv6xlrzgkxz65r8b46 3 669054 4642692 2026-07-02T16:59:18Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4642692 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: FAISAL ZINDAGI | FAISAL ZINDAGI | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 16:59, 2 ജൂലൈ 2026 (UTC) kulne4g4a5pprqgupytszxcf81c7jxz 3 669055 4642695 2026-07-02T17:33:04Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4642695 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Afna pm | Afna pm | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 17:33, 2 ജൂലൈ 2026 (UTC) nyp31a7vx92wah8bue5vn51901ntkez 0 669056 4642707 2026-07-02T19:41:32Z Meenakshi nandhini 99060 '{{prettyurl|Rosalia (festival)}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടിയോ അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കോ വേണ്ടിയോ ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കു...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4642707 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Rosalia (festival)}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടിയോ അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കോ വേണ്ടിയോ ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമാണ് ലിബേഷൻ. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഇത് അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ ആചാരങ്ങൾക്ക് പുരാതന ഈജിപ്ത് ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയൻ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|Scene of sacrifice, with a libation poured from a jug ([[Pothos Painter]], [[Attic red-figure vase|Attic red-figure]] [[krater]], 430–420 BCE)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസ് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") അവസാനത്തേതായിരിക്കുമെന്ന് കരുതപ്പെട്ടിരുന്നു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു മാർഗം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} 8o04k5ibq99ndxrc3zrmfb2wcqic21i 4642727 4642707 2026-07-02T19:44:23Z Meenakshi nandhini 99060 [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4642727 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Rosalia (festival)}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടിയോ അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കോ വേണ്ടിയോ ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമാണ് ലിബേഷൻ. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഇത് അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ ആചാരങ്ങൾക്ക് പുരാതന ഈജിപ്ത് ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയൻ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|Scene of sacrifice, with a libation poured from a jug ([[Pothos Painter]], [[Attic red-figure vase|Attic red-figure]] [[krater]], 430–420 BCE)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസ് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") അവസാനത്തേതായിരിക്കുമെന്ന് കരുതപ്പെട്ടിരുന്നു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു മാർഗം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] 3ox21dcltskli5iovballhxao04r2tf 4642728 4642727 2026-07-02T19:46:30Z Meenakshi nandhini 99060 4642728 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടിയോ അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കോ വേണ്ടിയോ ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമാണ് ലിബേഷൻ. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഇത് അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ ആചാരങ്ങൾക്ക് പുരാതന ഈജിപ്ത് ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയൻ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|Scene of sacrifice, with a libation poured from a jug ([[Pothos Painter]], [[Attic red-figure vase|Attic red-figure]] [[krater]], 430–420 BCE)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസ് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") അവസാനത്തേതായിരിക്കുമെന്ന് കരുതപ്പെട്ടിരുന്നു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു മാർഗം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] nf0ljcgztpcxuqqlamaxdp55f1ka840 4642730 4642728 2026-07-02T19:48:57Z Meenakshi nandhini 99060 /* പുരാതന ഈജിപ്ത് */ 4642730 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടിയോ അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കോ വേണ്ടിയോ ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമാണ് ലിബേഷൻ. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഇത് അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ ആചാരങ്ങൾക്ക് പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയൻ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|Scene of sacrifice, with a libation poured from a jug ([[Pothos Painter]], [[Attic red-figure vase|Attic red-figure]] [[krater]], 430–420 BCE)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസ് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") അവസാനത്തേതായിരിക്കുമെന്ന് കരുതപ്പെട്ടിരുന്നു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു മാർഗം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] coxf192fh477vi1sdrehoddyyp9pls6 4642731 4642730 2026-07-02T19:51:50Z Meenakshi nandhini 99060 /* പുരാതന ഈജിപ്ത് */ 4642731 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടിയോ അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കോ വേണ്ടിയോ ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമാണ് ലിബേഷൻ. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഇത് അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയൻ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|Scene of sacrifice, with a libation poured from a jug ([[Pothos Painter]], [[Attic red-figure vase|Attic red-figure]] [[krater]], 430–420 BCE)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസ് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") അവസാനത്തേതായിരിക്കുമെന്ന് കരുതപ്പെട്ടിരുന്നു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു മാർഗം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] f9qp8go3f80kgzf7miypjir834jqaah 4642732 4642731 2026-07-02T19:53:01Z Meenakshi nandhini 99060 /* പുരാതന സുമർ */ 4642732 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടിയോ അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കോ വേണ്ടിയോ ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമാണ് ലിബേഷൻ. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഇത് അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|Scene of sacrifice, with a libation poured from a jug ([[Pothos Painter]], [[Attic red-figure vase|Attic red-figure]] [[krater]], 430–420 BCE)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസ് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") അവസാനത്തേതായിരിക്കുമെന്ന് കരുതപ്പെട്ടിരുന്നു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു മാർഗം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] dmi8poyf9vju1g0b8sxetsrc87ch62j 4642739 4642732 2026-07-03T00:36:06Z Meenakshi nandhini 99060 /* പുരാതന ഗ്രീസ് */ 4642739 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടിയോ അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കോ വേണ്ടിയോ ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമാണ് ലിബേഷൻ. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഇത് അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|Scene of sacrifice, with a libation poured from a jug ([[Pothos Painter]], [[Attic red-figure vase|Attic red-figure]] [[krater]], 430–420 BCE)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] 41s5ngarbzecwscxt26ig2p7woer2uf 4642740 4642739 2026-07-03T00:47:05Z Meenakshi nandhini 99060 /* പുരാതന ഗ്രീസ് */ 4642740 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടിയോ അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കോ വേണ്ടിയോ ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമാണ് ലിബേഷൻ. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഇത് അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|Scene of sacrifice, with a libation poured from a jug ([[Pothos Painter]], [[Attic red-figure vase|Attic red-figure]] [[krater]], 430–420 BCE)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] 1dq9rjh10njkjrzoonbz1d3d8l5ozq9 4642741 4642740 2026-07-03T00:47:49Z Meenakshi nandhini 99060 /* പുരാതന ഗ്രീസ് */ 4642741 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടിയോ അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കോ വേണ്ടിയോ ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമാണ് ലിബേഷൻ. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഇത് അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] q20bicqupp4co57p22vvv28dtxjuysj 4642742 4642741 2026-07-03T00:48:17Z Meenakshi nandhini 99060 /* പുരാതന ഗ്രീസ് */ 4642742 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടിയോ അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കോ വേണ്ടിയോ ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമാണ് ലിബേഷൻ. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഇത് അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] flbqnvrrpe6d99eprppxyckv2sss41b 4642743 4642742 2026-07-03T00:48:47Z Meenakshi nandhini 99060 /* പുരാതന ഗ്രീസ് */ 4642743 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടിയോ അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കോ വേണ്ടിയോ ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമാണ് ലിബേഷൻ. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഇത് അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] m98a36orb1vqtbpwlktir0f6ik2069c 4642744 4642743 2026-07-03T00:52:46Z Meenakshi nandhini 99060 /* പുരാതന ഗ്രീസ് */ 4642744 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടിയോ അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കോ വേണ്ടിയോ ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമാണ് ലിബേഷൻ. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഇത് അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] mq8t51rjsy71plk1dm77pz39zvjbj6g 4642745 4642744 2026-07-03T01:00:47Z Meenakshi nandhini 99060 /* പുരാതന ഗ്രീസ് */ 4642745 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടിയോ അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കോ വേണ്ടിയോ ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമാണ് ലിബേഷൻ. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഇത് അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] dvtikr2umdsu11t8rxdwozwemt0pfoy 4642746 4642745 2026-07-03T01:02:44Z Meenakshi nandhini 99060 /* പുരാതന ഗ്രീസ് */ 4642746 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടിയോ അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കോ വേണ്ടിയോ ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമാണ് ലിബേഷൻ. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഇത് അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] 5mbs80gjgnraxrberxkeict5myg5q02 4642747 4642746 2026-07-03T01:09:06Z Meenakshi nandhini 99060 /* പുരാതന റോം */ 4642747 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടിയോ അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കോ വേണ്ടിയോ ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമാണ് ലിബേഷൻ. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഇത് അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] 0cio20fvy82u6uhsg6wflzdkirfd4s4 4642748 4642747 2026-07-03T01:13:17Z Meenakshi nandhini 99060 /* പുരാതന റോം */ 4642748 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടിയോ അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കോ വേണ്ടിയോ ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമാണ് ലിബേഷൻ. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഇത് അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] 7n0c055odlheqve251behpsab8qricx 4642749 4642748 2026-07-03T01:16:25Z Meenakshi nandhini 99060 /* പുരാതന റോം */ 4642749 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടിയോ അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കോ വേണ്ടിയോ ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമാണ് ലിബേഷൻ. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഇത് അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] tk0t8h1si64v4dz7hjgh7jz56tve7ma 4642750 4642749 2026-07-03T01:23:11Z Meenakshi nandhini 99060 /* പുരാതന റോം */ 4642750 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടിയോ അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കോ വേണ്ടിയോ ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമാണ് ലിബേഷൻ. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഇത് അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച ജനനത്തിന്റെയും കുട്ടികളുടെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] rrvfmqtiujp49un56zutrey4iuh9xrl 4642752 4642750 2026-07-03T01:25:26Z Meenakshi nandhini 99060 /* പുരാതന റോം */ 4642752 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടിയോ അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കോ വേണ്ടിയോ ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമാണ് ലിബേഷൻ. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഇത് അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] 05poaxd1oomqxblcfmbfnyer38tdqx2 4642753 4642752 2026-07-03T01:26:18Z Malikaveedu 16584 4642753 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] 719ilbdzaakal8c1aiq4ksnxa75parr 4642754 4642753 2026-07-03T01:26:31Z Meenakshi nandhini 99060 /* പുരാതന റോം */ 4642754 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] 1n8cp28exr7rupv2uutbq1c38lu0t77 4642889 4642754 2026-07-03T08:52:42Z Meenakshi nandhini 99060 /* പുരാതന ജൂതമതം */ 4642889 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] 12otejvf6mipj9lwv9l8frp7m6omlgq 4642891 4642889 2026-07-03T08:59:45Z Meenakshi nandhini 99060 /* പുരാതന ജൂതമതം */ 4642891 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.] ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] 832jxsc8ez5w5hmoc26it83bx3m3llp 4642893 4642891 2026-07-03T09:01:01Z Meenakshi nandhini 99060 /* ആഫ്രിക്ക */ 4642893 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] qqo8pa03x9dzglaqz1ojt5k5o4ogi38 4642894 4642893 2026-07-03T09:04:20Z Meenakshi nandhini 99060 /* ആഫ്രിക്ക */ 4642894 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] a9l6ybp20r9hfn3zh0nnhskh6ahns0h 4642895 4642894 2026-07-03T09:05:09Z Meenakshi nandhini 99060 /* ആഫ്രിക്ക */ 4642895 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കകൾ=== ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] ts2xrdpedbm1odus90imkq6tr7hudgu 4642896 4642895 2026-07-03T09:05:43Z Meenakshi nandhini 99060 /* അമേരിക്കകൾ */ 4642896 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] b6m1go4oryk0uimojkbcyidght6b01e 4642897 4642896 2026-07-03T09:16:03Z Meenakshi nandhini 99060 /* അമേരിക്കക്കാർ */ 4642897 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] bzggt0ovr6gp9j67cwrocnvg50hggem 4642898 4642897 2026-07-03T09:17:27Z Meenakshi nandhini 99060 /* അമേരിക്കക്കാർ */ 4642898 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[Mahabali|Bali]] pouring out a libation to [[Vamana]] | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = Tarpan is being done at the Jagannath Ghat, Kolkata | caption2 = ''Tarpan'' (offering of holy water) at Jagannath Ghat, [[Kolkata]], at the end of the Pitru Paksha }} ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] t0iywun9qpnlnybst0rjqxdo6bn0ie4 4642899 4642898 2026-07-03T09:18:46Z Meenakshi nandhini 99060 /* ഹിന്ദുമതം */ 4642899 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] jmbm0rcpd7kvv7ggt0b97yl1so3cqv5 4642900 4642899 2026-07-03T09:22:45Z Meenakshi nandhini 99060 /* ഹിന്ദുമതം */ 4642900 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] 6ylfyrq8exi2ucqmcqjl3oge4wnjzrk 4642901 4642900 2026-07-03T09:23:53Z Meenakshi nandhini 99060 /* ഹിന്ദുമതം */ 4642901 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] kkfss2ljjx9hythqtfnj7qbk4g2nuo2 4642903 4642901 2026-07-03T09:30:15Z Meenakshi nandhini 99060 /* ബർമീസ് ബുദ്ധമതം */ 4642903 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങ്, ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ് ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. <ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> The ceremony has three primary prayers: the confession of faith, the pouring of water, and the sharing of merits.<ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ കുമ്പസാരം, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ.{{lang|my-Latn|hsu taung imaya dhammanu}വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, വിശ്വാസത്തിന്റെ ഒരു കുമ്പസാരം, ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] 2b73hmfq2g6sklyv40bny1f77mzecl8 4642904 4642903 2026-07-03T09:31:17Z Meenakshi nandhini 99060 /* ബർമീസ് ബുദ്ധമതം */ 4642904 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങ്, ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ് ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. <ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ കുമ്പസാരം, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, വിശ്വാസത്തിന്റെ ഒരു കുമ്പസാരം, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] n7eom0ujta6w2rcga6fmyb1km8fy4lz 4642905 4642904 2026-07-03T09:32:21Z Meenakshi nandhini 99060 /* ബർമീസ് ബുദ്ധമതം */ 4642905 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ് ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. <ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ കുമ്പസാരം, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, വിശ്വാസത്തിന്റെ ഒരു കുമ്പസാരം, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] gmst3icr05m4b3h5yqsikgy82ei7soi 4642906 4642905 2026-07-03T09:34:06Z Meenakshi nandhini 99060 /* ബർമീസ് ബുദ്ധമതം */ 4642906 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ കുമ്പസാരം, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, വിശ്വാസത്തിന്റെ ഒരു കുമ്പസാരം, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ഇത് സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] car4t1skti91b27l0a2yjiuj4i33x61 4642907 4642906 2026-07-03T09:37:24Z Meenakshi nandhini 99060 /* ബർമീസ് ബുദ്ധമതം */ 4642907 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ ഒരു ഏറ്റുപറച്ചിൽ സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] 1kplq4que2cic64oy4uskmiie5e5bdd 4642908 4642907 2026-07-03T09:38:46Z Meenakshi nandhini 99060 /* ബർമീസ് ബുദ്ധമതം */ 4642908 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ ഒരു ഏറ്റുപറച്ചിൽ സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> തുടർന്ന്, ദാതാക്കൾ (അഹ്മ്യ വെയ് အမျှဝေ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ മൂന്ന് തവണ ചൊല്ലി പുണ്യം വിതരണം ചെയ്യുന്നു:<ref name="dpb"/> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] ddsog7chesaqgc42i6eb1hg8il1depo 4642909 4642908 2026-07-03T09:39:23Z Meenakshi nandhini 99060 /* ബർമീസ് ബുദ്ധമതം */ 4642909 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ ഒരു ഏറ്റുപറച്ചിൽ സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> തുടർന്ന്, ദാതാക്കൾ (അഹ്മ്യ വെയ് အမျှဝေ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ മൂന്ന് തവണ ചൊല്ലി പുണ്യം വിതരണം ചെയ്യുന്നു:<ref name="dpb"/> {{blockquote|(To all those who can hear), we share our merits with all beings<br />''{{lang|my-Latn|(Kya kya thahmya), ahmya ahmya ahmya yu daw mu gya ba gon law}}''<br />({{lang|my|(ကြားကြားသမျှ) အမျှ အမျှ အမျှ ယူတော်မူကြပါ ကုန်လော}})}} [[File:Yezetcha ceremony.PNG|thumb|upright=1.5|1900-ൽ ബർമീസ് ബുദ്ധമതക്കാരുടെ ജലപാന ചടങ്ങ്]] ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] 5lkdvvu4dorjbph0lojxq8gr9z7btdh 4642910 4642909 2026-07-03T09:40:21Z Meenakshi nandhini 99060 /* ബർമീസ് ബുദ്ധമതം */ 4642910 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ ഒരു ഏറ്റുപറച്ചിൽ സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> തുടർന്ന്, ദാതാക്കൾ (അഹ്മ്യ വെയ് အမျှဝေ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ മൂന്ന് തവണ ചൊല്ലി പുണ്യം വിതരണം ചെയ്യുന്നു:<ref name="dpb"/> {{blockquote|(കേൾക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാവർക്കും), നമ്മുടെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും പങ്കിടുന്നു.<br />''{{lang|my-Latn|(Kya kya thahmya), ahmya ahmya ahmya yu daw mu gya ba gon law}}''<br />({{lang|my|(ကြားကြားသမျှ) အမျှ အမျှ အမျှ ယူတော်မူကြပါ ကုန်လော}})}} [[File:Yezetcha ceremony.PNG|thumb|upright=1.5|1900-ൽ ബർമീസ് ബുദ്ധമതക്കാരുടെ ജലപാന ചടങ്ങ്]] ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] 1hatfn8n8uspxj1ftviibwapqas0i96 4642911 4642910 2026-07-03T09:42:22Z Meenakshi nandhini 99060 /* ബർമീസ് ബുദ്ധമതം */ 4642911 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ ഒരു ഏറ്റുപറച്ചിൽ സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> തുടർന്ന്, ദാതാക്കൾ (അഹ്മ്യ വെയ് အမျှဝေ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ മൂന്ന് തവണ ചൊല്ലി പുണ്യം വിതരണം ചെയ്യുന്നു:<ref name="dpb"/> {{blockquote|(കേൾക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാവർക്കും), നമ്മുടെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും പങ്കിടുന്നു.<br />''{{lang|my-Latn|(Kya kya thahmya), ahmya ahmya ahmya yu daw mu gya ba gon law}}''<br />({{lang|my|(ကြားကြားသမျှ) အမျှ အမျှ အမျှ ယူတော်မူကြပါ ကုန်လော}})}} [[File:Yezetcha ceremony.PNG|thumb|upright=1.5|1900-ൽ ബർമീസ് ബുദ്ധമതക്കാരുടെ ജലപാന ചടങ്ങ്]] തുടർന്ന്, ഏകസ്വരത്തിൽ, പങ്കെടുക്കുന്നവർ സ്ഥിരീകരണ പ്രഖ്യാപനം മൂന്ന് തവണ ആവർത്തിക്കുന്നു: താഡു (သာဓု, സാധു), പാലിയിൽ "നന്നായി ചെയ്തു" എന്നർത്ഥം, ഇത് ക്രിസ്തീയ ആമേൻ എന്നതിന് സമാനമാണ്. പിന്നീട്, ശുദ്ധീകരിച്ച വെള്ളം പുറത്തെ മണ്ണിൽ ഒഴിച്ച്, വെള്ളം [[Vasudhara|വസുധാരയിലേക്ക്]] തിരികെ നൽകുന്നു. ഈ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കാൻ ഭൂമി ദേവതയായ വസുധരയെ വിളിക്കുന്നു.<ref name="spi"/> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] 8sd223m6c4xm6g7p7zgjuetxtgc380g 4642912 4642911 2026-07-03T09:43:39Z Meenakshi nandhini 99060 /* ബർമീസ് ബുദ്ധമതം */ 4642912 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ ഒരു ഏറ്റുപറച്ചിൽ സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> തുടർന്ന്, ദാതാക്കൾ (അഹ്മ്യ വെയ് အမျှဝေ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ മൂന്ന് തവണ ചൊല്ലി പുണ്യം വിതരണം ചെയ്യുന്നു:<ref name="dpb"/> {{blockquote|(കേൾക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാവർക്കും), നമ്മുടെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും പങ്കിടുന്നു.<br />''{{lang|my-Latn|(Kya kya thahmya), ahmya ahmya ahmya yu daw mu gya ba gon law}}''<br />({{lang|my|(ကြားကြားသမျှ) အမျှ အမျှ အမျှ ယူတော်မူကြပါ ကုန်လော}})}} [[File:Yezetcha ceremony.PNG|thumb|upright=1.5|1900-ൽ ബർമീസ് ബുദ്ധമതക്കാരുടെ ജലപാന ചടങ്ങ്]] തുടർന്ന്, ഏകസ്വരത്തിൽ, പങ്കെടുക്കുന്നവർ സ്ഥിരീകരണ പ്രഖ്യാപനം മൂന്ന് തവണ ആവർത്തിക്കുന്നു: താഡു (သာဓု, സാധു), പാലിയിൽ "നന്നായി ചെയ്തു" എന്നർത്ഥം, ഇത് ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസികളിൽ ആമേൻ എന്നതിന് സമാനമാണ്. പിന്നീട്, ശുദ്ധീകരിച്ച വെള്ളം പുറത്തെ മണ്ണിൽ ഒഴിച്ച്, വെള്ളം [[Vasudhara|വസുധാരയിലേക്ക്]] തിരികെ നൽകുന്നു. ഈ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കാൻ ഭൂമി ദേവതയായ വസുധരയെ വിളിക്കുന്നു.<ref name="spi"/> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] bwrd32rof19ees0ybt89t4pd5kcw3lc 4642915 4642912 2026-07-03T09:50:10Z Meenakshi nandhini 99060 /* ബർമീസ് ബുദ്ധമതം */ 4642915 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ ഒരു ഏറ്റുപറച്ചിൽ സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> തുടർന്ന്, ദാതാക്കൾ (അഹ്മ്യ വെയ് အမျှဝေ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ മൂന്ന് തവണ ചൊല്ലി പുണ്യം വിതരണം ചെയ്യുന്നു:<ref name="dpb"/> {{blockquote|(കേൾക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാവർക്കും), നമ്മുടെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും പങ്കിടുന്നു.<br />''{{lang|my-Latn|(Kya kya thahmya), ahmya ahmya ahmya yu daw mu gya ba gon law}}''<br />({{lang|my|(ကြားကြားသမျှ) အမျှ အမျှ အမျှ ယူတော်မူကြပါ ကုန်လော}})}} [[File:Yezetcha ceremony.PNG|thumb|upright=1.5|1900-ൽ ബർമീസ് ബുദ്ധമതക്കാരുടെ ജലപാന ചടങ്ങ്]] തുടർന്ന്, ഏകസ്വരത്തിൽ, പങ്കെടുക്കുന്നവർ സ്ഥിരീകരണ പ്രഖ്യാപനം മൂന്ന് തവണ ആവർത്തിക്കുന്നു: താഡു (သာဓု, സാധു), പാലിയിൽ "നന്നായി ചെയ്തു" എന്നർത്ഥം, ഇത് ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസികളിൽ ആമേൻ എന്നതിന് സമാനമാണ്. പിന്നീട്, ശുദ്ധീകരിച്ച വെള്ളം പുറത്തെ മണ്ണിൽ ഒഴിച്ച്, വെള്ളം [[Vasudhara|വസുധാരയിലേക്ക്]] തിരികെ നൽകുന്നു. ഈ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കാൻ ഭൂമി ദേവതയായ വസുധരയെ വിളിക്കുന്നു.<ref name="spi"/> കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിന് മുമ്പ്, ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ കിരീടധാരണ വേളയിലും ജലശുദ്ധീകരണ ചടങ്ങ് നടത്തിയിരുന്നു. ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ ശരിയായ അനുഷ്ഠാനത്തെ വിവരിക്കുന്ന 1849-ലെ റാസ തേവാക്ക ദിപാനി കിയാൻ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇത് നടത്തിയിരുന്നു. <ref>{{cite web |url=http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |title=The AungZay Institute Inc. - Notes on Statecraft |access-date=2010-06-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090525211535/http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |archive-date=2009-05-25 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |title=Archived copy |access-date=2014-01-05 |archive-date=2011-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727183313/http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |url-status=dead }}</ref> വസുധരയ്ക്ക് ജലം അർപ്പിക്കുന്നതിന് ബുദ്ധമതത്തിന് മുമ്പുള്ള വേരുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കാമെങ്കിലും, പ്രേതങ്ങളായി മാറിയ തന്റെ പൂർവ്വികരുമായി തന്റെ പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനായി, ജലശുദ്ധീകരണം നടത്തിയ രാജാവ് [[ബിംബിസാരൻബിംബിസാരനാണ്]] ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite book |title=Traditions of Buddhist Practice in Burma |last=Houtman |first=Gustaaf |year=1990 |publisher=ILCAA |pages=53–55 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |title=Archived copy |website=www.usamyanmar.net |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308222820/http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |archive-date=8 March 2021 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.budsir.org/E_hist43.htm|title=The king performs merit in the name of his ancestors reborn as petas (hungry ghosts); the peta rejoice in the act and receive a share of the merit|year=2002|work=Mahidol University|access-date=28 February 2012}}</ref> തായ്, ലാവോഷ്യൻ ബുദ്ധമത ആചാരങ്ങളുടെ അവസാനത്തിലും പുണ്യം കൈമാറുന്നതിനായി ഈ ചടങ്ങ് ആചരിക്കപ്പെടുന്നു, ഇവിടെ ഇതിനെ യഥാക്രമം ക്രുവാത് നാം (กรวดน้ำ) എന്നും യാത് നാം എന്നും വിളിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|last=Hayashi|first=Yukio|title=Practical Buddhism among the Thai-Lao: religion in the making of a region|publisher=Trans Pacific Press|year=2003|pages=146–147|isbn=978-4-87698-454-1}}</ref> <gallery widths=180> File:MET 19 135 29.jpg|ജലയാഗങ്ങൾക്കുള്ള നേപ്പാളിലെ ഈർ, 19-ാം നൂറ്റാണ്ട് File:Clevelandart 1960.42.jpg|വെങ്കല ചൈനീസ് ലിബേഷൻ കപ്പ് ''([[ജൂ (പാത്രം)|ജൂ]])'', [[ഷാങ് രാജവംശത്തിന്റെ]] അവസാനകാലം, ഏകദേശം ക്രി.മു. File:China, Qing dynasty (1644-1911), കാങ്‌സി ഭരണം - ലിബേഷൻ കപ്പ് - 1920.424 - ക്ലീവ്‌ലാൻഡ് മ്യൂസിയം ഓഫ് ആർട്ട്.ടിഫ്|[[ജേഡ്]] ലിബേഷൻ കപ്പ്, [[ക്വിംഗ് രാജവംശം]], 1661–1722 എ.ഡി. File:Miki in Itsukushima Shrine 2.jpg|2017-ൽ ജപ്പാനിലെ [[ഇത്സുകുഷിമ ദേവാലയത്തിൽ]] ''[[ഒമിക്കി]]'' എന്ന പേരിൽ വഴിപാടുകൾ അർപ്പിക്കു.ന്നു </gallery> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] hqcs01w4g3glt32vixfqxj58yru3pq3 4642916 4642915 2026-07-03T09:52:23Z Meenakshi nandhini 99060 /* ബർമീസ് ബുദ്ധമതം */ 4642916 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ ഒരു ഏറ്റുപറച്ചിൽ സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> തുടർന്ന്, ദാതാക്കൾ (അഹ്മ്യ വെയ് အမျှဝေ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ മൂന്ന് തവണ ചൊല്ലി പുണ്യം വിതരണം ചെയ്യുന്നു:<ref name="dpb"/> {{blockquote|(കേൾക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാവർക്കും), നമ്മുടെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും പങ്കിടുന്നു.<br />''{{lang|my-Latn|(Kya kya thahmya), ahmya ahmya ahmya yu daw mu gya ba gon law}}''<br />({{lang|my|(ကြားကြားသမျှ) အမျှ အမျှ အမျှ ယူတော်မူကြပါ ကုန်လော}})}} [[File:Yezetcha ceremony.PNG|thumb|upright=1.5|1900-ൽ ബർമീസ് ബുദ്ധമതക്കാരുടെ ജലപാന ചടങ്ങ്]] തുടർന്ന്, ഏകസ്വരത്തിൽ, പങ്കെടുക്കുന്നവർ സ്ഥിരീകരണ പ്രഖ്യാപനം മൂന്ന് തവണ ആവർത്തിക്കുന്നു: താഡു (သာဓု, സാധു), പാലിയിൽ "നന്നായി ചെയ്തു" എന്നർത്ഥം, ഇത് ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസികളിൽ ആമേൻ എന്നതിന് സമാനമാണ്. പിന്നീട്, ശുദ്ധീകരിച്ച വെള്ളം പുറത്തെ മണ്ണിൽ ഒഴിച്ച്, വെള്ളം [[Vasudhara|വസുധാരയിലേക്ക്]] തിരികെ നൽകുന്നു. ഈ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കാൻ ഭൂമി ദേവതയായ വസുധരയെ വിളിക്കുന്നു.<ref name="spi"/> കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിന് മുമ്പ്, ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ കിരീടധാരണ വേളയിലും ജലശുദ്ധീകരണ ചടങ്ങ് നടത്തിയിരുന്നു. ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ ശരിയായ അനുഷ്ഠാനത്തെ വിവരിക്കുന്ന 1849-ലെ റാസ തേവാക്ക ദിപാനി കിയാൻ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇത് നടത്തിയിരുന്നു. <ref>{{cite web |url=http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |title=The AungZay Institute Inc. - Notes on Statecraft |access-date=2010-06-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090525211535/http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |archive-date=2009-05-25 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |title=Archived copy |access-date=2014-01-05 |archive-date=2011-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727183313/http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |url-status=dead }}</ref> വസുധരയ്ക്ക് ജലം അർപ്പിക്കുന്നതിന് ബുദ്ധമതത്തിന് മുമ്പുള്ള വേരുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കാമെങ്കിലും, പ്രേതങ്ങളായി മാറിയ തന്റെ പൂർവ്വികരുമായി തന്റെ പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനായി, ജലശുദ്ധീകരണം നടത്തിയ രാജാവ് [[ബിംബിസാരൻബിംബിസാരനാണ്]] ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite book |title=Traditions of Buddhist Practice in Burma |last=Houtman |first=Gustaaf |year=1990 |publisher=ILCAA |pages=53–55 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |title=Archived copy |website=www.usamyanmar.net |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308222820/http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |archive-date=8 March 2021 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.budsir.org/E_hist43.htm|title=The king performs merit in the name of his ancestors reborn as petas (hungry ghosts); the peta rejoice in the act and receive a share of the merit|year=2002|work=Mahidol University|access-date=28 February 2012}}</ref> തായ്, ലാവോഷ്യൻ ബുദ്ധമത ആചാരങ്ങളുടെ അവസാനത്തിലും പുണ്യം കൈമാറുന്നതിനായി ഈ ചടങ്ങ് ആചരിക്കപ്പെടുന്നു, ഇവിടെ ഇതിനെ യഥാക്രമം ക്രുവാത് നാം (กรวดน้ำ) എന്നും യാത് നാം എന്നും വിളിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|last=Hayashi|first=Yukio|title=Practical Buddhism among the Thai-Lao: religion in the making of a region|publisher=Trans Pacific Press|year=2003|pages=146–147|isbn=978-4-87698-454-1}}</ref> <gallery widths=180> File:MET 19 135 29.jpg|ജലയാഗങ്ങൾക്കുള്ള നേപ്പാളിലെ ഈർ, 19-ാം നൂറ്റാണ്ട് File:Clevelandart 1960.42.jpg|വെങ്കല ചൈനീസ് ലിബേഷൻ കപ്പ് ''([[ജൂ (പാത്രം)|ജൂ]])'', [[ഷാങ് രാജവംശത്തിന്റെ]] അവസാനകാലം, ഏകദേശം ക്രി.മു. File:China, Qing dynasty (1644-1911), Kangxi reign - Libation Cup - 1920.424 - Cleveland Museum of Art.tif|- [[ജേഡ്]] ലിബേഷൻ കപ്പ്, [[ക്വിംഗ് രാജവംശം]], 1661–1722 എ.ഡി. File:Miki in Itsukushima Shrine 2.jpg|2017-ൽ ജപ്പാനിലെ [[ഇത്സുകുഷിമ ദേവാലയത്തിൽ]] ''[[ഒമിക്കി]]'' എന്ന പേരിൽ വഴിപാടുകൾ അർപ്പിക്കു.ന്നു </gallery> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] 80v7yj2p19n1uluq8k429owj6sb746p 4642917 4642916 2026-07-03T09:53:30Z Meenakshi nandhini 99060 /* ബർമീസ് ബുദ്ധമതം */ 4642917 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ ഒരു ഏറ്റുപറച്ചിൽ സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> തുടർന്ന്, ദാതാക്കൾ (അഹ്മ്യ വെയ് အမျှဝေ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ മൂന്ന് തവണ ചൊല്ലി പുണ്യം വിതരണം ചെയ്യുന്നു:<ref name="dpb"/> {{blockquote|(കേൾക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാവർക്കും), നമ്മുടെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും പങ്കിടുന്നു.<br />''{{lang|my-Latn|(Kya kya thahmya), ahmya ahmya ahmya yu daw mu gya ba gon law}}''<br />({{lang|my|(ကြားကြားသမျှ) အမျှ အမျှ အမျှ ယူတော်မူကြပါ ကုန်လော}})}} [[File:Yezetcha ceremony.PNG|thumb|upright=1.5|1900-ൽ ബർമീസ് ബുദ്ധമതക്കാരുടെ ജലപാന ചടങ്ങ്]] തുടർന്ന്, ഏകസ്വരത്തിൽ, പങ്കെടുക്കുന്നവർ സ്ഥിരീകരണ പ്രഖ്യാപനം മൂന്ന് തവണ ആവർത്തിക്കുന്നു: താഡു (သာဓု, സാധു), പാലിയിൽ "നന്നായി ചെയ്തു" എന്നർത്ഥം, ഇത് ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസികളിൽ ആമേൻ എന്നതിന് സമാനമാണ്. പിന്നീട്, ശുദ്ധീകരിച്ച വെള്ളം പുറത്തെ മണ്ണിൽ ഒഴിച്ച്, വെള്ളം [[Vasudhara|വസുധാരയിലേക്ക്]] തിരികെ നൽകുന്നു. ഈ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കാൻ ഭൂമി ദേവതയായ വസുധരയെ വിളിക്കുന്നു.<ref name="spi"/> കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിന് മുമ്പ്, ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ കിരീടധാരണ വേളയിലും ജലശുദ്ധീകരണ ചടങ്ങ് നടത്തിയിരുന്നു. ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ ശരിയായ അനുഷ്ഠാനത്തെ വിവരിക്കുന്ന 1849-ലെ റാസ തേവാക്ക ദിപാനി കിയാൻ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇത് നടത്തിയിരുന്നു. <ref>{{cite web |url=http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |title=The AungZay Institute Inc. - Notes on Statecraft |access-date=2010-06-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090525211535/http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |archive-date=2009-05-25 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |title=Archived copy |access-date=2014-01-05 |archive-date=2011-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727183313/http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |url-status=dead }}</ref> വസുധരയ്ക്ക് ജലം അർപ്പിക്കുന്നതിന് ബുദ്ധമതത്തിന് മുമ്പുള്ള വേരുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കാമെങ്കിലും, പ്രേതങ്ങളായി മാറിയ തന്റെ പൂർവ്വികരുമായി തന്റെ പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനായി, ജലശുദ്ധീകരണം നടത്തിയ രാജാവ് [[ബിംബിസാരൻബിംബിസാരനാണ്]] ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite book |title=Traditions of Buddhist Practice in Burma |last=Houtman |first=Gustaaf |year=1990 |publisher=ILCAA |pages=53–55 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |title=Archived copy |website=www.usamyanmar.net |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308222820/http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |archive-date=8 March 2021 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.budsir.org/E_hist43.htm|title=The king performs merit in the name of his ancestors reborn as petas (hungry ghosts); the peta rejoice in the act and receive a share of the merit|year=2002|work=Mahidol University|access-date=28 February 2012}}</ref> തായ്, ലാവോഷ്യൻ ബുദ്ധമത ആചാരങ്ങളുടെ അവസാനത്തിലും പുണ്യം കൈമാറുന്നതിനായി ഈ ചടങ്ങ് ആചരിക്കപ്പെടുന്നു, ഇവിടെ ഇതിനെ യഥാക്രമം ക്രുവാത് നാം (กรวดน้ำ) എന്നും യാത് നാം എന്നും വിളിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|last=Hayashi|first=Yukio|title=Practical Buddhism among the Thai-Lao: religion in the making of a region|publisher=Trans Pacific Press|year=2003|pages=146–147|isbn=978-4-87698-454-1}}</ref> <gallery widths=180> File:MET 19 135 29.jpg|ജലയാഗങ്ങൾക്കുള്ള നേപ്പാളിലെ ഈർ, 19-ാം നൂറ്റാണ്ട് File:Clevelandart 1960.42.jpg|വെങ്കല ചൈനീസ് ലിബേഷൻ കപ്പ് ''([[ജൂ (പാത്രം)|ജൂ]])'', [[ഷാങ് രാജവംശത്തിന്റെ]] അവസാനകാലം, ഏകദേശം ക്രി.മു. File:China, Qing dynasty (1644-1911), Kangxi reign - Libation Cup - 1920.424 - Cleveland Museum of Art.tif|- [[ജേഡ്]] ലിബേഷൻ കപ്പ്, [[ക്വിംഗ് രാജവംശം]], 1661–1722 എ.ഡി. File:Miki in Itsukushima Shrine 2.jpg|2017-ൽ ജപ്പാനിലെ [[ഇത്സുകുഷിമ ദേവാലയത്തിൽ]] ''[[ഒമിക്കി]]'' എന്ന പേരിൽ വഴിപാടുകൾ അർപ്പിക്കു.ന്നു </gallery> ====ചൈന==== ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] 25exz9b7v4g1bnrkfjg9tnmy7bf4u4p 4642918 4642917 2026-07-03T09:59:23Z Meenakshi nandhini 99060 /* ചൈന */ 4642918 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ ഒരു ഏറ്റുപറച്ചിൽ സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> തുടർന്ന്, ദാതാക്കൾ (അഹ്മ്യ വെയ് အမျှဝေ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ മൂന്ന് തവണ ചൊല്ലി പുണ്യം വിതരണം ചെയ്യുന്നു:<ref name="dpb"/> {{blockquote|(കേൾക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാവർക്കും), നമ്മുടെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും പങ്കിടുന്നു.<br />''{{lang|my-Latn|(Kya kya thahmya), ahmya ahmya ahmya yu daw mu gya ba gon law}}''<br />({{lang|my|(ကြားကြားသမျှ) အမျှ အမျှ အမျှ ယူတော်မူကြပါ ကုန်လော}})}} [[File:Yezetcha ceremony.PNG|thumb|upright=1.5|1900-ൽ ബർമീസ് ബുദ്ധമതക്കാരുടെ ജലപാന ചടങ്ങ്]] തുടർന്ന്, ഏകസ്വരത്തിൽ, പങ്കെടുക്കുന്നവർ സ്ഥിരീകരണ പ്രഖ്യാപനം മൂന്ന് തവണ ആവർത്തിക്കുന്നു: താഡു (သာဓု, സാധു), പാലിയിൽ "നന്നായി ചെയ്തു" എന്നർത്ഥം, ഇത് ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസികളിൽ ആമേൻ എന്നതിന് സമാനമാണ്. പിന്നീട്, ശുദ്ധീകരിച്ച വെള്ളം പുറത്തെ മണ്ണിൽ ഒഴിച്ച്, വെള്ളം [[Vasudhara|വസുധാരയിലേക്ക്]] തിരികെ നൽകുന്നു. ഈ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കാൻ ഭൂമി ദേവതയായ വസുധരയെ വിളിക്കുന്നു.<ref name="spi"/> കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിന് മുമ്പ്, ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ കിരീടധാരണ വേളയിലും ജലശുദ്ധീകരണ ചടങ്ങ് നടത്തിയിരുന്നു. ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ ശരിയായ അനുഷ്ഠാനത്തെ വിവരിക്കുന്ന 1849-ലെ റാസ തേവാക്ക ദിപാനി കിയാൻ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇത് നടത്തിയിരുന്നു. <ref>{{cite web |url=http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |title=The AungZay Institute Inc. - Notes on Statecraft |access-date=2010-06-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090525211535/http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |archive-date=2009-05-25 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |title=Archived copy |access-date=2014-01-05 |archive-date=2011-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727183313/http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |url-status=dead }}</ref> വസുധരയ്ക്ക് ജലം അർപ്പിക്കുന്നതിന് ബുദ്ധമതത്തിന് മുമ്പുള്ള വേരുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കാമെങ്കിലും, പ്രേതങ്ങളായി മാറിയ തന്റെ പൂർവ്വികരുമായി തന്റെ പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനായി, ജലശുദ്ധീകരണം നടത്തിയ രാജാവ് [[ബിംബിസാരൻബിംബിസാരനാണ്]] ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite book |title=Traditions of Buddhist Practice in Burma |last=Houtman |first=Gustaaf |year=1990 |publisher=ILCAA |pages=53–55 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |title=Archived copy |website=www.usamyanmar.net |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308222820/http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |archive-date=8 March 2021 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.budsir.org/E_hist43.htm|title=The king performs merit in the name of his ancestors reborn as petas (hungry ghosts); the peta rejoice in the act and receive a share of the merit|year=2002|work=Mahidol University|access-date=28 February 2012}}</ref> തായ്, ലാവോഷ്യൻ ബുദ്ധമത ആചാരങ്ങളുടെ അവസാനത്തിലും പുണ്യം കൈമാറുന്നതിനായി ഈ ചടങ്ങ് ആചരിക്കപ്പെടുന്നു, ഇവിടെ ഇതിനെ യഥാക്രമം ക്രുവാത് നാം (กรวดน้ำ) എന്നും യാത് നാം എന്നും വിളിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|last=Hayashi|first=Yukio|title=Practical Buddhism among the Thai-Lao: religion in the making of a region|publisher=Trans Pacific Press|year=2003|pages=146–147|isbn=978-4-87698-454-1}}</ref> <gallery widths=180> File:MET 19 135 29.jpg|ജലയാഗങ്ങൾക്കുള്ള നേപ്പാളിലെ ഈർ, 19-ാം നൂറ്റാണ്ട് File:Clevelandart 1960.42.jpg|വെങ്കല ചൈനീസ് ലിബേഷൻ കപ്പ് ''([[ജൂ (പാത്രം)|ജൂ]])'', [[ഷാങ് രാജവംശത്തിന്റെ]] അവസാനകാലം, ഏകദേശം ക്രി.മു. File:China, Qing dynasty (1644-1911), Kangxi reign - Libation Cup - 1920.424 - Cleveland Museum of Art.tif|- [[ജേഡ്]] ലിബേഷൻ കപ്പ്, [[ക്വിംഗ് രാജവംശം]], 1661–1722 എ.ഡി. File:Miki in Itsukushima Shrine 2.jpg|2017-ൽ ജപ്പാനിലെ [[ഇത്സുകുഷിമ ദേവാലയത്തിൽ]] ''[[ഒമിക്കി]]'' എന്ന പേരിൽ വഴിപാടുകൾ അർപ്പിക്കു.ന്നു </gallery> ====ചൈന==== ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പരമ്പരാഗതമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന വെങ്കല പാത്രമായ [[Jue (vessel)|ജൂവിന്]] വലിയ ഒരു വെളിയിലേക്കൊഴുകുന്ന ചുണ്ട് ഉണ്ട്. വലിയ ഒരു കപ്പിനെക്കാൾ ഒരു തരം ജഗ്ഗായി ഇതിനെ കണക്കാക്കാം. ആധുനിക ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ, അരിയോ വീഞ്ഞോ ചായയോ ഒരു ബലിപീഠത്തിന്റെയോ ശവകുടീരത്തിന്റെയോ മുന്നിൽ വലത്തുനിന്ന് ഇടത്തോട്ട് തിരശ്ചീനമായി രണ്ട് കൈകളും ഉപയോഗിച്ച് ദൈവങ്ങൾക്ക് സമർപ്പിക്കുകയും മരിച്ചയാളുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം ഒഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സാധാരണയായി യാഗപീഠത്തിൽ കുറച്ചുനേരം വയ്ക്കുന്നതിനു മുമ്പ്, ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. ദേവന്മാരെ ബഹുമാനിക്കുന്ന കൂടുതൽ വിപുലമായ ചടങ്ങുകളിൽ, കത്തുന്ന കടലാസ് വഴിപാടുകൾക്ക് മുകളിലാണ് ലിബേഷൻ നടത്തേണ്ടത്; അതേസമയം മരിച്ചയാൾക്ക് വേണ്ടി വീഞ്ഞ് നിലത്ത് ഒഴിക്കുക മാത്രമേ ചെയ്യൂ. ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] q16spi6xpy8tfy9m62sg9xq0q9yhvtt 4642919 4642918 2026-07-03T10:00:17Z Meenakshi nandhini 99060 /* ചൈന */ 4642919 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ ഒരു ഏറ്റുപറച്ചിൽ സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> തുടർന്ന്, ദാതാക്കൾ (അഹ്മ്യ വെയ് အမျှဝေ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ മൂന്ന് തവണ ചൊല്ലി പുണ്യം വിതരണം ചെയ്യുന്നു:<ref name="dpb"/> {{blockquote|(കേൾക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാവർക്കും), നമ്മുടെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും പങ്കിടുന്നു.<br />''{{lang|my-Latn|(Kya kya thahmya), ahmya ahmya ahmya yu daw mu gya ba gon law}}''<br />({{lang|my|(ကြားကြားသမျှ) အမျှ အမျှ အမျှ ယူတော်မူကြပါ ကုန်လော}})}} [[File:Yezetcha ceremony.PNG|thumb|upright=1.5|1900-ൽ ബർമീസ് ബുദ്ധമതക്കാരുടെ ജലപാന ചടങ്ങ്]] തുടർന്ന്, ഏകസ്വരത്തിൽ, പങ്കെടുക്കുന്നവർ സ്ഥിരീകരണ പ്രഖ്യാപനം മൂന്ന് തവണ ആവർത്തിക്കുന്നു: താഡു (သာဓု, സാധു), പാലിയിൽ "നന്നായി ചെയ്തു" എന്നർത്ഥം, ഇത് ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസികളിൽ ആമേൻ എന്നതിന് സമാനമാണ്. പിന്നീട്, ശുദ്ധീകരിച്ച വെള്ളം പുറത്തെ മണ്ണിൽ ഒഴിച്ച്, വെള്ളം [[Vasudhara|വസുധാരയിലേക്ക്]] തിരികെ നൽകുന്നു. ഈ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കാൻ ഭൂമി ദേവതയായ വസുധരയെ വിളിക്കുന്നു.<ref name="spi"/> കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിന് മുമ്പ്, ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ കിരീടധാരണ വേളയിലും ജലശുദ്ധീകരണ ചടങ്ങ് നടത്തിയിരുന്നു. ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ ശരിയായ അനുഷ്ഠാനത്തെ വിവരിക്കുന്ന 1849-ലെ റാസ തേവാക്ക ദിപാനി കിയാൻ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇത് നടത്തിയിരുന്നു. <ref>{{cite web |url=http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |title=The AungZay Institute Inc. - Notes on Statecraft |access-date=2010-06-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090525211535/http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |archive-date=2009-05-25 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |title=Archived copy |access-date=2014-01-05 |archive-date=2011-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727183313/http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |url-status=dead }}</ref> വസുധരയ്ക്ക് ജലം അർപ്പിക്കുന്നതിന് ബുദ്ധമതത്തിന് മുമ്പുള്ള വേരുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കാമെങ്കിലും, പ്രേതങ്ങളായി മാറിയ തന്റെ പൂർവ്വികരുമായി തന്റെ പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനായി, ജലശുദ്ധീകരണം നടത്തിയ രാജാവ് [[ബിംബിസാരൻബിംബിസാരനാണ്]] ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite book |title=Traditions of Buddhist Practice in Burma |last=Houtman |first=Gustaaf |year=1990 |publisher=ILCAA |pages=53–55 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |title=Archived copy |website=www.usamyanmar.net |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308222820/http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |archive-date=8 March 2021 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.budsir.org/E_hist43.htm|title=The king performs merit in the name of his ancestors reborn as petas (hungry ghosts); the peta rejoice in the act and receive a share of the merit|year=2002|work=Mahidol University|access-date=28 February 2012}}</ref> തായ്, ലാവോഷ്യൻ ബുദ്ധമത ആചാരങ്ങളുടെ അവസാനത്തിലും പുണ്യം കൈമാറുന്നതിനായി ഈ ചടങ്ങ് ആചരിക്കപ്പെടുന്നു, ഇവിടെ ഇതിനെ യഥാക്രമം ക്രുവാത് നാം (กรวดน้ำ) എന്നും യാത് നാം എന്നും വിളിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|last=Hayashi|first=Yukio|title=Practical Buddhism among the Thai-Lao: religion in the making of a region|publisher=Trans Pacific Press|year=2003|pages=146–147|isbn=978-4-87698-454-1}}</ref> <gallery widths=180> File:MET 19 135 29.jpg|ജലയാഗങ്ങൾക്കുള്ള നേപ്പാളിലെ ഈർ, 19-ാം നൂറ്റാണ്ട് File:Clevelandart 1960.42.jpg|വെങ്കല ചൈനീസ് ലിബേഷൻ കപ്പ് ''([[ജൂ (പാത്രം)|ജൂ]])'', [[ഷാങ് രാജവംശത്തിന്റെ]] അവസാനകാലം, ഏകദേശം ക്രി.മു. File:China, Qing dynasty (1644-1911), Kangxi reign - Libation Cup - 1920.424 - Cleveland Museum of Art.tif|- [[ജേഡ്]] ലിബേഷൻ കപ്പ്, [[ക്വിംഗ് രാജവംശം]], 1661–1722 എ.ഡി. File:Miki in Itsukushima Shrine 2.jpg|2017-ൽ ജപ്പാനിലെ [[ഇത്സുകുഷിമ ദേവാലയത്തിൽ]] ''[[ഒമിക്കി]]'' എന്ന പേരിൽ വഴിപാടുകൾ അർപ്പിക്കു.ന്നു </gallery> ====ചൈന==== ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പരമ്പരാഗതമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന വെങ്കല പാത്രമായ [[Jue (vessel)|ജൂവിന്]] വലിയ ഒരു വെളിയിലേക്കൊഴുകുന്ന ചുണ്ട് ഉണ്ട്. വലിയ ഒരു കപ്പിനെക്കാൾ ഒരു തരം ജഗ്ഗായി ഇതിനെ കണക്കാക്കാം. ആധുനിക ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ, അരിയോ വീഞ്ഞോ ചായയോ ഒരു ബലിപീഠത്തിന്റെയോ ശവകുടീരത്തിന്റെയോ മുന്നിൽ വലത്തുനിന്ന് ഇടത്തോട്ട് തിരശ്ചീനമായി രണ്ട് കൈകളും ഉപയോഗിച്ച് ദൈവങ്ങൾക്ക് സമർപ്പിക്കുകയും മരിച്ചയാളുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം ഒഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സാധാരണയായി യാഗപീഠത്തിൽ കുറച്ചുനേരം വയ്ക്കുന്നതിനു മുമ്പ്, ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. ദേവന്മാരെ ബഹുമാനിക്കുന്ന കൂടുതൽ വിപുലമായ ചടങ്ങുകളിൽ, കത്തുന്ന കടലാസ് വഴിപാടുകൾക്ക് മുകളിലാണ് ലിബേഷൻ നടത്തേണ്ടത്; അതേസമയം മരിച്ചയാൾക്ക് വേണ്ടി വീഞ്ഞ് നിലത്ത് ഒഴിക്കുക മാത്രമേ ചെയ്യൂ. ==== ജപ്പാൻ ==== ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] ohsbi4hahpasarg82aagjqjz86896lr 4642931 4642919 2026-07-03T11:18:38Z Meenakshi nandhini 99060 /* ജപ്പാൻ */ 4642931 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ ഒരു ഏറ്റുപറച്ചിൽ സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> തുടർന്ന്, ദാതാക്കൾ (അഹ്മ്യ വെയ് အမျှဝေ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ മൂന്ന് തവണ ചൊല്ലി പുണ്യം വിതരണം ചെയ്യുന്നു:<ref name="dpb"/> {{blockquote|(കേൾക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാവർക്കും), നമ്മുടെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും പങ്കിടുന്നു.<br />''{{lang|my-Latn|(Kya kya thahmya), ahmya ahmya ahmya yu daw mu gya ba gon law}}''<br />({{lang|my|(ကြားကြားသမျှ) အမျှ အမျှ အမျှ ယူတော်မူကြပါ ကုန်လော}})}} [[File:Yezetcha ceremony.PNG|thumb|upright=1.5|1900-ൽ ബർമീസ് ബുദ്ധമതക്കാരുടെ ജലപാന ചടങ്ങ്]] തുടർന്ന്, ഏകസ്വരത്തിൽ, പങ്കെടുക്കുന്നവർ സ്ഥിരീകരണ പ്രഖ്യാപനം മൂന്ന് തവണ ആവർത്തിക്കുന്നു: താഡു (သာဓု, സാധു), പാലിയിൽ "നന്നായി ചെയ്തു" എന്നർത്ഥം, ഇത് ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസികളിൽ ആമേൻ എന്നതിന് സമാനമാണ്. പിന്നീട്, ശുദ്ധീകരിച്ച വെള്ളം പുറത്തെ മണ്ണിൽ ഒഴിച്ച്, വെള്ളം [[Vasudhara|വസുധാരയിലേക്ക്]] തിരികെ നൽകുന്നു. ഈ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കാൻ ഭൂമി ദേവതയായ വസുധരയെ വിളിക്കുന്നു.<ref name="spi"/> കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിന് മുമ്പ്, ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ കിരീടധാരണ വേളയിലും ജലശുദ്ധീകരണ ചടങ്ങ് നടത്തിയിരുന്നു. ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ ശരിയായ അനുഷ്ഠാനത്തെ വിവരിക്കുന്ന 1849-ലെ റാസ തേവാക്ക ദിപാനി കിയാൻ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇത് നടത്തിയിരുന്നു. <ref>{{cite web |url=http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |title=The AungZay Institute Inc. - Notes on Statecraft |access-date=2010-06-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090525211535/http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |archive-date=2009-05-25 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |title=Archived copy |access-date=2014-01-05 |archive-date=2011-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727183313/http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |url-status=dead }}</ref> വസുധരയ്ക്ക് ജലം അർപ്പിക്കുന്നതിന് ബുദ്ധമതത്തിന് മുമ്പുള്ള വേരുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കാമെങ്കിലും, പ്രേതങ്ങളായി മാറിയ തന്റെ പൂർവ്വികരുമായി തന്റെ പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനായി, ജലശുദ്ധീകരണം നടത്തിയ രാജാവ് [[ബിംബിസാരൻബിംബിസാരനാണ്]] ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite book |title=Traditions of Buddhist Practice in Burma |last=Houtman |first=Gustaaf |year=1990 |publisher=ILCAA |pages=53–55 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |title=Archived copy |website=www.usamyanmar.net |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308222820/http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |archive-date=8 March 2021 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.budsir.org/E_hist43.htm|title=The king performs merit in the name of his ancestors reborn as petas (hungry ghosts); the peta rejoice in the act and receive a share of the merit|year=2002|work=Mahidol University|access-date=28 February 2012}}</ref> തായ്, ലാവോഷ്യൻ ബുദ്ധമത ആചാരങ്ങളുടെ അവസാനത്തിലും പുണ്യം കൈമാറുന്നതിനായി ഈ ചടങ്ങ് ആചരിക്കപ്പെടുന്നു, ഇവിടെ ഇതിനെ യഥാക്രമം ക്രുവാത് നാം (กรวดน้ำ) എന്നും യാത് നാം എന്നും വിളിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|last=Hayashi|first=Yukio|title=Practical Buddhism among the Thai-Lao: religion in the making of a region|publisher=Trans Pacific Press|year=2003|pages=146–147|isbn=978-4-87698-454-1}}</ref> <gallery widths=180> File:MET 19 135 29.jpg|ജലയാഗങ്ങൾക്കുള്ള നേപ്പാളിലെ ഈർ, 19-ാം നൂറ്റാണ്ട് File:Clevelandart 1960.42.jpg|വെങ്കല ചൈനീസ് ലിബേഷൻ കപ്പ് ''([[ജൂ (പാത്രം)|ജൂ]])'', [[ഷാങ് രാജവംശത്തിന്റെ]] അവസാനകാലം, ഏകദേശം ക്രി.മു. File:China, Qing dynasty (1644-1911), Kangxi reign - Libation Cup - 1920.424 - Cleveland Museum of Art.tif|- [[ജേഡ്]] ലിബേഷൻ കപ്പ്, [[ക്വിംഗ് രാജവംശം]], 1661–1722 എ.ഡി. File:Miki in Itsukushima Shrine 2.jpg|2017-ൽ ജപ്പാനിലെ [[ഇത്സുകുഷിമ ദേവാലയത്തിൽ]] ''[[ഒമിക്കി]]'' എന്ന പേരിൽ വഴിപാടുകൾ അർപ്പിക്കു.ന്നു </gallery> ====ചൈന==== ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പരമ്പരാഗതമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന വെങ്കല പാത്രമായ [[Jue (vessel)|ജൂവിന്]] വലിയ ഒരു വെളിയിലേക്കൊഴുകുന്ന ചുണ്ട് ഉണ്ട്. വലിയ ഒരു കപ്പിനെക്കാൾ ഒരു തരം ജഗ്ഗായി ഇതിനെ കണക്കാക്കാം. ആധുനിക ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ, അരിയോ വീഞ്ഞോ ചായയോ ഒരു ബലിപീഠത്തിന്റെയോ ശവകുടീരത്തിന്റെയോ മുന്നിൽ വലത്തുനിന്ന് ഇടത്തോട്ട് തിരശ്ചീനമായി രണ്ട് കൈകളും ഉപയോഗിച്ച് ദൈവങ്ങൾക്ക് സമർപ്പിക്കുകയും മരിച്ചയാളുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം ഒഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സാധാരണയായി യാഗപീഠത്തിൽ കുറച്ചുനേരം വയ്ക്കുന്നതിനു മുമ്പ്, ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. ദേവന്മാരെ ബഹുമാനിക്കുന്ന കൂടുതൽ വിപുലമായ ചടങ്ങുകളിൽ, കത്തുന്ന കടലാസ് വഴിപാടുകൾക്ക് മുകളിലാണ് ലിബേഷൻ നടത്തേണ്ടത്; അതേസമയം മരിച്ചയാൾക്ക് വേണ്ടി വീഞ്ഞ് നിലത്ത് ഒഴിക്കുക മാത്രമേ ചെയ്യൂ. ==== ജപ്പാൻ ==== ജാപ്പനീസ് ലിബേഷനിൽ ദ്രാവക വഴിപാട് അനുയോജ്യമായ ഒരു പാത്രത്തിൽ ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. അതേസമയം മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾ പങ്കെടുക്കുന്നവർ കുടിക്കുന്നു. ഷിന്റോയിൽ, ലിബേഷൻ രീതിയും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന പാനീയവും മിക്കി (神酒) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അത് അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ "ദൈവങ്ങളുടെ മദ്യം" എന്നാണ്. ഒരു ഷിന്റോ ദേവാലയത്തിലെ ഒരു ചടങ്ങിൽ, ഇത് സാധാരണയായി നിസ്കാരത്തോടൊപ്പമാണ് ചെയ്യുന്നത്, എന്നാൽ ഒരു വീട്ടിലെ ആരാധനാലയത്തിൽ, എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെ മാറ്റാവുന്ന ശുദ്ധജലം ഉപയോഗിക്കാം. അലങ്കാരങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ ഒരു വെളുത്ത പോർസലൈൻ അല്ലെങ്കിൽ ലോഹ കപ്പിൽ ഇത് വിളമ്പുന്നു. [[File:Ainu ikupasuy (libation stick), katsura tree II.JPG|thumb|300px|A [[Cercidiphyllum|katsura tree]] ikupasuy]] ഐനുക്കളിൽ, ഇക്കുപസുയ് എന്ന കൊത്തുപണി ചെയ്ത മരോപകരണം ഉപയോഗിച്ചാണ് പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നത്. "നാവ്" ഉള്ള ഒരു മരോപകരണമാണിത്. കൂർത്ത അറ്റം<ref>{{Cite web |title=British Museum - ceremonial equipment / ikupasuy |url=https://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=3125361&partId=1&object=31180&page=1 |access-date=19 July 2015 |website=British Museum}}</ref> അതിൽ നിന്ന് [[Millet beer|മില്ലറ്റ് ബിയർ]] അല്ലെങ്കിൽ [[സേക്|സേക്ക്]] ആരാധനാ വസ്തുവിൽ ഒഴിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Ainu: Spirit of a Northern People |url=http://www.mnh.si.edu/arctic/ainu/html/room05.html |access-date=19 July 2015 |website=si.edu}}</ref> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] hxyg1bej01ev2wuqgpprowlibbxno34 4642932 4642931 2026-07-03T11:20:29Z Meenakshi nandhini 99060 /* ജപ്പാൻ */ 4642932 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ ഒരു ഏറ്റുപറച്ചിൽ സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> തുടർന്ന്, ദാതാക്കൾ (അഹ്മ്യ വെയ് အမျှဝေ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ മൂന്ന് തവണ ചൊല്ലി പുണ്യം വിതരണം ചെയ്യുന്നു:<ref name="dpb"/> {{blockquote|(കേൾക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാവർക്കും), നമ്മുടെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും പങ്കിടുന്നു.<br />''{{lang|my-Latn|(Kya kya thahmya), ahmya ahmya ahmya yu daw mu gya ba gon law}}''<br />({{lang|my|(ကြားကြားသမျှ) အမျှ အမျှ အမျှ ယူတော်မူကြပါ ကုန်လော}})}} [[File:Yezetcha ceremony.PNG|thumb|upright=1.5|1900-ൽ ബർമീസ് ബുദ്ധമതക്കാരുടെ ജലപാന ചടങ്ങ്]] തുടർന്ന്, ഏകസ്വരത്തിൽ, പങ്കെടുക്കുന്നവർ സ്ഥിരീകരണ പ്രഖ്യാപനം മൂന്ന് തവണ ആവർത്തിക്കുന്നു: താഡു (သာဓု, സാധു), പാലിയിൽ "നന്നായി ചെയ്തു" എന്നർത്ഥം, ഇത് ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസികളിൽ ആമേൻ എന്നതിന് സമാനമാണ്. പിന്നീട്, ശുദ്ധീകരിച്ച വെള്ളം പുറത്തെ മണ്ണിൽ ഒഴിച്ച്, വെള്ളം [[Vasudhara|വസുധാരയിലേക്ക്]] തിരികെ നൽകുന്നു. ഈ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കാൻ ഭൂമി ദേവതയായ വസുധരയെ വിളിക്കുന്നു.<ref name="spi"/> കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിന് മുമ്പ്, ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ കിരീടധാരണ വേളയിലും ജലശുദ്ധീകരണ ചടങ്ങ് നടത്തിയിരുന്നു. ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ ശരിയായ അനുഷ്ഠാനത്തെ വിവരിക്കുന്ന 1849-ലെ റാസ തേവാക്ക ദിപാനി കിയാൻ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇത് നടത്തിയിരുന്നു. <ref>{{cite web |url=http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |title=The AungZay Institute Inc. - Notes on Statecraft |access-date=2010-06-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090525211535/http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |archive-date=2009-05-25 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |title=Archived copy |access-date=2014-01-05 |archive-date=2011-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727183313/http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |url-status=dead }}</ref> വസുധരയ്ക്ക് ജലം അർപ്പിക്കുന്നതിന് ബുദ്ധമതത്തിന് മുമ്പുള്ള വേരുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കാമെങ്കിലും, പ്രേതങ്ങളായി മാറിയ തന്റെ പൂർവ്വികരുമായി തന്റെ പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനായി, ജലശുദ്ധീകരണം നടത്തിയ രാജാവ് [[ബിംബിസാരൻബിംബിസാരനാണ്]] ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite book |title=Traditions of Buddhist Practice in Burma |last=Houtman |first=Gustaaf |year=1990 |publisher=ILCAA |pages=53–55 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |title=Archived copy |website=www.usamyanmar.net |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308222820/http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |archive-date=8 March 2021 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.budsir.org/E_hist43.htm|title=The king performs merit in the name of his ancestors reborn as petas (hungry ghosts); the peta rejoice in the act and receive a share of the merit|year=2002|work=Mahidol University|access-date=28 February 2012}}</ref> തായ്, ലാവോഷ്യൻ ബുദ്ധമത ആചാരങ്ങളുടെ അവസാനത്തിലും പുണ്യം കൈമാറുന്നതിനായി ഈ ചടങ്ങ് ആചരിക്കപ്പെടുന്നു, ഇവിടെ ഇതിനെ യഥാക്രമം ക്രുവാത് നാം (กรวดน้ำ) എന്നും യാത് നാം എന്നും വിളിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|last=Hayashi|first=Yukio|title=Practical Buddhism among the Thai-Lao: religion in the making of a region|publisher=Trans Pacific Press|year=2003|pages=146–147|isbn=978-4-87698-454-1}}</ref> <gallery widths=180> File:MET 19 135 29.jpg|ജലയാഗങ്ങൾക്കുള്ള നേപ്പാളിലെ ഈർ, 19-ാം നൂറ്റാണ്ട് File:Clevelandart 1960.42.jpg|വെങ്കല ചൈനീസ് ലിബേഷൻ കപ്പ് ''([[ജൂ (പാത്രം)|ജൂ]])'', [[ഷാങ് രാജവംശത്തിന്റെ]] അവസാനകാലം, ഏകദേശം ക്രി.മു. File:China, Qing dynasty (1644-1911), Kangxi reign - Libation Cup - 1920.424 - Cleveland Museum of Art.tif|- [[ജേഡ്]] ലിബേഷൻ കപ്പ്, [[ക്വിംഗ് രാജവംശം]], 1661–1722 എ.ഡി. File:Miki in Itsukushima Shrine 2.jpg|2017-ൽ ജപ്പാനിലെ [[ഇത്സുകുഷിമ ദേവാലയത്തിൽ]] ''[[ഒമിക്കി]]'' എന്ന പേരിൽ വഴിപാടുകൾ അർപ്പിക്കു.ന്നു </gallery> ====ചൈന==== ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പരമ്പരാഗതമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന വെങ്കല പാത്രമായ [[Jue (vessel)|ജൂവിന്]] വലിയ ഒരു വെളിയിലേക്കൊഴുകുന്ന ചുണ്ട് ഉണ്ട്. വലിയ ഒരു കപ്പിനെക്കാൾ ഒരു തരം ജഗ്ഗായി ഇതിനെ കണക്കാക്കാം. ആധുനിക ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ, അരിയോ വീഞ്ഞോ ചായയോ ഒരു ബലിപീഠത്തിന്റെയോ ശവകുടീരത്തിന്റെയോ മുന്നിൽ വലത്തുനിന്ന് ഇടത്തോട്ട് തിരശ്ചീനമായി രണ്ട് കൈകളും ഉപയോഗിച്ച് ദൈവങ്ങൾക്ക് സമർപ്പിക്കുകയും മരിച്ചയാളുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം ഒഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സാധാരണയായി യാഗപീഠത്തിൽ കുറച്ചുനേരം വയ്ക്കുന്നതിനു മുമ്പ്, ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. ദേവന്മാരെ ബഹുമാനിക്കുന്ന കൂടുതൽ വിപുലമായ ചടങ്ങുകളിൽ, കത്തുന്ന കടലാസ് വഴിപാടുകൾക്ക് മുകളിലാണ് ലിബേഷൻ നടത്തേണ്ടത്; അതേസമയം മരിച്ചയാൾക്ക് വേണ്ടി വീഞ്ഞ് നിലത്ത് ഒഴിക്കുക മാത്രമേ ചെയ്യൂ. ==== ജപ്പാൻ ==== ജാപ്പനീസ് ലിബേഷനിൽ ദ്രാവക വഴിപാട് അനുയോജ്യമായ ഒരു പാത്രത്തിൽ ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. അതേസമയം മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾ പങ്കെടുക്കുന്നവർ കുടിക്കുന്നു. ഷിന്റോയിൽ, ലിബേഷൻ രീതിയും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന പാനീയവും മിക്കി (神酒) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അത് അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ "ദൈവങ്ങളുടെ മദ്യം" എന്നാണ്. ഒരു ഷിന്റോ ദേവാലയത്തിലെ ഒരു ചടങ്ങിൽ, ഇത് സാധാരണയായി നിസ്കാരത്തോടൊപ്പമാണ് ചെയ്യുന്നത്, എന്നാൽ ഒരു വീട്ടിലെ ആരാധനാലയത്തിൽ, എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെ മാറ്റാവുന്ന ശുദ്ധജലം ഉപയോഗിക്കാം. അലങ്കാരങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ ഒരു വെളുത്ത പോർസലൈൻ അല്ലെങ്കിൽ ലോഹ കപ്പിൽ ഇത് വിളമ്പുന്നു. [[File:Ainu ikupasuy (libation stick), katsura tree II.JPG|thumb|300px|A [[Cercidiphyllum|katsura tree]] ikupasuy]] [[Ainu people|ഐനു,]] ജനതയ്ക്കിടയിൽ ഇക്കുപസുയ് എന്ന കൊത്തുപണി ചെയ്ത മരോപകരണം ഉപയോഗിച്ചാണ് പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നത്. "നാവ്" ഉള്ള ഒരു മരോപകരണമാണിത്. കൂർത്ത അറ്റം<ref>{{Cite web |title=British Museum - ceremonial equipment / ikupasuy |url=https://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=3125361&partId=1&object=31180&page=1 |access-date=19 July 2015 |website=British Museum}}</ref> അതിൽ നിന്ന് [[Millet beer|മില്ലറ്റ് ബിയർ]] അല്ലെങ്കിൽ [[സേക്|സേക്ക്]] ആരാധനാ വസ്തുവിൽ ഒഴിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Ainu: Spirit of a Northern People |url=http://www.mnh.si.edu/arctic/ainu/html/room05.html |access-date=19 July 2015 |website=si.edu}}</ref> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] klsc2fdoam0dgeeje2w98u23flqqf67 4642933 4642932 2026-07-03T11:21:05Z Meenakshi nandhini 99060 /* ജപ്പാൻ */ 4642933 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ ഒരു ഏറ്റുപറച്ചിൽ സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> തുടർന്ന്, ദാതാക്കൾ (അഹ്മ്യ വെയ് အမျှဝေ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ മൂന്ന് തവണ ചൊല്ലി പുണ്യം വിതരണം ചെയ്യുന്നു:<ref name="dpb"/> {{blockquote|(കേൾക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാവർക്കും), നമ്മുടെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും പങ്കിടുന്നു.<br />''{{lang|my-Latn|(Kya kya thahmya), ahmya ahmya ahmya yu daw mu gya ba gon law}}''<br />({{lang|my|(ကြားကြားသမျှ) အမျှ အမျှ အမျှ ယူတော်မူကြပါ ကုန်လော}})}} [[File:Yezetcha ceremony.PNG|thumb|upright=1.5|1900-ൽ ബർമീസ് ബുദ്ധമതക്കാരുടെ ജലപാന ചടങ്ങ്]] തുടർന്ന്, ഏകസ്വരത്തിൽ, പങ്കെടുക്കുന്നവർ സ്ഥിരീകരണ പ്രഖ്യാപനം മൂന്ന് തവണ ആവർത്തിക്കുന്നു: താഡു (သာဓု, സാധു), പാലിയിൽ "നന്നായി ചെയ്തു" എന്നർത്ഥം, ഇത് ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസികളിൽ ആമേൻ എന്നതിന് സമാനമാണ്. പിന്നീട്, ശുദ്ധീകരിച്ച വെള്ളം പുറത്തെ മണ്ണിൽ ഒഴിച്ച്, വെള്ളം [[Vasudhara|വസുധാരയിലേക്ക്]] തിരികെ നൽകുന്നു. ഈ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കാൻ ഭൂമി ദേവതയായ വസുധരയെ വിളിക്കുന്നു.<ref name="spi"/> കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിന് മുമ്പ്, ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ കിരീടധാരണ വേളയിലും ജലശുദ്ധീകരണ ചടങ്ങ് നടത്തിയിരുന്നു. ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ ശരിയായ അനുഷ്ഠാനത്തെ വിവരിക്കുന്ന 1849-ലെ റാസ തേവാക്ക ദിപാനി കിയാൻ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇത് നടത്തിയിരുന്നു. <ref>{{cite web |url=http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |title=The AungZay Institute Inc. - Notes on Statecraft |access-date=2010-06-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090525211535/http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |archive-date=2009-05-25 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |title=Archived copy |access-date=2014-01-05 |archive-date=2011-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727183313/http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |url-status=dead }}</ref> വസുധരയ്ക്ക് ജലം അർപ്പിക്കുന്നതിന് ബുദ്ധമതത്തിന് മുമ്പുള്ള വേരുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കാമെങ്കിലും, പ്രേതങ്ങളായി മാറിയ തന്റെ പൂർവ്വികരുമായി തന്റെ പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനായി, ജലശുദ്ധീകരണം നടത്തിയ രാജാവ് [[ബിംബിസാരൻബിംബിസാരനാണ്]] ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite book |title=Traditions of Buddhist Practice in Burma |last=Houtman |first=Gustaaf |year=1990 |publisher=ILCAA |pages=53–55 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |title=Archived copy |website=www.usamyanmar.net |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308222820/http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |archive-date=8 March 2021 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.budsir.org/E_hist43.htm|title=The king performs merit in the name of his ancestors reborn as petas (hungry ghosts); the peta rejoice in the act and receive a share of the merit|year=2002|work=Mahidol University|access-date=28 February 2012}}</ref> തായ്, ലാവോഷ്യൻ ബുദ്ധമത ആചാരങ്ങളുടെ അവസാനത്തിലും പുണ്യം കൈമാറുന്നതിനായി ഈ ചടങ്ങ് ആചരിക്കപ്പെടുന്നു, ഇവിടെ ഇതിനെ യഥാക്രമം ക്രുവാത് നാം (กรวดน้ำ) എന്നും യാത് നാം എന്നും വിളിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|last=Hayashi|first=Yukio|title=Practical Buddhism among the Thai-Lao: religion in the making of a region|publisher=Trans Pacific Press|year=2003|pages=146–147|isbn=978-4-87698-454-1}}</ref> <gallery widths=180> File:MET 19 135 29.jpg|ജലയാഗങ്ങൾക്കുള്ള നേപ്പാളിലെ ഈർ, 19-ാം നൂറ്റാണ്ട് File:Clevelandart 1960.42.jpg|വെങ്കല ചൈനീസ് ലിബേഷൻ കപ്പ് ''([[ജൂ (പാത്രം)|ജൂ]])'', [[ഷാങ് രാജവംശത്തിന്റെ]] അവസാനകാലം, ഏകദേശം ക്രി.മു. File:China, Qing dynasty (1644-1911), Kangxi reign - Libation Cup - 1920.424 - Cleveland Museum of Art.tif|- [[ജേഡ്]] ലിബേഷൻ കപ്പ്, [[ക്വിംഗ് രാജവംശം]], 1661–1722 എ.ഡി. File:Miki in Itsukushima Shrine 2.jpg|2017-ൽ ജപ്പാനിലെ [[ഇത്സുകുഷിമ ദേവാലയത്തിൽ]] ''[[ഒമിക്കി]]'' എന്ന പേരിൽ വഴിപാടുകൾ അർപ്പിക്കു.ന്നു </gallery> ====ചൈന==== ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പരമ്പരാഗതമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന വെങ്കല പാത്രമായ [[Jue (vessel)|ജൂവിന്]] വലിയ ഒരു വെളിയിലേക്കൊഴുകുന്ന ചുണ്ട് ഉണ്ട്. വലിയ ഒരു കപ്പിനെക്കാൾ ഒരു തരം ജഗ്ഗായി ഇതിനെ കണക്കാക്കാം. ആധുനിക ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ, അരിയോ വീഞ്ഞോ ചായയോ ഒരു ബലിപീഠത്തിന്റെയോ ശവകുടീരത്തിന്റെയോ മുന്നിൽ വലത്തുനിന്ന് ഇടത്തോട്ട് തിരശ്ചീനമായി രണ്ട് കൈകളും ഉപയോഗിച്ച് ദൈവങ്ങൾക്ക് സമർപ്പിക്കുകയും മരിച്ചയാളുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം ഒഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സാധാരണയായി യാഗപീഠത്തിൽ കുറച്ചുനേരം വയ്ക്കുന്നതിനു മുമ്പ്, ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. ദേവന്മാരെ ബഹുമാനിക്കുന്ന കൂടുതൽ വിപുലമായ ചടങ്ങുകളിൽ, കത്തുന്ന കടലാസ് വഴിപാടുകൾക്ക് മുകളിലാണ് ലിബേഷൻ നടത്തേണ്ടത്; അതേസമയം മരിച്ചയാൾക്ക് വേണ്ടി വീഞ്ഞ് നിലത്ത് ഒഴിക്കുക മാത്രമേ ചെയ്യൂ. ==== ജപ്പാൻ ==== ജാപ്പനീസ് ലിബേഷനിൽ ദ്രാവക വഴിപാട് അനുയോജ്യമായ ഒരു പാത്രത്തിൽ ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. അതേസമയം മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾ പങ്കെടുക്കുന്നവർ കുടിക്കുന്നു. ഷിന്റോയിൽ, ലിബേഷൻ രീതിയും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന പാനീയവും മിക്കി (神酒) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അത് അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ "ദൈവങ്ങളുടെ മദ്യം" എന്നാണ്. ഒരു ഷിന്റോ ദേവാലയത്തിലെ ഒരു ചടങ്ങിൽ, ഇത് സാധാരണയായി നിസ്കാരത്തോടൊപ്പമാണ് ചെയ്യുന്നത്, എന്നാൽ ഒരു വീട്ടിലെ ആരാധനാലയത്തിൽ, എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെ മാറ്റാവുന്ന ശുദ്ധജലം ഉപയോഗിക്കാം. അലങ്കാരങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ ഒരു വെളുത്ത പോർസലൈൻ അല്ലെങ്കിൽ ലോഹ കപ്പിൽ ഇത് വിളമ്പുന്നു. [[File:Ainu ikupasuy (libation stick), katsura tree II.JPG|thumb|300px|A [[Cercidiphyllum|katsura tree]] ikupasuy]] [[Ainu people|ഐനു,]] ജനതയ്ക്കിടയിൽ ഇക്കുപസുയ് എന്ന കൊത്തുപണി ചെയ്ത മരോപകരണം ഉപയോഗിച്ചാണ് പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നത്. "നാവ്" ഉള്ള ഒരു മരോപകരണമാണിത്. കൂർത്ത അറ്റം<ref>{{Cite web |title=British Museum - ceremonial equipment / ikupasuy |url=https://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=3125361&partId=1&object=31180&page=1 |access-date=19 July 2015 |website=British Museum}}</ref> അതിൽ നിന്ന് [[Millet beer|മില്ലറ്റ് ബിയർ]] അല്ലെങ്കിൽ [[സേക്|സേക്ക്]] ആരാധനാ വസ്തുവിൽ ഒഴിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Ainu: Spirit of a Northern People |url=http://www.mnh.si.edu/arctic/ainu/html/room05.html |access-date=19 July 2015 |website=si.edu}}</ref> === സൈബീരിയൻ ഷാമനിസം === ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] meqzduruqtwpbvcnny0t7nwke1bcme3 4642934 4642933 2026-07-03T11:32:14Z Meenakshi nandhini 99060 /* സൈബീരിയൻ ഷാമനിസം */ 4642934 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ ഒരു ഏറ്റുപറച്ചിൽ സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> തുടർന്ന്, ദാതാക്കൾ (അഹ്മ്യ വെയ് အမျှဝေ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ മൂന്ന് തവണ ചൊല്ലി പുണ്യം വിതരണം ചെയ്യുന്നു:<ref name="dpb"/> {{blockquote|(കേൾക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാവർക്കും), നമ്മുടെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും പങ്കിടുന്നു.<br />''{{lang|my-Latn|(Kya kya thahmya), ahmya ahmya ahmya yu daw mu gya ba gon law}}''<br />({{lang|my|(ကြားကြားသမျှ) အမျှ အမျှ အမျှ ယူတော်မူကြပါ ကုန်လော}})}} [[File:Yezetcha ceremony.PNG|thumb|upright=1.5|1900-ൽ ബർമീസ് ബുദ്ധമതക്കാരുടെ ജലപാന ചടങ്ങ്]] തുടർന്ന്, ഏകസ്വരത്തിൽ, പങ്കെടുക്കുന്നവർ സ്ഥിരീകരണ പ്രഖ്യാപനം മൂന്ന് തവണ ആവർത്തിക്കുന്നു: താഡു (သာဓု, സാധു), പാലിയിൽ "നന്നായി ചെയ്തു" എന്നർത്ഥം, ഇത് ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസികളിൽ ആമേൻ എന്നതിന് സമാനമാണ്. പിന്നീട്, ശുദ്ധീകരിച്ച വെള്ളം പുറത്തെ മണ്ണിൽ ഒഴിച്ച്, വെള്ളം [[Vasudhara|വസുധാരയിലേക്ക്]] തിരികെ നൽകുന്നു. ഈ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കാൻ ഭൂമി ദേവതയായ വസുധരയെ വിളിക്കുന്നു.<ref name="spi"/> കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിന് മുമ്പ്, ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ കിരീടധാരണ വേളയിലും ജലശുദ്ധീകരണ ചടങ്ങ് നടത്തിയിരുന്നു. ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ ശരിയായ അനുഷ്ഠാനത്തെ വിവരിക്കുന്ന 1849-ലെ റാസ തേവാക്ക ദിപാനി കിയാൻ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇത് നടത്തിയിരുന്നു. <ref>{{cite web |url=http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |title=The AungZay Institute Inc. - Notes on Statecraft |access-date=2010-06-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090525211535/http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |archive-date=2009-05-25 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |title=Archived copy |access-date=2014-01-05 |archive-date=2011-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727183313/http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |url-status=dead }}</ref> വസുധരയ്ക്ക് ജലം അർപ്പിക്കുന്നതിന് ബുദ്ധമതത്തിന് മുമ്പുള്ള വേരുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കാമെങ്കിലും, പ്രേതങ്ങളായി മാറിയ തന്റെ പൂർവ്വികരുമായി തന്റെ പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനായി, ജലശുദ്ധീകരണം നടത്തിയ രാജാവ് [[ബിംബിസാരൻബിംബിസാരനാണ്]] ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite book |title=Traditions of Buddhist Practice in Burma |last=Houtman |first=Gustaaf |year=1990 |publisher=ILCAA |pages=53–55 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |title=Archived copy |website=www.usamyanmar.net |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308222820/http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |archive-date=8 March 2021 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.budsir.org/E_hist43.htm|title=The king performs merit in the name of his ancestors reborn as petas (hungry ghosts); the peta rejoice in the act and receive a share of the merit|year=2002|work=Mahidol University|access-date=28 February 2012}}</ref> തായ്, ലാവോഷ്യൻ ബുദ്ധമത ആചാരങ്ങളുടെ അവസാനത്തിലും പുണ്യം കൈമാറുന്നതിനായി ഈ ചടങ്ങ് ആചരിക്കപ്പെടുന്നു, ഇവിടെ ഇതിനെ യഥാക്രമം ക്രുവാത് നാം (กรวดน้ำ) എന്നും യാത് നാം എന്നും വിളിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|last=Hayashi|first=Yukio|title=Practical Buddhism among the Thai-Lao: religion in the making of a region|publisher=Trans Pacific Press|year=2003|pages=146–147|isbn=978-4-87698-454-1}}</ref> <gallery widths=180> File:MET 19 135 29.jpg|ജലയാഗങ്ങൾക്കുള്ള നേപ്പാളിലെ ഈർ, 19-ാം നൂറ്റാണ്ട് File:Clevelandart 1960.42.jpg|വെങ്കല ചൈനീസ് ലിബേഷൻ കപ്പ് ''([[ജൂ (പാത്രം)|ജൂ]])'', [[ഷാങ് രാജവംശത്തിന്റെ]] അവസാനകാലം, ഏകദേശം ക്രി.മു. File:China, Qing dynasty (1644-1911), Kangxi reign - Libation Cup - 1920.424 - Cleveland Museum of Art.tif|- [[ജേഡ്]] ലിബേഷൻ കപ്പ്, [[ക്വിംഗ് രാജവംശം]], 1661–1722 എ.ഡി. File:Miki in Itsukushima Shrine 2.jpg|2017-ൽ ജപ്പാനിലെ [[ഇത്സുകുഷിമ ദേവാലയത്തിൽ]] ''[[ഒമിക്കി]]'' എന്ന പേരിൽ വഴിപാടുകൾ അർപ്പിക്കു.ന്നു </gallery> ====ചൈന==== ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പരമ്പരാഗതമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന വെങ്കല പാത്രമായ [[Jue (vessel)|ജൂവിന്]] വലിയ ഒരു വെളിയിലേക്കൊഴുകുന്ന ചുണ്ട് ഉണ്ട്. വലിയ ഒരു കപ്പിനെക്കാൾ ഒരു തരം ജഗ്ഗായി ഇതിനെ കണക്കാക്കാം. ആധുനിക ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ, അരിയോ വീഞ്ഞോ ചായയോ ഒരു ബലിപീഠത്തിന്റെയോ ശവകുടീരത്തിന്റെയോ മുന്നിൽ വലത്തുനിന്ന് ഇടത്തോട്ട് തിരശ്ചീനമായി രണ്ട് കൈകളും ഉപയോഗിച്ച് ദൈവങ്ങൾക്ക് സമർപ്പിക്കുകയും മരിച്ചയാളുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം ഒഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സാധാരണയായി യാഗപീഠത്തിൽ കുറച്ചുനേരം വയ്ക്കുന്നതിനു മുമ്പ്, ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. ദേവന്മാരെ ബഹുമാനിക്കുന്ന കൂടുതൽ വിപുലമായ ചടങ്ങുകളിൽ, കത്തുന്ന കടലാസ് വഴിപാടുകൾക്ക് മുകളിലാണ് ലിബേഷൻ നടത്തേണ്ടത്; അതേസമയം മരിച്ചയാൾക്ക് വേണ്ടി വീഞ്ഞ് നിലത്ത് ഒഴിക്കുക മാത്രമേ ചെയ്യൂ. ==== ജപ്പാൻ ==== ജാപ്പനീസ് ലിബേഷനിൽ ദ്രാവക വഴിപാട് അനുയോജ്യമായ ഒരു പാത്രത്തിൽ ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. അതേസമയം മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾ പങ്കെടുക്കുന്നവർ കുടിക്കുന്നു. ഷിന്റോയിൽ, ലിബേഷൻ രീതിയും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന പാനീയവും മിക്കി (神酒) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അത് അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ "ദൈവങ്ങളുടെ മദ്യം" എന്നാണ്. ഒരു ഷിന്റോ ദേവാലയത്തിലെ ഒരു ചടങ്ങിൽ, ഇത് സാധാരണയായി നിസ്കാരത്തോടൊപ്പമാണ് ചെയ്യുന്നത്, എന്നാൽ ഒരു വീട്ടിലെ ആരാധനാലയത്തിൽ, എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെ മാറ്റാവുന്ന ശുദ്ധജലം ഉപയോഗിക്കാം. അലങ്കാരങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ ഒരു വെളുത്ത പോർസലൈൻ അല്ലെങ്കിൽ ലോഹ കപ്പിൽ ഇത് വിളമ്പുന്നു. [[File:Ainu ikupasuy (libation stick), katsura tree II.JPG|thumb|300px|A [[Cercidiphyllum|katsura tree]] ikupasuy]] [[Ainu people|ഐനു,]] ജനതയ്ക്കിടയിൽ ഇക്കുപസുയ് എന്ന കൊത്തുപണി ചെയ്ത മരോപകരണം ഉപയോഗിച്ചാണ് പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നത്. "നാവ്" ഉള്ള ഒരു മരോപകരണമാണിത്. കൂർത്ത അറ്റം<ref>{{Cite web |title=British Museum - ceremonial equipment / ikupasuy |url=https://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=3125361&partId=1&object=31180&page=1 |access-date=19 July 2015 |website=British Museum}}</ref> അതിൽ നിന്ന് [[Millet beer|മില്ലറ്റ് ബിയർ]] അല്ലെങ്കിൽ [[സേക്|സേക്ക്]] ആരാധനാ വസ്തുവിൽ ഒഴിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Ainu: Spirit of a Northern People |url=http://www.mnh.si.edu/arctic/ainu/html/room05.html |access-date=19 July 2015 |website=si.edu}}</ref> === സൈബീരിയൻ ഷാമനിസം === സൈബീരിയൻ ജനതയ്ക്കിടയിലെ ഷാമനിസം പൊതുവെ ഷാമനിസത്തിന്റെ സവിശേഷതയായ വലിയ വൈവിധ്യം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. <ref name=div>{{harvnb|Hoppál|2005|p=15}}.</ref> അൽതായ് പർവതനിരകൾക്ക് സമീപമുള്ള നിരവധി ആളുകൾക്കിടയിൽ, ഒരു ഷാമന്റെ പുതിയ ഡ്രം ഒരു പ്രത്യേക ആചാരത്തിലൂടെ കടന്നുപോകണം. ഇത് "ഡ്രം ഉത്തേജിപ്പിക്കൽ" ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു: പുതിയ ഡ്രമ്മിനായി മരവും തൊലിയും നൽകിയ മരവും മാനും അവരുടെ മുഴുവൻ ജീവിതവും വിവരിക്കുകയും ഷാമനെ സേവിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ആചാരം തന്നെ ഒരു ലിബേഷനാണ്: ഡ്രമ്മിന്റെ തൊലിയിലും മരത്തിലും ബിയർ ഒഴിക്കുന്നു. ഈ വസ്തുക്കൾ "ജീവൻ പ്രാപിക്കുകയും" മരത്തിന്റെയും മാനിന്റെയും പേരിൽ ഷാമന്റെ ശബ്ദത്തോടെ സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ട്യൂബലാറുകളിൽ, കൂടാതെ, ഷാമൻ മൃഗത്തിന്റെ ശബ്ദവും അതിന്റെ പെരുമാറ്റവും അനുകരിക്കുന്നു. <ref>{{harvnb|Eliade|2004|loc=ch. 5}}, which discusses the symbolism of the shamanic drum and costume, in the subsection about the drum.</ref> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] itstphy5h9u8k2if8gydzmk7pcmd2hy 4642935 4642934 2026-07-03T11:36:00Z Meenakshi nandhini 99060 /* സൈബീരിയൻ ഷാമനിസം */ 4642935 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ ഒരു ഏറ്റുപറച്ചിൽ സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> തുടർന്ന്, ദാതാക്കൾ (അഹ്മ്യ വെയ് အမျှဝေ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ മൂന്ന് തവണ ചൊല്ലി പുണ്യം വിതരണം ചെയ്യുന്നു:<ref name="dpb"/> {{blockquote|(കേൾക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാവർക്കും), നമ്മുടെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും പങ്കിടുന്നു.<br />''{{lang|my-Latn|(Kya kya thahmya), ahmya ahmya ahmya yu daw mu gya ba gon law}}''<br />({{lang|my|(ကြားကြားသမျှ) အမျှ အမျှ အမျှ ယူတော်မူကြပါ ကုန်လော}})}} [[File:Yezetcha ceremony.PNG|thumb|upright=1.5|1900-ൽ ബർമീസ് ബുദ്ധമതക്കാരുടെ ജലപാന ചടങ്ങ്]] തുടർന്ന്, ഏകസ്വരത്തിൽ, പങ്കെടുക്കുന്നവർ സ്ഥിരീകരണ പ്രഖ്യാപനം മൂന്ന് തവണ ആവർത്തിക്കുന്നു: താഡു (သာဓု, സാധു), പാലിയിൽ "നന്നായി ചെയ്തു" എന്നർത്ഥം, ഇത് ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസികളിൽ ആമേൻ എന്നതിന് സമാനമാണ്. പിന്നീട്, ശുദ്ധീകരിച്ച വെള്ളം പുറത്തെ മണ്ണിൽ ഒഴിച്ച്, വെള്ളം [[Vasudhara|വസുധാരയിലേക്ക്]] തിരികെ നൽകുന്നു. ഈ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കാൻ ഭൂമി ദേവതയായ വസുധരയെ വിളിക്കുന്നു.<ref name="spi"/> കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിന് മുമ്പ്, ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ കിരീടധാരണ വേളയിലും ജലശുദ്ധീകരണ ചടങ്ങ് നടത്തിയിരുന്നു. ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ ശരിയായ അനുഷ്ഠാനത്തെ വിവരിക്കുന്ന 1849-ലെ റാസ തേവാക്ക ദിപാനി കിയാൻ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇത് നടത്തിയിരുന്നു. <ref>{{cite web |url=http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |title=The AungZay Institute Inc. - Notes on Statecraft |access-date=2010-06-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090525211535/http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |archive-date=2009-05-25 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |title=Archived copy |access-date=2014-01-05 |archive-date=2011-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727183313/http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |url-status=dead }}</ref> വസുധരയ്ക്ക് ജലം അർപ്പിക്കുന്നതിന് ബുദ്ധമതത്തിന് മുമ്പുള്ള വേരുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കാമെങ്കിലും, പ്രേതങ്ങളായി മാറിയ തന്റെ പൂർവ്വികരുമായി തന്റെ പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനായി, ജലശുദ്ധീകരണം നടത്തിയ രാജാവ് [[ബിംബിസാരൻബിംബിസാരനാണ്]] ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite book |title=Traditions of Buddhist Practice in Burma |last=Houtman |first=Gustaaf |year=1990 |publisher=ILCAA |pages=53–55 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |title=Archived copy |website=www.usamyanmar.net |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308222820/http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |archive-date=8 March 2021 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.budsir.org/E_hist43.htm|title=The king performs merit in the name of his ancestors reborn as petas (hungry ghosts); the peta rejoice in the act and receive a share of the merit|year=2002|work=Mahidol University|access-date=28 February 2012}}</ref> തായ്, ലാവോഷ്യൻ ബുദ്ധമത ആചാരങ്ങളുടെ അവസാനത്തിലും പുണ്യം കൈമാറുന്നതിനായി ഈ ചടങ്ങ് ആചരിക്കപ്പെടുന്നു, ഇവിടെ ഇതിനെ യഥാക്രമം ക്രുവാത് നാം (กรวดน้ำ) എന്നും യാത് നാം എന്നും വിളിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|last=Hayashi|first=Yukio|title=Practical Buddhism among the Thai-Lao: religion in the making of a region|publisher=Trans Pacific Press|year=2003|pages=146–147|isbn=978-4-87698-454-1}}</ref> <gallery widths=180> File:MET 19 135 29.jpg|ജലയാഗങ്ങൾക്കുള്ള നേപ്പാളിലെ ഈർ, 19-ാം നൂറ്റാണ്ട് File:Clevelandart 1960.42.jpg|വെങ്കല ചൈനീസ് ലിബേഷൻ കപ്പ് ''([[ജൂ (പാത്രം)|ജൂ]])'', [[ഷാങ് രാജവംശത്തിന്റെ]] അവസാനകാലം, ഏകദേശം ക്രി.മു. File:China, Qing dynasty (1644-1911), Kangxi reign - Libation Cup - 1920.424 - Cleveland Museum of Art.tif|- [[ജേഡ്]] ലിബേഷൻ കപ്പ്, [[ക്വിംഗ് രാജവംശം]], 1661–1722 എ.ഡി. File:Miki in Itsukushima Shrine 2.jpg|2017-ൽ ജപ്പാനിലെ [[ഇത്സുകുഷിമ ദേവാലയത്തിൽ]] ''[[ഒമിക്കി]]'' എന്ന പേരിൽ വഴിപാടുകൾ അർപ്പിക്കു.ന്നു </gallery> ====ചൈന==== ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പരമ്പരാഗതമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന വെങ്കല പാത്രമായ [[Jue (vessel)|ജൂവിന്]] വലിയ ഒരു വെളിയിലേക്കൊഴുകുന്ന ചുണ്ട് ഉണ്ട്. വലിയ ഒരു കപ്പിനെക്കാൾ ഒരു തരം ജഗ്ഗായി ഇതിനെ കണക്കാക്കാം. ആധുനിക ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ, അരിയോ വീഞ്ഞോ ചായയോ ഒരു ബലിപീഠത്തിന്റെയോ ശവകുടീരത്തിന്റെയോ മുന്നിൽ വലത്തുനിന്ന് ഇടത്തോട്ട് തിരശ്ചീനമായി രണ്ട് കൈകളും ഉപയോഗിച്ച് ദൈവങ്ങൾക്ക് സമർപ്പിക്കുകയും മരിച്ചയാളുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം ഒഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സാധാരണയായി യാഗപീഠത്തിൽ കുറച്ചുനേരം വയ്ക്കുന്നതിനു മുമ്പ്, ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. ദേവന്മാരെ ബഹുമാനിക്കുന്ന കൂടുതൽ വിപുലമായ ചടങ്ങുകളിൽ, കത്തുന്ന കടലാസ് വഴിപാടുകൾക്ക് മുകളിലാണ് ലിബേഷൻ നടത്തേണ്ടത്; അതേസമയം മരിച്ചയാൾക്ക് വേണ്ടി വീഞ്ഞ് നിലത്ത് ഒഴിക്കുക മാത്രമേ ചെയ്യൂ. ==== ജപ്പാൻ ==== ജാപ്പനീസ് ലിബേഷനിൽ ദ്രാവക വഴിപാട് അനുയോജ്യമായ ഒരു പാത്രത്തിൽ ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. അതേസമയം മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾ പങ്കെടുക്കുന്നവർ കുടിക്കുന്നു. ഷിന്റോയിൽ, ലിബേഷൻ രീതിയും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന പാനീയവും മിക്കി (神酒) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അത് അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ "ദൈവങ്ങളുടെ മദ്യം" എന്നാണ്. ഒരു ഷിന്റോ ദേവാലയത്തിലെ ഒരു ചടങ്ങിൽ, ഇത് സാധാരണയായി നിസ്കാരത്തോടൊപ്പമാണ് ചെയ്യുന്നത്, എന്നാൽ ഒരു വീട്ടിലെ ആരാധനാലയത്തിൽ, എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെ മാറ്റാവുന്ന ശുദ്ധജലം ഉപയോഗിക്കാം. അലങ്കാരങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ ഒരു വെളുത്ത പോർസലൈൻ അല്ലെങ്കിൽ ലോഹ കപ്പിൽ ഇത് വിളമ്പുന്നു. [[File:Ainu ikupasuy (libation stick), katsura tree II.JPG|thumb|300px|A [[Cercidiphyllum|katsura tree]] ikupasuy]] [[Ainu people|ഐനു,]] ജനതയ്ക്കിടയിൽ ഇക്കുപസുയ് എന്ന കൊത്തുപണി ചെയ്ത മരോപകരണം ഉപയോഗിച്ചാണ് പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നത്. "നാവ്" ഉള്ള ഒരു മരോപകരണമാണിത്. കൂർത്ത അറ്റം<ref>{{Cite web |title=British Museum - ceremonial equipment / ikupasuy |url=https://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=3125361&partId=1&object=31180&page=1 |access-date=19 July 2015 |website=British Museum}}</ref> അതിൽ നിന്ന് [[Millet beer|മില്ലറ്റ് ബിയർ]] അല്ലെങ്കിൽ [[സേക്|സേക്ക്]] ആരാധനാ വസ്തുവിൽ ഒഴിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Ainu: Spirit of a Northern People |url=http://www.mnh.si.edu/arctic/ainu/html/room05.html |access-date=19 July 2015 |website=si.edu}}</ref> === സൈബീരിയൻ ഷാമനിസം === സൈബീരിയൻ ജനതയ്ക്കിടയിലെ ഷാമനിസം പൊതുവെ ഷാമനിസത്തിന്റെ സവിശേഷതയായ വലിയ വൈവിധ്യം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. <ref name=div>{{harvnb|Hoppál|2005|p=15}}.</ref> അൽതായ് പർവതനിരകൾക്ക് സമീപമുള്ള നിരവധി ആളുകൾക്കിടയിൽ, ഒരു ഷാമന്റെ പുതിയ ഡ്രം ഒരു പ്രത്യേക ആചാരത്തിലൂടെ കടന്നുപോകണം. ഇത് "ഡ്രം ഉത്തേജിപ്പിക്കൽ" ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു: പുതിയ ഡ്രമ്മിനായി മരവും തൊലിയും നൽകിയ മരവും മാനും അവരുടെ മുഴുവൻ ജീവിതവും വിവരിക്കുകയും ഷാമനെ സേവിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ആചാരം തന്നെ ഒരു ലിബേഷനാണ്: ഡ്രമ്മിന്റെ തൊലിയിലും മരത്തിലും ബിയർ ഒഴിക്കുന്നു. ഈ വസ്തുക്കൾ "ജീവൻ പ്രാപിക്കുകയും" മരത്തിന്റെയും മാനിന്റെയും പേരിൽ ഷാമന്റെ ശബ്ദത്തോടെ സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ട്യൂബലാറുകളിൽ, കൂടാതെ, ഷാമൻ മൃഗത്തിന്റെ ശബ്ദവും അതിന്റെ പെരുമാറ്റവും അനുകരിക്കുന്നു. <ref>{{harvnb|Eliade|2004|loc=ch. 5}}, which discusses the symbolism of the shamanic drum and costume, in the subsection about the drum.</ref> == ആധുനിക ആചാരങ്ങൾ == === ആധുനിക പാനീയങ്ങൾ ഒഴിക്കൽ === [[ക്യൂബ]]യിൽ, "പാരാ ലോസ് സാന്റോസ്" ('വിശുദ്ധന്മാർക്ക്') എന്ന് പറയുമ്പോൾ ഒരാളുടെ ഗ്ലാസിൽ നിന്ന് ഒരു തുള്ളി അല്ലെങ്കിൽ രണ്ട് തുള്ളി റം ഒഴിക്കുന്നത് വ്യാപകമായ ഒരു ആചാരമാണ്. കാച്ചസ കുടിക്കുമ്പോൾ സമാനമായ ഒരു ആചാരം ബ്രസീലിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അതിൽ നിന്ന് "പാരാ ഒ സാന്റോ" അല്ലെങ്കിൽ "പാരാ ഒ സാന്റിൻഹോ" എന്ന തുള്ളിമരുന്ന് നൽകുന്നു. ഫിലിപ്പീൻസിലെ മിൻഡാനാവോയിലെ വിസയക്കാർക്കിടയിലുള്ള ആചാരത്തിന് സമാനമാണ് ഈ ആചാരങ്ങൾ, അവിടെ കുപ്പി തുറക്കുമ്പോൾ റം ഒഴിക്കുകയും "പാര സ യവ" ('പിശാചിന്') എന്ന മദ്യം ചേർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.soydelcaribe.com/edicion/ed23/ron-esp.asp |title=Soy del Caribe - Edición No.23 - Reportaje {{!}} El Ron de Cuba, con su toque de siglos<!-- Bot generated title --> |access-date=2007-08-13 |archive-date=2012-09-13 |archive-url=https://archive.today/20120913064729/http://www.soydelcaribe.com/edicion/ed23/ron-esp.asp |url-status=bot: unknown }}</ref> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] s6x6d09sriau44rwnb0euj4idj1ok25 4642936 4642935 2026-07-03T11:36:48Z Meenakshi nandhini 99060 /* ആധുനിക പാനീയങ്ങൾ ഒഴിക്കൽ */ 4642936 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ ഒരു ഏറ്റുപറച്ചിൽ സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> തുടർന്ന്, ദാതാക്കൾ (അഹ്മ്യ വെയ് အမျှဝေ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ മൂന്ന് തവണ ചൊല്ലി പുണ്യം വിതരണം ചെയ്യുന്നു:<ref name="dpb"/> {{blockquote|(കേൾക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാവർക്കും), നമ്മുടെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും പങ്കിടുന്നു.<br />''{{lang|my-Latn|(Kya kya thahmya), ahmya ahmya ahmya yu daw mu gya ba gon law}}''<br />({{lang|my|(ကြားကြားသမျှ) အမျှ အမျှ အမျှ ယူတော်မူကြပါ ကုန်လော}})}} [[File:Yezetcha ceremony.PNG|thumb|upright=1.5|1900-ൽ ബർമീസ് ബുദ്ധമതക്കാരുടെ ജലപാന ചടങ്ങ്]] തുടർന്ന്, ഏകസ്വരത്തിൽ, പങ്കെടുക്കുന്നവർ സ്ഥിരീകരണ പ്രഖ്യാപനം മൂന്ന് തവണ ആവർത്തിക്കുന്നു: താഡു (သာဓု, സാധു), പാലിയിൽ "നന്നായി ചെയ്തു" എന്നർത്ഥം, ഇത് ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസികളിൽ ആമേൻ എന്നതിന് സമാനമാണ്. പിന്നീട്, ശുദ്ധീകരിച്ച വെള്ളം പുറത്തെ മണ്ണിൽ ഒഴിച്ച്, വെള്ളം [[Vasudhara|വസുധാരയിലേക്ക്]] തിരികെ നൽകുന്നു. ഈ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കാൻ ഭൂമി ദേവതയായ വസുധരയെ വിളിക്കുന്നു.<ref name="spi"/> കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിന് മുമ്പ്, ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ കിരീടധാരണ വേളയിലും ജലശുദ്ധീകരണ ചടങ്ങ് നടത്തിയിരുന്നു. ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ ശരിയായ അനുഷ്ഠാനത്തെ വിവരിക്കുന്ന 1849-ലെ റാസ തേവാക്ക ദിപാനി കിയാൻ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇത് നടത്തിയിരുന്നു. <ref>{{cite web |url=http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |title=The AungZay Institute Inc. - Notes on Statecraft |access-date=2010-06-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090525211535/http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |archive-date=2009-05-25 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |title=Archived copy |access-date=2014-01-05 |archive-date=2011-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727183313/http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |url-status=dead }}</ref> വസുധരയ്ക്ക് ജലം അർപ്പിക്കുന്നതിന് ബുദ്ധമതത്തിന് മുമ്പുള്ള വേരുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കാമെങ്കിലും, പ്രേതങ്ങളായി മാറിയ തന്റെ പൂർവ്വികരുമായി തന്റെ പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനായി, ജലശുദ്ധീകരണം നടത്തിയ രാജാവ് [[ബിംബിസാരൻബിംബിസാരനാണ്]] ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite book |title=Traditions of Buddhist Practice in Burma |last=Houtman |first=Gustaaf |year=1990 |publisher=ILCAA |pages=53–55 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |title=Archived copy |website=www.usamyanmar.net |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308222820/http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |archive-date=8 March 2021 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.budsir.org/E_hist43.htm|title=The king performs merit in the name of his ancestors reborn as petas (hungry ghosts); the peta rejoice in the act and receive a share of the merit|year=2002|work=Mahidol University|access-date=28 February 2012}}</ref> തായ്, ലാവോഷ്യൻ ബുദ്ധമത ആചാരങ്ങളുടെ അവസാനത്തിലും പുണ്യം കൈമാറുന്നതിനായി ഈ ചടങ്ങ് ആചരിക്കപ്പെടുന്നു, ഇവിടെ ഇതിനെ യഥാക്രമം ക്രുവാത് നാം (กรวดน้ำ) എന്നും യാത് നാം എന്നും വിളിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|last=Hayashi|first=Yukio|title=Practical Buddhism among the Thai-Lao: religion in the making of a region|publisher=Trans Pacific Press|year=2003|pages=146–147|isbn=978-4-87698-454-1}}</ref> <gallery widths=180> File:MET 19 135 29.jpg|ജലയാഗങ്ങൾക്കുള്ള നേപ്പാളിലെ ഈർ, 19-ാം നൂറ്റാണ്ട് File:Clevelandart 1960.42.jpg|വെങ്കല ചൈനീസ് ലിബേഷൻ കപ്പ് ''([[ജൂ (പാത്രം)|ജൂ]])'', [[ഷാങ് രാജവംശത്തിന്റെ]] അവസാനകാലം, ഏകദേശം ക്രി.മു. File:China, Qing dynasty (1644-1911), Kangxi reign - Libation Cup - 1920.424 - Cleveland Museum of Art.tif|- [[ജേഡ്]] ലിബേഷൻ കപ്പ്, [[ക്വിംഗ് രാജവംശം]], 1661–1722 എ.ഡി. File:Miki in Itsukushima Shrine 2.jpg|2017-ൽ ജപ്പാനിലെ [[ഇത്സുകുഷിമ ദേവാലയത്തിൽ]] ''[[ഒമിക്കി]]'' എന്ന പേരിൽ വഴിപാടുകൾ അർപ്പിക്കു.ന്നു </gallery> ====ചൈന==== ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പരമ്പരാഗതമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന വെങ്കല പാത്രമായ [[Jue (vessel)|ജൂവിന്]] വലിയ ഒരു വെളിയിലേക്കൊഴുകുന്ന ചുണ്ട് ഉണ്ട്. വലിയ ഒരു കപ്പിനെക്കാൾ ഒരു തരം ജഗ്ഗായി ഇതിനെ കണക്കാക്കാം. ആധുനിക ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ, അരിയോ വീഞ്ഞോ ചായയോ ഒരു ബലിപീഠത്തിന്റെയോ ശവകുടീരത്തിന്റെയോ മുന്നിൽ വലത്തുനിന്ന് ഇടത്തോട്ട് തിരശ്ചീനമായി രണ്ട് കൈകളും ഉപയോഗിച്ച് ദൈവങ്ങൾക്ക് സമർപ്പിക്കുകയും മരിച്ചയാളുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം ഒഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സാധാരണയായി യാഗപീഠത്തിൽ കുറച്ചുനേരം വയ്ക്കുന്നതിനു മുമ്പ്, ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. ദേവന്മാരെ ബഹുമാനിക്കുന്ന കൂടുതൽ വിപുലമായ ചടങ്ങുകളിൽ, കത്തുന്ന കടലാസ് വഴിപാടുകൾക്ക് മുകളിലാണ് ലിബേഷൻ നടത്തേണ്ടത്; അതേസമയം മരിച്ചയാൾക്ക് വേണ്ടി വീഞ്ഞ് നിലത്ത് ഒഴിക്കുക മാത്രമേ ചെയ്യൂ. ==== ജപ്പാൻ ==== ജാപ്പനീസ് ലിബേഷനിൽ ദ്രാവക വഴിപാട് അനുയോജ്യമായ ഒരു പാത്രത്തിൽ ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. അതേസമയം മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾ പങ്കെടുക്കുന്നവർ കുടിക്കുന്നു. ഷിന്റോയിൽ, ലിബേഷൻ രീതിയും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന പാനീയവും മിക്കി (神酒) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അത് അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ "ദൈവങ്ങളുടെ മദ്യം" എന്നാണ്. ഒരു ഷിന്റോ ദേവാലയത്തിലെ ഒരു ചടങ്ങിൽ, ഇത് സാധാരണയായി നിസ്കാരത്തോടൊപ്പമാണ് ചെയ്യുന്നത്, എന്നാൽ ഒരു വീട്ടിലെ ആരാധനാലയത്തിൽ, എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെ മാറ്റാവുന്ന ശുദ്ധജലം ഉപയോഗിക്കാം. അലങ്കാരങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ ഒരു വെളുത്ത പോർസലൈൻ അല്ലെങ്കിൽ ലോഹ കപ്പിൽ ഇത് വിളമ്പുന്നു. [[File:Ainu ikupasuy (libation stick), katsura tree II.JPG|thumb|300px|A [[Cercidiphyllum|katsura tree]] ikupasuy]] [[Ainu people|ഐനു,]] ജനതയ്ക്കിടയിൽ ഇക്കുപസുയ് എന്ന കൊത്തുപണി ചെയ്ത മരോപകരണം ഉപയോഗിച്ചാണ് പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നത്. "നാവ്" ഉള്ള ഒരു മരോപകരണമാണിത്. കൂർത്ത അറ്റം<ref>{{Cite web |title=British Museum - ceremonial equipment / ikupasuy |url=https://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=3125361&partId=1&object=31180&page=1 |access-date=19 July 2015 |website=British Museum}}</ref> അതിൽ നിന്ന് [[Millet beer|മില്ലറ്റ് ബിയർ]] അല്ലെങ്കിൽ [[സേക്|സേക്ക്]] ആരാധനാ വസ്തുവിൽ ഒഴിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Ainu: Spirit of a Northern People |url=http://www.mnh.si.edu/arctic/ainu/html/room05.html |access-date=19 July 2015 |website=si.edu}}</ref> === സൈബീരിയൻ ഷാമനിസം === സൈബീരിയൻ ജനതയ്ക്കിടയിലെ ഷാമനിസം പൊതുവെ ഷാമനിസത്തിന്റെ സവിശേഷതയായ വലിയ വൈവിധ്യം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. <ref name=div>{{harvnb|Hoppál|2005|p=15}}.</ref> അൽതായ് പർവതനിരകൾക്ക് സമീപമുള്ള നിരവധി ആളുകൾക്കിടയിൽ, ഒരു ഷാമന്റെ പുതിയ ഡ്രം ഒരു പ്രത്യേക ആചാരത്തിലൂടെ കടന്നുപോകണം. ഇത് "ഡ്രം ഉത്തേജിപ്പിക്കൽ" ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു: പുതിയ ഡ്രമ്മിനായി മരവും തൊലിയും നൽകിയ മരവും മാനും അവരുടെ മുഴുവൻ ജീവിതവും വിവരിക്കുകയും ഷാമനെ സേവിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ആചാരം തന്നെ ഒരു ലിബേഷനാണ്: ഡ്രമ്മിന്റെ തൊലിയിലും മരത്തിലും ബിയർ ഒഴിക്കുന്നു. ഈ വസ്തുക്കൾ "ജീവൻ പ്രാപിക്കുകയും" മരത്തിന്റെയും മാനിന്റെയും പേരിൽ ഷാമന്റെ ശബ്ദത്തോടെ സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ട്യൂബലാറുകളിൽ, കൂടാതെ, ഷാമൻ മൃഗത്തിന്റെ ശബ്ദവും അതിന്റെ പെരുമാറ്റവും അനുകരിക്കുന്നു. <ref>{{harvnb|Eliade|2004|loc=ch. 5}}, which discusses the symbolism of the shamanic drum and costume, in the subsection about the drum.</ref> == ആധുനിക ആചാരങ്ങൾ == === ആധുനിക പാനീയങ്ങൾ ഒഴിക്കൽ === [[ക്യൂബ]]യിൽ, "പാരാ ലോസ് സാന്റോസ്" ('വിശുദ്ധന്മാർക്ക്') എന്ന് പറയുമ്പോൾ ഒരാളുടെ ഗ്ലാസിൽ നിന്ന് ഒരു തുള്ളി അല്ലെങ്കിൽ രണ്ട് തുള്ളി റം ഒഴിക്കുന്നത് വ്യാപകമായ ഒരു ആചാരമാണ്. കാച്ചസ കുടിക്കുമ്പോൾ സമാനമായ ഒരു ആചാരം ബ്രസീലിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അതിൽ നിന്ന് "പാരാ ഒ സാന്റോ" അല്ലെങ്കിൽ "പാരാ ഒ സാന്റിൻഹോ" എന്ന തുള്ളിമരുന്ന് നൽകുന്നു. ഫിലിപ്പീൻസിലെ മിൻഡാനാവോയിലെ വിസയക്കാർക്കിടയിലുള്ള ആചാരത്തിന് സമാനമാണ് ഈ ആചാരങ്ങൾ, അവിടെ കുപ്പി തുറക്കുമ്പോൾ റം ഒഴിക്കുകയും "പാര സ യവ" ('പിശാചിന്') എന്ന മദ്യം ചേർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.soydelcaribe.com/edicion/ed23/ron-esp.asp |title=Soy del Caribe - Edición No.23 - Reportaje {{!}} El Ron de Cuba, con su toque de siglos<!-- Bot generated title --> |access-date=2007-08-13 |archive-date=2012-09-13 |archive-url=https://archive.today/20120913064729/http://www.soydelcaribe.com/edicion/ed23/ron-esp.asp |url-status=bot: unknown }}</ref> [[റഷ്യ]]യിലും കോമൺ‌വെൽത്ത് ഓഫ് ഇൻഡിപെൻഡന്റ് സ്റ്റേറ്റ്സിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിലും, ശവക്കുഴിയിലേക്ക് വോഡ്ക ഒഴിക്കുന്ന ഒരു പാരമ്പര്യമുണ്ട്. ഇത് ഡിസിയാഡി ആചാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കാം. വൈൻ സാംസ്കാരികമായി കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമുള്ള പങ്ക് വഹിക്കുന്ന ജോർജിയയിൽ, മരിച്ച എല്ലാവരുടെയും സ്മരണയ്ക്കായി, പ്രത്യേകിച്ച് ഈസ്റ്ററിന് മുമ്പ്, ശവക്കുഴികളിൽ ഒരു ഗ്ലാസ് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] iirwr0e3dq720xd1grv4usgsae2qr8y 4642937 4642936 2026-07-03T11:40:26Z Meenakshi nandhini 99060 /* ആധുനിക പാനീയങ്ങൾ ഒഴിക്കൽ */ 4642937 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ ഒരു ഏറ്റുപറച്ചിൽ സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> തുടർന്ന്, ദാതാക്കൾ (അഹ്മ്യ വെയ് အမျှဝေ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ മൂന്ന് തവണ ചൊല്ലി പുണ്യം വിതരണം ചെയ്യുന്നു:<ref name="dpb"/> {{blockquote|(കേൾക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാവർക്കും), നമ്മുടെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും പങ്കിടുന്നു.<br />''{{lang|my-Latn|(Kya kya thahmya), ahmya ahmya ahmya yu daw mu gya ba gon law}}''<br />({{lang|my|(ကြားကြားသမျှ) အမျှ အမျှ အမျှ ယူတော်မူကြပါ ကုန်လော}})}} [[File:Yezetcha ceremony.PNG|thumb|upright=1.5|1900-ൽ ബർമീസ് ബുദ്ധമതക്കാരുടെ ജലപാന ചടങ്ങ്]] തുടർന്ന്, ഏകസ്വരത്തിൽ, പങ്കെടുക്കുന്നവർ സ്ഥിരീകരണ പ്രഖ്യാപനം മൂന്ന് തവണ ആവർത്തിക്കുന്നു: താഡു (သာဓု, സാധു), പാലിയിൽ "നന്നായി ചെയ്തു" എന്നർത്ഥം, ഇത് ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസികളിൽ ആമേൻ എന്നതിന് സമാനമാണ്. പിന്നീട്, ശുദ്ധീകരിച്ച വെള്ളം പുറത്തെ മണ്ണിൽ ഒഴിച്ച്, വെള്ളം [[Vasudhara|വസുധാരയിലേക്ക്]] തിരികെ നൽകുന്നു. ഈ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കാൻ ഭൂമി ദേവതയായ വസുധരയെ വിളിക്കുന്നു.<ref name="spi"/> കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിന് മുമ്പ്, ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ കിരീടധാരണ വേളയിലും ജലശുദ്ധീകരണ ചടങ്ങ് നടത്തിയിരുന്നു. ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ ശരിയായ അനുഷ്ഠാനത്തെ വിവരിക്കുന്ന 1849-ലെ റാസ തേവാക്ക ദിപാനി കിയാൻ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇത് നടത്തിയിരുന്നു. <ref>{{cite web |url=http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |title=The AungZay Institute Inc. - Notes on Statecraft |access-date=2010-06-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090525211535/http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |archive-date=2009-05-25 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |title=Archived copy |access-date=2014-01-05 |archive-date=2011-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727183313/http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |url-status=dead }}</ref> വസുധരയ്ക്ക് ജലം അർപ്പിക്കുന്നതിന് ബുദ്ധമതത്തിന് മുമ്പുള്ള വേരുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കാമെങ്കിലും, പ്രേതങ്ങളായി മാറിയ തന്റെ പൂർവ്വികരുമായി തന്റെ പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനായി, ജലശുദ്ധീകരണം നടത്തിയ രാജാവ് [[ബിംബിസാരൻബിംബിസാരനാണ്]] ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite book |title=Traditions of Buddhist Practice in Burma |last=Houtman |first=Gustaaf |year=1990 |publisher=ILCAA |pages=53–55 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |title=Archived copy |website=www.usamyanmar.net |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308222820/http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |archive-date=8 March 2021 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.budsir.org/E_hist43.htm|title=The king performs merit in the name of his ancestors reborn as petas (hungry ghosts); the peta rejoice in the act and receive a share of the merit|year=2002|work=Mahidol University|access-date=28 February 2012}}</ref> തായ്, ലാവോഷ്യൻ ബുദ്ധമത ആചാരങ്ങളുടെ അവസാനത്തിലും പുണ്യം കൈമാറുന്നതിനായി ഈ ചടങ്ങ് ആചരിക്കപ്പെടുന്നു, ഇവിടെ ഇതിനെ യഥാക്രമം ക്രുവാത് നാം (กรวดน้ำ) എന്നും യാത് നാം എന്നും വിളിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|last=Hayashi|first=Yukio|title=Practical Buddhism among the Thai-Lao: religion in the making of a region|publisher=Trans Pacific Press|year=2003|pages=146–147|isbn=978-4-87698-454-1}}</ref> <gallery widths=180> File:MET 19 135 29.jpg|ജലയാഗങ്ങൾക്കുള്ള നേപ്പാളിലെ ഈർ, 19-ാം നൂറ്റാണ്ട് File:Clevelandart 1960.42.jpg|വെങ്കല ചൈനീസ് ലിബേഷൻ കപ്പ് ''([[ജൂ (പാത്രം)|ജൂ]])'', [[ഷാങ് രാജവംശത്തിന്റെ]] അവസാനകാലം, ഏകദേശം ക്രി.മു. File:China, Qing dynasty (1644-1911), Kangxi reign - Libation Cup - 1920.424 - Cleveland Museum of Art.tif|- [[ജേഡ്]] ലിബേഷൻ കപ്പ്, [[ക്വിംഗ് രാജവംശം]], 1661–1722 എ.ഡി. File:Miki in Itsukushima Shrine 2.jpg|2017-ൽ ജപ്പാനിലെ [[ഇത്സുകുഷിമ ദേവാലയത്തിൽ]] ''[[ഒമിക്കി]]'' എന്ന പേരിൽ വഴിപാടുകൾ അർപ്പിക്കു.ന്നു </gallery> ====ചൈന==== ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പരമ്പരാഗതമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന വെങ്കല പാത്രമായ [[Jue (vessel)|ജൂവിന്]] വലിയ ഒരു വെളിയിലേക്കൊഴുകുന്ന ചുണ്ട് ഉണ്ട്. വലിയ ഒരു കപ്പിനെക്കാൾ ഒരു തരം ജഗ്ഗായി ഇതിനെ കണക്കാക്കാം. ആധുനിക ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ, അരിയോ വീഞ്ഞോ ചായയോ ഒരു ബലിപീഠത്തിന്റെയോ ശവകുടീരത്തിന്റെയോ മുന്നിൽ വലത്തുനിന്ന് ഇടത്തോട്ട് തിരശ്ചീനമായി രണ്ട് കൈകളും ഉപയോഗിച്ച് ദൈവങ്ങൾക്ക് സമർപ്പിക്കുകയും മരിച്ചയാളുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം ഒഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സാധാരണയായി യാഗപീഠത്തിൽ കുറച്ചുനേരം വയ്ക്കുന്നതിനു മുമ്പ്, ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. ദേവന്മാരെ ബഹുമാനിക്കുന്ന കൂടുതൽ വിപുലമായ ചടങ്ങുകളിൽ, കത്തുന്ന കടലാസ് വഴിപാടുകൾക്ക് മുകളിലാണ് ലിബേഷൻ നടത്തേണ്ടത്; അതേസമയം മരിച്ചയാൾക്ക് വേണ്ടി വീഞ്ഞ് നിലത്ത് ഒഴിക്കുക മാത്രമേ ചെയ്യൂ. ==== ജപ്പാൻ ==== ജാപ്പനീസ് ലിബേഷനിൽ ദ്രാവക വഴിപാട് അനുയോജ്യമായ ഒരു പാത്രത്തിൽ ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. അതേസമയം മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾ പങ്കെടുക്കുന്നവർ കുടിക്കുന്നു. ഷിന്റോയിൽ, ലിബേഷൻ രീതിയും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന പാനീയവും മിക്കി (神酒) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അത് അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ "ദൈവങ്ങളുടെ മദ്യം" എന്നാണ്. ഒരു ഷിന്റോ ദേവാലയത്തിലെ ഒരു ചടങ്ങിൽ, ഇത് സാധാരണയായി നിസ്കാരത്തോടൊപ്പമാണ് ചെയ്യുന്നത്, എന്നാൽ ഒരു വീട്ടിലെ ആരാധനാലയത്തിൽ, എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെ മാറ്റാവുന്ന ശുദ്ധജലം ഉപയോഗിക്കാം. അലങ്കാരങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ ഒരു വെളുത്ത പോർസലൈൻ അല്ലെങ്കിൽ ലോഹ കപ്പിൽ ഇത് വിളമ്പുന്നു. [[File:Ainu ikupasuy (libation stick), katsura tree II.JPG|thumb|300px|A [[Cercidiphyllum|katsura tree]] ikupasuy]] [[Ainu people|ഐനു,]] ജനതയ്ക്കിടയിൽ ഇക്കുപസുയ് എന്ന കൊത്തുപണി ചെയ്ത മരോപകരണം ഉപയോഗിച്ചാണ് പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നത്. "നാവ്" ഉള്ള ഒരു മരോപകരണമാണിത്. കൂർത്ത അറ്റം<ref>{{Cite web |title=British Museum - ceremonial equipment / ikupasuy |url=https://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=3125361&partId=1&object=31180&page=1 |access-date=19 July 2015 |website=British Museum}}</ref> അതിൽ നിന്ന് [[Millet beer|മില്ലറ്റ് ബിയർ]] അല്ലെങ്കിൽ [[സേക്|സേക്ക്]] ആരാധനാ വസ്തുവിൽ ഒഴിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Ainu: Spirit of a Northern People |url=http://www.mnh.si.edu/arctic/ainu/html/room05.html |access-date=19 July 2015 |website=si.edu}}</ref> === സൈബീരിയൻ ഷാമനിസം === സൈബീരിയൻ ജനതയ്ക്കിടയിലെ ഷാമനിസം പൊതുവെ ഷാമനിസത്തിന്റെ സവിശേഷതയായ വലിയ വൈവിധ്യം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. <ref name=div>{{harvnb|Hoppál|2005|p=15}}.</ref> അൽതായ് പർവതനിരകൾക്ക് സമീപമുള്ള നിരവധി ആളുകൾക്കിടയിൽ, ഒരു ഷാമന്റെ പുതിയ ഡ്രം ഒരു പ്രത്യേക ആചാരത്തിലൂടെ കടന്നുപോകണം. ഇത് "ഡ്രം ഉത്തേജിപ്പിക്കൽ" ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു: പുതിയ ഡ്രമ്മിനായി മരവും തൊലിയും നൽകിയ മരവും മാനും അവരുടെ മുഴുവൻ ജീവിതവും വിവരിക്കുകയും ഷാമനെ സേവിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ആചാരം തന്നെ ഒരു ലിബേഷനാണ്: ഡ്രമ്മിന്റെ തൊലിയിലും മരത്തിലും ബിയർ ഒഴിക്കുന്നു. ഈ വസ്തുക്കൾ "ജീവൻ പ്രാപിക്കുകയും" മരത്തിന്റെയും മാനിന്റെയും പേരിൽ ഷാമന്റെ ശബ്ദത്തോടെ സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ട്യൂബലാറുകളിൽ, കൂടാതെ, ഷാമൻ മൃഗത്തിന്റെ ശബ്ദവും അതിന്റെ പെരുമാറ്റവും അനുകരിക്കുന്നു. <ref>{{harvnb|Eliade|2004|loc=ch. 5}}, which discusses the symbolism of the shamanic drum and costume, in the subsection about the drum.</ref> == ആധുനിക ആചാരങ്ങൾ == === ആധുനിക പാനീയങ്ങൾ ഒഴിക്കൽ === [[ക്യൂബ]]യിൽ, "പാരാ ലോസ് സാന്റോസ്" ('വിശുദ്ധന്മാർക്ക്') എന്ന് പറയുമ്പോൾ ഒരാളുടെ ഗ്ലാസിൽ നിന്ന് ഒരു തുള്ളി അല്ലെങ്കിൽ രണ്ട് തുള്ളി റം ഒഴിക്കുന്നത് വ്യാപകമായ ഒരു ആചാരമാണ്. കാച്ചസ കുടിക്കുമ്പോൾ സമാനമായ ഒരു ആചാരം ബ്രസീലിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അതിൽ നിന്ന് "പാരാ ഒ സാന്റോ" അല്ലെങ്കിൽ "പാരാ ഒ സാന്റിൻഹോ" എന്ന തുള്ളിമരുന്ന് നൽകുന്നു. ഫിലിപ്പീൻസിലെ മിൻഡാനാവോയിലെ വിസയക്കാർക്കിടയിലുള്ള ആചാരത്തിന് സമാനമാണ് ഈ ആചാരങ്ങൾ, അവിടെ കുപ്പി തുറക്കുമ്പോൾ റം ഒഴിക്കുകയും "പാര സ യവ" ('പിശാചിന്') എന്ന മദ്യം ചേർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.soydelcaribe.com/edicion/ed23/ron-esp.asp |title=Soy del Caribe - Edición No.23 - Reportaje {{!}} El Ron de Cuba, con su toque de siglos<!-- Bot generated title --> |access-date=2007-08-13 |archive-date=2012-09-13 |archive-url=https://archive.today/20120913064729/http://www.soydelcaribe.com/edicion/ed23/ron-esp.asp |url-status=bot: unknown }}</ref> [[റഷ്യ]]യിലും കോമൺ‌വെൽത്ത് ഓഫ് ഇൻഡിപെൻഡന്റ് സ്റ്റേറ്റ്സിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിലും, ശവക്കുഴിയിലേക്ക് വോഡ്ക ഒഴിക്കുന്ന ഒരു പാരമ്പര്യമുണ്ട്. ഇത് ഡിസിയാഡി ആചാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കാം. വൈൻ സാംസ്കാരികമായി കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമുള്ള പങ്ക് വഹിക്കുന്ന ജോർജിയയിൽ, മരിച്ച എല്ലാവരുടെയും സ്മരണയ്ക്കായി, പ്രത്യേകിച്ച് ഈസ്റ്ററിന് മുമ്പ്, ശവക്കുഴികളിൽ ഒരു ഗ്ലാസ് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ആധുനിക അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ, മരിച്ച വ്യക്തിയുടെ പേരിൽ വിവിധ അവസരങ്ങളിൽ, സാധാരണയായി സ്വകാര്യ സാഹചര്യങ്ങളിൽ സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ സാമൂഹികമായി മദ്യപിക്കുമ്പോൾ, ലിബേഷനുകൾ നൽകാറുണ്ട്. മദ്യപിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് മാൾട്ട് മദ്യം ഒഴിക്കുന്ന ഒരു പാരമ്പര്യവുമുണ്ട്. ഇത് പ്രത്യേകിച്ച് ആഫ്രിക്കൻ അമേരിക്കൻ റാപ്പർമാരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇതിനെ മരിച്ചുപോയ സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് "ടിപ്പിംഗ്", <ref>{{cite web|url=http://www.40ozmaltliquor.com/tipping.html|title=40ozMaltLiquor.com|access-date=2010-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20100307031256/http://www.40ozmaltliquor.com/tipping.html|archive-date=2010-03-07|url-status=dead}}</ref> അല്ലെങ്കിൽ "ഒന്ന് ഒഴിക്കൽ" എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ബോയ്‌സ് എൻ ദി ഹുഡ് പോലുള്ള സിനിമകളിൽ ഈ രീതി റെക്കോർഡുചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ 1993-ൽ ഡിആർഎസിന്റെ "ഗാങ്‌സ്റ്റ ലീൻ (ദിസ് ഈസ് ഫോർ മൈ ഹോമീസ്)" ("ഐ ടിപ്പ് മൈ 40 ടു യുവർ മെമ്മറി"), 1994-ൽ 2പാക്കിന്റെ "പോർ ഔട്ട് എ ലിറ്റിൽ ലിക്കർ" തുടങ്ങിയ വിവിധ ഗാനങ്ങളിൽ ഇത് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള സമാനമായ ആചാരങ്ങളെപ്പോലെ, വിവിധ പ്രതീകാത്മക വാക്യങ്ങളും പകരുന്നതിനൊപ്പം ഉണ്ട്. ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] s1ced4drpszotbzv5fvghlho9mlgkwe 4642940 4642937 2026-07-03T11:55:30Z Meenakshi nandhini 99060 /* ആധുനിക പാനീയങ്ങൾ ഒഴിക്കൽ */ 4642940 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ ഒരു ഏറ്റുപറച്ചിൽ സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> തുടർന്ന്, ദാതാക്കൾ (അഹ്മ്യ വെയ് အမျှဝေ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ മൂന്ന് തവണ ചൊല്ലി പുണ്യം വിതരണം ചെയ്യുന്നു:<ref name="dpb"/> {{blockquote|(കേൾക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാവർക്കും), നമ്മുടെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും പങ്കിടുന്നു.<br />''{{lang|my-Latn|(Kya kya thahmya), ahmya ahmya ahmya yu daw mu gya ba gon law}}''<br />({{lang|my|(ကြားကြားသမျှ) အမျှ အမျှ အမျှ ယူတော်မူကြပါ ကုန်လော}})}} [[File:Yezetcha ceremony.PNG|thumb|upright=1.5|1900-ൽ ബർമീസ് ബുദ്ധമതക്കാരുടെ ജലപാന ചടങ്ങ്]] തുടർന്ന്, ഏകസ്വരത്തിൽ, പങ്കെടുക്കുന്നവർ സ്ഥിരീകരണ പ്രഖ്യാപനം മൂന്ന് തവണ ആവർത്തിക്കുന്നു: താഡു (သာဓု, സാധു), പാലിയിൽ "നന്നായി ചെയ്തു" എന്നർത്ഥം, ഇത് ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസികളിൽ ആമേൻ എന്നതിന് സമാനമാണ്. പിന്നീട്, ശുദ്ധീകരിച്ച വെള്ളം പുറത്തെ മണ്ണിൽ ഒഴിച്ച്, വെള്ളം [[Vasudhara|വസുധാരയിലേക്ക്]] തിരികെ നൽകുന്നു. ഈ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കാൻ ഭൂമി ദേവതയായ വസുധരയെ വിളിക്കുന്നു.<ref name="spi"/> കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിന് മുമ്പ്, ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ കിരീടധാരണ വേളയിലും ജലശുദ്ധീകരണ ചടങ്ങ് നടത്തിയിരുന്നു. ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ ശരിയായ അനുഷ്ഠാനത്തെ വിവരിക്കുന്ന 1849-ലെ റാസ തേവാക്ക ദിപാനി കിയാൻ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇത് നടത്തിയിരുന്നു. <ref>{{cite web |url=http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |title=The AungZay Institute Inc. - Notes on Statecraft |access-date=2010-06-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090525211535/http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |archive-date=2009-05-25 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |title=Archived copy |access-date=2014-01-05 |archive-date=2011-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727183313/http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |url-status=dead }}</ref> വസുധരയ്ക്ക് ജലം അർപ്പിക്കുന്നതിന് ബുദ്ധമതത്തിന് മുമ്പുള്ള വേരുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കാമെങ്കിലും, പ്രേതങ്ങളായി മാറിയ തന്റെ പൂർവ്വികരുമായി തന്റെ പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനായി, ജലശുദ്ധീകരണം നടത്തിയ രാജാവ് [[ബിംബിസാരൻബിംബിസാരനാണ്]] ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite book |title=Traditions of Buddhist Practice in Burma |last=Houtman |first=Gustaaf |year=1990 |publisher=ILCAA |pages=53–55 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |title=Archived copy |website=www.usamyanmar.net |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308222820/http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |archive-date=8 March 2021 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.budsir.org/E_hist43.htm|title=The king performs merit in the name of his ancestors reborn as petas (hungry ghosts); the peta rejoice in the act and receive a share of the merit|year=2002|work=Mahidol University|access-date=28 February 2012}}</ref> തായ്, ലാവോഷ്യൻ ബുദ്ധമത ആചാരങ്ങളുടെ അവസാനത്തിലും പുണ്യം കൈമാറുന്നതിനായി ഈ ചടങ്ങ് ആചരിക്കപ്പെടുന്നു, ഇവിടെ ഇതിനെ യഥാക്രമം ക്രുവാത് നാം (กรวดน้ำ) എന്നും യാത് നാം എന്നും വിളിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|last=Hayashi|first=Yukio|title=Practical Buddhism among the Thai-Lao: religion in the making of a region|publisher=Trans Pacific Press|year=2003|pages=146–147|isbn=978-4-87698-454-1}}</ref> <gallery widths=180> File:MET 19 135 29.jpg|ജലയാഗങ്ങൾക്കുള്ള നേപ്പാളിലെ ഈർ, 19-ാം നൂറ്റാണ്ട് File:Clevelandart 1960.42.jpg|വെങ്കല ചൈനീസ് ലിബേഷൻ കപ്പ് ''([[ജൂ (പാത്രം)|ജൂ]])'', [[ഷാങ് രാജവംശത്തിന്റെ]] അവസാനകാലം, ഏകദേശം ക്രി.മു. File:China, Qing dynasty (1644-1911), Kangxi reign - Libation Cup - 1920.424 - Cleveland Museum of Art.tif|- [[ജേഡ്]] ലിബേഷൻ കപ്പ്, [[ക്വിംഗ് രാജവംശം]], 1661–1722 എ.ഡി. File:Miki in Itsukushima Shrine 2.jpg|2017-ൽ ജപ്പാനിലെ [[ഇത്സുകുഷിമ ദേവാലയത്തിൽ]] ''[[ഒമിക്കി]]'' എന്ന പേരിൽ വഴിപാടുകൾ അർപ്പിക്കു.ന്നു </gallery> ====ചൈന==== ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പരമ്പരാഗതമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന വെങ്കല പാത്രമായ [[Jue (vessel)|ജൂവിന്]] വലിയ ഒരു വെളിയിലേക്കൊഴുകുന്ന ചുണ്ട് ഉണ്ട്. വലിയ ഒരു കപ്പിനെക്കാൾ ഒരു തരം ജഗ്ഗായി ഇതിനെ കണക്കാക്കാം. ആധുനിക ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ, അരിയോ വീഞ്ഞോ ചായയോ ഒരു ബലിപീഠത്തിന്റെയോ ശവകുടീരത്തിന്റെയോ മുന്നിൽ വലത്തുനിന്ന് ഇടത്തോട്ട് തിരശ്ചീനമായി രണ്ട് കൈകളും ഉപയോഗിച്ച് ദൈവങ്ങൾക്ക് സമർപ്പിക്കുകയും മരിച്ചയാളുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം ഒഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സാധാരണയായി യാഗപീഠത്തിൽ കുറച്ചുനേരം വയ്ക്കുന്നതിനു മുമ്പ്, ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. ദേവന്മാരെ ബഹുമാനിക്കുന്ന കൂടുതൽ വിപുലമായ ചടങ്ങുകളിൽ, കത്തുന്ന കടലാസ് വഴിപാടുകൾക്ക് മുകളിലാണ് ലിബേഷൻ നടത്തേണ്ടത്; അതേസമയം മരിച്ചയാൾക്ക് വേണ്ടി വീഞ്ഞ് നിലത്ത് ഒഴിക്കുക മാത്രമേ ചെയ്യൂ. ==== ജപ്പാൻ ==== ജാപ്പനീസ് ലിബേഷനിൽ ദ്രാവക വഴിപാട് അനുയോജ്യമായ ഒരു പാത്രത്തിൽ ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. അതേസമയം മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾ പങ്കെടുക്കുന്നവർ കുടിക്കുന്നു. ഷിന്റോയിൽ, ലിബേഷൻ രീതിയും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന പാനീയവും മിക്കി (神酒) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അത് അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ "ദൈവങ്ങളുടെ മദ്യം" എന്നാണ്. ഒരു ഷിന്റോ ദേവാലയത്തിലെ ഒരു ചടങ്ങിൽ, ഇത് സാധാരണയായി നിസ്കാരത്തോടൊപ്പമാണ് ചെയ്യുന്നത്, എന്നാൽ ഒരു വീട്ടിലെ ആരാധനാലയത്തിൽ, എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെ മാറ്റാവുന്ന ശുദ്ധജലം ഉപയോഗിക്കാം. അലങ്കാരങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ ഒരു വെളുത്ത പോർസലൈൻ അല്ലെങ്കിൽ ലോഹ കപ്പിൽ ഇത് വിളമ്പുന്നു. [[File:Ainu ikupasuy (libation stick), katsura tree II.JPG|thumb|300px|A [[Cercidiphyllum|katsura tree]] ikupasuy]] [[Ainu people|ഐനു,]] ജനതയ്ക്കിടയിൽ ഇക്കുപസുയ് എന്ന കൊത്തുപണി ചെയ്ത മരോപകരണം ഉപയോഗിച്ചാണ് പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നത്. "നാവ്" ഉള്ള ഒരു മരോപകരണമാണിത്. കൂർത്ത അറ്റം<ref>{{Cite web |title=British Museum - ceremonial equipment / ikupasuy |url=https://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=3125361&partId=1&object=31180&page=1 |access-date=19 July 2015 |website=British Museum}}</ref> അതിൽ നിന്ന് [[Millet beer|മില്ലറ്റ് ബിയർ]] അല്ലെങ്കിൽ [[സേക്|സേക്ക്]] ആരാധനാ വസ്തുവിൽ ഒഴിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Ainu: Spirit of a Northern People |url=http://www.mnh.si.edu/arctic/ainu/html/room05.html |access-date=19 July 2015 |website=si.edu}}</ref> === സൈബീരിയൻ ഷാമനിസം === സൈബീരിയൻ ജനതയ്ക്കിടയിലെ ഷാമനിസം പൊതുവെ ഷാമനിസത്തിന്റെ സവിശേഷതയായ വലിയ വൈവിധ്യം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. <ref name=div>{{harvnb|Hoppál|2005|p=15}}.</ref> അൽതായ് പർവതനിരകൾക്ക് സമീപമുള്ള നിരവധി ആളുകൾക്കിടയിൽ, ഒരു ഷാമന്റെ പുതിയ ഡ്രം ഒരു പ്രത്യേക ആചാരത്തിലൂടെ കടന്നുപോകണം. ഇത് "ഡ്രം ഉത്തേജിപ്പിക്കൽ" ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു: പുതിയ ഡ്രമ്മിനായി മരവും തൊലിയും നൽകിയ മരവും മാനും അവരുടെ മുഴുവൻ ജീവിതവും വിവരിക്കുകയും ഷാമനെ സേവിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ആചാരം തന്നെ ഒരു ലിബേഷനാണ്: ഡ്രമ്മിന്റെ തൊലിയിലും മരത്തിലും ബിയർ ഒഴിക്കുന്നു. ഈ വസ്തുക്കൾ "ജീവൻ പ്രാപിക്കുകയും" മരത്തിന്റെയും മാനിന്റെയും പേരിൽ ഷാമന്റെ ശബ്ദത്തോടെ സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ട്യൂബലാറുകളിൽ, കൂടാതെ, ഷാമൻ മൃഗത്തിന്റെ ശബ്ദവും അതിന്റെ പെരുമാറ്റവും അനുകരിക്കുന്നു. <ref>{{harvnb|Eliade|2004|loc=ch. 5}}, which discusses the symbolism of the shamanic drum and costume, in the subsection about the drum.</ref> == ആധുനിക ആചാരങ്ങൾ == === ആധുനിക പാനീയങ്ങൾ ഒഴിക്കൽ === [[ക്യൂബ]]യിൽ, "പാരാ ലോസ് സാന്റോസ്" ('വിശുദ്ധന്മാർക്ക്') എന്ന് പറയുമ്പോൾ ഒരാളുടെ ഗ്ലാസിൽ നിന്ന് ഒരു തുള്ളി അല്ലെങ്കിൽ രണ്ട് തുള്ളി റം ഒഴിക്കുന്നത് വ്യാപകമായ ഒരു ആചാരമാണ്. കാച്ചസ കുടിക്കുമ്പോൾ സമാനമായ ഒരു ആചാരം ബ്രസീലിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അതിൽ നിന്ന് "പാരാ ഒ സാന്റോ" അല്ലെങ്കിൽ "പാരാ ഒ സാന്റിൻഹോ" എന്ന തുള്ളിമരുന്ന് നൽകുന്നു. ഫിലിപ്പീൻസിലെ മിൻഡാനാവോയിലെ വിസയക്കാർക്കിടയിലുള്ള ആചാരത്തിന് സമാനമാണ് ഈ ആചാരങ്ങൾ, അവിടെ കുപ്പി തുറക്കുമ്പോൾ റം ഒഴിക്കുകയും "പാര സ യവ" ('പിശാചിന്') എന്ന മദ്യം ചേർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.soydelcaribe.com/edicion/ed23/ron-esp.asp |title=Soy del Caribe - Edición No.23 - Reportaje {{!}} El Ron de Cuba, con su toque de siglos<!-- Bot generated title --> |access-date=2007-08-13 |archive-date=2012-09-13 |archive-url=https://archive.today/20120913064729/http://www.soydelcaribe.com/edicion/ed23/ron-esp.asp |url-status=bot: unknown }}</ref> [[റഷ്യ]]യിലും കോമൺ‌വെൽത്ത് ഓഫ് ഇൻഡിപെൻഡന്റ് സ്റ്റേറ്റ്സിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിലും, ശവക്കുഴിയിലേക്ക് വോഡ്ക ഒഴിക്കുന്ന ഒരു പാരമ്പര്യമുണ്ട്. ഇത് ഡിസിയാഡി ആചാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കാം. വൈൻ സാംസ്കാരികമായി കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമുള്ള പങ്ക് വഹിക്കുന്ന ജോർജിയയിൽ, മരിച്ച എല്ലാവരുടെയും സ്മരണയ്ക്കായി, പ്രത്യേകിച്ച് ഈസ്റ്ററിന് മുമ്പ്, ശവക്കുഴികളിൽ ഒരു ഗ്ലാസ് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ആധുനിക അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ, മരിച്ച വ്യക്തിയുടെ പേരിൽ വിവിധ അവസരങ്ങളിൽ, സാധാരണയായി സ്വകാര്യ സാഹചര്യങ്ങളിൽ സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ സാമൂഹികമായി മദ്യപിക്കുമ്പോൾ, ലിബേഷനുകൾ നൽകാറുണ്ട്. മദ്യപിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് മാൾട്ട് മദ്യം ഒഴിക്കുന്ന ഒരു പാരമ്പര്യവുമുണ്ട്. ഇത് പ്രത്യേകിച്ച് ആഫ്രിക്കൻ അമേരിക്കൻ റാപ്പർമാരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇതിനെ മരിച്ചുപോയ സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് "ടിപ്പിംഗ്", <ref>{{cite web|url=http://www.40ozmaltliquor.com/tipping.html|title=40ozMaltLiquor.com|access-date=2010-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20100307031256/http://www.40ozmaltliquor.com/tipping.html|archive-date=2010-03-07|url-status=dead}}</ref> അല്ലെങ്കിൽ "ഒന്ന് ഒഴിക്കൽ" എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ബോയ്‌സ് എൻ ദി ഹുഡ് പോലുള്ള സിനിമകളിൽ ഈ രീതി റെക്കോർഡുചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ 1993-ൽ ഡിആർഎസിന്റെ "ഗാങ്‌സ്റ്റ ലീൻ (ദിസ് ഈസ് ഫോർ മൈ ഹോമീസ്)" ("ഐ ടിപ്പ് മൈ 40 ടു യുവർ മെമ്മറി"), 1994-ൽ 2പാക്കിന്റെ "പോർ ഔട്ട് എ ലിറ്റിൽ ലിക്കർ" തുടങ്ങിയ വിവിധ ഗാനങ്ങളിൽ ഇത് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള സമാനമായ ആചാരങ്ങളെപ്പോലെ, വിവിധ പ്രതീകാത്മക വാക്യങ്ങളും പകരുന്നതിനൊപ്പം ഉണ്ട റബ്ബിക് ജൂതമതത്തിൽ, പെസഹാ സെഡറിൽ ഒരാളുടെ ഗ്ലാസിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞിന്റെ തുള്ളികൾ ഒഴിക്കുകയോ ഗ്ലാസിൽ വിരൽ മുക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു.0<ref>{{Cite web |date=April 19, 2019 |title=Drops of Wine Poured Out at the Seder Mean the Opposite of What Most People Think |url=https://mosaicmagazine.com/picks/religion-holidays/2019/04/drops-of-wine-poured-out-at-the-seder-mean-the-opposite-of-what-most-people-think/}}</ref>.ഓരോ ബാധകൾക്ക് 10, <ref name=":0">{{Cite web |title=Spilling Wine While Reciting the Plagues to Diminish Our Joy? - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/spilling-wine-while-reciting-the-plagues-to-diminish-our-joy |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> അല്ലെങ്കിൽ 16 തുള്ളി വീതവും; പത്ത് ബാധകൾക്ക് പത്ത് തുള്ളി വീതവും, മൂന്ന് ബാധകൾക്ക് "രക്തം, തീ, പുകയുടെ നിരകൾ" "ഡെറ്റ്സാക്ക്, അദാഷ്, ബച്ചാവ്" എന്നിവയ്ക്ക് മൂന്ന് തുള്ളി വീതവും.<ref>{{Cite web |last=Shurpin |first=Yehuda |title=Why Do We Spill Wine at the Seder? |url=https://www.chabad.org/holidays/passover/pesach_cdo/aid/4347492/jewish/Why-Do-We-Spill-Wine-at-the-Seder.htm}}</ref> വിശദീകരണങ്ങൾ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, പക്ഷേ പൊതുവായി പറയുന്നത് ജൂത ജനതയുടെ ലിബേഷൻ നിരവധി ഈജിപ്തുകാരുടെ കഷ്ടപ്പാടുകളുടെയും മരണത്തിന്റെയും ഖേദമാണ്. കൂടാതെ "ശത്രുവിന്റെ പതനത്തിൽ സന്തോഷിക്കാതിരിക്കുന്നതിലും" . എന്നിരുന്നാലും, 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിലോ 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലോ റബ്ബി യിർമിയാഹു ലോവിന്റെ മുത്തച്ഛൻ സൃഷ്ടിച്ച കൂടുതൽ ആധുനിക വ്യാഖ്യാനമാണിത്.<ref name=":0" /> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] n02zdolbxhtneuw9f0vcsktj7vgrmqo 4642942 4642940 2026-07-03T11:56:53Z Meenakshi nandhini 99060 /* ആധുനിക പാനീയങ്ങൾ ഒഴിക്കൽ */ 4642942 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ ഒരു ഏറ്റുപറച്ചിൽ സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> തുടർന്ന്, ദാതാക്കൾ (അഹ്മ്യ വെയ് အမျှဝေ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ മൂന്ന് തവണ ചൊല്ലി പുണ്യം വിതരണം ചെയ്യുന്നു:<ref name="dpb"/> {{blockquote|(കേൾക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാവർക്കും), നമ്മുടെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും പങ്കിടുന്നു.<br />''{{lang|my-Latn|(Kya kya thahmya), ahmya ahmya ahmya yu daw mu gya ba gon law}}''<br />({{lang|my|(ကြားကြားသမျှ) အမျှ အမျှ အမျှ ယူတော်မူကြပါ ကုန်လော}})}} [[File:Yezetcha ceremony.PNG|thumb|upright=1.5|1900-ൽ ബർമീസ് ബുദ്ധമതക്കാരുടെ ജലപാന ചടങ്ങ്]] തുടർന്ന്, ഏകസ്വരത്തിൽ, പങ്കെടുക്കുന്നവർ സ്ഥിരീകരണ പ്രഖ്യാപനം മൂന്ന് തവണ ആവർത്തിക്കുന്നു: താഡു (သာဓု, സാധു), പാലിയിൽ "നന്നായി ചെയ്തു" എന്നർത്ഥം, ഇത് ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസികളിൽ ആമേൻ എന്നതിന് സമാനമാണ്. പിന്നീട്, ശുദ്ധീകരിച്ച വെള്ളം പുറത്തെ മണ്ണിൽ ഒഴിച്ച്, വെള്ളം [[Vasudhara|വസുധാരയിലേക്ക്]] തിരികെ നൽകുന്നു. ഈ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കാൻ ഭൂമി ദേവതയായ വസുധരയെ വിളിക്കുന്നു.<ref name="spi"/> കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിന് മുമ്പ്, ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ കിരീടധാരണ വേളയിലും ജലശുദ്ധീകരണ ചടങ്ങ് നടത്തിയിരുന്നു. ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ ശരിയായ അനുഷ്ഠാനത്തെ വിവരിക്കുന്ന 1849-ലെ റാസ തേവാക്ക ദിപാനി കിയാൻ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇത് നടത്തിയിരുന്നു. <ref>{{cite web |url=http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |title=The AungZay Institute Inc. - Notes on Statecraft |access-date=2010-06-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090525211535/http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |archive-date=2009-05-25 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |title=Archived copy |access-date=2014-01-05 |archive-date=2011-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727183313/http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |url-status=dead }}</ref> വസുധരയ്ക്ക് ജലം അർപ്പിക്കുന്നതിന് ബുദ്ധമതത്തിന് മുമ്പുള്ള വേരുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കാമെങ്കിലും, പ്രേതങ്ങളായി മാറിയ തന്റെ പൂർവ്വികരുമായി തന്റെ പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനായി, ജലശുദ്ധീകരണം നടത്തിയ രാജാവ് [[ബിംബിസാരൻബിംബിസാരനാണ്]] ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite book |title=Traditions of Buddhist Practice in Burma |last=Houtman |first=Gustaaf |year=1990 |publisher=ILCAA |pages=53–55 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |title=Archived copy |website=www.usamyanmar.net |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308222820/http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |archive-date=8 March 2021 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.budsir.org/E_hist43.htm|title=The king performs merit in the name of his ancestors reborn as petas (hungry ghosts); the peta rejoice in the act and receive a share of the merit|year=2002|work=Mahidol University|access-date=28 February 2012}}</ref> തായ്, ലാവോഷ്യൻ ബുദ്ധമത ആചാരങ്ങളുടെ അവസാനത്തിലും പുണ്യം കൈമാറുന്നതിനായി ഈ ചടങ്ങ് ആചരിക്കപ്പെടുന്നു, ഇവിടെ ഇതിനെ യഥാക്രമം ക്രുവാത് നാം (กรวดน้ำ) എന്നും യാത് നാം എന്നും വിളിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|last=Hayashi|first=Yukio|title=Practical Buddhism among the Thai-Lao: religion in the making of a region|publisher=Trans Pacific Press|year=2003|pages=146–147|isbn=978-4-87698-454-1}}</ref> <gallery widths=180> File:MET 19 135 29.jpg|ജലയാഗങ്ങൾക്കുള്ള നേപ്പാളിലെ ഈർ, 19-ാം നൂറ്റാണ്ട് File:Clevelandart 1960.42.jpg|വെങ്കല ചൈനീസ് ലിബേഷൻ കപ്പ് ''([[ജൂ (പാത്രം)|ജൂ]])'', [[ഷാങ് രാജവംശത്തിന്റെ]] അവസാനകാലം, ഏകദേശം ക്രി.മു. File:China, Qing dynasty (1644-1911), Kangxi reign - Libation Cup - 1920.424 - Cleveland Museum of Art.tif|- [[ജേഡ്]] ലിബേഷൻ കപ്പ്, [[ക്വിംഗ് രാജവംശം]], 1661–1722 എ.ഡി. File:Miki in Itsukushima Shrine 2.jpg|2017-ൽ ജപ്പാനിലെ [[ഇത്സുകുഷിമ ദേവാലയത്തിൽ]] ''[[ഒമിക്കി]]'' എന്ന പേരിൽ വഴിപാടുകൾ അർപ്പിക്കു.ന്നു </gallery> ====ചൈന==== ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പരമ്പരാഗതമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന വെങ്കല പാത്രമായ [[Jue (vessel)|ജൂവിന്]] വലിയ ഒരു വെളിയിലേക്കൊഴുകുന്ന ചുണ്ട് ഉണ്ട്. വലിയ ഒരു കപ്പിനെക്കാൾ ഒരു തരം ജഗ്ഗായി ഇതിനെ കണക്കാക്കാം. ആധുനിക ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ, അരിയോ വീഞ്ഞോ ചായയോ ഒരു ബലിപീഠത്തിന്റെയോ ശവകുടീരത്തിന്റെയോ മുന്നിൽ വലത്തുനിന്ന് ഇടത്തോട്ട് തിരശ്ചീനമായി രണ്ട് കൈകളും ഉപയോഗിച്ച് ദൈവങ്ങൾക്ക് സമർപ്പിക്കുകയും മരിച്ചയാളുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം ഒഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സാധാരണയായി യാഗപീഠത്തിൽ കുറച്ചുനേരം വയ്ക്കുന്നതിനു മുമ്പ്, ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. ദേവന്മാരെ ബഹുമാനിക്കുന്ന കൂടുതൽ വിപുലമായ ചടങ്ങുകളിൽ, കത്തുന്ന കടലാസ് വഴിപാടുകൾക്ക് മുകളിലാണ് ലിബേഷൻ നടത്തേണ്ടത്; അതേസമയം മരിച്ചയാൾക്ക് വേണ്ടി വീഞ്ഞ് നിലത്ത് ഒഴിക്കുക മാത്രമേ ചെയ്യൂ. ==== ജപ്പാൻ ==== ജാപ്പനീസ് ലിബേഷനിൽ ദ്രാവക വഴിപാട് അനുയോജ്യമായ ഒരു പാത്രത്തിൽ ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. അതേസമയം മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾ പങ്കെടുക്കുന്നവർ കുടിക്കുന്നു. ഷിന്റോയിൽ, ലിബേഷൻ രീതിയും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന പാനീയവും മിക്കി (神酒) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അത് അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ "ദൈവങ്ങളുടെ മദ്യം" എന്നാണ്. ഒരു ഷിന്റോ ദേവാലയത്തിലെ ഒരു ചടങ്ങിൽ, ഇത് സാധാരണയായി നിസ്കാരത്തോടൊപ്പമാണ് ചെയ്യുന്നത്, എന്നാൽ ഒരു വീട്ടിലെ ആരാധനാലയത്തിൽ, എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെ മാറ്റാവുന്ന ശുദ്ധജലം ഉപയോഗിക്കാം. അലങ്കാരങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ ഒരു വെളുത്ത പോർസലൈൻ അല്ലെങ്കിൽ ലോഹ കപ്പിൽ ഇത് വിളമ്പുന്നു. [[File:Ainu ikupasuy (libation stick), katsura tree II.JPG|thumb|300px|A [[Cercidiphyllum|katsura tree]] ikupasuy]] [[Ainu people|ഐനു,]] ജനതയ്ക്കിടയിൽ ഇക്കുപസുയ് എന്ന കൊത്തുപണി ചെയ്ത മരോപകരണം ഉപയോഗിച്ചാണ് പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നത്. "നാവ്" ഉള്ള ഒരു മരോപകരണമാണിത്. കൂർത്ത അറ്റം<ref>{{Cite web |title=British Museum - ceremonial equipment / ikupasuy |url=https://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=3125361&partId=1&object=31180&page=1 |access-date=19 July 2015 |website=British Museum}}</ref> അതിൽ നിന്ന് [[Millet beer|മില്ലറ്റ് ബിയർ]] അല്ലെങ്കിൽ [[സേക്|സേക്ക്]] ആരാധനാ വസ്തുവിൽ ഒഴിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Ainu: Spirit of a Northern People |url=http://www.mnh.si.edu/arctic/ainu/html/room05.html |access-date=19 July 2015 |website=si.edu}}</ref> === സൈബീരിയൻ ഷാമനിസം === സൈബീരിയൻ ജനതയ്ക്കിടയിലെ ഷാമനിസം പൊതുവെ ഷാമനിസത്തിന്റെ സവിശേഷതയായ വലിയ വൈവിധ്യം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. <ref name=div>{{harvnb|Hoppál|2005|p=15}}.</ref> അൽതായ് പർവതനിരകൾക്ക് സമീപമുള്ള നിരവധി ആളുകൾക്കിടയിൽ, ഒരു ഷാമന്റെ പുതിയ ഡ്രം ഒരു പ്രത്യേക ആചാരത്തിലൂടെ കടന്നുപോകണം. ഇത് "ഡ്രം ഉത്തേജിപ്പിക്കൽ" ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു: പുതിയ ഡ്രമ്മിനായി മരവും തൊലിയും നൽകിയ മരവും മാനും അവരുടെ മുഴുവൻ ജീവിതവും വിവരിക്കുകയും ഷാമനെ സേവിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ആചാരം തന്നെ ഒരു ലിബേഷനാണ്: ഡ്രമ്മിന്റെ തൊലിയിലും മരത്തിലും ബിയർ ഒഴിക്കുന്നു. ഈ വസ്തുക്കൾ "ജീവൻ പ്രാപിക്കുകയും" മരത്തിന്റെയും മാനിന്റെയും പേരിൽ ഷാമന്റെ ശബ്ദത്തോടെ സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ട്യൂബലാറുകളിൽ, കൂടാതെ, ഷാമൻ മൃഗത്തിന്റെ ശബ്ദവും അതിന്റെ പെരുമാറ്റവും അനുകരിക്കുന്നു. <ref>{{harvnb|Eliade|2004|loc=ch. 5}}, which discusses the symbolism of the shamanic drum and costume, in the subsection about the drum.</ref> == ആധുനിക ആചാരങ്ങൾ == === ആധുനിക പാനീയങ്ങൾ ഒഴിക്കൽ === [[ക്യൂബ]]യിൽ, "പാരാ ലോസ് സാന്റോസ്" ('വിശുദ്ധന്മാർക്ക്') എന്ന് പറയുമ്പോൾ ഒരാളുടെ ഗ്ലാസിൽ നിന്ന് ഒരു തുള്ളി അല്ലെങ്കിൽ രണ്ട് തുള്ളി റം ഒഴിക്കുന്നത് വ്യാപകമായ ഒരു ആചാരമാണ്. കാച്ചസ കുടിക്കുമ്പോൾ സമാനമായ ഒരു ആചാരം ബ്രസീലിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അതിൽ നിന്ന് "പാരാ ഒ സാന്റോ" അല്ലെങ്കിൽ "പാരാ ഒ സാന്റിൻഹോ" എന്ന തുള്ളിമരുന്ന് നൽകുന്നു. ഫിലിപ്പീൻസിലെ മിൻഡാനാവോയിലെ വിസയക്കാർക്കിടയിലുള്ള ആചാരത്തിന് സമാനമാണ് ഈ ആചാരങ്ങൾ, അവിടെ കുപ്പി തുറക്കുമ്പോൾ റം ഒഴിക്കുകയും "പാര സ യവ" ('പിശാചിന്') എന്ന മദ്യം ചേർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.soydelcaribe.com/edicion/ed23/ron-esp.asp |title=Soy del Caribe - Edición No.23 - Reportaje {{!}} El Ron de Cuba, con su toque de siglos<!-- Bot generated title --> |access-date=2007-08-13 |archive-date=2012-09-13 |archive-url=https://archive.today/20120913064729/http://www.soydelcaribe.com/edicion/ed23/ron-esp.asp |url-status=bot: unknown }}</ref> [[File:Pouring one out.gif|thumb|Modern pouring libation]] [[റഷ്യ]]യിലും കോമൺ‌വെൽത്ത് ഓഫ് ഇൻഡിപെൻഡന്റ് സ്റ്റേറ്റ്സിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിലും, ശവക്കുഴിയിലേക്ക് വോഡ്ക ഒഴിക്കുന്ന ഒരു പാരമ്പര്യമുണ്ട്. ഇത് ഡിസിയാഡി ആചാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കാം. വൈൻ സാംസ്കാരികമായി കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമുള്ള പങ്ക് വഹിക്കുന്ന ജോർജിയയിൽ, മരിച്ച എല്ലാവരുടെയും സ്മരണയ്ക്കായി, പ്രത്യേകിച്ച് ഈസ്റ്ററിന് മുമ്പ്, ശവക്കുഴികളിൽ ഒരു ഗ്ലാസ് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ആധുനിക അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ, മരിച്ച വ്യക്തിയുടെ പേരിൽ വിവിധ അവസരങ്ങളിൽ, സാധാരണയായി സ്വകാര്യ സാഹചര്യങ്ങളിൽ സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ സാമൂഹികമായി മദ്യപിക്കുമ്പോൾ, ലിബേഷനുകൾ നൽകാറുണ്ട്. മദ്യപിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് മാൾട്ട് മദ്യം ഒഴിക്കുന്ന ഒരു പാരമ്പര്യവുമുണ്ട്. ഇത് പ്രത്യേകിച്ച് ആഫ്രിക്കൻ അമേരിക്കൻ റാപ്പർമാരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇതിനെ മരിച്ചുപോയ സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് "ടിപ്പിംഗ്", <ref>{{cite web|url=http://www.40ozmaltliquor.com/tipping.html|title=40ozMaltLiquor.com|access-date=2010-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20100307031256/http://www.40ozmaltliquor.com/tipping.html|archive-date=2010-03-07|url-status=dead}}</ref> അല്ലെങ്കിൽ "ഒന്ന് ഒഴിക്കൽ" എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ബോയ്‌സ് എൻ ദി ഹുഡ് പോലുള്ള സിനിമകളിൽ ഈ രീതി റെക്കോർഡുചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ 1993-ൽ ഡിആർഎസിന്റെ "ഗാങ്‌സ്റ്റ ലീൻ (ദിസ് ഈസ് ഫോർ മൈ ഹോമീസ്)" ("ഐ ടിപ്പ് മൈ 40 ടു യുവർ മെമ്മറി"), 1994-ൽ 2പാക്കിന്റെ "പോർ ഔട്ട് എ ലിറ്റിൽ ലിക്കർ" തുടങ്ങിയ വിവിധ ഗാനങ്ങളിൽ ഇത് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള സമാനമായ ആചാരങ്ങളെപ്പോലെ, വിവിധ പ്രതീകാത്മക വാക്യങ്ങളും പകരുന്നതിനൊപ്പം ഉണ്ട റബ്ബിക് ജൂതമതത്തിൽ, പെസഹാ സെഡറിൽ ഒരാളുടെ ഗ്ലാസിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞിന്റെ തുള്ളികൾ ഒഴിക്കുകയോ ഗ്ലാസിൽ വിരൽ മുക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു.0<ref>{{Cite web |date=April 19, 2019 |title=Drops of Wine Poured Out at the Seder Mean the Opposite of What Most People Think |url=https://mosaicmagazine.com/picks/religion-holidays/2019/04/drops-of-wine-poured-out-at-the-seder-mean-the-opposite-of-what-most-people-think/}}</ref>.ഓരോ ബാധകൾക്ക് 10, <ref name=":0">{{Cite web |title=Spilling Wine While Reciting the Plagues to Diminish Our Joy? - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/spilling-wine-while-reciting-the-plagues-to-diminish-our-joy |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> അല്ലെങ്കിൽ 16 തുള്ളി വീതവും; പത്ത് ബാധകൾക്ക് പത്ത് തുള്ളി വീതവും, മൂന്ന് ബാധകൾക്ക് "രക്തം, തീ, പുകയുടെ നിരകൾ" "ഡെറ്റ്സാക്ക്, അദാഷ്, ബച്ചാവ്" എന്നിവയ്ക്ക് മൂന്ന് തുള്ളി വീതവും.<ref>{{Cite web |last=Shurpin |first=Yehuda |title=Why Do We Spill Wine at the Seder? |url=https://www.chabad.org/holidays/passover/pesach_cdo/aid/4347492/jewish/Why-Do-We-Spill-Wine-at-the-Seder.htm}}</ref> വിശദീകരണങ്ങൾ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, പക്ഷേ പൊതുവായി പറയുന്നത് ജൂത ജനതയുടെ ലിബേഷൻ നിരവധി ഈജിപ്തുകാരുടെ കഷ്ടപ്പാടുകളുടെയും മരണത്തിന്റെയും ഖേദമാണ്. കൂടാതെ "ശത്രുവിന്റെ പതനത്തിൽ സന്തോഷിക്കാതിരിക്കുന്നതിലും" . എന്നിരുന്നാലും, 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിലോ 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലോ റബ്ബി യിർമിയാഹു ലോവിന്റെ മുത്തച്ഛൻ സൃഷ്ടിച്ച കൂടുതൽ ആധുനിക വ്യാഖ്യാനമാണിത്.<ref name=":0" /> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] o1nvgq89k537uc2wh3hqn49lf7ovxj6 4642944 4642942 2026-07-03T11:58:07Z Meenakshi nandhini 99060 /* ആധുനിക പാനീയങ്ങൾ ഒഴിക്കൽ */ 4642944 wikitext text/x-wiki {{prettyurl|Libation}}[[File:Бэликто.JPG|thumb|[[Buryat people|Buryat]] [[shaman]] performing a libation of [[milk]]]]ഒരു ദേവതയ്‌ക്കോ ആത്മാവിനു വേണ്ടി അല്ലെങ്കിൽ മരിച്ചവരുടെ ഓർമ്മയ്‌ക്കു വേണ്ടി ഒരു ദ്രാവകം അർപ്പിക്കുന്ന ആചാരമാണ് '''ലിബേഷൻ'''. പുരാതന കാലത്തെ പല മതങ്ങളിലും ഇത് സർവ്വസാധാരണമായിരുന്നു. ഇന്നും വിവിധ സംസ്കാരങ്ങളിൽ ഈ ആചാരം അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സാധാരണയായി വീഞ്ഞ് അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് ലഹരിപാനീയങ്ങൾ, ഒലിവ് ഓയിൽ, തേൻ, ഇന്ത്യയിൽ നെയ്യ് തുടങ്ങി വിവിധ വസ്തുക്കൾ പാനീയങ്ങൾക്കായി ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടേര ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആചാരത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പാത്രങ്ങൾക്ക് പലപ്പോഴും ഒരു പ്രധാന രൂപം ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് അവയെ ലൗകിക പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കി ഒരു ബലിപീഠം പോലുള്ള മതപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നിലേക്കോ ഭൂമിയിലേക്കോ ദ്രാവകം ഒഴിക്കുമായിരുന്നു. മറുവശത്ത്, ഗ്രീക്കോ-റോമൻ സമൂഹങ്ങളിലും മറ്റ് പുരാതന സമൂഹങ്ങളിലും വീഞ്ഞ് കുടിക്കുന്ന മിക്ക ലഘുഭക്ഷണങ്ങളിലും അവസരങ്ങളിലും ഒന്നോ അതിലധികമോ ലിബേഷനുകൾ ആരംഭിച്ചിരുന്നു. കൂടുതലും സാധാരണ കപ്പുകളോ ജഗ്ഗുകളോ ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ഇത്. == പദോൽപ്പത്തി == "ലിബേഷൻ " എന്ന ഇംഗ്ലീഷ് പദം ലാറ്റിൻ പദമായ ലിബേഷ്യോ യിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്. അതായത് ഇത് പകരുന്ന ഒരു ആചരണമാണ്. libare എന്ന ക്രിയയിൽ നിന്നാണ്, അതായത് "രുചികരം, കുടിക്കുക; ഒഴിക്കുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക" (ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദം *h₂leybʰ-, "പകരുക, ഒരു ലിബേഷൻ ഉണ്ടാക്കുക"). <ref name="Adams-Mallory"/> == മതപരമായ ആചാരം == === പുരാതനകാലം === ==== പുരാതന ഈജിപ്ത് ==== പുരാതന ലോകത്തിലെ ലിബേഷൻ രീതികളെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യകാലവും തുടർച്ചയായതുമായ ചില പുരാവസ്തു, ഗ്രന്ഥ തെളിവുകൾ പുരാതന [[ഈജിപ്ത്]] നൽകുന്നു.<ref>{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |publisher=Cambridge University Press |year=2011}}</ref> പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ മതത്തിലെ ഒരു അടിസ്ഥാന ആചാരമായിരുന്നു ഇത്. ലിബേഷൻ, ദേവന്മാർ, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികർ, മരിച്ചവർ, ആചാരപരമായി അസാന്നിധ്യത്തിലായിരുന്ന ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന വ്യക്തികൾ, പ്രകൃതി പരിസ്ഥിതി എന്നിവയ്ക്ക് വഴിപാടായി ലിബേഷനുകൾ ഒഴിക്കുന്നത് ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Nehusi |first=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |publisher=University Press of America |year=2016 |page=14}}</ref>ഈജിപ്തിൽ എഴുത്ത് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, രാജവംശത്തിനു മുമ്പുള്ള കാലഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് നഖാദ I, II (ക്രി.മു. 4000–3300) കാലഘട്ടത്തിൽ, ലിബേഷൻ രീതികൾ ഇതിനകം തന്നെ സ്ഥാപിതമായിരുന്നുവെന്ന് പുരാവസ്തു തെളിവുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.<ref>{{cite book |last=Midant-Reynes |first=Béatrix |title=The Prehistory of Egypt |publisher=Blackwell |year=2000}}</ref><ref>{{cite book |last=Kemp |first=Barry J. |title=Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization |edition=2nd |publisher=Routledge |year=2006}}</ref> ലിബേഷനുകളിൽ സാധാരണയായി വെള്ളം, ബിയർ, വീഞ്ഞ്, പാൽ അല്ലെങ്കിൽ എണ്ണകൾ എന്നിവ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ ഫറവോനിക് ചരിത്രത്തിലുടനീളം ശവസംസ്കാരത്തിന്റെയും ക്ഷേത്ര ആചാരത്തിന്റെയും ഒരു പ്രധാന ഘടകമായി ഇത് മാറി. ഈജിപ്ഷ്യൻ മതചിന്തയിൽ, പവിത്രമായ സ്ഥലം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതിനും ദൈവങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെയും സുപ്രധാന സത്തയായ കായെ നിലനിർത്തുന്നതിനും ലിബേഷനുകൾ പ്രവർത്തിച്ചു. കൂടാതെ ഈജിപ്ഷ്യൻ കലയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്ന ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്. ആദ്യകാല രാജവംശ കാലഘട്ടം മുതൽ ശവകുടീരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സാമഗ്രികൾ വഴിപാടുകളിലും ഇവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.<ref>{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |publisher=Cornell University Press |year=2001}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilkinson |first=Richard H. |title=The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2003}}</ref> {{ഗാലറി |title= |width= |lines=|File:Maler der Grabkammer des Userhêt (III) 004.jpg|മോർച്ചറി പുരോഹിതൻ പാനീയബലി അർപ്പിക്കുന്ന ഈജിപ്ഷ്യൻ ശവകുടീരത്തിലെ ചിത്രം (ബിസി 1298–1235) |File:Stèle de la musicienne de Tefnout, Meretitef - Musée du Louvre Antiquités égyptiennes N 267 ; C 116.jpg|ഒരു സംഗീതജ്ഞന്റെ ശിലാഫലകത്തിലെ ലിബേഷൻ (ക്രി.മു. 332–284) |File:Libation basin Louvre E25551 n01.jpg|നൈൽ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കത്തെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ലിബേഷൻ തടം (CE 2-3 നൂറ്റാണ്ടുകൾ) }} ==== പുരാതന സുമർ ==== സുമേറിയക്കാരുടെ മരണാനന്തര ജീവിതം ഭൂമിക്കടിയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഇരുണ്ടതും വിരസവുമായ ഒരു ഗുഹയായിരുന്നു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Barret|2y=2007}} ഈ ഇരുണ്ട പ്രദേശം കുർ എന്നറിയപ്പെട്ടു.{{sfnm|1a1=Choksi|1y=2014|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=114|3a1=Nemet-Nejat|3y=1998|3p=184}} അവിടെ ആത്മാക്കൾ ഉണങ്ങിയ പൊടി മാത്രമേ കഴിക്കുന്നുള്ളൂ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെട്ടു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഒരു കളിമൺ പൈപ്പിലൂടെ ശവക്കുഴിയിലേക്ക് ആചാരപരമായി പാനീയം ഒഴിച്ച് മരിച്ചയാൾക്ക് ഒരു പാനീയം നൽകുമായിരുന്നു.{{sfn|Black|Green|1992|p=58}} {{Gallery |title= |width= |lines= |File:Relief libation Louvre AO276.jpg|പുരാതന ഗിർസുവിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ സസ്യദേവതയായ (ഏകദേശം 2500 ബി.സി.) യുടെ ലിബേഷൻ പ്രതിമ. |File:Orthostat Malatya A-3, 01.jpg|മലത്യയിൽ നിന്നുള്ള (ബി.സി. 12-ആം നൂറ്റാണ്ട്) ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് ദേവന് ലിബറേഷൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹിത്യൻ രാജാവ്, ഓർത്തോസ്റ്റാറ്റ്. |File:Palmyrenian relief Louvre AO2200.jpg|പാൽമിറയിലെ സിറിയൻ പുരോഹിതൻ ഒരു പാനീയ പാത്രവും ധൂപവർഗ്ഗ പെട്ടിയും പിടിച്ചു (എ.ഡി. 176) }} ==== പുരാതന ഗ്രീസ് ==== [[File:Bell-krater sacrifice Pothos Painter Louvre G496.jpg|thumb|upright=1.25|ഒരു കുടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയ ബലിയർപ്പണ രംഗം (പോത്തോസ് പെയിന്റർ, ആറ്റിക്ക് റെഡ്-ഫിഗർ ക്രേറ്റർ, ബിസി 430–420)]] ലിബേഷൻ (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: σπονδή, spondȇ, [spondɛ̌ː]) പുരാതന ഗ്രീക്ക് മതത്തിന്റെ കേന്ദ്രവും സുപ്രധാനവുമായ ഒരു കാഴ്ചപ്പുറവുമായിരുന്നു. കൂടാതെ ഏറ്റവും ലളിതവും സാധാരണവുമായ മതപരമായ ആചാരങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=28}} പുരാതന ഗ്രീസിലെ വെങ്കലയുഗം മുതൽ ചരിത്രാതീത ഗ്രീസ് വരെ ഭക്തിയെ നിർവചിക്കുന്ന അടിസ്ഥാന മതപരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഒന്നാണിത്.{{sfn|Burkert|1985|pp=70, 73}} ലിബേഷനുകൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഭക്തർ എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെയും വൈകുന്നേരവും ഭക്ഷണം ആരംഭിക്കുന്നതിനും അവ അനുഷ്ഠിക്കുമായിരുന്നു. <ref>[[Hesiod]], ''Works and Days'' 724–726.</ref>{{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=39}} ഒരു ലിബേഷനിൽ മിക്കപ്പോഴും വീഞ്ഞും വെള്ളവും കലർത്തിയിരുന്നു. പക്ഷേ കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞ്, തേൻ, എണ്ണ, വെള്ളം അല്ലെങ്കിൽ പാൽ എന്നിവയും ആകാമായിരുന്നു. {{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=40|2a1=Burkert|2y=1985|2pp=72–73}} സ്പോണ്ട്സ് എന്ന ലിബേഷന്റെ ഒരു സാധാരണ രൂപം, കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു ജഗ്ഗിൽ നിന്നോ പാത്രത്തിൽ നിന്നോ വീഞ്ഞ് ആചാരപരമായി ഒഴിക്കുക എന്നതാണ്. ഏറ്റവും സാധാരണമായ ആചാരം ഒയ്‌നോച്ചോയിൽ (വീഞ്ഞ് കുടം) നിന്നുള്ള ദ്രാവകം ഒരു ഫിയാലെയിലേക്ക് ഒഴിക്കുക എന്നതായിരുന്നു. ഈ ആവശ്യത്തിനായി രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിരുന്നത് ആഴമില്ലാത്ത ഒരു പാത്രമായിരുന്നു. ഫിയാലെയിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞ് ഒഴിച്ചതിനുശേഷം, ഒയ്‌നോച്ചോയിലെ ബാക്കി ഭാഗം ആഘോഷകൻ കുടിക്കുമായിരുന്നു. {{sfn|Zaidman|Schmitt Pantel|1992|p=40}}വീഞ്ഞ് കുടിക്കേണ്ട ഏത് സമയത്തും ഒരു ലിബേഷൻ ഒഴിക്കാറുണ്ട്. ഹോമറിക് ഇതിഹാസങ്ങളിൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒരു ആചാരമാണിത്. സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുസരിച്ച്, ആദ്യത്തെ കലശം വീഞ്ഞ് വിളമ്പുമ്പോൾ, സിയൂസിനും ഒളിമ്പ്യൻ ദൈവങ്ങൾക്കും ഒരു ലിബേഷൻ നടത്തണമെന്ന് സിമ്പോസിയത്തിന്റെ മര്യാദകൾ അനുശാസിക്കുന്നു. വിളമ്പിയ രണ്ടാമത്തെ ക്രേറ്ററിൽ നിന്ന് വീരന്മാർക്ക് ലിബേഷൻ ലഭിച്ചു. അവസാനത്തേതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് സീയൂസ് ടെലിയോസിന് (Ζεύς Tέλειος, ലിറ്റററ്. "പൂർത്തിയാക്കുന്ന സ്യൂസ്") ഒരു പാനീയം ലഭിച്ചു. ആദ്യ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് അഗത്തോസ് ഡെയ്മോണിനും മൂന്നാമത്തെ പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഹെർമിസിനും ഒരു പാനീയം നൽകുക എന്നതായിരുന്നു മറ്റൊരു അഭിപ്രായം.. സിമ്പോസിയത്തിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് താൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഒരു ദൈവത്തെ ആരാധിക്കാനും അവനുവേണ്ടി ഒരു പാനീയം അർപ്പിക്കാനും കഴിയുമായിരുന്നു. [[File:Omphalos pushkin.jpg|thumb|upright|അപ്പോളോ ഒരു ഫിയേലിൽ നിന്ന് ഓംഫലോസിലേക്ക് പാനീയം പകരുന്നു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി ആർട്ടെമിസ് പങ്കെടുക്കുന്നു; മുകളിൽ ഒരു ബുക്രേനിയം തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.]] പ്രാർത്ഥനയ്‌ക്കൊപ്പം സാധാരണയായി ലിബേഷൻ അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|pp=70–71}} ഗ്രീക്കുകാർ കൈകൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചോ, വലതു കൈ നീട്ടി ഫിയാൽ പിടിച്ചോ നിന്നു കൊണ്ട് പ്രാർത്ഥീച്ചു. <ref>{{cite book |first=William D. |last=Furley |chapter=Prayers and Hymns |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=127}}</ref><ref>{{cite book |first=Jan N. |last=Bremmer |chapter=Greek Normative Animal Sacrifice |title=A Companion to Greek Religion |publisher=Wiley-Blackwell |year=2010 |page=138}}</ref> മൃഗബലി നടത്തുമ്പോൾ, ആചാരപരമായ കശാപ്പിന്റെയും തയ്യാറെടുപ്പിന്റെയും ഭാഗമായി യാഗത്തിലേക്ക് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ചാരത്തിലേക്കും തീജ്വാലകളിലേക്കും വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നു.{{sfnm|1a1=Zaidman|1a2=Schmitt Pantel|1y=1992|1p=36|2a1=Burkert|2y=1985|2p=71}} സാധാരണയായി ഗ്രീക്ക് കലയിൽ ഈ രംഗം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ പലപ്പോഴും ബലിയർപ്പിക്കുന്നവരെയോ ദൈവങ്ങളെയോ ഫിയാൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നതായി കാണിക്കുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=71}} "ഒരു ബലിയർപ്പിക്കൽ", "ഒരു ഉടമ്പടി അവസാനിപ്പിക്കുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഗ്രീക്ക് ക്രിയയായ സ്പെൻഡോ, "ഒരു വഴിപാട് നടത്തുക, ഒരു ചടങ്ങ് നടത്തുക, ഒരു ആചാരപരമായ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ സ്വയം ഏർപ്പെടുക" എന്നീ അർത്ഥത്തോടു കൂടിയ ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ മൂലപദത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്. ഈ നാമം spondȇ (ബഹുവചനം spondaí), "libation" എന്നാണ്. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്, അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങൾ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ. മധ്യസ്വരത്തിൽ, ക്രിയയുടെ അർത്ഥം "ഒരു കരാറിൽ ഏർപ്പെടുക" എന്നാണ്. അതായത് ഒരു പ്രവൃത്തി ഉറപ്പ് നൽകാൻ ദൈവങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു എന്ന അർത്ഥത്തിൽ.<ref name="Adams-Mallory">{{harvnb|Adams|Mallory|1997|p=351}}: From the same root derives the Latin verb ''{{lang|la|spondeo}}'', "promise, vow".</ref> ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിക്കാൻ രക്തബലി നടത്തികൊണ്ട് സ്പോൺഡായ് ശത്രുതയുടെ സമാപനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തി. അതിനാൽ പലപ്പോഴും "യുദ്ധവിരാമം, ഉടമ്പടി" എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ഈ പദം ഉപയോഗിക്കുന്നു. "നമ്മൾ [[Polis|പോലീസുകാർ]] മോചനം നേടിയിരിക്കുന്നു" എന്ന സൂത്രവാക്യം സമാധാന പ്രഖ്യാപനമോ "ദൈവസത്യമോ" ആയിരുന്നു. പാൻഹെല്ലെനിക് ഗെയിംസ്, ഒളിമ്പിക് ഗെയിംസ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്യൂസിനിയൻ മിസ്റ്ററീസ് ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി വിവിധ നഗര-സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒത്തുചേർന്നപ്പോഴും ഇത് ആചരിച്ചിരുന്നു: ഈ തരത്തിലുള്ള ലിബേഷൻ "രക്തരഹിതവും, സൗമ്യവും, മാറ്റാനാവാത്തതും, അന്തിമവുമാണ്"{{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഭൂമിയിലേക്ക് ഒഴിക്കുന്ന പാനീയങ്ങൾ മരിച്ചവർക്കും ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഒഡീസിയിലെ മരിച്ചവരുടെ പുസ്തകത്തിൽ, ഒഡീഷ്യസ് ഒരു വഴിപാട് ആയി കുഴി കുഴിക്കുന്നു, അതിന് ചുറ്റും അദ്ദേഹം തേൻ, വീഞ്ഞ്, വെള്ളം എന്നിവ ക്രമത്തിൽ ഒഴിക്കുന്നു. ചോയി (പുരാതന ഗ്രീക്ക്: χεῦμα, ച്യൂമ, "പകർന്നത്"; പ്രോട്ടോ-ഇന്തോ-യൂറോപ്യൻ *gʰeu- ൽ നിന്ന്)<ref name="Adams-Mallory"/> എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പാനീയ രൂപത്തിനായി, ഒരു വലിയ പാത്രം മറിച്ചിട്ട് ചാത്തോണിക് ദൈവങ്ങൾക്കായി നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നു. അവർക്ക് സ്പോണ്ടായിയും ലഭിച്ചേക്കാം. {{sfn|Burkert|1985|p=70}}ദൈവികവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട മർത്യരായ വീരന്മാർക്ക് യുദ്ധത്തിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചിലിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്നെങ്കിൽ രക്തദാനം ലഭിച്ചേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന് സ്പാർട്ടൻ ബ്രാസിദാസ്.<ref>Gunnel Ekroth, "Heroes and Hero-Cult," in ''A Companion to Greek Religion'', p. 107.</ref>മരിച്ചവരെ അവരുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പരിചരിക്കുന്ന ആചാരങ്ങളിൽ, പാനീയങ്ങളിൽ പാലും തേനും ബലിയർപ്പിക്കുമായിരുന്നു.<ref>D. Felton, "The Dead," in ''A Companion to Greek Religion,'' p. 88.</ref> എസ്കിലസിന്റെ ഒറെസ്റ്റസ് ട്രൈലോജിയിലെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ദുരന്തത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് തലക്കെട്ടാണ് ദി ലിബേഷൻ ബെയേഴ്സ്. ഇലക്ട്ര തന്റെ മരിച്ചുപോയ പിതാവായ അഗമെംനോണിന്റെ ശവകുടീരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്ന വഴിപാടുകളെ ഇത് പരാമർശിക്കുന്നു. {{sfn|Burkert|1985|p=71}} ഗ്രീക്ക് സാഹിത്യത്തിലെ ലിബേഷനെക്കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിശദമായ വിവരണങ്ങളിലൊന്ന് സോഫക്കിൾസ് കൊളോണസിലെ ഈഡിപ്പസിൽ നൽകുന്നു. ഇത് യൂമെനിഡസിന്റെ തോട്ടത്തിൽ പ്രായശ്ചിത്തമായി നടത്തുന്നു:<blockquote> ആദ്യം, പുതുതായി ഒഴുകുന്ന ഒരു നീരുറവയിൽ നിന്നാണ് വെള്ളം എടുക്കുന്നത്; ദേവാലയത്തിലുള്ള പാത്രങ്ങൾ കമ്പിളി കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ് വെള്ളവും തേനും നിറച്ചിരിക്കും; യാഗക്കാരൻ കിഴക്കോട്ട് തിരിഞ്ഞ്, പാത്രങ്ങൾ പടിഞ്ഞാറോട്ട് തിരിക്കും; ഭൂമി വിമോചന പാനീയം കുടിച്ച സ്ഥലത്ത് യാഗക്കാരൻ കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന ഒലിവ് ശാഖകൾ നിലത്ത് വിതറുന്നു; തിരിഞ്ഞു നോക്കാതെ ഒരു നിശബ്ദ പ്രാർത്ഥനയോടെ അദ്ദേഹം പോകുന്നു.{{sfn|Burkert|1985|p=72}}</blockquote> [[Hero of Alexandria|അലക്സാണ്ട്രിയയിലെ ഹീറോ]], രണ്ട് പ്രതിമകളുടെ പാത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് എണ്ണ ഊറ്റാൻ ബലിപീഠത്തിലെ തീ ഉപയോഗിച്ചുകൊണ്ട് പ്രക്രിയ താനെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനം വിവരിച്ചു. ==== പുരാതന റോം ==== [[File:RMW - Opfernder Togatus.jpg|thumb|2-3 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ, തലയിൽ ആചാരപരമായി പൊതിഞ്ഞ, പാനീയ പൂരകമായി ഒരു പറ്റേര നീട്ടിയിരിക്കുന്ന ഒരു പുരോഹിതന്റെ റോമൻ വെങ്കല പ്രതിമ..]] പുരാതന റോമൻ മതത്തിൽ, മിക്കപ്പോഴും കലർപ്പില്ലാത്ത വീഞ്ഞും സുഗന്ധതൈലവും ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയിരുന്ന ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വഴിപാടിന്റെ മതപരമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു ലിബേഷൻ. {{sfn|Scheid|2007|p=269}} ഗ്രീക്ക് ഡയോണിസസ് അല്ലെങ്കിൽ ബാച്ചസ് ആയി പിന്നീട് തിരിച്ചറിയപ്പെട്ട റോമൻ ദേവനായ ലിബർ പാറ്റർ ("ഫാദർ ലിബർ"), ലിബാമിന, "ലിബേഷൻസ്", ലിബ, തേൻ ഒഴിച്ച ബലി കേക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ദേവൻ ആയിരുന്നു.<ref>[[Isidore of Seville]], ''Etymologies'' 6.19.32.</ref><ref name="Adams-Mallory"/><ref>Robert Turcan, ''The Gods of Ancient Rome'' (Routledge, 2001; originally published in French 1998), p. 66.</ref> റോമൻ കലയിൽ, ഒരു മെൻസ (ബലി മേശ) അല്ലെങ്കിൽ ട്രൈപോഡിൽ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നതായിട്ടാണ് കാണിക്കുന്നത്. ഇത് ഏറ്റവും ലളിതമായ യാഗ രൂപമായിരുന്നു. മാത്രമല്ല അത് തന്നെ മതിയായ ഒരു വഴിപാടാകാനും സാധ്യതയുണ്ട്.{{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}} ഒരു മൃഗബലിയുടെ ആമുഖ ചടങ്ങിൽ (പ്രെഫാഷ്യോ) കത്തുന്ന ബലിപീഠത്തിൽ ധൂപവർഗ്ഗവും വീഞ്ഞും അർപ്പിക്കുന്നത് ഉൾപ്പെടുന്നു. {{sfn|Moede|2007|pp=165, 168}}<ref>Nicole Belayche, "Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs," in ''A Companion to Roman Religion'', p. 280.</ref>പലപ്പോഴും പ്രത്യേകിച്ച് ലിബേഷനുകൾ പകരുന്ന ചക്രവർത്തിമാരെയും ദിവ്യന്മാരെയും നാണയങ്ങളിൽ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. <ref>Jonathan Williams, "Religion and Roman Coins," in ''A Companion to Roman Religion'', pp. 153–154.</ref>ലിബേഷന്റെ രംഗങ്ങൾ സാധാരണയായി പിയാറ്റകളുടെ ഗുണനിലവാരത്തെ, മതപരമായ കടമയെ അല്ലെങ്കിൽ ആദരവിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. {{sfn|Scheid|2007|p=265}} റോമൻ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. എളിയ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലെ ഒരേയൊരു ബലിയർപ്പണമായിരിക്കാം ഇത്. {{sfn|Scheid|2007|pp=270–271}} മരിച്ചവരെ പരിചരിക്കുന്ന ചടങ്ങുകളിൽ ലിബേഷനുകൾ ഒഴിച്ചു ചില ശവകുടീരങ്ങളിൽ വഴിപാടുകൾ ഭൂമിക്കടിയിലെ മരിച്ചവർക്ക് എത്തിക്കാൻ .കഴിയുന്ന കുഴലുകൾ ഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. <ref>Nicola Denzey Lewis, entry on "Catacombs," ''The Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome'' (Oxford University Press, 2010), vol. 1, p. 58; John R. Clarke, ''Art in the Lives of Ordinary Romans: Visual Representation and Non-elite Viewers in Italy, 100 B.C.–A.D. 315'' (University of California Press, 2003), p. 197.</ref> റോമിൽ പാൽ ഒരു പാനീയമായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് അസാധാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ചില ദേവതകൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന സ്വഭാവമുള്ളവർക്ക് <ref>Such as [[Epithets of Jupiter#Iuppiter Latiaris|Jupiter Latiaris]] and [[Pales]].</ref> അല്ലെങ്കിൽ അത് സ്വാഭാവിക പൂരകമായിരുന്നവർക്ക്, ഉദാഹരണത്തിന്, മുലപ്പാലിന്റെ ഒഴുക്കിനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ച കുട്ടികളുടെ ജനനത്തിന്റെയും പരിപാലനത്തിന്റെയും ദേവതയായ റുമിന, തൊട്ടിലിന്റെ രക്ഷാധികാരിയായ കുനിന എന്നിവർക്ക് മാത്രം ഇത് അർപ്പിച്ചിരുന്നു.<ref>Hendrik H.J. Brouwer, ''Bona Dea: The Sources and a Description of the Cult'' (Brill, 1989), pp. 328–329.</ref> റോമൻ ആഫ്രിക്കയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആരാധനാക്രമം നന്നായി സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിട്ടുള്ളതും ഒരു ആഫ്രിക്കൻ സമൂഹം റോം നഗരത്തിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്തതുമാകാൻ സാധ്യതയുള്ളതുമായ ഈ ആരാധനാക്രമം മെർക്കുറിയസ് സോബ്രിയസിനും ("സുബോധമുള്ള" മെർക്കുറി) സമർപ്പിച്ചു.<ref>[[Robert E.A. Palmer]], ''Rome and Carthage at Peace'' (Franz Steiner, 1997), pp. 80–81, 86–88.</ref> ==== പുരാതന ജൂതമതം ==== ലിബേഷനുകൾ പുരാതന ജൂതമതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു, ബൈബിളിൽ ഇവയെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു:<ref>{{cite book |last1=Bar |first1=Shaul |title=A Nation Is Born: The Jacob Story |date=2016 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-4982-3935-6 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=CPlJDAAAQBAJ&pg=PA53 |access-date=5 May 2020 |language=en}}</ref>{{blockquote|അവൻ തന്നോടു സംസാരിച്ച സ്ഥലത്ത് യാക്കോബ് ഒരു കൽത്തൂൺ സ്ഥാപിച്ചു; അവൻ അതിന്മേൽ ഒരു പാനീയയാഗം ഒഴിച്ചു, എണ്ണയും ഒഴിച്ചു. | [[ഉൽപത്തി പുസ്തകം | ഉല്പത്തി]] 35:14}} യെശയ്യാവ് 53:12-ൽ, "തന്റെ ജീവൻ മരണത്തിന് ഒഴുക്കിയ" കഷ്ടപ്പെടുന്ന ദാസന്റെ അന്ത്യത്തെ വിവരിക്കുമ്പോൾ യെശയ്യാവ് ഒരു രൂപകമായി പാനീയബലി ഉപയോഗിക്കുന്നു. [[Temple in Jerusalem|ജറുസലേം ക്ഷേത്രത്തിൽ]] വീഞ്ഞിന്റെ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. [[സുക്കോത്ത്|സുക്കോത്തിന്റെ]] സമയത്ത് ഇരട്ടി വീഞ്ഞും വെള്ളവും അടങ്ങിയ പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിച്ചിരുന്നു. ഒരുപക്ഷേ മഴ പെയ്യിക്കുന്ന ഒരു ആചാരമായിരിക്കാം ഇത്.<ref>{{Cite web |title=ניסוך המים a Sukkot Rain Making Ritual - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/water-libation-a-sukkot-rain-making-ritual |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> കിസ്ത്യൻ ദിവ്യബലിയും ആരാധനയും പൊതുവെ തോറയിൽ നിരോധിച്ചിരുന്നതിനൊപ്പം, വിഗ്രഹാരാധനാപരമായ ദിവ്യബലിയും നിഷിദ്ധമായിരുന്നു. ===ആഫ്രിക്ക=== പുരാതന ഈജിപ്ഷ്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ലിബേഷൻ. അവിടെ വിവിധ ദിവ്യത്വങ്ങളെയും, വിശുദ്ധ പൂർവ്വികരെയും, നിലവിലുള്ള മനുഷ്യരെയും, ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരാണെങ്കിലും ശാരീരികമായി സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യരെയും, പരിസ്ഥിതിയെയും ബഹുമാനിക്കുന്നതിനും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനുമുള്ള ഒരു പാനീയ വഴിപാടായിരുന്നു അത്. <ref name="auto3">{{cite book |last1=Nehusi |first1=Kimani S.K. |title=Libation. An Afrikan Ritual of Heritage in the Circle of Life |date=2016 |publisher=University Press of America |isbn=978-0-7618-6710-4 |page=14 |language=en }}</ref> ലിബേഷൻ മുകളിലെ നൈൽ താഴ്‌വരയിൽ എവിടെയോ ഉത്ഭവിച്ചതാണെന്നും ആഫ്രിക്കയുടെയും ലോകത്തിന്റെയും മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചതായും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. <ref name="auto">Delia, 1992, pp. 181-190{{full citation needed|date=March 2024}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last=James |first=George G. M. |year=1954 |title=Stolen Legacy |place=New York |publisher=Philosophical Library}}</ref> [[Ayi Kwei Armah|ആയ് ക്വെയ് അർമ]]യുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, "[t]അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഴങ്കഥയിൽ ആഫ്രിക്കൻ ഭൂഖണ്ഡത്തിൽ എല്ലായിടത്തും കാണപ്പെടുന്ന ഒരു പാപപരിഹാര ആചാരത്തിന്റെ ഉദയത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു: അതിൽ ലിബേഷൻ, പൂർവ്വികർക്കും ദിവ്യന്മാർക്കും വഴിപാടായി മദ്യമോ മറ്റ് പാനീയങ്ങളോ ഒഴിക്കുന്നതാണ്." <ref name="auto2">{{cite book |last=Armah |first=Ayi Kwei |year=2006 |title=The Eloquence of the Scribes: a memoir on the sources and resources of African literature |place=Popenguine, Senegal |publisher=Per Ankh |page=207}}</ref> [[File:Cichefstradi.jpg|thumb|ഐവറി കോസ്റ്റിലെ [[ബൗവാക്കെ]]യിൽ നടന്ന ഒരു ചടങ്ങിൽ ലിബേഷൻ അർപ്പണം.]] ആഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിലും ആഫ്രിക്കൻ പരമ്പരാഗത മതങ്ങളിലും ലിബേഷൻ എന്ന ചടങ്ങ് ഒരു അനിവാര്യമായ ആചാര പാരമ്പര്യവും പൂർവ്വികർക്ക് ആദരാഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗവുമാണ്. അത്തരം സംസ്കാരങ്ങളിൽ പൂർവ്വികരെ ബഹുമാനിക്കുക മാത്രമല്ല, എല്ലാ പൊതു ചടങ്ങുകളിലും (ദൈവങ്ങളെയും ദൈവത്തെയും പോലെ) പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ലിബേഷൻ എന്ന രൂപത്തിൽ ഒരു പ്രാർത്ഥന നടത്തുകയും പൂർവ്വികരെ പങ്കെടുക്കാൻ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ആചാരം സാധാരണയായി ഒരു മൂപ്പനാണ് നടത്തുന്നത്. വെള്ളം ഉപയോഗിക്കാമെങ്കിലും, പാനീയം സാധാരണയായി ചില പരമ്പരാഗത വീഞ്ഞാണ് (ഉദാ. പാം വൈൻ), കൂടാതെ ലിബേഷൻ ആചാരത്തോടൊപ്പം പൂർവ്വികർക്കും ദൈവങ്ങൾക്കും ദൈവത്തിനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം (ആഹ്വാനം) ഉണ്ടായിരിക്കും. ഘാനയിലെ വോൾട്ട മേഖലയിൽ, ചോളപ്പൊടി കലർന്ന വെള്ളവും ലിബേഷൻ പകരാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പശ്ചിമാഫ്രിക്കൻ സംസ്കാരങ്ങളിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ആചാരപരമായ നൃത്തമായ അഗ്ബെകോറിന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രകടനത്തിനുള്ള ഇടവേളയായും ലിബേഷൻ പൊതുവെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു കുഞ്ഞ് ജനിക്കുമ്പോഴും ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകളിലും പരമ്പരാഗത വിവാഹ ചടങ്ങുകളിലും ഇത് ഒഴിക്കപ്പെടുന്നു. ഘാനയിലെയും ടോഗോയിലെയും ഗാ-അഡാങ്‌ബെ ജനതയുടെ അസഫോട്ടു, ഹോമോവോ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഉത്സവങ്ങൾ. രാജാക്കന്മാരുടെയും രാജ്ഞികളുടെയും തലവന്മാരുടെയും തവണകളിലും, ലിബേഷൻ പകരാറുണ്ട്. 1920-കളിൽ തന്നെ, ലോവർ നുബിയയിൽ സ്ത്രീകൾ എല്ലാ വെള്ളിയാഴ്ചയും ബന്ധുക്കളുടെ ശവകുടീരങ്ങളിൽ പോയി ശവക്കുഴിയുടെ തലയിൽ ഒരു ചുവന്ന പാത്രത്തിൽ വെള്ളം ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref>{{Cite journal |last=Blackman |first=Aylward M. |date=1916 |title=Libations to the Dead in Modern Nubia and Ancient Egypt |url=https://www.jstor.org/stable/3853589 |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=3 |issue=1 |pages=31–34 |doi=10.2307/3853589 |jstor=3853589 |issn=0307-5133|url-access=subscription |doi-access=free }}</ref>വിധവകൾക്ക്, ഭർത്താവിന്റെ മരണശേഷം രണ്ടാം ദിവസം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശവകുടീരത്തിൽ പാൽ ഒഴിക്കുന്നത് ഒരു കാലത്ത് ഒരു ആചാരമായിരുന്നു.<ref name=":1">{{Cite journal |last=Ashby |first=Solange |title=Milk Libations for Osiris Nubian Piety at Philae |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/705360 |journal=Near Eastern Archaeology|date=December 2019 |volume=82 |issue=4 |pages=200–209 |doi=10.1086/705360 |url-access=subscription }}</ref> അതുപോലെ, മരണശേഷം ആദ്യത്തെ 40 ദിവസങ്ങളിലും, [[Nayrouz|നെയ്‌റൂസ്]] പോലുള്ള ചില വാർഷിക അവസരങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ശവക്കുഴികൾ സന്ദർശിക്കുകയും ജലപാനങ്ങൾ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നത് [[Copts|കോപ്റ്റിക്]] പാരമ്പര്യമാണ്.<ref>{{Cite journal |last=Naguib |first=Saphinaz-Amal |date=2008-04-18 |title=Survivals of Pharaonic Religious Practices in Contemporary Coptic Christianity. |url=https://escholarship.org/uc/item/27v9z5m8 |journal=UCLA Encyclopedia of Egyptology |language=en |volume=1 |issue=1}}</ref> ===അമേരിക്കക്കാർ=== തെക്കേ അമേരിക്കൻ ആൻഡീസിലെ ക്വെച്ചുവ, അയ്മര സംസ്കാരങ്ങളിൽ, പച്ചമാമയ്ക്ക് അഥവാ ഭൂമി മാതാവിന് സമർപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പും കുടിക്കുന്നതിനുമുമ്പും ഒരു ചെറിയ അളവിൽ പാനീയം നിലത്ത് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ലോകത്തിന്റെ ഈ ഭാഗത്ത് മാത്രമുള്ള ഒരു ലഹരിപാനീയമായ [[Chicha|ചിച്ച]] കുടിക്കുമ്പോൾ ഇത് പ്രത്യേകിച്ചും സത്യമാണ്. ലിബേഷൻ ആചാരത്തെ സാധാരണയായി ചല്ല എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ആഘോഷവേളകളിലും ഇത് പലപ്പോഴും നടത്താറുണ്ട്. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ എഴുത്തുകാരനായ [[Bernardino de Sahagún|ബെർണാർഡിനോ ഡി സഹാഗുൻ]] ഒക്റ്റ്ലി കുടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആസ്ടെക് ചടങ്ങിനെക്കുറിച്ച് രേഖപ്പെടുത്തുന്നു:<blockquote>ലിബേഷൻ നടത്തിയത് ഈ രീതിയിലായിരുന്നു: ഒക്‌ട്‌ലി കുടിക്കുമ്പോഴും, അവർ പുതിയ ഒക്‌ട്‌ലി രുചിക്കുമ്പോഴും, ആരെങ്കിലും ഒക്‌ട്‌ലി ഉണ്ടാക്കിയ ശേഷവും.. അദ്ദേഹം ആളുകളെ വിളിച്ചുകൂട്ടി. അദ്ദേഹം അത് അടുപ്പിന് മുന്നിലുള്ള ഒരു പാത്രത്തിൽ വെച്ചു, കുടിക്കാൻ ചെറിയ കപ്പുകളും. ആരെയെങ്കിലും കുടിക്കാൻ ക്ഷണിക്കുന്നതിന് മുമ്പ്, അദ്ദേഹം ഒരു കപ്പിൽ നിന്ന് ഒക്‌ട്‌ലി എടുത്ത് അടുപ്പിന് മുന്നിൽ ഒഴിച്ചു; കൂടാതെ അദ്ദേഹം നാല് ദിശകളിലേക്കും ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം കപ്പിൽ ഒക്‌ട്‌ലി ഒഴിച്ചപ്പോൾ എല്ലാവരും അത് കുടിച്ചു.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=nH_P1Gn1twwC&q=octli|title=Primeros Memoriales|first1=Bernardino de|last1=Sahagún|first2=Henry B.|last2=Nicholson|date=March 23, 1997|publisher=University of Oklahoma Press|isbn=9780806129099 |via=Google Books}}</ref></blockquote> ===ഏഷ്യ=== ====ഹിന്ദുമതം==== {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header_align = center | header = | caption_align = left | image1 = Vamana Bali Shukra.jpg | width1 = 131 | alt1 = | caption1 = [[മഹാബലി|ബാലി]] [[വാമനന്]] ഒരു മോചനദ്രവ്യം പകരുന്നു | image2 = Tarpan - Jagannath Ghat - Kolkata 2012-10-15 0622.JPG | width2 = 252 | alt2 = കൊൽക്കത്തയിലെ ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലാണ് തർപ്പണം നടക്കുന്നത്. | caption2 = പിതൃ പക്ഷത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ, [[കൊൽക്കത്ത]] ജഗന്നാഥ ഘട്ടിലെ ''തർപ്പൺ'' (വിശുദ്ധജലം സമർപ്പിക്കൽ) }} ഹിന്ദുമതത്തിൽ, സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദ്രാവകം ഒരു മൂർത്തിയുടെയോ പവിത്രമായ പ്രതിമയുടെയോ മുകളിൽ ഒഴിക്കുന്നത് മിക്കപ്പോഴും ലിബേഷൻ ചടങ്ങുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. പല ക്ഷേത്ര വിഗ്രഹങ്ങൾക്കും ദിവസവും പുരോഹിതന്മാരിൽ നിന്ന് ലിബേഷൻ ലഭിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിന്റെ ഭാഗമാണ് ലിബേഷൻ. കൂടാതെ ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ ഭദ്രപാദ മാസമായ (സെപ്റ്റംബർ-ഒക്ടോബർ) പിതൃപക്ഷ (പൂർവ്വികരുടെ രണ്ടാഴ്ച) സമയത്തും ഇത് നടത്തപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite news|title=Indian Hindu devotee performs "Tarpan"|newspaper=Hindustan Times|url=http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|date=Oct 2010|access-date=2013-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215091147/http://www.hindustantimes.com/photos-news/Photos-India/Mahalaya2010/Article4-609581.aspx|archive-date=2014-12-15|url-status=dead}}</ref>[[ഇന്ത്യ]]യിലും നേപ്പാളിലും, ക്ഷേത്ര ദർശനം നടത്തുമ്പോൾ പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഭക്തർ ശിവന് (വിഷ്ണുവും മറ്റ് ദേവതകളും) വെള്ളവും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിൽ വെള്ളം, പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, പഞ്ചസാര എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതം ==== ബർമീസ് ബുദ്ധമതത്തിൽ, യായ് സെത് ചാ (ရေစက်ချ) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ജലം ഉപയോഗിച്ചുള്ള ലിബേഷൻ ചടങ്ങിൽ ഒരു പാത്രത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു പാത്രത്തിലേക്ക് വെള്ളം തുള്ളി തുള്ളിയായി ഒഴിക്കുന്ന ചടങ്ങോടെ, ദാന ആഘോഷങ്ങൾ, ഷിൻബ്യൂ, ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ മിക്ക ബുദ്ധമത ചടങ്ങുകളും അതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.. ഈ ആചാരപരമായ ലിബേഷൻ നടത്തുന്നത്. 31 അസ്തിത്വ തലങ്ങളിലുമുള്ള മറ്റ് എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും സമാഹരിച്ച പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനാണ്.<ref>{{cite book |title=Burmese supernaturalism |last=Spiro |first=Melford E. |year=1996 |publisher=Transaction Publishers |isbn=978-1-56000-882-8 |pages=44–47 }}</ref> ചടങ്ങിൽ മൂന്ന് പ്രാഥമിക പ്രാർത്ഥനകളുണ്ട്: വിശ്വാസത്തിന്റെ ഏറ്റുപറച്ചിൽ, ജലം ഒഴിക്കൽ, പുണ്യങ്ങളുടെ പങ്കിടൽ. വെള്ളം ഒഴിക്കുമ്പോൾ, <ref name="dpb">{{cite book|title=ဝတ်ရွတ်စဉ်|publisher=သီတဂူဗုဒ္ဓဝိဟာရ|location=Austin, Texas|year=2011|pages=34–35|url=http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|language=my|access-date=2012-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20111018030937/http://www.sitagu.org/downloads/Daily%20Recitation%20Ebook%202011.pdf|archive-date=2011-10-18|url-status=dead}}</ref> ഹ്സു തൗങ് ഇമായ ധമ്മാനു (ဆုတောင်း ဣမာယ ဓမ္မာနု) എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന വിശ്വാസത്തിൻ്റെ ഒരു ഏറ്റുപറച്ചിൽ സന്യാസിമാർ പാരായണം ചെയ്യുകയും നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref name="spi">{{cite book |title=Buddhism and society: a great tradition and its Burmese vicissitudes |last=Spiro |first=Melford E. |year=1982 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-04672-6 |pages=213–214 }}</ref> തുടർന്ന്, ദാതാക്കൾ (അഹ്മ്യ വെയ് အမျှဝေ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) താഴെ പറയുന്ന കാര്യങ്ങൾ മൂന്ന് തവണ ചൊല്ലി പുണ്യം വിതരണം ചെയ്യുന്നു:<ref name="dpb"/> {{blockquote|(കേൾക്കാൻ കഴിയുന്ന എല്ലാവർക്കും), നമ്മുടെ ഗുണങ്ങൾ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുമായും പങ്കിടുന്നു.<br />''{{lang|my-Latn|(Kya kya thahmya), ahmya ahmya ahmya yu daw mu gya ba gon law}}''<br />({{lang|my|(ကြားကြားသမျှ) အမျှ အမျှ အမျှ ယူတော်မူကြပါ ကုန်လော}})}} [[File:Yezetcha ceremony.PNG|thumb|upright=1.5|1900-ൽ ബർമീസ് ബുദ്ധമതക്കാരുടെ ജലപാന ചടങ്ങ്]] തുടർന്ന്, ഏകസ്വരത്തിൽ, പങ്കെടുക്കുന്നവർ സ്ഥിരീകരണ പ്രഖ്യാപനം മൂന്ന് തവണ ആവർത്തിക്കുന്നു: താഡു (သာဓု, സാധു), പാലിയിൽ "നന്നായി ചെയ്തു" എന്നർത്ഥം, ഇത് ക്രിസ്തീയ വിശ്വാസികളിൽ ആമേൻ എന്നതിന് സമാനമാണ്. പിന്നീട്, ശുദ്ധീകരിച്ച വെള്ളം പുറത്തെ മണ്ണിൽ ഒഴിച്ച്, വെള്ളം [[Vasudhara|വസുധാരയിലേക്ക്]] തിരികെ നൽകുന്നു. ഈ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിക്കാൻ ഭൂമി ദേവതയായ വസുധരയെ വിളിക്കുന്നു.<ref name="spi"/> കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിന് മുമ്പ്, ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ കിരീടധാരണ വേളയിലും ജലശുദ്ധീകരണ ചടങ്ങ് നടത്തിയിരുന്നു. ബർമീസ് രാജാക്കന്മാരുടെ ശരിയായ അനുഷ്ഠാനത്തെ വിവരിക്കുന്ന 1849-ലെ റാസ തേവാക്ക ദിപാനി കിയാൻ എന്ന ഗ്രന്ഥത്തിൽ എഴുതിയിരിക്കുന്ന നടപടിക്രമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി ഇത് നടത്തിയിരുന്നു. <ref>{{cite web |url=http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |title=The AungZay Institute Inc. - Notes on Statecraft |access-date=2010-06-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090525211535/http://portal.aungzay.org/content/view/38/18/ |archive-date=2009-05-25 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |title=Archived copy |access-date=2014-01-05 |archive-date=2011-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727183313/http://www.ari.nus.edu.sg/showfile.asp?eventfileid=304 |url-status=dead }}</ref> വസുധരയ്ക്ക് ജലം അർപ്പിക്കുന്നതിന് ബുദ്ധമതത്തിന് മുമ്പുള്ള വേരുകൾ ഉണ്ടായിരിക്കാമെങ്കിലും, പ്രേതങ്ങളായി മാറിയ തന്റെ പൂർവ്വികരുമായി തന്റെ പുണ്യം പങ്കിടുന്നതിനായി, ജലശുദ്ധീകരണം നടത്തിയ രാജാവ് [[ബിംബിസാരൻബിംബിസാരനാണ്]] ഈ ചടങ്ങ് ആരംഭിച്ചതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. <ref>{{cite book |title=Traditions of Buddhist Practice in Burma |last=Houtman |first=Gustaaf |year=1990 |publisher=ILCAA |pages=53–55 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |title=Archived copy |website=www.usamyanmar.net |access-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308222820/http://www.usamyanmar.net/.../Life%20of%20Gotama%20Buddha.ppt |archive-date=8 March 2021 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.budsir.org/E_hist43.htm|title=The king performs merit in the name of his ancestors reborn as petas (hungry ghosts); the peta rejoice in the act and receive a share of the merit|year=2002|work=Mahidol University|access-date=28 February 2012}}</ref> തായ്, ലാവോഷ്യൻ ബുദ്ധമത ആചാരങ്ങളുടെ അവസാനത്തിലും പുണ്യം കൈമാറുന്നതിനായി ഈ ചടങ്ങ് ആചരിക്കപ്പെടുന്നു, ഇവിടെ ഇതിനെ യഥാക്രമം ക്രുവാത് നാം (กรวดน้ำ) എന്നും യാത് നാം എന്നും വിളിക്കുന്നു.<ref>{{cite book|last=Hayashi|first=Yukio|title=Practical Buddhism among the Thai-Lao: religion in the making of a region|publisher=Trans Pacific Press|year=2003|pages=146–147|isbn=978-4-87698-454-1}}</ref> <gallery widths=180> File:MET 19 135 29.jpg|ജലയാഗങ്ങൾക്കുള്ള നേപ്പാളിലെ ഈർ, 19-ാം നൂറ്റാണ്ട് File:Clevelandart 1960.42.jpg|വെങ്കല ചൈനീസ് ലിബേഷൻ കപ്പ് ''([[ജൂ (പാത്രം)|ജൂ]])'', [[ഷാങ് രാജവംശത്തിന്റെ]] അവസാനകാലം, ഏകദേശം ക്രി.മു. File:China, Qing dynasty (1644-1911), Kangxi reign - Libation Cup - 1920.424 - Cleveland Museum of Art.tif|- [[ജേഡ്]] ലിബേഷൻ കപ്പ്, [[ക്വിംഗ് രാജവംശം]], 1661–1722 എ.ഡി. File:Miki in Itsukushima Shrine 2.jpg|2017-ൽ ജപ്പാനിലെ [[ഇത്സുകുഷിമ ദേവാലയത്തിൽ]] ''[[ഒമിക്കി]]'' എന്ന പേരിൽ വഴിപാടുകൾ അർപ്പിക്കു.ന്നു </gallery> ====ചൈന==== ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പരമ്പരാഗതമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന വെങ്കല പാത്രമായ [[Jue (vessel)|ജൂവിന്]] വലിയ ഒരു വെളിയിലേക്കൊഴുകുന്ന ചുണ്ട് ഉണ്ട്. വലിയ ഒരു കപ്പിനെക്കാൾ ഒരു തരം ജഗ്ഗായി ഇതിനെ കണക്കാക്കാം. ആധുനിക ചൈനീസ് ആചാരങ്ങളിൽ, അരിയോ വീഞ്ഞോ ചായയോ ഒരു ബലിപീഠത്തിന്റെയോ ശവകുടീരത്തിന്റെയോ മുന്നിൽ വലത്തുനിന്ന് ഇടത്തോട്ട് തിരശ്ചീനമായി രണ്ട് കൈകളും ഉപയോഗിച്ച് ദൈവങ്ങൾക്ക് സമർപ്പിക്കുകയും മരിച്ചയാളുടെ ബഹുമാനാർത്ഥം ഒഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സാധാരണയായി യാഗപീഠത്തിൽ കുറച്ചുനേരം വയ്ക്കുന്നതിനു മുമ്പ്, ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. ദേവന്മാരെ ബഹുമാനിക്കുന്ന കൂടുതൽ വിപുലമായ ചടങ്ങുകളിൽ, കത്തുന്ന കടലാസ് വഴിപാടുകൾക്ക് മുകളിലാണ് ലിബേഷൻ നടത്തേണ്ടത്; അതേസമയം മരിച്ചയാൾക്ക് വേണ്ടി വീഞ്ഞ് നിലത്ത് ഒഴിക്കുക മാത്രമേ ചെയ്യൂ. ==== ജപ്പാൻ ==== ജാപ്പനീസ് ലിബേഷനിൽ ദ്രാവക വഴിപാട് അനുയോജ്യമായ ഒരു പാത്രത്തിൽ ബലിപീഠത്തിൽ വയ്ക്കുന്നു. അതേസമയം മറ്റ് ഭാഗങ്ങൾ പങ്കെടുക്കുന്നവർ കുടിക്കുന്നു. ഷിന്റോയിൽ, ലിബേഷൻ രീതിയും വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്ന പാനീയവും മിക്കി (神酒) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അത് അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ "ദൈവങ്ങളുടെ മദ്യം" എന്നാണ്. ഒരു ഷിന്റോ ദേവാലയത്തിലെ ഒരു ചടങ്ങിൽ, ഇത് സാധാരണയായി നിസ്കാരത്തോടൊപ്പമാണ് ചെയ്യുന്നത്, എന്നാൽ ഒരു വീട്ടിലെ ആരാധനാലയത്തിൽ, എല്ലാ ദിവസവും രാവിലെ മാറ്റാവുന്ന ശുദ്ധജലം ഉപയോഗിക്കാം. അലങ്കാരങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ ഒരു വെളുത്ത പോർസലൈൻ അല്ലെങ്കിൽ ലോഹ കപ്പിൽ ഇത് വിളമ്പുന്നു. [[File:Ainu ikupasuy (libation stick), katsura tree II.JPG|thumb|300px|A [[Cercidiphyllum|katsura tree]] ikupasuy]] [[Ainu people|ഐനു,]] ജനതയ്ക്കിടയിൽ ഇക്കുപസുയ് എന്ന കൊത്തുപണി ചെയ്ത മരോപകരണം ഉപയോഗിച്ചാണ് പാനീയങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നത്. "നാവ്" ഉള്ള ഒരു മരോപകരണമാണിത്. കൂർത്ത അറ്റം<ref>{{Cite web |title=British Museum - ceremonial equipment / ikupasuy |url=https://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=3125361&partId=1&object=31180&page=1 |access-date=19 July 2015 |website=British Museum}}</ref> അതിൽ നിന്ന് [[Millet beer|മില്ലറ്റ് ബിയർ]] അല്ലെങ്കിൽ [[സേക്|സേക്ക്]] ആരാധനാ വസ്തുവിൽ ഒഴിക്കുന്നു.<ref>{{Cite web |title=Ainu: Spirit of a Northern People |url=http://www.mnh.si.edu/arctic/ainu/html/room05.html |access-date=19 July 2015 |website=si.edu}}</ref> === സൈബീരിയൻ ഷാമനിസം === സൈബീരിയൻ ജനതയ്ക്കിടയിലെ ഷാമനിസം പൊതുവെ ഷാമനിസത്തിന്റെ സവിശേഷതയായ വലിയ വൈവിധ്യം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു. <ref name=div>{{harvnb|Hoppál|2005|p=15}}.</ref> അൽതായ് പർവതനിരകൾക്ക് സമീപമുള്ള നിരവധി ആളുകൾക്കിടയിൽ, ഒരു ഷാമന്റെ പുതിയ ഡ്രം ഒരു പ്രത്യേക ആചാരത്തിലൂടെ കടന്നുപോകണം. ഇത് "ഡ്രം ഉത്തേജിപ്പിക്കൽ" ആയി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു: പുതിയ ഡ്രമ്മിനായി മരവും തൊലിയും നൽകിയ മരവും മാനും അവരുടെ മുഴുവൻ ജീവിതവും വിവരിക്കുകയും ഷാമനെ സേവിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ആചാരം തന്നെ ഒരു ലിബേഷനാണ്: ഡ്രമ്മിന്റെ തൊലിയിലും മരത്തിലും ബിയർ ഒഴിക്കുന്നു. ഈ വസ്തുക്കൾ "ജീവൻ പ്രാപിക്കുകയും" മരത്തിന്റെയും മാനിന്റെയും പേരിൽ ഷാമന്റെ ശബ്ദത്തോടെ സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ട്യൂബലാറുകളിൽ, കൂടാതെ, ഷാമൻ മൃഗത്തിന്റെ ശബ്ദവും അതിന്റെ പെരുമാറ്റവും അനുകരിക്കുന്നു. <ref>{{harvnb|Eliade|2004|loc=ch. 5}}, which discusses the symbolism of the shamanic drum and costume, in the subsection about the drum.</ref> == ആധുനിക ആചാരങ്ങൾ == === ആധുനിക പാനീയങ്ങൾ ഒഴിക്കൽ === [[ക്യൂബ]]യിൽ, "പാരാ ലോസ് സാന്റോസ്" ('വിശുദ്ധന്മാർക്ക്') എന്ന് പറയുമ്പോൾ ഒരാളുടെ ഗ്ലാസിൽ നിന്ന് ഒരു തുള്ളി അല്ലെങ്കിൽ രണ്ട് തുള്ളി റം ഒഴിക്കുന്നത് വ്യാപകമായ ഒരു ആചാരമാണ്. കാച്ചസ കുടിക്കുമ്പോൾ സമാനമായ ഒരു ആചാരം ബ്രസീലിൽ കാണപ്പെടുന്നു. അതിൽ നിന്ന് "പാരാ ഒ സാന്റോ" അല്ലെങ്കിൽ "പാരാ ഒ സാന്റിൻഹോ" എന്ന തുള്ളിമരുന്ന് നൽകുന്നു. ഫിലിപ്പീൻസിലെ മിൻഡാനാവോയിലെ വിസയക്കാർക്കിടയിലുള്ള ആചാരത്തിന് സമാനമാണ് ഈ ആചാരങ്ങൾ, അവിടെ കുപ്പി തുറക്കുമ്പോൾ റം ഒഴിക്കുകയും "പാര സ യവ" ('പിശാചിന്') എന്ന മദ്യം ചേർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite web |url=http://www.soydelcaribe.com/edicion/ed23/ron-esp.asp |title=Soy del Caribe - Edición No.23 - Reportaje {{!}} El Ron de Cuba, con su toque de siglos<!-- Bot generated title --> |access-date=2007-08-13 |archive-date=2012-09-13 |archive-url=https://archive.today/20120913064729/http://www.soydelcaribe.com/edicion/ed23/ron-esp.asp |url-status=bot: unknown }}</ref> [[File:Pouring one out.gif|thumb|Modern pouring libation]] [[റഷ്യ]]യിലും കോമൺ‌വെൽത്ത് ഓഫ് ഇൻഡിപെൻഡന്റ് സ്റ്റേറ്റ്സിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിലും, ശവക്കുഴിയിലേക്ക് വോഡ്ക ഒഴിക്കുന്ന ഒരു പാരമ്പര്യമുണ്ട്. ഇത് ഡിസിയാഡി ആചാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കാം. വൈൻ സാംസ്കാരികമായി കൂടുതൽ പ്രാധാന്യമുള്ള പങ്ക് വഹിക്കുന്ന ജോർജിയയിൽ, മരിച്ച എല്ലാവരുടെയും സ്മരണയ്ക്കായി, പ്രത്യേകിച്ച് ഈസ്റ്ററിന് മുമ്പ്, ശവക്കുഴികളിൽ ഒരു ഗ്ലാസ് വീഞ്ഞ് ഒഴിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്. ആധുനിക അമേരിക്കൻ ഐക്യനാടുകളിൽ, മരിച്ച വ്യക്തിയുടെ പേരിൽ വിവിധ അവസരങ്ങളിൽ, സാധാരണയായി സ്വകാര്യ സാഹചര്യങ്ങളിൽ സുഹൃത്തുക്കൾക്കിടയിൽ സാമൂഹികമായി മദ്യപിക്കുമ്പോൾ, ലിബേഷനുകൾ നൽകാറുണ്ട്. മദ്യപിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് മാൾട്ട് മദ്യം ഒഴിക്കുന്ന ഒരു പാരമ്പര്യവുമുണ്ട്. ഇത് പ്രത്യേകിച്ച് ആഫ്രിക്കൻ അമേരിക്കൻ റാപ്പർമാരുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇതിനെ മരിച്ചുപോയ സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് "ടിപ്പിംഗ്", <ref>{{cite web|url=http://www.40ozmaltliquor.com/tipping.html|title=40ozMaltLiquor.com|access-date=2010-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20100307031256/http://www.40ozmaltliquor.com/tipping.html|archive-date=2010-03-07|url-status=dead}}</ref> അല്ലെങ്കിൽ "ഒന്ന് ഒഴിക്കൽ" എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ബോയ്‌സ് എൻ ദി ഹുഡ് പോലുള്ള സിനിമകളിൽ ഈ രീതി റെക്കോർഡുചെയ്‌തിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ 1993-ൽ ഡിആർഎസിന്റെ "ഗാങ്‌സ്റ്റ ലീൻ (ദിസ് ഈസ് ഫോർ മൈ ഹോമീസ്)" ("ഐ ടിപ്പ് മൈ 40 ടു യുവർ മെമ്മറി"), 1994-ൽ 2പാക്കിന്റെ "പോർ ഔട്ട് എ ലിറ്റിൽ ലിക്കർ" തുടങ്ങിയ വിവിധ ഗാനങ്ങളിൽ ഇത് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള സമാനമായ ആചാരങ്ങളെപ്പോലെ, വിവിധ പ്രതീകാത്മക വാക്യങ്ങളും പകരുന്നതിനൊപ്പം ഉണ്ട റബ്ബിക് ജൂതമതത്തിൽ, പെസഹാ സെഡറിൽ ഒരാളുടെ ഗ്ലാസിൽ നിന്ന് വീഞ്ഞിന്റെ തുള്ളികൾ ഒഴിക്കുകയോ ഗ്ലാസിൽ വിരൽ മുക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു.<ref>{{Cite web |date=April 19, 2019 |title=Drops of Wine Poured Out at the Seder Mean the Opposite of What Most People Think |url=https://mosaicmagazine.com/picks/religion-holidays/2019/04/drops-of-wine-poured-out-at-the-seder-mean-the-opposite-of-what-most-people-think/}}</ref>.ഓരോ ബാധകൾക്ക് 10, <ref name=":0">{{Cite web |title=Spilling Wine While Reciting the Plagues to Diminish Our Joy? - TheTorah.com |url=https://www.thetorah.com/article/spilling-wine-while-reciting-the-plagues-to-diminish-our-joy |access-date=2024-02-15 |website=www.thetorah.com}}</ref> അല്ലെങ്കിൽ 16 തുള്ളി വീതവും; പത്ത് ബാധകൾക്ക് പത്ത് തുള്ളി വീതവും, മൂന്ന് ബാധകൾക്ക് "രക്തം, തീ, പുകയുടെ നിരകൾ" "ഡെറ്റ്സാക്ക്, അദാഷ്, ബച്ചാവ്" എന്നിവയ്ക്ക് മൂന്ന് തുള്ളി വീതവും.<ref>{{Cite web |last=Shurpin |first=Yehuda |title=Why Do We Spill Wine at the Seder? |url=https://www.chabad.org/holidays/passover/pesach_cdo/aid/4347492/jewish/Why-Do-We-Spill-Wine-at-the-Seder.htm}}</ref> വിശദീകരണങ്ങൾ വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, പക്ഷേ പൊതുവായി പറയുന്നത് ജൂത ജനതയുടെ ലിബേഷൻ നിരവധി ഈജിപ്തുകാരുടെ കഷ്ടപ്പാടുകളുടെയും മരണത്തിന്റെയും ഖേദമാണ്. കൂടാതെ "ശത്രുവിന്റെ പതനത്തിൽ സന്തോഷിക്കാതിരിക്കുന്നതിലും" . എന്നിരുന്നാലും, 18-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിലോ 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിലോ റബ്ബി യിർമിയാഹു ലോവിന്റെ മുത്തച്ഛൻ സൃഷ്ടിച്ച കൂടുതൽ ആധുനിക വ്യാഖ്യാനമാണിത്.<ref name=":0" /> ==കുറിപ്പുകൾ== {{Reflist|30em}} ===പരാമർശിച്ച കൃതികൾ=== {{refbegin}} * {{cite encyclopedia |first1=D. Q. |last1=Adams |first2=J. P. |last2=Mallory |title=Libation |encyclopedia=Encyclopedia of Indo-European Culture |publisher=Taylor & Francis |year=1997 |page=351}} * {{cite journal |last=Barret |first=C. E. |date=2007 |title=Was dust their food and clay their bread?: Grave goods, the Mesopotamian afterlife, and the liminal role of Inana/Ištar |journal=Journal of Ancient Near Eastern Religions |volume=7 |issue=1 |pages=7–65 |location=Leiden, The Netherlands |publisher=Brill |doi=10.1163/156921207781375123 |issn=1569-2116}} * {{cite book |last1=Black |first1=Jeremy |first2=Anthony |last2=Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=The British Museum Press |year=1992 |isbn= 0-7141-1705-6}} * {{cite book |last=Burkert |first=Walter |author-link=Walter Burkert |year=1985 |title=Greek Religion |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-36281-9}} * {{cite encyclopedia |last=Choksi |first=M. |date=2014 |title=Ancient Mesopotamian Beliefs in the Afterlife |url=https://www.worldhistory.org/article/701/ |encyclopedia=[[World History Encyclopedia]]}} * {{cite book |last=Eliade |first=Mircea |author-link=Mircea Eliade |year=2004 |title=Shamanism: Archaic Techniques of Ecstasy |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-11942-7}} * {{cite book |last=Hoppál |first=Mihály |title=Sámánok Eurázsiában |trans-title=Shamans in Eurasia |publisher=Akadémiai Kiadó |location=Budapest |year=2005 |isbn=963-05-8295-3 |language=hu}} * {{cite book |last=Moede |first=Katja |chapter=Reliefs, Public and Private |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last=Nemet-Nejat |first=Karen Rhea |date=1998 |title=Daily Life in Ancient Mesopotamia |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-29497-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme}} * {{cite book |last=Scheid |first=John |author-link=John Scheid |chapter=Sacrifices for Gods and Ancestors |editor-first=Jörg |editor-last=Rüpke |title=A Companion to Roman Religion |publisher=Blackwell |year=2007 |isbn=978-1-78268-489-3}} * {{cite book |last1=Zaidman |first1=Louise Bruit |last2=Schmitt Pantel |first2=Pauline |translator=Paul Cartledge |year=1992 |title=Religion in the Ancient Greek City |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42357-1}} {{refend}} ==ബാഹ്യ ലിങ്കുകൾ== {{Wikiquote}} * {{Wiktionary-inline}} * {{Commons category-inline}} * [https://web.archive.org/web/20120911002414/http://www.cosmosandlogos.com/category/000069.php Exploring the Libation Ritual in Greek and Roman Myth] * [http://www.hellenicgods.org/libation-in-hellenismos---sponde Libation in Hellenismos] {{Ancient Roman religion horizontal}} {{Authority control}} [[വർഗ്ഗം:മതപരമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും]] 5mjkvdu7pl5wzg9ckua2dgx8dt4bid5 10 669057 4642708 2012-07-03T20:03:12Z en>Cynwolfe 0 [[WP:AES|←]]Created page with 'This template is a horizontal version of the vertical [[:Template:Ancient Roman religion]]. The two templates should contain the same information. This template ...' 4642708 wikitext text/x-wiki This template is a horizontal version of the vertical [[:Template:Ancient Roman religion]]. The two templates should contain the same information. This template is intended for use on stub or shorter pages, or on pages having a great number of images that make it difficult to place the vertical sidebar. {{navbox |name = Roman religion horizontal |image = [[File:Bas relief from Arch of Marcus Aurelius showing sacrifice.jpg|100px|center]] |title = [[Religion in ancient Rome]] |listclass = hlist |titlestyle = background:#F0ACAC |group1 = Practices and beliefs |groupstyle = background:#f6cdcd |list1 = * [[Libation#Ancient Rome|libation]] * [[Religion in ancient Rome#Sacrifice|sacrifice]] *''[[votum]]'' *[[Roman temple|temples]] * [[Roman festivals|festivals]] * ''[[ludi]]'' *[[Roman funerals and burial|funerals]] * [[Imperial cult (ancient Rome)|Imperial cult]] *[[mystery religions]] |group2 = Priesthoods |list2 = *[[College of Pontiffs|Pontifex]] * [[Augur]] *[[Vestal Virgins|Vestal]] * [[Flamen]] *[[Fetial]] * ''[[Epulones]]'' * [[Arval Brethren|Arval]] |group3 = Deities |list3 = * [[List of Roman deities]] * [[Dii Consentes|Twelve major gods]] * [[Capitoline Triad]] * [[Aventine Triad]] * [[di inferi#List of underworld or chthonic deities|underworld gods]] * ''[[indigitamenta]]'' *'''Deified emperors:''' [[Julius Caesar|Divus Julius]] {{·}} [[Augustus|Divus Augustus]] |group4 = Related topics |list4 = *[[Glossary of ancient Roman religion]] *[[Roman mythology]] *[[Religion in ancient Greece]] *[[Etruscan religion]] * [[Gallo-Roman religion]] * ''[[Interpretatio graeca]]'' *[[Decline of Greco-Roman polytheism]] }}<noinclude> [[Category:Religion and belief templates]] [[Category:Ancient Rome templates|Religion]] 4668cpbhtgk0ars78743dwb5x5bqpsa 4642709 4642708 2012-07-03T20:18:37Z en>Cynwolfe 0 fixing big oops 4642709 wikitext text/x-wiki {{navbox |name = Roman religion horizontal |image = [[File:Bas relief from Arch of Marcus Aurelius showing sacrifice.jpg|100px|center]] |title = [[Religion in ancient Rome]] |listclass = hlist |titlestyle = background:#F0ACAC |group1 = Practices and beliefs |groupstyle = background:#f6cdcd |list1 = * [[Libation#Ancient Rome|libation]] * [[Religion in ancient Rome#Sacrifice|sacrifice]] *''[[votum]]'' *[[Roman temple|temples]] * [[Roman festivals|festivals]] * ''[[ludi]]'' *[[Roman funerals and burial|funerals]] * [[Imperial cult (ancient Rome)|Imperial cult]] *[[mystery religions]] |group2 = Priesthoods |list2 = *[[College of Pontiffs|Pontifex]] * [[Augur]] *[[Vestal Virgins|Vestal]] * [[Flamen]] *[[Fetial]] * ''[[Epulones]]'' * [[Arval Brethren|Arval]] |group3 = Deities |list3 = * [[List of Roman deities]] * [[Dii Consentes|Twelve major gods]] * [[Capitoline Triad]] * [[Aventine Triad]] * [[di inferi#List of underworld or chthonic deities|underworld gods]] * ''[[indigitamenta]]'' *'''Deified emperors:''' [[Julius Caesar|Divus Julius]] {{·}} [[Augustus|Divus Augustus]] |group4 = Related topics |list4 = *[[Glossary of ancient Roman religion]] *[[Roman mythology]] *[[Religion in ancient Greece]] *[[Etruscan religion]] * [[Gallo-Roman religion]] * ''[[Interpretatio graeca]]'' *[[Decline of Greco-Roman polytheism]] }}<noinclude> [[Category:Religion and belief templates]] [[Category:Ancient Rome templates|Religion]] lr38tl3yxk4dc5k62kge7qz95y66dnx 4642710 4642709 2012-07-03T20:21:44Z en>Cynwolfe 0 let's try this 4642710 wikitext text/x-wiki <noinclude> This template is a horizontal version of the vertical [[:Template:Ancient Roman religion]]. The two templates should contain the same information. This template is intended for use on stub or shorter pages, or on pages having a great number of images that make it difficult to place the vertical sidebar. </noinclude> {{navbox |name = Roman religion horizontal |image = [[File:Bas relief from Arch of Marcus Aurelius showing sacrifice.jpg|100px|center]] |title = [[Religion in ancient Rome]] |listclass = hlist |titlestyle = background:#F0ACAC |group1 = Practices and beliefs |groupstyle = background:#f6cdcd |list1 = * [[Libation#Ancient Rome|libation]] * [[Religion in ancient Rome#Sacrifice|sacrifice]] *''[[votum]]'' *[[Roman temple|temples]] * [[Roman festivals|festivals]] * ''[[ludi]]'' *[[Roman funerals and burial|funerals]] * [[Imperial cult (ancient Rome)|Imperial cult]] *[[mystery religions]] |group2 = Priesthoods |list2 = *[[College of Pontiffs|Pontifex]] * [[Augur]] *[[Vestal Virgins|Vestal]] * [[Flamen]] *[[Fetial]] * ''[[Epulones]]'' * [[Arval Brethren|Arval]] |group3 = Deities |list3 = * [[List of Roman deities]] * [[Dii Consentes|Twelve major gods]] * [[Capitoline Triad]] * [[Aventine Triad]] * [[di inferi#List of underworld or chthonic deities|underworld gods]] * ''[[indigitamenta]]'' *'''Deified emperors:''' [[Julius Caesar|Divus Julius]] {{·}} [[Augustus|Divus Augustus]] |group4 = Related topics |list4 = *[[Glossary of ancient Roman religion]] *[[Roman mythology]] *[[Religion in ancient Greece]] *[[Etruscan religion]] * [[Gallo-Roman religion]] * ''[[Interpretatio graeca]]'' *[[Decline of Greco-Roman polytheism]] }}<noinclude> [[Category:Religion and belief templates]] [[Category:Ancient Rome templates|Religion]] 3mzu1ymzyd5eh875va62jygix67e38j 4642711 4642710 2013-02-15T03:34:51Z en>TonyTheTiger 0 adding {{collapsible option}} and/or {{{state}}} 4642711 wikitext text/x-wiki <noinclude> {{collapsible option}} This template is a horizontal version of the vertical [[:Template:Ancient Roman religion]]. The two templates should contain the same information. This template is intended for use on stub or shorter pages, or on pages having a great number of images that make it difficult to place the vertical sidebar. </noinclude> {{navbox |name = Roman religion horizontal |image = [[File:Bas relief from Arch of Marcus Aurelius showing sacrifice.jpg|100px|center]] |title = [[Religion in ancient Rome]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |titlestyle = background:#F0ACAC |group1 = Practices and beliefs |groupstyle = background:#f6cdcd |list1 = * [[Libation#Ancient Rome|libation]] * [[Religion in ancient Rome#Sacrifice|sacrifice]] *''[[votum]]'' *[[Roman temple|temples]] * [[Roman festivals|festivals]] * ''[[ludi]]'' *[[Roman funerals and burial|funerals]] * [[Imperial cult (ancient Rome)|Imperial cult]] *[[mystery religions]] |group2 = Priesthoods |list2 = *[[College of Pontiffs|Pontifex]] * [[Augur]] *[[Vestal Virgins|Vestal]] * [[Flamen]] *[[Fetial]] * ''[[Epulones]]'' * [[Arval Brethren|Arval]] |group3 = Deities |list3 = * [[List of Roman deities]] * [[Dii Consentes|Twelve major gods]] * [[Capitoline Triad]] * [[Aventine Triad]] * [[di inferi#List of underworld or chthonic deities|underworld gods]] * ''[[indigitamenta]]'' *'''Deified emperors:''' [[Julius Caesar|Divus Julius]] {{·}} [[Augustus|Divus Augustus]] |group4 = Related topics |list4 = *[[Glossary of ancient Roman religion]] *[[Roman mythology]] *[[Religion in ancient Greece]] *[[Etruscan religion]] * [[Gallo-Roman religion]] * ''[[Interpretatio graeca]]'' *[[Decline of Greco-Roman polytheism]] }}<noinclude> [[Category:Religion and belief templates]] [[Category:Ancient Rome templates|Religion]] jcle1oll8w67q4liuhavuwn7r0dl77o 4642712 4642711 2013-08-20T18:46:20Z en>Ogress 0 match to {{Ancient Roman Religon}} 4642712 wikitext text/x-wiki <noinclude> {{collapsible option}} This template is a horizontal version of the vertical [[:Template:Ancient Roman religion]]. The two templates should contain the same information. This template is intended for use on stub or shorter pages, or on pages having a great number of images that make it difficult to place the vertical sidebar. </noinclude> {{navbox |name = Roman religion horizontal |image = [[File:Bas relief from Arch of Marcus Aurelius showing sacrifice.jpg|100px|center]] |title = [[Religion in ancient Rome]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |titlestyle = background:#F0ACAC |group1 = Practices and beliefs |groupstyle = background:#f6cdcd |list1 = * [[Libation#Ancient Rome|libation]] * [[Religion in ancient Rome#Sacrifice|sacrifice]] *''[[votum|vota]]'' *[[Roman temple|temples]] * [[Roman festivals|festivals]] * ''[[ludi]]'' *[[Roman funerals and burial|funerals]] * [[Imperial cult (ancient Rome)|Imperial cult]] *[[Graeco-Roman mysteries]] |group2 = Priesthoods |list2 = *[[College of Pontiffs|Pontifex]] * [[Augur]]es *[[Vestal Virgin]]s * [[Flamen|Flamines]] *[[Fetial]]es * ''[[Epulones]]'' * [[Arval Brethren|Fratres Arvales]] |group3 = Deities |list3 = * [[List of Roman deities]] * [[Dii Consentes|Twelve major gods]] * [[Capitoline Triad]] * [[Aventine Triad]] * [[di inferi#List of underworld or chthonic deities|underworld gods]] * ''[[indigitamenta]]'' *'''Deified emperors:''' [[Julius Caesar|Divus Julius]] {{·}} [[Augustus|Divus Augustus]] |group4 = Related topics |list4 = *[[Glossary of ancient Roman religion]] *[[Roman mythology]] *[[Religion in ancient Greece]] *[[Etruscan mythology]] * [[Gallo-Roman religion]] * ''[[Interpretatio graeca]]'' *[[Decline of Greco-Roman polytheism]] }}<noinclude> [[Category:Religion and belief templates]] [[Category:Ancient Rome templates|Religion]] jhiantge45yx57zblvqatwb2hv5ts79 4642713 4642712 2013-08-20T18:46:59Z en>Ogress 0 spp. 4642713 wikitext text/x-wiki <noinclude> {{collapsible option}} This template is a horizontal version of the vertical [[:Template:Ancient Roman religion]]. The two templates should contain the same information. This template is intended for use on stub or shorter pages, or on pages having a great number of images that make it difficult to place the vertical sidebar. </noinclude> {{navbox |name = Roman religion horizontal |image = [[File:Bas relief from Arch of Marcus Aurelius showing sacrifice.jpg|100px|center]] |title = [[Religion in ancient Rome]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |titlestyle = background:#F0ACAC |group1 = Practices and beliefs |groupstyle = background:#f6cdcd |list1 = * [[Libation#Ancient Rome|libation]] * [[Religion in ancient Rome#Sacrifice|sacrifice]] *''[[votum|vota]]'' *[[Roman temple|temples]] * [[Roman festivals|festivals]] * ''[[ludi]]'' *[[Roman funerals and burial|funerals]] * [[Imperial cult (ancient Rome)|Imperial cult]] *[[Greco-Roman mysteries]] |group2 = Priesthoods |list2 = *[[College of Pontiffs|Pontifex]] * [[Augur]]es *[[Vestal Virgin]]s * [[Flamen|Flamines]] *[[Fetial]]es * ''[[Epulones]]'' * [[Arval Brethren|Fratres Arvales]] |group3 = Deities |list3 = * [[List of Roman deities]] * [[Dii Consentes|Twelve major gods]] * [[Capitoline Triad]] * [[Aventine Triad]] * [[di inferi#List of underworld or chthonic deities|underworld gods]] * ''[[indigitamenta]]'' *'''Deified emperors:''' [[Julius Caesar|Divus Julius]] {{·}} [[Augustus|Divus Augustus]] |group4 = Related topics |list4 = *[[Glossary of ancient Roman religion]] *[[Roman mythology]] *[[Religion in ancient Greece]] *[[Etruscan mythology]] * [[Gallo-Roman religion]] * ''[[Interpretatio graeca]]'' *[[Decline of Greco-Roman polytheism]] }}<noinclude> [[Category:Religion and belief templates]] [[Category:Ancient Rome templates|Religion]] 883acnioclsl2nk4zmb1luprx9a7q5p 4642714 4642713 2014-05-31T14:51:33Z en>Sylvie Liliane du Pont 0 4642714 wikitext text/x-wiki <noinclude> {{collapsible option}} This template is a horizontal version of the vertical [[:Template:Ancient Roman religion]]. The two templates should contain the same information. This template is intended for use on stub or shorter pages, or on pages having a great number of images that make it difficult to place the vertical sidebar. </noinclude> {{navbox |name = Ancient Roman religion horizontal |image = [[File:Bas relief from Arch of Marcus Aurelius showing sacrifice.jpg|100px|center]] |title = [[Religion in ancient Rome]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |titlestyle = background:#F0ACAC |group1 = Practices and beliefs |groupstyle = background:#f6cdcd |list1 = * [[Libation#Ancient Rome|libation]] * [[Religion in ancient Rome#Sacrifice|sacrifice]] *''[[votum|vota]]'' *[[Roman temple|temples]] * [[Roman festivals|festivals]] * ''[[ludi]]'' *[[Roman funerals and burial|funerals]] * [[Imperial cult (ancient Rome)|Imperial cult]] *[[Greco-Roman mysteries]] |group2 = Priesthoods |list2 = *[[College of Pontiffs|Pontifex]] * [[Augur]]es *[[Vestal Virgin]]s * [[Flamen|Flamines]] *[[Fetial]]es * ''[[Epulones]]'' * [[Arval Brethren|Fratres Arvales]] |group3 = Deities |list3 = * [[List of Roman deities]] * [[Dii Consentes|Twelve major gods]] * [[Capitoline Triad]] * [[Aventine Triad]] * [[di inferi#List of underworld or chthonic deities|underworld gods]] * ''[[indigitamenta]]'' *'''Deified emperors:''' [[Julius Caesar|Divus Julius]] {{·}} [[Augustus|Divus Augustus]] |group4 = Related topics |list4 = *[[Glossary of ancient Roman religion]] *[[Roman mythology]] *[[Religion in ancient Greece]] *[[Etruscan mythology]] * [[Gallo-Roman religion]] * ''[[Interpretatio graeca]]'' *[[Decline of Greco-Roman polytheism]] }}<noinclude> [[Category:Religion and belief templates]] [[Category:Ancient Rome templates|Religion]] sjzgj1efl48zqfi60o28hgx45vnpze5 4642715 4642714 2014-10-08T12:54:47Z en>NSH002 0 tidy up, fix redirects 4642715 wikitext text/x-wiki <noinclude> {{collapsible option}} This template is a horizontal version of the vertical [[:Template:Ancient Roman religion]]. The two templates should contain the same information. This template is intended for use on stub or shorter pages, or on pages having a great number of images that make it difficult to place the vertical sidebar. </noinclude>{{Navbox | name = Ancient Roman religion horizontal | title = [[Religion in ancient Rome]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | listclass = hlist | titlestyle = background:#F0ACAC | image = [[File:Bas relief from Arch of Marcus Aurelius showing sacrifice.jpg|100px|center]] | group1 = Practices and beliefs | groupstyle = background:#f6cdcd | list1 = * [[Libation#Ancient Rome|libation]] * [[Religion in ancient Rome#Sacrifice|sacrifice]] * ''[[votum|vota]]'' * [[Roman temple|temples]] * [[Roman festivals|festivals]] * ''[[ludi]]'' * [[Roman funerals and burial|funerals]] * [[Imperial cult (ancient Rome)|Imperial cult]] * [[Greco-Roman mysteries]] | group2 = Priesthoods | list2 = * [[College of Pontiffs|Pontifex]] * [[Augur]]es * [[Vestal Virgin]]s * [[Flamen|Flamines]] * [[Fetial]]es * ''[[Epulones]]'' * [[Arval Brethren|Fratres Arvales]] | group3 = Deities | list3 = * [[List of Roman deities]] * [[Dii Consentes|Twelve major gods]] * [[Capitoline Triad]] * [[Aventine Triad]] * [[di inferi#List of underworld or chthonic deities|underworld gods]] * ''[[indigitamenta]]'' * '''Deified emperors:''' [[Julius Caesar|Divus Julius]] * [[Augustus|Divus Augustus]] | group4 = Related topics | list4 = * [[Glossary of ancient Roman religion]] * [[Roman mythology]] * [[Ancient Greek religion]] * [[Etruscan mythology]] * [[Gallo-Roman religion]] * ''[[Interpretatio graeca]]'' * [[Decline of Greco-Roman polytheism]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Religion and belief templates]] [[Category:Ancient Rome templates|Religion]] i1krj1l2pagwg2l7jkmzzkj49ef2yg3 4642716 4642715 2016-07-04T12:39:32Z en>Str1977 0 4642716 wikitext text/x-wiki <noinclude> {{collapsible option}} This template is a horizontal version of the vertical [[:Template:Ancient Roman religion]]. The two templates should contain the same information. This template is intended for use on stub or shorter pages, or on pages having a great number of images that make it difficult to place the vertical sidebar. </noinclude>{{Navbox | name = Ancient Roman religion horizontal | title = [[Religion in ancient Rome]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | listclass = hlist | titlestyle = background:#F0ACAC | image = [[File:Bas relief from Arch of Marcus Aurelius showing sacrifice.jpg|100px|center]] | group1 = Practices and beliefs | groupstyle = background:#f6cdcd | list1 = * [[Libation#Ancient Rome|libation]] * [[Religion in ancient Rome#Sacrifice|sacrifice]] * ''[[votum|vota]]'' * [[Roman temple|temples]] * [[Roman festivals|festivals]] * ''[[ludi]]'' * [[Roman funerals and burial|funerals]] * [[Imperial cult (ancient Rome)|Imperial cult]] * [[Greco-Roman mysteries]] | group2 = Priesthoods | list2 = * [[College of Pontiffs|Pontifices]] * [[Augur]]es * [[Vestal Virgin]]s * [[Flamen|Flamines]] * [[Fetial]]es * [[Epulones]] * [[Arval Brethren|Fratres Arvales]] * [[Salii]] | group3 = Deities | list3 = * [[List of Roman deities]] * [[Dii Consentes|Twelve major gods]] * [[Capitoline Triad]] * [[Aventine Triad]] * [[di inferi#List of underworld or chthonic deities|underworld gods]] * ''[[indigitamenta]]'' * '''Deified emperors:''' [[Julius Caesar|Divus Julius]] * [[Augustus|Divus Augustus]] | group4 = Related topics | list4 = * [[Glossary of ancient Roman religion]] * [[Roman mythology]] * [[Ancient Greek religion]] * [[Etruscan mythology]] * [[Gallo-Roman religion]] * ''[[Interpretatio graeca]]'' * [[Decline of Greco-Roman polytheism]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Religion and belief templates]] [[Category:Ancient Rome templates|Religion]] 9w34q2wsp3qfg0h9hwdemggcafi2d60 4642717 4642716 2018-11-27T15:23:13Z en>Paine Ellsworth 0 Redirect bypass from [[Roman funerals and burial]] to [[Roman funerary practices]] using [[:en:Wikipedia:Tools/Navigation_popups|popups]] 4642717 wikitext text/x-wiki <noinclude> {{collapsible option}} This template is a horizontal version of the vertical [[:Template:Ancient Roman religion]]. The two templates should contain the same information. This template is intended for use on stub or shorter pages, or on pages having a great number of images that make it difficult to place the vertical sidebar. </noinclude>{{Navbox | name = Ancient Roman religion horizontal | title = [[Religion in ancient Rome]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | listclass = hlist | titlestyle = background:#F0ACAC | image = [[File:Bas relief from Arch of Marcus Aurelius showing sacrifice.jpg|100px|center]] | group1 = Practices and beliefs | groupstyle = background:#f6cdcd | list1 = * [[Libation#Ancient Rome|libation]] * [[Religion in ancient Rome#Sacrifice|sacrifice]] * ''[[votum|vota]]'' * [[Roman temple|temples]] * [[Roman festivals|festivals]] * ''[[ludi]]'' * [[Roman funerary practices|funerals]] * [[Imperial cult (ancient Rome)|Imperial cult]] * [[Greco-Roman mysteries]] | group2 = Priesthoods | list2 = * [[College of Pontiffs|Pontifices]] * [[Augur]]es * [[Vestal Virgin]]s * [[Flamen|Flamines]] * [[Fetial]]es * [[Epulones]] * [[Arval Brethren|Fratres Arvales]] * [[Salii]] | group3 = Deities | list3 = * [[List of Roman deities]] * [[Dii Consentes|Twelve major gods]] * [[Capitoline Triad]] * [[Aventine Triad]] * [[di inferi#List of underworld or chthonic deities|underworld gods]] * ''[[indigitamenta]]'' * '''Deified emperors:''' [[Julius Caesar|Divus Julius]] * [[Augustus|Divus Augustus]] | group4 = Related topics | list4 = * [[Glossary of ancient Roman religion]] * [[Roman mythology]] * [[Ancient Greek religion]] * [[Etruscan mythology]] * [[Gallo-Roman religion]] * ''[[Interpretatio graeca]]'' * [[Decline of Greco-Roman polytheism]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Religion and belief templates]] [[Category:Ancient Rome templates|Religion]] fs2kxh7wdfw83mz0vke0q2tsexuvj31 4642718 4642717 2018-11-27T15:23:33Z en>Paine Ellsworth 0 Redirect bypass from [[Imperial cult (ancient Rome)]] to [[Imperial cult of ancient Rome]] using [[:en:Wikipedia:Tools/Navigation_popups|popups]] 4642718 wikitext text/x-wiki <noinclude> {{collapsible option}} This template is a horizontal version of the vertical [[:Template:Ancient Roman religion]]. The two templates should contain the same information. This template is intended for use on stub or shorter pages, or on pages having a great number of images that make it difficult to place the vertical sidebar. </noinclude>{{Navbox | name = Ancient Roman religion horizontal | title = [[Religion in ancient Rome]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | listclass = hlist | titlestyle = background:#F0ACAC | image = [[File:Bas relief from Arch of Marcus Aurelius showing sacrifice.jpg|100px|center]] | group1 = Practices and beliefs | groupstyle = background:#f6cdcd | list1 = * [[Libation#Ancient Rome|libation]] * [[Religion in ancient Rome#Sacrifice|sacrifice]] * ''[[votum|vota]]'' * [[Roman temple|temples]] * [[Roman festivals|festivals]] * ''[[ludi]]'' * [[Roman funerary practices|funerals]] * [[Imperial cult of ancient Rome|Imperial cult]] * [[Greco-Roman mysteries]] | group2 = Priesthoods | list2 = * [[College of Pontiffs|Pontifices]] * [[Augur]]es * [[Vestal Virgin]]s * [[Flamen|Flamines]] * [[Fetial]]es * [[Epulones]] * [[Arval Brethren|Fratres Arvales]] * [[Salii]] | group3 = Deities | list3 = * [[List of Roman deities]] * [[Dii Consentes|Twelve major gods]] * [[Capitoline Triad]] * [[Aventine Triad]] * [[di inferi#List of underworld or chthonic deities|underworld gods]] * ''[[indigitamenta]]'' * '''Deified emperors:''' [[Julius Caesar|Divus Julius]] * [[Augustus|Divus Augustus]] | group4 = Related topics | list4 = * [[Glossary of ancient Roman religion]] * [[Roman mythology]] * [[Ancient Greek religion]] * [[Etruscan mythology]] * [[Gallo-Roman religion]] * ''[[Interpretatio graeca]]'' * [[Decline of Greco-Roman polytheism]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Religion and belief templates]] [[Category:Ancient Rome templates|Religion]] pxcyoumprln2vfanpagx2ijzl9ygooc 4642719 4642718 2018-11-27T15:23:50Z en>Paine Ellsworth 0 Redirect bypass from [[Etruscan mythology]] to [[Etruscan religion]] using [[:en:Wikipedia:Tools/Navigation_popups|popups]] 4642719 wikitext text/x-wiki <noinclude> {{collapsible option}} This template is a horizontal version of the vertical [[:Template:Ancient Roman religion]]. The two templates should contain the same information. This template is intended for use on stub or shorter pages, or on pages having a great number of images that make it difficult to place the vertical sidebar. </noinclude>{{Navbox | name = Ancient Roman religion horizontal | title = [[Religion in ancient Rome]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | listclass = hlist | titlestyle = background:#F0ACAC | image = [[File:Bas relief from Arch of Marcus Aurelius showing sacrifice.jpg|100px|center]] | group1 = Practices and beliefs | groupstyle = background:#f6cdcd | list1 = * [[Libation#Ancient Rome|libation]] * [[Religion in ancient Rome#Sacrifice|sacrifice]] * ''[[votum|vota]]'' * [[Roman temple|temples]] * [[Roman festivals|festivals]] * ''[[ludi]]'' * [[Roman funerary practices|funerals]] * [[Imperial cult of ancient Rome|Imperial cult]] * [[Greco-Roman mysteries]] | group2 = Priesthoods | list2 = * [[College of Pontiffs|Pontifices]] * [[Augur]]es * [[Vestal Virgin]]s * [[Flamen|Flamines]] * [[Fetial]]es * [[Epulones]] * [[Arval Brethren|Fratres Arvales]] * [[Salii]] | group3 = Deities | list3 = * [[List of Roman deities]] * [[Dii Consentes|Twelve major gods]] * [[Capitoline Triad]] * [[Aventine Triad]] * [[di inferi#List of underworld or chthonic deities|underworld gods]] * ''[[indigitamenta]]'' * '''Deified emperors:''' [[Julius Caesar|Divus Julius]] * [[Augustus|Divus Augustus]] | group4 = Related topics | list4 = * [[Glossary of ancient Roman religion]] * [[Roman mythology]] * [[Ancient Greek religion]] * [[Etruscan religion|Etruscan mythology]] * [[Gallo-Roman religion]] * ''[[Interpretatio graeca]]'' * [[Decline of Greco-Roman polytheism]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Religion and belief templates]] [[Category:Ancient Rome templates|Religion]] ti0uqtkot385wc3bs7geoxr4137w9nf 4642720 4642719 2018-11-27T15:41:40Z en>Paine Ellsworth 0 convert to /doc page + create subgroup 4642720 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Ancient Roman religion horizontal | title = [[Religion in ancient Rome]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | listclass = hlist | titlestyle = background:#F0ACAC | image = [[File:Bas relief from Arch of Marcus Aurelius showing sacrifice.jpg|100px|center]] | group1 = Practices and beliefs | groupstyle = background:#f6cdcd | list1 = * [[Libation#Ancient Rome|libation]] * [[Religion in ancient Rome#Sacrifice|sacrifice]] * ''[[votum|vota]]'' * [[Roman temple|temples]] * [[Roman festivals|festivals]] * ''[[ludi]]'' * [[Roman funerary practices|funerals]] * [[Imperial cult of ancient Rome|Imperial cult]] * [[Greco-Roman mysteries]] | group2 = Priesthoods | list2 = * [[College of Pontiffs|Pontifices]] * [[Augur]]es * [[Vestal Virgin]]s * [[Flamen|Flamines]] * [[Fetial]]es * [[Epulones]] * [[Arval Brethren|Fratres Arvales]] * [[Salii]] | group3 = Deities | list3 = {{Navbox|subgroup | groupstyle = background:#f6cdcd; | list1 = * [[List of Roman deities]] * [[Dii Consentes|Twelve major gods]] * [[Capitoline Triad]] * [[Aventine Triad]] * [[di inferi#List of underworld or chthonic deities|underworld gods]] * ''[[indigitamenta]]'' | group2 = Deified emperors | list2 = * [[Julius Caesar|Divus Julius]] * [[Augustus|Divus Augustus]] }} | group4 = Related topics | list4 = * [[Glossary of ancient Roman religion]] * [[Roman mythology]] * [[Ancient Greek religion]] * [[Etruscan religion|Etruscan mythology]] * [[Gallo-Roman religion]] * ''[[Interpretatio graeca]]'' * [[Decline of Greco-Roman polytheism]] }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> qkp455kealhn5d9fv7iqvw3eqeqqzbq 4642721 4642720 2019-10-14T10:48:37Z en>Randy Kryn 0 upper cased first word of stand-alone entries 4642721 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Ancient Roman religion horizontal | title = [[Religion in ancient Rome]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | listclass = hlist | titlestyle = background:#F0ACAC | image = [[File:Bas relief from Arch of Marcus Aurelius showing sacrifice.jpg|100px|center]] | group1 = Practices and beliefs | groupstyle = background:#f6cdcd | list1 = * [[Libation#Ancient Rome|Libation]] * [[Religion in ancient Rome#Sacrifice|Sacrifice]] * ''[[votum|Vota]]'' * [[Roman temple|Temples]] * [[Roman festivals|Festivals]] * ''[[Ludi]]'' * [[Roman funerary practices|Funerals]] * [[Imperial cult of ancient Rome|Imperial cult]] * [[Greco-Roman mysteries]] | group2 = Priesthoods | list2 = * [[College of Pontiffs|Pontifices]] * [[Augur]]es * [[Vestal Virgin]]s * [[Flamen|Flamines]] * [[Fetial]]es * [[Epulones]] * [[Arval Brethren|Fratres Arvales]] * [[Salii]] | group3 = Deities | list3 = {{Navbox|subgroup | groupstyle = background:#f6cdcd; | list1 = * [[List of Roman deities]] * [[Dii Consentes|Twelve major gods]] * [[Capitoline Triad]] * [[Aventine Triad]] * [[di inferi#List of underworld or chthonic deities|underworld gods]] * ''[[indigitamenta]]'' | group2 = Deified emperors | list2 = * [[Julius Caesar|Divus Julius]] * [[Augustus|Divus Augustus]] }} | group4 = Related topics | list4 = * [[Glossary of ancient Roman religion]] * [[Roman mythology]] * [[Ancient Greek religion]] * [[Etruscan religion|Etruscan mythology]] * [[Gallo-Roman religion]] * ''[[Interpretatio graeca]]'' * [[Decline of Greco-Roman polytheism]] }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> t102w72hhfuz5k97bqs4yvwt8pbp1x3 4642722 4642721 2019-10-14T11:07:23Z en>Randy Kryn 0 upper cased first letter of stand alone entries 4642722 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Ancient Roman religion horizontal | title = [[Religion in ancient Rome]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | listclass = hlist | titlestyle = background:#F0ACAC | image = [[File:Bas relief from Arch of Marcus Aurelius showing sacrifice.jpg|100px|center]] | group1 = Practices and beliefs | groupstyle = background:#f6cdcd | list1 = * [[Libation#Ancient Rome|Libation]] * [[Religion in ancient Rome#Sacrifice|Sacrifice]] * ''[[votum|Vota]]'' * [[Roman temple|Temples]] * [[Roman festivals|Festivals]] * ''[[Ludi]]'' * [[Roman funerary practices|Funerals]] * [[Imperial cult of ancient Rome|Imperial cult]] * [[Greco-Roman mysteries]] | group2 = Priesthoods | list2 = * [[College of Pontiffs|Pontifices]] * [[Augur]]es * [[Vestal Virgin]]s * [[Flamen|Flamines]] * [[Fetial]]es * [[Epulones]] * [[Arval Brethren|Fratres Arvales]] * [[Salii]] | group3 = Deities | list3 = {{Navbox|subgroup | groupstyle = background:#f6cdcd; | list1 = * [[List of Roman deities]] * [[Dii Consentes|Twelve major gods]] * [[Capitoline Triad]] * [[Aventine Triad]] * [[di inferi#List of underworld or chthonic deities|Underworld gods]] * ''[[Indigitamenta]]'' | group2 = Deified emperors | list2 = * [[Julius Caesar|Divus Julius]] * [[Augustus|Divus Augustus]] }} | group4 = Related topics | list4 = * [[Glossary of ancient Roman religion]] * [[Roman mythology]] * [[Ancient Greek religion]] * [[Etruscan religion|Etruscan mythology]] * [[Gallo-Roman religion]] * ''[[Interpretatio graeca]]'' * [[Decline of Greco-Roman polytheism]] }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> droxa6xm1i1opaqsqebgpud41bbgx10 4642723 4642722 2020-03-22T18:33:49Z en>PPEMES 0 4642723 wikitext text/x-wiki {{Tfm/dated|page=Ancient Roman religion horizontal|otherpage=Roman religion|link=Wikipedia:Templates for discussion/Log/2020 March 22#Template:Ancient Roman religion horizontal|bigbox={{#invoke:Noinclude|noinclude|text=yes}}}} {{Navbox | name = Ancient Roman religion horizontal | title = [[Religion in ancient Rome]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | listclass = hlist | titlestyle = background:#F0ACAC | image = [[File:Bas relief from Arch of Marcus Aurelius showing sacrifice.jpg|100px|center]] | group1 = Practices and beliefs | groupstyle = background:#f6cdcd | list1 = * [[Libation#Ancient Rome|Libation]] * [[Religion in ancient Rome#Sacrifice|Sacrifice]] * ''[[votum|Vota]]'' * [[Roman temple|Temples]] * [[Roman festivals|Festivals]] * ''[[Ludi]]'' * [[Roman funerary practices|Funerals]] * [[Imperial cult of ancient Rome|Imperial cult]] * [[Greco-Roman mysteries]] | group2 = Priesthoods | list2 = * [[College of Pontiffs|Pontifices]] * [[Augur]]es * [[Vestal Virgin]]s * [[Flamen|Flamines]] * [[Fetial]]es * [[Epulones]] * [[Arval Brethren|Fratres Arvales]] * [[Salii]] | group3 = Deities | list3 = {{Navbox|subgroup | groupstyle = background:#f6cdcd; | list1 = * [[List of Roman deities]] * [[Dii Consentes|Twelve major gods]] * [[Capitoline Triad]] * [[Aventine Triad]] * [[di inferi#List of underworld or chthonic deities|Underworld gods]] * ''[[Indigitamenta]]'' | group2 = Deified emperors | list2 = * [[Julius Caesar|Divus Julius]] * [[Augustus|Divus Augustus]] }} | group4 = Related topics | list4 = * [[Glossary of ancient Roman religion]] * [[Roman mythology]] * [[Ancient Greek religion]] * [[Etruscan religion|Etruscan mythology]] * [[Gallo-Roman religion]] * ''[[Interpretatio graeca]]'' * [[Decline of Greco-Roman polytheism]] }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> k11p2yzeib56z7u6g1719kkxpng1izx 4642724 4642723 2020-03-31T00:20:50Z en>Plastikspork 0 TFD closed as do not merge ([[WP:XFDC|XFDcloser]]) 4642724 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Ancient Roman religion horizontal | title = [[Religion in ancient Rome]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | listclass = hlist | titlestyle = background:#F0ACAC | image = [[File:Bas relief from Arch of Marcus Aurelius showing sacrifice.jpg|100px|center]] | group1 = Practices and beliefs | groupstyle = background:#f6cdcd | list1 = * [[Libation#Ancient Rome|Libation]] * [[Religion in ancient Rome#Sacrifice|Sacrifice]] * ''[[votum|Vota]]'' * [[Roman temple|Temples]] * [[Roman festivals|Festivals]] * ''[[Ludi]]'' * [[Roman funerary practices|Funerals]] * [[Imperial cult of ancient Rome|Imperial cult]] * [[Greco-Roman mysteries]] | group2 = Priesthoods | list2 = * [[College of Pontiffs|Pontifices]] * [[Augur]]es * [[Vestal Virgin]]s * [[Flamen|Flamines]] * [[Fetial]]es * [[Epulones]] * [[Arval Brethren|Fratres Arvales]] * [[Salii]] | group3 = Deities | list3 = {{Navbox|subgroup | groupstyle = background:#f6cdcd; | list1 = * [[List of Roman deities]] * [[Dii Consentes|Twelve major gods]] * [[Capitoline Triad]] * [[Aventine Triad]] * [[di inferi#List of underworld or chthonic deities|Underworld gods]] * ''[[Indigitamenta]]'' | group2 = Deified emperors | list2 = * [[Julius Caesar|Divus Julius]] * [[Augustus|Divus Augustus]] }} | group4 = Related topics | list4 = * [[Glossary of ancient Roman religion]] * [[Roman mythology]] * [[Ancient Greek religion]] * [[Etruscan religion|Etruscan mythology]] * [[Gallo-Roman religion]] * ''[[Interpretatio graeca]]'' * [[Decline of Greco-Roman polytheism]] }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> droxa6xm1i1opaqsqebgpud41bbgx10 4642725 4642724 2022-12-29T04:43:00Z en>Chaotic Enby 0 Contrary to popular belief, Caesar (deified as Divus Julius) was not an emperor, changed to a more appropriate term of "leader" 4642725 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Ancient Roman religion horizontal | title = [[Religion in ancient Rome]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | listclass = hlist | titlestyle = background:#F0ACAC | image = [[File:Bas relief from Arch of Marcus Aurelius showing sacrifice.jpg|100px|center]] | group1 = Practices and beliefs | groupstyle = background:#f6cdcd | list1 = * [[Libation#Ancient Rome|Libation]] * [[Religion in ancient Rome#Sacrifice|Sacrifice]] * ''[[votum|Vota]]'' * [[Roman temple|Temples]] * [[Roman festivals|Festivals]] * ''[[Ludi]]'' * [[Roman funerary practices|Funerals]] * [[Imperial cult of ancient Rome|Imperial cult]] * [[Greco-Roman mysteries]] | group2 = Priesthoods | list2 = * [[College of Pontiffs|Pontifices]] * [[Augur]]es * [[Vestal Virgin]]s * [[Flamen|Flamines]] * [[Fetial]]es * [[Epulones]] * [[Arval Brethren|Fratres Arvales]] * [[Salii]] | group3 = Deities | list3 = {{Navbox|subgroup | groupstyle = background:#f6cdcd; | list1 = * [[List of Roman deities]] * [[Dii Consentes|Twelve major gods]] * [[Capitoline Triad]] * [[Aventine Triad]] * [[di inferi#List of underworld or chthonic deities|Underworld gods]] * ''[[Indigitamenta]]'' | group2 = Deified leaders | list2 = * [[Julius Caesar|Divus Julius]] * [[Augustus|Divus Augustus]] }} | group4 = Related topics | list4 = * [[Glossary of ancient Roman religion]] * [[Roman mythology]] * [[Ancient Greek religion]] * [[Etruscan religion|Etruscan mythology]] * [[Gallo-Roman religion]] * ''[[Interpretatio graeca]]'' * [[Decline of Greco-Roman polytheism]] }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> jumvnpqe89wznxsyf1uv8wfser61r8j 4642726 4642725 2026-07-02T19:43:29Z Meenakshi nandhini 99060 [[:en:Template:Ancient_Roman_religion_horizontal]] എന്നതിൽ നിന്ന് 18 പതിപ്പുകൾ ഇറക്കുമതി ചെയ്തു 4642725 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Ancient Roman religion horizontal | title = [[Religion in ancient Rome]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | listclass = hlist | titlestyle = background:#F0ACAC | image = [[File:Bas relief from Arch of Marcus Aurelius showing sacrifice.jpg|100px|center]] | group1 = Practices and beliefs | groupstyle = background:#f6cdcd | list1 = * [[Libation#Ancient Rome|Libation]] * [[Religion in ancient Rome#Sacrifice|Sacrifice]] * ''[[votum|Vota]]'' * [[Roman temple|Temples]] * [[Roman festivals|Festivals]] * ''[[Ludi]]'' * [[Roman funerary practices|Funerals]] * [[Imperial cult of ancient Rome|Imperial cult]] * [[Greco-Roman mysteries]] | group2 = Priesthoods | list2 = * [[College of Pontiffs|Pontifices]] * [[Augur]]es * [[Vestal Virgin]]s * [[Flamen|Flamines]] * [[Fetial]]es * [[Epulones]] * [[Arval Brethren|Fratres Arvales]] * [[Salii]] | group3 = Deities | list3 = {{Navbox|subgroup | groupstyle = background:#f6cdcd; | list1 = * [[List of Roman deities]] * [[Dii Consentes|Twelve major gods]] * [[Capitoline Triad]] * [[Aventine Triad]] * [[di inferi#List of underworld or chthonic deities|Underworld gods]] * ''[[Indigitamenta]]'' | group2 = Deified leaders | list2 = * [[Julius Caesar|Divus Julius]] * [[Augustus|Divus Augustus]] }} | group4 = Related topics | list4 = * [[Glossary of ancient Roman religion]] * [[Roman mythology]] * [[Ancient Greek religion]] * [[Etruscan religion|Etruscan mythology]] * [[Gallo-Roman religion]] * ''[[Interpretatio graeca]]'' * [[Decline of Greco-Roman polytheism]] }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> jumvnpqe89wznxsyf1uv8wfser61r8j 0 669058 4642729 2026-07-02T19:48:12Z Meenakshi nandhini 99060 [[ലിബേഷൻ]] എന്ന താളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടുന്നു 4642729 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക[[ലിബേഷൻ]] leb9vmvccklod46292xnycvg08n9wwz 3 669059 4642764 2026-07-03T02:09:00Z Mfield 212183 Mfield എന്ന ഉപയോക്താവ് [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:N Panama 84534]] എന്ന താൾ [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Measina]] എന്നാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു: "[[Special:CentralAuth/N Panama 84534|N Panama 84534]]" എന്ന ഉപയോക്താവിനെ "[[Special:CentralAuth/Measina|Measina]]" എന്നു പേരുമാറ്റിയപ്പോൾ താൾ കൂടെ സ്വയം മാറിയിട്ടുണ്ട്. 4642764 wikitext text/x-wiki #തിരിച്ചുവിടുക [[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Measina]] pd0yjy4qvf53v06wt8hau9tn9q00wr5 0 669060 4642766 2026-07-03T02:38:43Z Malikaveedu 16584 "[[:en:Special:Redirect/revision/1196461656|Muzhappala]]" എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്. 4642766 wikitext text/x-wiki കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]], അഞ്ചരക്കണ്ടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് പരിധിയിലുള്ള ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''മുഴപ്പാല'''. == സമ്പദ്ഘടന == മുഴപ്പാല ഗ്രാമത്തിന് കാർഷിക വ്യവസ്ഥയിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഒരു സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയാണുള്ളത്. വിശാലമായ [[കണ്ടം|നെൽവയലുകളുള്ള]] ഈ പ്രദേശത്ത് [[കശുമാവ്]], കുരുമുളക് തുടങ്ങിയ നാണ്യവിളകൾ വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഒരു ക്ഷീരോത്പാദക സഹകരണ സംഘവും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == വിദ്യാഭ്യാസം == ഗ്രാമത്തിന് സമീപത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന 1822-ൽ സ്ഥാപിതമായ "മാംബ സെൻട്രൽ ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ" ഒരു സ്വകാര്യ മോഡൽ വിദ്യാലയമാണ്. ഇത് 2001-ൽ മികച്ച സ്കൂളായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അഞ്ചരക്കണ്ടി ഫാർമേഴ്സ് കോ ഓപ്പറേറ്റീവ് ബാങ്ക്, അഞ്ചരക്കണ്ടി മിൽക്ക് സൊസൈറ്റി, ബി.എഡ് കോളേജ്, അറബിക് കോളേജ്, പാഡി ഫീൽഡ് എന്നിവയും ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == ഗതാഗതം == [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ദേശീയപാതയിലേയ്ക്ക് ഗ്രാമത്തിൽനിന്നും പ്രവേശനം സാധ്യമാണ്. വടക്ക് [[ഗോവ]], [[മുംബൈ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും തെക്ക് [[കൊച്ചി]], [[തിരുവനന്തപുരം]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും ഇവിടെനിന്ന് പ്രവേശിക്കാം. [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയ്ക്ക്]] കിഴക്കോട്ടു നയിക്കുന്ന പാത മൈസൂരുവിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ഈ പ്രദേശത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഗ്രാമത്തോട് ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ കണ്ണൂർ അല്ലെങ്കിൽ [[മംഗളൂരു|മംഗലാപുരം]]-[[പാലക്കാട്]] പാതയാണ്. ഇന്റർനെറ്റിലൂടെ മുൻകൂർ ബുക്കിംഗ് ഉണ്ടെങ്കിൽ ഇന്ത്യയുടെ മിക്കവാറും എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലേക്കും ഇവിടെനിന്ന് തീവണ്ടികൾ ലഭ്യമാണ്. ഗ്രാമത്തിന് സമീപത്തുള്ള [[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|മട്ടന്നൂർ]], [[മാംഗളൂർ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരം]], [[കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കോഴിക്കോട്]] വിമാനത്താവളങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യോമ മാർഗ്ഗവും സഞ്ചാരം സാധ്യമാണ്. ഇവയെല്ലാം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളങ്ങളാണെങ്കിലും മിഡിൽ ഈസ്റ്റേൺ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് മാത്രമേ ഇവിടെിന്ന് നേരിട്ടുള്ള വിമാനങ്ങൾ ലഭ്യമാകൂ. == അവലംബങ്ങൾ == k7901ddxho0c54ig8ujsber7vk2uj4e 4642767 4642766 2026-07-03T02:39:25Z Malikaveedu 16584 4642767 wikitext text/x-wiki കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]], [[അഞ്ചരക്കണ്ടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] പരിധിയിലുള്ള ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''മുഴപ്പാല'''. == സമ്പദ്ഘടന == മുഴപ്പാല ഗ്രാമത്തിന് കാർഷിക വ്യവസ്ഥയിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഒരു സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയാണുള്ളത്. വിശാലമായ [[കണ്ടം|നെൽവയലുകളുള്ള]] ഈ പ്രദേശത്ത് [[കശുമാവ്]], [[കുരുമുളക്]] തുടങ്ങിയ [[നാണ്യവിള|നാണ്യവിളകൾ]] വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഒരു ക്ഷീരോത്പാദക സഹകരണ സംഘവും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == വിദ്യാഭ്യാസം == ഗ്രാമത്തിന് സമീപത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന 1822-ൽ സ്ഥാപിതമായ "മാംബ സെൻട്രൽ ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ" ഒരു സ്വകാര്യ മോഡൽ വിദ്യാലയമാണ്. ഇത് 2001-ൽ മികച്ച സ്കൂളായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അഞ്ചരക്കണ്ടി ഫാർമേഴ്സ് കോ ഓപ്പറേറ്റീവ് ബാങ്ക്, അഞ്ചരക്കണ്ടി മിൽക്ക് സൊസൈറ്റി, ബി.എഡ് കോളേജ്, അറബിക് കോളേജ്, പാഡി ഫീൽഡ് എന്നിവയും ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == ഗതാഗതം == [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ദേശീയപാതയിലേയ്ക്ക് ഗ്രാമത്തിൽനിന്നും പ്രവേശനം സാധ്യമാണ്. വടക്ക് [[ഗോവ]], [[മുംബൈ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും തെക്ക് [[കൊച്ചി]], [[തിരുവനന്തപുരം]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും ഇവിടെനിന്ന് പ്രവേശിക്കാം. [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയ്ക്ക്]] കിഴക്കോട്ടു നയിക്കുന്ന പാത മൈസൂരുവിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ഈ പ്രദേശത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഗ്രാമത്തോട് ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ കണ്ണൂർ അല്ലെങ്കിൽ [[മംഗളൂരു|മംഗലാപുരം]]-[[പാലക്കാട്]] പാതയാണ്. ഇന്റർനെറ്റിലൂടെ മുൻകൂർ ബുക്കിംഗ് ഉണ്ടെങ്കിൽ ഇന്ത്യയുടെ മിക്കവാറും എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലേക്കും ഇവിടെനിന്ന് തീവണ്ടികൾ ലഭ്യമാണ്. ഗ്രാമത്തിന് സമീപത്തുള്ള [[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|മട്ടന്നൂർ]], [[മാംഗളൂർ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരം]], [[കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കോഴിക്കോട്]] വിമാനത്താവളങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യോമ മാർഗ്ഗവും സഞ്ചാരം സാധ്യമാണ്. ഇവയെല്ലാം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളങ്ങളാണെങ്കിലും മിഡിൽ ഈസ്റ്റേൺ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് മാത്രമേ ഇവിടെിന്ന് നേരിട്ടുള്ള വിമാനങ്ങൾ ലഭ്യമാകൂ. == അവലംബങ്ങൾ == 2s0dn3vn451ps4f0nc085hdpabq0yly 4642768 4642767 2026-07-03T02:44:06Z Malikaveedu 16584 [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4642768 wikitext text/x-wiki കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]], [[അഞ്ചരക്കണ്ടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] പരിധിയിലുള്ള ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''മുഴപ്പാല'''. == സമ്പദ്ഘടന == മുഴപ്പാല ഗ്രാമത്തിന് കാർഷിക വ്യവസ്ഥയിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഒരു സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയാണുള്ളത്. വിശാലമായ [[കണ്ടം|നെൽവയലുകളുള്ള]] ഈ പ്രദേശത്ത് [[കശുമാവ്]], [[കുരുമുളക്]] തുടങ്ങിയ [[നാണ്യവിള|നാണ്യവിളകൾ]] വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഒരു ക്ഷീരോത്പാദക സഹകരണ സംഘവും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == വിദ്യാഭ്യാസം == ഗ്രാമത്തിന് സമീപത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന 1822-ൽ സ്ഥാപിതമായ "മാംബ സെൻട്രൽ ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ" ഒരു സ്വകാര്യ മോഡൽ വിദ്യാലയമാണ്. ഇത് 2001-ൽ മികച്ച സ്കൂളായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അഞ്ചരക്കണ്ടി ഫാർമേഴ്സ് കോ ഓപ്പറേറ്റീവ് ബാങ്ക്, അഞ്ചരക്കണ്ടി മിൽക്ക് സൊസൈറ്റി, ബി.എഡ് കോളേജ്, അറബിക് കോളേജ്, പാഡി ഫീൽഡ് എന്നിവയും ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == ഗതാഗതം == [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ദേശീയപാതയിലേയ്ക്ക് ഗ്രാമത്തിൽനിന്നും പ്രവേശനം സാധ്യമാണ്. വടക്ക് [[ഗോവ]], [[മുംബൈ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും തെക്ക് [[കൊച്ചി]], [[തിരുവനന്തപുരം]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും ഇവിടെനിന്ന് പ്രവേശിക്കാം. [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയ്ക്ക്]] കിഴക്കോട്ടു നയിക്കുന്ന പാത മൈസൂരുവിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ഈ പ്രദേശത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഗ്രാമത്തോട് ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ കണ്ണൂർ അല്ലെങ്കിൽ [[മംഗളൂരു|മംഗലാപുരം]]-[[പാലക്കാട്]] പാതയാണ്. ഇന്റർനെറ്റിലൂടെ മുൻകൂർ ബുക്കിംഗ് ഉണ്ടെങ്കിൽ ഇന്ത്യയുടെ മിക്കവാറും എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലേക്കും ഇവിടെനിന്ന് തീവണ്ടികൾ ലഭ്യമാണ്. ഗ്രാമത്തിന് സമീപത്തുള്ള [[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|മട്ടന്നൂർ]], [[മാംഗളൂർ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരം]], [[കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കോഴിക്കോട്]] വിമാനത്താവളങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യോമ മാർഗ്ഗവും സഞ്ചാരം സാധ്യമാണ്. ഇവയെല്ലാം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളങ്ങളാണെങ്കിലും മിഡിൽ ഈസ്റ്റേൺ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് മാത്രമേ ഇവിടെിന്ന് നേരിട്ടുള്ള വിമാനങ്ങൾ ലഭ്യമാകൂ. == അവലംബങ്ങൾ == [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] teqyw4i51tkv2b0u05oet6xie8crcw1 4642769 4642768 2026-07-03T02:44:58Z Malikaveedu 16584 4642769 wikitext text/x-wiki കേരളത്തിലെ [[കണ്ണൂർ ജില്ല|കണ്ണൂർ ജില്ലയിൽ]], [[അഞ്ചരക്കണ്ടി ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] പരിധിയിലുള്ള ഒരു ഗ്രാമമാണ് '''മുഴപ്പാല'''. == സമ്പദ്ഘടന == മുഴപ്പാല ഗ്രാമത്തിന് കാർഷിക വ്യവസ്ഥയിൽ അധിഷ്ഠിതമായ ഒരു സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയാണുള്ളത്. വിശാലമായ [[കണ്ടം|നെൽവയലുകളുള്ള]] ഈ പ്രദേശത്ത് [[കശുമാവ്]], [[കുരുമുളക്]] തുടങ്ങിയ [[നാണ്യവിള|നാണ്യവിളകൾ]] വ്യാപകമായി കൃഷി ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ഒരു ക്ഷീരോത്പാദക സഹകരണ സംഘവും ഇവിടെ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == വിദ്യാഭ്യാസം == ഗ്രാമത്തിന് സമീപത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന 1822-ൽ സ്ഥാപിതമായ "മാംബ സെൻട്രൽ ലോവർ പ്രൈമറി സ്കൂൾ" ഒരു സ്വകാര്യ മോഡൽ വിദ്യാലയമാണ്. ഇത് 2001-ൽ മികച്ച സ്കൂളായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അഞ്ചരക്കണ്ടി ഫാർമേഴ്സ് കോ ഓപ്പറേറ്റീവ് ബാങ്ക്, അഞ്ചരക്കണ്ടി മിൽക്ക് സൊസൈറ്റി, ബി.എഡ് കോളേജ്, അറബിക് കോളേജ് എന്നിവയും ഗ്രാമത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. == ഗതാഗതം == [[കണ്ണൂർ]] പട്ടണത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുന്ന ദേശീയപാതയിലേയ്ക്ക് ഗ്രാമത്തിൽനിന്നും പ്രവേശനം സാധ്യമാണ്. വടക്ക് [[ഗോവ]], [[മുംബൈ]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും തെക്ക് [[കൊച്ചി]], [[തിരുവനന്തപുരം]] എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും ഇവിടെനിന്ന് പ്രവേശിക്കാം. [[ഇരിട്ടി|ഇരിട്ടിയ്ക്ക്]] കിഴക്കോട്ടു നയിക്കുന്ന പാത മൈസൂരുവിലേക്കും ബാംഗ്ലൂരിലേക്കും ഈ പ്രദേശത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഗ്രാമത്തോട് ഏറ്റവുമടുത്തുള്ള റെയിൽവേ സ്റ്റേഷൻ കണ്ണൂർ അല്ലെങ്കിൽ [[മംഗളൂരു|മംഗലാപുരം]]-[[പാലക്കാട്]] പാതയാണ്. ഇന്റർനെറ്റിലൂടെ മുൻകൂർ ബുക്കിംഗ് ഉണ്ടെങ്കിൽ ഇന്ത്യയുടെ മിക്കവാറും എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലേക്കും ഇവിടെനിന്ന് തീവണ്ടികൾ ലഭ്യമാണ്. ഗ്രാമത്തിന് സമീപത്തുള്ള [[കണ്ണൂർ അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|മട്ടന്നൂർ]], [[മാംഗളൂർ അന്താരാഷ്ട്രവിമാനത്താവളം|മംഗലാപുരം]], [[കോഴിക്കോട് അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളം|കോഴിക്കോട്]] വിമാനത്താവളങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യോമ മാർഗ്ഗവും സഞ്ചാരം സാധ്യമാണ്. ഇവയെല്ലാം അന്താരാഷ്ട്ര വിമാനത്താവളങ്ങളാണെങ്കിലും മിഡിൽ ഈസ്റ്റേൺ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് മാത്രമേ ഇവിടെിന്ന് നേരിട്ടുള്ള വിമാനങ്ങൾ ലഭ്യമാകൂ. == അവലംബങ്ങൾ == [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] kg36as4qglh6ha2j8nsa628ih5i0nco 0 669061 4642781 2026-07-03T04:42:56Z Malikaveedu 16584 '{{Infobox settlement | name = പാലയാട് | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = | nickname = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = File:Ripe jackfruit.jpg | image_alt = | image_caption = പാലയാട് നിന്നുള്ള ചക്ക | pushpin_map...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4642781 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = പാലയാട് | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = | nickname = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = File:Ripe jackfruit.jpg | image_alt = | image_caption = പാലയാട് നിന്നുള്ള ചക്ക | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11|47|30|N|75|28|5|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 16462 | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|മലയാളം]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 670661 | area_code_type = Telephone code | area_code = 91 (0)490 | registration_plate = KL 58- | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = [[തലശേരി]] | blank2_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank2_info_sec1 = 1000:1040 [[male|♂]]/[[female|♀]] | blank3_name_sec1 = Literacy | blank3_info_sec1 = 83% | blank4_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank4_info_sec1 = കണ്ണൂർ | blank5_name_sec1 = [[Vidhan Sabha]] constituency | blank5_info_sec1 = ധർമ്മടം | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} കേരളത്തിലെ [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്‌|തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ]] ഒരു സെൻസസ് പട്ടണമാണ് '''പാലയാട്'''. == ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം == 2001-ലെ ഇന്ത്യൻ സെൻസസ് പ്രകാരം<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|accessdate=2008-11-01|publisher=Census Commission of India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archivedate=2004-06-16}}</ref> പാലയാട് ഗ്രാമത്തിൽ 16,462 ആണ്ജനസംഖ്യ. ജനസംഖ്യയുടെ 49% പുരുഷന്മാരും 51% സ്ത്രീകളുമാണ്. പാലയാടിന്റെ ശരാശരി സാക്ഷരതാ നിരക്കായ 83% ദേശീയ ശരാശരിയായ 59.5% നേക്കാൾ കൂടുതലാണ്. ഇവിടുത്തെ പുരുഷ സാക്ഷരത 87% ഉം സ്ത്രീ സാക്ഷരത 79% ഉം ആണ്. പാലയാടിൽ, ജനസംഖ്യയുടെ 10% പേർ 6 വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരായിരുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == h6acx1oehrtmxmgic4yn2hcims7usn1 4642782 4642781 2026-07-03T04:43:24Z Malikaveedu 16584 4642782 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = പാലയാട് | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = | nickname = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = File:Ripe jackfruit.jpg | image_alt = | image_caption = പാലയാട് നിന്നുള്ള ചക്ക | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11|47|30|N|75|28|5|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 16462 | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|മലയാളം]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 670661 | area_code_type = Telephone code | area_code = 91 (0)490 | registration_plate = KL 58- | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = [[തലശേരി]] | blank2_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank2_info_sec1 = 1000:1040 [[male|♂]]/[[female|♀]] | blank3_name_sec1 = Literacy | blank3_info_sec1 = 83% | blank4_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank4_info_sec1 = കണ്ണൂർ | blank5_name_sec1 = [[Vidhan Sabha]] constituency | blank5_info_sec1 = ധർമ്മടം | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} കേരളത്തിലെ [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്‌|തലശ്ശേരി താലൂക്കിലെ]] ഒരു സെൻസസ് പട്ടണമാണ് '''പാലയാട്'''. == ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം == 2001-ലെ ഇന്ത്യൻ സെൻസസ് പ്രകാരം<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|accessdate=2008-11-01|publisher=Census Commission of India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archivedate=2004-06-16}}</ref> പാലയാട് ഗ്രാമത്തിൽ 16,462 ആണ്ജനസംഖ്യ. ജനസംഖ്യയുടെ 49% പുരുഷന്മാരും 51% സ്ത്രീകളുമാണ്. പാലയാട് ഗ്രാമത്തിലെ ശരാശരി സാക്ഷരതാ നിരക്കായ 83% ദേശീയ ശരാശരിയായ 59.5% നേക്കാൾ കൂടുതലാണ്. ഇവിടുത്തെ പുരുഷ സാക്ഷരത 87% ഉം സ്ത്രീ സാക്ഷരത 79% ഉം ആണ്. പാലയാടിൽ, ജനസംഖ്യയുടെ 10% പേർ 6 വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരായിരുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == kzsfl0t0kfctod6qil2dotbb73tbqqn 4642783 4642782 2026-07-03T04:48:03Z Malikaveedu 16584 4642783 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = പാലയാട് | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = | nickname = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = File:Ripe jackfruit.jpg | image_alt = | image_caption = പാലയാട് നിന്നുള്ള ചക്ക | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11|47|30|N|75|28|5|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 16462 | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|മലയാളം]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 670661 | area_code_type = Telephone code | area_code = 91 (0)490 | registration_plate = KL 58- | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = [[തലശേരി]] | blank2_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank2_info_sec1 = 1000:1040 [[male|♂]]/[[female|♀]] | blank3_name_sec1 = Literacy | blank3_info_sec1 = 83% | blank4_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank4_info_sec1 = കണ്ണൂർ | blank5_name_sec1 = [[Vidhan Sabha]] constituency | blank5_info_sec1 = ധർമ്മടം | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} കേരളത്തിലെ [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്‌|തലശ്ശേരി താലൂക്കിൽ]] [[ധർമ്മടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ധർമ്മടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] പരിധിയിലുള്ള ഒരു സെൻസസ് പട്ടണമാണ് '''പാലയാട്'''. == ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം == 2001-ലെ ഇന്ത്യൻ സെൻസസ് പ്രകാരം<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|accessdate=2008-11-01|publisher=Census Commission of India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archivedate=2004-06-16}}</ref> പാലയാട് ഗ്രാമത്തിൽ 16,462 ആണ്ജനസംഖ്യ. ജനസംഖ്യയുടെ 49% പുരുഷന്മാരും 51% സ്ത്രീകളുമാണ്. പാലയാട് ഗ്രാമത്തിലെ ശരാശരി സാക്ഷരതാ നിരക്കായ 83% ദേശീയ ശരാശരിയായ 59.5% നേക്കാൾ കൂടുതലാണ്. ഇവിടുത്തെ പുരുഷ സാക്ഷരത 87% ഉം സ്ത്രീ സാക്ഷരത 79% ഉം ആണ്. പാലയാടിൽ, ജനസംഖ്യയുടെ 10% പേർ 6 വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരായിരുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == e8kwg74xdc53c5asob7ej202xhptwdl 4642784 4642783 2026-07-03T04:53:29Z Malikaveedu 16584 4642784 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = പാലയാട് | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = | nickname = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = File:Ripe jackfruit.jpg | image_alt = | image_caption = പാലയാട് നിന്നുള്ള ചക്ക | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11|47|30|N|75|28|5|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 16462 | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|മലയാളം]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 670661 | area_code_type = Telephone code | area_code = 91 (0)490 | registration_plate = KL 58- | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = [[തലശേരി]] | blank2_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank2_info_sec1 = 1000:1040 [[male|♂]]/[[female|♀]] | blank3_name_sec1 = Literacy | blank3_info_sec1 = 83% | blank4_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank4_info_sec1 = കണ്ണൂർ | blank5_name_sec1 = [[Vidhan Sabha]] constituency | blank5_info_sec1 = ധർമ്മടം | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} കേരളത്തിലെ [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്‌|തലശ്ശേരി താലൂക്കിൽ]], [[ധർമ്മടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ധർമ്മടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] പരിധിയിലുള്ള ഒരു സെൻസസ് പട്ടണമാണ് '''പാലയാട്'''. ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിന് 15 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കായും തലശ്ശേരിയിൽ നിന്ന് 7 കിലോമീറ്റർ അകലെയുമാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[പിണറായി]] (3 കി.മീ.), [[മുഴപ്പിലങ്ങാട്]] (3 കി.മീ.), [[പെരളശ്ശേരി]] (5 കി.മീ.), എരഞ്ഞോളി (5 കി.മീ.), [[തലശ്ശേരി]] (5 കി.മീ) എന്നിവയാണ് ഇതിന് സമീപമുള്ള മറ്റ് പട്ടണങ്ങൾ. == ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം == 2001-ലെ ഇന്ത്യൻ സെൻസസ് പ്രകാരം<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|accessdate=2008-11-01|publisher=Census Commission of India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archivedate=2004-06-16}}</ref> പാലയാട് പട്ടണത്തിൽ 16,462 ആണ്ജനസംഖ്യ. ജനസംഖ്യയുടെ 49% പുരുഷന്മാരും 51% സ്ത്രീകളുമാണ്. പാലയാട് പട്ടണത്തിലെ ശരാശരി സാക്ഷരതാ നിരക്കായ 83% ദേശീയ ശരാശരിയായ 59.5% നേക്കാൾ കൂടുതലാണ്. ഇവിടുത്തെ പുരുഷ സാക്ഷരത 87% ഉം സ്ത്രീ സാക്ഷരത 79% ഉം ആണ്. പാലയാടിൽ, ജനസംഖ്യയുടെ 10% പേർ 6 വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരായിരുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == jxypf8f4tyudv4xhp26uzp20ia19ol4 4642785 4642784 2026-07-03T04:53:47Z Malikaveedu 16584 [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] ചേർത്തു [[വിക്കിപീഡിയ:ഹോട്ട്കാറ്റ്|ഹോട്ട്ക്യാറ്റ്]] ഉപയോഗിച്ച് 4642785 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = പാലയാട് | native_name = | native_name_lang = ml | other_name = | nickname = | settlement_type = പട്ടണം | image_skyline = File:Ripe jackfruit.jpg | image_alt = | image_caption = പാലയാട് നിന്നുള്ള ചക്ക | pushpin_map = India Kerala#India | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Kerala, India | coordinates = {{coord|11|47|30|N|75|28|5|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ഇന്ത്യ}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[കേരളം]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kannur district|കണ്ണൂർ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 16462 | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Malayalam language|മലയാളം]], [[English language|ഇംഗ്ലീഷ്]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 670661 | area_code_type = Telephone code | area_code = 91 (0)490 | registration_plate = KL 58- | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = [[തലശേരി]] | blank2_name_sec1 = [[Human sex ratio|Sex ratio]] | blank2_info_sec1 = 1000:1040 [[male|♂]]/[[female|♀]] | blank3_name_sec1 = Literacy | blank3_info_sec1 = 83% | blank4_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank4_info_sec1 = കണ്ണൂർ | blank5_name_sec1 = [[Vidhan Sabha]] constituency | blank5_info_sec1 = ധർമ്മടം | website = | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-KL]] | footnotes = }} കേരളത്തിലെ [[തലശ്ശേരി താലൂക്ക്‌|തലശ്ശേരി താലൂക്കിൽ]], [[ധർമ്മടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്|ധർമ്മടം ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്]] പരിധിയിലുള്ള ഒരു സെൻസസ് പട്ടണമാണ് '''പാലയാട്'''. ജില്ലാ ആസ്ഥാനമായ കണ്ണൂരിന് 15 കിലോമീറ്റർ കിഴക്കായും തലശ്ശേരിയിൽ നിന്ന് 7 കിലോമീറ്റർ അകലെയുമാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. [[പിണറായി]] (3 കി.മീ.), [[മുഴപ്പിലങ്ങാട്]] (3 കി.മീ.), [[പെരളശ്ശേരി]] (5 കി.മീ.), എരഞ്ഞോളി (5 കി.മീ.), [[തലശ്ശേരി]] (5 കി.മീ) എന്നിവയാണ് ഇതിന് സമീപമുള്ള മറ്റ് പട്ടണങ്ങൾ. == ജനസംഖ്യാശാസ്‌ത്രം == 2001-ലെ ഇന്ത്യൻ സെൻസസ് പ്രകാരം<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns (Provisional)|accessdate=2008-11-01|publisher=Census Commission of India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999|archivedate=2004-06-16}}</ref> പാലയാട് പട്ടണത്തിൽ 16,462 ആണ്ജനസംഖ്യ. ജനസംഖ്യയുടെ 49% പുരുഷന്മാരും 51% സ്ത്രീകളുമാണ്. പാലയാട് പട്ടണത്തിലെ ശരാശരി സാക്ഷരതാ നിരക്കായ 83% ദേശീയ ശരാശരിയായ 59.5% നേക്കാൾ കൂടുതലാണ്. ഇവിടുത്തെ പുരുഷ സാക്ഷരത 87% ഉം സ്ത്രീ സാക്ഷരത 79% ഉം ആണ്. പാലയാടിൽ, ജനസംഖ്യയുടെ 10% പേർ 6 വയസ്സിന് താഴെയുള്ളവരായിരുന്നു. == അവലംബങ്ങൾ == [[വർഗ്ഗം:കണ്ണൂർ ജില്ലയിലെ ഗ്രാമങ്ങൾ]] 15lh57opa4eklz16dum0y0mffnfb8cn 4 669062 4642788 2026-07-03T05:30:53Z Ajeeshkumar4u 108239 പുതിയ ഒഴിവാക്കൽ നിർദ്ദേശ താൾ [[ബി. ഭദ്ര]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642788 wikitext text/x-wiki ===[[:ബി. ഭദ്ര]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|?}} :{{la|ബി. ഭദ്ര}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബി. ഭദ്ര|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ജൂലൈ 2026#{{anchorencode:ബി. ഭദ്ര}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%AC%E0%B4%BF._%E0%B4%AD%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%B0 Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ല [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:30, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) 9ff0j6197kdl5st4rkda8muoci7hygl 4 669063 4642793 2026-07-03T05:31:40Z Ajeeshkumar4u 108239 പുതിയ ഒഴിവാക്കൽ നിർദ്ദേശ താൾ [[ബിനോയ് ഡൊമിനിക്]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642793 wikitext text/x-wiki ===[[:ബിനോയ് ഡൊമിനിക്]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|?}} :{{la|ബിനോയ് ഡൊമിനിക്}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനോയ് ഡൊമിനിക്|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ജൂലൈ 2026#{{anchorencode:ബിനോയ് ഡൊമിനിക്}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%AC%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%8B%E0%B4%AF%E0%B5%8D_%E0%B4%A1%E0%B5%8A%E0%B4%AE%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ല [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:31, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) jpkihkpg1s8fab21569w6rvzocjswt8 3 669064 4642794 2026-07-03T05:31:41Z Ajeeshkumar4u 108239 അറിയിപ്പ്: [[ബിനോയ് ഡൊമിനിക്]] [[WP:AFD|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളിലേക്ക്]] ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642794 wikitext text/x-wiki == [[:ബിനോയ് ഡൊമിനിക്]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ബിനോയ് ഡൊമിനിക്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബിനോയ് ഡൊമിനിക്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:31, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) jwsdw56ef3f64uosxm7qs2zbq1mvk0o 4 669065 4642797 2026-07-03T05:32:17Z Ajeeshkumar4u 108239 പുതിയ ഒഴിവാക്കൽ നിർദ്ദേശ താൾ [[ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642797 wikitext text/x-wiki ===[[:ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|?}} :{{la|ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ജൂലൈ 2026#{{anchorencode:ബാലകൃഷ്ണൻ ചെറൂപ്പ}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%AC%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%95%E0%B5%83%E0%B4%B7%E0%B5%8D%E0%B4%A3%E0%B5%BB_%E0%B4%9A%E0%B5%86%E0%B4%B1%E0%B5%82%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ല [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:32, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) t9uztp874p9pvz9zs2gf33186k8tanu 4 669066 4642802 2026-07-03T05:36:59Z Ajeeshkumar4u 108239 പുതിയ ഒഴിവാക്കൽ നിർദ്ദേശ താൾ [[പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642802 wikitext text/x-wiki ===[[:പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|?}} :{{la|പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ജൂലൈ 2026#{{anchorencode:പള്ളിക്കൽ മൊയ്ദീൻ}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%AA%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%BD_%E0%B4%AE%E0%B5%8A%E0%B4%AF%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B5%80%E0%B5%BB Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ല [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:36, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) hulv9henh6qgumy2td6jffrvcdfpicg 4 669067 4642807 2026-07-03T05:37:32Z Ajeeshkumar4u 108239 പുതിയ ഒഴിവാക്കൽ നിർദ്ദേശ താൾ [[പഴനി ബാബ]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642807 wikitext text/x-wiki ===[[:പഴനി ബാബ]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|?}} :{{la|പഴനി ബാബ}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പഴനി ബാബ|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ജൂലൈ 2026#{{anchorencode:പഴനി ബാബ}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%AA%E0%B4%B4%E0%B4%A8%E0%B4%BF_%E0%B4%AC%E0%B4%BE%E0%B4%AC Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ല [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:37, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) 97ec4gj0q1o2mp01ms2p1xfbie4z8so 4 669068 4642810 2026-07-03T05:39:08Z Ajeeshkumar4u 108239 പുതിയ ഒഴിവാക്കൽ നിർദ്ദേശ താൾ [[പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642810 wikitext text/x-wiki ===[[:പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|?}} :{{la|പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ജൂലൈ 2026#{{anchorencode:പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D_%E0%B4%A6%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%87%E0%B4%B6%E0%B5%BB Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ല [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:39, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) 2rl246nkc4ai816ov8p8cpmypfz60t8 4642835 4642810 2026-07-03T05:54:20Z Santhosh.thottingal 4789 /* പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ */ മറുപടി 4642835 wikitext text/x-wiki ===[[:പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|?}} :{{la|പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ജൂലൈ 2026#{{anchorencode:പുത്തലത്ത് ദിനേശൻ}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%AA%E0%B5%81%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%B2%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%8D_%E0%B4%A6%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%87%E0%B4%B6%E0%B5%BB Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ല [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:39, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) :മലയാളം വിക്കിയിൽ വരാൻ മാത്രം ശ്രദ്ധേയത് ഉണ്ടെന്നാണ് അഭിപ്രായം. കേരളത്തിലെ പ്രമുഖ രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയുടെയും ഒരു പത്രത്തിന്റെയും ചുമതലകൾ വഹിക്കുകയും സജീവ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനത്തിൽ ഏർപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരാൾ എന്ന നിലയിൽ. ലേഖനം മെച്ചപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്. [[ഉപയോക്താവ്:Santhosh.thottingal|Santhosh.thottingal]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Santhosh.thottingal|സംവാദം]]) 05:54, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) h0aadnqw4i9mtyz5vg3ey4y00wnekdn 4 669069 4642815 2026-07-03T05:40:15Z Ajeeshkumar4u 108239 പുതിയ ഒഴിവാക്കൽ നിർദ്ദേശ താൾ [[പീറ്റർ നോക്സ്]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642815 wikitext text/x-wiki ===[[:പീറ്റർ നോക്സ്]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|?}} :{{la|പീറ്റർ നോക്സ്}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പീറ്റർ നോക്സ്|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ജൂലൈ 2026#{{anchorencode:പീറ്റർ നോക്സ്}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%B1%E0%B5%8D%E0%B4%B1%E0%B5%BC_%E0%B4%A8%E0%B5%8B%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%B8%E0%B5%8D Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ല [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:40, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) tskzcntoqk3nx1umug3aom7nhh5vlvc 4 669070 4642821 2026-07-03T05:43:12Z Ajeeshkumar4u 108239 പുതിയ ഒഴിവാക്കൽ നിർദ്ദേശ താൾ [[നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642821 wikitext text/x-wiki ===[[:നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|?}} :{{la|നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ജൂലൈ 2026#{{anchorencode:നന്ദകുമാർ കളരിക്കൽ}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%A8%E0%B4%A8%E0%B5%8D%E0%B4%A6%E0%B4%95%E0%B5%81%E0%B4%AE%E0%B4%BE%E0%B5%BC_%E0%B4%95%E0%B4%B3%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%BD Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ല [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:43, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) 55fdci4ccj2kd4jhaqa48ng59btydwg 4 669071 4642827 2026-07-03T05:44:23Z Ajeeshkumar4u 108239 പുതിയ ഒഴിവാക്കൽ നിർദ്ദേശ താൾ [[നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642827 wikitext text/x-wiki ===[[:നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|?}} :{{la|നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ജൂലൈ 2026#{{anchorencode:നജിം കൊച്ചുകലുങ്ക്}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%A8%E0%B4%9C%E0%B4%BF%E0%B4%82_%E0%B4%95%E0%B5%8A%E0%B4%9A%E0%B5%8D%E0%B4%9A%E0%B5%81%E0%B4%95%E0%B4%B2%E0%B5%81%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B5%8D Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ല [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:44, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) 7guti2keqy4ju89gti7hbtgldk3sma1 4 669072 4642831 2026-07-03T05:47:19Z Ajeeshkumar4u 108239 പുതിയ ഒഴിവാക്കൽ നിർദ്ദേശ താൾ [[ഡി.ബി. ബിനു]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642831 wikitext text/x-wiki ===[[:ഡി.ബി. ബിനു]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|?}} :{{la|ഡി.ബി. ബിനു}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ഡി.ബി. ബിനു|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ജൂലൈ 2026#{{anchorencode:ഡി.ബി. ബിനു}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%A1%E0%B4%BF.%E0%B4%AC%E0%B4%BF._%E0%B4%AC%E0%B4%BF%E0%B4%A8%E0%B5%81 Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ല [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 05:47, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) gt9udu7ujtvv0ksanpmelr0kzzz80f2 4 669073 4642841 2026-07-03T06:03:21Z Ajeeshkumar4u 108239 പുതിയ ഒഴിവാക്കൽ നിർദ്ദേശ താൾ [[ജോസഫ് ചാലിശ്ശേരി]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642841 wikitext text/x-wiki ===[[:ജോസഫ് ചാലിശ്ശേരി]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|?}} :{{la|ജോസഫ് ചാലിശ്ശേരി}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോസഫ് ചാലിശ്ശേരി|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ജൂലൈ 2026#{{anchorencode:ജോസഫ് ചാലിശ്ശേരി}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%9C%E0%B5%8B%E0%B4%B8%E0%B4%AB%E0%B5%8D_%E0%B4%9A%E0%B4%BE%E0%B4%B2%E0%B4%BF%E0%B4%B6%E0%B5%8D%E0%B4%B6%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%BF Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ല [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 06:03, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) 0goemst3txlj5yiydf04eer3omevtvz 4 669074 4642845 2026-07-03T06:04:15Z Ajeeshkumar4u 108239 പുതിയ ഒഴിവാക്കൽ നിർദ്ദേശ താൾ [[ജോയ് തോമസ്]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642845 wikitext text/x-wiki ===[[:ജോയ് തോമസ്]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|?}} :{{la|ജോയ് തോമസ്}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോയ് തോമസ്|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ജൂലൈ 2026#{{anchorencode:ജോയ് തോമസ്}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%9C%E0%B5%8B%E0%B4%AF%E0%B5%8D_%E0%B4%A4%E0%B5%8B%E0%B4%AE%E0%B4%B8%E0%B5%8D Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ല [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 06:04, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) kbyuhhoxmzjwebczqdukh13iqhgu5by 4 669075 4642849 2026-07-03T06:05:24Z Ajeeshkumar4u 108239 പുതിയ ഒഴിവാക്കൽ നിർദ്ദേശ താൾ [[ജോയ് കൂത്തൂർ]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642849 wikitext text/x-wiki ===[[:ജോയ് കൂത്തൂർ]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|?}} :{{la|ജോയ് കൂത്തൂർ}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോയ് കൂത്തൂർ|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ജൂലൈ 2026#{{anchorencode:ജോയ് കൂത്തൂർ}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%9C%E0%B5%8B%E0%B4%AF%E0%B5%8D_%E0%B4%95%E0%B5%82%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B5%82%E0%B5%BC Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ല [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 06:05, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) devr4yw5ao1t2i84s6r17143ke49dk5 3 669076 4642850 2026-07-03T06:05:24Z Ajeeshkumar4u 108239 അറിയിപ്പ്: [[ജോയ് കൂത്തൂർ]] [[WP:AFD|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളിലേക്ക്]] ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642850 wikitext text/x-wiki == [[:ജോയ് കൂത്തൂർ]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ജോയ് കൂത്തൂർ]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജോയ് കൂത്തൂർ]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 06:05, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) m46c5mdwo3p8de5et4fbevqlrn8lcpx 3 669077 4642858 2026-07-03T06:16:59Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4642858 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Linto M George | Linto M George | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 06:16, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) 6ntmtdf72cxphbf1csd1e3edy3f2w3v 6 669078 4642863 2026-07-03T06:54:25Z Sreehari lijinas 209493 4642863 wikitext text/x-wiki == അനുമതി == {{Non-free book cover}} iwsdsst3w7oe3mr0c46ood4jlpfmajm 4 669079 4642865 2026-07-03T07:08:28Z Ajeeshkumar4u 108239 പുതിയ ഒഴിവാക്കൽ നിർദ്ദേശ താൾ [[ജനശക്തി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]]. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642865 wikitext text/x-wiki ===[[:ജനശക്തി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]]=== {{REMOVE THIS TEMPLATE WHEN CLOSING THIS AfD|?}} :{{la|ജനശക്തി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്}} – (<includeonly>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജനശക്തി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്|View AfD]]</includeonly><noinclude>[[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/പത്തായം/ജൂലൈ 2026#{{anchorencode:ജനശക്തി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്}}|View log]]</noinclude>{{int:dot-separator}} <span class="plainlinks">[https://tools.wmflabs.org/jackbot/snottywong/cgi-bin/votecounter.cgi?page=%E0%B4%B5%E0%B4%BF%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%80%E0%B4%A1%E0%B4%BF%E0%B4%AF:%E0%B4%92%E0%B4%B4%E0%B4%BF%E0%B4%B5%E0%B4%BE%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%95%E0%B4%BE%E0%B5%BB_%E0%B4%B8%E0%B4%BE%E0%B4%A6%E0%B5%8D%E0%B4%A7%E0%B5%8D%E0%B4%AF%E0%B4%A4%E0%B4%AF%E0%B5%81%E0%B4%B3%E0%B5%8D%E0%B4%B3_%E0%B4%B2%E0%B5%87%E0%B4%96%E0%B4%A8%E0%B4%99%E0%B5%8D%E0%B4%99%E0%B5%BE/%E0%B4%9C%E0%B4%A8%E0%B4%B6%E0%B4%95%E0%B5%8D%E0%B4%A4%E0%B4%BF_%E0%B4%86%E0%B4%B4%E0%B5%8D%E0%B4%9A%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B4%A4%E0%B4%BF%E0%B4%AA%E0%B5%8D%E0%B4%AA%E0%B5%8D Stats]</span>) ശ്രദ്ധേയതയില്ല [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 07:08, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) dzatkzdl78cqeql7yeuwkjz5olj64o4 3 669080 4642866 2026-07-03T07:08:28Z Ajeeshkumar4u 108239 അറിയിപ്പ്: [[ജനശക്തി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] [[WP:AFD|ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങളിലേക്ക്]] ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. ([[WP:Twinkle|ട്വിങ്കിൾ]]) 4642866 wikitext text/x-wiki == [[:ജനശക്തി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] എന്ന ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള നാമനിർദ്ദേശം == <div class="floatleft" style="margin-bottom:0">[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]</div> '''[[:ജനശക്തി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]]''' എന്ന ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയുടെ മാനദണ്ഡങ്ങൾക്കും നയരേഖകൾക്കും അനുസൃതമായി നിലനിർത്താവുന്നതാണോ അതോ [[Wikipedia:Deletion policy|നീക്കം ചെയ്യേണ്ടതാണോ]] എന്ന വിഷയത്തെക്കുറിച്ച് [[വിക്കിപീഡിയ:ഒഴിവാക്കാൻ സാദ്ധ്യതയുള്ള ലേഖനങ്ങൾ/ജനശക്തി ആഴ്ചപ്പതിപ്പ്]] എന്ന താളിൽ ഒരു ചർച്ച ആരംഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രസ്തുത താളിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയ ലേഖനം നീക്കം ചെയ്യുന്നതിനു മുൻപായി താങ്കളുടെ അഭിപ്രായം അറിയുവാൻ 7 ദിവസം വരെ സമയം ലഭിക്കുന്നതാണ്. കൂടാതെ താല്പര്യമുള്ള മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളും ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതായിരിക്കും. ലേഖനം വിക്കിപീഡിയയിൽ ഉൾപ്പെടുത്താൻ തക്ക വിധത്തിലുള്ള ശ്രദ്ധേയത, നിഷ്പക്ഷത, സ്വീകാര്യത എന്നിവയെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുള്ള ശക്തമായ അവലംബങ്ങളും വാദഗതികളുമാണു് ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതു്. ഈ ചർച്ച നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ കൂടുതൽ വിവരങ്ങളും അവലംബങ്ങളും മറ്റും ചേർത്ത് പ്രസ്തുത ലേഖനം പുഷ്ടിപ്പെടുത്താവുന്നതാണു്. എന്നാൽ, കാര്യനിർവ്വാഹകരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ കൂട്ടായി ഒരു അന്തിമതീരുമാനം ഉണ്ടാവുന്നതുവരെ, ലേഖനത്തിന്റെ മുകളിൽ ചേർത്തിട്ടുള്ള, ലേഖനം മായ്ക്കാൻ നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട അറിയിപ്പ് നീക്കം ചെയ്തുകൂടാ.- [[ഉപയോക്താവ്:Ajeeshkumar4u|Ajeeshkumar4u]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:Ajeeshkumar4u|സംവാദം]]) 07:08, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) e94g6o436gdt7m5zka1p1dkcmf12fte 0 669081 4642868 2026-07-03T07:12:05Z Sreehari lijinas 209493 '[[വിനോയ് തോമസ്]] രചിച്ച [[നോവൽ|നോവൽ]] ആണ് പുറ്റ്. ഈ [[പുസ്തകം]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് [[ഡി.സി. ബുക്സ്|ഡി.സി ബുക്സ്]] ആണ്. ഇതിനു കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം 2021|2021 കേരള സാഹ...' താൾ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു 4642868 wikitext text/x-wiki [[വിനോയ് തോമസ്]] രചിച്ച [[നോവൽ|നോവൽ]] ആണ് പുറ്റ്. ഈ [[പുസ്തകം]] പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത് [[ഡി.സി. ബുക്സ്|ഡി.സി ബുക്സ്]] ആണ്. ഇതിനു [[കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം 2021|2021 കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ്‌]] ലഭിച്ചു<ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/literature/news/kerala-sahitya-akademi-award-2021-d8c3bd0a|title=}}</ref>. മലബാറിലെ [[കുടിയേറ്റം|കുടിയേറ്റ]] [[ഗ്രാമം|ഗ്രാമമായ]] ‘പെരുമ്പാടി’ എന്ന സാങ്കൽപ്പിക പ്രദേശത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് [[നോവൽ]] കഥ പറയുന്നത്<ref>{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/literature/bookreview/2020/05/25/puttu-book-by-vinoy-thomas.html|title=https://www.manoramaonline.com/literature/bookreview/2020/05/25/puttu-book-by-vinoy-thomas.html}}</ref>കുടുംബം, മതം, പ്രസ്ഥാനം എന്നിങ്ങനെയുള്ള പാടികളിൽ നിന്നും കുതറിത്തെറിക്കാൻ കാത്തിരിക്കുന്ന വെറും മനുഷ്യരുടെ കഥകൾകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ചതാണ് പുറ്റ് എന്ന ഈ [[നോവൽ|നോവൽ]] . കാടത്തത്തിൽനിന്നും സംസ്‌കൃതിയിലേക്ക് വളരാൻ പെടാപ്പാടുപെടുന്നവരുടെ ഈ കഥകൾ വേട്ടയാടിയും കൃഷിചെയ്തും കൂട്ടുജീവിതം ആരംഭിച്ചനാൾ മുതലുള്ള [[മനുഷ്യൻ|മനുഷ്യ]] കുലത്തിന്റേതുകൂടിയാണ്. ഡി സി നോവൽ പുരസ്‌കാരത്തിൽ ഷോർട്ട് ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ട [[കരിക്കോട്ടക്കരി (നോവൽ)|കരിക്കോട്ടക്കരിക്കുശേഷം]] വിനോയ് തോമസ് എഴുതിയ നോവൽ കൂടി ആണ് ഇത്.<ref>{{Cite web|url=https://www.amazon.in/PUTTU-VINOY-THOMAS/dp/9353904099?s=bazaar|title=https://www.amazon.in/PUTTU-VINOY-THOMAS/dp/9353904099?s=bazaar}}</ref> {{Infobox book|name=പുറ്റ്|image_caption=പുറംചട്ട|author=വിനോയ് തോമസ്|genre=നോവൽ|publisher=ഡി.സി ബുക്സ്|pages=384|award=2021-ലെ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ്|image=Puttu book.jpg|isbn=9789353904098}} ns4blffswtyblwfkkzl1cvai4vac49j 3 669082 4642871 2026-07-03T07:36:21Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4642871 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Devapriyagowri | Devapriyagowri | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 07:36, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) oi44ykajrfs10ep1p7nqc40wagmou4c 0 669083 4642876 2026-07-03T08:07:33Z Malikaveedu 16584 "[[:en:Special:Redirect/revision/1337639265|Blackbeard's Castle]]" എന്ന താൾ പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത്. 4642876 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border-spacing:1px;" |- class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" class="infobox-subheader" style="padding:0; border:none;" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="skin-nightmode-reset-color" style="width:100%; font-size:110%; font-weight:bold;color: var(--color-base); background:#A8EDEF; line-height:1.5">സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ്</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.5;color: var(--color-base); background:#A8EDEF;">ചരിത്രപരമായ സ്ഥലങ്ങളുടെ യുഎസ് ദേശീയ രജിസ്റ്റർ</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.4; color: var(--color-base); background:#87CEEB">അമേരിക്കൻ ദേശീയ ചരിത്രപരമായ നാഴികക്കല്ല്</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[പ്രമാണം:Blackbeard's_Castle_in_Charlotte_Amalie.jpg|ചട്ടരഹിതം]] |- | colspan="2" class="infobox-image" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:USA_Virgin_Islands_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|263x263ബിന്ദു|Blackbeard's Castle is located in the U.S. Virgin Islands]]<div class="od notheme" style="top:40.493%;left:37.633%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|7x7ബിന്ദു|Blackbeard's Castle]]</div></div></div><div style="padding-top:0.2em"></div></div></div></div> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |സ്ഥലം | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഷാർലറ്റ് അമാലി, യു. എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |കോർഡിനേറ്റുകൾ | class="infobox-data" style="border: 0;" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Blackbeard%27s_Castle&params=18_20_37.83_N_64_55_46.53_W_type:landmark_region:VI <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">18°20′ 37.83 ′′N</span> <span class="longitude">64°55′ 46.53 ′′W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">18.3438417 ° N 64.9295917 ° W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">18.3438417; -64.9295917</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Blackbeard%27s_Castle&params=18_20_37.83_N_64_55_46.53_W_type:landmark_region:VI <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">18°20′37.83″N</span> <span class="longitude">64°55′46.53″W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">18.3438417°N 64.9295917°W</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">18.3438417; -64.9295917</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |നിർമ്മിച്ചത്. | class="infobox-data" style="border: 0;" |1679 |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |എൻആർഎച്ച്പി റഫറൻസ് നമ്പർ.&nbsp;&nbsp;<abbr title="<nowiki&gt;number</nowiki&gt;">No.</abbr> | class="infobox-data" style="border: 0;" |[https://npgallery.nps.gov/AssetDetail/NRIS/91001844 91001844] |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="color: var(--color-base);background:#A8EDEF" |പ്രധാനപ്പെട്ട തീയതികൾ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |NRHP-ലേക്ക് ചേർത്തു | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഡിസംബർ 20,1991 |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |നിയുക്ത എൻഎച്ച്എൽ&nbsp; | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഒക്ടോബർ 12,1994 |} യു. എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകളിലെ അഞ്ച് ദേശീയ, ചരിത്രപരമായ ലാൻഡ്മാർക്കുകളിൽ ഒന്നാണ് '''ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കാസിൽ'''. സെന്റ് തോമസ് ദ്വീപിലെ ഷാർലറ്റ് അമാലി നഗരത്തിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടെയുള്ള തുറമുഖം, ഫോർട്ട് ക്രിസ്ത്യൻ കോട്ട എന്നിവ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി 1679-ൽ ഡെന്മാർക്ക് ഒരു കാവൽ ഗോപുരമായി പണിതുയർത്തിയ ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കോട്ട മുമ്പ് '''സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ്''' (സംരക്ഷണ കോട്ട എന്നർത്ഥം) എന്നാണറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്റി. ഗവൺമെന്റ് ഹില്ലിന്റെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ഭാഗത്താണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഡാനിഷ് സൈനികർക്ക് ശത്രുക്കളുടെ കപ്പലുകൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനുള്ള തികച്ചും ഫലപ്രദമായ ഒരു സ്ഥാനമായി ഇത് അക്കാലത്ത് ഉപയോഗിച്ചു. ഫോർട്ട് ക്രിസ്ത്യൻ സമുദ്രനിരപ്പിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നത് എന്നതിനാൽ പീരങ്കി ഉപയോഗിച്ചുള്ള ആക്രമണങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാൻ ഇത് അനുയോജ്യമായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, തുറമുഖത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്ന കപ്പലുകളുടെ വ്യക്തമായി കാഴ്ച നൽകുവാൻ അപര്യാപ്തമായിരുന്നു ഈ കോട്ട. വർഷങ്ങളോളം ഒരു സ്വകാര്യ വസതിയുടെ പ്രധാനഭാഗമായിരുന്ന ഇത് പിന്നീട് ഒരു ഭക്ഷണശാലയാക്കി മാറ്റിയെങ്കിലും ഇനിയും പൊതുജനങ്ങൾക്കായി തുറന്നിട്ടില്ല. == ബ്ലാക്ക്ബിയേഡുമായുള്ള ബന്ധം == സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ് എന്ന കോട്ട ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കാസിൽ എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചത് എപ്പോഴാണ് എന്നതിനേക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായി ധാരണയില്ല. എന്നാൽ ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കുപ്രസിദ്ധ കടൽക്കൊള്ളക്കാരനായ എഡ്വേർഡ് ടീച്ച് പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പ്രാരംഭത്തിൽ കരീബിയൻ കടലിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു. കടൽക്കൊള്ള നടത്തിയിരുന്ന അദ്ദേഹം ഈ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഗോപുരം ഉപയോഗിച്ചുവെന്നത് ദ്വീപിന്റെ ഐതിഹ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. <gallery mode="packed" heights="180px"> പ്രമാണം:ThreeQueensSTT.jpg|ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കോട്ടയിലെ ത്രീ ക്വീൻസ് ഫൗണ്ടൻ 1878 ലെ ഫയർബേൺ കലാപ സംഘാടകരായിരുന്ന ക്വീൻസ് മേരി, ആഗ്നസ്, മത്തിൽഡ എന്നിവരെ ആദരിച്ചിരിക്കുന്നു. </gallery> [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] 9ic1vdm86y9939j4s5ux9jjo580a0or 4642877 4642876 2026-07-03T08:12:30Z Malikaveedu 16584 4642877 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border-spacing:1px;" |- class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" class="infobox-subheader" style="padding:0; border:none;" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="skin-nightmode-reset-color" style="width:100%; font-size:110%; font-weight:bold;color: var(--color-base); background:#A8EDEF; line-height:1.5">സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ്</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.5;color: var(--color-base); background:#A8EDEF;">ചരിത്രപരമായ സ്ഥലങ്ങളുടെ യുഎസ് ദേശീയ രജിസ്റ്റർ</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.4; color: var(--color-base); background:#87CEEB">അമേരിക്കൻ ദേശീയ ചരിത്രപരമായ നാഴികക്കല്ല്</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[പ്രമാണം:Blackbeard's_Castle_in_Charlotte_Amalie.jpg|ചട്ടരഹിതം]] |- | colspan="2" class="infobox-image" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:USA_Virgin_Islands_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|263x263ബിന്ദു|Blackbeard's Castle is located in the U.S. Virgin Islands]]<div class="od notheme" style="top:40.493%;left:37.633%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|7x7ബിന്ദു|Blackbeard's Castle]]</div></div></div><div style="padding-top:0.2em"></div></div></div></div> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |സ്ഥലം | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഷാർലറ്റ് അമാലി, യു. എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |കോർഡിനേറ്റുകൾ | class="infobox-data" style="border: 0;" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Blackbeard%27s_Castle&params=18_20_37.83_N_64_55_46.53_W_type:landmark_region:VI <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">18°20′ 37.83 ′′N</span> <span class="longitude">64°55′ 46.53 ′′W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">18.3438417 ° N 64.9295917 ° W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">18.3438417; -64.9295917</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Blackbeard%27s_Castle&params=18_20_37.83_N_64_55_46.53_W_type:landmark_region:VI <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">18°20′37.83″N</span> <span class="longitude">64°55′46.53″W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">18.3438417°N 64.9295917°W</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">18.3438417; -64.9295917</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |നിർമ്മിച്ചത്. | class="infobox-data" style="border: 0;" |1679 |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |എൻആർഎച്ച്പി റഫറൻസ് നമ്പർ.&nbsp;&nbsp;<abbr title="<nowiki&gt;number</nowiki&gt;">No.</abbr> | class="infobox-data" style="border: 0;" |[https://npgallery.nps.gov/AssetDetail/NRIS/91001844 91001844] |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="color: var(--color-base);background:#A8EDEF" |പ്രധാനപ്പെട്ട തീയതികൾ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |NRHP-ലേക്ക് ചേർത്തു | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഡിസംബർ 20,1991 |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |നിയുക്ത എൻഎച്ച്എൽ&nbsp; | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഒക്ടോബർ 12,1994 |} [[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ|യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകളിലെ]] അഞ്ച് ദേശീയവും ചരിത്രപരമായ ലാൻഡ്മാർക്കുകളിൽ ഒന്നാണ് '''ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കാസിൽ'''. സെന്റ് തോമസ് ദ്വീപിലെ ഷാർലറ്റ് അമാലി നഗരത്തിലാണിത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടെയുള്ള തുറമുഖം, ഫോർട്ട് ക്രിസ്ത്യൻ കോട്ട എന്നിവ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി 1679-ൽ ഡെന്മാർക്ക് ഒരു കാവൽ ഗോപുരമായി പണിതുയർത്തിയ ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കോട്ട മുമ്പ് സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ് (സംരക്ഷണ കോട്ട എന്നർത്ഥം) എന്നാണറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഗവൺമെന്റ് ഹില്ലിന്റെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ഭാഗത്താണ് ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഡാനിഷ് സൈനികർക്ക് ശത്രുക്കളുടെ കപ്പലുകൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനുള്ള തികച്ചും ഫലപ്രദമായ ഒരു സ്ഥാനമായി അക്കാലത്ത് ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഫോർട്ട് ക്രിസ്ത്യൻ സമുദ്രനിരപ്പിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നത് എന്നതിനാൽ പീരങ്കി ഉപയോഗിച്ചുള്ള ആക്രമണങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാൻ ഇത് അനുയോജ്യമായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, തുറമുഖത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്ന കപ്പലുകളുടെ വ്യക്തമായി കാഴ്ച നൽകുവാൻ അപര്യാപ്തമായിരുന്നു ഈ കോട്ട. വർഷങ്ങളോളം ഒരു സ്വകാര്യ വസതിയുടെ പ്രധാനഭാഗമായിരുന്ന ഇത് പിന്നീട് ഒരു ഭക്ഷണശാലയാക്കി മാറ്റിയെങ്കിലും ഇനിയും പൊതുജനങ്ങൾക്കായി തുറന്നിട്ടില്ല. == ബ്ലാക്ക്ബിയേഡുമായുള്ള ബന്ധം == സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ് എന്ന കോട്ട ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കാസിൽ എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചത് എപ്പോഴാണ് എന്നതിനേക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായി ധാരണയില്ല. എന്നാൽ ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കുപ്രസിദ്ധ കടൽക്കൊള്ളക്കാരനായ എഡ്വേർഡ് ടീച്ച് പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പ്രാരംഭത്തിൽ കരീബിയൻ കടലിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു. കടൽക്കൊള്ള നടത്തിയിരുന്ന അദ്ദേഹം ഈ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഗോപുരം ഉപയോഗിച്ചുവെന്നത് ദ്വീപിന്റെ ഐതിഹ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. <gallery mode="packed" heights="180px"> പ്രമാണം:ThreeQueensSTT.jpg|ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കോട്ടയിലെ ത്രീ ക്വീൻസ് ഫൗണ്ടൻ 1878 ലെ ഫയർബേൺ കലാപ സംഘാടകരായിരുന്ന ക്വീൻസ് മേരി, ആഗ്നസ്, മത്തിൽഡ എന്നിവരെ ആദരിച്ചിരിക്കുന്നു. </gallery> [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] 1b1u6txdwogfa992t6lh90gkfkuoq09 4642878 4642877 2026-07-03T08:15:03Z Malikaveedu 16584 4642878 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border-spacing:1px;" |- class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" class="infobox-subheader" style="padding:0; border:none;" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="skin-nightmode-reset-color" style="width:100%; font-size:110%; font-weight:bold;color: var(--color-base); background:#A8EDEF; line-height:1.5">സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ്</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.5;color: var(--color-base); background:#A8EDEF;">ചരിത്രപരമായ സ്ഥലങ്ങളുടെ യുഎസ് ദേശീയ രജിസ്റ്റർ</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.4; color: var(--color-base); background:#87CEEB">അമേരിക്കൻ ദേശീയ ചരിത്രപരമായ നാഴികക്കല്ല്</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[പ്രമാണം:Blackbeard's_Castle_in_Charlotte_Amalie.jpg|ചട്ടരഹിതം]] |- | colspan="2" class="infobox-image" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:USA_Virgin_Islands_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|263x263ബിന്ദു|Blackbeard's Castle is located in the U.S. Virgin Islands]]<div class="od notheme" style="top:40.493%;left:37.633%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|7x7ബിന്ദു|Blackbeard's Castle]]</div></div></div><div style="padding-top:0.2em"></div></div></div></div> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |സ്ഥലം | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഷാർലറ്റ് അമാലി, യു. എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |കോർഡിനേറ്റുകൾ | class="infobox-data" style="border: 0;" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Blackbeard%27s_Castle&params=18_20_37.83_N_64_55_46.53_W_type:landmark_region:VI <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">18°20′ 37.83 ′′N</span> <span class="longitude">64°55′ 46.53 ′′W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">18.3438417 ° N 64.9295917 ° W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">18.3438417; -64.9295917</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Blackbeard%27s_Castle&params=18_20_37.83_N_64_55_46.53_W_type:landmark_region:VI <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">18°20′37.83″N</span> <span class="longitude">64°55′46.53″W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">18.3438417°N 64.9295917°W</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">18.3438417; -64.9295917</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |നിർമ്മിച്ചത്. | class="infobox-data" style="border: 0;" |1679 |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |എൻആർഎച്ച്പി റഫറൻസ് നമ്പർ.&nbsp;&nbsp;<abbr title="<nowiki&gt;number</nowiki&gt;">No.</abbr> | class="infobox-data" style="border: 0;" |[https://npgallery.nps.gov/AssetDetail/NRIS/91001844 91001844] |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="color: var(--color-base);background:#A8EDEF" |പ്രധാനപ്പെട്ട തീയതികൾ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |NRHP-ലേക്ക് ചേർത്തു | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഡിസംബർ 20,1991 |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |നിയുക്ത എൻഎച്ച്എൽ&nbsp; | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഒക്ടോബർ 12,1994 |} [[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ|യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകളിലെ]] അഞ്ച് ദേശീയവും ചരിത്രപരമായ ലാൻഡ്മാർക്കുകളിൽ ഒന്നാണ് '''ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കാസിൽ'''. സെന്റ് തോമസ് ദ്വീപിലുള്ള ഷാർലറ്റ് അമാലി നഗരത്തിലാണിത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടെയുള്ള തുറമുഖം, ഫോർട്ട് ക്രിസ്ത്യൻ എന്ന പേരിലുള്ള കോട്ട എന്നിവ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി 1679-ൽ ഡെന്മാർക്ക് ഒരു കാവൽ ഗോപുരമായി പണിതുയർത്തിയ ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കോട്ട മുമ്പ് സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ് (സംരക്ഷണ കോട്ട എന്നർത്ഥം) എന്നാണറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഗവൺമെന്റ് ഹില്ലിന്റെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ഭാഗത്താണ് ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഡാനിഷ് സൈനികർക്ക് ശത്രുക്കളുടെ കപ്പലുകൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനുള്ള ഫലപ്രദമായ ഒരു സ്ഥാനമായി അക്കാലത്ത് ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഫോർട്ട് ക്രിസ്ത്യൻ സമുദ്രനിരപ്പിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നത് എന്നതിനാൽ പീരങ്കി ഉപയോഗിച്ചുള്ള ആക്രമണങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാൻ അത് അനുയോജ്യമായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, തുറമുഖത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്ന കപ്പലുകളുടെ വ്യക്തമായി കാഴ്ച നൽകുവാൻ അപര്യാപ്തമായിരുന്നു ഈ കോട്ട. വർഷങ്ങളോളം ഒരു സ്വകാര്യ വസതിയുടെ പ്രധാനഭാഗമായിരുന്ന ഇത് പിന്നീട് ഒരു ഭക്ഷണശാലയാക്കി മാറ്റിയെങ്കിലും ഇനിയും പൊതുജനങ്ങൾക്കായി തുറന്നിട്ടില്ല. == ബ്ലാക്ക്ബിയേഡുമായുള്ള ബന്ധം == സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ് എന്ന കോട്ട ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കാസിൽ എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചത് എപ്പോഴാണ് എന്നതിനേക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായി ധാരണയില്ല. എന്നാൽ ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കുപ്രസിദ്ധ കടൽക്കൊള്ളക്കാരനായ എഡ്വേർഡ് ടീച്ച് പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പ്രാരംഭത്തിൽ കരീബിയൻ കടലിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു. കടൽക്കൊള്ള നടത്തിയിരുന്ന അദ്ദേഹം ഈ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഗോപുരം ഉപയോഗിച്ചുവെന്നത് ദ്വീപിന്റെ ഐതിഹ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. <gallery mode="packed" heights="180px"> പ്രമാണം:ThreeQueensSTT.jpg|ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കോട്ടയിലെ ത്രീ ക്വീൻസ് ഫൗണ്ടൻ 1878 ലെ ഫയർബേൺ കലാപ സംഘാടകരായിരുന്ന ക്വീൻസ് മേരി, ആഗ്നസ്, മത്തിൽഡ എന്നിവരെ ആദരിച്ചിരിക്കുന്നു. </gallery> [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] czfiqssu4mvfdjoelcsefjkl8klppx2 4642879 4642878 2026-07-03T08:15:46Z Malikaveedu 16584 4642879 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border-spacing:1px;" |- class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" class="infobox-subheader" style="padding:0; border:none;" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="skin-nightmode-reset-color" style="width:100%; font-size:110%; font-weight:bold;color: var(--color-base); background:#A8EDEF; line-height:1.5">സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ്</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.5;color: var(--color-base); background:#A8EDEF;">ചരിത്രപരമായ സ്ഥലങ്ങളുടെ യുഎസ് ദേശീയ രജിസ്റ്റർ</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.4; color: var(--color-base); background:#87CEEB">അമേരിക്കൻ ദേശീയ ചരിത്രപരമായ നാഴികക്കല്ല്</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[പ്രമാണം:Blackbeard's_Castle_in_Charlotte_Amalie.jpg|ചട്ടരഹിതം]] |- | colspan="2" class="infobox-image" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:USA_Virgin_Islands_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|263x263ബിന്ദു|Blackbeard's Castle is located in the U.S. Virgin Islands]]<div class="od notheme" style="top:40.493%;left:37.633%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|7x7ബിന്ദു|Blackbeard's Castle]]</div></div></div><div style="padding-top:0.2em"></div></div></div></div> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |സ്ഥലം | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഷാർലറ്റ് അമാലി, യു. എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |കോർഡിനേറ്റുകൾ | class="infobox-data" style="border: 0;" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Blackbeard%27s_Castle&params=18_20_37.83_N_64_55_46.53_W_type:landmark_region:VI <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">18°20′ 37.83 ′′N</span> <span class="longitude">64°55′ 46.53 ′′W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">18.3438417 ° N 64.9295917 ° W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">18.3438417; -64.9295917</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Blackbeard%27s_Castle&params=18_20_37.83_N_64_55_46.53_W_type:landmark_region:VI <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">18°20′37.83″N</span> <span class="longitude">64°55′46.53″W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">18.3438417°N 64.9295917°W</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">18.3438417; -64.9295917</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |നിർമ്മിച്ചത്. | class="infobox-data" style="border: 0;" |1679 |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |എൻആർഎച്ച്പി റഫറൻസ് നമ്പർ.&nbsp;&nbsp;<abbr title="<nowiki&gt;number</nowiki&gt;">No.</abbr> | class="infobox-data" style="border: 0;" |[https://npgallery.nps.gov/AssetDetail/NRIS/91001844 91001844] |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="color: var(--color-base);background:#A8EDEF" |പ്രധാനപ്പെട്ട തീയതികൾ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |NRHP-ലേക്ക് ചേർത്തു | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഡിസംബർ 20,1991 |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |നിയുക്ത എൻഎച്ച്എൽ&nbsp; | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഒക്ടോബർ 12,1994 |} [[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ|യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകളിലെ]] അഞ്ച് ദേശീയവും ചരിത്രപരമായ ലാൻഡ്മാർക്കുകളിൽ ഒന്നാണ് '''ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കാസിൽ'''. സെന്റ് തോമസ് ദ്വീപിലുള്ള ഷാർലറ്റ് അമാലി നഗരത്തിലാണിത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടെയുള്ള തുറമുഖം, ഫോർട്ട് ക്രിസ്ത്യൻ എന്ന പേരിലുള്ള കോട്ട എന്നിവ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി 1679-ൽ ഡെന്മാർക്ക് ഒരു കാവൽ ഗോപുരമായി പണിതുയർത്തിയ ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കോട്ട മുമ്പ് സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ് (സംരക്ഷണ കോട്ട എന്നർത്ഥം) എന്നാണറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഗവൺമെന്റ് ഹില്ലിന്റെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ഭാഗത്താണ് ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഡാനിഷ് സൈനികർക്ക് ശത്രുക്കളുടെ കപ്പലുകൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനുള്ള ഫലപ്രദമായ ഒരു സ്ഥാനമായി അക്കാലത്ത് ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഫോർട്ട് ക്രിസ്ത്യൻ സമുദ്രനിരപ്പിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നത് എന്നതിനാൽ പീരങ്കി ഉപയോഗിച്ചുള്ള ആക്രമണങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാൻ അത് അനുയോജ്യമായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, തുറമുഖത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്ന കപ്പലുകളുടെ വ്യക്തമായി കാഴ്ച നൽകുവാൻ അപര്യാപ്തമായിരുന്നു ഈ കോട്ട. വർഷങ്ങളോളം ഒരു സ്വകാര്യ വസതിയുടെ പ്രധാനഭാഗമായി നിലനിന്നിരുന്ന ഇത് പിൽക്കാലത്ത് ഒരു ഭക്ഷണശാലയാക്കി മാറ്റിയെങ്കിലും ഇനിയും പൊതുജനങ്ങൾക്കായി തുറന്നിട്ടില്ല. == ബ്ലാക്ക്ബിയേഡുമായുള്ള ബന്ധം == സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ് എന്ന കോട്ട ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കാസിൽ എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചത് എപ്പോഴാണ് എന്നതിനേക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായി ധാരണയില്ല. എന്നാൽ ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കുപ്രസിദ്ധ കടൽക്കൊള്ളക്കാരനായ എഡ്വേർഡ് ടീച്ച് പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പ്രാരംഭത്തിൽ കരീബിയൻ കടലിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു. കടൽക്കൊള്ള നടത്തിയിരുന്ന അദ്ദേഹം ഈ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഗോപുരം ഉപയോഗിച്ചുവെന്നത് ദ്വീപിന്റെ ഐതിഹ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. <gallery mode="packed" heights="180px"> പ്രമാണം:ThreeQueensSTT.jpg|ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കോട്ടയിലെ ത്രീ ക്വീൻസ് ഫൗണ്ടൻ 1878 ലെ ഫയർബേൺ കലാപ സംഘാടകരായിരുന്ന ക്വീൻസ് മേരി, ആഗ്നസ്, മത്തിൽഡ എന്നിവരെ ആദരിച്ചിരിക്കുന്നു. </gallery> [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] fl1kb239yf6fz7zaylwdcfn7w43phtx 4642882 4642879 2026-07-03T08:18:56Z Malikaveedu 16584 4642882 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border-spacing:1px;" |- class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" class="infobox-subheader" style="padding:0; border:none;" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="skin-nightmode-reset-color" style="width:100%; font-size:110%; font-weight:bold;color: var(--color-base); background:#A8EDEF; line-height:1.5">സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ്</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.5;color: var(--color-base); background:#A8EDEF;">ചരിത്രപരമായ സ്ഥലങ്ങളുടെ യുഎസ് ദേശീയ രജിസ്റ്റർ</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.4; color: var(--color-base); background:#87CEEB">അമേരിക്കൻ ദേശീയ ചരിത്രപരമായ നാഴികക്കല്ല്</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[പ്രമാണം:Blackbeard's_Castle_in_Charlotte_Amalie.jpg|ചട്ടരഹിതം]] |- | colspan="2" class="infobox-image" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:USA_Virgin_Islands_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|263x263ബിന്ദു|Blackbeard's Castle is located in the U.S. Virgin Islands]]<div class="od notheme" style="top:40.493%;left:37.633%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|7x7ബിന്ദു|Blackbeard's Castle]]</div></div></div><div style="padding-top:0.2em"></div></div></div></div> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |സ്ഥലം | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഷാർലറ്റ് അമാലി, യു. എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |കോർഡിനേറ്റുകൾ | class="infobox-data" style="border: 0;" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Blackbeard%27s_Castle&params=18_20_37.83_N_64_55_46.53_W_type:landmark_region:VI <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">18°20′ 37.83 ′′N</span> <span class="longitude">64°55′ 46.53 ′′W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">18.3438417 ° N 64.9295917 ° W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">18.3438417; -64.9295917</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Blackbeard%27s_Castle&params=18_20_37.83_N_64_55_46.53_W_type:landmark_region:VI <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">18°20′37.83″N</span> <span class="longitude">64°55′46.53″W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">18.3438417°N 64.9295917°W</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">18.3438417; -64.9295917</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |നിർമ്മിച്ചത്. | class="infobox-data" style="border: 0;" |1679 |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |എൻആർഎച്ച്പി റഫറൻസ് നമ്പർ.&nbsp;&nbsp;<abbr title="<nowiki&gt;number</nowiki&gt;">No.</abbr> | class="infobox-data" style="border: 0;" |[https://npgallery.nps.gov/AssetDetail/NRIS/91001844 91001844] |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="color: var(--color-base);background:#A8EDEF" |പ്രധാനപ്പെട്ട തീയതികൾ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |NRHP-ലേക്ക് ചേർത്തു | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഡിസംബർ 20,1991 |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |നിയുക്ത എൻഎച്ച്എൽ&nbsp; | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഒക്ടോബർ 12,1994 |} [[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ|യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകളിലെ]] ദേശീയവും ചരിത്രപരമായ അഞ്ച് ലാൻഡ്മാർക്കുകളിൽ ഒന്നാണ് '''ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കാസിൽ'''. സെന്റ് തോമസ് ദ്വീപിലുള്ള ഷാർലറ്റ് അമാലി നഗരത്തിലാണിത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടെയുള്ള തുറമുഖം, ഫോർട്ട് ക്രിസ്ത്യൻ എന്ന പേരിലുള്ള കോട്ട എന്നിവ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി 1679-ൽ ഡെന്മാർക്ക് ഒരു കാവൽ ഗോപുരമായി പണിതുയർത്തിയ ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കോട്ട മുമ്പ് സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ് (സംരക്ഷണ കോട്ട എന്നർത്ഥം) എന്നാണറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഗവൺമെന്റ് ഹില്ലിന്റെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ഭാഗത്താണ് ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഡാനിഷ് സൈനികർക്ക് ശത്രുക്കളുടെ കപ്പലുകൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനുള്ള ഫലപ്രദമായ ഒരു സ്ഥാനമായി അക്കാലത്ത് ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഫോർട്ട് ക്രിസ്ത്യൻ സമുദ്രനിരപ്പിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നത് എന്നതിനാൽ പീരങ്കി ഉപയോഗിച്ചുള്ള ആക്രമണങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാൻ അത് അനുയോജ്യമായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, തുറമുഖത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്ന കപ്പലുകളുടെ വ്യക്തമായി കാഴ്ച നൽകുവാൻ അപര്യാപ്തമായിരുന്നു ഈ കോട്ട. വർഷങ്ങളോളം ഒരു സ്വകാര്യ വസതിയുടെ പ്രധാനഭാഗമായി നിലനിന്നിരുന്ന ഇത് പിൽക്കാലത്ത് ഒരു ഭക്ഷണശാലയാക്കി മാറ്റിയെങ്കിലും ഇനിയും പൊതുജനങ്ങൾക്കായി തുറന്നിട്ടില്ല. == ബ്ലാക്ക്ബിയേഡുമായുള്ള ബന്ധം == സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ് എന്ന കോട്ട ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കാസിൽ എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചത് എപ്പോഴാണ് എന്നതിനേക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായി ധാരണയില്ല. എന്നാൽ ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കുപ്രസിദ്ധ കടൽക്കൊള്ളക്കാരനായ എഡ്വേർഡ് ടീച്ച് പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പ്രാരംഭത്തിൽ കരീബിയൻ കടലിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു. കടൽക്കൊള്ള നടത്തിയിരുന്ന അദ്ദേഹം ഈ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഗോപുരം ഉപയോഗിച്ചുവെന്നത് ദ്വീപിന്റെ ഐതിഹ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. <gallery mode="packed" heights="180px"> പ്രമാണം:ThreeQueensSTT.jpg|ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കോട്ടയിലെ ത്രീ ക്വീൻസ് ഫൗണ്ടൻ 1878 ലെ ഫയർബേൺ കലാപ സംഘാടകരായിരുന്ന ക്വീൻസ് മേരി, ആഗ്നസ്, മത്തിൽഡ എന്നിവരെ ആദരിച്ചിരിക്കുന്നു. </gallery> [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] 1qqsu8jn2z59frtfkvo03lvsrcpr9lp 4642883 4642882 2026-07-03T08:20:52Z Malikaveedu 16584 4642883 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border-spacing:1px;" |- class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" class="infobox-subheader" style="padding:0; border:none;" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="skin-nightmode-reset-color" style="width:100%; font-size:110%; font-weight:bold;color: var(--color-base); background:#A8EDEF; line-height:1.5">സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ്</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.5;color: var(--color-base); background:#A8EDEF;">ചരിത്രപരമായ സ്ഥലങ്ങളുടെ യുഎസ് ദേശീയ രജിസ്റ്റർ</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.4; color: var(--color-base); background:#87CEEB">അമേരിക്കൻ ദേശീയ ചരിത്രപരമായ നാഴികക്കല്ല്</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[പ്രമാണം:Blackbeard's_Castle_in_Charlotte_Amalie.jpg|ചട്ടരഹിതം]] |- | colspan="2" class="infobox-image" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:USA_Virgin_Islands_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|263x263ബിന്ദു|Blackbeard's Castle is located in the U.S. Virgin Islands]]<div class="od notheme" style="top:40.493%;left:37.633%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|7x7ബിന്ദു|Blackbeard's Castle]]</div></div></div><div style="padding-top:0.2em"></div></div></div></div> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |സ്ഥലം | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഷാർലറ്റ് അമാലി, യു. എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |കോർഡിനേറ്റുകൾ | class="infobox-data" style="border: 0;" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Blackbeard%27s_Castle&params=18_20_37.83_N_64_55_46.53_W_type:landmark_region:VI <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">18°20′ 37.83 ′′N</span> <span class="longitude">64°55′ 46.53 ′′W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">18.3438417 ° N 64.9295917 ° W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">18.3438417; -64.9295917</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Blackbeard%27s_Castle&params=18_20_37.83_N_64_55_46.53_W_type:landmark_region:VI <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">18°20′37.83″N</span> <span class="longitude">64°55′46.53″W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">18.3438417°N 64.9295917°W</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">18.3438417; -64.9295917</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |നിർമ്മിച്ചത്. | class="infobox-data" style="border: 0;" |1679 |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |എൻആർഎച്ച്പി റഫറൻസ് നമ്പർ.&nbsp;&nbsp;<abbr title="<nowiki&gt;number</nowiki&gt;">No.</abbr> | class="infobox-data" style="border: 0;" |[https://npgallery.nps.gov/AssetDetail/NRIS/91001844 91001844] |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="color: var(--color-base);background:#A8EDEF" |പ്രധാനപ്പെട്ട തീയതികൾ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |NRHP-ലേക്ക് ചേർത്തു | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഡിസംബർ 20,1991 |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |നിയുക്ത എൻഎച്ച്എൽ&nbsp; | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഒക്ടോബർ 12,1994 |} [[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ|യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകളിലെ]] ദേശീയവും ചരിത്രപരമായ അഞ്ച് ലാൻഡ്മാർക്കുകളിൽ ഒന്നാണ് '''ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കാസിൽ'''. സെന്റ് തോമസ് ദ്വീപിലുള്ള ഷാർലറ്റ് അമാലി നഗരത്തിലാണിത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടെയുള്ള തുറമുഖം, ഫോർട്ട് ക്രിസ്ത്യൻ എന്ന പേരിലുള്ള കോട്ട എന്നിവ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി 1679-ൽ ഡെന്മാർക്ക് ഒരു കാവൽ ഗോപുരമായി പണിതുയർത്തിയ ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കോട്ട മുമ്പ് സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ് (സംരക്ഷണ കോട്ട എന്നർത്ഥം) എന്നാണറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഗവൺമെന്റ് ഹില്ലിന്റെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ഭാഗത്താണ് ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഡാനിഷ് സൈനികർക്ക് ശത്രുക്കളുടെ കപ്പലുകൾ കണ്ടെത്തുന്നതിനുള്ള ഫലപ്രദമായ ഒരു സ്ഥാനമായി അക്കാലത്ത് ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഫോർട്ട് ക്രിസ്ത്യൻ സമുദ്രനിരപ്പിലാണ് സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നത് എന്നതിനാൽ പീരങ്കി ഉപയോഗിച്ചുള്ള ആക്രമണങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാൻ അത് അനുയോജ്യമായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, തുറമുഖത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്ന കപ്പലുകളുടെ വ്യക്തമായി കാഴ്ച നൽകുവാൻ അപര്യാപ്തമായിരുന്നു ഈ കോട്ട. വർഷങ്ങളോളം ഒരു സ്വകാര്യ വസതിയുടെ പ്രധാനഭാഗമായി നിലനിന്നിരുന്ന ഇത് പിൽക്കാലത്ത് ഒരു ഭക്ഷണശാലയാക്കി മാറ്റിയെങ്കിലും ഇനിയും പൊതുജനങ്ങൾക്കായി തുറന്നിട്ടില്ല. == ബ്ലാക്ക്ബിയേഡുമായുള്ള ബന്ധം == സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ് എന്ന കോട്ട ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കാസിൽ എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചത് എപ്പോഴാണ് എന്നതിനേക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായി ധാരണയില്ല. എന്നാൽ [[ബ്ളാക്ക്ബീയർഡ്|ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ്]] എന്ന അപരനാമത്തിലറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കുപ്രസിദ്ധ കടൽക്കൊള്ളക്കാരൻ എഡ്വേർഡ് ടീച്ച് പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പ്രാരംഭത്തിൽ കരീബിയൻ കടലിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചിരുന്നു. കടൽക്കൊള്ള നടത്തിയിരുന്ന അദ്ദേഹം ഈ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഗോപുരം ഉപയോഗിച്ചുവെന്നത് ദ്വീപിന്റെ ഐതിഹ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. <gallery mode="packed" heights="180px"> പ്രമാണം:ThreeQueensSTT.jpg|ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കോട്ടയിലെ ത്രീ ക്വീൻസ് ഫൗണ്ടൻ 1878 ലെ ഫയർബേൺ കലാപ സംഘാടകരായിരുന്ന ക്വീൻസ് മേരി, ആഗ്നസ്, മത്തിൽഡ എന്നിവരെ ആദരിച്ചിരിക്കുന്നു. </gallery> [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] 6n03ojywqm1q4juglcvotv990q4iiuz 4642884 4642883 2026-07-03T08:24:42Z Malikaveedu 16584 4642884 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border-spacing:1px;" |- class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" class="infobox-subheader" style="padding:0; border:none;" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="skin-nightmode-reset-color" style="width:100%; font-size:110%; font-weight:bold;color: var(--color-base); background:#A8EDEF; line-height:1.5">സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ്</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.5;color: var(--color-base); background:#A8EDEF;">ചരിത്രപരമായ സ്ഥലങ്ങളുടെ യുഎസ് ദേശീയ രജിസ്റ്റർ</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.4; color: var(--color-base); background:#87CEEB">അമേരിക്കൻ ദേശീയ ചരിത്രപരമായ നാഴികക്കല്ല്</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[പ്രമാണം:Blackbeard's_Castle_in_Charlotte_Amalie.jpg|ചട്ടരഹിതം]] |- | colspan="2" class="infobox-image" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:USA_Virgin_Islands_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|263x263ബിന്ദു|Blackbeard's Castle is located in the U.S. Virgin Islands]]<div class="od notheme" style="top:40.493%;left:37.633%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|7x7ബിന്ദു|Blackbeard's Castle]]</div></div></div><div style="padding-top:0.2em"></div></div></div></div> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |സ്ഥലം | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഷാർലറ്റ് അമാലി, യു. എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |കോർഡിനേറ്റുകൾ | class="infobox-data" style="border: 0;" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Blackbeard%27s_Castle&params=18_20_37.83_N_64_55_46.53_W_type:landmark_region:VI <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">18°20′ 37.83 ′′N</span> <span class="longitude">64°55′ 46.53 ′′W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">18.3438417 ° N 64.9295917 ° W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">18.3438417; -64.9295917</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Blackbeard%27s_Castle&params=18_20_37.83_N_64_55_46.53_W_type:landmark_region:VI <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">18°20′37.83″N</span> <span class="longitude">64°55′46.53″W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">18.3438417°N 64.9295917°W</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">18.3438417; -64.9295917</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |നിർമ്മിച്ചത്. | class="infobox-data" style="border: 0;" |1679 |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |എൻആർഎച്ച്പി റഫറൻസ് നമ്പർ.&nbsp;&nbsp;<abbr title="<nowiki&gt;number</nowiki&gt;">No.</abbr> | class="infobox-data" style="border: 0;" |[https://npgallery.nps.gov/AssetDetail/NRIS/91001844 91001844] |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="color: var(--color-base);background:#A8EDEF" |പ്രധാനപ്പെട്ട തീയതികൾ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |NRHP-ലേക്ക് ചേർത്തു | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഡിസംബർ 20,1991 |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |നിയുക്ത എൻഎച്ച്എൽ&nbsp; | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഒക്ടോബർ 12,1994 |} [[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ|യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകളിലെ]] ദേശീയവും ചരിത്രപരമായ അഞ്ച് ലാൻഡ്മാർക്കുകളിൽ ഒന്നാണ് '''ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കാസിൽ'''. സെന്റ് തോമസ് ദ്വീപിലെ ഷാർലറ്റ് അമാലി എന്ന നഗരത്തിലാണിത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടെയുള്ള തുറമുഖം, ഫോർട്ട് ക്രിസ്ത്യൻ എന്ന പേരിലുള്ള കോട്ട എന്നിവ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി 1679-ൽ ഡെന്മാർക്ക് ഒരു കാവൽ ഗോപുരമായി പണിതുയർത്തിയ ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കോട്ട മുമ്പ് സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ് (സംരക്ഷണ കോട്ട എന്നർത്ഥം) എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഗവൺമെന്റ് ഹില്ലിന്റെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ഭാഗത്താണ് ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഡാനിഷ് സൈനികർ ശത്രുക്കളുടെ കപ്പലുകൾ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിന് ഫലപ്രദമായ ഒരു സ്ഥാനമായി അക്കാലത്ത് ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. സമുദ്രനിരപ്പിൽ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന ഫോർട്ട് ക്രിസ്ത്യൻ പീരങ്കി ഉപയോഗിച്ചുള്ള ആക്രമണങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാൻ അനുയോജ്യമായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, തുറമുഖത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്ന കപ്പലുകളുടെ വ്യക്തമായി ഒരു കാഴ്ച നൽകുന്നതിൽ ഈ കോട്ട പരാജയപ്പെട്ടു. വർഷങ്ങളോളം ഒരു സ്വകാര്യ വസതിയുടെ പ്രധാനഭാഗമായി നിലനികൊണ്ടിരുന്ന ഇത് പിൽക്കാലത്ത് ഒരു ഭക്ഷണശാലയാക്കി മാറ്റിയെങ്കിലും ഇനിയും പൊതുജനങ്ങൾക്കായി തുറന്നിട്ടില്ല. == ബ്ലാക്ക്ബിയേഡുമായുള്ള ബന്ധം == സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ് എന്ന കോട്ട ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കാസിൽ എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചത് എപ്പോഴാണ് എന്നതിനേക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായി ധാരണയില്ല. എന്നാൽ [[ബ്ളാക്ക്ബീയർഡ്|ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ്]] എന്ന അപരനാമത്തിലറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കുപ്രസിദ്ധ കടൽക്കൊള്ളക്കാരൻ എഡ്വേർഡ് ടീച്ച് പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പ്രാരംഭത്തിൽ കരീബിയൻ കടലിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചിരുന്നു. കടൽക്കൊള്ള നടത്തിയിരുന്ന അദ്ദേഹം ഈ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഗോപുരം ഉപയോഗിച്ചുവെന്നത് ദ്വീപിന്റെ ഐതിഹ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. <gallery mode="packed" heights="180px"> പ്രമാണം:ThreeQueensSTT.jpg|ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കോട്ടയിലെ ത്രീ ക്വീൻസ് ഫൗണ്ടൻ 1878 ലെ ഫയർബേൺ കലാപ സംഘാടകരായിരുന്ന ക്വീൻസ് മേരി, ആഗ്നസ്, മത്തിൽഡ എന്നിവരെ ആദരിച്ചിരിക്കുന്നു. </gallery> [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] rx09yjheuzwkqeju1y7acv2e6x1lz37 4642885 4642884 2026-07-03T08:27:32Z Malikaveedu 16584 4642885 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border-spacing:1px;" |- class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" class="infobox-subheader" style="padding:0; border:none;" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="skin-nightmode-reset-color" style="width:100%; font-size:110%; font-weight:bold;color: var(--color-base); background:#A8EDEF; line-height:1.5">സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ്</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.5;color: var(--color-base); background:#A8EDEF;">ചരിത്രപരമായ സ്ഥലങ്ങളുടെ യുഎസ് ദേശീയ രജിസ്റ്റർ</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.4; color: var(--color-base); background:#87CEEB">അമേരിക്കൻ ദേശീയ ചരിത്രപരമായ നാഴികക്കല്ല്</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[പ്രമാണം:Blackbeard's_Castle_in_Charlotte_Amalie.jpg|ചട്ടരഹിതം]] |- | colspan="2" class="infobox-image" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:USA_Virgin_Islands_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|263x263ബിന്ദു|Blackbeard's Castle is located in the U.S. Virgin Islands]]<div class="od notheme" style="top:40.493%;left:37.633%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|7x7ബിന്ദു|Blackbeard's Castle]]</div></div></div><div style="padding-top:0.2em"></div></div></div></div> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |സ്ഥലം | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഷാർലറ്റ് അമാലി, യു. എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |കോർഡിനേറ്റുകൾ | class="infobox-data" style="border: 0;" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Blackbeard%27s_Castle&params=18_20_37.83_N_64_55_46.53_W_type:landmark_region:VI <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">18°20′ 37.83 ′′N</span> <span class="longitude">64°55′ 46.53 ′′W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">18.3438417 ° N 64.9295917 ° W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">18.3438417; -64.9295917</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Blackbeard%27s_Castle&params=18_20_37.83_N_64_55_46.53_W_type:landmark_region:VI <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">18°20′37.83″N</span> <span class="longitude">64°55′46.53″W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">18.3438417°N 64.9295917°W</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">18.3438417; -64.9295917</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |നിർമ്മിച്ചത്. | class="infobox-data" style="border: 0;" |1679 |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |എൻആർഎച്ച്പി റഫറൻസ് നമ്പർ.&nbsp;&nbsp;<abbr title="<nowiki&gt;number</nowiki&gt;">No.</abbr> | class="infobox-data" style="border: 0;" |[https://npgallery.nps.gov/AssetDetail/NRIS/91001844 91001844] |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="color: var(--color-base);background:#A8EDEF" |പ്രധാനപ്പെട്ട തീയതികൾ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |NRHP-ലേക്ക് ചേർത്തു | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഡിസംബർ 20,1991 |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |നിയുക്ത എൻഎച്ച്എൽ&nbsp; | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഒക്ടോബർ 12,1994 |} [[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ|യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകളിലെ]] ദേശീയവും ചരിത്രപരമായ അഞ്ച് ലാൻഡ്മാർക്കുകളിൽ ഒന്നാണ് '''ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കാസിൽ'''. സെന്റ് തോമസ് ദ്വീപിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായ ഷാർലറ്റ് അമാലിയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടെയുള്ള തുറമുഖം, ഫോർട്ട് ക്രിസ്ത്യൻ എന്ന പേരിലുള്ള കോട്ട എന്നിവ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി 1679-ൽ ഡെന്മാർക്ക് ഒരു കാവൽ ഗോപുരമായി പണിതുയർത്തിയ ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കോട്ട മുമ്പ് സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ് (സംരക്ഷണ കോട്ട എന്നർത്ഥം) എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഗവൺമെന്റ് ഹില്ലിന്റെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ഭാഗത്താണ് ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഡാനിഷ് സൈനികർ ശത്രുക്കളുടെ കപ്പലുകൾ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിന് ഫലപ്രദമായ ഒരു സ്ഥാനമായി അക്കാലത്ത് ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. സമുദ്രനിരപ്പിൽ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന ഫോർട്ട് ക്രിസ്ത്യൻ പീരങ്കി ഉപയോഗിച്ചുള്ള ആക്രമണങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാൻ അനുയോജ്യമായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, തുറമുഖത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്ന കപ്പലുകളുടെ വ്യക്തമായി ഒരു കാഴ്ച നൽകുന്നതിൽ ഈ കോട്ട പരാജയപ്പെട്ടു. വർഷങ്ങളോളം ഒരു സ്വകാര്യ വസതിയുടെ പ്രധാനഭാഗമായി നിലനികൊണ്ടിരുന്ന ഇത് പിൽക്കാലത്ത് ഒരു ഭക്ഷണശാലയാക്കി മാറ്റിയെങ്കിലും ഇനിയും പൊതുജനങ്ങൾക്കായി തുറന്നിട്ടില്ല. == ബ്ലാക്ക്ബിയേഡുമായുള്ള ബന്ധം == സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ് എന്ന കോട്ട ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കാസിൽ എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചത് എപ്പോഴാണ് എന്നതിനേക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായി ധാരണയില്ല. എന്നാൽ [[ബ്ളാക്ക്ബീയർഡ്|ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ്]] എന്ന അപരനാമത്തിലറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കുപ്രസിദ്ധ കടൽക്കൊള്ളക്കാരൻ എഡ്വേർഡ് ടീച്ച് പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പ്രാരംഭത്തിൽ കരീബിയൻ കടലിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചിരുന്നു. കടൽക്കൊള്ള നടത്തിയിരുന്ന അദ്ദേഹം ഈ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഗോപുരം ഉപയോഗിച്ചുവെന്നത് ദ്വീപിന്റെ ഐതിഹ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. <gallery mode="packed" heights="180px"> പ്രമാണം:ThreeQueensSTT.jpg|ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കോട്ടയിലെ ത്രീ ക്വീൻസ് ഫൗണ്ടൻ 1878 ലെ ഫയർബേൺ കലാപ സംഘാടകരായിരുന്ന ക്വീൻസ് മേരി, ആഗ്നസ്, മത്തിൽഡ എന്നിവരെ ആദരിച്ചിരിക്കുന്നു. </gallery> [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] 1h1q6ocy6yht077nddafz2nfsdwcwhz 4642886 4642885 2026-07-03T08:29:19Z Malikaveedu 16584 4642886 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border-spacing:1px;" |- class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" class="infobox-subheader" style="padding:0; border:none;" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="skin-nightmode-reset-color" style="width:100%; font-size:110%; font-weight:bold;color: var(--color-base); background:#A8EDEF; line-height:1.5">സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ്</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.5;color: var(--color-base); background:#A8EDEF;">ചരിത്രപരമായ സ്ഥലങ്ങളുടെ യുഎസ് ദേശീയ രജിസ്റ്റർ</div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div style="width:100%; text-align:center; line-height:1.4; color: var(--color-base); background:#87CEEB">അമേരിക്കൻ ദേശീയ ചരിത്രപരമായ നാഴികക്കല്ല്</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[പ്രമാണം:Blackbeard's_Castle_in_Charlotte_Amalie.jpg|ചട്ടരഹിതം]] |- | colspan="2" class="infobox-image" |<templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[പ്രമാണം:USA_Virgin_Islands_location_map.svg|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|263x263ബിന്ദു|Blackbeard's Castle is located in the U.S. Virgin Islands]]<div class="od notheme" style="top:40.493%;left:37.633%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-4px;top:-4px">[[പ്രമാണം:Red_pog.svg|കണ്ണി=|ശ്രേണി=notpageimage noviewer|7x7ബിന്ദു|Blackbeard's Castle]]</div></div></div><div style="padding-top:0.2em"></div></div></div></div> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |സ്ഥലം | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഷാർലറ്റ് അമാലി, യു. എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |കോർഡിനേറ്റുകൾ | class="infobox-data" style="border: 0;" |<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Blackbeard%27s_Castle&params=18_20_37.83_N_64_55_46.53_W_type:landmark_region:VI <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">18°20′ 37.83 ′′N</span> <span class="longitude">64°55′ 46.53 ′′W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">/&#x2E;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">18.3438417 ° N 64.9295917 ° W</span><span style="display:none"> / <span class="geo">18.3438417; -64.9295917</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Blackbeard%27s_Castle&params=18_20_37.83_N_64_55_46.53_W_type:landmark_region:VI <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">18°20′37.83″N</span> <span class="longitude">64°55′46.53″W</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">18.3438417°N 64.9295917°W</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">18.3438417; -64.9295917</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |നിർമ്മിച്ചത്. | class="infobox-data" style="border: 0;" |1679 |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |എൻആർഎച്ച്പി റഫറൻസ് നമ്പർ.&nbsp;&nbsp;<abbr title="<nowiki&gt;number</nowiki&gt;">No.</abbr> | class="infobox-data" style="border: 0;" |[https://npgallery.nps.gov/AssetDetail/NRIS/91001844 91001844] |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="color: var(--color-base);background:#A8EDEF" |പ്രധാനപ്പെട്ട തീയതികൾ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |NRHP-ലേക്ക് ചേർത്തു | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഡിസംബർ 20,1991 |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight:bold; border: 0;" |നിയുക്ത എൻഎച്ച്എൽ&nbsp; | class="infobox-data" style="border: 0;" |ഒക്ടോബർ 12,1994 |} [[യുണൈറ്റഡ് സ്റ്റേറ്റ്സ് വിർജിൻ ദ്വീപുകൾ|യു.എസ്. വിർജിൻ ദ്വീപുകളിലെ]] ദേശീയവും ചരിത്രപരമായ അഞ്ച് ലാൻഡ്മാർക്കുകളിൽ ഒന്നാണ് '''ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കാസിൽ'''. സെന്റ് തോമസ് ദ്വീപിലെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരമായ ഷാർലറ്റ് അമാലിയിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഇവിടെയുള്ള തുറമുഖം, ഫോർട്ട് ക്രിസ്ത്യൻ എന്ന പേരിലുള്ള കോട്ട എന്നിവയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി 1679-ൽ ഡെന്മാർക്ക് ഒരു കാവൽ ഗോപുരമായി പണിതുയർത്തിയ ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കോട്ട മുമ്പ് സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ് (സംരക്ഷണ കോട്ട എന്നർത്ഥം) എന്ന മറ്റൊരു പേരിലും അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു. ഗവൺമെന്റ് ഹില്ലിന്റെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ഭാഗത്താണ് ഇത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഡാനിഷ് സൈനികർ ശത്രുക്കളുടെ കപ്പലുകൾ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിന് ഫലപ്രദമായ ഒരു സ്ഥാനമായി അക്കാലത്ത് ഇത് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. സമുദ്രനിരപ്പിൽ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്ന ഫോർട്ട് ക്രിസ്ത്യൻ പീരങ്കി ഉപയോഗിച്ചുള്ള ആക്രമണങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാൻ അനുയോജ്യമായിരുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, തുറമുഖത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്ന കപ്പലുകളുടെ വ്യക്തമായി ഒരു കാഴ്ച നൽകുന്നതിൽ ഈ കോട്ട പരാജയപ്പെട്ടു. വർഷങ്ങളോളം ഒരു സ്വകാര്യ വസതിയുടെ പ്രധാനഭാഗമായി നിലനികൊണ്ടിരുന്ന ഇത് പിൽക്കാലത്ത് ഒരു ഭക്ഷണശാലയാക്കി മാറ്റിയെങ്കിലും ഇനിയും പൊതുജനങ്ങൾക്കായി തുറന്നിട്ടില്ല. == ബ്ലാക്ക്ബിയേഡുമായുള്ള ബന്ധം == സ്കൈറ്റ്സ്ബോർഗ് എന്ന കോട്ട ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കാസിൽ എന്ന പേര് സ്വീകരിച്ചത് എപ്പോഴാണ് എന്നതിനേക്കുറിച്ച് വ്യക്തമായി ധാരണയില്ല. എന്നാൽ [[ബ്ളാക്ക്ബീയർഡ്|ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ്]] എന്ന അപരനാമത്തിലറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കുപ്രസിദ്ധ കടൽക്കൊള്ളക്കാരൻ എഡ്വേർഡ് ടീച്ച് പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ പ്രാരംഭത്തിൽ കരീബിയൻ കടലിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചിരുന്നു. കടൽക്കൊള്ള നടത്തിയിരുന്ന അദ്ദേഹം ഈ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഗോപുരം ഉപയോഗിച്ചുവെന്നത് ദ്വീപിന്റെ ഐതിഹ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. <gallery mode="packed" heights="180px"> പ്രമാണം:ThreeQueensSTT.jpg|ബ്ലാക്ക്ബിയേഡ്സ് കോട്ടയിലെ ത്രീ ക്വീൻസ് ഫൗണ്ടൻ 1878 ലെ ഫയർബേൺ കലാപ സംഘാടകരായിരുന്ന ക്വീൻസ് മേരി, ആഗ്നസ്, മത്തിൽഡ എന്നിവരെ ആദരിച്ചിരിക്കുന്നു. </gallery> [[വർഗ്ഗം:Coordinates on Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Short description is different from Wikidata]] [[വർഗ്ഗം:Articles with short description]] 1e5gydd18mpx38j7psxatemw680gncq 3 669084 4642881 2026-07-03T08:17:17Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4642881 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Sooraj Dev 123 | Sooraj Dev 123 | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 08:17, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) dwi98fkawcqdw08t8idg7bdvhm9xalr 3 669085 4642902 2026-07-03T09:29:44Z സ്വാഗതസംഘം 39256 ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം താളിൽ [[ബദൽ:സ്വാഗതം|സ്വാഗത സന്ദേശം]] ചേർക്കുന്നു 4642902 wikitext text/x-wiki '''നമസ്കാരം {{#if: Yesusuni | Yesusuni | {{BASEPAGENAME}} }} !''', [[മലയാളം വിക്കിപീഡിയ|മലയാളം വിക്കിപീഡിയയിലേക്ക്‌]] [[വിക്കിപീഡിയ:ആമുഖം|സ്വാഗതം]]. താങ്കളുടെ അംഗത്വത്തിന് നന്ദി. താങ്കൾക്ക്‌ ഈ സ്ഥലം ഇഷ്ടമായെന്നും ഇവിടെ അൽപസമയം ചെലവഴിക്കുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. താങ്കൾക്ക് ഉപയോഗപ്പെടാവുന്ന ചില താളുകൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. [[File:Lipi ml.png|thumb|350px|right|[[സഹായം:എഴുത്ത്|ലിപിമാറ്റ രീതിയിൽ മലയാളം ടൈപ്പ് ചെയ്യുവാൻ]] ഉപയോഗിക്കാവുന്ന മൊഴി സ്കീമിന്റെ ചിത്രം]] * [[സഹായം:Tutorial|വീഡിയോ പരിശീലനം]] * [[സഹായം:ടൈപ്പിംഗ്‌|മലയാളത്തിലെഴുതാൻ]] * [[സഹായം:തിരുത്തൽ വഴികാട്ടി|ഒരു താൾ തിരുത്തിയെഴുതുന്നത് എങ്ങനെ?]] * [[സഹായം:ഉള്ളടക്കം|സഹായ താളുകൾ]] * [[സഹായം:ചിത്ര സഹായി|ചിത്ര സഹായി]] * [[സഹായം:കീഴ്‌വഴക്കം|കീഴ്‌വഴക്കങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:എഴുത്തുകളരി|എഴുത്തുകളരി]] * [[വിക്കിപീഡിയ:പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ‎|വിക്കിപീഡിയയുടെ പഞ്ചസ്തംഭങ്ങൾ]] * [[വിക്കിപീഡിയ:നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും|വിക്കിപീഡിയിലെ നയങ്ങളും മാർഗ്ഗരേഖകളും.]] താങ്കൾ [[വിക്കിപീഡിയ:പുതുമുഖം|പുതുമുഖങ്ങൾക്കായുള്ള താൾ]] പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിൽ ദയവായി അപ്രകാരം ചെയ്യാൻ താത്പര്യപ്പെടുന്നു. [[വിക്കിപീഡിയ:വിക്കിപീഡിയർ|വിക്കിപീഡിയരിൽ]] ഒരാളായി ഇവിടെ തിരുത്തലുകൾ നടത്തുന്നത് താങ്കൾ ആസ്വദിക്കുമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. താങ്കളെപ്പറ്റിയുള്ള വിവരങ്ങൾ‍ [[പ്രത്യേകം:Mypage|ഉപയോക്താവിനുള്ള താളിൽ]] നൽകാവുന്നതാണ്‌. സംവാദ താളുകളിൽ ഒപ്പ് വെക്കുവാനായി നാല് "ടിൽഡ" (<nowiki>~~~~</nowiki>) ഉപയോഗിക്കുകയോ, ടൂൾബാറിലെ [[File:Insert-signature.png]] ബട്ടൻ ഉപയോഗിക്കുകയോ ചെയ്യുക. സ്വന്തം പേരും തീയതിയും സമയവും താനേ വന്നുകൊള്ളും. എന്നാൽ ലേഖനങ്ങളിൽ അപ്രകാരം ഒപ്പുവെക്കാതിരിക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കുക. മറ്റ് ഉപയോക്താക്കളോട് സം‌വദിക്കാൻ അവരുടെ സം‌വാദത്താളിൽ താങ്കളുടെ സന്ദേശം എഴുതാവുന്നതാണ്. വിക്കിപീഡിയയിൽ എന്തെങ്കിലും സഹായം ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ എന്റെ സംവാദ താളിൽ ഒരു കുറിപ്പ് ഇടൂ, അല്ലെങ്കിൽ താങ്കളുടെ സംവാദ താളിൽ '''<nowiki>{{helpme}}</nowiki>''' എന്ന് ചേർക്കൂ, ആരെങ്കിലും ഉടനെ തന്നെ താങ്കളെ സഹായിക്കാൻ ശ്രമിക്കും. ഒരു നല്ല വിക്കിപീഡിയ അനുഭവം ആശംസിക്കുന്നു. വിക്കിമീഡിയയുടെ മലയാളം പദ്ധതികൾക്കായി ഒരു [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l മെയിലിങ് ലിസ്റ്റ് നിലവിലുണ്ട്]. ആ ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വം എടുത്ത് താങ്കൾക്ക് വിക്കിപീഡിയയെക്കുറിച്ചുള്ള അഭിപ്രായങ്ങളും, സംശയങ്ങളും, വിക്കിപീഡിയ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള വഴികളും ഒക്കെ അവിടെ ഉന്നയിക്കാവുന്നതാണ്‌. മെയിലിങ്ങ് ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുക്കാൻ ഇവിടെ ഞെക്കുക https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikiml-l. ലിസ്റ്റിൽ അംഗത്വമെടുത്തതിനു ശേഷം''' wikiml-l@lists.wikimedia.org''' എന്ന ഇമെയിൽ വിലാസത്തിലേക്കു ഇമെയിൽ അയച്ചാൽ മറ്റുള്ള വിക്കിപീഡിയർ നിങ്ങളെ സഹായിക്കും. ഇനിയും ബുദ്ധിമുട്ട് തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ വിക്കിപീഡിയരോട് നേരിട്ട് സംശയം ചോദിക്കാൻ [[സഹായം:ഐ.ആർ.സി.|ചാറ്റ് ചെയ്യാം]]. ഇതിനായി [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-ml ഇവിടെ ഞെക്കുക]. ആരെങ്കിലും ചാറ്റ്റൂമിലുണ്ടെങ്കിൽ അവർ തീർച്ചയായും താങ്കളെ സഹായിക്കുന്നതാണ്. -- [[ഉപയോക്താവ്:സ്വാഗതസംഘം|സ്വാഗതസംഘം]] ([[ഉപയോക്താവിന്റെ സംവാദം:സ്വാഗതസംഘം|സംവാദം]]) 09:29, 3 ജൂലൈ 2026 (UTC) ncnfgz0tdddf71fhm5f7y69eeqxpsuz 2 669086 4642928 2026-07-03T11:04:03Z Sreehari lijinas 209493 ഉപയോക്താവ് ശ്രീഹരി ലിജിനാസ് പേജ് ചേർത്തു. ഫോട്ടോ 4642928 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:SREEHARI LS.jpg|ലഘുചിത്രം]] ഞാൻ ശ്രീഹരി എൽ എസ്. മണത്തണയിൽ താമസം. പേരാവൂർ സെന്റ്‌ ജോൺസ് യു പി സ്കൂളിൽ ഏഴാം ക്ലാസ് വിദ്യാർത്ഥിയാണ് k9s6dn824t6sg77f6o5iw0hc0klkx71 4642930 4642928 2026-07-03T11:13:12Z Sreehari lijinas 209493 4642930 wikitext text/x-wiki [[പ്രമാണം:SREEHARI LS.jpg|ലഘുചിത്രം]] <nowiki>ഞാൻ ശ്രീഹരി എൽ എസ്. മണത്തണയിൽ താമസം. പേരാവൂർ സെന്റ്‌ ജോൺസ് യു പി സ്കൂളിൽ ഏഴാം ക്ലാസ് വിദ്യാർത്ഥിയാണ് {{</nowiki>[[ഉപയോക്താവ്:Cj005257/userbox/hotcat]]<nowiki>}} </nowiki> rkyjuyjyrzu8khp4wk99h0z0q33hv8y